Инфляция процесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ МӘНІ, ТҮРІ ЖӘНЕ ПАЙДА БОЛУ СЕБЕПТЕРІ

1.1 Инфляцияның экономикалық түсініктемесін беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Инфляцияның туу себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.3 Инфляцияның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

2 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОРНЫ ОНЫ ТОҚТАТУДЫҢ ШАРАЛАРЫ ҚР.ДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ДАМУ ПРОЦЕСІ

2.1 Инфляцияның әлеументік экономикаға әсері және оның азайтуына қолданатын шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯ ПРОЦЕСІ

3.1.ҚР.ғы инфляция процесі даму барысы оны шешудің түрлі жолдары ... ... ...20


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Инфляция термині латын сөзі inflatio – ( вздутие) – қампаю, тұңғыш рет Солтүстік Америкада 1860 – 1865 жылдардағы азамат соғысы кезінде пайда болып, айналымдағы қағаз ақшалардың тым көбейіп кету процесін білдірген. ХΙХ ғасырда бұл термин Англия мен Францияда қолданыла бастады. Экономикалық әдебеттерде инфляция түсінігі ХХ ғасырда бірінші дүние жүзілік соғыстан кейін жиі қолданылып, кеңес өкіметінің экономиклық әдебиеттерінде 20- жылдардың орта кезінде көрінді.
Инфляцияның жалпы әдеттегі анықтамасы – айналымдағы ақша массасының қажеттіліктен тыс артып кетуі. Бұл ақша өлшемінің құнсыздануына және тауарбағаларының соғұрлым өсуіне әкеледі. Алайда инфляцияны айналым процесін құнсызданған ақшамен толтыра беру деп түсіндіру жеткіліксіз. Инфляцияға тауар бағаларының өсуінен көрінгенімен, ол ақшаға ғана тән "ғажайып құбылыс" емес. Ол- күрделі әлеументтік экономикалық құбылыс, оны тұтынушы рынок шаруашылығының түрлі саласындағы ұдайы өндіріс сәйкестілігінің бұзылуы. Инфляция дүние жүзіндегі көптеген елдердің экономикалық өміріндегі ең өткір проблемаларының бірі болып табылады.
Ақша тауарларды сатып алу қабілеті күшті валютамен салыстырғанда алтынға қатысты құнсыздануы, алтынды бұрынғыша жалпылама эквиволент деп қарастыруда. Ең алдымен бағаның өсуі тауарға сұраныстың ұсынысынан артық болуымен байланысты. Белгілі тауар рыногінде сұраныс пен ұсыныстың сәйкестілігінің бүзылуы әлі инфляция емес. Инфлятция елдегі баға денгеиінің өсуі. /1/
Инфляция – қоғамдық ұдайы өндіріс процесіндегі сәйкессіздіктен туындайтын бағананың өсуі ретінде анықталады. Ұзақ мерзімді болашақта, сондай – ақ ақша массасының өсуі ірі масштабқа жеткенде, инфлияцияның басты факторы ақша массасындағы өзгеріс болып табылады.
Дүниежүзілік қоғамдастықтың барлық елдерінде де инфляция өршуінің сан түрлі себептері бар.Алайда бұл құблыстың қоздыратын факторлардың комбинациясы жекелеген елдің нақты экономикалық жағдайына байланысты.
Инфляцияның ішкі және сыртқы факторларын айыра білу қажет. Ішкі факторлардың арасында ақша жатпайтын және ақшалай – монетарлық факторларды бөлуге болады.
Ақшаға жатпайтындары – бұл шаруашылық сәйкестігінің бұзылуы, экономиканың циклдық дамуы, өндірістің монополизациялануы, инвестициялардың теңгерімсіздігі, әлеументтік – саяси сипаттағы ерекшк жағдайлар және басқалары.
Ақшалай факторларға – мемлекттік қаржының дағдарысы – бюджет тапшылығы,мемлекеттік борыштың өсуі, ақша эмиссиясы, сондай – ақ кредит жүйесінің кеңеюі, ақша айналысы жылдамдығының артуы нәтижесінде кредит құралдарының өсуі және басқалары жатады.
1. Жатқанбаев Е.Б. Күренкеева Г.Т. Бимендиева Л.А. Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы.Каз ГНУ им. Аль-Фараби.-Алматы, 2006 жыл./249-252 бет/
2. Ілясов. Қ.Қ, Құлпыбаев.С. Қаржы, оқулық ΙΙ-бөлім, Алматы: 2003 жыл. /359-375 бет/
3. Мақыш С.Б. Ақша және ақша айналысы./147-189 бет/
4. Көшенова Б. Ақша, несие, бактер./58-79 бет/
5. Әубәкіров Я.Ә. Экономикс.Оқу құралы. Алматы: Экономика, 1995./135-146 бет/
6. Гордиевич Т.И. Инфляционные процессы в переходной экономике: Генезис и роблемы регулирования:(На примере Республики Казахстан): Университет “Туран”.-Алматы, 1997./189-204 бет/
7. Макроэкономика: Учебное пособие/Под ред. И. П. Николаевой. - Москва: Финстатинформ, 2000./245-257 бет/
8. Жүнісов Б.Ж. Нарықтық экономика негіздері. Оқу құралы. Алматы. 1994./158-176 бет/
9. Саниев М.С. Ақша, Несие, Банктер. Оқу құралы-Алматы: Алматы экономика және статистика институты, 2001./178-189 бет/
10. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер Оқулық-Алматы: Экономика, 2001./69-77 бет/
11. Стоянова Е.С. Финансовый менеджмент в условиях инфляции.-Москва: Преспектива, 1994/197-203 бет/
12. Сембиева Л.М. Социальные аспекты инфляции:/ КазГНУ им. Аль-Фараби.-Алматы, 1995./167-168 бет/
13. Селищев А. С. Макроэкономика. - Москва: Питер, 2001./176-184 бет/
14. Көшенова Б.А. Ақша.Несие.Банктер.Валюта қатынастары. Оқу құралы-Алматы: Экономика, 2000./146-157 бет/
15. Экономикалық теория негіздері. Оқулық.-Алматы, “Санат”, 1998 /158-176 бет/
16. Экономикалық теория. Оқулық. Алматы. Қазақ Университеті.2000./193-205 бет/
17. Усов В.В. Деньги Москва:Банки и биржи, 1999. Денежное обращение. Инфляция: Учебное пособие.-./186-191 бет/

Газет және журналдар:

18. Казахстанская правда-27.02.2001. 2000-жылдың көрсеткіші.№ 12.
19. Банки Казахстана: ежемесячный финансовый журнал №1 /67/ 2003 год.
20. Банки Казакстана: ежемесячный финансовый журнал №2 /68/ 2003 год.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..................................................3
1. ИНФЛЯЦИЯНЫҢ МӘНІ, ТҮРІ ЖӘНЕ ... БОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ОРНЫ ОНЫ ТОҚТАТУДЫҢ ШАРАЛАРЫ ҚР-
ДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ДАМУ ... ... ... ... ... және оның азайтуына
қолданатын
шаралар...............................................................
..................................13
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯ ПРОЦЕСІ
3.1.ҚР-ғы инфляция ... даму ... оны ... ... ... ... ... сөзі inflatio – ( вздутие) – ... ... ... ... 1860 – 1865 жылдардағы азамат соғысы кезінде пайда
болып, айналымдағы қағаз ақшалардың тым көбейіп кету ... ... ... бұл термин Англия мен Францияда қолданыла бастады. Экономикалық
әдебеттерде инфляция түсінігі ХХ ғасырда бірінші дүние жүзілік ... жиі ... ... ... экономиклық әдебиеттерінде 20-
жылдардың орта кезінде көрінді.
Инфляцияның жалпы ... ...... ... ... тыс ... ... Бұл ақша өлшемінің құнсыздануына
және тауарбағаларының соғұрлым өсуіне әкеледі. ... ... ... ... ақшамен толтыра беру деп түсіндіру ... ... ... ... көрінгенімен, ол ақшаға ғана тән
"ғажайып құбылыс" емес. Ол- күрделі әлеументтік экономикалық құбылыс, ... ... ... түрлі саласындағы ұдайы өндіріс
сәйкестілігінің бұзылуы. ... ... ... ... ... ... ең ... проблемаларының бірі болып табылады.
Ақша тауарларды сатып алу қабілеті күшті валютамен салыстырғанда
алтынға қатысты ... ... ... ... ... деп
қарастыруда. Ең алдымен бағаның өсуі тауарға сұраныстың ұсынысынан ... ... ... ... ... ... пен ... бүзылуы әлі инфляция емес. Инфлятция елдегі баға ... ...... ... ... процесіндегі сәйкессіздіктен
туындайтын бағананың өсуі ретінде ... Ұзақ ... ... – ақ ақша ... өсуі ірі ... ... инфлияцияның басты
факторы ақша массасындағы өзгеріс болып табылады.
Дүниежүзілік қоғамдастықтың барлық елдерінде де ... ... ... ... бар.Алайда бұл құблыстың қоздыратын факторлардың
комбинациясы жекелеген елдің нақты экономикалық жағдайына байланысты.
Инфляцияның ішкі және ... ... ... білу ... ... арасында ақша жатпайтын және ақшалай – монетарлық факторларды
бөлуге болады.
Ақшаға жатпайтындары – бұл ... ... ... ... дамуы, өндірістің монополизациялануы,
инвестициялардың ... ...... ... ... және ... ... – мемлекттік қаржының дағдарысы – бюджет
тапшылығы,мемлекеттік борыштың өсуі, ақша эмиссиясы, сондай – ақ ... ... ақша ... ... ... нәтижесінде кредит
құралдарының өсуі және басқалары жатады.
Курстық жұмысымның мақсаты – ... ... ... ... ... ... беру, қазіргі кезеңде оның ерекшелігіне
экономикалық әлеументтік салдарына толық ... кету және ... ... қолдануын зерттеу.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- инфляцияның себептерін қарастыру;
- ... ... ... мен ... ... ... ... ерекшеліктеріне көңіл бөлу;
Осы курстық жұмыс негізінен 4 ... ... ... жазу
барысында, қаржы, оқулық II-бөлімІлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Алматы – 2003
жыл. Ақша, несие, банктер және валюта ... ... Б. ... ... жыл. Ақша, несие, банктер, жалпы редакцияын басқарған ... ҚР ҰҒА – ның ...... ... Ғ.С. ... – 2001 жыл, ... ... б./
1 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ МӘНІ, ТҮРІ ЖӘНЕ ПАЙДА БОЛУ СЕБЕПТЕРІ.
1.1 Инфляцияға экономика ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт өмір сүруде. Оның
пайда болуын ақшаның шығуы қызметімен байланыстырады. ... ... ...... ... ... ... мағына береді. Инфляция -бұл
бағаның өсуінен, тауарлар тапшылығынан, тауарлар және қызметтер ... ... ... ... ... оның ... алу
қабілетінің төмендеуін түсіндіреді. Инфляция бұл кез келген экономикалық
даму үлгісіне тән ... ... ... да ... ... соғыс, революция және сол сияқты кездейсоқ жағдайларда ... үшін ... ... ... ақша ... ... ақша
айналымының күрт “көтеріліп”, қағаз ақшаның құнсыздануына әкеп ... ... ... соғыс жылдарындағы ақша айналымынан көруге болады. Тұңғыш ... ... ... ... Азамат соғысы кезінде “инфляция”
термині пайда болды. Оның соңғы екі жылында доллардың сатып алу ... ... ... XIX ... бас ... ... Наполеонға қарсы
соғысы; 1789-1791ж.ж. Француз революциясы; әсіресе дүниежүзілік соғыстан
кейін Германияда инфляция жоғары қарқынға жетті. Осы ... ... ... келе жатқан айрықша құбылыс ... ... ... ... ... ... ол тек ... тән құбылыс
емес. Ол күрделі әлеуметтік-экономикалық құбылыс, оны ... ... ... ... ... өндіріс сәйкестілігінің бұзылуы.
Инфляция-дүниежүзіндегі көптеген елдердің экономикалық өміріндегі ең өткір
проблемалардың бірі.
Инфляция сұраныс пен ұсыныс баланссыздығын, ... ... ... да ... ... ... ... Бірақ инфляция
кезінде барлық бағалар өседі деп айтуға болмайды. Бір тауарлардың бағасы
өсуі мүмкін, басқа ... ... ... ... ... ... ... мен қызметтердің бағалары басқаларына қарағанда тез өсуі ... ... ... ... пен ... ... әртүрлі арақатынас
пен әртүрлі икемділік жатыр./3/
Инфляцияның ... әр ... әр ... ... жүр. ... “Ақша,
несие, банктер” деген, 1998 жылы, Мәскеуден ... ... ... ... ... ... ... тауардың жетіспеушілігінен
жәнен тауармен көрсетілген қызметтің сапасыздығынан шыққан ... оның ... алу ... ... ... ... ... басты кемшілігі, айналымдағы ақша белгілерінің аса
көбейіп кетуінің инф-ляцияға тигізетін әсері көрінбейді.
1999 ... ... ... ... ... орысша-қазақша
сөздікте” инфляция былай сипатталады: “Ақшалай табыстың тауарлар-мен
көрсетілетін қызметтерден асып ... ... ... ... ... ... көрсетілетін қызметтер бағасының өсуі”.
Мұндай анықтамадан байқайтынымыз, ең басты ... ... ... ... салдарынан айналымда ақша көбейіп кетеді деген ой туады.
Бірақ, бұл да ... ... ... ... ... Ол ... жоқ, ал ... қызмет жетпегендіктен, олардың сапалары төмен болған-дықтан, ұсыным
азайып, сұраным көбейгеннен кейін, айналымда ақша ... ... ... бәрін еске алып, инфляция дегенді былай анықтаған жөн ... ... ... ақша белгілерімен аса толып кетуінің, тауарлар
мен қызметтердің жетіспеуші-лігінің және олардың ... ... ... ... ... көрсетілетін қызметтердің бағасының
өсуі, сөйтіп халықтың нақты табысының төмендетілуі”./4/
1.2 Инфляцияның туу ... өсуі және ... ... көп ... бұл тек инфляцияның сыртқы
көрінісі ғана: Ұлттық ... ... ... ... ... бұзылуы инфляцияның терең себептері. Әлемдік экономикалық
әдебиеттерде ... және ... ... ... ... 3 негізгі күші бөліп көрсетеді.
- қағаз ақша эмиссиясына мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттің
функцияларымен байланысты;
- жалақының деңгейіне және мөлшеріне кәсіподақ-тардың монополиясы;
- жеке ... мен ... бір ... ірі ... ... үш ... ... байланысты және әрқайсысы баланстарды
бұзып, ұсыныс пен сұраныстың өсуіне немесе төмендеуіне алып келуі ... ... ... шара ... үшін ... қайнар көзін білу
керек.
Нарықтық экономикаға тән көптеген басқа көріністер сияқты ... ... ... ... Инфляцияның негативті зардаптары біздің
елімізде белгілі. Инфляцияның экономика-лық өсуге ... ... ... ... ... Сондықтан инфляцияны жалпы жаман деп, басу, жою керек деп
қарауға болмайды. Ол экономиканы дамыту үшін ... ... ... ... Инфляция пайда мөлшері мен бағаның өсуіне әсер етеді, алдымен
конъюнктураны өмірге әкелетін фактор ретінде ... ... ... ... күшейте-тін тежеушіге айналады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде жылжымалы инфляция экономикалық
өсудің қалыпты факторы ретінде ... ... олар ... ... шығынды алып келеді. Инфля-цияға қарсы ... ... ... ... ... ... ... мынадай негізгі
мәселелер тұрады: радикалды шара арқылы инфляцияны жою ... ... Әр ... осы ... ... шешеді. Мәселен, АҚШ және
Ұлыбритания инфляциямен активті түрде күресуде, ал басқа ... ... ... ... шаралар құруда.
XX ғасыр ортасындағы өнеркәсібі дамыған елдерге инфляциялық тенденция
тән. Оған негізгі екі фактор әсер ... ... және ... жүйесінің
ауытқымай қайта құрылуы және экономи-када ... ... ... ... ... ... артынан қууы ерікті
бәсекені шектеді. Ақша айналымы мен бағаның ... ... ... ... анықтады. Банкнотты алтынға еркін ... ... ... ... ... ... қатаң сәйкес-тікте
орналасқан алтын қорлары бар банктер ... ... бір ... ... мүмкін болды.
Экономикалық дамудың жаңа кезеңге өтуі баға ... ... Ақша ... ... ақша ... ... ... мемлекет-
тік шығынның тұрақты өсуі мен мемлекеттік бюджеттің тұрақты тапшылығы
нәтижесінде ... ... ақша ... ... ... жағдай
жасады./5/
Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында барлық нарықтық ... ... өсуі ... Осы ... ... негізі
екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі өндірістің бұзылуы болды. ... ... мен ақша ... ... тигізбей қоймады: бюджет
тапшылығының өсуі, мемлекет қарыздарының өсуі, қағаз ақшаларының эмиссиясы
байқалды. Соғыстан ... ... ... ... ... сақта-лынды.
Экономикалық дағдарыс кездің өзінде де барлық ... ылғи ... ... ... өсуінің қарқындылығы барлық уақытта бірдей болмады: 50-60
жылдардағы бірқалыпты өсуден 70-80 ... ... ... ... жетті.
1970 жылдары инфляцияның өсуінің негізгі факторы өнеркәсіптің өсу
қарқынының ... ... ... ... ол ... дағдарыс
құрылымдарының әсерінен еді. Инфляцияның өсуіне сол ... ...... ... мен дүниежүзілік нарықта шикізат
бағасының өсуі де әсер ... ... ... алу ... ... ... ... Инфляцияны бұлай түсіндіру, яғни ақшаның алтынға қатысыты
құнсыздануы, ... ... ақша ... ... ... ... жатыр. Ең алдымен бағаның өсуі тауарға сұраныстың ... ... ... ... Белгілі тауар рыногында сұраныс пен
ұсыныстың сәйкестілігінің бұзылуы әлі ... ... ... ... ... өсуі. Бағаның көтерілуіне нақтылы экономикаылқ жағдайлар
да әсер етеді. Мысалы, 70-жылдардағы ... ... тек ... ... /мұнай бағасы 20 есеге өсті/ емес, басқа да тауар ... ... ... ... ... 1973 жылы жалпы бағаның
деңгейі 7-%-ке, 1979 жылы-9%-ке артты. Ақша ... тыс, ... ... ... ... ... ... және маусымдық
толқуларға, ұдайы өндірістегі құрылымдық өзгерістерге, ... мен ... ... ... ... ... енгізуге, ақша өлшемінің девальвациялануы ... ... ... өзгеруі мен сыртқы экономикалық
байланыстарының ықпалына және т.б. ... ... ... ... неше ... себептердің әсері болады.
Конъюктураның циклдық толқуынан болатын бағаның өсуін, инфляцияға
жатқызуға болмайды. Циклдың ... ... өту ... ... ... бас кезіне тән “классикалық түрі”/ бағалардың динамикасы өзгеріп
отырады. Аласапыранның бас кезіндегі оның өсуі ... пен ... ... ... ... баға тағы да ... ... ... ... төмендеуіне әкелуі тиіс. Циклдық толқулардың
тағы бір көрінісі ... өсуі ... ... ... ... құбылыс шығынның инфляциясы деп аталады, ол өз кезегінде баға
деңгейінің ... ... алып ... Кездейсоқ апаттар да бағаның
инфляциялық өсуіне көп әсер етпейді. Айталық, су басып кеткен ... ... ... ... Бұл ... ... өндірісті ұлғайтады, ал олар рынокты толықтыру барысында, баға
төмендеуі тиіс.
Сонымен, баға өсуінің ... ... нені ... көп ... байланысты екенін еске ... ... ең ... айтайық./6/
Біріншіден, мемлекеттік шығыстар мен кірістердің тепе-теңдігінің
бұзылуы, баланстың болмауы. Ол ... ... ... Егер ... ... эмиссия банкісінен заем арқылы
қаржыландырылса, басқаша айтқанда “ақша ... ... ... ... ақша ... ... Айыр-бастың сандық теңдігін MV=PO
еске түсірсек, M мен P көрсеткіштері өсуінің ... ... ... ... ... инвестицияны қаржыландыру
жүргізілген жағдайда да ... ... өсуі ... ... милитариландырумен байланысты инвестиция инфляцияны өршітеді.
Ұлттық табысты ... ... ... ... емес ...... ... текке рәсуа етеді. Әскери ассигнациялар бір сәтке ... ... ... бар ... ... ... ... етілмеген
ақша массасының өсуіне әкеледі. Әскери ... өсуі ... ... тапшылық жағдайына және мемлекеттік қарыздың ... ... баға ... ... өсуі қазіргі рыноктық экономиканың
ерекшелігіне байланысты. Бұл ... ... ... ... ... ... болып, өнімдердің түрі аз, ... ... ... мүлдем ұқсамайды. Қазіргі рынок белгілі дәрежеде олигополиялық
рынок. Ал ... ... ... ... ... бағаны
билейді. Олигополиялар бағаны өсіруді бірінші болып бастамаса да, олар
оны қолдауға ... ... ... ... ... деңгейін ұстап
тұру үшін өндіріс пен ... ... ... ... ... жасауға
тырысады. Өздері билік жүргізетін рынокта бағаның төмендеуін болдырмау
үшін олигополия мен монополия ... ... ... қарсы болады. Салаға
жаңа өндірушілердің келуін тежеу үшін ... ... ... ... ... ... ... елдің экономикасының ашық болуы оның ... ... ... тартылуы барысында “импорттық”
инфляцияның қаупі ... ... ... 1979 ... ... ... ... дағдарыс/ сырттан әкелетін ... ... ... ... ... ... ... бағасының
қымбаттауына әкелді. “Импорттық” инфляциямен күресу мүмкіндігі шектеулі.
Әрине өз валютасын ревальвациялау ... ... ... ... ... ... арзандатуға болады. Бірақ ревальвация отандық тауарлардың
экспорттық бағасын да қымбаттатады, ал бұл ... ... ... ... ... өзіне-өзі дем беретін сипат алады, ... ... ... орын ... ... елдерінің көптеген
экономис-тері және біздің ... де осы ... ... көрсетуде.
Халық пен өндірушілердің инфляцияны күту ... жою ... ... ең ... міндеті./7/
1.3 Инфляцияның түрлері
Дүниежүзілік тәжірибе инфляцияны мына шартты түрлерге бөледі:
- экономикадағы қамтитын аумағына ... және ... жүру ... байланысты – біркелкі / баға үнемі төмен ... ... және ... инфляция;
- даму қарқынына байланысты – жылжымалы инфляция – онда бағаның ... ... ... 5-10 проценттен аспайды; қарқынды инфляция - онда
бағаның өсуі ... ... 10 ... 50 ... ... /ал ... 100
процентке/ жетеді; ұшқыр инфляция - онда бағаның өсуі ... ... ... Халықаралық валюта қоры баға айына 50 процентке өссе,
оны ұшқыр инфляцияның ішіндегі аса ұшқыр инфляция ... ... Егер ... ... құлдырауымен ұштаса оны стагфляция
деп атайды;
- әсер ететін факторлар бойынша – сұраныс ... және ... ... ақшалы факторларға байланысты туындайды, яғни
айналыстағы ақша массасы “көтеріліп”, соның салдарынан ... ... ... ... ... Ал сол ... ... баға жағдайында
өндірістің оралымсыздығы сұранысты қанағаттандыра ... ... ... ... ... мүмкіндіктерінен жоғарылап, бағаның
көтерілуіне соқтырады./17/
Ақша ... ... ... ең ... - әскери
шығындардың өсуі, яғни шыға-рылған әскери техника ... ... ... оның ... ... бюджеттің тапшылығын
тудырады. Тапшылықты жою үшін айналымға қосымша ақша массасы шығарылады,
немесе ақша ... ... ... ... Бюджет
тапшылығын жоюдың бірінші жолы өркендеген мемлекеттерге тән. Айналысқа
қосымша ақша массасын ... ... ... ... ... азаюы және бағаның төмендеуі тепе-теңдік орнайды. ... ... ... пайдалы деген қорытынды шығады, себебі ондай инфляция
артық өндіру дағдарысынан және жұмыс орындарының қысқаруынан ... әрі ... ... бос ... орны ... және ... ... қосымша шығара алмаған жағдайда баға өседі. Осыдан кейін өндірістің
құлдырауына, оның тиімділігінің төмендеуіне және ... ... ... әсер ете ... сұраныс инфляциясы кезінде шектелуі ұсыныспен салыстырғанда
айналыста артық ақша массасының болуы бағаларды жоғарылатады және ... ... ... ... көбеюіне байланысты әсіресе еңбек
ақының көбеюіне байланысты бағаның өсуі. Бұл ... ... ... ... әсер ... ... факторларға байланысты туындайды. Ол - ең
алдымен жалақы төлеуге шығындардың өсуі.
Тауар ... өсуі ... ... ... ... ... қажеттігін талап етеді. Жалақының өсуі өз кезегінде өнімді
өндіру ... ... ... ... ... ... ... шығаратын өнім көлемінің қысқаруына әкеп соқтырады. Пайданы ... ... ... тауар бағасын көтеруге ... ... ... серіппе /спираль/ пайда болады: бағаның көтерілуі
жалақының өсуін талап етсе, жалақының өсуі ... ... Бұл ... ... ... ... ... деп аталады.
Шығын инфляциясы өнімнің әрбір өлшемінің шығыны көтеріліп, соған
байланысты баға ... ғана ... ... ... ... ... элементтердің тек біреуі ғана. Сонымен қатар, тауар ... ... ... алу, ... ... төлеу шығындары
көтерілуіне байланысты да ... ... пен ... және ... ... қымбаттауы, яғни материалдық
шығындардың өсуі – бүкіл әлемде ... ... ... Оған ... ... - ... ... өлшемінің шығындарын төмендететін жаңа
технологияны пайдалану./8/
Шығын инфляциясы мен ... ... ... ... Оны мынандай жүйеліктен байқауға болады: Қазіргі кез келген
экономика ... ... ...... ... ... шығын инфляциясына әсер ететін факторлар.
Өнеркәсібі дамыған елдерде жылжымалы инфляция тән, яғни ... ... ... ақшаның құнсыздануы. Батыс ... ... бұл түрі ... пен жалпы ұлттық өнімнің ... ... Ал ... ... ... және ұшқыр
инфляция басымдау болады. Инфляцияға әсер ... ... оның ... ... ... ... жою ... да әр
елдің экономикалық өсуінің ... ... ... ... ... даму жағдайлары мен оған әсер ететін факторларға
байланысты төмендегідей ... ... ... ... Латын Америкасының дамушы мемлекеттері
жатады, оларда 80-жылдар-дың ... бас ... ... ... ... бюджетінің тұрақты тапшылығы, ішкі
саясатта ақша ... ... мен ... индекстеу механизмінің
қолданылуы байқалып, ал сыртқы экономикалық ортада жүйелі түрде ... ... ... Никарагуада, мысалы, 1990 ж. ақшаның
құнсыздануы 8500 процентке, Перуде-8291,5 процентке жетті.
Екінші ... ... ... ... ... ... Египет,
Сирия, Чили елдері кіреді, оларда да экономикалық ... ... ал ... ... аз қаржыландыруға және несиелік
экспанссияға /несиені ұлғайту/ ерекше көңіл бөлінді. Бұл ... ... ... ... ... өсуі 20-40% ... ... бірен-
саран индекстеу жүргізілуде, жұмыссыздықтың жоғары деңгейі сақталуда.
Үшінші топқа жататын ...... ... ... Корея,
Біріккен Арабтар Әміршілігі, Катар, Сауд ... ...... ... ... бар ... Оларда жылжымалы
инфляция /1-5%/ сақталуда, бағаға қатаң бақылау енгізілген. Экономикасы
дамыған нарық жағдайында ... ... ... ... ... ретінде
тауарды сыртқа шығару және шетел валютасының құйылуы зор роль ... ... ... ... топқа дамушы мемлекеттер әлеміне ... ... ... ... /ТМД ... Қытай, Польша, Вьетнам және
т.б./. Бұл мемлекеттердегі инфляция жоспарлы-бөлу жүйесінен нарыққа ... ... ... ... ... ... ... факторлары, біріншіден, мемле-кеттік бюджеттің бұрыннан ... ... ... ... ... ... ... факторлары, мысалы, тез қай-тарылымы болмайтын ауыр
өнеркәсіпке салынатын инвестицияның қауыр өсуі; ... ... ... аталатын ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасымен салыстырғандағы
өнеркәсіп өнімдері бағасының қарқынды ... ... ... ... тек ... ... ... шығын инфляциясына жағдай
жасап қана қоймай, сонымен қатар сұраныс инфляциясының ... ... ... ... өсуі мен ішкі ... аз ... ... бір жағынан, зиянды қаржыландыру жолымен, яғни
ақша массасын басып шығарумен, екінші ... ... ... ... ... ... ұмтылуда. Нәтижесінде бұл топтағы мемлекеттерде
көп мөлшерде ішкі және ... ... ... ... ... ... тән қарқынды және ұшқыр инфляциялардың нышаны
- ақша айналымы жылдамдығының өсуі, ақша ... ... ... ... кенет төмендеуі және ақша айналысынан ұсақ монеталар түгілі
бірте-бірте ұсақ қағаз купюралардың да жойылуы. ... ... ... өсуі ... ішінде доллардың немесе басқа шетел валютасының
қолданылуына жол ашады. Бұл процесс инфляцияның одан әрі ... ... ... ... соқтырады./9/
2 ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ОРНЫ ОНЫ ТОҚТАТУ ШАРАЛАРЫ ҚР-
ДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯНЫҢ ДАМУ ... ... ... ... ... және оның ... ... зардаптары күрделі және көп түрлі ... ... ... ... баға мен ... нормасын жоғарылатып, уақытша
конъюктураны жандандырады. Процестің у шығуы барысында инфляция ... ... ... ... ... және ... ... Инфляция аттың текіректеп шауып, бой бермеген
кезіндегідей шаруашылықтың шырқын бұзып, ... зиян ... ... жүргізуге жол бермейді. Бағаның әр түрлі өсуі
экономика ... ... ... ... ... ... ішкі ... тауарлар өткізуді қиындатады. Мұндай
инфляция ... ... ... ... ... бұл ... ... тасқынға айналдырып, тауарға тапшылық ... ... ... жойып, ақша-несие жүйесінің қызметін бұзады. Бұдан
басқа халықтың жинағы құнсызданады, банктер, несие беретін ... ... ... ... ... бір ... екіншісіне
аударады, халықаралық валюта және несие қатынастары күрделенеді.
Инфляцияның әлеуметтік зардаптары да бар, ол ұлттық ... ... ... салық үстіне салық болып, номиналды және нақты жалақының
өсу қарқынын қызметтер мен тауарлар ... күрт ... ... ... ... ... жалдамалы жұмысшылар, еркін кәсіп
иелері, зейнеткерлер т.б. басынан өткізеді.
Кейбір экономистер инфляцияның онша жоғары емес деңгейі ... ... ... Тәжірибеде инфляцияның келесі негізгі
әлеуметтік-экономикалық салдарлары орын алады.Инфляция табыс пен ... ... ... ... ... ... қарызы бар адамдар
байиды. Барлық жағдайларда дебиторлар ұтады; себебі ... ... ... сатып алу қабілеті бар кезінде алынады да, ол сомаға аз сатып алу
қабілеті бар ... ... ... ... бар ... ұтады және мемлекеттің қарызы бар ... те ... ... оған ... ... алу ... болатын теңгемен төлеу
мүмкіндігін береді.
Бағалар бір-біріне күтпеген уақытта, тез және ... ... ... бұл ... ... экономикадағы кейбір субъектер үшін пайдалы, ал
басқалары үшін зиянды болады. Мысалы, бағаның ... тез ... ... мен ... ... коллективті шарт жасалса, баға өскен
жағдайда жалданбалы жұмысшылар ұтылуы ... ... ... ... ... ... жағдайда кәсіпкерлер де зардап шегуі мүмкін.
Сонымен инфляция табыс пен ... ... ... ... пайдасына,
ал номиналды және ұзақ уақытқа, белгіленген шарт ... ... ... ... ақша ... зиянына бөледі. Осындай қайта бөлуді
инфляцияның жылдамдығы, кездейсоқтық пен баланссыздығын күшейтеді./10/
Инфляция жылжымайтын мүлік ... ... ... иеліктерінде
жылжымайтын мүліктері бар жанұялар мен фирмалар бай болады.
Инфляция барлық ақша табыстарының нақты төмендеуіне алып ... ... ... ... ... ... немесе пайыз түрінде
алынатын ақша құралы болса, нақты табыс- ... ... ... сатып ала
алатын тауарлар мен қызметтердің санымен анықталады. Егер номиналды табыс
тұрақты болса немесе инфляция ... ... баяу ... онда нақты
табыс төмендейді. Сондықтан инфляцияда белгілі ... бар ... ... шегеді. Егер табыстың өсуі инфляция қарқынының алдында болса, онда
жанұя, фирманың қаржы ... ... Егер ... ... ... өз ... ... инфляция өсуіне дейін тезірек көтерсе, онда ... ... ... ... көп фирмалардың ондай мүмкіндіктері жоқ,
демек инфляция кезінде олардың қаржылық ... ... ... нарықта сұранысқа ие ... ... ... бағасы өседі. Сондықтан халық пен кәсіпорындар өздерінің тез
құнсызданатын ақша қаражаттарын пайдалануға асығады, нәтижесінде де ... ... ақша ... ... ... болады.
Заттардың көп сатып алынуының нәтижесі сұраныс инфляциясының ... Оның ... алу үшін ... ... ақша ... ... ұзақ ... инвестиция жасау ешкімге пайдалы емес, себебі
инвестицияға белгілі бір ақша ... да, ... ... ... ... ... өсу ... жоғары тиімділікті қамтамасыз
ететін инвестиция ақылға қонымды болады. /15/
Инвестиция мерзімі ұзақ ... ... ... көп ... Мәселен,
бір жоба үшін 200 мың теңге инвестиция керек болсын. Бірінші жылдың соңында
100 мың теңге табыс, екінші ... ... 200 мың ... ал ... ... 50 мың ... ... табылады деп жоспарлансын. Бірақ инвестицияны
қазір шығару керек, ал ... ... ... соң ғана ... ... ... ... бағалау үшін дисконттау операциясы қолданылады. Егер
инфляция қарқыны 15% деп болжалса, онда ... ... ... ... ... ... 100 мың ... мың теңге. 2-
жылдың аяғында 200 мың алынады деп күтілуде. Бірақ ... ... ... олар ... болады: 200 мың теңге//1+0,15/²=151,5 мың теңге. ... ... ... табыс: 50 мың теңге//1+0,15/³=33,3 мың теңге
құрайды.87+151,5+33,3=271,8 мың теңге. ... бұл ... ... те пайдалы болып табылады.
Инфляция сонымен қатар фирманың амортизациялық қорының құнсыздануына
әкеледі, ол ... ... ... ... ... ... нақты құндылықтарын да, бұл банктегі салым, облигация,
сақтандыру ... ... ... да ... ... жинақ жасамауға
тырысады. Фирмалар пайдасының жартысын ағымдағы тұтынуға бағыттайды, бұл да
қоғамның қаржы қорының азаюына, өнеркәсіптің бәсеңдеуіне әкеледі.
Инфляция салық арқылы ... пен ... ... ... алып ... ... ... өскен салық төлеуші бірден
салықты салық салудың жоғары тобынан /жоғары проценпен/төлейді. ... пен ... ... деп ... және ... ... ... бір бөлігі алынып қойылады. Мұндай жағдай
тудырмас үшін дамыған ... ... ... ... ... ала ... ... индексация жүргізеді. Өкінішке орай, мұндай индексацияның
тиімділігі аз ... ... ... баға өсу ... ... қайта
бөлуіне әкеп соқтырады, номиналды табыстың нақтыдан ... ... ... да әртүрлі топтарда, әртүрлі уақытта және ... ... ... ... осындай нәзік айырылымдарды қамти алмайды, ол
барлық табыстарды заңды түрде бағалайды. ... ... ... мемлекет
те зардап шегеді, себебі салықтар мемлекеттік қазынаға түскен уақытқа дейін
олар құнсызданады./11/
Ұлттық ... ... ... ... және ... ... ... бағалар тез өзгеріп
тұрады, ол тұтынушының дұрыс таңдауын қиындатады. ... ... ... ... ... мен пайданы болжау қиынға соғады
. Осылардың барлығы кәсіпкерлікке деген ынтаны, экономикалық активтілікті
төмен-детеді.
Біз ... үй ... ... мен ... ... ... шықтық. Осы талдаулардан байқағанымыз, инфляция қатты ... ... ... ... ... ... ... бірақ экономикалық
процестің одан да көп бұзылуына алып келеді. Нәтижесінде ... ... де ... гиперинфляция болу қаупі ... Ол да ... ... ... дейін баратын күйретуші салдарлар алып келеді.
Гиперинфляцияның ең қауіпті ... бұл - ... ... делдалдық қызметке ауысудың болуы. ... ... ... деп ... мен ... ... ... отыруы инфляциялық
қысымды күшейтеді. Өндірістің жалпы бәсеңдеуі басталады.
Осындай ... ... ... ... бұзылады. Кәсіпкерлер
тауарларына қандай баға қоюды, ал тұтынушылар қанша төлеуді білмейді. Өнім
беруші фирма ақшасын тез арада ... ... ... ақша тез уақытта
құнсызданып кетеді. Несиелік қатынас бұзылады. ... ... ... қарызы өседі. Ақшалар шындығында өз қызметтерін атқаруын қояды.
Нәтижесінде де ... ... ... болады. Өнеркәсіп пен айырбас
тоқтауға айналады және соңында экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... да ... ... ... төмендегі жағдайлардан:
тауарлар бағасының ... ... ... ... ... және ... бюджет қаржысының құнсыздануынан; халықтың
экономикалық белсенділігінің төмендеуі мен жұмыссыздықтың көбеюінен; ұлттық
валютаның сатып алу мүмкіндігінің төмендеуі мен басқа валюталарға ... ... ... ... ... экономиканың белсенді өсуі мен
оның салық төлеуден ... және с.с. ... ... ... ... ... ақша ... тұрақтандырудың негізгі
әдістері-ақша реформасын жүргізу және инфляцияға қарсы басқа да саясаттар
жүргізу.
Тарихта ақша ... ... екі ... ... ... жаңа ақша ... құру – ол ... металл ақша жүйесін
құрғанда, сонымен қатар мемлекеттік құрылым ... яғни ... ... оның ... ... арылған саяси тәуелсіз мемлекеттер
пайда болғанда және 90-жылдардың басында КСРО-ның ... ТМД ... бұл ... даму ерекшеліктеріне байланысты өзіне тән жаңа
ақша жүйесі пайда болды;
- екінші, ақша жүйесінің ... ... ... яғни жаңа ... енгізу, баға масштабын, ақша түрлерін және т.с.с. өзгерту.
Соғыс және революциядан кейінгі жылдары ... ... ... ... мен ... қалпына келтірудің ең бір қажетті
жолы ретінде мына әдістерді ... ... ... ... және ... – ол ... ... жойып, орнына жаңа валютаны
енгізу әдісі. ... ... ... соғыстан кейінгі ұшқыр
инфляцияның ... ... ... 1924 ж. ... ... 1:1 ... ескі рейхсмаркаға арақатынасымен айырбасталды. Сөй-тіп
құнсызданған ескі марка жойылды.
Реставрация – ол ақша өлшемінің бұрынғы алтын ... ... ... Мысалы, Англияда, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі 1925-1928
жылдардағы ақша реформасы ... фунт ... ... құрамы соғысқа
дейін қалпына келтірілді. Ал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін реставрация-
ревальвация ретінде доллармен салыстырғанда ... ... ... ... ... жүргізілді. Содан кейін Халықаралық валюта қоры ... ... ... ... ... Мысалы, ГФР үш ревальвация
(1961,1969,1971 жж.) өткізді, яғни марканың курсы осы он жылдың ... ... ... – ақша ... ... ... төмендету. Ол Екінші
дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ ... ... ... да ... екі рет девальвациялау нәтижесінде оның алтын құрамы 1971 ж.
желтоқсанында 7,89%-ке, ал 1973 ж. ... 10%-ке ... ... ... ... ... соң, девальвация Еуропа валюта жүйесінде
- “реттелетін валюта курсы” топтастығында жүргізілді.
Деноминация – ол “нольдерді ... ... яғни баға ... ... КСРО-да 1961 жылдың 1 қаңтарынан бастап баға ... есе ... 1961 ж. ... жаңа 1 ... ескі 10 рубльге тең
алмастырылды. 1988 ж. ... ... жаңа ақша ... ... 1000 ... эквивалентті болды. 1998 ж. Ресейде де
рубльге деноминация 1:1000 ескі рубльге арақатынасымен жүргізілді.
Көптеген елдердің экономикаында ... ... ... қалыптасады:
бағаның жалпы деңгейінің өсуі өндіріс көлемінің қысқаруымен бір ... ... ... ... деп ... ... ... нарықтық құрлымдық жетілмегендігімен, ең алдымен
бәсекенің тиістідеңгейінің болмауымен түсіндіріледі .
Батыс елдерінде ... ... ... жыл ... өсу
қарқынның өнім өндіру қарқыннан асып кетпеуімен түсіндіріледі. Оны толық
жұмыспен қамтумен ... ... ол ақша ... ... ал
ақшаның көп болуы экономикалық ... ... ... ... жалақы
мөлшерінің көп брлуы материалдық мүдделікті төмендетеді, ол өндірістің даму
қарқыны баяулатады.Американ ғалым Мильтон Фридмен 1912 жылы туған, ... ... ... қарағанда ақшаның артықшылығымен шақырылатын ақша
феномені” болып табылады деп ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерінің жиынтығы.
Бұнда U – инфляция деңгейі.
Pa – ағымдағы ... ... - ... мерзімдегі баға.
Инфляция деңгейі, әдетте, бір жылғы есеппен шығарылады.Тіпті,егер
ол бір ай үшін ... де, онда ... ... ... ... дейін
жеткізу керек.Мысалы,1994 жылдың қаңтар ... ... ... 105.5%
құрады делік, осы шаманы 12-ге көбейтсек, онда бір жыл ішіндегі инфляция
деңгейінің 1269.6% ... ... ... ... ... ПРОЦЕСІ
Қазақстандағы инфляция барлық ТМД елдері сияқты ел экономикасының
мемелекеттік - монополиянған жүйеден нарықты ... өту ... ... КСРО ның ... шаруашылығындағы инфляция көптеген
жылдар бойы мойындалған жоқ. Социализм жүйесінің экономикасы ... ... ... ... ол тек ... ... ... тәң
деген үзілдік-кесілді түжырымдар айтылды.
Қазақстандағы қазіргі инфляцияның себептерін нарыққа өтуге дейіңгі
инфляцияның себептерін ... ... ... ... ... іздестіру керек. Олардың ең бастысы шаруашылықты басқарудың
жоспарлы болу жүйесі.Ол шаруашылықтың шығынды механизімді қалыптастыруға,
халық ... ... - ... ... ... ... экономиканың барлық салаларына зиян шекксіз. Әсіресе, үлттық өнімді
жинақтау қорына және тұтыну қорына бөліп, соның ... ... ... - жабдықтарды өндіру және тұтыну тауарларын өндіру салаларында;
мемелекеттік баға ... ... ... ... кірісі мен
шығынында;
Несиелік және қаржылық ресурстардын қалыптастыруда байқалды.
Қазіргі инфляцияның бір көрінісі тауар тапшылығы ... ... ... бері ... оның ... ... КСРО -ның ... аяғынан бастап бұрыңғы нарықтың
құрылымдарды жоя ... ... ... ... көп жылдар бойы
үйлесізімдік қалыптасты, яғни бір ... ... ... ... ... жай ... .Ол салалар - ауыл шаруашылығы,тамақ жеңіл
және ... ... ... ... мәліметтері бойынша, барлық
өнеркәсіп өндірісінде А тобындағы салалардың ... 1928 ж-39,5% , 1940 ... 1960 ж-72,5% ... бұрынғы КСРО -ның үлттық табысының жартысына жуығы жинақтау
қорына кетсе, ал ... ... ... ... ол- ... ... ... КСРО-ның үлттық жиынтық өнімнің /ҰЖО-ның/ 25-30
процнеті ғана тұтыну қорын қүраса, өркендеген елдерде ол ... ... ... . ... өте ... яғни ол үлттық табыстың 1/3 бөлігін
құрады, ал өркендеген капиталистік елдерде ол 2/3 ... ... ... елде ... ... бір ... болғандықтан/
инфляцияны тудыратын себептер көп жылдар бойы қалыптасты. Бірақ ... ... ... жағдайында ол басылыңқы сипатта өрбіді. ... баға ... ... ... ... заттарының бағасын
түрақты қалыпты қылып ұстауға мүмкіндік берді.
Көптеген тауарлар бағасын ... ... пен ... ... тұрақты қалпына немесе төмен деңгейде ... ... ... мен көрсетілген қызмет бағасының олардың ... ... көп ... әкеп соқтырды. Мемлекет жүйелі түрде
көтерме, сатып алу бағаларын қайта қарап, ал ... ... ... ... ... ... Бүл ... еңбектің қажетті қоғамдық
шығындары мен ... ... ... тұтыныу қасиетін, оларға сүраныс пен
үсыныстың арақатынасын көрсеткен жоқ, ал әлемдік деңгейден біраз ауытқыды.
Сөйтіп тауардың көтерме, сатылу бағасы мен ... ... ... ... ... ... ... Оған мемлекеттік
бюджеттен дотация беріліп отырды. Бүл тауар өндірушілердің көтерме және
дара бағаларды ... ... ... үмтылысын күшейтіп, соның әсерінен
кейбір тауарлардың тапшылығына ... ... ... А ... ... 1928 ж-39,5% , 1940 ж-61%, 1960 ж-72,5% ... ... КСРО -ның ... ... ... ... жинақтау
қорына кетсе, ал алдыңғы қатардағы өркендеген мемелекеттерде ол- 15-25
процент болды.
Төртіншіден, бұрынғы КСРО-ның ... ... ... 25-30 процнеті
ғана тұтыну қорын қүраса, өркендеген елдерде ол көрсеткіш 60-65 процент
болды . ... өте ... яғни ол ... табыстың 1/3 бөлігін құрады, ал
өркендеген капиталистік елдерде ол 2/3 бөлігі болды.
Сөйтіп біздің елде инфляцияны ... ... көп ... ... ... ... - әкімшілік экономика жағдайында ол ... ... ... ... баға ... халықтың күнделікті
қажет заттарының бағасын түрақты қалыпты қылып үхтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... пен ... ... тұрақты қалпына немесе төмен деңгейде ұстап тұру
кейбір тауарлар мен ... ... ... ... ... ... көп ... әкеп соқтырды. Мемлекет жүйелі түрде
көтерме, сатып алу бағаларын қайта қарап, ал ... ... ... ... ... ... Бүл ... еңбектің қажетті қоғамдық
шығындары мен өнімнің сапасын, олардың тұтыныу қасиетін, оларға сүраныс пен
ұсыныстың арақатынасын көрсеткен жоқ, ал ... ... ... ауытқыды.
Сөйтіп тауардың көтерме, сатылу бағасы мен бөлшек саудадағы бағалары
арасындағы үйлесімсіздік ... ... ... Оған ... ... ... ... беріліп отырды. Бүл тауар өндірушілердің
көтерме және дара бағаларды көтере ... ... ... ... ... ... ... тапшылығынажәне кейбіреулерінің сауда
орындары мен өнеркәсіпте ... ... әкеп ... ... ... жақсартып, оның өз құнын төмендетуге
ынтасы болмайды. Нэтижесінде ... ... ... ... кем ... сатылып, немесе шығынға жазылып отырды жылма-жыл 1,5-2 млрд. сом/
осының бәрі ... ... ... ... 1992 ж. ... ... ... аясында жүргізілген
баға белгілеуді босату шаралары ... ... ... сонымен бірге
инфляцияның қарқындап өсуіне әсер етті. 1993 жыл ... ақша ... есе, ал баға 21,7 есе ... 1992 жыл ақша ... меи ... қарқыны
эрқайсысы 845 және 125 процентке өсті, осы көрсеткіштер 1945 жыл 216 және
160 ... ... Ал 1996 жыл ақша ... осу ... одан ... ... ... төмендетуіп байқатты.
Жалпы экономикадағы инфляция деңгейін бағасының индіксі көрсетеді.
Тәуелсіз ... ... ... ... ... монополды құрылымдардың өніміне және ... баға ... ... ... пен ауыл шаруашылығы
баға қайшысын жоюға мемлекеттік реттеудің қажеттілігін аңғартты.
3.1. Қазақстан Республикасындағы инфляция процесі даму ... ... ... жолдары
Қазақстанның 1993 жылдың Қазанына дейін Ресейдің рубльдік аймағында
болып келгені ... ... ... экономикасында болып жатқан
дағдарыс пен ... ... ... ... ... таралды. Оның үстіне, ... ... ... ... Ресейдің 1961-1992 жылдарда шығарылған ақшасын жаңа, 1993
жылғы ақша белгілеріне айырбастауының ... ... ... ... айналымда жоқ, Кеңес және Ресей ақша ... ... ... мен рубльдік аймақты қайта құру жөніндегі жүргізілген
келіссөздер ешқандай нәтиже бермеді. ... ... ... ... ... іс ... өзінің егемендігін жоғалтатын болды. Осындай
қиын жағдайдан шығу үшін Қазақстан Үкіметі ұлттық ақша – теңгені ... жөн деп ... ... да бұл қиындықтан шығудың бірден-бір жолы
еді. Бір жақсысы, ... ... ақша ... ... ала дайындалған
болатын. Ең маңыздысы жеткілікті мөлшерде теңге басылып, әкелініп, енді
айналымға шығуға дайын болатын. ... ... ... ...... ... ... бұл инфляцияны жүгендеуде шешуші орын алды. Бірақ, осы
кезге дейін, нарықтық баға, бұрын болып көрмеген деңгейге жеткен ... 10 дана ... үшін 15000 ... 1 кг. ет үшін 40000 ... ... ... шарабы үшін 150000 рубль төлеу керек болды. 1993 жылдың өткен 9
айы бойынша орташа инфляция 784,1 процентке ... ал ... бір ... өсу ... 87 ... жетті.
Осындай жағдайда тұрлаулы бағамды ұлттық ақшаның ... ... ... ... ... әсер етті. Сонымен қатар Қазақстан Үкіметі
қаулысымен әдейі ұлттық ақша енгізудің жағдайында бағаны ... ... ... Оның ... көптеген тұтынуға қажет ... шек ... ... ... аз уақыт ішінде болса да, баға
мен инфляцияның өсуі тоқтатылды.
Бірақ кең өріс алып ... ... ... ауыл ... және энергия қуатының көздеріне бағаны босату, бюджеттің өскелең
жетіспеушілігі, ... ... ... ... жағдайлар,
үкіметтің инфляцияға қарсы қолданған шараларын жоққа шығарды.
1994 жылдың 1 ... ... ... өсу ... ... ... ал ... бағамы 4 есеге жақын төмендеп, сол жылдың көкек
айында 1-доллар, 19 теңге 94 тиынға теңелді. /11-202 ... ... пен ... банкінің қатал монетарлық ... ... ... ... және ... ... жұмылдырудың нәтижесінде инфляцияның деңгейі едәуір
төмендетілді. Оған әсер ... ... ... қатал монетарлық саясаттың
маңызы көбірек. Олай дейтініміз сол кезеңде айналымдағы ақша ... ... оның ... ... ақша 12 ... ... ал жалпы ішкі
өнімнің өсуіне сәйкес ... ... ... ... ... ... ақша жиыны мен қамтамасыз етілуі сол тұста 9,5 %-ақ болды.
Ақшаның ... саны ... бір ... оның ... ... ұстап тұруға мүмкіншілік туады , ал екінші ... ел ... ... бар ... ... . Қолда ақша болмаса, ... ... жоқ. ... ... ... ... ал кей ... тіпті
төмендетеді. Сондықтан, Үкімет орындарының инфляцияны бағалайтын көрсеткіші
болып табылатын, ... ... ... ... баға мен ... ... Осыған байланысты кейбір ресми көрсеткіштердің
дұрыстығына күмәндануға болады.
Инфляцияның Қазақстандағы ең ... шегі 1998 жыл ... бұл ... ... өсуі 1,9% болды. 1999 жылы тағы да жоғарылап 17,8 ... ал 2000 жылы 9,8% ... ... ... ТМД ... ... ел экономикасының
мемлекеттік-монополияланған жүйеден нарықтық қатынастарға өту ... ... ... халық шаруашылығындағы инфляция көптеген
жылдар бойы мойындалған жоқ. ... ... ... жағдайында
инфляция болуы мүмкін емес, ол тек капиталистік өндіріс тәсіліне тән деген
үзілді-кесілді тұжырымдар айтылды.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... факторлардан іздестіру керек. Олардың ең бастысы-
шаруашылықты басқарудың жоспарлы – бөлу ... Ол ... ... ... ... ... материалды-ақшалық
үйлесімсіздіктің тууына мүмкіндік жасап, экономиканың барлық салаларына
зиян шеккізді. Әсіресе:
- ... ... ... ... және ... қорына бөліп, соның негізінде
инвестициялық саясат жүргізуде;
- құрал-жабдықтарды өндіру және тұтыну тауарларын өндіру салаларында;
- ... баға ... ... ... ... ... мен ... несиелік және қаржылық ресурстарды қалыптастыруда байқалды.
Қазіргі инфляцияның бір ...... ... ... ... ... бері ... оның түпкі себептері:
біріншіден, бұрынғы КСРО-ның 20-жылдар аяғынан бастап бұрынғы нарықтық
құрылымдарды жоя бастауы;
екіншіден, ... ... ... көп ... ... ... яғни бір жағынан, ... ... ауыр ... жедел қарқынмен дамыса, екінші жағынан, тұтыну
құралдарын ... ... ... жәй ... Ол ...... ... жеңіл және басқа өнеркәсіп ... ... ... ... өнеркәсіп өндірісінде А тобындағы салалардың
үлесі 1928 ж.-39,5%, 1940ж.-61%, 1960 ж.-72,5% болды;
Үшіншіден, бұрынғы КСРО-ның ұлттық ... ... ... ... ... ал ... ... өркендеген мемлекеттерде ол – 15-25
процент болды;
Төртіншіден, бұрынғы КСРО-да ұлттық жиынтық өнімнің 25-30 ... ... ... ... ... елдерде ол көрсеткіш 60-65 процент
болды. Жалақы да өте төмен, яғни ол ұлттық табыстың 1/3 ... ... ... ... елдерде ол 2/3 бөлігі болды.
Сөйтіп, біздің елде (бұрынғы КСРО-ның бір республикасы болғандықтан)
инфляцияны тудыратын ... көп ... бойы ... ... ... ... жағдайында ол басылыңқы сипатта өрбіді. Шындығында да
директивалы баға белгілеу ... ... ... ... ... ұстауға мүмкіндік береді. Көптеген тауарлар бағасын өндірістегі,
сұраныс пен ... ... ... ... қалыпта немесе төмен
деңгейде ұстап тұру кейбір тауарлар мен ... ... ... ... ... көп ауытқуына әкеп соқтырды.
Мемлекет ... ... ... ... алу ... ... ... ал бөлшек
саудадағы бағасын өзгеріссіз төмен қалыпта қалдырды. Бұл бағалар еңбектің
қажетті ... ... мен ... сапасын, олардың тұтыну қасиетін,
оларға сұраныс пен ... ... ... жоқ, ол ... ... ... тауардың көтерме, сатып алу бағасы мен ... ... ... үйлесімділік жылдан-жылға тереңдей түсті. Оған
мемлекеттік бюджеттен дотация ... ... Бұл ... ... және дара бағаларды көтере белгілеуге деген ұмтылысын күшейтіп,
соның әсерінен ... ... ... және ... орындары мен өнеркәсіпте жиналып қалуына әкеп соқтырды.
Өндірушілердің өнімнің сапасын жақсартып, оның өз құнын төмендетуге
ынтасы ... ... ... ... ... ... ... сақталып, немесе шығынға жазылып ... ... бәрі ... ... белгілері./15/
Қазақстанда 1992 жылдан бастап нарықтық өзгерістер аясында
жүргізілген баға ... ... ... бағаның кенет көтерілуіне,
сонымен бірге инфляцияның қарқындап өсуіне әсер етті. 1993 жылы айналымдағы
ақша массасы 6,3 есе, ал баға 21,7 есе ... 1994 жылы ақша ... ... ... ... 845 және 125 % өсті; осы көрсеткіштер 1995 жылы
216 және 160 ... ... Ал 1996 жылы ақша ... өсу қарқыны одан
әрі баяулап, инфляцияның біртіндеп төмендеуін байқатты. Жалпы экономикадағы
инфляция деңгейін тұтыну ... ... ... Ол үй ... ... үлес ... есептеу негізінде бірсыпыра тауарлар мен
көрсетілген қызмет бағасының өсу ... ... ... ТБИ 1991 жылы ... ... ... ... елде 275
тауарлар мен қызмет түрлері кіреді. Бағаның және ... ... ... ... ТБИ-нің құрылымы да әлсін-әлі қайта қаралады.
1995 жылғы әр отбасының бюджетін тексеру нәтижесіне байланысты 1996 жылы
шілдеден ... ... ... ... ... бекітілді: азық-
түлік – 62,6 процент (бұрынғысы 58,2), азық-түлік емес тауарлар – ... ... 30), ... ... ... – 14,2 ... ... [24;48].
Тәуелсіз Қазақстанның тәжірибесі инфляцияға қарсы күресте
энергоресурстарына, монополды құрылымдардың өніміне және ... ... баға ... ... ... пен ауыл ... ... қайшысын жоюға мемлекеттік реттеудің қажеттілігін аңғартты./16/
1- кесте. 2006 жылдың қазанында Қазақстан Республикасының ... ... |2006 ... ... |2006 ж |
| | ... |
| | |2005 ж |
| | ... |
| |2006 ж |2005 ж |2005 ж | |
| ... ... ... | ... |0,7 |6,6 |8,2 |8,6 ... мен | | | | ... | | | | ... |0,5 |4,9 |7,6 |8,9 ... | | | | ... |0,6 |6,0 |6,1 |6,7 ... ... | | | | ... |1,2 |10,2 |11,0 |10,1 ... | | | | ... ... ... ... айда жұмыртқаның бағасы – 6,9%-ға,
сүт өнімдерінің бағасы - 2%-ға, ет және ет ... ... ... ... мен ... ... бағасы 0,4%-ға, жармалар бағасы-
0,8%-ға, нан мен ... ... ... ... ... ... ... бағасының деңгейі 1,7%-ға төмендеді.
Азық-түлік емес таурлар тобына киім және аяқкиімнің бағасы 0,7%-ға,
құрылыс материалдарының, кітаптар мен ... ... ... және үй ... ... заттар бағасының өсімі-0,3%-
дан, аудиовизуалдық жабдық және жеке гигиена тауарлар бағасының ... ... ... мен көмір 2,3%-ға, дизель отыны 0,8%-ға қымбаттады.
Ақылы ... ... ... ... жол жүру ... 1,6%-ға
автомобиль көлігінде-2,1%-ға, әуе көлігінде-0,6%-ға, электр көлігінде-0,4%-
ға, ... жол ... ... ... ... ... ... 1,5%-ға өсті, ыстық сумен жабдықтау-2,9%-
ға, электр ... және газ ... ... ... ... ... ... 0,9%-ға, білім беру-0,6%-ға,
мәдениет қызметтері-0,4%-ға қымбаттады. Мейрамханалар мен қонақ ... ... ... ... ... ... ... бағасының индексі халықтың жеке
тұтыну үшін ... ... ... мен ... ... ... мен қызметтер жиынтығына 508 ... ... ... ... ... ... және ... саласы
кәсіпорындарының іріктеме жүйесі бойынша барлық облыс орталықтарында,
астанада және ... мен ... ... ... шеңберінде
жүргізіледі.Біріктіру үшін пайдаланатын салмақ жүйесі ... ... ... ... үй ... ... материалдары негізінде
есептеледі.
1 – сурет. 2006 жылдағы қазақстан республикасындағы барлық тауарлар ... ... 0,7% ... бұл ... ... ... салыстырғанда
0,4%-ке көп екенін көреміз./18/
2- кесте. 2007 жылы ... ... ... ... |2006 ... қаңтары |
| |2006 ... |2006 ... |2005 ... |
| ... ... ... ... тауарлар |1,1 |8,5 |9,5 ... ... | | | ... |1,6 |7,6 |9,0 ... | | | ... емес |0,3 |7,0 |7,4 ... | | | ... қызметтер |1,1 |12,0 |12,8 ... ... ... ... айда ... ... ... бағасы 5,1%-ға өсті.Нан мен жарама өнімдерінің бағасы өсімі
1,9% құрады (нан ... ... – 3,3%, ... ... ... ... өсті (жаңа сауылған сүт – 2,3%-ға, ашыған сүт өнімдері –1,3%-
ға, ірімшік мен сүзбе-0,8%-ға, сары май-0,7%-ға).Балық бағасының ... ет және ет ... ... ... – 0,8 % - ға өсті , ал ... ... – 0,4 % -ға төмендеді .
Азық-түлік тауарлар ... ... ... ... ... бағасы-0,7%-дан, жеке гигена таурларының бағасы0,6%-ға,
аудиовизуалдық жабдық ... ... мен ... ... 1,2%, ... ... бағасының өсімі-0,8%-
құрады.Көмір отын бағасының деңгейі 1,2%-ға, дизель ... ... ... ... ал ... ... деңгейі-3,1%-ға төмендеді.
Азық қызметтер саласында тұрғын үй – ... ... ... 1,3 % -ға ... ... жинау тарифтері 10,5 % -ға,
электрэнегияның ... – 2,6 % -ға , газ ... – 1,5 % - ға ... ... ... тарифтері – 0,7 % - ға өсті, ал кәріз және ... ... – 0,6 % - дан ... ... ... жол жүру
ақысы - 1,1% -ға өсті.Денсаулық ... ... ... - 1,9 % ... , ... ... – 0,9 % -ға , ... беру қызметтері – 0,6 % -ға
қымбаттады.
2 - сурет. 2007 ... ... ... ... ... мен қызметтер көлемі 1,1% құрады бұл көрсеткіш ... ... 0,4% -ке ... ... ... 2007 ... ... Қазақстан Республикасының инфляция 0,8%
құрады
| |2007 ж ... |2007 ж |
| | ... |
| | |2006 ж |
| | ... | |на |
| |2007 ж |2006 ж |2006 ж | |
| ... ... ... | ... |0,8 |1,9 |7,9 |8,2 ... мен | | | | ... | | | | ... |1,0 |2,6 |6,1 |6,8 ... | | | | ... |0,2 |0,5 |6,9 |7,0 ... ... | | | | ... |1,1 |2,2 |12,0 |12,0 ... | | | | ... ... рыногында өткен айда жеміс-көкөніс өнімдерінің
бағасы 4,1%-ға жұмыртқаның бағасы-1%-ға өсті.Сүт өнімдері бағасының өсімі
0,7% құрады ... ... сүт, ... пен ... ашық сүт
өнімдері мен сары май-0,3%-дан). Нан мен жарама өнімдерінің ... ... ал ... ... ... ... ... деңгейі
1,6%-ға, ет және ет өнімдерінің бағасының деңгейі -0,8%-ға ... ал ... ... ... емес тауарлар тобына киім және аяқкиімнің ... жеке ... ... ... ... өсті. Кітаптар мен газеттер
бағасының өсімі-1%, үй ... ... ... және ... ... ... ... аудиовизуалдық жабдық бағасының
өсімі 0,1%-құрады. ... ... ... қымбаттады, ал бензин-3,2%-ға,
дизель отыны 1,2%-ға арзандады.
Ақылы қызметтер саласында жолаушылар көлігінде жол жүру ақысы 2%-ға
өсті. ... ... ... ... мәдениет
қызметтері-0,7%-ға, білім беру қызметтері 0,3%-ға қымбаттады.
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық қызметтерінің бағасы 1%-ға ... ... ... газ ... 1%-ға ... ... ... және жылу сумен жабдықтау тарифтері 0,1%-дан өсті, ал кәріз
және суық сумен ... ... ... ... ... ... деңгейі төмендегі формуламен
анықталады:
*100% ...... 2007 ... ... Қазақстан Республикасындағы барлық
тауарлар мен қызметтер көлемі 0,8% ... бұл ... ... ... 0,3% көлемін төмендегендігін көреміз./21/
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтқанда қазіргі инфляция саны қилы, көп факторлы ... ол ... бір ... ... ... ... ... жоғары
қарқыны елдің, халықтың экономикалық дамуына ... зиян ... көп ... ... ... оның ... ... себептері бар:
- шектен тыс әскери және инвестициялық шығындар
- қоғамдық байлық өсуіне
- тауар өндірісі ... ... ... ... ... мен қарыздың өсуі
- ақша белгілерінің шамадан тыс өндірілуі
- Несие экспанциясынң, яғни, шектен тыс экономикалық пайдасыз
несиелеу. Алғашында фирмалардың ... ... ... олар
бірт–бірте қолма–қол ақшаға айналып, экономиканы бос ... ... ... – кәсіпорынның өз өніміне бағаны көтеруі.
- Жалақының пайдасыз көтерілуі.
Инфляцияның негізгні салалары:
- адамдардың көпшілігінің материалдық ... ... ... ... ... мемлекеттің
экономика пайдасына бағаны өсіру және тұрғын халықтың таза
пайдасын төмендету ... ... ... өсуінде пайда тапқан өндірістердің өсуі .
- шаруашылық ... ... ... пен ... ... кезде инфляцияның дамуында жаңа құбылыстар пайда болды :
бұрынғыға қарағанда , ол ... ... ... ... де ... жұмысты қорытындылай келе I – тарауда ... ... ... ... және оның ... ... ... тигізетін әсері
жайлы болды. II–тарауда инфляцияны бәсеңдету шаралары және қазіргі кездегі
Қазақстандағы ... осы ... ... Қазақстан
Республикасы агенттігінің статистикалық көрсеткіштері бойынша 2003 жылдың
қаңтар айы көрсеткіштеріне сүйенсек 1.0% ... 2002 ... ... ... ... ... ... 2001 жылы 6.4%, 2002 жылы-6,6%,
2003 жылы-6% құрайды деп болжануда. Яғни бұл жерден біз инфляцияны ... ... ... ... ... Ақша – ... саясаты 2003
– 2005 жылдарға арналған негізгі ... ... ... ... 2002 жылы – 6.6%, 2003 жылы - 4-6%, 2004 жылы – 4-6%, 2005 жылы ... ... деп ... Ал 2006 жылы бұл көрсеткіш 0,7% құрады.Ал 2007
жылдың қаңтар-ақпанына сүйенсек ... ... ... ... мақсатымен мемлекет инфляцияға қарсы саясат жүргізуі қажет.
Мемлекеттің инфляцияға қарсы саясаты: экономикны тұрақтандыру, баға ... ... ... ... несие экспансиясын тежеу, ақшаны
эмиссиялауды қатаң бақылауға алу ... ... ... ... іске
асыру арқылы жүргізіледі.Ал аса төтенше жағдайда ақша-реформасын жасуы
қажет.
Инфляция экономикалық ... ... ... бір мезгілде
материалдық қаржылық сәйкессіздіктің әрі салдары, әрі себептері ... егер ... ... инфляцияға қарсы саясаттың жүзеге ... ... ... ... ... ... ... дамытуда өндірісті дамытуға бағытталған экономикадағы қарсы
саясатты құру мүмкін емес.
Инфляциға ... ... ... ... ... және ... шаруашылық тұрақтандыру, шығыны көп және табыстылығы
төмен ... ... ... болып табылады.
Бұған халық тұтынатын тауарларға ... ... ... ... ... ... негізінде жетуге болады. Бір сөзбен айтқанда, инфляция
халықтың әл-ауқатының деңгейіне теріс әсер ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Жатқанбаев Е.Б. Күренкеева Г.Т. ... Л.А. ... ... практикалық оқу құралы.Каз ГНУ им. Аль-Фараби.-Алматы, ... ... ... Қ.Қ, ... ... оқулық ΙΙ-бөлім, Алматы: 2003 жыл.
/359-375 ... ... С.Б. Ақша және ақша ... ... ... Б. ... ... бактер./58-79 бет/
5. Әубәкіров Я.Ә. Экономикс.Оқу құралы. Алматы: Экономика, 1995./135-146
бет/
6. Гордиевич Т.И. Инфляционные процессы в переходной ... ... ... ... ... Республики Казахстан): ... ... ... ... Учебное пособие/Под ред. И. П. Николаевой. - Москва:
Финстатинформ, 2000./245-257 бет/
8. ... Б.Ж. ... ... ... Оқу ... ... ... бет/
9. Саниев М.С. Ақша, Несие, Банктер. Оқу құралы-Алматы: Алматы экономика
және статистика институты, 2001./178-189 бет/
10. ... Ғ.С. ... ... ... ... Экономика,
2001./69-77 бет/
11. Стоянова Е.С. Финансовый менеджмент в ... ... ... ... ... Л.М. ... ... инфляции:/ КазГНУ им. Аль-Фараби.-
Алматы, 1995./167-168 бет/
13. Селищев А. С. ... - ... ... ... ... ... Б.А. Ақша.Несие.Банктер.Валюта қатынастары. Оқу құралы-Алматы:
Экономика, 2000./146-157 бет/
15. Экономикалық теория ... ... ... 1998 ... ... теория. Оқулық. Алматы. Қазақ Университеті.2000./193-205
бет/
17. Усов В.В. Деньги ... и ... 1999. ... ... ... пособие.-./186-191 бет/
Газет және журналдар:
18. Казахстанская правда-27.02.2001. 2000-жылдың ... ... ... Казахстана: ежемесячный финансовый журнал №1 /67/ 2003 год.
20. Банки Казакстана: ежемесячный финансовый журнал №2 /68/ 2003 ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инфляцияның әлеуметтік экономикалық орны оны тоқтатудың шаралары қр-дағы инфляцияның даму процесі15 бет
Қазақстан Республикасында валюталық режимді ырықтандыру тұжырымдамасы13 бет
Қазақстан Республикасындағы валюталық нарықтың қалыптасуы мен дамуы4 бет
Ұлттық есепшот жүйесінің мазмұны7 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь