Халықаралық туризм туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТУРИЗМНІҢ ТАРИХИ ДАМУ ЭВОЛЮЦИЯСЫ

1.1 Халықаралық туризмнің мәні мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Халықаралық туризмнің тарихи дамуы мен қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ..8
1.3 Халықаралық туризмнің дамуындағы мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

2 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТУРИЗМДЕГІ ҚАЗАҚСТАННЫҢ РӨЛІ

2.1 Қазақстандағы туристік компаниялардың халықаралық операциялары ... ...22
2.2 Қазақстандағы туризм дамытуының өзекті мәселелері ... ... ... ... ... ... ... 28
2.3 Халықаралық туризмдегі Қазақстанның қызмет атқаратын рөлі ... ... ... ...32
2.4 Қазақстан Республикасындағы туристік компания қызметтерін тиімді жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..46

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТУРИЗМДІ ДАМЫТУЫНЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ

3.1 Қазақстан Республикасындағы туристік кешенін басқару ... ... ... ... ... .51
3.2 Қазақстан Республикасындағы туризмді дамыту стратегиясы ... ... ... ... ..55
3.2.1 Туристік саланың дамытудың 2009.2011 ж. Арналған бағдарлама ... ... 58
3.3 Қазақстандық туризмнің мәселелерін шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ..59

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .65
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
Қазіргі таңда халықаралық туризм әлемдік деңгейдегі маңызы бар мәселелердің бірі болып табылады. Себебі туристік сала дүниежүзілік жалпы ішкі өнімнің 10 %-ын құрып отыр. Туризм сферасында 250 мыңнан астам адамдар жұмыс істейді. Глобальдық масштабта алсақ, туризмнен келетін түсім 4 триллион долларға дейін жетеді. Ал барлық мемлекеттерге туристік бизнестан 800 миллиард доллардан астам салық түсімдері келеді.
Туризм — кейiнгi жылдары елiмiзде жанданып келе жатқан салалардың бiрi. Бұл сала экономикамыздың әжептеуiр пайда әкелетiн тармағына айналып келедi. Туризм сөзінің мағынасы өте тереңде жатыр және кең мағынада айтылады. Туризм – француз тілінен аударғанда, tourisme, tour – серуен, жол жүру, саяхат деген мағынаны білдіреді. Туризм мен саяхат қонақжайлылық индустриясының айырылмас бөлігі болып табылады. Саяхат – туризмнің басты тақырыбы. Уақыт мерзімі, арақашықтық, тұрғылықты орны, мақсат және келудің ұзақтылығы – мұның бәрі туризмнің айрықша элементтері ғана. Бүтіндей алғанда, туризм көп мақсатты феномен, біздің еліміздің саясаттық, әлеуметтік, экономикалық, экологиялық және мәдениеттік қайта құбылуына әсер ететін факторлардың бірі, алыс саяхаттағы экскурсиялар, белгілі бір құпиялар, экзотикалық жерлерді көру, кәсіпкерлік жұмыстары және тағы басқа сұрақтарды қамтиды.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Көптеген елдерде туризм индустриясы ел бюджетінің негізгі үлесін құрайды, және сол елдің экономикасы тек бір салаға ғана, яғни туризм саласына ғана бағытталған. Біздің еліміз басқа елдерден кем емес, тіпті олардан артық деп асырып айтсақ та қателеспейміз. Осындай тамаша табиғаты бар, ежелден келе жатқан дәстүрі мен мәдениеті, қонақжайлылығы және тағы басқа жақсы жақтары бар еліміздің туризмін неге дамытпасқа?
Дипломдық жұмыстың мақсаты. Халықаралық туризмнің тарихи даму эволюциясын қарастыру,тақырыптың маңыздылығын дәлелдеу, дүниежүзілік туризмнің қазіргі жағдайдағы мәселелерін талқылай отырып, шешу жолдарын қарастыру, халықтың тұтыну таурларын өндіру, туризм индустриясының қазіргі жағдайын зерттеу, туризм индустриясының экономикаға тигізетін әсерін зерттеп, туристік әлеуметтік қызметін анықтап, қазақ елінің ұлттық мәдени мұрасының құндылықтарын, табиғат әсемдігін таныту үшін шетелдерге таныстырудың бірден бір көзі халықаралық туризмнің проблемалары мен шешу жолдары.
Бұл мақсаттарға жету үшін мына мәселелерді шешу керек:
- ел экономикасында туризм саласының орнын анықтау;
- халықаралық туристік-индустриалдық жағдайын зерттеу;
- елдегі туристік қызметтер түрлерінің даму болашағын көрсету;
- туризм инфрақұрылымын дамыту;
1. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. – 2005.18 ақпан
2. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. - 2006 .18 ақпан
3. Қазақстан Республикасының Заңы. Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы, 2001. 13 маусым 211 б.
4. О развитии туризма как доходной отрасли экономики Республики Казахстан / Официальные материалы. Алматы Раритет 2002
5. 5.Устенова О. Особенности спроса потребителей на туристские услуги в Казахстане. Журнал Экономика и статистика, 2005 - №2. - 118-121 б.
6. Рахимбекова Ж. Теоретические основы туризма и гостеприимства. Журнал Экономика и статистика 2005 - №2.- 122-125 б.
7. Кельбуганова Л. Казахстанский туристский продукт в кластерной политике Журнал Экономика и статистика 2/2005 с. 126-129.
8. АЛЭКС.Паблик Рилейшнз.Что это такое?-М.:1990.
9. . Гиллер О.Л. Казахстанские СМИ в сети Іnternet. //Материалы межд. научно-практической конф. Международные отношения: теория-практика-поиск. Алматы:1999 г. 291-295
10. ”ҚР туристік қызмет туралы заңы” Заңдық актілер жинағы-Алматы: Юрист.2002
11. Уайсова А. Аймақтық туристік кәсіпорындардың экономикалық жағдайы және даму перспективалары Қазақстандағы Туран Азия туристік компаниясы мысалында //материалы межд. научно-практической конф. 2001 года. С. 216
12. Мыңжанова Г.Т. Халықаралық туризмнің Қазақстан экономикасының дамуына әсері //материалы межд. научно-практической конф. 2001. С. 238
13. Ердавлетов С.Р., Мусин К.Н. Проблемы создания в Казахстане современной индустрии туризма //материалы межд. научно-практической конф. Межд. отношеня: теория – практика - поиск 30 апреля 1999
14. Тынчерова З.В. Особенности организации международных транспортных путешествий //материалы межд. научно-практической конф. 1999 с.315
15. Каймолдаева С.Ж., Мынжанова Г.Т. роль международного туризма в мировой экономике //материалы межд. научно-практической конф. Межд. отношеня: теория – практика - поиск 1999 с.33
16. Уайсова А. Проблемы развития туризма в Казахстане // материалы межд. научно-практической конф. Межд. отношеня: теория – практика - поиск 2001 с.327
17. Шабельникова С.А. Международный туризм и его влияние на развитие национальной экономики // материалы межд. научно-практической конф. Межд. отношеня: теория – практика - поиск 1999 с.322
18. Тынчерова З.В. проблемы туристской индустрии Республики Казахстан в международном общении // материалы межд. научно-практической конф. Межд. отношеня: теория – практика - поиск 1999 с.319
19. Ердавлетов С.Р., Жилкибаева М.И. К вопросу науки о туризме // материалы межд. научно-практической конф. // Межд. отношеня: теория – практика - поиск 1999 года с.308
20. Кабушкин Н.И.. Менеджмент туризма. Учебное пособие Минск 2002
21. Ердавлетов С.Р. География туризма: история, теория, методы, практика Учебное пособие. Алматы, - 2000
22. Нәрібаев К., Жұмамбаев С.. Менеджмент Оқу құралы - Алматы, 1998.
23. Бердалиев К. Менеджмент негіздері Оқулық - КазЭУ имени Т. Рыскулова, Алматы 2000.
24. Булатов А.С. Вывоз капитала: своя компания зарубежом. Пособие для предпринимателей. – М.: БЕК, 1996.
25. Назарбаев Н.А. Казахстан: Стратегия 2030. – Алматы, 1995.
26. Ильина. Е.Н. Туризм – путешествия. Создания туристской фирмы Агентский бизнес, Москва/ Издательство РМАТ, 1998
27. Окунаева М.Казахстан – перспективы туризма сегодня и завтра // Известия Казахстан 42, 24.04. 2006-05-31
28. Ананьев М.А. Экономика и география международного туризма. –М., 1975.
29. Александрова А.Ю. Международный туризм, 2001 ., 464 с.
30. Ердавлетов С.Р. География туризма, 2000 ., 336 с.
31. Папирян Г.А. Экономика туризма. –М.: Финансы и статистика, 1998, 208с.
32. Немоляева М.Э., Ходорков Л.Ф. Международный туризм: вчера, сегодня, завтра. – М., 1985.
33. Квартальнов В.А. Иностранный туризм. М.: Финансы и статистика, 1999,312 с.
34. Страны мира. Энциклопедический справочник. – Минск: Миринда. Родиола плюс, 1999, 624 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.......................................................3
1 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТУРИЗМНІҢ ТАРИХИ ДАМУ ЭВОЛЮЦИЯСЫ
1.1 Халықаралық туризмнің мәні мен маңызы………………….….…................6
1.2 Халықаралық туризмнің тарихи дамуы мен қазіргі жағдайы………………….8
1.3 Халықаралық ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАННЫҢ РӨЛІ
2.1 Қазақстандағы туристік ... ... ... туризм дамытуының өзекті мәселелері……………………….28
2.3 Халықаралық туризмдегі ... ... ... ... ... ... компания қызметтерін тиімді
жетілдіру жолдары……………………………………………………………………46
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТУРИЗМДІ ... ... ... ... ... туристік кешенін басқару…………………51
3.2 Қазақстан Республикасындағы туризмді дамыту стратегиясы………………55
3.2.1 Туристік ... ... ... ж. ... Қазақстандық ... ... ... ... таңда халықаралық туризм әлемдік деңгейдегі маңызы бар
мәселелердің бірі болып табылады. ... ... сала ... ... өнімнің 10 %-ын құрып отыр. Туризм сферасында 250 мыңнан ... ... ... ... ... ... туризмнен келетін түсім 4
триллион долларға дейін жетеді. Ал барлық мемлекеттерге туристік бизнестан
800 миллиард доллардан ... ... ... ...... жылдары елiмiзде жанданып келе жатқан салалардың бiрi.
Бұл сала экономикамыздың ... ... ... ... ... ... ... мағынасы өте тереңде жатыр және кең мағынада ...... ... аударғанда, tourisme, tour – серуен, жол ... ... ... ... ... мен саяхат қонақжайлылық
индустриясының айырылмас бөлігі болып ... ...... ... Уақыт мерзімі, арақашықтық, тұрғылықты орны, мақсат және келудің
ұзақтылығы – мұның бәрі ... ... ... ғана. Бүтіндей
алғанда, туризм көп мақсатты феномен, біздің ... ... ... ... және ... ... құбылуына әсер
ететін факторлардың бірі, алыс саяхаттағы экскурсиялар, белгілі бір
құпиялар, экзотикалық ... ... ... ... және тағы басқа
сұрақтарды қамтиды.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Көптеген елдерде туризм ... ... ... ... ... және сол ... ... тек бір
салаға ғана, яғни туризм саласына ғана бағытталған. Біздің еліміз ... кем ... ... ... артық деп асырып айтсақ та қателеспейміз.
Осындай тамаша табиғаты бар, ежелден келе жатқан дәстүрі мен ... және тағы ... ... ... бар еліміздің туризмін неге
дамытпасқа?
Дипломдық жұмыстың мақсаты. ... ... ... ... қарастыру,тақырыптың маңыздылығын дәлелдеу, ... ... ... ... ... отырып, шешу жолдарын
қарастыру, халықтың тұтыну таурларын өндіру, туризм индустриясының қазіргі
жағдайын ... ... ... экономикаға тигізетін әсерін
зерттеп, туристік әлеуметтік қызметін ... ... ... ұлттық мәдени
мұрасының құндылықтарын, табиғат әсемдігін таныту үшін ... ... бір көзі ... ... ... мен шешу
жолдары.
Бұл мақсаттарға жету үшін мына мәселелерді шешу керек:
- ел экономикасында ... ... ... ... ... туристік-индустриалдық жағдайын зерттеу;
- елдегі туристік қызметтер түрлерінің даму болашағын көрсету;
- туризм инфрақұрылымын дамыту;
- елдің тартымды ... ... ... ... ... арттыру;
- туризмді мемлекеттік реттеу мен қолданудың тиімді тетігін жасау.
Зерттеу ... ... ... даму ... ... ... жанама қызмет түрiнiң кең жүйесiмен европалық елдерде
ары ... дами ... ... экономикалық, халықаралық туризммен ерекше
байланыстағы қызмет көрсету саласына айналғанын зерттей отырып, дамыту.
Зерттеу пәні. Халықаралық ... даму ... - ... ... осы ... ... отырып Қазақстанның көркем және
әсем жерлерін басқа елге ... ... яғни ... ... ... ... ... демалыс орындарын, шетелдерге паш ету.
Болжам. Экономика, саясат, мәдениет, өнер, білім, ғылым мен ... де ... ... ең ... бөлігі болып табылады. ... ... ... ... Қазақстан – ежелгі және қазіргі заманмен
көршілес тұратын, Еуразияның ортасында орналасқан ірі мемлекет. ... ... ... ... ... ... ... ежелгі мәдениеті және теңдесі жоқ табиғатымен туристерді
таңқалдырады. Сонымен ... ... ... ... ... бүгінгі күні
атқарылған жұмыстар аз емес, яғни туристік ... ... ... ... ... ... мемлекеттер арасында
белгілі бір дәрежеге, жетістікке жету.
Туризм – ... ең ... да, ... ... келе жатқан
түрлерінің бірі. Бұл индустрияның үлесіне әлемдік тауарлар мен ... 8%-ы ... ... дамуы - болашақтағы экономикалық жағынан өте тиімді жаңа
әлемдік нарықтық шаруашылықтың бір ... ... ... ... ... туризм индустриалды түрде көрiнiп, ұлттық экономиканы
дамытуды жеделдететiн катализатор, жаңа жұмыс орнын құрушы, ... ... ... ... ... және ... ... жағдайын көтерушi болып табылды. Туризм индустриясы жоғары
деңгейдегi ... және оған ... ... ... ... Жұмыс құрылымы зерттеудің мақсаттары және
міндеттерімен анықталған.
Қазіргі туризм – бұл әлемдік экономиканың құлдырауды білмейтін ... ... ... ... ... бір ... ... беретін
табысын алу үшін оған бара-бар, шамамен 9 тонна тас көмір ... 15 ... ... 2 тонна жоғарғы сортты бидайды әлемдік нарыққы шығару керек.
Бұл ретте, шикізат сату елдің ... ... ... ал ... ... ресурстармен жұмыс істейді. Шетелдік экономистердің
есебі бойынша, 100 мың ... ... ... ... екі ... болған кезде
кемінде 350 мың доллар немесе адам басына бір сағатта 17,5 доллар жұмсайды.
Сөйтіп, шикізат сату ... ... ... тіреу болса, ал
туризмді дамыту – ұзақ ... ... ... ... ... жалпы алғанда, мемлекеттің экономикасына үш оң
нәтиже береді:
1. Шетел валютасының құйылуын қамтамасыз етеді және ... ... ... ... ... ... ... оң ықпал
жасайды.
2. Халықтың жұмыспен қамтылуын көбейтуге көмектеседі. ДТҰ ... ... және ... ... ... бойынша туризм
өндірісінде құрылатын әрбір жұмыс орнына басқа салаларда пайда
болатын ... ... ... тура ... ... түрде
экономиканың 32 саласының дамуына ықпал жасайды.
3. ... ... ... ... ... және тұрақты өсуін, оның ... ... ... ... мен ... ... күшті әсерін
назарға ала отырып, ... даму ... ... саланы
басымдық ретінде белгіледі.
Халықаралық туризмнің Қазақстандағы рөлін айта кетсек өте ... кез ... ... ... байланыстар мен экономикасын
дамыту барысында ұсталар бiрден бiр жолы ... ... ... ... ... да ... оңды ... қалыптасып келедi.
Сонымен мемлекет халықаралық әлемдік туристік нарық жүйесіне кіруіне,
қызмет көрсетулердің халықаралық саудасы мен мемлекет ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың маңызды саласы
ретінде бәсекеге қабілетті туристік индустрия құруға жәрдем ететін болады,
сондай-ақ мемлекеттік бизнестің кәсіпкерлік бастамаларына ... ... ... ... мемлекеттік жеке әріптестік ықпал
етіп, жүзеге асыруда ... ... ... ТУРИЗМНІҢ ТАРИХИ ДАМУ ЭВОЛЮЦИЯСЫ
1.1 Халықаралық туризмнің мәні мен маңызы
Туризм ... ... ... ... ... ... және
экономиканың тұрақты бір саласы екені белгілі жағдай. Туризм саласында 250
млн. астам адам жұмыс істейді, басқаша ... ... әр 10-шы ... ... Оның ... ... ... көлемінің 7%-ы, әлемдік
тұтынушылар шығындарының 11%-ы, ... ... ... 5% және ... ... ... ... Туризм әлеуметтік-экономикалық дамудың
катализаторы болып алға шығып, шаруашылықтың, көлік және байланыс, сауда,
құрылыс, ауыл ... ... ... ... ... және ... ... зор ықпалын тигізеді.
Халықаралық туризм – бұл өте күрделі және ... ... ... ... ... ... экономиканың байланысы айырбастың әр
түрлі формалары арқылы іске асады: ... ... ... ... ... ... ... айырбас, сауда
қызмет көрсету және тағы басқалар.
Қандайда бір ел болмасын оның ең күрделі экономикалық ... ... ... жеке ... нетижесі валютамен түсетін сыртқы
сауда. Халықаралық сауда секілді халықаралық туризм экономистерді ... ... ... ... ... ... ... баланысына
тауар айырбасы секілді әсер етеді деген қорытындыға келді.Сондықтан
да,халықаралық ... ... ... ... бір түрі деп
білген жөн,яғни ол сыртқы сауданың ... бір түрі ... ... ... ... бір түрі ... шетел туристеріне кең
көлемде мәдени және рухани ... ... ... туристік
қызметтер көрсетеді.
Халықаралық туризм сыртқы экономикалық байланыстың бір түрі
болғанымен, бірқатар өзіндік ерекшеліктері де ... ... ... ... ... ... ... бар.Оның ішінде
басты орын алатыны-ұлттық ... ... өсуі мен ... ... ... әбден қисынды жән Халықаралық ... ... өз ... ... шет ... ... ... қамтиды. Мемлекеттік шекараны кесіп өтуі олардың белгілі
бір құжаттарды алуымен байланысты: халықаралық ... пен виза ... ... өту, валюталық және дәрігерлік қадағалаудан өту.
Бұл ережелерді мемлекет заңсыз миграциямен, халықаралық ... ... ... мақсатында және елге кіру мен одан шығу тәртібін
сақтау үшін енгізеді. Арнайы қызметкерлер саяхаттаушы тұлғалардың паспорт,
визаларының ... ... ... медициналық талаптарға сай егілгенін,
шекара арқылы заттардың, валютаны өткізу ережелері мен шарттарын және ақша
айырбастау ... ... ... Бұл ... ... ... ... және ішкі туризмнен ең басты айырмашылығы.
ДТҰ туристік құжаттарды толтыруды қысқартып, реттеуіне ерекше маңыз
бере отырып , жаңадан ұсыныстар жасап, оны ... ... ... бір ... босату;
шетелдік паспорттарды жасаудың жұмыстарын реттеп,мерзімін қысқарту;
- виза формальдылықтары:рұқсатсыз кіру үш айға ... 12 айға ... ... және бірнеше сапарларға рұқсат ету ... кез ... ... ... болатындығы;туристердің азаматтығына
қарамастан, бірдей консульдық жинақты бекіту;
Халықаралық туризмде ... ... өз ... ... ... ... ... қамтиды. Мемлекеттік шекараны кесіп
өтуі оларды бірақ та туристік саяхаттың көбеюі – адамның ... ... ... емес,сонымен қатар бос уақыттың ұзақтығына да байланысты.
Соңғы 15-20 жылдарда Еуропа елдерінің көбінде ... бос ... ... ... демалыстың ұзаруы қазіргі болып ... ... ... ... байланысты болып отыр, өйткені онда ақыл –ой еңбегі
артады, ... және ... ынта қою ... ... ... ... ... өсуіне әсерін тигізетін әлеуметтік
–экономикалық факторларға жатқызуға болатындар:халықтың білімі мен ... ... және ... ... ... ... көтерілген шағы XX ғасырдың ғасырдың 30-шы ... ... ... ... ... елдер жалдаған жұмысшылардың еңбек жағдайын
реттейтін заңдар қабылдады.
Халықаралық және ішкі ... ... ... олар бір ... өте ... ... Ішкі туризм халықаралық
туризмнің катализаторы болып табылады. Ол жаңа рекреациялық ресурстар мен
аймақтарды игеруге, ... ... ... ... ... және ... туристік кеңістікті құруға ықпалын
тигізеді. Халықаралық туризм, тіпті ... ... сәл ғана ... де, өте ... келеді.
Халықаралық туризмнің тағы бір ... оның ... ... ... және халықаралық туризмнің елдің төлем балансына қандай ... ... ашып ... ... ... ... мен қызметке
төлей отырып, қабылдап отырған елдің бюджетін толтырады және оның төлем
балансын ... ... ... ... ... ... ... ие болған. Керісінше, туристердің өз тұрғылықты тұрған ... ... ... ... ұлттық ақша бірлігінің ағып кетуіне әкеліп ... ... ... ... халықаралық төлемдерді елдің пассивті төлем
балансында бекітіледі – олар туристерді шығарушылар, ал ... ... ... атқа ие ... ... және ... деп бөлу тек
халықаралық туризмге қатысты, ал ішкі ... ... ... ... туризм екі түрлі формада болады – кіру және шығу, ... ... ... ... айрықшаланады. Бір турист кіруші де, шығушы
да болып жіктеле алады, ол оның қай елде ... ... ... бара ... ... жерінен, баратын, белгіленген елін ажыратады.
Бірінші жағдайда шығу туралы, ал екіншіде – кіру ... ... ... ... сапардың басында шетелдік саяхатқа қолданылады.
1.2 Халықаралық туризмнің ... ... мен ... ... және ... қызмет туралы ілімнің дамуы, туризмнің ... ... ... ... ... бері ... пән ... өздерi айналысқан, және олардың жазбаларын «туризм›› ғылымы
сол кезеңдегi туризмге сай ... ... ... ... ... дамуын қарастырған. Оның басты мәселелерiн шешу және оның
басқа ... ... ... ... екендiгiн бiлу маңызды.
Халықтар әрқашан және әрдайым саяхаттаған. Орта және Таяу Шығыс Азия
және Жерорта теңiзiнiң манайын мекендеген, ... ... ... ... ... ... ... Бұл тарихи мәлiмдемелер
жаулаушылықтар мен сауданы кеңейтуден басқа Греция, Рим және Қытай сияқты
елдерiнiң ... ... ... ... көтеру үшiн, сонымен қатар сауда
немесе дипломатиялық мақсаттарда, саяхаттауға жиi ... ... ... ... ... қысқа мерзiмдi сапарлары мен ... ... ... қолжазбалар қалдырған. Осыған ұқсас, өмiрдi
сипаттау мазмұнындағы және тарихи бағыттағы, әдебиеттерде басқа ... ... ... тiлi, дiнi ... өнерi, салт-дәстүрi,
жергiлiктi тұрмыстық ерекшелiктерi мен халқының қонақжайлылығы қарастырған.
Туристiк саяхат сауда-саттық ... ... ... ... ... ... ... Ең бiрiншi саяхат жасаған адам Египет ханшайымы Хат, ең алғаш
осы ханшайым хош иiстi. әйгiлi Пунт ... бару үшiн ... ... ... ж). ... 200 ж. бұрын Египетшi Синухит шығыстағы Кедем елiне ... ... VI ... ... ... 3 жылға африкаға саяхат жасайды.
Рим және Грек ... ... 2300 ж. ... ... ... ... бастаған. Грек саяхатшысы Ксенофонд Перей Грек портында
сауда орталығын, мемлекет әрлерiн отырғызу керек, олар ... көп ... ... Осы ... мен ... басқа елдерге бару үшiн танымдық,
елдiк, сауықтыру мақсатында саяхат жасады.
Келе Грек саяхатшылары б.э. ... VIII ... ... ... Әр саяхат барысында көрген жақсы орындарды өз елiне әкелiп салып,
әдет-ғұрпын жеткiзiп отырған. Орта ғасырда ... ... ... Рим ... ... байланысты. Тек б.э.д. VII және ... ... дiни ... дами ... мақсаттағы туризмде саяхатшылар Еуропа елiнiң көптеген киелi,
қасиеттi жерлерiне бара бастады. ... ... ... XVIII
ғасырдың басында Европада сауықтыру, танымдық мақсатта сапалы саяхаттар
тірi пайда болды. XVIII ... ... кей ... ... саяхатқа, серуенге шыға бастады. Еуропада XVII ғасырда «Ұлы тур›› ... ... ... ... ұйым атқарылды.
Осы Ұлы турда мектеп бiтiрушiлер 2-3 жылға басқа елге саяхатқа кетiп
отырған. Осыдан 150ж. бұрын жалпы саяхат ... ... Осы ... ең
алғашқы Ұйымдастырушы Томас Кук болған.
Томас Кук – ең алғашқы саяхат менеджерi. (1845ж) ... Кук ... ... ... ... ... ж. Томас Кук Ливерпульге саяхат Ұйымдастырды.
1847 ж. Томас Кук Туристiк қоғам ұйымдастырды. Осы ұйым ... ... ... ... ж. ... Кук 1-рет ... тур фирма ұйымдастырды. Осы ең 1-тур
фирмаға Швейцарияға саяхат жасады.
1865ж. АҚШ-қа 1867ж ... ... ... жылы ... Кук бүкiл дүние жүзiне айналу саяхатын жасады.
Томас Кук ең алғаш рет туристiк ерекше ... қол ... ... ... ... ... болып саналды.
Европадағы халықаралық тур ортғасырдағы болып Англия, Швейцария,
Германия, Франция, Италия, Чехия елдерi болып ... ... әр ... ... саяхат жасаушыларда туристер деп
атала бастады. 1857 жылы алғаш рет ... әр ... ... ... ... ... клуб ашты. Оның артынша 1862 ...... ... ... XX ... I жартысында халықаралық
және ұлттық тур одан әрi басқа ... дами ... ... экскурсия және
туристiк саяхаттар тек белгiлi бiр халық үшiн ғана мүмкiн болып отырды.
I және II Дүние Жүзiлік ... ... ... ... iшкi және
сыртқы өзгешелiктерге ие бола бастады II ... ... ... ... ... күрт ... 1848 жылы ... шет елдiк туристiк сапарға
шығуға рұқсат етiлдi.
Россияда ең ... ... ... Петр 1 ... үлес ... Ол 1713
жылы емдiк минералды көздердi ашуға бұйрық бердi. 1719 жылы ... ... ... даму жылы ... ... Осы ... ... суы (1803 ж) ашылды. 1805 жылы Липецк, Старая русса, Сергейвск
сияқты курорт. 1838 жылы Юрмала ... ... 1814 жылы ... мен Қырым
арасында темiр жол салынып, туристік қор ... ... ... ... ... ... ... қатар тау туризмiн де
дамыды. Кавказ тауындағы Эльбрус және Казбек шыңында тау ... ... XIX ... ... тау ... күрт көтерiлдi. Петербург,
Москвада, Владикавказда, Петигорск, ... ... ... ... ... ... Оны құрушылар белгiлi ғалымдар Амучин,
Вернадский, Семенов Тянь-Шаньский болды.
Советтiк Ресейде көпшiлiк туристердің ... ... 1919 ... айында 8 сағаттық жұмыс күнi, демалысқа ақша төлеу, денсаулық сақтау
және мемлекеттiк курорттар сонымен ... ... ... ... ... ... қол коюы ... болды.
КСРО-дағы туризмнiң дамуын 4 үлкен кезеңге бөлуге болады:
1.Қайта өрлеу және құрылымдық ... ... (20 ... – 1936 ... мен ... ... басқаруы және туризм
индустриясының құрылу алғы шарттары. (1936-1969 ж.ж).
3.Туризмнiң ... ... және оның ... қызмет етуде үлкен
салаға айналуы (1961-1991 ж.ж.).
4.Туризмнiң ТМД елдерi бойынша дамуы (1991 ж ... ... ғ.ғ. ... және ... мен европалықтардың (оның iшiнде
Марко Поло – XIII ғ.) географиялық ашулары кезеңiнен саяхат туралы көптеген
жазбалар ... Бұл ... ... ... болып келе жатқан асыл мұра
болып табылады. Мысалы, ақын Баско, XV ... ... ... туралы
мемуар жазып қалдырған болатын, ал ол қазiрде туристер үшiн өте қажеттi
анықтамалық материал ... ... Бұл ... туризмнiң танымдық маңызы
болған жоқ, негiзiнен ... ... ... және делегациялармен кездесуге,
сонымен қатар қасиеттi орындарға баруға бағытталған.
XV ғасырдан бастап әлемде ... ... ... бұл ... және кемелердiң жаңа түрiнің шығуына, сонымен бiрге көпес
топтарының өсуiне себеп болды.
XVI ғасырдың орта ... ... ... ... ... үшiн минералды суларға, Италияның белгiлi оқу орталықтарына және ... ... көру үшiн ... ... ... ... тек атақтылар, қажылар және ... ... ... ... ... енгiзiлген, ал «турист» терминi көңiл көтеру
және бiлiм алу саяхатының ұқсас қатысушыларын ... үшiн ... 2-3 ... ... ... ... саны ... сайын,
турлардың бiрте-бiрте уақыты кемидi. Туристермен (жас ... ... ерiп ... ... көбi саяхаттары туралы мемуарларда,
туристiк анықтамаларда және жолсерiктерде жазып қалтырған. ... тек ... ... ... бұл ... және ... еңбектер, оған Италияға 1786
жылы барып қайтқан И.В.Гетенiң жазбалары өте жақсы үлгi болып табылды.
XIX ... ... ... империализмнiң, евангелизмнiң
және социализмнiң таралуы, туризмнiң дамуына үлкен ықпалын тигiздi. Ұлы
ағылшын ... және ... ... ... ... бiрi,
Томас КУК (1808-0892) паравоздарды қала тұрғындарын қала ... және ... ... ... қолданған. Туризмнiң
комерциялық даму жақтарын атап көрсеткен ал туристiк индустрияның ... ... ... ... ... бюросын құрды, көлiк және қонақ
үйлердегi орындарды ... ... ... жол ... ... ... жол ... шығарды. Осылайша халықаралық үлкен
маңызға ие болды.
Бiрiншi дүниежүзiлiк соғыс ... ... да ... ... ... жалпы индустрияландыру жағдайында табиғатқа
өте нәзiк сезiммен ... ... ... жағасында күн баннасын қабылдауда,
тауда демалу, шаңғы және жаяу туризм, теңiз кемелерiмен жүзу ... ... ... Бұл ... ... дамуы қазiрге дейiн жалғасып келедi.
Қазiргi кезде көптеген авторлар туризмнiң тарихи аспектiлерiн
зерттеуде, тұтастай ... және ... ... ... ... Тарихшылардың маңызды үлесi римдiктер, Ниагара сарқырамасы,
XVII ғасырдағы Англия туралы еңбектерi болып ... ... ... ... жиi кедергi жасаған тарихи зерттеулер XX ғасырдың 60-
жылдары туризм және демалыстың жеке ... ... ... және
минералды сулар), және кең мәселелерi ретiнде (мысалы, ... ... ... ... ... ... тапты.
30-жылдардан бастап туризмге басқа ғылымдардың өкiлдерi де ... қоса ... ... ... ... және идеалогиялық
тақырыбы рекреациялық қызметтiң ең маңызды iлiмдерiнiң бiрi ... ... ... ... ... әсер ... iшкi туризм және сонымен
қосып шығу туризм туралы ... ... ... ... ... ... он ... туризм көптеген
елдердiң экономикасын көтеруге көмектестi, ... ... ... ... ... ... жылдарда туризм әлi де ғылым ретiнде қалыптаспады және туризм
мәселелерi бiр жүйеге келтiрiлмедi. Тек 1970 ... ... ... ғылым ретiнде мойындады; сол кезден бастап ... ... ... және т.б. ... бастады. Ресей туризмiнiң
дамуына және туристиканың ... ... ... ... ... Халықаралық туризм академиясының ғалымдары көп үлестерiн қосты,
мысалы: В.Преображенский, В.Квартальнов, И.Зориндер.
Туристика ... ... өсе ... оған ғылыми және
практикалық журналдардағы туризмдi теориялық және қолданбалы ... ... ... ... бола алады, “Туристiк ... (Journal of Travel ... 1962 ... ... ... ... журналдары” (Annals of Tourism ... ... ... ... ... (Tourist Review, 1976), ... (Tourism Management, 1980, Европа); “Рекреалогия саласындағы
зерттеулер” (Tourism ... ... 1977 ... және “Туристiк
талдаулар журналы” (The Journal of Tourism Studies, 1990, ... ... ... ... ... үшiн ... журналдардың, туризм туралы алғашқы негiздердiң санының өсiп
келе жатқанын айта кеткен жөн, бұл ... ... ... енiп,ғылыми
диссертацияларға тақырып бола бастағанын көрсетедi.
Туризм мәселерiн зерттеуге келесi бiр ынталандырушы дамушы елдердiң
туризмге ... ... ... болып табылды. Мысалы, Гавай
аралдарында бұқаралық туризмге ... ... ... онда ... көп
барғанынан қоғамда жезөкшелiк, қылмыскерлiк, мәдени және экологиялық
резонанстар өскен және бұл ... ... ... әсер ... Әсiресе
бұндай наразылықтарды, дiни құндылықтарды Ұстанатын, Азия және ... ... ... ... ... ... ... көруге болады,
Бангоктағы Туризм жөнiнен дамушы елдердiң бүкiл ... ... Азия ... ... конференциясы, Фиджидiң тынық ... ... және ... ... ... ... Бұқаралық
туризмге деген бұл сын халықаралық деңгейдегi сәйкесiнше ... ... ... деп ... немесе экотуризмнiң: 1982 жылы ЮНЕСКО-ның, 1989
жылы туризмдi зерттеу жөнiндегi халықаралық ... 1980; 1985 ... ... ... ... ... (ТМД) талқылауына түстi. Зерттеу
салаларының бөлiнуiмен белгiленген, өткен он ... әр ... ... ... ... ... алған болатын. Саясаттану жеке
әлеуметтану, экономика және маркетингi, экология және география ... көп ... ... ... ... ... ... сондай-ақ туристiк қызметтiң
коммерциялық және теориялық аспектiлерiне ... ... ... мен ... ... ... тапты. Көптеген туристiк
ұйымдар туризмдi индустрия ... ... 1975 жылы ... туристiк
ұйымдардың халықаралық кеңесiнiң (РТНХК) ... ... ... болып табылмайтын – бұл халықаралық деңгейдегi ТМД, ал кезегiнде
мәлiметтердi жинайды және ... ... ... ... қамтамасыз
етедi және коференциялар ұйымдастырады, оқу ... ... ... ... ... ... Travel Commission, ЕТС, 1951
ж. құрылған); Туризм ... ... ... ... ... Travel Association, PATA, 1975) және Туризм жөнiдегi Кариб ұйымы
(Сaribbean Tourism ... CTO, 1951 ) ... ... ... ... ұқсас болып келетiн, бiрақ аймақтық деңгейде ғана ... ... ... ... ... ... үкiмет қарауындағы,
туризм департапменттерi бар, мысалы, U.S. Travel & Tourism Administration,
Египеттiң ... ... ... осы ... ... ... ұлттық корпорациясы. Үкiметтiк және коммерциялық өкiлдiктерi
сондай-ақ мемлекеттiк, қалалық және жергiлiктi, деңгейде бар.
Association ... ... ... du Tourism
(AIEST, 1951 ж. құрылған) , Travel, & Tourism Research Association ... және ... ... ... ... (1998 ж.) ... ... дамуын зерттеумен айналысады. Халықаралық және
ұлттық ұйымдардың арасынан соңғысы ғана тек туризмдi ... ... ... ... ... ұйымдардың арасынан Center Des
Hates Etudes Touristiques ( CHET, 1964) атап өтуге болады. ... ... ... ... халықаралық оқытушылар құрамы және ең үлкен
туристiк кiтапханасы бар.
Туристиканың дамуына әлеуметтiк ғылыми орталықтар, ... ... ... ... ... ... өте зор үлестерiн
қосты. Кейбiр, ... ... ... ... ... және ... ... ассоциация сияқты басты
бiрлестiктер туризм мәселелерi жөнiнен конгресс жиналыстарын ұйымдастырады.
Соңғы екi ... ... ... ... тобын құрғандығы белгiлi,
мысалы, 1990 ж. Әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... ... жүргiзетiн топ құрған болатын.
Бiрiккен күштiң арқасында туримзнiң әлемдегi орны ... ... ... әсiресе екiншi дүниежүзiлiк соғыстан кейiн, көптеген
үкiметтiк ұйымдар мен ... ... ... ... тұрақты экономикалық тiрек екендiгiн ... ... ... ... ... барлық ғылымды қамтып өттi.
Туристiк зерттеулердi жүргiзу және туризм мектептерiн құру өте баяу ... ... ... ол үлкен жетiстiкке жетiп отыр.
XX ғасырдың басы жаппай ... ... ... ... I ... соғыстан соң ұйымдаса түсті.Туризм тарихшылары мұны
жалпы халықтың және ... ... ... ... ... деп ... ... іс-әрекетпен халқының
немесе тең жартысы шұғылданатың елдерді санау қажет.
А:А Крючковтың пікірінше, халықтық туризм дегеніміз – ... ... ... табыс көзі төмен өкілдерінің қаржылық мүмкіндіктеріне
орай ... ең ... ... ... ... әлеуметтік туризм деп
мемлекеттік қазынада немесе басқа ... ... ... ... ... ... саяхаттарды атайды.
Бірінші дүние жүзілік соғыстан кейін туризмнің жаппай ... ... ... ол – автомобиль,самолет секілді көлік құралдарының ... ... ете ... ... XX ғасырдың басында туризмнің жаппай
кері әсер болған себеп – ... ... ... ... ... және
төлемді еңбек демалысының болмағандығы.Осыдан- ақ көптеген адамдардың
туристік іс-әрекеттерге қатысуы аз ... ... ... ... басқа елдерге қарағанда алдынғы қатарда болған Англияның ... ... ... ... ... ... ... 1903 жылы 1-2 апта ғана болды.Мемлекеттік қызметкерлердің еңбек
демалысы 1908 ... ... ... 3 ... асса ғана 6 ... қатар I дүниежүзілік соғыстан ... ... ... ... олардың кәсіподақтар мен социал-демократиялық
партиялар ұйымдастырып, өздерінің туристік бюроларын ... ... ... ... ... және Австралияда кең өріс алды.
XX ғасырдың II ... ... ... ... ... ... ... статикалық өмір типінің, яғни халықтың
басым көпшілігінің тұрған жерінен ... ... ... ... өмір ... ене ... өмір ... миграциялық
процестердің ерекше өсуімен сипатталады.
II дүниежүзілік соғыстан соң миграциялық туристік ағымның күрт ... мен ... ... ... беки түсуімен, ғылыми
және мәдени байланыстардың кенейе түсуімен, транспорт ... ... ... ... ... ... және жеке ... автомашиналардың көбеюімен
байланысты болады. Мәселен, «ЮНЕСКО курьерінің» (1996 ж., ... ... 1965 эылы ... ... 180 млн. ... ... саны 130 ... жетеді.
Сол кезеңнің туризмнің дамыуына кейбір ... ... ... ... ... ... ... және үлкен қалалардағы
өмірден адамдардың қатты шаршайтындығы ... ... ... ... дамыған елдерден демалу мақсатында
сапарға шығындар негізінен ірі индустриялы орталықтардың тұрғындары екен.
Соғыстан кейінгі жылдарда ... ... ... ... ... ... ... ауыстыру мен шектеудің азаюы ,
аэродромдар,жолдар, қонақ ... ... , ... ... жарнама
жасалыныуының жетілуі жағдай жасады.II дуниежүзілік соғыстан кейінгі туризм
жалпы халықтық сипат алып , ... ... ... тұрғындардың
қажеттілігіне айналады.Демалу индустриясының өз институттары , азық-түлік
, өнеркәсіптік циклі ,ол өндірісті ұйымдастыру мен ... ... ... қалыптасты.
XX ғасырдың 50-60- жылдарындағы батыс Европа елдерде қонақ үйлерін ,
ойын –сауық ... ... ... ... ... негізінен
америкалық туристерге келіп, қарсы алушы елдердің ... ... ... ғасырдың 60-жылдарынан 70- жылдарының ... ... ... туризімі өсіп , туристік мекемелер мен олардың өндірістерінің көлемі
артты.
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі дауірде туризм ... ... ... ... ... ... ... жаппай
туризмге ұласты.Туризмнің бұл екі түріне де жаппайлық тәң, оған таңдаулылар
(элита) ғана емес, орта класты халықта, 80 – ... ... ... ... ел де қатысатын болды.
Тұтыныушы ретіндегі жалпы халықтың жағдайының жақсарыуы, экономикалық
өсудің жалғасуы, жұмысшы қауымының бос уақытына ... ... ... деген тұтынушылық мақсатпен психологияны мүлдем өзгертті.
XX ғасырдың ... ... ... ... ... нарықтық стратегиясы өндірілген ... ... , ... арнайы жекелеген салалармен
шұғылдану болған емес.
70 ... II ... ... туристік сұраныстардың сұралынуына
байланысты ұсыныстарда арнайы қызмет, ... өнім ... ... ... ... ... көрсететің қызметт ассортиментінде кеңейіп,
туристік фирмалар қызметінде, қызметі көрсетудің басқа салаларда ... мен ... ... ... ... , ... қарқынының төмендеуі , 80 жылдардың ортасындағы экономикалық және
құрлымдық дағдарыстар ... ... ... ... ... бұл түрі 80-жылдарда басым бағыт ала берді.Бұл индустриалды
қоғамның дағдарысының белгісі еді. ... ... ... ... ... ... мәдени игі әсер етуге ерекше рөл ... ... ... ... ... қанағаттандыруын
ғана қоймайды , өнеркәсібі дамыған және ... ... ... ... маңызын шешугеде болады.Туризм ісі дамыған ... ... ... экспорттың барлық мөлшерінің 10-нан 35-ке дейінгі
пайызын құрайды.
Осылайша, халықаралық ... ... ... ... келе ... туристік бизнес түрлі ұйымдардың ұлттық аяда
ғана емес ,әлемдік масштабта бірлесе жұмыс ... ... ... ұйым
1898 жылы Люксембургте алғаш рет ұйымдастырылды, ол бірлестік «туристік
ұйымдардың халықаралық лигасы » деп аталды.
Қазақстан ... ... ... іс ... халықаралық
парламменттарлық, аймақаралық ұйымдардың кейбіріне толық ... мүше ... ... ретінде қатысады.
Қазақстан Республикасындағы туристік ұйымдар халықаралық ... ... ... ... ... ... экономикалық және техникалық ынтымастақты дамыту туризмнің инфарқ
құрлымы мен ... ... ... ... халықаралық ынтымастақты
дамыту, туристердің қауіпсіздігін ... ету үшін , ... ... алмасу үшін, халықаралық туризімнің түрлі салалары бойынша
бірлескен ғылыми зерттеулер ... ... ... ... ... ... іске ... үшін.
Енді қадам басқан XXI ғасырдың алғашқы 10 ... ... ... ... ... бағдарлау Бүкіл әлемдік туристік
ұйым аналитиктерінің ісі. Жоғарыдағы информацияның ... ... ... ... ... ... бойынша өкілдің көмекшісі А.Шлевковтың 2000
жылдың қазан айында ... ... ... ... XXI ғасырда өтпелі
экономикалы ТМД , Қытай және Монғолия секілді елдердің тұрақты ... » ... ... өткен семинарда жасаған баяндамасынан алынды.
Бүкіл әлемдік туристік ұйым ұлттық туристік ұйымдарды зерттей ... ... ... ... ... 70 ... өз ... іс – әрекеттің
туристік рыногтың шешуші бағыттары жұмылдырады;
ә) ... ... ... 77 пайызы өз маркетингтік іс –әрекетің
сегменттік рыногтың неғұрлым тиімді түрлеріне бағыттайды;
б) ... ... ... 88 пайызы өз маркетингтік іс –әрекетің
шетелдерге кеңейтті;
в) ұлттық туристік ұйымдардың 90 ... өз ... ... ... ... ұлттық туристік ұйымның 77 пайызы өгтем маркетингтік саясат
ұстанды.
1.3 Халықаралық туризмнiң дамуындағы мәселелерi
Қазiргi ... ... ... ... бiр ... ... бiр факторлардың әсер етуiне сай дамуда, әсер ... ... ... табиғи –климаттық және әлеуметтiк –экономикалық, оған
даму деңгейi және белгiлi бiр аймақтың өндiрiстiк және ... ... ... өмiр сүру деңгейi, ... ... ... инфрақұрлымдық, ал өндiрiстiк және ... даму ... ... ... ... ... ... табылады.
Елдегi кез келген саяси тұрақсыздық жағдайда туристiк ағымның тез
арада тоқтап ... ... ... ... ... ... ... елде ,
танымайтын жерде, жүргенде қатерге ... ... ... нақтылы аймақта
туризмнiң дамуына геосаяси фактор өте зор әсерiн ... ... ... (ТМД) ... ... ... тұрақсыздықтарға алаңдаушылық
танытып отыр, өйткенi бұндай жағдайларда туристердiң жеке басына ... ... ... сарапшылары, саяси салдардан болған
немесе туристердiң жеке ... ... ... ... ... үш түрiн бөлiп көрсеттi. Бiрiншiден, бұл - ... ... ... тоқтаусыз террористiк актiлерден туындап ... ұзақ ... . ... ... ... ... Шри – ... Ауғаныстан, Израиль, Пакистан, Иран, Ирак ... ... ... ... бола алады. Әскери қақтығыстар аз ... ... ... ... тежейдi және жояды, мысалы бұндай жағдайлар
бұрынғы Югославияда, Иракта және сол ... ... т.б. ... Бұған басқа да алаусыздың насихаттаулар немесе қысқа мерзiмдi
саяси ... ... ... ... ... ... ... Аймақтық
саяси қақтығыстар тек туристiк ағымды тоқтатып, туризм ... ... ... қана ... сол елдiң туристiк ресурстарының
жоғалуына ... ... ... ... 2001 жылы 26 ... басшысы Мұхамет Омардың жарлығынан кейiн Ауғаныстандағы Исламға
дейiнгi ескерткiштердi ... ... ... жою ... ... сiлкiндiрді, талибтер Министрлiгiнiң жарлығы бойынша, Бамиан үңгiр
монастырi бұзылған , онда V ... 53 және 3-4 ... 38м ... ең биiк ... ... ... ... сауда жолы - Ұлы ... ... ... бұл монастырі Шыңғыс хан мен Темiрдiң
шапқыншылықтарынан ... де, ... ... және ... ... де аман ... едi. ... қатар Бахтияр провинциясындағы ежелгi
индуистiк кесенелер. Кабулда ... ... ... ... ... Оның iшiне 2000 жыл бұзылмай тұрған будданың отырған мүсiнi де
кiредi. Мүсiндердi бұзғаннан кейiн-ақ БҰҰ, ... және ... ... оның iшiнде мұсылман елдерi де өздерiнiң мүсiндердiң ... ... ... ... ... ... аймақтық
ұйымдарының Құрамына Араб туристік ұйымы,Туристік агенттердің американдық
қоғамы,Тынық мұхиттық аймақтық туристік ... ... ... ... ... ... ... агенттерінің
ассоциациясы, Европалық туристік комиссия кіреді.
Қазақстан Республикасы халықаралық туризмнің іс-әрекетіне халықаралық
парламентаралық,аймақаралық ұйымдардың кейбіріне ... ... ... ... ретінде қатысады.
Таяу Шығыстағы әскери қақтығыстар туристiк ағымға әсерiн тигiзбей
қоймады ... және дiни ... ... ... ағымы тоқтап қалды. Бұндай шиеленiскен, жағдайлар Ливанда да
болды. 1975 жылы ... ... ... ... ... бүкiл ұлттық
түсiмнiң 20 % туризмнен келетiн, ал 1996 жылы ол 8 %-ды ... ... ... ... қайта нығайту үшiн 1997 жылы ақпанда Ливан
үкiметi Араб туризмiнiң ... ... ... ... ... ... кең ... жарнама компаниясы ұйымдастырылды,
сонымен қатар Ливан қонақ үйлерiндегi тұру мен ... ... ... ... баруы мүлде мүмкiн болмай қалды.
Жергiлiктi исламистердiң ... ... елге ... ... жағдайда әкеп соқты.
Туризмнiң түсуi тек ислам аймақтарында ғана емес, сондай-ақ жайлы
жатқан Европада да ... ... ... ... ... ... ең ... дамыған аймақтар болатын. Бес жылға
созылған, азаматтық соғыс Хорватияның, Сербияның, ... ... ... ... ... ... ... жойып жiбердi. Бұл
жерлере туристiк ағым ... ... ... де, ... Жерорта теңiзiнде
демалушылар әлемнiң басқа аймақтарына ... ... ... ... ... ұдайы шиеленiсушiлiктер мен
туристiк бағыттардағы екi ... ... ... жерiн тигiзедi.
Египеттегi, Үндiстандағы, Израильдегi, Ямайкадағы, Кениядағы, Перудегi, ОАР-
ғы ... ... ... ... , дiни экстрилизмнiң
көрiнiстерi тұрақсыздыққа әкеп соғуы мүмкiн және ... ... ... ... ... ... тура ... жан түршiгерлiк оқиғаның өткенiне де бiраз ... ... ... адам ... ғана ... ... ... да есептелуде.
Тайланд бұл жағдайға төменше деп қарамай, туристердi бұрынғыша ... ... ... ... ... ... де өздерiнiң тек
өнеркәсiптiк және ауыл шаруалышығы объектiлерi жағына ғана ауыр ... ... ... аман қалғанын айтады. Бұл елдердi де түсiну керек,
өйткенi бұл мемлекеттердiң экономикалық жағдайында кiрiстiң ... ... ... ... тек ... ... ... табылады. Курорт –
шықпай қалған егiстiк ... ... ... ... ... жыл бойында табыс
әкеледi.
Дүниежүзiлiк туризм ұйымы да жапа шеккен ... ... ... отыр.
Олар өз есептерiнде Оңтүстiк - Шығыс Азия елдерi ... ... ... де ... ... төмендемейтiнiн көрсеттi.
Әлемнiң турын орындағы көшбасшысы концернi үстiмiздегi жылдың ақпан айынан
бастап-ақ ... ... пен ... ... жолдамаларын жаңартуда.
Дегенмен, әлемдегi турфирмалардың атқаратын қызметi мен қызығушылықтары
жапа ... ... ... ... ... ... ... орнын толтыру керек, ал бұл милиондаған АҚШ долларын құрайды.
Бiз Қазақстандық ... ... ... ... ... жақсырақ болуды. Бiрiншiден, сауда және туристiк қызметтi және ҚР
Ұлттық туристiк басқармасы ... ... ... ... ... ... ... өз ақшаларын қайтаруына кеңес
бердi. Екiншiден, ... ... бар ... тұтынушыларға орындалмаған қызметтерiнiң ақшасын ... ... Егер ... ... жағдайда турфирманың
лицензиясынан айырылуы қауiпi бар. Үшiншiден, Қазақстандық турфирмалардың
арасындағы қатаң бәсекелестiк ... әр ... үшiн ... ... ... туристер мен оператор арасындағы келiспеушiлiктер фирмаға
тиiмсiз.Төртiншiден, Қазақстанның ... ... ... ... ... Ресейлiк демалушылардан шетелдерге аз шығады деген сөз емес
(Оңтүстiк-Шығыс Азияға 800-ге жуық адам ... ... әуе ... мен ... ... ... орын алады. Ресейлiктерге қарағанда
Қазақстандықтар жолдаманы төмен бағаға алуда, бұл ... ... Азия ... жақын орналасқанына байланысты (тiптi орташа
кiрiстi азаматтар да жолдамаға қол жеткiзе алады)
Осылайша, саяси шиеленiстер шығып, ... ... ... ... ... ... ... дамуы мүмкiн емес. Геосаяси
жағдайлар тоқтатылмай, ұзаққа созылатын ... ... мен ... ... осы ... ... жолдарын ойлап тауып,
туризм дамуының мемлекеттiк және халықаралық бағдарламаларын жасау қажет.
Туризм адамзат ... түрi ... ... бiр ... ... Туристiк сапарлар мiнез-құлықтың өзгеруiне әсер
етедi, адамның ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға, қауiптi оқиғаларға бейiмделу қабiлеттерiн
тексеруге ... ... ... ... белгiлегенiндей, 2000 ж.
мәдени және тарихи жерлерге барумен байланысты туризмге сұраныстың өсуi
жалғасын тауып ... ... ... ... ... 2000 ж. ... ... көрнекi жерлерге барумен байланысты туризмге сұраныстық өсуi
жалғасуда және де ... ... ... ... ... күйi турды
қалыптастыруда басым факторлардың бiрi болып табылады. Халықтар экологиясы
таза, тарихи-мәдени ескерткiштерi көп жерлерге баруға тырысады. ... ... ... – бұл ... ... бар жерлер. Бiрақ туристiң
өзi де табиғатты және тарихи-мәдени ескерткiштердi қастерлуi керек.
Мысалға алатын болсақ, ... , ... ... ... ... жақын жерде көне кескiндеме суреттерi бар үңгiрлер
орналасқан. Зерттелiп, ашылған ... ... ... ... ал ... саны ... 140қа жетiп отыр, Оңтүстiк Францияның
және Солтүстiк Испанияның ... ... ... ... қатар Францияның Дартонь провинциясында бар. Испанияда
Альтамира, ... ... ... Пиндаль сияқты үңгiрлерi
зерттеушiлердiң назарын ауып отыр.
Ал Қазақстан ... ... ... Іле өзенiнiң
бойындағы Тамғалы тас, Алтын Емель сияқты жерлерден табылған. Бiрақ ... ... ... көру ... дамығандығынан мүмкiн
болмай отыр. Есiк жерiнде табылған ежелгi сақ дәуiрiнiң ескерткiшi ... ... жерi ... қазiргi кезде бiр жеке меншiк жанар-жағар май
сататын iскердiң ... ... ... ... ... ... ал ... болса ол жерден тек “Алтын адамның” тас мүсiнiн
ғана көре алады. Сонымен қатар, Есiк ... көне ... ... ... бұндай жағдайлар шетел туристерiне тарихи-мәдени
мұраларды көрсетуде көптеген кедергiлер келтiредi.
Туризмнiң дамуында өзiнiң көп ... бар. Адам ... ... байланысты, ол оған өзгерiстер енгiзiп, көп әсерiн тигiзе алады. ... бұл ... жер ... да ... Ұлттық қорықтарда, парктерде
фотосафаридiң әуесқойлары ... ... ... ... кемпингтер және үлкен қонақ үйлер, көптеген көңiл көтеру кешендерi
салынған курорттың аймақтардың ... ... ... ... ... қалаушы туристер ағымы ұлғаюда, олар уақытша
болатын жерiнде ... ... ... ... онда сол ... ... шектеулер қою шараларын қолданады, мысалы Колизей, Акропольде
болғандай. Туристiк индустриясы дамыған көптеген ... ... ... үшiн өз ... қаржы бөлуде. XX ғасырдың екiншi жартысында
ЮНЕСКО туристерден ... ... ... сақтау
бағдарламасын енгiзу туралы ұсыныс жасаған болатын. Туристердiң келген
елiндегi көрнекi ... ... пен ... ... ... ... ... жанашырлық пен қарауды яғни экологиялық мәдениеттi
үйренгенде ғана шешiмiн табатын, ... ... ... ... ... ғасырдың басы халықаралық туризм үшiн қатаң сыннан өту кезеңi
болды. Халықаралық туризмнiң ... ... ... ... ... ... жағдайы әсерiн тигiзуде. Оңтүстiк
Азия, Таяу Шығыс және Азия-Тынық мұхит аймақтарынан бастап туристiк ағымның
түсуi байқалған, бұл ... шығу ... ... ... ... ... Европада да, жекелей қарағанда, Германия экономикасының түсуi
шығу туризмiне керi ... ... Осы ... ... ... ... ... қақтығыстардың, саяси ... ... ... әуе ... ... зиян тартты, бұл көп
ұзамай қонақ үй индустриясы және ... ... де ... тигiздi.
Қазiр Израиль –Палестина қақтығысы бейбiт ... ... ... ... ... ... ... күшебде, Парсы шығанағында соғыс болу
қауiпi бар. Табиғи климаттық жағдайлар да туризмге керi әсер етiп ... жылы ... ... су тасқыны, 2004 жылы Тайландтағы, “цунами”
көлiк инфроқұрылымы мен туристiк объектiлерге ... ... ... ... ... ... керi әсерiн тигiзбей қоймады.
Көбiнесе Оңтүстiк Азия (2001 жылы ... ... ... 24%-ке
төмендеген) Америкалық аймақ (20%-ға жоғарлады) және Таяу ... (11 ... бұл үш ... да туристiк активтiлiк 2001 ж. қаңтарынан тамызына
дейiн әлсiреп кеткен болатын. ... ... ... ... Америкалық және
Оңтүстiк Азия аймақтарында 6 %-ға, Таяу ... ... ... 3 ... ... Азия (5 %-ға ... және ... ... (4 ... ... ... халықаралық сапарлардың санының жоғарлауымен
аяқтады. Европада аздаған 06 %-ға төмендегенi тiркелдi.
2002 жылы қыркүйекте Мадридте өткен ... ... ... ... ... ... жағдайына талдау жасалды.ТМД-ның
сарапшыларының пiкiрiнше, 2002 жылдың бiрiншi жартысындағы ... ... ... ... халықаралық туризмнiң төмендеуi, бұл туристiк ағымның алыс қашықтыққа
жүрмеуiн тудырды;
2. уақыт ... ... ... ... оған кейбiр саяси
тұрақсыз аудандар жатпайды (мысалы, Израиль);
3. ... ... ... ... тур өнiмдi сатып алу туралы шешiм қабылдау ... оның ... ... ... тур ... ... мақсатында басқаруды жақсарту үшiн туристiк
әкiмшiлiктердiң ресурстарды жұмылдыруы.
Соңғысы тек демалысты ... ... ... ... ... сонымен
қатар қызықты оқиғаларға қанық әр ерлермен, әр қандай шараларға қатысумен
байланысты таңдаулар пайда ... Бұл ... ТМД ... туристiк
индустрияны көтеруге, туристiк ресурстарды әрдайым қалпына келтiрiп отыруға
және туристiк сенiмге ие болуды қалыптастыруға көмектесудi ұйғарды.
Туризм XXI ғасырдың ... ... керi ... ... ... ... және табанды секторы екенiн дәлелдедi.Бұл
процесс аймақ iшiлiк туризмде, және де ... ... ... ... ... аймақтарда көрiнiс тапты.
2 ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТУРИЗМДЕГІ ҚАЗАҚСТАННЫҢ РӨЛІ
2.1 ... ... ... ... операциялары
Қазiргi кезде Қазақстан экономикасында туризм маңызды сала болып тұр.
Соңғы ... ... ... ... туристiң сапарға орта ... мың адам ... ... орай ... ... ... жақтары
көрiнбей отыр. Қазақстан Республикасының статистика жөнiндегi агенттiгiнiң
мәлiметтерiне ... 2009 ж. ... ... ... ... ... – 52,9%, ал келу ... – 10,7%-i ғана келген.
Егер де ТМД елдерi мен ТМД-дан тыс елдердi алатын болсақ, онда келу
туризмi, ТМД ... – 11,3%, ал ... тыс ... 88,6 –ды ... ... ... ... – 11,1, ТМД-дан тыс елдерге 88,8-ны құрайды ( кесте
1). Бұдан бiз негiзiнен ... ... ... көремiз. 2009
жылдары iшкi туризмнiң үлесi 36,4%-ны құрады, 2008 жылмен салыстырғанда-
7,7% болды. Бұл ... ... ... ... ... ... жергiлiктi курорттарда демалуға қызығушылығының туғанын
дәлелдейдi.
Кесте 1
Қазақстан Республикасында туризм түрі ... ... ... ... [5]
|Туризм түрлері |Қызмет көрсетілген туристер |
| ... ... ... ... ... |
| | ... | ... | | ... | | ... ... |3136 |10,7 |100 ... |7 | |11,3 ... дан тыс |3546 | |88,6 |
| Шығу ... |2782 |52,9 |100 ... |1 | |11,1 ... – дан тыс |154885 | |88,8 ... ... |17219 |36,4 |- |
| |137666 | | |
| |106486 | | |
| | | | ... құбылыс ретiнде қазiргi туризм ... ... ... экономиканы дамытуды жеделдететiн катализатор, жаңа жұмыс
орнын құрушы, ұлттық кiрiстi өсiрушi, жергiлiктi инфроқұрылымды ... ... ... ... ... көтерушi болып табылды. ... ... ... ... және оған ... тез ... ... Яғни туризм өзi дами
отыра елдiң экономикасына қайырлы әсерiн тигiзедi.
2006 ж. ... ... 19765432 мың ... және 742,4 мың ... кiрiс ... ал 2007 ж. туристiк қызмет ұсынушы фирмалар
1112520,1 мың теңгемен және 623,1 мың АҚШ ... ... ... ... ... келу ... ... алынғанда жалпы табыстың 23,6%-ын
АҚШ доллары есебiнде табыс ... ... ... Шығу ... 46,5% және АҚШ долларынан 1,5% келдi. Iшкi туризм жалпы табыстың
32,9%-ын құрады. ... ... 2.2- ... ... бойынша
2007 ж. шығу туризмiнен табыс үлесi елеулi түрде жоғарлаған. ... кiру және iшкi ... ... ... Бұл ... бiздiң
көзқарасымыз бойынша 2007-2008 ж.ж. аралығындағы ... ... ... ... төмендеуiмен және осы жылдарға ... Орта ... ... ... ... ... ... 2
Қазақстан Республикасының туристік фирмаларының кірістері (2006 жылғы) ... ... ... мен | |
| ... ... |Кіру және шығу ... |
| | ... ... % - ен |
| |Мың ... |Мың АҚШ ... |АҚШ |
| | ... | ... |
| | | | | ... ... |742,4 | | ... ... ... | |22,5 | ... | | | | ... тыс |14672,5 | | | ... ... ... | | | ... ... | |44,4 | ... тыс | | | | ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... | |32,9 | ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы болып қалыптасуы керек, сонда ғана олар нарықта ... қана ... және де ... ... ... кеңейте алады, нарықтағы
үлестерiн жоғарлата ... ... ... жағдайдың өз
ерекшелiктерi бар. Туристiк ... саны ... 12 жыл ... көп
өзгерiстерге ұшырады. 1997 жылдан берi туристiк фирмалардың саны өсiп, 325-
ке жеткен, 2001 ж. олар 605 ... ал 2002 ... ... 100 туристiк
фирмаға дейiн кемiді, ал 2008-2009 жылдары фирмалардың саны жылдан ... даму ... ... санының тез ... ... ... ... ... түсiндiрiледi, ол лицензиялық жинақ
көлемiнiң ұлғаюына, лицензия алу процесiнiң ... әкеп ... ... тұрақсыз көптеген туристiк фирмалар нарықтан кетуге
мәжбүр ... ... ... тек заң ... ... ... ... қатар көптеген ұсақ фирмалардың бәсекеге
қабiлеттiлiк қасиетi ... және олар ... ... ... ... ... бәсекеге қабiлеттiлiгіне көңiл бөлген жоқ.
Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә.Назарбаев ... ... ... ... факторлары деп жариялап,
“Бәсекеге қабiлеттi экономика, бәсекеге қабiлеттi маман” деген жолдауынан
кейiн көптеген фирмалар өз ... даму ... ... осыған
орай нарықта туристiк фирмалар саны көбейiп, 2007 ж. 751-ге жеттi. (кесте
3)
Кесте ... ... ... ... саны ... |2007 |2008 |2009 ... |612 |713 |751 ... | | | ... |10 |10 |19 ... |10 |11 |16 ... |18 |29 |37 ... |4 |13 |18 ... Қазақстан |23 |22 |24 ... |5 |13 |10 ... ... |2 |4 |5 ... |25 |25 |29 ... |7 |5 |6 ... |2 |3 |4 ... |4 |10 |12 |
| |
|3 ... жалғасы ... |17 |25 |21 ... ... |4 |7 |12 ... ... |4 |5 |12 ... ... |23 |37 |26 ... ... |454 |494 |500 ... қазiргi кезде қазақстанда туристiк ... ... ... Iшкi және шығу ... ... ... құрамы шектеулi
фирмалар, олар 10-15 бағыт ұсынады;
2. Негiзiнен шоп-туризмге және виза ... ... ... ... ... ... ... шарттары. “Қайда болса
да және қай ... ... ... ... ... ... ... аң аулау,
қазақ үйлерде тұру және т.б.), экзотикалық бағыттар мен қызметтер ұсынатын
фирмалар.
Фирма тобының әр ... ... бiр ... ... қолданады.
Фирмалардың бiрiншi тобы өз ... ... ... қатысты
бағытталады және жақсы қатнастағы тұтынушылардың санын көбейтуге тырысады.
Фирмалардың екiншi тобы негiзiнен ... ... ... ... атқарады
және тұтынушылардың тұрақтылығын сақтауға тырысады, сонымен қатар жылына
бiрнеше рет ... ... ... ... тобы – бұл iрi ... ... ... ... ... ... аз ... бiрақ олар
әрбiр туристiк сапардан өте жоғары кiрiс ... ... ... негiзiнен кiру туризмiне бағытталған, нарықтың абылдаумен айналысады.
2008-2009 жылдары шектеулi сегменттерiнде ... ... және ... ... келу ... кезеңiнде Қазақстанға 200-ге жуық елдiң
өкiлдерi келген. Қазақстанға келушi, ... ... ... ... ... бiр жiберушi – елдерден ғана басым келетiндiгi қызық
жағдай. Осы зерттелген кезең ... ... ... ... ... бiрiншi орынды Ресей ... алып ... ... аралығындағы екiншi орынды Қытай ... одан ... ... ... және АҚШ алып отыр ... 1. ... келген резидент – емес туристердi реттеу [15]
Көрсеткiштердi талдай келе, Ресей азаматтарының Қазақстанға ... ... ... ... және екi ... ... келе ... айналған қарым-қатынастары болып табылады. Ал Қытай Республикасы
үлесi бұрынғы 2005-2007 жылдарға қарағанда өскен. Ол Қытай Республикасының
Қазақстан мен ... өсуi және ... ... ... ... қарындастарымыздың өз елiнiң, жерiнiң тарихына, мәдениетiне
қызығушылық танытуына байланысты. Ал Германияның ... емес ... ... 2008 ... ... ... өз ... Ресейге берген.
Дегенмен де, Германияның 3-орында ... оның ... ... ... түсiндiрiледi. Туркия 4-орында бұл түрiк елiнiң
бiздiң елмен тарихи тамырының тiлiмiздiң, ... ... ... қатар Қазақстанға деген Туркиялық ... ... ... ... ... АҚШ ... негiзiнен экономикалық қатынасты ұстанып отыр. Басқа елдердiң
үлесiнiң көбейiп, ... ... ... ... ... да
көбейгенiн атап өткен жөн.
Қазақстанның резидент-еместерге ... ... ... ... ... 654,0 мың АҚШ ... ... өскен, 2009 жылдары 707,8 мың
АҚШ долларын құрады.
Германия туристердiң келу саны жағынан Жапониядан алдыңғы ... ... кiрiс ... аз. Бұл ... ... туристердiң төлеу қабiлеттiлiгi,
валюта бағасының эквиваленттi еместiгi және резидент еместердiң келу ... ... ... ... ... ... факторларға
байланысты.
Қазақстанға туристердi жiберушi елдер алты ... ... 1) 10 ... ... туристердi жiберушi елдер; 2) 5 мыңнан 10
мыңға дейiнгi ... 3) 1-ден 5 ... ... елдер; 4) 500-ден 1000-ға
дейiнгi елдер; 5) 100-ден 500-ге дейiнгi ... 6) ... ... ... елдер.
2008 жылдары iрiктеу бойынша жағдай келесiдей қалыптаса ... ... ... ... ... – 1 696691 турист және КХР, Германия,
Туркия, АҚШ, ... Иран ... ... ... - ... Нидерланды, Сент-Люсия, Оңтүстiк Корея елдерi кiредi.Үшiншi
категорияда 17 ел бар, оның ... атап ... ... ... ... ... ... Жапония елдерi.Төртiншi категорияға 13 ел, бесiншi
категорияға 27 ел және 6 категорияға туристердi жiберушi – ... ... ... ... елдер жатады.
Өткiзген iрiктеулердiң нәтижесiнен алдыңғы 2006-2007 ... ... ... ... халықаралық туризм, оның ... ... ... өсiп келе ... ... болады.
Қазақстан өзiнiң табиғи-рекреациялық және экономикалық қабiлеттiлiгiне
сүйене отырып, келу (шетелдiк) туризмiн дамытуға күш жiберуi керек. Өйткенi
ол туристiк индустрияның ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Шет елдiк туризмдi дамыта отыра оның әсер ету салдарын да, зерттеу
қажет болады. Әрине, ... ... ... ... ... ... бiр экономикалық немесе әлеуметтiк қатынастағы әсерлер
болып жатқан жоқ.
Бұл азда болса Қазақстан ... ... ... және әлем
елдерiнiң Қазақстанды туристiк орталық ретiнде тани бастағанын көрсетедi.
Ең қызығы, келген ... саны және ... ... ... ... ... ... Мысалы, Германиядан келген
туристерден түскен түсiм 103,0 мың АҚШ ... ... ал ... ... 125,4 мың АҚШ доллары көлемiнде түсiм түскен.
Шетелдiк туристер тек қоршаған ортаға әсер етуi мүмкiн, ... ... ... ... ... үшiн керi ... ... мүмкiн.
Бұған қарамастан шет елдiк туризм әсерлерiнiң жалпы ... ... Н.Ю. ... ... ... ... ... жалпы экономикалық, әлеуметтiк және экологиялық әсерлерiн ... Ал, ... ... М. ... ... ... экономикалық
әсерлерiн келтiрген (кесте 4).
Кесте 4
Дамушы елдердегі шетелдік туризмнің дамуындағы ... ... ... ... | ... |
|1 |2 |
| ... еңбек бөлінісіне | Тұрақты валютаның ағуы. ... ... ... өсуі. ... ... ... ... ... дәстүрлі саласы. |
|Шетелдік капитал мен тұрақты |Жұмыссыздың қауіпі. ... ... ... ... бастылық. Инфляция.|
|Жергілікті іскерлік айналымның ... ... ... ... ... ... |
|Тауар мен қызметтің ұлттық ... ... ... ... ... ... |тәуелділік. ... ... ... |Экономикалық кризистердің және ... ... ... ... ... ... ... ... бір | ... | ... ... ... | ... ... | ... ... туризм дамуындағы ерекшелiктердiң бiрi, бұл Ұлттық
(iшкi) туризмнiң кенже дамып отырғандығы. Және ... ... ... басынан- ақ сыртқы сұранысы қанағаттандыруға бағытталған. Бұл
ерекшелiк қазақстанда да бой ... ... ... ... ... процесiнде келу (шетелдiк) туризмiне емес, керiсiнше шығу
(резиденттер) ... ... ... 2009 ... ... 22 %-ы резидент еместердің болған
санын анықтайды. ... осы ... ... келу туризмi нарығы
жағдайын талдау туризмнiң барлық ... ... ... ... ... ... салық салу туралы, жоғарылатылған тариф,
туристiк инфроқұрылымнiң әлсiздiгi, республикамыздың табиғат көркемдiгiн
шет елге ... және ... ... жоқтығы туралы
куәландырады. Шетелдiк ... ... ... ... индустриясының
толыққанды қалыптасуы мен дамуы жарқын болашақта жүзеге ... ... ... ... ... ... ашық ... астындағы дала мұражайы” дегендей елiмiздiң бай
мәдени мұрасы, адам қолы тимеген көркем ... ... ... ... және ... қызықтыратыны сөзсiз. Олар үшiн
табиғат сұлулығын, қызықтап, таза ауада демалудың ... ... ... ... Бас хатшысының орынбасары Давид де Вильенiң: “Қазақстанның
табиғаты өте керемет, экзотикалық болып табылады. Ал ... бай ... ел ... ... ... ... - ... сөзi соның аймағы. Давид
мырза бұл ойымен болашаққа Қазақстан туризмiнiң қайнаған ... ... ... ... ... ... ... аймақтарында тау туризмiмен,
Балқаш, Алакөл, Зайсан, ... ... 80 көлi ... ... ... туризмiмен айналысуға болады. Оған қоса, Маңғыстау, Түркiстан,
Қызылорда өңiрiндегi қасиеттi ... ... ... жерлер туристердi
көптен тартуға өте қолайлы және өте тиiмдi емес пе? Ал, Алматының асқар
Алатауы, оның ... ... ... ... жағасындағы құрамы туристер
үшiн таптырмайтын ... ... жер асты ... ... бай ... ... ... азаматтары ... ... ... ... ... ... түрiмен де
айналысуға зор мүмкiндiгi бар.
Осындай әсем табиғатқа, бай қазынаға мол ... ... ие ... ... ел әлi күнге дейiн туризм мәселелерiн шеше ... ... ... ... ... ... ... болып тұр. Елiмiзге келетiн
туристерден ... ... ... жерлес демалушылардың саны көбейiп отыр.
Мысалы, көршiлес жатқан Қырғызстан ... ... ... мол ... ... Жаз ... ... бiздiң елдiң азаматтары сол жаққа қарай
ағылады. Ал сол ... ... ... ... ... қасиетi жағынан мың есе
артық емес па? Қаржыны сыртқа ... сол ... ... индустриясын дамытсақ, қаражатымыз өзiмiзде қалғанымен қоймай,
сырттан келетiн ақша ... да ... едi. Ал ... ... ... болсақ, коттедж, демалыс үй, пансионаттар тұрмақ, ол жаққа
баратын ... өзi ... ... берi ... ... қараусыз қалған. Оның
маңындағы “Барлық Арасан” санаториiне баратын жол жоқ деп айтсақ та артық
болмайды. Атағы аспанға ... ... ... ... ... де
сондай жағдайда тұрғаны белгiлi.
Мұндай көркем жерлер Шарын шатқалының мән жайына келетiн ... ... да ... ... мәлiм. Әлемде бiр-бiрiнен әдемiлiгi жағынан асып
түсетiн екi-ақ шатқал бар. Оның бiрi ... ... ... Үлкен шатқал болса, екiншiсi осы – Шарын шатқалы. Талайлардың
бiр көруге армандаған ... бiз ... ... алмай отырмыз. Шарын
шатқалы – Алматыдан 220 ... ... ... Сол 220 ... ... төмен болғандықтан, жолаушылар бұл аралықты 6 сағат ... ... ... жол мен ... ... аралық 12 шақырым. Осы жолға түгелдей
асфальт төселмегендiктен, жауынды күндерi ... ... жаяу адам аяқ ... ... ... ... шатқалдың ойына төңiрегi қоқысқа толып барады.
Ол жердi тазалау сонда жұмыс iстейтiндердiң кiрiп те ... ... ... ... санап алғанда пысық болып, сол жердi тазалау мәселесiне
келгенде ондағы адамдардың енжарлықтары басым. Және сол акцияға ... ... ... ... шақырыпты. Тағы да сол ақшадан басқаны
ойламайтын жерлестерiмiздiң ел игi шараға қатысуға құлық танытпаған. Мұхит
асып ... ... ... ... ... ... бас қатырмауы ұяларалық жағдай.
Туристiк санадағы тағы бiр алаңдатарлық ... ... ... ... ... ... болып табылады. Облыс орталықтарындағы
шетел келушiлерiне сапасы төмен турөнiмдi ұсынуының ... ... ... ... үйлердiң болмауы болып табылады, ал қолда бар қонақ үй
базалары 80% ... ... ... үйлердiң көп бөлiгi 60-жылдары
салынғандықтан құлағалы немесе банкротқа ... тұр. 2004 ... ... ... 605 қонақ үй жабылған, 2000 жылы олардың саны 205 құраған, ал
нөмiрлiк қоры 15% ғана ... ... ... ... 2007 ... қонақ үй қызмет атқарған, олардың 85,8% жеке ... 7,3%-ы ... және 6,9%-ы ... мемлекеттердiң жеке тұлғалары мен азаматтарының
қолында болған. 2008 жылы қонақ үй саны 273 ке ғана ... ... ... ... берi ... жыл өтсе де қонақ үйлердiң саны әлi ... ... ... ... ... ... келедi.
Кесте 5
Қонақ үйлердiң меншiк нысандары [9]
| |2007 |2008 |2009 ... ... ... | | | ... ... соның |195 |239 |273 ... | | | ... ... |16 |20 |21 ... ... |167 |202 |235 ... шет ... ... | | ... ... |16 |16 |18 ... | | | ... үй ... көп ... қалалық жерде – 9,1%, ал ауылдың
жерде – 6%-ы ғана ... ... бiз ... жерлерде туризмдi
дамытудың ешқандай мүмкiндiгi жоқтығын көремiз. Ал қазақ ... ... ... ... ... дамытқан өте тиiмдi болатын едi және
ауылдың тұрмыс-тiршiлiгiне, ұлтымыздың салт-дәстүрiне ... ... ... ... ... әлем ... туризмнен түсетiн пайда үшiншi
орында тұр. Туризмнiң дамуы шетелдiк валютаның ... ... ... ... табылады. Оған қоса қаншама адамға жұмыс табылар едi.
Батыста туризм саласында бiрiншi орында ... ...... ... Осы Францияға жыл сайын шамамен 76,5 млн. шетелдiк саяхатшы
келедi ... ... ... жыл сайын Испанияға – 49,5 млн., ... ... млн. ... ... ... ... ... қарржы салып кететiн
көрiнедi.
Ал ендi Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... Сөйте тұра бiз туризм ... ... ... ... мәлiметтерге сүйенсек, бiр ғана Алматы қаласының өзiнде
500 турагенттiк жұмыс ... ... ... ... да ... ... айналысады. Ал шетелдерден бiзге келушi туристер саны
шамалы ғана. Туристер неге ... ... Оның ең ... ... ... ... аса ... табиғатқа бай болғанымен шетелде ешкiм
бiлмейдi. Демек, жарнама жоқ деген сөз. Ал ... ... ... жоқ. Сол ... ... ... бұл ... өзi шешiп беруi тиiс.Елiмiздегi туризм саласының дамымай отыруының
тағы бiр себебi, тасымал бағасының қымбаттығы. Мысалы, Алматы мен ... жету үшiн ұшақ ... ... 120 АІШ ... ... ... Ресейде Мәскеуден Италияның астанасы Римге барып қайту үшiн ... ... ғана ... ... ... ... ... бастағанда, ауаның
температурасы 30-дан жоғары болғанда, елдiң бәрiнiң жанға сая жер iздейтiнi
белгiлi. Әрине байларға бұл қиын шаруа емес. ... шет ел ... ... көл, ... ... демалады. Ал қарапайым халық салқын су, самалды
жердi қайдан табады? Осы кезден ... ... ... келе ... ... ... шыға ... өз елiмiздiң демалыс орындарын
неге дамытпасқа. Олай емес, әрине, Қазақстанның “Швейцариясы” атанған ... өзi не ... ... ... ... ... Көлсай секiлдi
табиғаты тамаша жерлерiмiз не? Оған қоса ... ... ... ... ... мұраларына кiретiн «Қорғалжын»
аумағын алсақ турфирмалар әлi айналыса қаймаған бұл жердiң көлi де ... деп атап ... де ... ... ... ел бюджетiне қонақты қаржы
түсiрудiң мүмкiндiктерi бар екенi анық. Үкiметтiң сол ... ... ... , ... ... кері әсерлерін тигізеді. Жылдық өсiм
0,02 пайыз туристiк мүмкiндiгi зор ел үшiн тым аз болып ... Бұл ... ... ... ... деп ... қажет. Туризм
саласын дамыту қазынаға құйылар ... ... ... жұрт ... ... ... ... көрсету. Сол арқылы әлеуметтiк саланың
дамуы барлық жағдайда кеңінен ... ... ... ... ... газ арқылы емес, өз ... ... ... ... ... проблемасыз барлық қиындықтардан өтіп,болашақта даму
үстінде деген ойдамыз.
2.3 Халықаралық туризмдегi Қазақстанның қызмет атқаратын рөлi
Туризм - ... ... ... ... ... бір ... ... экономикадағы маңызды рөлдерінің бірін ойнайды. Экономиканың бұл
саласы өте жылдам қарқынмен дамып ... ... ... ... ... бизнес түрінің ең табысты саласына айналды. Ол әлемдік ... 7%-ын ... 90-шы ... басында туризмнің үлесі әлемдік
тауарлар мен қызметтер саудасының 10%-ын құраған, мұнай мен ... ... ... ... ... Ал, ... ж. туризм бірінші
орынға шығуы керек деген болжам жоспарланып отыр.
Халықаралық туризм тұрғындардың ... ... ... ... Мамандардың бағалауы бойынша, қазіргі таңда 100 млн. адам ... ... ... ал 2011 ж. ... сегізінші адам экономиканың
осы секторында жұмыс ... ... ... ...... процесі, сондықтан да бұл салада негізінен мамандандырылған
жұмысшылар қызмет атқарады. Экономиканың басқа дамып келе жатқан ... бұл ... жаңа ... ... ... ... кеңінен
қолданылады.
Туризм әлемдік экономикада басты рөл ... ... ... (ДТҰ) ... ... ол ... жалпы ұлттық өнімнің оннан бір
бөлігін, халықаралық ... 11 ... ... әлемдік өндірістің
әрбір 9-шы жұмыс орнын қамтамасыз етеді.
Туризмнің қазіргі индустриясы ... ... және ... ... ... ... ... халықаралық сауда сегменттерінің бірі болып
табылады. 1999 жылы ... ... ... экспортқа шығарылатын
дүниежүзілік табыстың 8 пайызын, қызмет көрсету секторы ... ... ... ... ... ... мұнай, мұнай өнімдері және
автомобиль экспортының табысынан кейін ... ... ... ... ... үрдіс жаңа мыңжылдықтың бас кезінде де сақталады деп ... ... ... ... ... ... ... сыйымдылығының
шегіне іс жүзінде жеткендіктен, ... өсуі ... ... ... ... басым дамитын болады. Осыған байланысты, Қазақстанның
әлемдік туристік нарықта өзінің лайықты орнын табуға ... ... ... ... жыл ... ақылы еңбек демалысына
шығуымен байланысты болды, мұның өзі ... ... және бос ... негізгі құқығын тану болып табылады. Ол жеке адамды, адамдар және
халықтар арасындағы өзара ... ... ... ... ... жөніндегі мамандандырылған халықаралық ұйымдардың
зерттеулерінің ... ... ... туризмді дамыту
саясатына сәйкес, туризм мемлекеттің әлеуметтік, ... және ... ... ... ететін қызмет ретінде жүзеге асады.
Халықаралық туристік нарық бүгінгі күні миллиардтаған айналымы және
қатаң бәсекелестікте ... зор ... ... ... ... ... Қазақстанға ғана тән ерекшелігі бар және сұраныс болатын
туристік өнімді (бұдан әрі – турөнім) ... ... ... ... байланысты
рыноктың қандай сегменттерінде қазақстандық турөнімнің жарқын болашағы ... ... ... ұсынымдарын ескере отырып, жүргізілген талдау мен қазіргі
тәжірибенің негізінде қазақстандық турөнімнің екі базалық ... ... ... ... ... жолы бойындағы мәдени туризм (зиярат ету және
дәстүрлі) және онымен тығыз байланысты экооқиғалы ... ... ... ... ... балықшылық). Бұл ретте экооқиғалы туризм
үшін Жібек жолы бағытымен өтетін ресурстары бар аймақтарды: Алматы, Жамбыл,
Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Ақмола ... атап ... ... ... ... ... ... жатқызуға болатын қазіргі
және құрылу жоспарланған мемлекеттік ұлттық табиғат ... ... ... ... (Алматы облысы), «Ақсу-Жабағылы» (Оңтүстік Қазақстан
облысы), «Баянауыл» (Павлодар облысы), «Қарқаралы» (Қарағанды ... ... ... ... «Бурабай» және «Көкшетау»,
«Қорғалжын» мемлекеттік табиғат паркі (Ақмола ... ... қол ... ... ... ... ... тартымдылығының жоғары деңгейімен сипатталады.
Орталық Азия аймағындағы туризмнің ерекшелігін ескеру қажет. Жібек ... ... ... ... ... ... негізгі ағыны
барлық көрсетілген аймақтың ішінде: ... ... ... ... Қырғызстан, Өзбекстан, Түркіменстанның ... ... ... ... өнім тек қана ... ... азия ... тиімді ұсынылуы мүмкін, бұдан мынадай қорытынды шығады:
1. Турөнімнің институционалдық элементтері ... ... ... ... ... біздің аймақтағы көршілеріміздің
турөнімдерінен (ең болмаса баға/сапа қатынасында) кем түспеуі
тиіс.
Қазақстандық туристік өнімнің ерекше ... оның ... ... ... ... ... дамытуды талап етеді.
Жоғарыда көрсетілген сегменттерге сәйкес инфрақұрылымның белгілі бір
талаптары бар. Ол ... ... ... ... та, ... де ... – 100 орын ... экологиялық таза жерлердегі бір орында клиенттер 2
– 3 күн ... ... ... ... ... объектілер
болуы тиіс.
Қазақстанның бизнес-туризм сегментінде белгілі бір болашағы бар. Бұл –
ең алдымен Алматы, Астана, Атырау ... ... ... мен ... ... ... және ... конвенцияларға
қатысу мәселелері бойынша келушілер бизнес туристер санын көбейтеді деген
болжам жасауға ... ... ... ... ... ... халықаралық стандарттарға сай келеді. Алматы қаласы
республика үшін стратегиялық (әуе, автомобиль, ... жол) ... ... және негізгі көші-қон осы қала арқылы өтеді. ... ... ... ... және ... ... ... қалада ойын-
сауық құру үшін ... ... ... ... ... қала ... 500 км ... аумақты тамаша рекреациялық аймақтар орналасқан.
Астана қаласы осындай стратегиялық ... ... ... ... жас ел ... ... ... келбеті мен инфрақұрылымы бар
қалаға леген қызығушылықтың күннен күнге артуы қалада ... және ... ... дамытуға қызмет ететін болады.
Турөнімнің маңызды құрамының бірі көлік болып табылады. Туристерді
Қазақстанға алып ... авиа ... ... рөл ... ... ... авиа тасымалдаушының жағдаятын күшейту және дамыту мейлінше ... ... ... ... ... осындай бағыттағы рейстер ашу
арқылы бәсекелестік қабілеті төмендеуінің нәтижесін бейтараптандыру қажет.
Туристік ... ... ... елдерде туризмнен түскен жалпы
табыстың 30-дан 50-ге дейінгі пайызын ішкі туристік рынок ... ... ... ... зор. Сонымен бір мезгілде, қазіргі кезде ішкі
туризм негізінен бейберекет күйде екенін, ұйымдастырылмағандығын атап ... ... ... ... және ... базалар ғана жұмыс
істеуде. Туризмнің осы түрін дамытуға тиісті көңіл бөлінбей отырғандықтан,
мемлекеттің ... ... ... ала ... ... ... ... мәдени және тарихи ескерткіштердің ... ... ... зор ... ... ... құқығын пайдалануда халықтың
аз қамтылған бөлігі ретінде ... ... ... ... ... ... соғыс және еңбек ардагерлеріне және
өзге әлеуметтік көмекке мұқтаж азаматтарға саяхат жасау үшін ... ... ... ... және ... емес қорлардан, басқа да
қайырылымдылық ұйымдар мен қорлар әлеуметтік көмек көрсететін бюджеттен ... ... ... бөлу ... ... туризмді дамытудың
экономикалық әлеуеті зор.
Бұл ретте, ... ... ... мен ... ... ... ... көп тобын құрайтын мүгедектер мен
қарттардың, ... осы бір ... келе ... ... ... бір бөлігіне айналған балалы отбасылардың көптеген қонақ үйлерге,
көлік құралдарына және ... ... ... қолы жете ... ... ... қол жеткізу туризмді ... ... ... болып табылады. Көптеген туроператорлар туристік ресурстар
мен ... ... қол ... туристер санын көбейтуге мүмкіндік
беретінін біле отырып, осыған қатысты шаралар қабылдау қажеттілігінің ... ... жоқ. ... ... қорларға қол ... мен ... жіті ... ... ... ... ... деңгейін көтеру, мүгедек туристер талабы мен сұранысы ... ... ... ... ... маңызы жайында
жұртшылықтың хабардар болуын арттыру қажет.
Мемлекеттік және ... ... ... ... ... оның ... әлеуметтік туризм саласындағы қызметті жүзеге
асыратын кәсіпорындарға қолдау көрсету тәжірибесін жалғастыруы тиіс.
Әлеуметтік туризмді, оның ... ... ... ... ... ... ... туризмді, отбасылық туризмді,
қарттарға және мүгедектерге арналған туризмді, жастар және балалар ... ... ... ... және ... маңызы зор.
«Қазақстан» деген фирмалық атауы бар турөнімді жылжыту, оның ... ... ... және ... ... орналасуын ғана
емес, оны өткізудің барынша тиімді арналарын ... ... ... Англия, Германия, Жапония және т.б. рыноктарды) іздестіруді талап
етеді.
2010 жылы туристік қызметтер көлемі 66,0 ... ... ... немесе
2009 жылмен салыстырғанда нақты өлшемде 22,6 %-ға ... ... ... фирмалар көрсеткен қызметтер – 15,4 млрд. ... ... ... ... ... объектілері көрсеткен қызметтер – 50,6
млрд.теңге немесе 25,1%-ға көп.
Туристер көбінесе демалу ... ... ... 35%) және ... (58,5%) ... ... мен ... объектілері қызмет көрсеткен туристер
саны 4,2 %-ға азайды (2009 жылы – 3,2 млн. ... 2010 жылы - 3,0 ... ... жылы туризмнің барлық түрлері бойынша туристік ағынның
төмендеуі байқалды. Алдыңғы жылмен ... 2010 ... ... ... ... ... саны - 8,2%, ел ... саяхаттайтын
туристер саны - 3,8%, келуші туристердің ағыны – 3,5 %-ға азайды (Сурет 2).
Сурет 2. Туристік ... 2009- 2010 ... ... (туристер саны) [42 ]
Қазақстанда туризм индустриясы дамуының негізгі ... ... ... ... ... ... ... нарығында 700
астам, негізінен ... кіші ... ... дамуы туристік
қызметтің, экономикалық тәуелсіздігінен туындайды. Мұндайда үлкен ... пен ... ... ... ... ... баяу қарқында, тәжірибенің жоқтығы, ғылыми-методикалық жұмыстар
кәсіптік мамандардың, ақпараттық ортаның болмауы. Туризмдегі ... ... ... ... ... қоғам қажеттіліктерін
шығарып, пайдалану.
Туризм жанындағы қазіргі менеджмент туристік ... ... ... спецификасын есепке алады, оның ... ... ... және ... ерекешелену керек. Осыдан кейін
туристерге қызмет ету ... мен ... ... ... ... ... мен экскурсия, туристік агенттіктер, авто ... ... ... ... ... ... ... тұрмыс
қызметі, көрермен және спорттық орталықтар, денсаулық орталықтары және т.б.
негізінде бағытталған. Осының бәрі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық-
математикалық әдістерді пайдалануға болады. Бірақ қазіргі таңда жетістікке
жетудегі зерттеуде ол әдістің ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі, оның бәрі ... ... ... ... бейнелеуді шектейді.
Кез-келген экономикалық-математикалық ... тура ... ... ... ... ... үшін ең бастысы ақшалай табыс
келтіретін ... ... ... ... ... үшін ... ... бабындағы жүрістер резидент еместер (97,9%) құрайды. Резидент
емес туристер мәдени-танымдық ақпарат алу, демалу, емдеу, ... ... т.б. ... ... бар болғаны – 2,1%. Толымсыз статистикалық
ақпарат ... ... ... ... Біз енді ... ... ... таңдадық: келушілерге
арналған қонақүйлер, мотельдер, жатақханалар; керуен-орындарымен жабдықтау;
бір жолдама бағасы (мың теңгемен).
Көрмелер
Қазақстанға шет елдіктер назарын аудару және өзге де ... тіл ... ...... ұстаныммен отандық туристік құрылым
өкілдері, Испандық Мадридте 30-шы рет өткізіліп отырған 5- ... ... ... ... ... ... ... Жыл сайын
өтетін көрмені дәстүрге сай Испан королі Хуан Карлос пен оның жұбайы София
ханшайым ашты. ... ... ... болған зілзала құрбандарын бір
минут үнсіз еске алумен басталды. Биыл «Fitur-2010» -ға әлемнің 170-ке ... 12 ... ... компания қатысып отыр. Туризмді еп көрген елдер
тізімінде Қазақстан лайықты ... ... ... ... көз жүгіртсек
соңғы жылдары елімізге келген туристер саны 0,3 ... ... Бұл - ... 590 мың адам ... ... ... және тұрақты дамуына сырттан келушiлер мен iшкi
туризм көлемiнiң өсу қарқыны мен ... ... ... ... ... куә бола ... ретте елдiң туристiк имиджiн қалыптастыруға және ұлттық ... ... ... ... ... нарығына шығаруға айрықша
назар аударылды: 2001 жылдан бастап осы уақытқа ... ... ... ... Мадрид (Испания), Мәскеу (РФ) қалаларында, ал 2010 жылғы
қаңтардан бастап Утрехт ... ... ... iрi ... мен ... ... жыл сайын қатысуы қамтамасыз етiлiп
келедi.
Жыл сайын көрме алаңдары ұлғаюда, республиканың ... ... ... ... ... ... артуда.
Ұлыбритания және Солтүстiк Ирландия Бiрiккен Корольдiгiнде (Лондон қ.) 2009
жылғы қарашада Қазақстанның бiрiншi туристiк ... ... ... ... ... ... енгiзiлген КIТF -
Қазақстан халықаралық туристiк жәрмеңкесi Алматы қаласында, ... ... ... ... ... ... жыл сайын
өткiзiледi. Сонымен қатар негiзгi мақсаты туристер ағынын ... ... ... ... ... ел ордасы - Астананың үшiншi мыңжылдық
қаласы ... ... ... болып табылатын "Астана-Демалыс"
халықаралық қазақстандық туристiк көрме жыл сайын өткiзiлiп тұрады.
Мерейтойлық көрменің стендтерінде туризм саласында ... ... ... ұсынылған. Қатысушылардың санында - «Гулнар тур», ... ... Tour, Songklod tour Group, South ... және ... бар. ... ... ұлттық әкімшілік топтарын Каталония,
Таиланд, Түркия, Испания, Чехия, Үндістан, ... ... ... ... ... ... және коммерциялық маркетинг
департаменті құрайды. Жәрмеңкеде Қырғызстан Республикасы ... ... ... ... ... ... жәрмеңкеде, өткен жылдармен салыстырғанда ... кең ... ... сонымен қатар жобалар, белсенді демалыс және
экотуризм дамуымен ... ... ... ... ... Ақтөбе,
Алматы, Жамбыл, Шығыс Қазақстан, Павлодар, Қарағанды облыстарының, ... ... ... да ... кәсіпкерлік және өнеркәсіп
департаменттерімен ұсынылады.
Туристiк бизнес кәсiпкерлерi үшiн ... ... ... ... ... ... ... құру мен инвестициялық жобалар
жасау бойынша оқытып үйрету семинарларын жыл ... ... ... ... ... ... шетелде көрсету үшiн
инвестициялық жобалар каталогы, ... ... мен ... ... жеткiзушiлердегi басқа да жарнамалық-ақпараттық ... оң ... ... ... және туристiк
индустрияға инвестициялар тартуға ... ... ... ... ... кеңесiнiң жұмыс тобы көп жәрдемiн тигiзедi,
оның шеңберiнде 2009 жылы жұмыс ... ... ... ... ... ... топ ... Сонымен қатар 2010 жылдан бастап веб-сайтында
«Қазақстандағы туризм» Интернет-парағын ашу туралы шешiм ... ...... ... ... ... түрiн
ұсынып отыр. Туристiк кластердi дамыту шеңберiнде ... ... ... ... ... ... ... түрлерi
сияқты басым бағыттары айқындалды.
Туристiк қызмет көрсетулердiң негiзгi жеткiзушiсi туристiк ұйымдар
болып табылады, оларды туристiк қызметтi жүзеге ... ... ... 846 ... ұйым мен 30 жеке ... ұсынады. Әрекет етушi туристiк
фирмалар мен қонақ үй шаруашылығы кәсiпорындарының басым көпшiлiгi ... (605), ... ... (124), ... (122), ... (71)
облыстарында және Астана қаласында (79) (1-қосымша). Қазақстанның туристiк
қызмет көрсетулер нарығында 3,2 мыңға жуық адам, 1,5 мың ... гид ... ... ... ... ... барлық ұйымдарының 98,3 %-iн
шағын кәсiпорындар (жұмыс iстейтiндердiң саны 50 адамға дейiн) ... ... ... ... бар ... ... 1,3%-тi, ал iрiлер
0,4%-тi құрайды. Талдауға қарағанда, туристiк ұйымдардың ... ... орта ... ... олар әлем ... ... инновацияларға
негiзделген экономикалық өсiмнiң тиiмдi генераторы болып ... ... ... ... ... ... ынтымақтаса жұмыс
iстейдi.
Қазақстан Республикасы Статистика ... ... 2010 жылы ... ... ... 379,3 мың адам еңбек
еткен, бұл 2009 ... ... 17,8 ... ... ... ... ... ұлттық туристiк нарықта шетелдер
қатысатын 37 ... ұйым ... ... асырады.
      Тек қана туристiк ұйымдардың қызметiнен Қазақстан Республикасының
кiрiсi 2010 жылы 5902,6 млн. теңгенi ... ... ... 2010 жылы ... ... ... ... кiрiсi 16,8 процентке көбейiп, 30553,4 млн. теңгенi
құрады, ... ... ... 6526,5 млн. ... аударылды, бұл былтырғымен
салыстырғанда 37,6 процентке артық. Көрсетiлген қызметтердiң ... ... 43,3 ... ... 24516,8 млн. ... ... Республикасы Ұлттық қауiпсiздiк комитетi Шекара қызметiнiң
және ... ... ... ... ... ... ... (2007-2009 жылдар): ішкі туризм бойынша 2007жылғы 3,4
млн.туристен 2009 жылы ... ... ... ... ... туризмі
бойынша 2007 жылғы 4,5млн. туристен 2009 жылы 6,0 млн. туристке дейін.
Екінші кезеңде (2010-2011жылдар): ішкі ... ... 2010 ... 4,1млн.
туристен 2011 жылы 4,5млн. туристке дейін; ... ... ... 2010 жылғы 7,0млн. туристен 2011 жылы 9,5млн. туристке дейін ... ... орта ... бір ... ... өзінің болуы уақытында
бюджетке 63500-ге жуық теңге әкелсе, 2007 жылдан 2011 жылды қоса алғанда
сырттан келушілер туризмінен ... ... ... 603,2 ... теңгені
құрайды.
Сырттан келушілер туризмі есебінен сонымен қатар халықтың туризм
саласында жұмыспен ... 2007 ... 447,6 мың ... 2011 жылы 550,0
мың адамға дейін қамтамасыз етіледі.
      Сырттан келушiлер туризмiн талдау ... ... ... ... елге ... және ... мақсаттармен келгенiн
көрсеттi. Елiмiзде демалу мақсатында 12017 турист (30,1 %), таныстары мен
туыстарының шақыруы ... 10,2 ... ... ... - ... ... келген.
Жыл сайын сыртқа шығушылар туризмiнiң көлемi артуда. Егер 2000 ... ... ... 67360 ... ... ал 2010 ... ... кеткен Қазақстан Республикасы ... ... ... құрады. Алыс шетел мемлекеттерiнiң iшiнде Түркия - 63,1 мың
адам (30%), ... - 48, 6 мың адам (23,1%), ... Араб ... ... мың адам (1 1,3%) ... тұрғындары арасында барынша танымал болып
табылады.
Сыртқа шығушылар туризмiнде бос уақыт, рекреация және ... ... шығу ... ... ... ... шығу ... - шоп-турлар (29 %), iскерлiк және кәсiби (18,7%) болып
табылады. 
Туризмдi дамыту көлiк ... ... ... байланысты.
Елiмiзге туристер негiзiнен әуе көлiгiмен келедi. Iшкi ... ... ... ... ... Жыл ... республикалық маңызы бар
жолдар тiзбесi толықтырылып, олардың ... iрi ... ... жолдар бар.
      Сырттан келушiлер туризмi мен iшкi туризм ... ... ... ... ... желiсiн дамыту және жолаушылар тасымалының
барлық түрлерiнiң географиясын кеңейту болып табылады. ... ... ... ... – «Қазақстан темiр жолы» ұлттық компаниясы акционерлiк
қоғамы мен «Жолаушылар тасымалы» акционерлiк қоғамы ... ... ... ... 2002 жылдан бастап Алматы - Тараз - Шымкент -
Ташкент - ... - ... - ... - ... - ... бағыты бойынша
"Жiбек жолы меруертi" мамандандырылған пойызын ұйымдастыру ... ... ... iске ... Болашақта Тегеранға дейiн екiншi кезеңдi, ... ... ... ... ... ... үшiншi кезеңдi жүзеге асыру
жоспарланып отыр.
      2005 жылдан бастап 2010 жылды қоса ... ... ... ... туризм саласындағы халықаралық
ынтымақтастығының нормативтiк ... ... ... ... кезде туризм
саласында 26 келiсiм ... ... ... Франциямен,
Катармен, Сауд Арабиясымен, Словениямен, ... ... ... ... ... ... келiсiм жобалары
контрагенттерге келiсу үшiн жiберiлдi. Қазiргi уақытта Бiрiккен Ұлттар
Ұйымының ... ... ... ... ... туристiк
ұйыммен және Дүниежyзiлiк туристiк ұйымға мүше елдердiң ұлттық туристiк
әкiмшiлiктерiмен ынтымақтастық нығайтылды. 
      Резидент еместерден ел ... ... ... ағынының тұрақты
артуы есебiнен елдiң төлем теңгерiмi жақсарып отырғанын айта кету керек,
туризм саласын ... ... ... 2001 ... ... 26 ... мың теңге көлемiндегi қаржылық қаражат, халықаралық көрмелерге қатысу
мен республикада ... ... ... ... қоса ... қызмет жөнiнде ic-шаралар ұйымдастыруға ... 2005 ... ... ... қаржыландыру көлемi бағдарламаны қабылдауға
байланысты 32 млн. теңгеге, 2008 жылы - 34 млн. ... ... және ... бөлiнген қаржы қаражат сомасы 39,5 млн. теңгенi құрады.
Сонымен қатар бағдарламаны жүзеге асыру барысында ішкі ... ... 20 ... 2011 жылы 29,3 мың адамға дейін тұрақты өсуі
қамтамасыз ... келу ... ... 2007 ... 1,0 ... 2011 жылы
2,1 мың адамға дейін артады. Орта есеппен бір шетелдік ... ... ... ... ... кіріс әкелсе, 2007 жылдан 2011 жылға дейін аралықтағы
келу туризмінен ... ... ... 1,2 млн. АҚШ ... ... ... турөнімнің көріктгінің көтерілуі жне ... ... және ... ... рнок ... енуіне, аумақтың
кірісті экономика ... ... ... жән кәсіби
ынтықмақтастықтың ... ... ... ... ... туристік
индустрияның құрылуына ықпалын тигізеді. ... ... 5. Ішкі және келу ... ... ... ... көрссеткіштері (мың адам) [40]
Біздің елімізде Қазақстанда да мейлiнше оңды көзқарас қалыптасып
келедi. ... ... ... ... ... ... келе жатыр.
Мемлекетiмiзде iшкi және сыртқы туризм бiрдей өркендеп келедi. Оған ... ... ... ... ... Мысалы, соңғы екi-үш жыл ... ... ... келушi шетел азаматтарының саны екi есеге
өстi. Табыс ауқымы да ұлғайған, негiзiнде елiмiзде қазiргi кезеңде ... ... ... саны ... ... Ал, ... жылы мемлекетiмiз
туризмдi дамытуға қомақты қаржы бөлiп отыр. Бұл шара iс ... ... ... ... ... территориясына өзi қожалық етiп, өз ... iшкi және ... ... ... ... ... Республикасы қазiргi кезде
әлемнiң көптеген елдерiне танымал болды. Осыған орай елiмiздiң тарихында
жаңа кезең басталды. ... ... ... және өкiлдiк деңгейiнде
дипломатиялық қарым-қатынастар орнатылды. Қазақстанды ... ... ... таныған елдер қатары: Ангилия, Германия, Түркия, Франция және
таяу шетел мемлекеттерi, сонымен қатар таяу ... ... және т.б. ... ... ... ... ... саяси бағыты ТМД елдерiн
қосып алғанда басқа шет ... ... ... толық
сенiмдiлiктi қолдаудан құралған, сонымен қатар барлық елдермен әдiлеттiлiк
және ... ... ... кең ... ... ... даму ... туризм индустриясы өзiнiң жанама
қызмет түрiнiң кең жүйесiмен европалық елдерде ары ... дами ... ... ... ... ... байланыстағы қызмет
көрсету саласына айналды.Бұл европалық аймақтық ... ... тән ... ... күшi мен ... ... ... экономикалық
және әлеуметтiк мақсатқа жету құалдарының бiрi ретiнде ұлттық ... ... ... ... ... ... ... үшiн үкiмет пен жаңадан құрылған Туризм министрлiгi ... ... ... жөн. ... ... ... ... бөлiп те қойды. Бұның барлығы, Қазақстанда қазiргi кезде
әлемдiк туристiк нарыққа кiруге ... ... ... ... 27
құркүйек – Дүниежүзiлiк туризм күнi – бұны 1979 жылы Мадридте болған ТМД-
ның басты ассамблеясының үшiншi ... ... ... ұйымдастырған.
2008 жылы бұл мейрамды тойлайтын 26 ел ретiнде қатар ... ... ... бiр ... ... Осы жолы: “Саяхат және көлiк: Жюль
Верннiң ... XXI ... ... ... атпен өттi. Мейрам қаласында
тойланды, ондағы өткен семинарларда туримзмнiң жастар үшiн маңыздылығы және
әр қандай жастағы адамдарға арналған ... ... ... ... қаралды.ТМД-ның басты хатшысы Франческо Франжиали өзiнiң
баяндамасында саяхат индустриясының қазiргi ... ... сай ... және ... ешқандай даму мүмкiндiгiнің жоқтығы.
Көптеген жылдар бойы көлiк индустриясы дамып, оның ... ... ... кезде көп алға жылжушылықты байқай аламыз. ... ... ... ... ... қалды, ал қазiр “Боинг -747”, “Жамбо” және
“Кон” заманы. Болашақта дәуiрдiң ... ... ... – екi ... А 380 ... ... Бiз Байқоңыр космодронынан ғарышқа ең
алғашқы ғарыш туристерi Денис Тито мен Марк ... ... ... ... ... дамуы соңғы жылдарда коммуникация саласының
дамуымен өте тығыз байланысты. Бұл ... ... де Сент ... ... ... ... «… хат, хабарды жеткiзу, адам дауысын
немесе қозғалатын ... ... – бұл ... ... ... ... жоғарғы жетiстiгiмiз, және олар бұрынғысынша бiр
мақсатқа қызмет етедi – адамдарды жақындастыру». ... және ... ... ... ... көп жаңалықтардың ағымы саяхаттауға және алысқа
саяхаттауға белсендi түрде шақырады. ... ... өсу ... ... ... ... ... ТМД-ның
мәлiметтерi бойынша, 1950 жылы ... ... ... саны ... ... ... 2007 жылы бұл сан 760 миллионға жеттi. Ал ... ... жыл ... 1,6 ... халықаралық турист тiркеледi деп
болжануда.
Қазақстандағы жағдайға келер болсақ, елдiң тұрақты ... ... ... iшкi ... ... көтерiлгенiн көрсеттi, ол 2008
жылы 773 мың турист болса, 2009 жылы 2,8 ... ... Келу ... көлемi өскендiгi белгiленген. 2007 жылы 3,7 миллион болса, 2008 жылы 4,3
миллионға өскен. Шығу туризмiнен де ... ... ... ... 2,3-
тен 3,9 миллион туристке көтерiлген. Жалпы 2010 жылдың нәтижесi бойынша ... ... ... ... ... ... ... көлемi
95 миллиард 580 - 708 миллион доллар теңгені құрайды. Соңғы 22 жыл ... ел ... ... ... ... ... 5,1%-ды құраса,
олардан түскен валюта құны 14%-ды құраған. Туризм қазiргi қоғамдағы бүкiл
инфрақұрылымның ... ... ... мәдениет, әлеуметтiк сала
және коммуникациялар. Туризм индустриясының қалыптасуына әсер ... ... ... – туристiк өнiмдi насихаттауға жұмсаған шығындар.
ТМД-ның мәлеметтерi бойынша ұлттық туристiк өнiмдi ... ... ... ... бюджеттiң орташа алғанда 56%-ын
құрайды, мысалы Израиль мемлекетi 203 млн. ... ... – 135 ... ... – 92 млн. ... ... ... туристiк өнiмдi
насихаттау барысы кең етек жайып, әр салынған долларға ... ...... 375 ... ... 319 ... Австрияда 78
долларға тең болады. Ал Қазақстанда мұндай шараларды жүзеге асыруға аз сала
бөлiнедi. Ал бөлiнген ... шет ... ... жарнамалауға жұмсалады, ал
Қазақстанның көрiктi демалыс орындарын жарнамалау баяу және аз болуда.
Мысалы, Қырғызстанда туризм үлкен қарқынмен ... келе ... Бұл ... ... ... ... тұрақты өсiмi байқалды. Оған бүкiл
табыс көлемiнiң 62,8%-ы тиесiлi (туристердiң барлық ... 43%-ы ... ... ... ... құрылымында iшкi туризм – 38,1%, ал
одан түскен табыс 32,2%-ды құраған, Шығу туризмнен түскен табыс 4% ... саны ... ... ... ... мен
номенклатурасына, туристiк – экскурсиялық қызмет көрсетiлудiң формалары мен
әдiстерiнiң түрлiлiгiне жаңа талаптар ... ... ... ... ... құру және дамытуға көңiл бөлiнуде. Бұл процестiң өрбуi
инвестициялық әлеуметтi екi ... ... ... ... жүзеге асуы
мүмкiн:
1. Қазiр iс-әрекет жасап тұрған материалдық-техникалық ... ... ... ... ... мен ... ... Материалдық-техникалық базаны одан әрi қарай дамыту, туристiк
мекемелер торабын кеңейту және қосымша туристiк ресурстарды игеру.
Қазақстанда аталған ... ... ... туризмнiң дамуы
қарқынмен жүрiп жатқанын айтуға болады. Алматы қаласының АҚШ-тың Аризона
штатындағы ... ... тек ... ... өз ... жыл ... 1 млрд.
800 млн. АҚШ долларына байытып отырады. Бұл сана Қазақстанға ... ... ... ... ... ... ... ролi бiртiндеп арта
түсуде. Соңғы 2009 – 2010 ... ... ... туристiк сапарлар саны орта
есеппен 295,5 мың адамды құрады. Бiр өкiнiштiсi Қазақстанда туризмнiң ... ... ... ... ... тұр.
ТМД-ның анықтамасы бойынша мемлекеттер «ең ... ... ... және ең ... ... ... елдер болып екi
санатқа бөлiнедi. Төменде көрсетiлген мәлiметтерге сүйенсек, Қазақстан бұл
жiктеу бойынша туристердi ... ... ... кiрiп ... ... ... жiберетiн елдер санатына жоғары дамыған, үлкен
өнеркәсiп, әлеуметiне ие мемлекеттер жатса, Қазақстан бiрқатар ... ... сол ... ... ... және ... елдер арасында
көрiнуi дұрыс шығар (Малайзия, Египет, ... ... т.б.). ... ... орын ... бiрнеше факторларға да байланысты екенiн
түсiнемiз. Атап ... ... ... оның ... жеңiл
өнеркәсiптiң құлдырауы, бұрынғы байланыстардың тоқырауы мен ... ... күрт ... ... ... немесе «дүкен туризмі
деген құбылысты», яғни ... жаңа ... ... өрiс ... ... өздерiнiң сапар шегуiн жиiлетiп, туристiк ағымдардың
бiздiң ел үшiн ... ... ... ... ... ... агенттiгiнiң 2009
жылдардағы мәлiметтерiне сүйенсек, туристерге қызмет көрсету бойынша ... ... келу ...... ғана ... (кесте 6). ТМД ... ... ... ... көрсек, онда келу туризмiнде ТМД елдерi
небәрi 11,3%-ды, ал өзге ... ... ... Шығу ... елдер – 88,8%-ды құрады. Келу туризмiнiң де көлемi ... 2007 жылы 3,7 ... ... 2008 жылы 4,3 ... ... ... де сондай нәтижелер байқауға болады 2,3-тен 3,9 миллион
туриске көтерiлген. Жалпы 2010 жылдың ... ... 11 ... ... ... ... ... шығынының көлемi 95 миллиард 580
- 708 ... ... ... ... ... 22 жыл iшiнде шетел
туристерiнiң ... ... ... ... ... құраса, олардан
түскен валюта құны 14%-ды құраған.
Бұл көрсеткiштердi 2005 жылмен салыстырсақ келу туризмiнiң 17,4%-дан
10,7%-ға ... ... ... шығу ... 43,6% дан, 52,9%-ға
көтерiлгеннiн байқаймыз. Бұндай жағдайдың ... ... ... ... деп ... ... ... Республикасында туризм түрi бойынша туристерге қызмет көрсету
(2009 жылдар) [19]
|Туризм түрлерi | ... ... ... |
| | ... % - бен | % - бен ... | 29 2738 ... ... ... бойынша |
| | ... | ... ... | 31367 | 10,7 | 100 ... |3546 | |11,3 ... тыс |27821 | |88,6 ... ... ТМД |154885 |52,9 |100 ... тыс |17219 | |11,1 ... ... |137666 | |88,8 |
| |106486 |36,4 | ... ... статистика жөніндегі қызмет көрсету түрлері.
Бiздiң пайымдаушымызша Қазақстанға туристер қызығушылығының төмендеуi
2001 жылдың 11 құркүйектегi оқиға мен Орта ... ... ... ... ... ... Шығу ... әлi де алыс шет ... ... ... саны басым (8,8%), яғни осы ... ... ... ... ... ... 2004 жылы iшкi
туризмнiң үлесi 36,4%-ды ... Бұл ... ... ... ... елiмiздiң көріктi табиғаты бар ... ... ... деп ... ... күнi ... елде 2000 ... бастап ресми атаққа
ие болып, қарқынды дамуда. Сол кезден бастап елiмiздiң барлық облыстарында
мемлкеттiк, жеке ... және ... ... оқу ... және ... бұл мейрамды тойлайтын болды. Бұл күнi өткiзiлетiн ... ... ... ғана емес, сонымен қатар қоғамдық маңызға да ие.
Туризмнен жалпы бiз жаңа тәжiрибе ... ... және ... ... аламыз, өзiмiзге басқа мәдениеттiң ерекетелiктерiн ашамыз, жаңа
достар табамыз, ал ең ... ... ... ... өз ... ... бередi, өз ара түсiнушiлiктiң нығайюына септiгiн тигiзедi,
адамдар ... ... және ... өмiр ... ... ... ... Сауда және туристiк қызмет комитетi 26
елдiң осы iспеттес ... ... ... ... ... ... ... туристiк ұйымның өткiзетiн барлық
шараларына қатысып ... ... ... ... ... ... жетiлдiру жолдары.
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан Республикасында
туроператорлық қызмет көрсету фирмаларының лицензиясын алған.
Туроператор – бұл ... ... ... ... және ... ... ... турды кешендеумен айналысатын туристiк фирма.
Туроператор – бұл туристiк ... ... Ол ... ... және ... ... ... олардың қызмет ... ... ... ... ... ... құнын есептейдi,
турды тiкелей туристерге немесе туристiк агенттiктер арқылы ... ... ... қызметтерi болады. Олар:
1.Жоспарлау
2.Талдау
3.Ұйымдастыру
4.Бақылау
Осы қызметтердi жүзеге асыра отырып фирма жетiстiктерге ... ... ... ... ... кемшiлiктер жiбермеуге әсерiн тигiзедi.
Жоспарлау – ... ... ... ... ... мамандар жоспралаудың негiзгi қағидалары мен ... ... ... мен ... есептеу жолдарын, шаруашылық iшiндегi
жоспар жүйесiн және жаңа нарықтық ... ... ... ... бiлу ... ... ... әртүрлi жоспар жобаларды өзi жасап,
өндiрiстiң ... ... ... ... ... ... ... келген туристiк фирма өзiнiң шаруашылық iс-әрекетiн жүргiзу
барысында шешiм қабылдау кезiнде көптеген қойшылықтарға кезiгедi. Ал бұл ... ... ... ... ... болжауға мүмкiндiктердi
азайтады. Осы жағдайға байланысты ағымдық және ... ... ... ... ... өзi ... бiр ... қиыншылықтарды
азайтып, бизнес бағытын жоғарлатуға септiгiн ... ... ... ... ... егер ол кiшi фирма жағдайында болса,
субъективтi және объективтi ... ... ... Кiшi ... ұйымдастырудың артықшылықтары ол:
1.iшкi ортаның қарапайымдылығы;
2.негiзгi шаралардың кiшi масштабта болуы;
3.жұмысшы ... аз ... ... негiзгi қызметi болғандықтан фирманың ағымдық
және болашақ жағдайына тiкелей әсер етедi. Жоспарлау ... ... ... ... ойластырып, кейiн жоспарлап шешiмдердi қабылдап,
оларды орындайды. Фирма iшiндегi ... ... ... ... бiр принциптердiң сақталуын қажет етедi.
Француз экономистi А.Фаоль жоспарлаудың 4 принцип анықтады:
1.Бiрегейлiк жоспарлау.
2.Тоқтаусыздық ... ... ... ... тағы да бiр ... ... негiзiн салды - қатысу
принципi.
Отандық тәжiрибеде экономика жағдайына және ... сай ... ... сақталу керек.
1.Жаңашыл
2.Үнемдiлiк
3.Бағдарлы
Жоғарыда қарастырылған жоспарлаудың барлық принципiн ... ... ... ... ... ... ... құру барысында келесi талаптар орындалуы
қажет;
өткен тәжiрибеден есеп, дәстүрлердi сақтау – бұл ... ... ... ... - ... өсуi мен кемуiндегi келкiлiк
өндiрiстегi жүйенi ... ... ... ... ... пен бiркелкiлiк фирманың дамуына кедергi жасайды.
Болашақтағы өзгерiстер – болашақтағы сыртқы ... ... ... ... ... қатысты фирманы бейiмдеу.
Уақыт кезеңiне байланысты жоспарлау келесi түрлерге бөлiнедi:
1.Ұзақ мерзiмдi (5 жыл).
2.Орта мерзiмдi (2 жылдан жоғары)
3.Қысқа мерзiмдi (2 жылға ... ... ... ... мен мағынасына қарай
жоспарлау келесi түрлерге бөлiнедi:
1.Стратегиялық
2.Тактикалық
3.Оперативтi
Стратегиялық жоспарлау – ... ... ... ... мақсаттарға байланысты орындалады. Яғни фирма
бастапқыда ... және iшкi ... ... мен ... ... ... стратегия жасайды. Стратегияны және стратегиялық
мақсаттарды орындау ... ... ал одан ... ... ... және ... Негiзiнен стратегиялық жоспарлау болашаққа
негiзделген, және ұзақ немесе орта мерзiмдi қамтиды.
Стратегиялық мақсатқа жету ... бiр ... ... және ... ресурстарын қажет етедi. Сондықтан мақсатқа жету –
кезеңдiк қозғалыс аз оырндалуы керек. Яғни ... ... ... ... ...... бiр ... стратегиялық
мақсаттарға жетуге бағытталған жоспарлау шешiмдерi мен мiндеттемелер
жиынтығы. Мақсатқа ... ... ... стратегиялық мақсаттарды,
олардың сандық көрсеткiштерiн нақтыландыра түседi.
Тактикалық жоспарлау процесi кезiнде ... ... ... ал бұл өз алдына стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... күнделiктi шаралар
бағыттылығын күшейту үшiн оперативтi жоспарлау қолданылады.
Оперативтi жоспарлау- қысқа мерзiмге арналған тактикалық жоспарлау
мақсатына ... Бұл ... ... кезiнде күндiк, апталық,
декадалық, айлық ... ... және осы ... күнделiктi
бақылау жүргiзiледi. Оперативтi кеңес кезiнде фирманың барлық жұмысшылары
бақыланады.
Кәсiпорынның сыртқы ортасы мен iшкi ... ... ... ... ... ... ... фирманың стратегиясын анықтау үшiн
жағдайлық талдау ... ... берi ... қызмет көрсетушi фирма үшiн оның әлсiз және
күштi жақтарын ... CWOT ... ... ... ... Бұл
талдау, яғни мүмкiндiктер мен қажеттiлiктердi күштi және әлсiз жақтарды
талдау. Әрбiр сала үшiн оларды жүйелеу ... алға ... ... ... ... үшiн қолданады. Бұл талдау барысында кәсiпорыннң
қай салада бәсекеге қабiлеттiлiгi жоғары екендiгi айқындалады, және ... тур ... ... және ... стратегиялық жолы
анықталады.
CWOT – талдау С күш потенциялдық W - ... ... О ... ... Т - ... ... мақсатында фирманың және
оның ортасын жедел ... ... Бұл ... ... ... ... ... анықталады (1-сурет). Ол екi
вектордан тұрады. Сыртқы ортаның ... ... ось), және iшкi ... ось) ... Әр ... 2 деңгейден тұрады: сыртқы ортаға қатысты ... мен ... ... ортаның қатысты күштi және әлсiз жақтары кiредi.
1.СО алаңы (күштi және мүмкiндiктер). Яғни ол ... ... ... ... ... ... көрсетедi. Егер де
қандай да бiр пайда болып отырған ... ... ұйым ... онда ол ... ... даму ... қолдануға мүмкiндiк алады.
2. СТ алаңы – (күштi жақтар, қатерлер) бұл алаң ұйымның қатерлерi
салдарынан ... ... ... ... Осы ... потенциалдарды дамыту стратегиясын қолдау қажет.
3. WO алаңы әлсiз жақтары, мүмкiндiктерi. Фирманың ... ... ... ... ... ... алаңы (әлсiз жақтары, қатерлер) ұйым үшiн ең ... ... ... оған ... ... бөлу қажет.
CWOT – талдау процесi негiзiнде фирманың ерекшелiк ... яғни ... ... қарағанда ненi жақсы ... ... ... ... ... ... талғамы) және осы
ерекшелiктер қай көрсеткiште жататынын анықтау керек. Осыдан ... ... және ... ... ... бағалау
жүргiзiледi. Сонымен қатар фирма кәсiпкерлiк мүмкiндiктерiн ... ... бар, ... ... дамыту барысында туристiк фирмалардың атқаратын рөлi өте
үлкен. Туристiк ... ... ... мен ... ... ... арттыра түседi. Әркiм өз ... ... ... ... ... ... ғана жұмыс тиiмдi орындалады. Осыған орай
ұйымдастыру қызметiнiң мiндетi, еңбек әрекетi элементтерi мен олардың өзара
әрекет ету ... ... ... ... ... ... орны мен ... белгiлеу, оларды бөлiмшелерге орналастыру,
бұлардың бiрлескен әрекетiн ... ... ... ... ... мен ... iс-әрекетiн
белгiлейтiн құжаттар әзiрлеу арқылы жоспарда көрсетiлген шаралар ... ... ... ... асырылуын қамтамасыз ету.
Ұйымдастыруды басқару қызметi туристiк кәсiпорынды дамытудың белгiлi
алты принципi бойынша ... а) ... ә) ... ... ... в) ... г) үздiксiздiк және ... өзi ... ... ... бейнелейдi.
Бiрқатар физиологиялық, биологиялық, психологиялық және әлеуметтiк
шектеулерге байланысты адамдар өз ... жету үшiн ... ... ... мәжбүр болады. Мұндай бiрлесу көп жағдайда қолайлы болуы, әрi
белгiлi бiр ... ... аз ... ... етуi ... – бұл ... ... құрылашын құру процесi, оның
өзi ұйымдық адамдардың өз ... ... үшiн ... ... iстеуiне
мүмкiндiк бередi.
Басқару процесi әрқашан ... бола ... ... ... да
ойлағандай бола бермейдi. Көпшiлiк адамдар өздерiнiң құқықтары ... ... ... бермейдi. Басшылар болса қол астындағы
қызметшiлерге ... ... ... ... ... ... ... орта бiрқалыпты бола бармейдi, соған орай ұйымдастыру
қоршаған орта жағдайының өзгеруiне ... ... тиiс. ... ... өзiнiң және фирманың алдына қойған ... ... ... өз ... және ... ... ... бiлуi үшiн
бақылау қажет. Бақылау ұйымды да, қызметкерлердi де шығыннан ... ... ... ... ... нақты барысын ұдайы бақылаудан,
талдаудан, бағалаудан және басқарудың ... ... ... ... ... ... оны ... бағдарлама бойынша
салыстырудан тұрады.
Бақылау қызметi – бұл ... ... ... ... ... проблемалар дағдарысқа ұшырамай тұрып ұйым ... ... ... ... ... жүзеге асырудың қажеттiлiгiнiң басты себептерiнiң бiрi сол,
кез келген ұйым өз кемшiлiктерiн алдындағы мақсатына нұқсан келмей ... бiр ... ... ... туристiк фирма осындай 4 қызметтi атқара отыра өз қызметiн
тиiмдi және дұрыс орындай алады. Осы 4 ... ... ала ... ... ... ... жетедi.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТУРИЗМ ДАМУЫНЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ
3.1 ... ... ... ... басқару.
Бүгінгі таңға дейін туризм саласы мемлекетттік экономикада қаржылай
нақты қамтамасыздандырылмаған. Осы ... ... ... ... ... отыр. Сонымен қатар, он жыл шамасында халықтың өмір сүру
деңгейінің төмендеуі, бұрыңғы Кеңес Үкіметінің оңды байланыстарының үзілуі,
оның ... ... ... кеңістіктің бұзылуы Қазақстанның, соның
ішінде Алматы қаласының туризмінің негізін кеміткен.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... байланысты Қазақстанда бірнеше шаралар қолданылған еді.
- туризмнің заңдық негізінің құра бастауы;
- Қазақстан Республикасының азаматтарының шетелге, шетел туристерінің
Қазақстанға ... шегу ... ... жеке ... ... мен ... ... қосқанда инвестицияны
тарту үшін белгілі жағдайлар ... ... ... ... мемлекеттік және жергілікті органдар
құрылған.
Осылайша, мемлекет тарапынан туризм саласына жеткіліксіз көңіл бөліп,
ең алдымен, ... ... ... және заңи ... ... саланы дамытқысы келмеуінен емес тарихи, экономикалық
және т.б. ... ... ... ... кезеңдегі
экономикалық және саяси ... ... ... ... қайта
оралуға жағдай жасады. Ең алдымен, қолға алынатын мәселелер:
- ... ... ... ... және ... ... оның туристік
қызмет көрсетудің халықаралық нарығына интеграциясы;
- өзгерген экономикалық жағдайлардағы туризм саласына сай заңи ... ... ... ... ... ... үй және туристік кешенінің барлық деңгейіне ... ... ... жоғарғы сапалы және бәсекеге тұрарлық туристік кешенді басқару
құрылымдары мен механизмдерін ... тез ... ... жағдайда туристік саланы дамытудағы нағыз
приоритеттерді белгілеу.
Қазақстан Республикасындағы туристік қызметті мемлекеттік реттеу:
Туризмдегі мемлекеттік реттеу жүйесін ... ... ... ... ... ... жағдайларға толық жауап
беретін мақсаттарына, ... және ... сай ... ... етеді. Бүгінгі таңда атқарушы билік органдары мен
туризм саласында әрекет ... ... ... ... іс-қимылды
реттеудегі мемлекеттің рөлін арттыру қажет. Саланы орталықтандырып басқару
Қазақстан Республикасының Туризм министрлігіне жүктеледі.
Туризмді кешенді ... ... іске ... ... ету ... ... ... дұрыс таңдауға тікелей байланысты. Қазіргі
уақытта, саланы мемлекеттік реттеу мынадай шараларды ... ... ... ... және ... ... ... дамыту саясаты мен
жоспарлауды үйлестіру ;
- туристік индустрия саласындағы қарым-қатынасты ретке ... ... ... ... және нормативтік құқықтық базаны
қамтамасыз ету;
- сапалы туристік өнімнің ажырамас бөлігі ретінде ... ... ... ... ... ету;
- статистиканы және зерттеу қызметін жетілдіру;
- білім және оқу стандарттарын қоса ... ... ... ... ... ... ... мүдделі министрліктер мен ведомстволар, сондай-ақ
мемлекеттік және жеке секторлар арасында жоғары ... ... ... туризмді дамытудың нақты аудандарында жерді пайдалануды және құрылыс
салу нормаларын қолдануды бақылау;
- тарифтерді, туристік ... ... ... ... ... ... және ... көрсетудің
стандарттарын бақылау;
- ел беделін қалыптастыру, қазақстандық туристік ... ... ... жөніндегі басым шараларды белгілеу, оның ішінде ... және ... ... ... ... ... ... құндылықтарын және қоршаған ортаны қорғауды
насихаттау;
- халықтың ... ... ... мен топтары
арасында әлеуметтік туризмді дамыту үшін қолайлы жағдай жасау;
- визалық және ... ... ... ... мемлекеттің туристік көрнекті орындарын құру және қорғау;
- туризм инфрақұрылымының аса маңызды базалық компоненттерін жасау.
Туристік қызметті реттеудің тәсілдері:
1.Туристік ... ... ... ... ... ... туристік қызмет саласында демалу, еркін ... ... ... ... ... қорғау;
-туристерге тәрбие, білім беруге және оларды сауықтыруға бағытталған
қызмет үшін жағдайлар жасау;
-саяхат жасау кезінде ... ... ... ететін
туристік индустрияны дамыту;
- туристік индустрияны дамыту есебінен жаңа ... ... ... және Қазақстан Республикасы азаматтарының табыстарын молайту;
- халықаралық ... ... ... ... табылады.
2. Туристік қызметті мемлекеттік реттеудің басым бағыттары:
-туризмді Қазақстан Республикасы экономикасының ... ... ... ... ... ... пайдаланған кезде Қазақстан Республикасының
мемлекеттік мүдделерін ... ... және ... ... ... ... ... жастардың, мүгедектер мен халықтың күн
көрісі төмен топтарының арасында туристік және экскурсиялық ... үшін ... ... ... туристік индустрияны инвестициялау үшін қолайлы жағдайлар жасау;
-Қазақстан Республикасы аумағында келу туризмімен және ішкі туризммен
айналысатын туристік ұйымдарды ... және ... ішкі және ... ... ... қамтамасыз ету үшін туристік
қызметтіің тиімді жүйесін құру болып табылады.
3. Туристік қызметті ... ... ... ... ... дамыту жөніндегі
саясатты айқындау;
-туристік қызмет саласындағы қатынастарды жетілдіруге бағытталған
нормативтік ... ... ... ... ... ... туристік қызметті
лицензиялау туристік индустрияның қызмет көрсетулерін стандарттау және
сертификаттау;
-бюджеттік ... ... ... ... мемлекеттік
бағдарламаларын әзірлеуге және іске асыруға бюджет ... ... ... ... ... ... етуге жәрдемдесу;
-отандық туристіердің, туроператорлар мен турагенттердің және ... ... ... ... ... жәрдемдесу;
- ішкі және дүниежүзілік туристік рыноктарда туристік өнімді ұсынуға
жәрдемдесу;
Қазақстан Республикасы Үкіметі:
-Қазақстан Республикасында туризмді дамытудың мемлекеттік ... және оның ... ... сәйкес орындалуын қаржыландырады;
-туристік қызмет саласындағы қатынастарды реттейтін нормативтік
құқықтық актілерді қабылдайды;
-туристік ... ... ... және ... қызметке
қойылатын біліктілік талаптарын бекітеді;
-туристер аралауға тыйым салынған объектілер мен аумақтарды белгілейді;
-туристік қызмет саласындағы ... ... ... қызмет саласындағы ғылыми қамтамасыз етудің мемлекеттік
жүйесін құрайды,
-осы Заңмен және ... ... өзге де заң ... ... жатқызылған өзге де мәселелерді шешеді;
Уәкілетті орган:
-туристік қызмет саласындағы ... ... ... ... ... мәселелері жөніндегі нормативтік құқықтық актілердің
жобаларын әзірлеуге қатысады;
-өз құзыреті ... ... ... ... ... және
бекітеді, заңдарды қолдану практикасын жинақтап, оны ... ... ... ... туризмді дамытудың мемлекеттік
бағдарламасының іске асырылуын қамтамасыз етеді;
-туристік ... ... ... ... туристік рынокта және
мемлекет ішінде Қазақстан туралы және оның туристік мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... саласындағы халықаралық шарттарды
әзірлейді, жасасады және орындайды, халықаралық туристік ұйымдарда және
туризм жөніндегі халықаралық ... ... ... өкілдік етеді;
-атқарушы органдардың, меншік нысандарына ... ... ... да ... туристік қызмет саласындағы қызметін үйлестіреді;
-туристік қызмет көрсету рыногында бәсекені дамытуға жәрдемдеседі, онда
меншік нысанына ... ... ... ... ... үшін ... жасайды;
-стандарттау, метрология және сертификаттау жөніндегі уәкілетті
органмен ... ... мен ... ... ... және ... қызметті жүзеге асыруға,
туризм нұсқаушысы қызметін көрсетуге ... беру ... ... асырады;
-туристік қызмет саласында кадрларды даярлауға, қайта даярлауға,
олардың біліктілігін арттыруға қатысады;
-туристік қызмет ... ... ... ұйымдастыруға
байланысты мәселелерді әдістемелік және консультациялық ... ... ... ... сәйкес өзге де қызметті жүзеге
асырады.
Жергілікті атқарушы орган:
-туристік қызмет ... ... ... ... ... ... дамытып, қолдайды;
-туризмді дамытудың аймақтық бағдарламаларын әзірлеп, орындайды;
-жергілікті ... ... ... ... ... әзірлеп,
енгізеді;
-әкімшілік-аумақтық бірліктердің туристік қызмет көрсету рыногына
талдау жасайды,
-әкімшілік-аумақтық бірліктердегі туризмнің дамуы ... ... ... мәліметтерді уәкілетті органға береді;
-уәкілетті орган лицензиялау жөнінде өкілеттік берген кезде ... ... ... ... беруді жүргізеді;
-туристік қызмет көрсетулерді және туризм ... ... ... ... туристік ақпарат орталықтарын құрайды;
-балалар мен жастар лагерлерінің қызметіне жәрдем көрсетеді;
-жергілікті бюджет ... ... ... ... саласында
кадрларды даярлауға, қайта даярлауға және олардың ... ... ... ... олардың қызметін ұйымдастыруға
байланысты мәселелерді әдістемелік және консультациялық ... ... ... ... белгіленген тәртіппен уәкілетті
органға лицензияның қолданылуын тоқтата тұру туралы ұсыныс енгізеді.
3.2. Қазақстан Республикасындағы туризмді ... ... ... ... мен ... ... халықаралық туристік нарық жағдайында өндіруге, сатуға ... ... ... өнім ... және ... ... туризм индустриясын құру жолымен туризмді экономиканың ... ... ... ... ... ... ... және табиғи-рекреациялық ресурстарды сақтау және ұтымды
пайдалану;
-халықтың барлық жіктерінің туристік ... қол ... ету, ... қызмет көрсетуге деген сұранысты барынша
қанағаттандыру;
- тұрғындардың жұмыспен ... ... және жеке ... ... ... ... бірлескен
іс-қимылының тиімділігін арттыру;
- шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы туризм қызметін талдау:
2007 жылы ... ... ... ... 2005 – ... ... ... жыл сайынғы жолдауларын іске асыру жөніндегі
негізгі бағыттардың (іс-шаралардың) жалпыұлттық жоспарын және Қазақстан
Республикасы ... 2007 – 2009 ... ... ... орындау
жөніндегі іс-шаралар жоспарын, Қазақстан Республикасында туризмді дамытудың
2007 – 2011 жылдарға арналған ... ... ... дене ... және ... ... 2007 – 2011 ... мемлекеттік бағдарламасын іске асыруға бағытталды.
Қазақстан Республикасында туризмді дамытудың 2007 – 2011 ... ... ... іске асырудың ... ... ... ... ... ... көрсеткішінің тұрақты өсу
үрдісінің сақталғаны байқалады. Айталық, 2007 ... ... ... ... ... 12,8 %-ға өсті және ... жалпы санынан
5310,6 мың адамды құрады (38,5 %). 2006 ... ... ... сыртқа шығушы туристер саны 23,2 %-ға өсті және ... ... 4544,4 мың ... ... 33,0 %-ды ... ... ішкі ... бойынша туристер саны 12,5 %-ға өсті және 3932,6 мың
(28,5 %) адамды құрады.
Көрсетілген ... ... ... 53863,0 млн. ... құрады,
сатылған жолдамалар құны 13890,7 млн. ... ... бұл 2006 ... ... салыстырғанда аталған көрсеткіштің 1,9 есеге өскенін дәлелдейді.
Есептік кезеңде 1007 туристік фирма және ... ... ... жеке ... 567,0 мың келушілерге қызмет көрсеткен, бұл 2006 жылдың
деңгейінде 105,1 %-ды ... ... ... ... ... ... ... 2007 жылы 63,0 млрд. теңгені құрады және ... ... ... 9 ... ... ... құрады, бұл ұқсас кезеңмен салыстырғанда 36 %-
ға ... ... ... 992 ... үй шаруашылығы кәсіпорны 2640,2
мың адамға 40414,1 млн. ... ... ... ... ... бойынша орналастыру объектілерінде 26225 нөмір бар ... бір ... ... 58367 ... ... ... ... және шет елдік азаматтардың әр түрлі туристік
қызметтерге деген сұраныстарын қанағаттандыру үшін кең ... ... ... ... аса ... және ... қабілетті
туристік кешенді іске асыруға жағдай жасалып жатыр, ұлттық туристік өнімнің
сапасын қамтамасыз ету үшін ... ... және ... Республикасында туризмнің материалды – ... ... ... тарту үшін шарттар анықталды. Бұл ретте ... ... Іле» ... ... құру ... «серпінді» жобаны
іске асыру маңызды мәнге ие болып ... ... және ... ... ... дамуы
Қонақ үйлерді, пансионаттарды, демалыс үйлері мен ... ... ... ... ... ... санаторийлік-курорттық
мекемелердің материалдық базасы жоғары дәрежеде моральдық және физикалық
тозғандығымен сипатталады. Бүгінгі ... ... ... сапа ... және
туристер үшін ұсынылатын тұратын жерлер халықаралық талаптарға сай емес.
2. Қызмет көрсетудің ... ... және Ұлы ... ... ... таңбалы тарихи орындардың ... ... ... та,
шетелдік те туристердің үрейін туғызады. Біздің тарихи ... ... ... ... мен ... да ... түрде қайта
қарауды талап етеді.
Туризмді дамыту көлік ... ... ... ... әуе және ... жол тасымалы географиясының шектеулілігі, ішкі
және сыртқы туристердің топтық ... үшін ... ... ... ... ... жеңілдіктер жүйесінің болмауы маңызды проблемаға ... ... ... қайта даярлаудың және олардың біліктілігін
арттырудың төмен деңгейі және туризмнің ғылыми базасының жоқтығы.
Туризмді дамытуға кедергі жасайтын ... ... бірі ... салада мамандандырылған туристік кадрлардың болмауы болып
табылады. Бұл туризм индустриясы объектілерінде ... ... ... ғана емес, сонымен қатар туристік сала үшін кадрлар даярлау
сапасына да қатысты.
4. Туристік ... ... ... төмен сапасы.
Бұл Қазақстанда туристік визаларды ресімдеу, шетелдік туристерді тіркеу
процедураларына, ... және ... ... ... ... елі ... Қазақстанның жеткіліксіз деңгейдегі тартымдылығы
Елдің оң туристік имиджін жылжыту жөніндегі іс-шаралар жүйесіз сипатта,
туризм жөніндегі ... ... ... ... ... ... өлшемде қамтамасыз етпейді. Осы уақытқа дейін туристерді
тартуда Қазақстан үшін бірінші басымдықты ... ... ... ... ... Ұлыбритания, Оңтүстік Кореяда туристік өкілдіктер (шетелдердегі
мекемелер жанынан туризм бөлімдерін) ашу және ... ... ... ... ... отыр. Сонымен қатар, жыл сайын орасан көп туристерді
қабылдайтын, туризм саласында дамыған елдердің (Франция, Испания, ... ... ... шешу ... куәландырады.
Қазақстан туризмінің әлемдік туристік нарықтағы қалыптасқан ... ... ... ... ... нарықты дамыту мүмкіндігі
өмір деңгейін жақсарту және халықтың еңбекпен қамтылуын ... ... ... ... ... деген артып келе жатқан сұранысты
қанағаттандыру және елде ... ... ... ... ... ... болады.
3.2.1 Туристік саланы дамытудың 2009-2011 жылдарға арналған бағдарлама
Бағдарламаның мақсаты:
Бағдарламаның басты мақсаты – ... және ... ... ... ... ... ... үшін кең
мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін қазіргі заманғы тиімділігі жоғары ... ... ... ... ... ... дамытудың экономикалық және
құқықтық тетіктерін әзірлеу әрі Қазақстанның туристік ... ... ету ... ... ... ... іске асыру.
Қазақстанның халықаралық ... ... ... Азия ... көшбасшы ретінде бірігуі.
- Қазақстанды Орталық Азия өңірінің туризм орталығына айналдыру;
- аса ... және ... ... ... ... ... Туристік қызметтен түсетін кірісті 2007 жылғы 63,0 млрд. теңгеден
2011 жылы 70 ... ... ... ... ... ... ... бойынша туристік ағындар көлемін көбейту:
сырттан келушілер туризмінің көлемі 2007 жылғы 5,3 млн. адамнан 2009
жылы 5,6 млн. ... 2010 жылы 5,9 млн. ... және 2011 жылы 6,2 ... көбейеді;
ішкі туризм көлемі 2007 жылғы 3,9 млн. адамнан 2009 жылы 4,0 млн.
туристке, 2010 жылы 4,1 млн. ... және 2011 жылы 4,2 млн. ... ... ... ... инфрақұрылымын дамытуды қамтамасыз ету:
Туристік орталықтарды салу: Алматы облысында «Жаңа Іле» ... ... ... ... Ақмола облысында «Бурабай», ... ... ... ... деңгейдегі туристік орталықтарын және
«Кендірлі» демалыс аймағын салу жөніндегі серпінді жобаларды іске асыру ... ... ... және ... ... органдармен
бірлесе (жеке инвестиция есебінен);
Ұлы Жібек жолының ... ... ... ... ...... ... Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда және Ақтөбе
облыстарының әкімдіктерімен бірлесе (жеке ... ... ... ... қызмет көрсетулердің сапасын арттыруды қамтамасыз
ету:
«UNWTO-Tedqual» ... ... беру ... ... ... – ҚР ... бірлесіп (жеке инвестициялар есебінен);
«Жедел желі» анықтамалық туристік қызметтер саны – облыстардың және
Астана мен ... ... ... ... қонақжайлылық
индустриясын ұйымдастыру жөніндегі курс енгізу нәтижесінде туристік қызмет
сапасын арттыру – Ақмола облысы мен ... ... ... ... ... және ... ... ұйымдармен бірлесе
(жеке инвестиция есебінен).
3-міндет. Қазақстандық туристік өнімді халықаралық және ішкі ... ... ... ... ... ... шетелдік БАҚ өкілдері мен туроператорлары үшін ақпараттық турлар
саны; жетекші ... ... ... ... туралы
бейнероликтің шығу саны; дайындалған және шығарылған жарнамалық-ақпараттық
өнімнің қағаз және электрондық ... ... ішкі ... ... ... ... ... Халықаралық қоғамдастыққа кіру:
Дүниежүзілік туристік ұйым (ДТҰ) өткізетін іс-шараларға қатысу – ҚР
мен ... ... ... ... ... елдің ішіндегі де, сондай-ақ шет елден
келетін туристер ағынының бұдан әрі ұлғаюына жәрдемдеседі және ... ... ... және ... ... ... ... туристік өнім тартымдылығының артуына едәуір қол жеткізетін
болады.
3.3 Қазақстандық туризмнің өзекті мәселелерін шешу ... ... ... мен ... ... ... ... потенциалдың жемісті ... ... ... ... ... ... ... туристік-экскурсиялық және рекреациялық қызмет көрсете алатын
салааралық және көпфункционалдық туризм индустриясын ... ... ... ... ... еліміздің территориясындағы керемет табиғи-
рекреациялық ресурстарының ... ... ... ... ... ... ... туризмінің дамуында, жалпы туризм
индустриясының нарықтық ... ... ... ... онша ... ... курорттар мен туризм орталықтарының дамуы мен орналасуы,
территорияны рекреациялық пайдалануда маңызды фактор болып ... мен ... ... ... ... ... ... Үндістан, Ресей сияқты табиғат жағдайының үлкен
диапазоны мен ... ... бар ... ... ... географялық сегменттердің бірі болып отыр. ТМД-ға жататын Орта
Азия елдері – ... ... ... конъюнктурасында жаңа әрі ... ... ал ... ... дәл жүрегінде орналасқан) болашақ
әлемдік туризмнің дамуы мен орналасу рөлі өте ... ... ... ... жаңа ... жеке табысты сала ретінде қарау
керек.
Қазақстан Республикасы Президенті Н. Назарбаевтің өзі де ... сала ... ... ... ... ... табыс көзі
екендігін қайта-қайта атап көрсетті. Сондықтанда осы ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді түрлері мен әдістерінің қажеттіліктерін
зерттеуде.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... қалып
келеді. Оған себеп: туристік инфрақұрылымның дамуының төмендігі, ... ... ... кәсіптік мамандардың жетіспеушілігі, елдегі
қазіргі заманға сай бәсекеге қабілетті туризм индустриясының жүзеге асыру
негіздерінің ... ... ... және экологиялық
дамудың әлсіздігі.
Туризм индустриясының ... ... ... ... ... мен ... негізінде «Қазақстан – 2030» Стратегиясы, «Қазақстан
Республикасы туризмді дамыту тұжырымдамасы», Қазақстан Республикасы Заңының
«Туристік даму ... ... ... ... байланысты.
Сапалы туризм индустриясының ұлттық экономиканың негізі ... ... ... көзі ... ... яғни әртүрлі әлеуметтік және
экологиялық бағдарламаның инвестициялаудағы ... ... ... ... ... ... нұсқаулары:
- туризм индустриясының теориялық нұсқаулары тереңдетілген
- Қазақстанның туризм ... ... ... туристік аймақтардың бағалығын көрсетуде ... ... ... бағалаудың балдық тәсілі жасалған
- туризм индустриясының әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктері,
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... дамуында туризм мен қоршаған орта ... ... ... ... ... ... берілген
- Қазақстанда туризм индустриясына сараптама жасалып, экономикалық баға
қойылған
- ... ... ... пен ... принциптері құрылған.
Болашақ туризм индустриясы бір бөлігі осы шақта, басқа бөлігі өмірдің
қоғамдық шарттарын жүзеге асыру ... ... ... құралады.
Бірінші топ өмір деңгейінің экономикалық және әлеуметтік көрсеткіштерінен,
екіншісі – резидент емес туристер мен резидент туристер ... ... ... ... ... типін құрайды, және де ... ... ... ... жетпекші.
Берілген зерттеудің батапқы пункті болып туристік әрекеттердің, оның
ішінде, резидент емес туристердің саны ... ... ... ... ... ... ... ақпарат әуелі орта мерзімді
жетістіктерден жасалған (2010 жылға дейін).
Туристік кластер сипаттамасы:
- Туризм индустриясы негізінен ... ... ... ... ... туризмнен табыстар үлесі (экспортқа теңестірілген) 14,8%
құрайды.
- Бүгін Қазақстан Республикасына келуші барлық туристтердің 89.7%-ы
бизнес және ... ... ... ... Статистикалық деректерге сай бір шетелдік турист Қазақстанға бір
сапарының ішінде орта ... ... ... USD 700 ... ... ... ... сай 2010 жылы туристік қызметті
жүзеге асыруға лицензиялары бар 751 туристік ... мен ... Елде 273 ... бар, ... ... ... бар қонақүйлер –
103, мейрамханасы жоқ – 103; таулық туристік орталықтар – 7; кемпингілер –
4; басқа орындар – ... жоба ... ... кірістік және ішкі секторларын
қарастырады, өйткені шығыстық туризмнен ... ... ... басым бөлігін құрады.
Аталмыш салаға толығырақ шолу Қазақстанның туристік индустриясының
басымдықтарының талдамасында көрсетілген.
Туристік кластердің өзегі ... ... ... ... шетелдік туристер тарту бойынша қызметтер ұсынатын ... ... ... Қонақүйлер, демалыс үйлері, көлік компаниялары
да сондай-ақ туристік бизенстің маңызы ... ... ... табылады және
туристік агенттіктер ұсынатын қызметтер пакетіне жиі кіреді.
Тарту орындары туристік кластер ... өте ... жағы ... ... олар тек туристердің сұраныстарын ғана емес, сонымен бірге
әр мемлекеттің өзгеше бір ... ... ... ... ... мәдениеті (тарихи туризм), әсем жабайы табиғатының
болуы (экологиялық туризм), сондай-ақ спорттық туризм, ... ... ... ... ... айналысу мүмкіндіктері болып
табылады. Өкінішке орай, бүгінгі күнге туроператорлардың ... ... ... ... ... туралы нақты ұғымдары жоқ.Туризмнің ... ... өз ... өзгеше айтқанда, турист-елді білмеу
проблемасы туындайды.
Келушілер туристік кластердің өте маңызды бөлігі болып табылады, ... ... ... ... ... ... өзі
өзгеріп отыратын болады. ... ... ... ... және ... қауіпсіздігімен шұғылданатын ұйымдар болып
табылады. Бүгінгі күнге аталмыш сектордың туристік агенттіктермен ... ... ... ... ... ... туристік
кластердің суреттемесі көрсетілген (Кесте 6).
Кесте 6
Кластер картасының суреттемесі [36]
Қазақстандағы туристік саланың жорамалды өсімі:
Мемлекеттік 2009-20111 ... ... ... ... сай үкімет келуші туристер ... 2009 ... ... 2011 ... 250,000 ... дейін өседі деп күтеді. Келуші туристер
санының жыл сайынғы өсімі 39,000 адам болады деп ... Ішкі ... өсуі 2009 ... 90,000 адамнан 2011 жылда 300,000 адамға дейін
өседі деп жорамалданады. Келуші туристер санының жыл ... ... ... ... деп ... ... жорамал жаңа келетін туристік орындар ашу немесе кірудің
визалық рәсімін ... ... ... бір ... ... ... бәсекелестіктің бағасы (еңбекақы, көлік, ... ... ... ... үйлерге орналастыру т.б) ... ... ... ... ... ... ... (шығындардың талдамасы) [39]
|Шығындардың түрі |АҚШ ... ... ... % ... |5.6 |7% ... |40 |50% ... үйлерге орналастыру |16 |20 % ... |5.6 |7% ... |4.8 |6% ... ... |8 |10% ... ... ... 1 |$80 |100% ... ... ... | | ... ... ... өкілдерімен дара интервьюдің нәтижесінде
алынды. Шығындар сондай-ақ туризмнің түріне (мысалы, экологиялық туризм
экстремалды ... ... ... ... ... ... ... серуендер автобусқа қарағанда айтарлықтай қымбат), қонақүй
санатына (мысалы, экотуристтер қонақ күтетін ... мен киіз ... ... ал кейбір туристтер анағұрлым жайлы жағдайларды артық
көреді), ... ... ... ... ... (қосымша
серуендер, турлар) байланысты түрленеді .
Туризмді дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы
аясында бес жылдың ішінде халықты ... ... ... сыртқы және ішкі
туризм көлемінің артуы есебінен кірістің тұрақты өсімі үшін, сонымен қатар
Қазақстанды 2011 жылы ... ... ... ... ... ... қабілетті туристік индустрия құру ... ... іске ... ... ... 59 млрд. теңгеден астам
сома көлемінде қаржы бөлу жоспарланып отыр.
Баяндамада бүгінгі таңдағы мемлекеттік және жеке ... ... ... ... ... өзін өзі ... ... Мұның нақты
факторы ретінде «Туризм» кластерінің пилоттық жобасын іске асыру.
Кластерлік инициатив шеңберінде туристік ... ... ... ... ... маңызды болып саналады.
-инвестжобалар бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... кезеңде 90 инвестжоба сарапталып, жинақталды. Олардың
11 – і 386 млн АҚШ ... ... ... ... және «Қазына»
тұрақты даму қорына мемлекеттік қолдау көрсету үшін жіберілді.
-Алматы, Ақмола және Маңғыстау облыстарында әлемдік деңгейдегі заманауи
көпфункционалды ... ... ... ... ... оны
Елбасы мен ел Үкіметі мақұлдап ... ... жоба ... ... ... ... сома 30 млрд АҚШ ... құрайды.
Туризмді дамытудың 2007-2011 жылдарға ... ... іске ... ... ... өнімнің тартымдылығын арттыруға
және Қазақстанның әлемдік ... ... ... ... әсер ететін
болады. Ел экономикасының шикізаттық салалары арасындағы секторлардың
маңызды кіріс көзі бола ... ... ... ... туристік
индустрия құралу жоспарда бар. Республикада Қазақстанның ... ... ... ... жағдай мен мүмкіндік ... ... ... іске ... үшін ... бюджет қаражатынан
қаржыландыру сомасы 59318221 мың теңгені құрайды, соның ... 2007 ... мың ... 2008 жылы ... мың ... 2009 жылы ... мың
теңге; 2010 жылы -2774656 мың ... 2011 жылы -2941135 мың ... ... іске ... жөніндегі іс-шаралар республикалық
бюджетте көзделген қаражат есебінен және ... ... ... ... ... да көздерден жүзеге асырылатын болады.
Бұл ретте Мемлекеттік бағдарламаны іске ... үшін ... ... ... ... жылға республикалық бюджетті қалыптастыру кезінде
нақтыланатын болады. Олар туризмді ... ... ... ... ... ... ... жасаудың
арқасында еліміз алдыңғы қатарлы мемлекеттерден ... ... ... яғни оның жеке ... ... қалыптасуына туризм
нарығында ықпалын тигізеді деген ойдамын.
ҚОРЫТЫНДЫ
Халықаралық туризмнiң даму ... ... ... ... ... ... кең ... европалық елдерде ары қарай дами түсетiн
Ұлттық ... ... ... ... ... ... саласына айналды.Еліміздің туристік-рекреациялық потенциалына
негізделген шаруашылық, өндірістік және ... ... ... ... ... ... қызмет индустриясы, адамдардың бос
уақытын дұрыс ұйымдастыруға және қоғамның демалу мен ... ... ... ... жан-жақты қанағаттандырып, еңбек ресурстарын жұмылдыру
қабілеттілігімен халықтың ... ... ... ... ... бүгінгі күні миллиардтаған айналымы және
қатаң ... ... зор ... білдіреді, сондықтан, бірінші
кезекте міндет Қазақстанға ғана тән ... бар және ... ... ... ... әрі – ... анықтау болып отыр. Соған байланысты
рыноктың қандай сегменттерінде қазақстандық турөнімнің жарқын болашағы ... ... ... ... ... кәсіпорындарының шаруашылық қызметтеріндегі
оңды өзгерістерге қарамастан, ... кіру ... күрт ... ... ... табиғаты мен тарихи-мәдени орталықтарына
бай Қазақстанда заманға сай туристік қызмет инфрақұрылымын құру және істі
жоғары ... ... ... алу ... ... табиғи-рекреациялық потенциалына өзінің аумағы, түрлілігі және
қайталанбастығы бойынша теңесетін ел әлемде табылмас десек қателеспейміз.
XX - ... ... ... ... ... аясы ... тіптен
дамымаған. Орналастыру орындарымыз комфорт ... мен ... ... ... ... ... өзі ... туристік қызметті
бәсекеге қабілетсіз етуде. Халықаралық стандарттарға тамамдаған сервисті
тек астаналық жоғарғы класты қонақ үйлер ғана ... ... ... ... тым ... Еліміздегі туристік қызмет индустриясындағы баға мен
сападағы айырмашылықтар ішкі және сырттан келу ... ... ... ... ... ... ... факторлар, әлеуметтік
жағдайлар, қылмыстардың орын алуының ... және тағы ... ... ... келу ... тосқауыл болуда.
Сондай-ақ, елімізде туристік қызмет саласын дамытуға тосқауыл болып
отырған ... ... де аз ... виза процедурасы және оның құны,
бақылау жүйесінің күрделілігі, ... ... ... ... ... ... құны және т.б. Мұндай жалпылама ... ... шеше ... ... олар ... ... ... жүргізетін елдермен бәсекеге түсуден тыс қалған.
Қазақстанда туризм стратегиясының негізгі мақсаты – қазіргі заманға сай
жоғарғы тиімді және бәсекеге ... ... ... ... Ол, ... ... және шетел азаматтарының туристік қызметтерге деген
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін кең ... ... ... – ел ... ... айтарлықтай үлес, соның ішінде, жұмыс
орындары ... ... ... бюджетіне түсетін салық түсімдері, шетел
валютасының ағымы, мәдени және ... ... ... рационалды пайдалану
есебінен қосатындай болуы керек.
Қазіргі таңда кез-келген ірі ... ... ... ... ... ... өзгерісі халықтың өмірлік деңгейінің өсу ... өсуі және т.б. ... Оның рөлі орта ... және ... ... ... ... керек, керісінше, күшейюі керек, өйткені
инфрақұрылым дамып, кіріс туризмінің нығайуына ықпал жасайды.
Көптеген елдерде туризм индустриясы өте ... ... ие. Оның ... ... ... өнімнің 10%-ы, әлемдік тұтыну шығынының 11%-ы кіреді.
Бүкіл дүниежүзілік туристік саяхаттардың саны 600 млн-ға жақындап ... ... ... (ДТҰ) болжамы бойынша 2010 ж. бұл көрсеткіш
937 млн-ға дейін ... ... ... ірі материалдық базамен
қамтылған, сондықтан ол миллиондаған адамдарды ... ... ... ... ... ... өзара әрекеттес болып табылады.
Қазақстан Республикасында туризм – экономиканың жаңа сферасы. Себебі
барлық туризімге жататын ... ... ... ... көркем
жерлері, таулар, дала, флора және фауна т.б.) енді ғана ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің бизнестің
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... әріптестік ықпал көрсетуіміз
керек.
Еліміздің экономикасы үшін жаңа ... ... ... ... орын алуы ... Қазақстанда бұл саланы дамытуға қолайлы көп
жағдайлар бар, сонымен қатар, елбасы Н.Ә.Назарбаевтың ...... ... негізге ала отырып, 10 жыл ішінде бәсекеге барынша
қабілетті 50 ... ... кіру ... ... ... оның ... үлесімді қосар едім және дипломық жұмысымда қарастырылған Қазақстанда
туризімді дамытуға қосатын ұсыныстарымыз, ... ... ... кіріс
бөлігін толықтырудың маңызды көздерінің бірі ... ... ... ... ... ағынын көбейту қажет. Осы мәселеге жан-жақты
және кешенді ... ... ... Осы ... туристік ұйымдардың
қызметін, көлік құралдарының, кадрлық қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... жасауымыз қажет:
1. Мемлекет және үкімет тарапынан туризмнің дамуына көмек және демеу
көрсетуді қамтамасыз ету.
2. Осы мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... нығайту және тапсырманың орындалуын қатаң қадағалау.
3. Аталған саланы ең жоғары дәрежеде қаржыландыру және материалдық-
техникалық ... ... ... ... ... ... үшін қаржы - несиелік жүйені
күшейту.
5. Туристік инфрақұрылымдарды ... ... ... ... мәселеге байланысты, туризм жүйесін дамытуға арналған критерийлер
мен қызметтерді ұсынуды дұрыс деп ... ... ... ... ... ... ... келдік: Қазақстанда туризмінің дамуы, оның жеке индустрия болып
қалыптасуы туризм ... ... ... жаңа ... ... ... ... жағдайын қарастыру, жаңадан бағдарламалар
әзірлеу жүзеге асырылып, болашақта үлкен ... ... ... ... туризмнің Қазақстандағы рөлін айта кетсек өте ... кез ... ... ... ... мен экономикасын
дамыту барысында ұсталар бiрден-бiр жолы-туризм. ... ... ... Қазақстанда да мейлiнше оңды көзқарас қалыптасып келедi.
Халықаралық туризмнің даму болашағы осы , қазақ жастарының
қолында, ... ... ... Қазақстанның көркем және әсем жерлерін
басқа елге таныта алады деген ойдамыз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... – 2005.18 ақпан
2. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау ... ... ... ... ... Қазақстан халқына
жолдауы. - 2006 .18 ақпан
3. Қазақстан Республикасының Заңы. Қазақстан Республикасындағы ... ... 2001. 13 ... 211 ... О ... туризма как доходной отрасли экономики Республики Казахстан /
Официальные материалы. ... ... ... ... О. ... ... ... на туристские услуги в
Казахстане. Журнал Экономика и статистика, 2005 - №2. - 118-121 б.
6. ... Ж. ... ... ... и ... ... и статистика 2005 - №2.- 122-125 б.
7. Кельбуганова Л. Казахстанский туристский продукт в кластерной политике
Журнал ... и ... 2/2005 с. ... ... ... это ... . ... О.Л. Казахстанские СМИ в сети ... ... ... ... ... отношения: теория-практика-
поиск. Алматы:1999 г. 291-295
10. ”ҚР ... ... ... ... ... актілер жинағы-Алматы:
Юрист.2002
11. Уайсова А. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы Туран Азия туристік ... ... ... ... ... 2001 ... С. 216
12. Мыңжанова Г.Т. Халықаралық туризмнің Қазақстан экономикасының дамуына
әсері //материалы ... ... ... 2001. С. 238
13. Ердавлетов С.Р., Мусин К.Н. Проблемы создания в Казахстане современной
индустрии туризма //материалы ... ... ... ... теория – практика - поиск 30 апреля 1999
14. ... З.В. ... ... ... ... ... межд. научно-практической конф. 1999 с.315
15. Каймолдаева С.Ж., Мынжанова Г.Т. роль международного туризма в мировой
экономике ... ... ... ... Межд. отношеня:
теория – практика - поиск 1999 с.33
16. Уайсова А. Проблемы ... ... в ... // ... ... ... ... отношеня: теория – практика - поиск
2001 с.327
17. Шабельникова С.А. ... ... и его ... на ... экономики // материалы межд. ... ... ... теория – практика - поиск 1999 с.322
18. Тынчерова З.В. проблемы туристской индустрии Республики Казахстан ... ... // ... ... ... конф.
Межд. отношеня: теория – практика - поиск 1999 с.319
19. Ердавлетов С.Р., ... М.И. К ... ... о ... // ... ... конф. // Межд. отношеня: теория – практика -
поиск 1999 года с.308
20. Кабушкин Н.И.. ... ... ... ... ... ... Ердавлетов С.Р. География туризма: история, теория, методы, практика
Учебное пособие. Алматы, - 2000
22. ... К., ... С.. ... Оқу ... - ... 1998.
23. Бердалиев К. Менеджмент негіздері Оқулық - КазЭУ имени Т. ... ... ... А.С. Вывоз капитала: своя компания зарубежом. ... ... – М.: БЕК, ... ... Н.А. ... Стратегия 2030. – Алматы, 1995.
26. Ильина. Е.Н. Туризм – ... ... ... ... Агентский
бизнес, Москва/ Издательство РМАТ, 1998
27. Окунаева М.Казахстан – перспективы туризма сегодня и завтра // ... 42, 24.04. ... М.А. ... и ... ... ... –М., 1975.
Александрова А.Ю. Международный туризм, 2001 ., 464 с.
Ердавлетов С.Р. География туризма, 2000 ., 336 с.
Папирян Г.А. ... ... –М.: ... и ... 1998, ... М.Э., ... Л.Ф. ... туризм: вчера, сегодня,
завтра. – М., 1985.
Квартальнов В.А. Иностранный туризм. М.: Финансы и статистика, 1999,312
с.
Страны ... ... ...... ... ... 1999, 624 с.
28. www.sunsaratravel.kz
29. www.atamekentours.kz

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 79 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еуропа мен Қазақстан арасындағы туристік алмасуды дамытудың болашағы67 бет
Халықаралық туризм4 бет
Халықаралық туризмнің географиясының ортақ негізгі ресурстары27 бет
Халықаралық туристік нарық31 бет
Қазақстандағы туризмнің дамуына ықпал ететін ЭКСПО-2017 көрмесі73 бет
Грекиядағы туризм. Грекия мен Қазақстан арасындағы халықаралық қатынастар33 бет
Көшпенді түрік тілдес халықтар өркениеті зерттелу дәрежесі4 бет
Мұсылман Ренессансы және түрік халықтарының мәдениеті7 бет
Халықаралық жарнама агенттіктері және олардың туризмнің дамуындағы ролі10 бет
Халықаралық туризмді дамыту саясатының мақсаттары мен қағидаттары12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь