Ежелгі Египет мәдениетін мектепте оқытудың әдістемесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.8 бб.

І . тарау. Ежелгі Египет өркениетінің дамуы.
1.1. Алғашқы өркениет ошақтары және Ніл өзенінің Ежелгі Египет мәдениетіне ықпалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9.12бб.
1.2. Ежелгі Египетегі қолөнердің және жазудың дамуы ... ... ... ... ... ...13.16 бб.
1.3. Ертедегі діни наным . сенімдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17.20 бб.

ІІ . тарау. Пирамидалар және сәулет . құрылыс нысандары . ежелгі Египет мәдениетінің ұлы жетістігі.
2.1. Пирамидалар мен құрылыстардың ежелгі Египет мәдениетінде алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21.24 бб.
2.2. Эллинизм дәуіріндегі сәулет . құрылыс өнерінің дамуы ... ... ... ..25.27 бб.

ІІІ . тарау. «Ежелгі Египет мәдениеті» тақырыбын мектепте оқыту әдістемесі.
3.1. Модульдік ойын технологиясының тиімділігі мен түрлері ... ... ...28.36 бб.
3.2. Сабақ үлгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37.49 бб.

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50.51 бб.

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..52.55 бб.
Кіріспе
Қазір біз өткенді қайта қарап, қайыра зерделеу үстіндеміз. Мектептерде, жоғарғы оқу орындарында Отан тарихын оқыту басты назарда жүрген мәселелердің бірі. Тарих ғылымы мен тарихты оқыту қазіргі күндегі түбірлі өзгерістер жағдайында маңызы бұрынғыдан да артуда. Тарих – бұл өткен ғана емес, бүгінгіміз бен кешегіміз.
Тарих және онымен байланысты әлеуметтік ғылымдар кез келген мемлекеттің білім беру жүйесінде маңызды роль атқарады. Адамзат өзінің өткенін түсініп, болашағын жоспарлай алады.
Тарих ғылымы мен тарихты оқыту қазіргі күндегі түбірлі өзгерістер жағдайында маңызы бұрынғыдан да артуда. Тарих – бұл өткен ғана емес, бүгінгіміз бен келешегіміз.
Тарих және онымен байланысты әлеуметтік ғылымдар кез келген мемлекеттің білім беру жүйесінде маңызды роль атқарады. Адамзат өзінің өткенін түсініп, болашағын жоспарлай алады.
Қоғамда болған түбірлі өзгерістер білім беру саласында да жүріп жатыр. Білім беруде құндылық пен ізгілікті оқытып үйретуге басты басты назар аудару қажеттігі ғылымда көптеп айтылып келеген мәселе. Тарихты оқытудың басты мақсаты – оқушыларға адамзаттың жүріп өткен тарихи жолын, адамдар жасаған құндылықты, мәдениетті яғни олар жинаған тарихи тәжірибенің негізін оқытып үйрету. «Білім туралы» заңда көрсетілгендей: «ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтарға, ғылым мен рпактика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға, дамытуға, шығармашылық рухани, ... әлемдік және отандық мәдениеттің жетістіктеріне баулуға...» - басты назар аудару қажет[51; 25].
Қазіргі кезеңде мектепте тарихты оқытудың басты міндеті – жастарды адам баласының өткен шындық тарихымен таныстыру, дүниежүзілік мәдениеттің басты-басты жетістіктерімен сусындату, өткен тарихты өздігінше сын көзімен талдай отырып, өз білімін үнемі толықтырып отыратын, алған білімін күнделікті өмірде қолдана алатын азамат тәрбиелеу екені назарда болуы тиіс.
Өзектілігі: Болашақ тарихшыны дайындауда ғана емес, жалпы кез келеген азаматты қалыптастыруда ежелгі дүние тарихын, соның ішінде мәдениет саласындағы жетістіктерді оқытушыларға үйрету және игерту үлкен маңызға ие. «Мәдениет – бұл барлық ілім ұмытылғаннан кейін қалатын мұра», - деп орта ғасырлық ғалым Э. Эррио айтқандай, ежелгі дүние мәдениеті соның ішінде, Ежелгі Египет мәдениеті өзінің құндылығымен күннен – күнге жарқырайды[3; 11]. Жалпы адамзат мәдениетінің, ғылымының, білімінің, мемлекеттілік пен әскери өнердің сан алуан қайнар көзі, сарқылмас бұлағы, алтын бесігі болған ежелгі Египет мемлекетінің тарихы мен мәдениеті бүгінгі таңда тарих сахнасында өз құнын жоймайды. Сол дәуірде пайда болған «пирамида» қазіргі күні үлкен тарихи, зор мәнге ие болғаны хақ.
Қалай дегенмен де, кейінгі кездері әлем тарихына да, көп көңіл бөлініп жүр. Себебі өз отанымыздың тарихы әлем тарихының бір бөлігі ретінде ала аламыз. Бірақ та, отан тарихымен қоса дүние жүзі тарихының да өзкеті мәселелерін оқыту, оны бала санасына сіңіру, өркениет ошақтарының қалыптасуы мен әлемдік үрдістердің, қоғамның құрылу ерекшеліктерін оқыту бүгінгі күннің талабы. Сондықтан да ежелгі дүние тарихын мектепте оқыту – жүйе бойынша танымның әуелгі сатысы болып табылады. Ежелгі Шығыс тарихындағы орны зор мемлекет болып саналатын ежелгі Египет мемлкетінің мәдениетін мектепте оқыту, бала санасына алғашқы мемлкеттерде қалыптасқан өркениеттің қалыптасуы мен ежелгі мемлекеттер арасындағы қатынастардың нығаю белгілерін тарихи тұрғыда оқушы санасына сіңіру тарихты оқытудағы өзекті мәселелердің бірі болып отыр.
«Ежелгі Египет мәдениеті» Ертедегі Шығыс және Жерорта теңізі бассейні жағалауындағы таптық қоғамдар мен мемлекеттердің даму жағдайларын «Ежелгі дүние тарихының» құрамдас бөлімі болып табылады. Ежелгі Египет Ежелгі мәдениеті мен тарихы Шығыс мемлекеттерінің қоғамдық және мемлекеттік құрылымдардың пайда болуын, дамуын және құлдырауын қарастырады. Ол б.э.д. ІІІ мыңжылдықтардан басталып, б.э.д. Жерорта теңізіндегі гректік және эллинистік мемлекеттерді Рим империясының жаулап алуымен аяқталады[51; 226].
Зерттеу әдісі: Тақырып бойынша зерттеулерді талдау, зерттеу, салыстыру, оқылған материалдарды синтездеу, бақылау, әңгімелеу болып табылады.
Теориялық негізі: Қоғам, тарих, әдістемелік мәселелерін зерттейтін тарихшылардың еңбектеріне негізделген.
Зерттеу объектісі: Ежелгі дүние тарихының құрамдас бөлігі болып табылатын ежелгі Ежелгі Египет мәдениеті.
Негізгі мақсат: Ежелгі дүние тарихындағы ежелгі Египет мемлекетінің қоғамдық – саяси дамуы, әлеуметтік – экономикалық жағдайы мен мәдениетінің дүниежүзі тарихында алатын орнын жете зерттеп, тарихи тұрғыда талдап қарастыру және аталған мемлекеттің тарихын мектеп курсында оқытудың ғылыми - әдістемелік ерекшеліктерін көрсету.
Міндеттері:
- Ежелгі Египет өркениетінің дамуының кезеңдерінің мәнін ашып көрсету.
- Алғашқы адам қоныстары және Ніл өзенінің Ежелгі Египет мәдениетіне ықпалын тарихи тұрғыдан ашықтау.
- Ежелгі Египетегі жазудың және қолөнердің дамуының деңгейі мен дәрежесін салыстырмалы түрде жете зерттеу.
- Ертедегі діни наным – сенімдер ерекшелігін анықтау.
- Пирамидалар мен құрылыстардың ежелгі Египет мәдениетінде алатын орнын объективті тарихи шындыққа сай зерделеу.
- Эллинизм дәуіріндегі сәулет – құрылыс өнерінің дамуына шынайы баға беру.

Гипотеза: Ежелгі Египет мәдениеті тақырыбын мектепте оқытудың ғылыми - әдістемелік талаптарын қолдану, тарихи білімдерді қалыптастыруда неғұрлым жоғары дәрежеде ұйымдастыруға жағдай жасайды.
Практикалық маңызы: Мектеп мұғалімдері мен педагогикалық бағыттағы жоғарға оқу орындары студенттері үшін мемлекеттіл тілдегі оқу - әдістемелік құрал.
Зерттеу базасы : Зеттеу базасы ретінде Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласындағы № 37 мектеп – гимназиясының 6 «А» сыныбы.
Тарихнамасы: Ертедегі Египет тарихы ХҮІІғасырдың аяғы мен ХІХ ғасырдың бірінші жартысында еуропалық тарих ғылымында көрнекті орын ала бастады. Ертедегі Египет тарихын зерттеу барысында ғалымдар Египет мәдениетіне мән бермеген тарихшылар жоқтың қасы. Шанполион, неміс ғалымдары Рубейнштейн және Говард Картер еңбектерінде Египет тарихы мен деректерді қортындылау, талдау жасалынған[19; 91].
Египет тарихын зерттеуге үлкен қызығушылық танытқан мықты парламенттік , дәстүрлі, классиктік капитализм елі Францияда көңіл бөлді. Әртүрлі саяси партиялардың қақтығыстарында Еггипет тарихының материалдарын кеңінен пайдаланды, оның ішінде сәулет құрылыс өнеріне көп мән берді.
ХІХ ғасырдың ортасында ертегрек тарихының және мәдениетінің өзіндік жүйесін К. Маркс пен Ф. Энгельс жасады. Олар Египет тарихы мен қоғамын материалистік тұрғыдан түсіндіру құл иеленушілік өндіріс тәсілінің классикалық өтпелі дамуы түріндегі қоғамдық – экономикалық формация деп тұжырымдады.Ертедегі Еггипет тарихын маркстік – лениндік идеология негізінде зерттеу күрделі процесс болды[24; 9].
1959 жылы Ленинградта Петровский Н., Матвеев В., «Египет сын тысячелетний» деген еңбектерін жазып шығарады[3]. Көптеген деректерді асқан ұқыптылықпен зерттеу нәтижесінде бұл монографияларда Ертедегі Египет мәдениетін қалыптастырудағы құл иеленушілік пен тәуелділіктің басқа да формаларының қазіргі жаңаша баяндалуын, Шығыс әлеміндегі құл иеленушілік өндірістің ролін ашып көрсетті.
60 – 80 жылдары зерттеулерде Египет тарихына әртүрлі жақтарына, мәдениетіне үлкен орын берілді. Авдиев В.И., Дьяконова, В.Д.Нероновой, И.С.Свенцицкой, Струве В.В., Тураев Б.А. еңбектерінде Египет мәдениеті әртүрлі қырларынан зерттеледі[11, 15, 16, 25]. Полис алдындағы және полис ұйымының ертедегі формаларын, полистің мәні, экономика және оның ішінде аграрлық қатынастардықұлдық және полис өмірін толықтай зерттеген зерттеулер болып табылады.
С. Қ. Төлкеевтің «Ертедегі грек тарихы» еңбегінде эллинизм кезеңінің түбегейлі мәселесі: грек полистерінің гүлдену жағдайларындағы полистік және полис аралық құрылымдардың арақатынастары, тәуелсіз грек қала мемлекеттерінң күрделі және қайшылықты дамуы зерттеледі. Соның ішінде эллиндік Египет мәдениеті мен ондағы ғылым мен білімнің дамуы ерекше баяндалады[50].
В.И.Кузищина, Авдиев В.И. еңбектерінде ежелгі Египеттің мәдени құндылықтарына деерктеріне сипаттама беріледі. Ежелгі Египет жерінен табылғанг заттай деерктерге тарихи тұжырым жасалынып, тарихи баға берілген[4, 6].
Соңғы кездері шығып жүрген оқытушыларға арналған тіректік конспекті ретінде жазылып шыққан Федосик В. А., Прохоров А. А., И. О.,Евтуховтар «Материалы по истории древнего мира и средних веков» атты кітапша жазып шығарды[2]. Аталған еңбектің құндылығы Египет тарихын даталық және оқиғалық тұрғыда ашып, оқушының жылдам меңгеруіне жағдай жасалған.
Ал деректіктерге келер болсақ нақты Египет мәдениетінің деректеріне арналған қаламыздағы кітапханаларда еңбектер жоқ. Бірақ жекелеген христоматилардан біршама деректік материалдар ала аламыз. Атап айтсақ: История Древнего Востока: Материалы по историографии, Тематическая хрестоматия по истории древнего мира, Хрестоматия по истории Древнего Востока. т.б. [21, 31, 32]
Қазақ тілді басылымдар яғни, Ежелгі Египет тарихы туралы еңбектер мол деп айта алмаймыз. Тәуелсіздік алғанға дейін мәлімет алуға болатын жалғыз ғана кітап болған. Ол 1978 жылы Ю. С. Крушкол редакциясының басшылығымен жазылған «Ежелгі дүние тарихы» оқулығын айтуға болады. Еліміз тәуелсіздігін алғаннан кейін де әлемдік тарихқа назар аударып, жазылған әдебиеттер мол деп айту қиын. Ежелгі дүние тарихы жайлы еңбектер мүлдем аз.
Құрылымы: Кіріспеден және үш бөлімнен тұрады.
І – тарау. Ежелгі Египет өркениетінің дамуы деп аталып ол өз ішінен алғашқы адам қоныстары және Ніл өзенінің Ежелгі Египет мәдениетіне ықпалы және Ежелгі Египетегі жазудың және қолөнердің дамуы, сондай – ақ, ертедегі діни наным – сенімдер деген үш бөлімшеден құралған.
ІІ – тарау. Пирамидалар және сәулет - құрылыс нысандары – ежелгі Египет мәдениетінің ұлы жетістігі деп аталып, ол өз ішінен пирамидалар мен құрылыстардың ежелгі Египет мәдениетінде алатын орны мен Эллинизм дәуіріндегі сәулет – құрылыс өнерінің дамуына ден қойылған арнайы бөлімшеден тұрады.
ІІІ – тарау. «Ежелгі Египет мәдениеті» тақырыбын мектепте оқыту әдістемесі. І бөлімде ойын технологиясы тиімділігі мен түрлері деп аталып, оның ерекшеліктеріне тоқталсам. ІІ бөлімінде тірек конспектісі арқылы сабақ жоспары берілген.
Соңы қорытынды және қолданылған әдебиеттер тізімімен аяқталады. Бұған қоса сабақтың белсенділігін артыру мақсатында қосымша көрнекілік құралдары ұсынылған.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Всемирная история: Учебник для вузов/ Под. ред. Г. Б. Поляка, А. Н. Марковой. М., 1997.
2. Федосик В. А., Прохоров А. А., Евтухов И. О., Материалы по истории древнего мира и средних веков. Минск, 2004.
3. Петровский Н., Матвеев В., Египет сын тысячелетний. Л., 1959.
4. Авдиев В.И. История Древнего Востока. М., 1970. *
5. Васильев Л.С. История Востока. М., 1994. Т.I.
6. История Древнего Востока/ Под ред. В.И.Кузищина. М.,1988.
7. История Древнего мира/ Под ред. И. М. Дьяконова, В.Д.Нероновой, И.С.Свенцицкой. М., 1989.
8. Т.I. - Ранняя древность.
9. Т.II. - Расцвет древних обществ.
10. Т.III. - Упадок древних обществ.
11. История Древнего мира/ Под ред. С.И.Ковалева, В.М.Дьяконова. М., 1962. Т.I. - Древний Восток.
12. Очерки истории Древнего Востока/ Под ред. В.В. Струве. Л., 1956.
13. Редер Д.Г., Черкасова Е.А. История Древнего мира. М., 1985.
14. Т.I. - Первобытное общество и Древний Восток.
15. Струве В.В. История Древнего Востока. М., 1941.
16. Тураев Б.А. История Древнего Востока. М.-Л., 1935 - 1936, Т.I - II.
17. Шилюк Н.Ф. История Древнего мира: Древний Восток. Свердловск, 1991.
18. История Древнего мира / под ред. А.Г. Бокщанина. Т.1 - Первобытное общество и Древний Восток. М., 1979
19. Источниковедении истории Древнего Востока/ Под ред. В.И.Кузищина. М.,1984.
20. Пронштейн А.П., Кияшко В.Я. Хронология. М., 1981.
21. История Древнего Востока: Материалы по историографии. М., 1991.
22. История древнего мира: Учебно - методическое пособие для студентов - заочников I курса исторических факультетов педагогических институтов/ Под ред. Глускиной Л.М., Свенцицкой И.С. М., 1986.
23. История древнего мира: Методические указания / Под ред. Кузищина В.И. М., 1984.
24. Малеванный А.М., Чиглинцев Е.А., Шофман А.С. Классовая борьба в Древнем мире. Казань, 1987.
25. Неронова В.Д. Введение в историю древнего мира.Пермь.,1973.
26. Периодизация всемирной истории. Казань, 1984.
27. Пикус Н.Н. История древнего мира: Методические указания для студентов-заочников I курса исторических факультетов государственных университетов. М., 1968.
28. Практикум по истории древнего мира для студентов - заочников исторических факультетов педагогических институтов/ Сост. Н.Л.Просина, И.С.Свенцицкая. М., 1965, 1972 и др.
29. Древняя и средневековая история / Под ред. В.Е. Максименко. Ростов-на-Дону, 1997.
30. История Африки. Хрестоматия. М., 1979, 1970.
31. Тематическая хрестоматия по истории древнего мира / Сост. Н.Н.Пикус. М., 1963. T.I. - Древний Восток.
32. Хрестоматия по истории древнего мира/ Под ред. В.В.Струве. М., 1950. Т.I. - Древний Восток.
33. / Под ред. В.В.Струве, Д.Г.Редера. М., 1963.
34. Хрестоматия по истории Древнего Востока/ Под ред. М.А.Коростовцева, И.С.Кацнельсона, В.И.Кузищина. М., 1980.
35. Т.I. - Египет и Передняя Азия.
36. Биккерман Э. Хронология Древнего мира. М., 1975.
37. Васильев Л.С. История религий Востока. М., 1988.
38. Всемирная история. М., 1955, 1956. Т.I-II.
39. Т.II. - Бронзовый век. Минск, 1996.
40. Т.III. - Век железа. Минск, 1996.
41. Горелик М.В. Оружие Древнего Востока. М., 1993.
42. Древние цивилизации/ Под ред. Г.М.Бонгарда-Левина. М.,1988.
43. Дьяконов И.М. Пути истории. М., 1994.
44. Искусство Древнего Востока. М., 1968.
45. История Древнего Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и первые очаги рабовладельческой цивилизации.
46. Т.II. - Передняя Азия. Египет/ Под.ред. Г.М. Бонгард-Левина. М.,1988.
47. Качановский Ю.В. Рабовладение, феодализм или азиатский способ производства? М., 1971.
48. Литература Древнего Востока. М., 1971.
49. Никифоров В.Н. Восток и всемирная история. М., 1975, 1977.
50. Төлкеев С. Қ. Ертедегі Греция тарихы. Қарағанды 2001ж.
51. Жанысбекова Г. А., Шабанов Е. И., Жанысбеков А. Ж. Тарихты оқыту әдістемесі. Шымкент, 2004.
52. Иқсанов М. З. Тарихи танымдық ойындар. Өскемен қаласы , 2003.
53. Тұрлығұл Т. Т. Мектепте Қазақстан тарихын оқытудың теориясы мен әдістемесі. Алматы, 2003.
54. Храпченков Г. М. Проблемы содержания и методов обучения в школах Казахстана. Алма – Ата, 1983.
55. Ақатаева Г. Оқушылардың шығармашылық бастамасын дамыту. // Қазақстан тарихы, 2005 № 4.
56. Ахатаева Ғ. Интерактивті әдісті пайдалану негізінде ІІ дүниежүзілік соғыстың басталуы тақырыбын оқыту. // Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), 2004 № 1.
57. Қойшиева С. Э. Оқушылардың тарих пәніне саналы көзқарасын қалыптастыру // Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), 2005, №6.
58. Құрманжанова Г. Тарих пәнін оқытуда интерактивті әдістерді қолдану. // Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), 2005 № 4.
59. Тұрлығұл Т. Т. Жаңа педагогикалық технологиялар және оларды тарихта оқытуда пайдалану. // Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), 2004 № 4.
60. Уәлиева Г. Ойын арқылы оқыту. // Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), 2004 № 2.
61. Шажаева Ә. Танымдық ойындар арқылы дата оқыту. // Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), 2005, № 6.
62. Чиющалинова К. Пікірсайыс технологиясын мектепте қолдану. // Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), 2005, № 2.
63. Ақатаева Г. Оқушылардың шығармашылық бастамасын дамыту. // Қазақстан тарихы, 2005 № 4.
        
        Тақырыбы: Ежелгі Египет мәдениетін мектепте оқытудың  әдістемесі
Кіріспе.....................................................................
.....................................3-8 бб.
І – тарау. ... ... ... ... ... ... ошақтары және Ніл өзенінің Ежелгі Египет мәдениетіне
ықпалы......................................................................
..............9-12бб.
1.2. Ежелгі Египетегі қолөнердің және жазудың
дамуы.......................13-16 бб.
1.3. ... діни ... ... ...... ... және ... - құрылыс нысандары – ежелгі Египет
мәдениетінің ұлы ... ... мен ... ... Египет мәдениетінде алатын
орны........................................................................
....................................21-24 бб.
2.2. Эллинизм дәуіріндегі сәулет – құрылыс өнерінің дамуы..............25-
27 бб.
ІІІ – тарау. «Ежелгі Египет мәдениеті» тақырыбын ... ... ... ойын ... тиімділігі мен түрлері...........28-36
бб.
3.2. ... ... ... ... біз өткенді қайта қарап, қайыра зерделеу үстіндеміз.
Мектептерде, жоғарғы оқу ... Отан ... ... ... ... ... ... Тарих ғылымы мен тарихты оқыту қазіргі күндегі
түбірлі өзгерістер жағдайында маңызы ... да ... ...... ғана ... бүгінгіміз бен кешегіміз.
Тарих және онымен байланысты әлеуметтік ғылымдар кез ... ... беру ... маңызды роль атқарады. Адамзат өзінің
өткенін түсініп, болашағын жоспарлай алады.
Тарих ғылымы мен ... ... ... ... ... ... маңызы бұрынғыдан да артуда. Тарих – бұл ... ғана ... бен ... және ... ... ... ғылымдар кез келген
мемлекеттің білім беру ... ... роль ... Адамзат өзінің
өткенін түсініп, болашағын жоспарлай алады.
Қоғамда болған түбірлі өзгерістер ... беру ... да ... ... ... ... пен ... оқытып үйретуге басты басты
назар аудару қажеттігі ғылымда көптеп ... ... ... Тарихты
оқытудың басты мақсаты – оқушыларға адамзаттың жүріп өткен тарихи ... ... ... ... яғни олар жинаған тарихи тәжірибенің
негізін оқытып үйрету. «Білім туралы» заңда ... ... ... адамзаттық құндылықтарға, ғылым мен рпактика жетістіктері ... ... ... ... шығармашылық рухани, ... әлемдік және
отандық мәдениеттің ... ... - ... ... ... ... ... мектепте тарихты оқытудың басты міндеті – ... ... ... ... тарихымен таныстыру, дүниежүзілік мәдениеттің
басты-басты жетістіктерімен сусындату, өткен тарихты өздігінше сын ... ... өз ... ... толықтырып отыратын, алған ... ... ... алатын азамат тәрбиелеу екені назарда болуы тиіс.
Өзектілігі: Болашақ тарихшыны дайындауда ғана ... ... кез ... ... ... ... тарихын, соның ішінде мәдениет
саласындағы ... ... ... және ... ... ... ие.
«Мәдениет – бұл барлық ілім ұмытылғаннан ... ... ... - деп орта
ғасырлық ғалым Э. Эррио айтқандай, ежелгі ... ... ... ... ... ... ... құндылығымен күннен – күнге жарқырайды[3;
11]. Жалпы адамзат мәдениетінің, ... ... ... ... ... сан ... қайнар көзі, сарқылмас бұлағы, алтын бесігі болған
ежелгі Египет мемлекетінің тарихы мен мәдениеті бүгінгі ... ... өз ... ... Сол ... ... болған «пирамида» қазіргі
күні үлкен тарихи, зор мәнге ие болғаны хақ.
Қалай дегенмен де, ... ... әлем ... да, көп ... ... ... өз ... тарихы әлем тарихының бір бөлігі ретінде ала
аламыз. Бірақ та, отан тарихымен қоса ... жүзі ... да ... оқыту, оны бала ... ... ... ... мен әлемдік үрдістердің, қоғамның құрылу ерекшеліктерін оқыту
бүгінгі ... ... ... да ... ... ... ... оқыту –
жүйе бойынша танымның әуелгі сатысы болып ... ... ... орны зор ... болып саналатын ежелгі ... ... ... оқыту, бала санасына алғашқы мемлкеттерде қалыптасқан
өркениеттің қалыптасуы мен ежелгі мемлекеттер арасындағы ... ... ... ... ... ... сіңіру тарихты оқытудағы
өзекті мәселелердің бірі болып отыр.
«Ежелгі Египет мәдениеті» ... ... және ... ... ... ... қоғамдар мен ... даму ... ... тарихының» құрамдас бөлімі болып табылады. Ежелгі Египет
Ежелгі мәдениеті мен тарихы ... ... ... ... құрылымдардың пайда болуын, дамуын және құлдырауын ... ... ІІІ ... ... б.э.д. Жерорта теңізіндегі
гректік және эллинистік мемлекеттерді Рим империясының ... ... ... ... ... бойынша зерттеулерді талдау, зерттеу,
салыстыру, оқылған материалдарды ... ... ... ... ... Қоғам, тарих, әдістемелік мәселелерін зерттейтін
тарихшылардың еңбектеріне негізделген.
Зерттеу объектісі: Ежелгі дүние тарихының ... ... ... ... ... Египет мәдениеті.
Негізгі мақсат: Ежелгі дүние тарихындағы ежелгі Египет мемлекетінің
қоғамдық – саяси дамуы, әлеуметтік – экономикалық жағдайы мен ... ... ... ... жете ... ... тұрғыда талдап
қарастыру және аталған мемлекеттің тарихын мектеп курсында оқытудың ғылыми
- әдістемелік ерекшеліктерін көрсету.
Міндеттері:
- Ежелгі ... ... ... ... ... ашып
көрсету.
- Алғашқы адам қоныстары және Ніл өзенінің Ежелгі Египет мәдениетіне
ықпалын тарихи ... ... ... ... ... және ... ... деңгейі мен
дәрежесін салыстырмалы түрде жете зерттеу.
- ... діни ...... ... анықтау.
- Пирамидалар мен құрылыстардың ежелгі Египет мәдениетінде алатын
орнын объективті ... ... сай ... ... ... сәулет – құрылыс өнерінің дамуына шынайы баға
беру.
Гипотеза: Ежелгі Египет мәдениеті тақырыбын мектепте оқытудың ғылыми
- әдістемелік ... ... ... ... қалыптастыруда неғұрлым
жоғары дәрежеде ұйымдастыруға жағдай жасайды.
Практикалық маңызы: Мектеп ... мен ... ... оқу ... ... үшін ... ... оқу -
әдістемелік құрал.
Зерттеу базасы : Зеттеу базасы ретінде Шығыс ... ... ... № 37 мектеп – гимназиясының 6 «А» сыныбы.
Тарихнамасы: Ертедегі ... ... ... аяғы мен ХІХ ... ... ... ... ғылымында көрнекті орын ала бастады.
Ертедегі Египет тарихын зерттеу барысында ғалымдар Египет мәдениетіне ... ... ... ... Шанполион, неміс ғалымдары Рубейнштейн
және Говард Картер ... ... ... мен деректерді қортындылау,
талдау жасалынған[19; 91].
Египет тарихын зерттеуге үлкен ... ... ... ... ... ... ... елі Францияда көңіл бөлді. Әртүрлі саяси
партиялардың қақтығыстарында ... ... ... кеңінен
пайдаланды, оның ішінде сәулет құрылыс ... көп мән ... ... ... ертегрек тарихының және мәдениетінің өзіндік
жүйесін К. Маркс пен Ф. Энгельс жасады. Олар Египет ... мен ... ... ... құл ... ... ... өтпелі дамуы түріндегі қоғамдық – экономикалық формация деп
тұжырымдады.Ертедегі ... ... ...... ... зерттеу күрделі процесс болды[24; 9].
1959 жылы Ленинградта Петровский Н., Матвеев В., ... ... ... ... ... шығарады[3]. Көптеген деректерді асқан
ұқыптылықпен зерттеу нәтижесінде бұл монографияларда ... ... ... құл ... пен ... басқа да
формаларының қазіргі жаңаша баяндалуын, Шығыс ... құл ... ... ашып ... – 80 ... ... Египет тарихына әртүрлі жақтарына,
мәдениетіне үлкен орын берілді. Авдиев В.И., ... ... ... В.В., ... Б.А. ... ... ... қырларынан зерттеледі[11, 15, 16, 25]. Полис ... және ... ... ... ... ... ... және оның ішінде
аграрлық қатынастардықұлдық және полис өмірін толықтай ... ... ... Қ. ... ... грек ... ... эллинизм кезеңінің
түбегейлі мәселесі: грек ... ... ... полистік
және полис аралық құрылымдардың арақатынастары, тәуелсіз грек қала
мемлекеттерінң ... және ... ... ... ... ... Египет мәдениеті мен ондағы ғылым мен ... ... ... ... В.И. ... ... ... мәдени
құндылықтарына деерктеріне сипаттама беріледі. Ежелгі Египет жерінен
табылғанг заттай ... ... ... ... тарихи баға
берілген[4, 6].
Соңғы кездері шығып жүрген оқытушыларға арналған ... ... ... ... Федосик В. А., Прохоров А. А., И. О.,Евтуховтар
«Материалы по ... ... мира и ... ... атты кітапша жазып
шығарды[2]. Аталған еңбектің құндылығы Египет тарихын даталық және оқиғалық
тұрғыда ашып, оқушының жылдам ... ... ... ... ... болсақ нақты Египет мәдениетінің деректеріне
арналған қаламыздағы кітапханаларда ... жоқ. ... ... ... ... ... ала ... Атап айтсақ:
История Древнего Востока: Материалы по ... ... по ... ... ... Хрестоматия по истории Древнего
Востока. т.б. [21, 31, 32]
Қазақ тілді басылымдар яғни, Ежелгі Египет тарихы ... ... ... айта алмаймыз. Тәуелсіздік алғанға дейін мәлімет алуға болатын жалғыз
ғана кітап болған. Ол 1978 жылы Ю. С. ... ... ... ... ... ... оқулығын айтуға болады. Еліміз тәуелсіздігін
алғаннан кейін де әлемдік ... ... ... ... әдебиеттер мол
деп айту қиын. Ежелгі дүние тарихы жайлы ... ... ... ... және үш ... тұрады.
І – тарау. Ежелгі Египет өркениетінің дамуы деп аталып ол өз ішінен
алғашқы адам қоныстары және Ніл ... ... ... ... ... Ежелгі Египетегі жазудың және қолөнердің дамуы, сондай – ... діни ...... ... үш ... ... – тарау. Пирамидалар және сәулет - құрылыс нысандары – ежелгі
Египет мәдениетінің ұлы ... деп ... ол өз ... ... құрылыстардың ежелгі Египет мәдениетінде алатын орны мен Эллинизм
дәуіріндегі сәулет – құрылыс өнерінің дамуына ден ... ... ...... «Ежелгі Египет мәдениеті» тақырыбын мектепте оқыту
әдістемесі. І бөлімде ойын ... ... мен ... деп ... ерекшеліктеріне тоқталсам. ІІ бөлімінде тірек конспектісі арқылы сабақ
жоспары берілген.
Соңы қорытынды және қолданылған әдебиеттер тізімімен аяқталады.
Бұған қоса сабақтың ... ... ... ... ... ұсынылған.
І – тарау. Ежелгі Египет өркениетінің дамуы.
1.1. ... адам ... және Ніл ... ... ... ... ... дүниенің өзінде Египеттіктер жоғары деңгейлі Таяу Шығыс
пен Грецияға үлгі болатындай мәдениет құра білді. Ал ... өте келе ... мен ... әлем жұртшылығы бас иді. Еуропалық ғалымдар ... ... ... деп те қарастырады. Өркениет тек адамзат
баласы пайда ... бері ғана ... ... үрдістің жемісі деп
айтсақ та болады. Осы Египет мәдениеті нәр ... ... ... ... ... алғаш пайда болған мәдениет ошақтары жайында ... ... ... ... ... таңда барлық жер әлемге белгілі.
Бірақ, осы елдің өзі өз елінің атауын бұлай ... Олар өз ... жер» деп ... Ал ... ... емес, «Қара жердің балалары »
деп атаған[51; 19]. Себебі, Ніл өзенінің маңындағы жер өте ... ... ... солай атаған көрінеді. Негізінен Мысыр атауын
Арабия түбегіндегі, алдыңғы Азия мен ... ... ... ... «Мысыр» атауы «тұрғын жер, қала» деген мағна ... ... сол ... өзінде Египет жерлеріндегі қалалардың ірі болуы еді.
Қазіргі кезде Египеттіктер өз елін ... деп атап ... ... ... ... атау ... тілінен енген. Б.э. д. І мыңжылдықта
ертедегі гректер алғаш рет ... ене ... ... ... ... ... ... «Хикупта» болды. Осыған байланысты олар бұл елді
Египет деп атаған[22; 29].
Картаға зер салар ... ... ... ... әрі, ... өзен ... – Ніл ... Ніл өзенінің ағысына орай, ел екіге ... Екі ... ... ... деп атады. Осыған орай, төменгі және жоғарғы
Египет деген атаумен ... ... ... ... климаттық жағынан да
ерекшеліктерге орын берді.
Ніл – Египеттің басты байлығы. Себебі, Египеттіктерді азық – ... етіп ... ... өзен ... ... Ніл ... мезгілдік
өзгерістерге сай, тасып отырды. ... ... ... бұл ... дәнді – дақылдар еккен еді. Дәнді – дақылдарды өсірудің
жетілуі мен ... ... ... ... алға жылжып отырды.
Нілдің тасуын құдіретті күшке теңеп ... ... күш иесі – ... ... ... құнарлы жерлерінде папирус, лотос, соялық өсімдіктер,
әртүрлі ағаштар өскен. Ніл өзеннінде көптеген балық түрлері ... ... зер ... болсақ, Египетте балықшылықтың дамығандығын көреміз.
Египеттің таулы шатқалдарында көптеген құрылыс материалдары болды.
Мысалы: гранит, ... т.б. ... ... ... де, ... дамыды.
Металл рудалары ежелгі дүниеден бері дамып отырған сала[16; 49].
Сахара шөлі мен Қызыл теңіз арасындағы ... ... ... ... ... саванналар шөлге айналып, жануарлар мен адамдар
судан тапшылық көре бастады.
Сондықтанда өркениет ... Ніл ... ... ... ... ... алғашқы адамдар тұрақтары Ніл аңғарында емес, ... ... Бұл ... ... ... ... Бұндай тұрақтар
Файгамда, Сиуттың қасынан, Фивы маңайнан ... 98]. Тек, ... ... ғана Ніл ... ... тұрақтана бастаған. Ніл
өзені тасыған уақыттарды ...... жер ... басып кетіп
отырды. Ал, жаз айларында қуаңшылық бой көтеріп, судың тапшылығы болып
қалатын ... аз ... ... ... ағыстарды бұру немесе су
қорын жинақтау үшін көп еңбек күшімен қатар, еңбек құралдврының ... ... ... ... ... егіншілікті өркендету барысында
үлкен каналдар, платиналар орната бастаған. Жер шаруашылығында ... ... ... дегеніміз өзен суларын пайдалану технологиясы.
Платиналар салынған кезде, олардан үлкен бассейіндер құралған. Оларда көп
мөлшерде қажеттілікті ... ... су ... ... ... егін ... ғана айналыспады. Олар ... ... ... де ... Мұны біз ... ... ... табылған сиыр, қой, шошқа сүйектерінің табылуынан көре аламыз.
Археологтордың зерттеулері бойынша ежелгі ... және ... ... ... бірі – ... ұқсас болып келмейтіндігін айтады.
Жоғарғы Египет мәдениеті Африка ... ... ... ... тұрақтары, Жерорта және Алдыңғы Азиялық мәдениетке
ұқсастығын анықтаған. Бұдан біз Ніл ... ... ... ... ... ... ... және мәдени қатынастардың нәтижесінде, ортақ
египеттік халық және ортақ тіл қалыптасты.
Египеттегі ... елді - ... ... ... жұмыстарынан
мәдениеттің жаңа тас дәуірінен қола дәуіріне аяқ басқандығын байқаймыз.
Бадари мәдениеті мөлщері ІҮ ... ... ... Сонымен қатар бұл
кезеңнің шаруашылығы мен ... ... ... ... Мысалы, сол
кездері жер шаруашылығының, мал шаруашылығының, аңшылық пен балық аулау
жедел қарқынмен ... ... ... ... ... тастан жасалған
құралдар кездескен[30; 83].
Бұл кездері қоғам әлі ... ... ... ... ... жер ... мал ... үлкен еңбек ұжымдарының жұмысын талап
етті. Ортақ еңбек қоғам бөлінісін тудыра қойған жоқ болатын.
Династиялық кезеңге дейінгі ... ... бір ... ... І» және ... ІІ» деп атаған. Бұл мәдениетке жататын ... және ... ... де ... ... І» ... алғаш рет
ніл өзені аңғарларына жер өңдеу таралған. Тауар алмасу Эгей ... ... ... ... ... ... «Негада ІІ» кезеңінде
көптеген өзгерістер болды[35; 103]. ... ... ... ... ... пайда бола бастады. Халықаралық тауар алмасу кеңейді. Осы кезде
ескі заңдар өз күшін ... ... ... ... ... Бұл ... ... Кедей және байларды жерлеуде көптеген ... ... ... ... ... және ... дамуы.
Ежелгі Египет мәдениетінің ең бір ерекшеліктерінің бірі ол жазу мен
қолөнердің дамуы. Ежелгі Египетте геометриялық оюлар салынған қыш ... ... ... ... ... құралдары да ерекше қарқынмен
дами түскен. Археологтардың ... ... ... ... ... ... заттар, түме сынды т.б. заттар табылған[38; 135].
Аңшылықта египеттіктер бумеранг қолданған. Бумерангтарды ... ... ... ... ... ... жасақтауға да пайдаланған еді.
І – ІІ әулет билігінің тұсында Египет қола дәуіріне аяқ басты. ... ... ... ... ... көп қолданғандығынан көре аламыз.
Олардың арасынан ине, пышақ, ара, шеге, ... ... ... ... ... еді. Ол кездері кремнийден жасалған еңбек құралдары
қола мен мыс дәуірінде қатар жүрді. Еңбек құралдарының көбеюі, әсіресе, ... ... ... үлес ... ... ... көптеген әшекей бұйымдарын алтын, тас, піл сүйегі,
ағаш сынды заттардан жасап отырды. Жоғарғы және ... ... ... ... көп ... қосыты. Екі Египеттің бірігуі мәдени байланысты
жаңғыртып қана қоймай, жаңа, ортақ құндылықтардың туындауына өз ... ... ... дамытты. Жүзім шаруашылығы Төменгі ... егін ... ... ... ... еді, ... байланысты
жаңа еңбек құралдары дүниеге келе бастады.
Қоғамның таптарға бөлінуі, Египетте ортақ, тұтас мемлекеттің ... және ІІ ... ... сәйкес келді. Таптардың пайда болуы қол
еңбегіне деген сұранысты ұлғайта түсті. Жоғарға тап ... ... ... еңбектерін пайдалана отырып әртүрлі заттарды жасата ... ... ... ... қолөнердің дамуына өз септігін
тигізді[40; 168].
Египеттіктер өте дарынды суретшілер болған. Олар өте ... ... ... болып жатқан оқиғалармен қоса жан – ... мен ... ... ... алған. Бұл суреттерге қарай
отырып, Ежелгі Египет қоғамына көз жүгіртуге әбден болады.
Ежелгі тастарда салынған суреттердің бірінде кеменің ... ... ... адамдардың балық аулап тұрғандығы бейнеленілген. ... ... ... ... ... болады. Кемені жасауда
қолөнершілердің кол күші ... ... ... қоса
египеттіктерде тоқыма жасау ісіде алға жылжыды. Олар тоқыма станоктарын
шығарды. Қарапайым механикалық ... бұл ... ... ... ... ... ... сатып алып отырған болатын.
Ежелгі Египет жерлерінде зергерлік қолөнер бұйымдарын жасау орта және
кейінгі ... ... ... даму ... ... десе де ... ... табылған алтыннан жасалған әшекей заттар ... ... ... ... Осы ... ... ... мен сыртқы қауіптен қорғану мақсатында қару – жарақтар жасалынды.
Қаруларды безендіру, оған шартты ... соғу да ... ... жылы ... Георг Эберс ұзынды 20 метрлік папирусты аударады.
Онда бірнеше ... ... аты, ... ... ... ... әдіс ... және емдік шөптердің аты жазылған еді. Аталған папируста жарақат
болған кездерде қолданылатын емдер, хирургиялық оперциялар түрі айтыла ... ... ... жөнінде сөз қозғалады. Кейіннен археологтар
емдеуге қажетті бірнеше құралдар табады. ... ... ... ... бұл ... сол ... қолөнердің, ғылым мен
білімнің даму деңгейінің жоғары болғандығын дәлеледей түседі[49; 133].
Ерте патшалық кезеңінде Египеттік жазу жүйесі қалыптасты. ... өте ... Жазу ... адам ... немесе жануар,
тіпті, оқиғаның суреті де кездесіп ... ... ... ... елдердің қатарында Египет үздіктердің ... ... ... ... ... ... ... дерлік
қолданылмады. Сөздің соңында белгілер арқылы дауысты дыбыс белгіленіп
отырды. ... бұл ... ... ... ... ... болып
отырған.
Иероглифтерден басқа египеттіктер басқа да, жазу жүйесін қолданды,
оны иератикалық деп ... Ол тез жазу ... ... ... көп ... ... ... жазылды. Көбінесе, тері,
саз балшық, бұлдарға жазған еді. Негізгі жазу материалы – папирус ... ... ... ... ... Жаңа ой басталған уақытта ежелгі
Египеттіктер өз ойларын азат жолмен бастаған болатын. Иератикалық ... ... ... ... ... ... жазудың ерекшелігі
олар иероглифтік белгілерге қарағанда бір бірінен бөлек жазылады[45; 109].
Б. э. д. ғасырда Египеттік ... тағы бір түрі ... Ол ... ... ... ... ... еді. Оның ерекшелігі – онда даусты дыбысты бейнелеу мүмкіндігі
берілген. Жаңа эраның басынан ... ... грек ... ... Тек грек әліпбиіне ... өз ... ... Грек ... өз бастауын египет әліпбиінен ... ... ... ... ... ... қайта оралды. Ол
кездері египеттіктер өздері шығарған әріптің өңі ... ... ... ... ... ... бұл жазба араб
әліпбиінің бастауы болып табылады. Египеттіктер бұны ... ... грек ... ... ол ... да ... болатын.
Мемлекеттік деңгейде пайдаланылатын ресми әліпби ретінде ... ... ... ... жатқан елді – мекендер өз істеріне
жарата бастады. Б. э. д. ХІІІ – ХІІ ғғ. ... ... ... ... египет жазбасын пайдаланды. Б. э. д. ІХ – ҮІІ ғғ. Финикиялық
әліпбиді ... ... ... Олар ... өңдеп, өз тілдеріне
ыңғайлап алды. Түбіне зер салар болсақ, ... ... ... ... ... десе де ... ... оны мемлекеттік істерде қолданысқа енгізетін
адамдар арнайы фараондардың қарамағында оқытылатын болған. Мектепте оқитын
бала ... ... пен ... ... ... ... Жаза және ... алатын бала оқуын бітіргеннен кейін фараон ауласында қызмет етуге
қалтырылатын болған. Мектептерде көбінесе мемлекет шенеуніктерінің балалары
оқыған.
1.3. Ертедегі діни ...... ... дін ... ... ... ... болды.
Дінді көбінесе халықты бағындыру үшін пайдаланды. Олар өз ... ... Ерте ... ... ... ... дамыды. Әр номның өз
қамқоршы ... ... ... ... 30 - дан ... ... ... қатар, тек жануарлар емес, табиғаттағы түрлі құбылыстарды
құдайға теңеген. Күн құдайы – Ра, Ай құдайы – Тот, Жер ... – Теб, ... – Нут, Ніл ... – Хани т.б. ... шындық, әділдік сияқты
абстрактілі ұғымдардың да құдайлары пайда бола бастады. Египетте көбінесе
Осирис құдайына табыну кең ... Ол аңыз ... жер ... Теб пен ... ... ... Ол ең алғашқы патша болып, адамдарға жерді өңдеуді
үйреткен. Оның бауыры Сет – ... ... ... ... ... ... Исида қашады. Ол дельтаға келгенде, оның Хор деген баласы
туады. Сонымен құдайлар Осиристі тірілтеді. ... ... о ... ал Хор ... осы дүниенің құдайы деп есептеледі. Хор Сетпен
шайқасып, жеңіске ... ... ... наным – сенімдері табиғатпен тығыз байланысты болып
келді. Египеттіктер күнді, айды, Ніл өзенін, ... т.б. ... ... Сол ... перғауындарды, ирригация жүйесінің басшысы
болып табылатын ел басшысын құдайдай дәріптеді. Египеттің ... да, ... ... ... әсер ... ... ... жуық
құдайлары болған. Құдайлар көп жағдайда әкімшілік – территориялық принцип
бойынша бөлінген. Амон, Ра, Птах ... ... ... ... 61]. Орта патшалық кезінде Египет ... ... ... ...... ... Бұл жағдай Египет құдайларына басқа
құдайлардың қосылауына алып келді.
Египет мифологиясының тағы бір ... ... ... басым
болуы. Құдайлардың өте көп болуы, абыздардың ... бір ... ... ... құдайлардың атқаратын ісін жөнге келтіру жүзеге аспады.
Египетмифологиясында ... ... орын ... Абыздардың айтуы
бойынша ол бір уақытта адам әрі құдай болып табылған. ... ... оның ... ... ... ... ықпалы Египетке үлкен әсерін тигізді. Аменхотеп ІҮ тұсында
Ефраттан Нілдің бойына дейін ... ... ... ... ІҮ ... ... құтылғысы келді. Олардан құтылу ... ... ... ... ... ... іздеді. Ол
кездері «Немху» деп қарапайым адамдарды атаған[34; 74]. Фараон осылайша
немхуларды үлкен ... қоя ... ... ... өлгенге дейін оған
қызмет етуге ант береді. Аменхотеп ІҮ ... ... ... ... Ол тіпті, Осирис пен Амонға да ... ... ... ... ... ... Атон ... сенуге халықты мәжбүрлейді.
Атон тек Египеттің ғана емес, бүкіл ... ... ... есептеледі.
Аменхотеп ІҮ енді бұрынғы құдайлардың мүсінін ... ... ... ... ІҮ өзін ... деп атайды. Оның көзі тірісінде оған
арнап храмдар салына ... ... ... ... ... Атон құдайының қаласы Ахетатонға
көшті. Ахетатон 300км. Жерде орналасты. Қаланы өзге қалалрға ... ... ... ... ... ... арнап храм салдырды. Қала
бұрынғы астана Фивыға мүлдем ұқсас болған жоқ. Қалада немкулар ... ... ... ... 17 жыл ... ... көз жұмады. Эхнатон
дүниежүзіндегі ең білрінші діни реформа жасаған ... ... ... Бірақ, ол өлгеннен кейін оның ортақ құдай жасауға раналған діни
реформасына ... ... ... ... өз діндеріне оралады. Бұл жерден
көретініміз, фараон билігінің саясатпен астасып жататындығы. Сондай - ... ... ... дінінің жойылмауына көптеген себептер негіз болған.
Мысалы, 17 жылдың ішінде ғасырлар бойы ... келе ... ... ... емес еді. ... ... ... қатал болуы да, жаңа дінге
қарсылықты күшейткен еді. Жаңа дін негізінен тек үстем тап арасында ... ... еді. ... жақын адамдар ғана ұстанған еді.
Египет дінінде қатыс болған ... ... ... ... түсінігінше о дүниелік болған адамдар басқа әлемде өмір сүреді ... ... ... адамның денесін сақтап алып қалу ... ... ... ... ... ... ... Мумиялау дегеніміз –
мәйіттің ішкі органдарын алып, әртүрлі бальзамдармен адам ... ... ... ... әдіс Ежелгі Египетте кеңінен сақталды. Мәйітті
сақтау да, ... ... ... ... байланысты іске асырылып
отырған. ... ... ... ... ... өте ... болды. Ал, фараондар және оның жақындастарының мүрдесі өте жақсы
деңгейдже ... еді. Бұл ... ... ... өмір ... болса, о
дүниеде де, сол деңгейді сақтайды деп сенген еді[6; 56].
Египеттіктердің сенімі бойынша адам ... түсу үшін ... мен ... өте ... болу ... деп топшалаған. ... ... бай адам ... ... оның ... ... мен құлдарын қоса ... ... ... ... мазарлардың, яғни кішілі – ірілі пирамидалардың ішінен
мумияланған ... да ... ... ... ... ... ... әр түрлі жақтарын қарастыруымызға
болады. Ғалымдардың ... бұл ... ... ... ... Египеттің орналасқан территориясы шөлді аймақ болып келетіні
белгілі. Шөлді аймақтарда ... ... ... ... ... ... ... өмірін қорғаумен, яғни мысықтың ... ... осы бір ... ... ... күш жағынан басқа
жануарлардан ... ... ... ... ... біліп, оны ... ... ... ... ... ... көрсеткен. ... да, ... ... ... о ... де, қорғайды деген үмітпен бірге жерлеп отырған
деседі[37; 109].
Жаңа патшалық ... ... ... адам ... ... үшін ... ... береді деген идея туындай бастаған. «Өлілер кітабында»
жазылғандай өлген адам әділеттілік ... ... ... ... бұл ... ... ... есеп беретіндігі толықтай баяндалған болатын[7;
88].
ІІ – ... ... және ... - ... нысандары – ежелгі Египет
мәдениетінің ұлы жетістігі.
2.1. Пирамидалар мен құрылыстардың ежелгі Египет мәдениетінде алатын орны.
Алғашқы қоныстардың ... ... өте бай. ... алар ... Бени, Салам маңайында орналасқан қоныстарды ... ... бұл ... үлкен бір қаланы тапқан. Оның ауданы 3 шаршы км.
болған. Қала ... екі ... ... Екі көше ... 12 – 13 ... 212]. Бұл ... ... тәріздес формалары болды. Олар
тростиктерден жасалған. ... ... үй ... саз балшықтан
жасалған кірпіштер маңызды рол атқарған. Үйдің едені балшықтан ... ... ... құрылысының дамыған кезеңі ерте және орталық ... ... ... Осы ... ... ең кереметтері мен сәулет құрылыстың
ең ғажайыптары салынған.
ІІІ әулет ... ... ... ... ... ... ерте ... басталады. Патша билігі күшейіп, құлдардың саны өсе түседі. ... ... ... ... ... ... және құрылыста
пайдаланылды. Билік ертешығыстағы сияқты шексіз сипатқа ие ... ... сол ... ... оңтүстігіндегі Саккар тұрағына ІІІ
әулеттің бірінші патшасы Джосер үлкен ғимарат салады. Пирамида баспалдақты
болып салынады. Алты ... 60 ... ... Бұл ... ... ... атқарған. Пирамида ішінде қымбат тастар мен алтынмен
безендірілген саркафаг бар. Онда ... ... ... ... өзінің аңызы бар. Джосер пирамидасын аңыз бойынша Имхотеп
ойшыл, ... ... ... ... ... ... ... Египетте пирамидалар салдырудың
негізін қалайды. Бұдан кейін Египетте пирамида ... ... ... мазар ғана емес, ол ... ... ... де,
байқатататын еді. Джосердан кейін оның ізін басушы перғауындар мен ... ... ... ... ... кейбіреуі салынып
бітпеген. Бұған себеп перғауындар мен ... ... ... ... ... ... ... кетуі болған.
1954 жылы 2 ақпанда Египет ғалымы Тойем Джосер пирамидасының қасынан
жерасты жолын ... ... 6 ... жеткен. Ғалымдардың болжамы
бойынша, билеушінің пирамидасын салып бітіріп үлгермегендіктен, оны Джосер
пирамидасының ішіне енгізіп, жерасты жолы ... ... ... ... 62 ... 26 ... білезік, инелер, құстардың алтын мүсіндері,
т.б. көптеген ... ... ... ІІІ ... ... көп ... куәгері. Пирамидалар ішіндегі папирустар мен
заттардан ежелгі ... ... ... ... алынып отыр. Сонымен
қатар, пирамидалар патшалардың алып күшін білдіреді[13; 182].
ІҮ әулет ... да, ... алып ... шеру ... Осының
жарқын көрінісі – алып пирамидалар еді. Сиафрудың ұлы ...... ... ... және ... сынды үлкен пирамидалар тұрғыза
бастады. Олар Каирдің қасындағы Гизэ тұрағында ... ... ... ... ... ... бола бастады.
Олардың ішіндегі ең алыбы Хуфу пирамидасы. Ол шамамен 2 миллион 300
мың тас ... ... ... 147 метрді құрайды. Пирамидаға
кіретін жол 14 метр биіктікте ... ... ... ... ештеңе айтылмаған. Тек, грек тарихшысы Герадоттың еңбегінен бірнеше
аңыздарды оқуға болады[12; 142]. Хеопс ... салу ... ... яғни құлдардың жағдайы өте нашарлады. Оны салуда ... ... ... ... ... ... ... жеткізетін
жолды салудың өзіне 10 жыл уақыт кеткен. Ал, пирамиданың өзін салуға жиырма
жыл уақытын жұмсаған еді. ... ... 3 айда 100 мың адам ... ... ... ... Оның айналасында көптеген зираттар
орналасты. Онда патша семьясының ... ... ... жерленді. Б.з.д.
2000 жылы Фивыда ХІІ әулет билігі басталған ... Бұл екі ... ... ... орта патшалық деген атпен тарихта белгілі. ХІІ
әулеттің негізін қалаушы Аменхотеп І жаңа патша Фивыда ... ол ... және ... ... ... ... ... Иттауи деп аталынды.
Орта патшалық перғауындары Ерте патшалық билеушілеріне еліктеп, өз өз
астаналарының оңтүстігіне пирамидалар сала бастады. ... бұл ... ... ... ... алып пирамидалардың орта биіктігіне
де жетпеді. Олар көбінесе алып құрылыс – лабиринт ... ... ... ... ... ... ... Лабиринт 70000 шаршы метрді алып
жатты. Ол туралы Герадот «Мен оны өз көзіммен көрдім, оған еш ... ... Грек және Рим ... жол ... ... кетуі мүмкін»,
- деп жазады. Ал, Страбон «Лабиринттегі әр бөлме, әр номға ... ... ... ... - деп ... 101]. Орта патшалық
тұсындағы Иллакундағы бір пирамиданың ... ... бір қала ... Оны ... ... қала» деп атаған. Қала үлкен өзендермен
қоршалған. Қала екі ... ... ... ... сарайлар орналасқан.
Батыс бөлігінде кедейлер қоныстанғандығы құрылыстардан белгілі болып отыр.
1955 жылы египтолог Хейс өзінің көпжылдық Брукмен музейіндегі жұмысын
аяқтады. Ол ... ... ... ... ... ... сырларын ашты. Пирамидалар негізінен тек, құрылыс ретінде
қарастырмауымыз ... Осы ... ... ... талай
тарихи шындық жазылып қалдырылған еді. Негізінен перғауындар мен Египет
билеушілері пирамидаларды өзінің көзі ... ... ол ... ... ... қылып қалдырып отырған еді. Сондықтан да, бұл папирустарда
билеушілердің ішкі – сыртқы саясаттры ... ... ... ... алғанда ежелгі Египет тарихынан толықтай мәлімет беретін пирамидалар
екендігін ұмытпауымыз қажет. Осмы ... ... ... ... ... жете зерттеуге мүмкіндік алып отырмыз.
2.2. Эллинизм дәуіріндегі сәулет – құрылыс өнерінің дамуы.
Египет эллиндік мемлекеттерінің ішіндегі ірілерінің бірі ... ... ... басқарды. Алғашқы патшасы Александр Македонскийдің әскер
басшыларының бірі Птоломей Лаг (б.э.д. 323 – 283 жж.) ... ... ... ... үш грек ... Александрия,
Птоломейда, Навкратис орналасты. Патша сарайы Александрияда ... ... ... ... ... ... Патша өзіне жақын адамдардан
жоғары мәртебелі төрелерді тағайындады, олардың ішінде ... ... ең ... бастығы – диойкет, патшаның елді басқарудағы оң қолы
болды. Құрылыс мәселелерін де сол ... ... ... ... ... ... еңбектер қалған еді. Соның
ішінде ең бір маңыздысы ретінде ... ІІІ ғ. ... абыз ... патшаға «Египет тарихы» кітабын ұсынады[48; 39].
Аталған кітаптан ... ... ... ... ... ... ... жырлау кеңінен тарай бастаған. ... ... ... у – ... жалықтырғандығы баяндалады. Бұдан көретініміз қала
халқының көбейіп, негізінен елдің дамығандығы ... ... ... қала мен ... ... ... ... нақты көрінісі ретінде Александрия қаласын атауға болады. Бұл қалада
ежелгі Египеттік мәдениет қалдықтары болмады десе де ... ... ... ... салынғандықтан, бұл жердерде көбінесе осы ...... ... ... ұзындығы 5 км. Ені 1,2 км. Қаланы 12 км. ... ... ... болатын. Қалаға Фарос аралы жақын орналасты. Бұл ... ... ... ... орналасты. Деректер ... ... ... 299 – 283 ... ... әрі, шипагер
Сострат салған еді. Бұл ... ... 170 ... ... ... ... ... өзінде кездеспейді. Құрылыс жағынан ... ... толы ... Табаны жалпақ әрі ... ... ал төбе жағы ... ... ... қарай салынды[36; 121]. Ең
жоғарғы жағына теңіздегі кемелерге бағдар беру мақсатында орналасқан шырақ
тұрды. ... ... ... арқала көтерілуге мүмкіндік туындады.
Қала ішінде базар, моншалар, сот ғимараттары т.б. болды. Кейбіреулері
3 – 4 ... ... ... ... ... Египет кварталы болды. Онда
Серакис ... ... ... храмы Серакис құдайына арналып салынды.
Серакис құдайы Александрия қаласының қамқоршысы ... ... ... ... ... ... Александрия қаласының тұрғындары болып
табылды.
Римнің гүлденуіне дейін қалада – грек, ... ... ... ... Ол дүниежүзіндегі көпұлтты және ең ірі қалаға ... және ... ... ... ... ... ... ең ірі
қалаға айналғандығы белгілі. Б.э. І – ... ... 1 млн. ... ... 152].
Ерте өркениеттік фараондар сияқты Птоломей ІІ үлкен зоологиялық бақ
салдырды. Онда Орта ... ... ... әкелінген жануарлар болды.
Мысалы: леопард, барыстар, ... ... ... ... ... мен аю және ... құс ... т.б. болған.
Қалада керемет сарайлар салынды. ... ... ... арналған мовзолей, әскери казармалар салынды. Осында ғылыми
орталық ... ... ... ... негізін қалаушы
Птоломей І болды. Кітапханаға ... әр ... ... ... ... ... Онда 90 мың ... 400 мың свитоктар сақталынған. Б.э.
І – ғасырда кітапханада кітап қоры 700 мыңға жетті[26; 132].
Птоломей І тұсында ... ... ...... ... Онда ... әр ... келген ғалымдар еңбек етті. Мусион
мен кітапхана Александрияны дүниежүзінің мәдениет орталығына ... ... ... ... ... қатар, астронамдар Никейский мен
Птоломей, ботаник Гефраст еңбектері жатады. ІІІ ғасырдың ұлы ... ... осы ... еңбек етті. Қан айналым жүйесін ашқан ... ... ... ерте Египет медицинасына негізделген ғалым еңбектрі
Александрияда ... ... ... ... ... ... еңбек етті. Египет тарихын жазған Манефон болды. Ол
грекше білім алды.
ІІІ – тарау. «Ежелгі Египет ... ... ... ... ойын ... ... мен ... – мектепте оқушыларға білім және тәрбие берудің негізгі буыны.
Оқу бағдарламаларының өзгеруіне ... ... ... де, ... ... да ... түсуде. Сонымен бірге сабақтардың өздері де
жетілдіріліп, жылдан жылға сана жағынан ... ... ... ... тілінде оқытатын мектептерде тарих сабақтарының сапасы ... ... ... шебер ұйымдастыратын тарихшы мұғалімдер саны
көбейе түсуде.
Қазіргі білім беру саласына ... ... ... ... ... тарих пәнінің оқытылуына баса назар аударылып отыр.
Еліміздің тәуелсіздікке ие ... ... ... ... халқымыздың ежелгісін
егжей-тегжей үйренуді, терең, ауқымды мәселелерді зерделеп, талдау жасауды,
тарихтағы халық бұқарасының қызметін көрсете ... ... ... жасаушы халық екендігін түсіндіруді талап етіп отыр[51; 22].
Тарих пәнін оқытудың басты міндеті – жас ұрпақты адамзаттың ... мен ... ... ... ... жетістіктерімен
сусындату, тарихты сын көзімен ... ... ... ... жұмыс істеп, дұрыс қорытынды жасай алатын оқушыларды
тәрбиелеп шығару.
Осы міндетті орындаудың бір жолы – ... ... ... ... ... ... ... бір-біріне сұрақтар қояды, бір-біріне көмек
көрсетуді үйренеді. Оқушы өзіне ... ... ... ... ... ... ... деген қызығушылығын арттыру, ойлау, еңбек ету
қабілетін дамыту, ... ... ... ... ... ... ... ең көрнектісін, ең ... ... алу, өз ... ... қорытынды жасау, өз жұмысына баға беру – міне бұл мұғалімнің
алдына қойған негізгі мақсаты. Бұл ... жету ... ... педагог –
ұстаздар, әдіскерлер, жағашылдар зерттеп, қаншама көп ... ... ... ... ... қолданылатын көптеген педагогикалық ой – түрлерінің
маңызы зор. Осы ... ... ... үшін оның ... ... ... жүзеге асыру және нәтижесі талдануы тиіс. Ойын
қоғамдық тәжірибені ққайта қалпына келтіретін және меңгеретін іс - ... ... ... ... ойындардың көпшілігінің мынандай
ерекшеліктері болады: оған ... өз ... ... ... ... ... ... бар болады. Бұлармен қатар,
ойын мынадай қызметтер ... ... ... жағдаймен
таныстырады, ұлтаралық қарым – қатынасқа үйретеді, олардың өз мүмкіндігін
жүзеге асыруға жағдай жасайды, бала ... ... ... ... ... ... ... қиындықтарды жеңе білуге үйренеді, оқушылардың көңілін
көтеру ойынның негізгі қызметінің ... ... ... ... ... ... мазмұндық, жас ерекшеліктеріне
байланысты болып ... Ойын ... ... ... ... ... ... деп есептейді. Дидактикалық ойын – бұл
оқытудың ... ... ... ... ... ... мақсаты мен
бағыты бар шығармашылық іс әрекет. С. Ф. ... мен Ю.С. ... ... ... ойын мен ... ойынның айырмашылығы,
танымдық ойын мазмұнымен, білімнің ...... ... ойын тек ... ... дейді[55; 31].
Ойын ешқашан білімнің мазмұны мен құнын төмендетпейді, қайта
мазмұнын ... ... ... ойын ... оқушылар бір – бірінен
алғарлығымен білімділігі арқасында асып ... ... Ойын ... ... оқу ... қажетіне қарай бағыттайды, ал ойын
әдістері ... оқу ... ... ... ... ... ойын ... өткен сабақ қарапайым, оңай есте сақталатын болады.
Материал өте жылдам екпінмен беріледі. Ойын кезінде ... ... ... үлкен көлемді оқу жұмысын орындайды. Ойын арқылы тапсырма ... үй ... ... ... ... ... дайындықсыз
келетін оқушылар да – бар ... бар ... ... ... ... қабілетін қалыптастыруда өтілгелі отырған жаңа тақырыпты
оқушыларға даяр күйінде ... ... ... ... қою арқылы
жүргізудің ықпалы өте зор. Сол үшін де, ... ойын ... ... Ең негізгісі сыныптарға барлық оқушылардың жұмыс істеуіне мүмкіндік
жасалады. Ойынды сабақтың ... ... ... ... ... ... ... төмендеп, жалыға бастағанда ойын олардың
жұмыс істеу қабілетін жандандырып, ойларын жүйелеуге, ... ... ... ... ... пайдалынатын ойындар мынадай түрге
бөлінеді[60; 34]:
Иммитациялық (қимыл – ... ... ... ... ... бағынбайтын)
Рольдік (ережеге бағынатын)
Іскерлік (басқару, экологиялық)
Ұжымдық (командалық)
Жарыс сайыс (топтық)
Нәтиже көрсету ойыны т.б. болып бөлінеді.
Тағы бір ойын сабағының басты түрі ... ойын ... ... ... отандық педагогикада көзқарас алмастыру және проблемаларды
шешуде ... ... және ... ... ... ... ... белгілі педагог М. В. Кларин мыналарды жатқызады[59;
45]:
«Дөңгелек үстел» - бұл ... бір ... тобы – ... ... қатынасатын әңгімелесу.
«Эксперимент комиссиясының отырысы» - мұнда оқушылар 4 – 6 адамнан топ
құрап, арасынан өз ... ... ... әр ... ... ... беріледі, содан кейін әр топ өз көзқарастарын ... ... ... та, ... ... ... та ойнауға болады.
«Форум» - бұл ойын жоғарыда аталған ойындарға ұқсас, бірақ ... топ пен ... ... ... ... ... - бұл ... ойынында топ жетекшісі өз көзқарасын
білдіріп, сынып алдында сөз ... және ... ... ... - қарама – қарсы екі команданың жарыссөзі арқылы бір
проблеманы екі ... ... ... - бұл ойын ... екі ... екі ... қарама
– қайшылықты, конфликтіге толы ортақ көзқарас болмаған кезде ... шешу ... ... ... ... көзқарастарының
біркелкі болуын талап ету міндетті емес. Бұл ... ... ... ... жету ... ... ... ойлау, өз
көзқарастарын білдіру, ғылыми тұрғыдан қорғай білу ... ... ... бұл ... ... әдістемесі төмендегідей:
1. Ойынның мәні мен мазмұнын ашу.
2. Ойынның ... ... ... түрі мен ... анықтап алу.
4. Ойын шартын жасап, түсіндіру.
5. Ойын ұйымдастыру барысындағы мұғалімнің ролі.
6. Оқушының іс-әрекеті.
7. Ойынды бақылап, қорытынды жасау.
Ойын соңында ойын барысындағы ... мен ... ... ... ... ... отырған дұрыс. Ойын баланың көңілін өсіріп,
ойын сергітіп қана ... ... ... оның ...... ... Балалар ойын арқылы бір – бірімен тез тіл ... ... ... ... да алғыр, шымыр да епті, қайратты да қажырлы
болуды армандамайтын бала жоқ. ... ... өзі ... ... ... көзі ... ықпал етеді, танымын жетілдіреді. Ойында ... салт – ... елес ... ... ... да ... ойын
ойнатқанда халық қазынасынан, оның тұрмыс – тіршілігінен де мағлұмат беріп
отыру керек. Мысалы, оқушыларды топқа бөлу кезінде ... кім көп ... ... «Хан ... ... ... ... Сөз ойындарының
қатарына жұмбақтар шешіп, мақал – ... айту да ... Бұл ... бір тақырып төңірегінде өткізу арқылы оқушылардың дүниетанымын
кеңейтеміз және ойлау шапшаңдығы арттырып, ... ... мен ... ... ... ... 25].
Аталған ойын түрлерін ойын сабағында қолдау өте тиімді болып келеді.
Мектепте тарих пәнін ... ... ... ... іс - ... ... ерекше орын алады. Іс - әрекет ... ... ... ... ... ... нәтиже беретін әдіс. Бұл әдіс
оқушының оқиғаға «тікелей ... және ... ... сөйлеуі» әсерін
тудырады да, сабақта өтілген материалды жоғары деңгейде меңгеру ... Іс ... ... ... ... ... көрінеді:
1. Оқушыны басқа адамның рөліне енгізіп, оның ойын, сезімін, іс -
әрекетінің мақсаты мен ... ... ... Оқушының сабақта алған білімі эмоциялық бояуларымен, сезімдік
әсермен қабылданып, тарихи оқиға ... ... ... ... ... Іс - ... ойнына дайындалу барысында оқушының тарихи білімі
тереңдейді.
Мектепте ... ... жиі ... ойын ... ретінде
тапсырма – ойындарды, картографиялық ойындарды, хронологиялық іскерліктерін
қалыптастыратын ойындарды атауға болады.
Тапсырма ойындар атақты тұлғаларға мінездеме беруге негізделген ... ... ... ... тұлғаларды сипаттайтын «Қай тарихи тұлға?»
немесе «Мұны кім айтты?», «Бұл кім?» ... ... ... ... кез – келген сыныпта қолдануға болады. «Қай тарихи тұлға?» ойнында
оқушыларға белгілі мемлекет ... ... ... ... ... ... ... қайраткердің атын, ... ... ... ... ... керек. «Мұны кім айтты?» ойнында да
кеспе қағаздар таратылады, оларға атақты ... ... ... ... ... ... және оның ... айтқанын тауып
әңгімелейді. «Бұл кім?» ойын – тапсырмасы оқушылардың ... ... ... ... ... өмір ... аты – ... тапқызады. Мысалы, оқушы мынадай тапсырма алуы
мүмкін:
1. Спартада заң шығарған алғашқы адам.
2. Б.з.д.Ү ғасырда заң шығарған ... ... ... флотының басшысы?
Картографиялық ойыны – кезінде бір оқушы үндемей картадағы объетіні
көрсетеді, ал басқа ... ... ... ... тақтаға объектінің атын
жазады. Егер біреуі сөйлеп қалса, ... ... Ойын ... ... ... ... «Оңтүстіктен солтүстікке қарай, ... ... ... т. с. с.» типтес ойын ... ... ... ... ... ... байланысты оқиғаларды айтуы
тиіс. Мысалы, Мессения десе оқушы Мессенияда болған ... ... ... ақ ... ... ойыны да жүргізілуі мүмкін. Кеспе қағазға төрт
қала немесе елдімекен жазылады. Белгілі бір тарихи құбылысқа немесе ... тек ... ғана ... Оқушының міндеті осы қатыссыз қаланы тауып,
қатарды қатеден ... ... ... ... да ... ... ... – сөздің соңғы әрпінен
келесі сөз басталатын сөздер тізбегі.
Хронрологиялық ойындар. Тарихта оқушының хронологиялық ... зор мән ... ... ... меңгеруге байланысты
тапсырмалар да саналуан болуы мүмкін. Мысалы, оқиғаның датасын анықтау
немесе датасы бойынша ... ... ... ... іс – ... ... ... ұсынылған саналуан даталардың ... ... ... ... ... анықтау, оқиғаның қандай дәуірге ... ... ... ... ... ... ... 6-7 сыныптардағы оқушыларға оқиғаларды хронологиялық ретімен
орналастыру тапсырмалары берілуі ... ... ... фактісін анықтау немесе керісінше фактілердің датасын анықтау;
берілген хронологиялық қатардың арасынан басы артық, ... сай ... ... ... ... ... анықтау; оқиғаның кезеңдік
даталарын анықтауға карточка, тест, тақтада (плакатта, дәптерде) ... ... ... беру түрінде беріледі. ... ... ... ... ... әрбір мүшесі жетекші жариялаған оқиғаның
датасын жазады), «уақыт таспасы» (даталарды белгілі ... ... ... ... ... әлеууметтік қозғалыстар): «Ортақ дата» (бір жылда
әртүрлі елдерде болған ... ... ... ... ... ... ... командалардың фишкалары ойын алаңы бойынша ... ... ... ... анықталады. Жауап қате ... ... ... ... ойынды жаңадан бастайды. Сондай – ақ тақтаға
шашыратылып ... ... ... ... дата ... тиіс.
Келесі бір ойынға дайындалған кезде мұғалім даталарды барлық формасындағы
картонға ... ... ... ... ... ... аулап», онда
жазылған даталардың оқиғасын айтып береді. Хронологиялық кеспе қағаздар
«Үндемес» ойнын ... де ... ... ... ... ал
оқушылар қажет датасы жазылған кеспе қағазды көрсетеді. Әрбір дұрыс жауап
үшін бір балл ... қай ... көп балл ... ... ... даусыз нәрсе[61; 41].
Білімді жаңғырту кезеңіндегі ойынның маңызы ерекше. Мұндай сабақтарды
оқушылар өте жақсы көреді. Ал, ... ... ... ... ... ... ... не болғаны, болашақта не болатыны
қызықты. Бұл қызығушылықты қанағаттандыру үшін ... ... ... ... Бұл ойын ... ... дәл анықтауды, қиялдай алуды, шығармашылықты
талап етеді. И. В. Кучерчук ойынды өткізу үшін оқушыларға келесі тапсырманы
ұсынады: ... кез – ... ... мен елге бара ... ... ... ... есептеңіз де, ұшу бағдарламасын жасаңыз:
1. Барғыңыз келетін ғасыр мен жылды көрсетіңіз.
2. Барғыңыз келетін елді көрсетіңіз.
Тарих пәнінен ... - ... ... ... ... ... жүрген, оқушыларға таныс ойындарды өткізуге болады.
Мысалы, «ХХІ ... ... ... «Алтын қақпа», «Ғажайып алаң»,
«Жұлдызды сәт», «Не? Қашан? Қайда?» тағы басқа ойындарды оқушылардың жас
ерекшелігіне, ... ... ... сай ... мен ... ... ... болады.
Сонымен қатар, қазіргі таңда білім беруде пікір ... ... ... ... тиімді құралдарының бірі ретінде айтылып
жүр. Пікір сайыс – дидактикалық ізденістің маңызды саласы. Коммуникативтік
пікір ... ... ... негізгі қағидалар мен тұжырымдарды,
әдістемелік нұсқауларды, «Дүние жүзі ... ... атты ... ... ... ала ... ... пәнін оқыту құралы ретінде
пайдалану – жақсы нәтижеге қол ... ... ... ... ... ... ол ... пәнінде тарихи оқиғаға баға ... роль ... ... сайыста сөз жарысын дамыту оқушылар білімін
молатып, саяси төңіректеріне ойлы ... ... ... ... ... ... ... ұлтжандылығын
оятатыны сөзсіз. Олай болса, тарих пәнін оқытуда қолданылатын пікірталас
оқытудың жаңа ұлттық үлгісі бола аларлық дәрежеде деп ... ... ... ... пәні ... білім көзі болғандықтан, әр оқушының осы білімді
меңгеруіне ... ... ... ... ... ... ... бала психологиясына, оның түсіну қабілетіне ... ... және ... ... ... қабілетті көп қажет
ететін тиімді технология ретінде – ойын технологиясы ... жүр. ... ... ... ... ... өз ... ұзаққа дейін ұмытылмайтын білім
беремін десе, әрбір өткізілген сабағына ойын элементтерін енгізу қажет.
Менің алып ... ... ... ... сағат саны берілген.
01.19.2002 жылы қабылданған ҚР мемлекеттік ... ... ... беру
стандарты бойынша 6 сыныпта оқытылатын «Ежелгі дүние тарихы» бойынша
тақырып енгізілген. Оны ... да ... ... ... үшін ... Себебі,
аталған тарихи кезең ... ... ... түсініктерін
қалыптастырудың негізгі баспалдақтарының бірі болып табылады.Сондай – ақ,
өркениеттің алғашқы ... бірі ... ... ... ... ... ... қолдана отырып өткізуді жөн көрдім. Осы мақсатта
сіздерге «Ежелгі ... ... атты ... ... ойын
технологиясы арқылы өткізудің сабақ жоспарын ұсынып отырмын.
3.2. Сабақ үлгісі.
1. Сабақ тақырыбы: Ежелгі ... ... ... емес ойын технолгияларын қолдану арқылы.
3. Сабақтың мақсаты:
а) білімділік: Оқушыларды ... ... ... жинақтау және жаңа тақырыпты толықтай игерту.
ә) тәрбиелік: Оқушыларды халықтың салт-санасын сүюге, еңбекқор,
адал болуға тәрбиелеу.
б) ... ... ... танымын, сонымен
қатар қабілетін арттыру.
Көрнекіліктер: Ежелгі Египет картасы. Үлестірмелі қима қағаз, ... алу ... ... ... жауап, талдау әдістері.
5. Сабақ барысы:
а) Ұйымдастыру: Оқушыларды түгендеу, сабаққа ... Үй ... ...... ... Ежелгі Шығыс елдерінде қазіргі күндері қандай мемлекеттер
орналасқан?
2. Шығыстағы ежелгі мемлкеттерді атаңыз.
3. Мемлекет ... ... ... ... ... алу» ... ... Ойын
шарты бойынша кім көп теңге жинаса сол жеңімпаз ... ... ... ат үстінде шауып келе жатып, жерде түюлі жатқан шүберектегі
теңгені алып қашқан болатын. Сол адам ең ... епті адам ... ... ойынды сабаққа негіздеп өткізсек, кім көп ... ... ... ... ... сол ... осы ... ең мықты, білімді, ойлы жеңімпазы
болмақ. Сұрақтар тақтадағы плакаттағы аттар арқылы ... ... ... ... жауап бере алса, онда ол екінші сұрақты ала алады. Теңге
артындағы сұрақтарға оқушылар үш қатардан үш ... ... ... ... ... бір ... белгіленеді.
Теңгеде мынадай сұрақтар берілген:
1. Ежелгі Шығыс ... ... ... ... ... ... ... болды?
3. Шығыс елдері қай материкте орналасқан?
4. Қытай қайда? Картадан көрсетіңіз?
5. Аккад Шумер ... ... ... ... мемлекеттері туралы жазғылған еңбектерді атаңыз?
6. Жаңа сабақ:
Мысыр немесе Египет атауы қазіргі таңда ... жер ... ... осы елдің өзі өз елінің атауын бұлай атамаған. Олар өз ... жер» деп ... Ал ... ... ... ... ... балалары »
деп атаған. Себебі, Ніл өзенінің маңындағы жер өте ... қара ... ... ... ... Негізінен Мысыр атауын ... ... Азия мен ... ... ... берген
болатын. «Мысыр» атауы «тұрғын жер, қала» деген мағна береді. Бұған себеп,
сол кездердің ... ... ... ... ірі ... еді. ... ... өз елін Мысыр деп атап келеді.
Ніл – Египеттің басты ... ... ... азық – ... етіп ... ... өзен болып табылады. Ніл өзені мезгілдік
өзгерістерге сай, ... ... ... ... кейін бұл жерлерге
Египеттіктер дәнді – ... ... еді. ... – дақылдарды өсірудің
жетілуі мен дамуына байланысты ... ... алға ... отырды.
Нілдің тасуын құдіретті күшке теңеп өзенді құдіретті күш иесі – Хани
деп атады. Египеттің құнарлы ... ... ... ... өсімдіктер,
әртүрлі ағаштар өскен. Ніл өзеннінде көптеген балық түрлері болған. Тастағы
суреттерге зер ... ... ... ... ... ... шаруашылығында ирригациялық жүйе қалыптасқан. Ирригация дегеніміз өзен
суларын ... ... ... ... ... ... үлкен
бассейіндер құралған.
Ежелгі Египет мәдениетінің ең бір ерекшеліктерінің бірі ол жазу ... ... ... ... ... ... ... қыш ыдыстар
кеңінен таралған. Сонымен қатар, қорғасын ... да ... ... түскен. Археологтардың жұмысының нәтижесінде Египетте қорғасыннан
жасалған ... ... ... түме ... т.б. заттар табылған.
Қоғамның таптарға бөлінуі, Египетте ортақ, тұтас ... ... және ІІ ... ... ... ... Таптардың пайда болуы қол
еңбегіне деген сұранысты ұлғайта түсті. Жоғарға тап ... ... ... ... пайдалана отырып әртүрлі заттарды жасата бастады.
Қоғамның ... ... ... ... дамуына өз септігін
тигізді.
Египеттіктер өте дарынды ... ... Олар өте ... ... ... болып жатқан оқиғалармен қоса жан – жануарларды,
патшалар мен кедейлердің ... ... ... Бұл ... ... Ежелгі Египет қоғамына көз жүгіртуге әбден болады.
Ежелгі тастарда салынған суреттердің бірінде кеменің суреті салынып,
оның үстіндегі ... ... ... тұрғандығы бейнеленілген. Бұдан
ежелгі Египетте ... ... ... ... Кемені жасауда
қолөнершілердің кол күші ... ... ... ... ... ... ... алға жылжыды. Олар тоқыма станоктарын
шығарды. Қарапайым механикалық кейіптегі бұл станоктардан ... ... ... ... бағалап, сатып алып отырған болатын.
Ежелгі Египет жерлерінде зергерлік қолөнер ... ... орта ... ... ... өзінің даму шегіне жетті десе де ... ... ... алтыннан жасалған әшекей заттар құлдар мен
қолөнершілердің қолымен ... Осы ... ... ... мен ... ... қорғану мақсатында қару – жарақтар жасалынды.
Қаруларды безендіру, оған шартты белгілер соғу да қолөнершілердің жұмыстары
еді.
1875 жылы ... ... ... ... 20 ... ... аударады.
Онда бірнеше түрлі аурулардың аты, сонымен қатар, ауруларды емдеу әдіс –
тәсілдері және емдік ... аты ... еді. ... ... ... ... қолданылатын емдер, хирургиялық оперциялар түрі айтыла келе
емдеуге қажетті құралдар ... сөз ... ... ... ... ... ... табады. Темірден, күмістен, т.б.
металлдардан жасалынған бұл аспаптар сол кездерідегі ... ... ... даму деңгейінің жоғары болғандығын дәлеледей түседі.
Египеттік жазбаны Египетке көрші жатқан елді – мекендер өз ... ... Б. э. д. ХІІІ – ХІІ ғғ. ... ... ... ... ... жазбасын пайдаланды. Б. э. д. ІХ – ҮІІ ғғ. Финикиялық
әліпбиді гректер ... ... Олар ... ... өз тілдеріне
ыңғайлап алды. Түбіне зер салар болсақ, египеттік жазба үлгісінен әлемге
әріп ... десе де ... ... оны ... ... қолданысқа енгізетін
адамдар арнайы фараондардың қарамағында оқытылатын болған. Мектепте ... ... ... пен ... ... иеленетін болған. Жаза және сызып
есептей алатын бала оқуын ... ... ... ... ... ... болған. Мектептерде көбінесе мемлекет шенеуніктерінің балалары
оқыған.
Ерте Египеттік дін негізінен Египеттегі идеологияның негізі болды.
Дінді ... ... ... үшін пайдаланды. Олар өз ... ... Ерте ... жануарлар культі жақсы дамыды. Әр номның өз
қамқоршы құдайлары болды. Мысалы, крокодилге 30 - дан астам ... ... ... тек ... ... ... ... құбылыстарды
құдайға теңеген. Күн құдайы – Ра, Ай ... – Тот, Жер ... – Теб, ... – Нут, Ніл ... – Хани т.б. ... ... ... сияқты
абстрактілі ұғымдардың да құдайлары пайда бола бастады. Египетте көбінесе
Осирис құдайына табыну кең тарады. Ол аңыз ... жер ... Теб пен ... ... ... Ол ең ... патша болып, адамдарға жерді өңдеуді
үйреткен. Оның бауыры Сет – зұлымдық ... ... ... ... ... ... қашады. Ол дельтаға келгенде, оның Хор деген ... ... ... ... тірілтеді. Осылайша Осирис о дүниенің
құдайы, ал Хор болса осы дүниенің ... деп ... Хор ... ... ... ІҮ енді ... ... мүсінін жойып, ... ... ... ІҮ өзін ... деп атайды. Оның ... оған ... ... ... ... құдайының қаласы Фивыдан, Атон құдайының ... ... ... 300км. ... ... Қаланы өзге қалалрға ұқсамайтындай
етіп гүлдендіре түсті. Астананың ортасына Атонға арнап храм салдырды. Қала
бұрынғы ... ... ... ... ... жоқ. ... немкулар көбейіп,
дами түскен болатын. Өзінің 17 жыл билігінде ... көз ... ... ең ... діни ... жасаған билеуші болып табылады.
ІІІ әулет тұсынан б.э.д. ХҮІІІ ғасырдың аяғына ... ерте ... ... Патша билігі күшейіп, құлдардың саны өсе ... ... ... ... Құлдар көбінесе егіншілікпен және құрылыста
пайдаланылды. Билік ертешығыстағы сияқты шексіз сипатқа ие болады.
Нілдің сол ... ... ... Саккар тұрағына ІІІ
әулеттің бірінші патшасы Джосер үлкен ғимарат салады. Пирамида баспалдақты
болып салынады. Алты ... 60 ... ... Бұл негізінен патша
мазары қызметтерін атқарған. Пирамида ішінде қымбат тастар мен алтынмен
безендірілген ... бар. Онда ... ... ... ... ... аңызы бар. Джосер пирамидасын аңыз бойынша Имхотеп
ойшыл, көріпкел салған деседі.
1954 жылы 2 ақпанда ... ... ... ... ... ... ... тапты. Тереңдігі 6 метрге жеткен. Ғалымдардың болжамы
бойынша, билеушінің пирамидасын салып бітіріп үлгермегендіктен, оны ... ... ... ... жолы ... ... ... Бұл
жерден 62 папирус, 26 алтын білезік, инелер, ... ... ... ... алтын бұйымдар табылған. ІІІ әулеттің баспалдақты
пирамидалары көп ... ... ... ... ... ... ежелгі Египет жайында көптеген мәліметтер алынып отыр. Сонымен
қатар, пирамидалар патшалардың алып күшін білдіреді.
Олардың ... ең ... Хуфу ... Ол ... 2 ... ... тас ... тұрғызылған. Биіктігі 147 метрді құрайды. Пирамидаға
кіретін жол 14 метр ... ... ... ... құрылысы
жайлы ештеңе айтылмаған. Тек, грек тарихшысы Герадоттың еңбегінен бірнеше
аңыздарды оқуға болады. ... ... салу ... ... яғни құлдардың жағдайы өте нашарлады. Оны салуда Египеттің барлық
тұрғындары салуға ... ... ... ... ... ... өзіне 10 жыл уақыт кеткен. Ал, пирамиданың өзін салуға ... ... ... еді. ... қатар, 3 айда 100 мың адам ауысып
отырған.
Египет ... ... ... ... бірі ... ... әулеті басқарды. Алғашқы патшасы Александр Македонскийдің ... бірі ... Лаг ... 323 – 283 жж.) ... ... ... ... қала мен сәулет онердің орталығына айналды.
Бұның нақты ... ... ... ... ... болады. Бұл қалада
ежелгі Египеттік мәдениет қалдықтары болмады десе де болады. Қаланың негізі
эллинизм ... ... бұл ... көбінесе осы дәуірдің
сәулет – құрылысын кездестіруге болады.
Қала ұзындығы 5 км. Ені 1,2 км. ... 12 км. ... ... ... ... ... ... аралы жақын орналасты. Бұл аралда
әлемге әйгілі Александрия ... ... ... ... ... ... 299 – 283 ... архитектор әрі, шипагер
Сострат салған еді. Бұл ... ... 170 ... ... ... қазіргі таңның өзінде ... ... ... ... ерекшеліктерге толы болды. Табаны жалпақ әрі ... ... ал төбе жағы ... ... ... қарай салынды. Ең жоғарғы
жағына теңіздегі кемелерге бағдар беру мақсатында орналасқан шырақ тұрды.
Маяктің басына ... ... ... ... туындады.
7. Картамен жұмыс:
1.Картадан Ежелгі Египет жерлерін көрсетіңіз.
2. Александрия қаласын көрсетіңіз.
3. Ніл ... ... ... ... көрсетіңіз.
8. Дәптермен жұмыс: Пирамидалар мен жазба түрлері және мәдени
кезеңдерін ... ... ... – ақ ... ... ... аудара отырып, дәптерге жазыңыздар. Ежелгі Египет
мәдениетіне байланысты даталарды жеке ... ... ... ... одан ... ... оқиғаларларды ретті түрде дәптерге жазамыз.
9. Жаңа сабақты бекіту:
Жаңа сабақты ... ойын ... ... ... ... ... ... және тақырыпты қайталай отырып, қарымта
түсінуіне ойын өте жақсы жол ашады. Сондықтан да ... ... ... ... ойын ... қолдынып отырмыз. Ойын қызықты және
оқушының ынтасын арттыру үшін оларды үш ... ... ... кезекпен
сабақты бекіту сұрақтары қойылады.
9.1. ... ... ... ... жаңа ... ... ... берілген терминдер
мен сөздердің дұрыс немесе бұрыс берілгенін анықтайды. Кепе ... бұл ... жеке ... ... топқа беріледі.
|№ |терминдер ... ... ... |
|1 ... | ... Египет құдайы, |
| | | ... ... |
| | | ... |
|2 ... | ... Египеттің сұлулық|
| | | ... |
|3 |Ра | ... ай ... |
|4 |Фараон | ... ... жер |
| | | ... ... ... |
| | | ... |
|5 ... | ... ... |
|6 ... | ... атауы. |
|7 ... | ... аты. |
2. Бұл ... жаңа ... барысында түсіндірген тақырыпқа қатысты шендік
немесе басқа да термин сөздер мен оқиғалардың атауын сөздің бас ... ... ... қарай отырып оқушылар жылдам жауап беруге тиісті. Топ
арасынан кім қолын ... ... сол ... ... ... ұпай әрі ... әрі оқушыға жекелей де беріледі.
1. Ф* * * *н – Египет патшасы, жер ... ... ... ... Ф* * * * * *м – ... құдай ретінде табыну.
3. Н*м – Египеттегі облыстың аумақтық бөлік.
4. М* * *я – ішікі құрылысы алынған мәйіт, ұзақ сақталған адам ... А* *з – ... діні ... С* * * *с – ... ... Г* *н – ... арналған жыр.
8. У* * * *и – Адам мен бірге жерленетін мүсіндер.
9. И* *а – Жұмақ.
10. П* * * * * *а – Бай ... ... П* * * * * * * * *а - Әріп ... П* * * * *с - ... ... ... И* * * * * *ф – Бірнеше белгілер ... әріп ... ... ... топ ... белсенді аралысып отырмаған ... ... ... мақсатында жекелеп сұрақтар қойылады.
Сұрақтарға аты ... ... ... бере алмаған жағдайда топ арасынан
көмекке ... ... ... дегеніміз не?
Птоломейлер дегеніміз не?
Анахоесис дегеніміз не?
Мусеон дегеніміз не?
Монархия дегеніміз не?
Ба дегеніміз ... ... ... ... не?
Птах дегеніміз не?
Ра дегеніміз не?
3. Уақыт уәждемесі
«Уақыт уәждемесі» ойыны жаңа сабақты ... ... ... бекіту мақсатымен құрылған. Бұл барлық топтарға бір ... ... ... ... ... ... ... ойынға
қатынасып, сұрақтарға жауап береді.
1. Б.э.д. шамамен 3100ж. не болды?
2. Б.э.д. 26 ғ. не болды?
3. Б.э.д. ХҮІІІ – ХҮІІ ғғ. не ... ... ХҮ – ХІҮ ғғ. не ... Б.э.д. 1504 -1450 жж. не болды?
6. Б.э.д. 1372 – 1354 жж не ... ... ... ойын да ... ... ... жаңа сабақты түсіндіру барысында
айтылған сұрақтарды бекіту мақсатымен құрылған. Бұл ... ... ... ... ... ... шартты белгілерін көтеру арқылы ойынға
қатынасып, сұрақтарға жауап береді. Тек алдыңғы ойыннан ерекшелігі ... ... осы ... болған оқиғаларды толықтырып жауап беруге
мүмкіндіктер алады.
1. Б.э.д. 1338 ж.
2. ... 1296 ... ... 671 – 655 ... ... 525- 332 ... Б.э.д. 332 ж.
6. Б.э.д. 28 – 23 ғғ.
7. Б.э.д. ХҮІІІ – ХҮІІ ... ... ХҮ – ХІҮ ... ... 1504 -1450 ... ... 1372 – 1354 жж.
9.6. Сен білесің бе?
Бұл ойынның алдыңғы ойыннан ерекшелігі ойынның соңғы кезеңі ... Бұл ... әр ... ... ... алып, аталған сұрақтарға
жазбаша түрде жауап беріп, оқытушыға өткізеді. Бұл ... ... ... ... үй тапсырмасын сұрауда әр оқушының толық жауап
бере алмаған, түсінбеген жерлерін толықтырып түсінік бере кетуге жағдай
туғызады.
1. Ең ... ... ... ... Хеопс пирамидасының биіктігі қанша?
3. Тутанхамонды неше жасында жерлеген?
4. Нефертити кімнің әйелі?
5. Ирригация дегеніміз не?
6. Пирамидалар не үшін ... ... неге ... ... Египет қай материкте орналасқан?
10. Үйге тапсырма беру: Ежелгі Египет мәдениеті тарихын оқып,
түсінгендерін ... ... мен ... ... ... түсінік
беру. Әр оқушы Ежелгі Египет мәдениетіне байланысты он тест ... ... ... ... ... Сабақ айтқан және сабақты бекіту
барысында қолданылған ойын сабағына ... ... ... ... ... бағаларын күнделіктеріне қою.
Анықтамалық сөздік:
14. Амон – Ежелгі Египет ... Фивы ... ... Ба – ... ... ... адамның күші, энергиясы.
16. Ка – Адамның, жануардың, ... ... ... ... ...... Египеттің әділеттілік құдайы.
18. Птах – Мемфис қаласының қорғаушысы, барлық тірі жанның әкесі.
19. Ра – Египеттік күн ... ...... ... жер ... ... ретінде дәріптелген.
21. Фитишизм – пұттарға құдай ретінде табыну.
22. Ном – Египеттегі облыстың ... ... ... – ішікі құрылысы алынған мәйіт, ұзақ сақталған адам денесі.
24. Абыз – ... діні ... ...... ... Гимн – ... ... жыр.
27. Субстанция – Барлығының бастамасы.
28. Умепти – Адам мен бірге жерленетін мүсіндер.
29. Иала – Жұмақ.
30. Пирамида – Бай ... ... ... - Әріп ... ... - ... жасалған қағаз.
33. Иероглиф – Бірнеше белгілер қосылған әріп түрі.
34. Декада – Он күннен түратын апта.
35. ...... ... патшалары.
36. Анахоесис – Египеттік шаруалар көтерілісі.
37. Мусеон – Александриядағы кітапхана.
38. Монархия – ... бір ... ... ...... ... ... кейінгі грек әлемі.
Хронологиялық кесте:
7. Б.э.д. шамамен 3100ж. – ... және ... ... бір ортақлыққа
бірігуі
8. Б.э.д. 26 ғ. – Хуфу (Хеопс) фараонының ең үлкен ... ... ... ... – ХҮІІ ғғ. - ... ... халықтық көтерілістер
және көшпенді гиксостардың басып кіруі.
10. Б.э.д. ХҮ – ХІҮ ғғ. – ... ... және ... ... алушылық
жорықтары.
11. Б.э.д. 1504 -1450 жж. Тутмос ІІІ басып алу жорықтары және
Египеттіктердің Шығыс Жерорта теңізін басып алуы.
12. Б.э.д. 1372 – 1354 жж. – ... ... бір ... Атон ... ... құрылуы.
13. Б.э.д. 1338 ж. – Тутанхомоннің өлімі.
14. Б.э.д. 1296 ж. – ... ... ... ... Б.э.д. 671 – 655 жж. – Египеттіктегі ассириялықтардың билігі.
16. Б.э.д. 525- 332 жж. – Египеттегі парсылар ... ... 332 ж. – ... ... Македонскийдің жаулап алуы.
18. Б.э.д. 28 – 23 ғғ. – Тастан пирамидалар салына бастады.
Қорытынды.
Б.э.д. ... ... ... ... оның ішінде Египет
елінің пайда болуы, оның мәдениеттегі ұлы жетістіктері жалпысында дүниежүзі
тарихының құрамдас ... ... ... ежелгі дүниедегі басқа
мемлекеттермен салыстырғанда мәдениетінің дамуы жағынан ерекшеленіп тұрады.
Б. э. д. ІҮ м.ж. ... жаңа ... ... ... ... ... ... экономиканың қалыптасуына, күрделі әлеуметтік
құрылым, прогрессивті мемлекет формасымен жоғары мәдениетті ... ... ... ... ... зор үлес ... Египет
мәдениетінің бүкіл дүниежүзілік мәдениеттер ошағы арасында алатын орны
ерекше. Себебі, ... жазу ... діни ... алып ... осы Египеттен бастау алады. Ежелгі ... ... ... ... Бұл мәдениет әлемнің ең бір озық, алғашқы өркениеттерінің
үздігі. Оның мәдени мұрасы ... ... ... тән ... оның ... Ніл ... әсері зор болғандығын мойындауымыз қажет. Сондай – ақ, ... ... ... ... ... әртүрлі мәдениет сыйлады.
Ирригациялық жүйенің қалыптасуы, өнердің сан – алуандылығы барлығы ... ... ... ... ... үш ... бөліп қарастыруға
болады. Саяси жүиеге байланысты ... ... ... емес.
Ерте, орта, кейінгі деген есіммен Египет тарихы кезеңдерге ... ... ... ... даму ... да ... ... жөн. Зертеу
барысында мынанжай тұжырымдарға келдім. Жалпысында Египет мәдениетін Нілді
игеру кезеңі – яғни, Нілді игерудеі алғашқы ... Оның ... ... ... Ирригациялық жүйенің қалыптасуы, осыған орай темір және
қоланы пайдалану және де тұрмыстық заттар ... ... ... ... ... мәдениеті. Оған мыналарды жатқызуға әбден болады. ... ірі ... жазу мен ... ... ... ... мен
білімнің дамуын айтуға болады. Үшінші кезең ретінде эллинизм кезеңін
қарастыруымыз заңдылық. Бұл ... әлем ... да жеке ... ... дамуында да жеке қарастырғанымыз жөн.
Қорыта айтқанда әлемге әйгілі Египет мәдениеті өз орнын, идеологиялық
не ... ... ... ... ... ... санасына сіңіру мен оның
әлемдік өркениеттегі орынын анықтай отырып бала ... ... ... маңызы зор болмақ.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Всемирная история: Учебник для ... Под. ред. Г. Б. ... А. ... М., 1997.
2. Федосик В. А., Прохоров А. А., ... И. О., ... по ... мира и ... ... ... 2004.
3. Петровский Н., Матвеев В., Египет сын тысячелетний. Л., 1959.
4. Авдиев В.И. История Древнего Востока. М., 1970. *
5. ... Л.С. ... ... М., 1994. ... ... ... Востока/ Под ред. В.И.Кузищина. М.,1988.
7. История Древнего мира/ Под ред. И. М. ... ... М., ... Т.I. - Ранняя древность.
9. Т.II. - Расцвет древних ... Т.III. - ... ... ... ... Древнего мира/ Под ред. С.И.Ковалева, В.М.Дьяконова. М., 1962.
Т.I. - Древний Восток.
12. Очерки истории Древнего Востока/ Под ред. В.В. ... Л., ... ... Д.Г., Черкасова Е.А. История Древнего мира. М., 1985.
14. Т.I. - Первобытное общество и Древний Восток.
15. Струве В.В. ... ... ... М., ... Тураев Б.А. История Древнего Востока. М.-Л., 1935 - 1936, Т.I - ... ... Н.Ф. ... ... ... ... Восток. Свердловск, 1991.
18. История Древнего мира / под ред. А.Г. Бокщанина. Т.1 - Первобытное
общество и ... ... М., ... ... ... Древнего Востока/ Под ред. В.И.Кузищина.
М.,1984.
20. Пронштейн А.П., ... В.Я. ... М., ... История Древнего Востока: Материалы по историографии. М., 1991.
22. История древнего мира: Учебно - методическое пособие для ... ... I ... ... ... педагогических институтов/
Под ред. Глускиной Л.М., Свенцицкой И.С. М., 1986.
23. История древнего мира: Методические указания / Под ред. ... ... ... ... А.М., ... Е.А., Шофман А.С. Классовая борьба в Древнем
мире. Казань, 1987.
25. Неронова В.Д. ... в ... ... ... ... ... ... Казань, 1984.
27. Пикус Н.Н. История древнего мира: Методические указания для ... I ... ... ... ... М., 1968.
28. Практикум по истории древнего мира для ... - ... ... ... институтов/ Сост. Н.Л.Просина,
И.С.Свенцицкая. М., 1965, 1972 и др.
29. Древняя и ... ... / Под ред. В.Е. ... ... ... ... Африки. Хрестоматия. М., 1979, 1970.
31. Тематическая хрестоматия по истории древнего мира / ... ... 1963. T.I. - ... ... ... по ... древнего мира/ Под ред. В.В.Струве. М., 1950.
Т.I. - Древний Восток.
33. / Под ред. В.В.Струве, Д.Г.Редера. М., ... ... по ... ... Востока/ Под ред. М.А.Коростовцева,
И.С.Кацнельсона, В.И.Кузищина. М., 1980.
35. Т.I. - ... и ... ... ... Э. ... Древнего мира. М., 1975.
37. Васильев Л.С. История религий Востока. М., ... ... ... М., 1955, 1956. ... Т.II. - ... век. ... ... Т.III. - Век железа. Минск, 1996.
41. Горелик М.В. Оружие Древнего Востока. М., 1993.
42. ... ... Под ред. ... ... Дьяконов И.М. Пути истории. М., 1994.
44. ... ... ... М., ... ... ... Востока. Зарождение древнейших классовых обществ и
первые очаги рабовладельческой цивилизации.
46. Т.II. - ... ... ... ... Г.М. ... М.,1988.
47. Качановский Ю.В. Рабовладение, феодализм или азиатский ... М., ... ... Древнего Востока. М., 1971.
49. Никифоров В.Н. Восток и всемирная история. М., 1975, 1977.
50. Төлкеев С. Қ. ... ... ... ... ... ... Г. А., Шабанов Е. И., Жанысбеков А. Ж. Тарихты оқыту
әдістемесі. ... ... ... М. З. ... танымдық ойындар. Өскемен ... ... ... Т. Т. Мектепте Қазақстан тарихын оқытудың теориясы мен
әдістемесі. Алматы, 2003.
54. Храпченков Г. М. ... ... и ... ... в школах
Казахстана. Алма – Ата, 1983.
55. Ақатаева Г. ... ... ... ... // ... 2005 № ... Ахатаева Ғ. Интерактивті әдісті пайдалану негізінде ІІ дүниежүзілік
соғыстың басталуы тақырыбын оқыту. // Қазақстан ... ... 2004 № ... ... С. Э. ... ... ... саналы көзқарасын қалыптастыру
// Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), 2005, ... ... Г. ... ... ... ... ... қолдану.
// Қазақстан тарихы (әдістемелік журнал), 2005 № 4.
59. Тұрлығұл Т. Т. Жаңа ... ... және ... ... ... // ... ... (әдістемелік журнал),
2004 № 4.
60. Уәлиева Г. Ойын ... ... // ... ... ... 2004 № ... ... Ә. Танымдық ойындар арқылы дата оқыту. // Қазақстан тарихы
(әдістемелік журнал), 2005, № ... ... К. ... ... мектепте қолдану. // Қазақстан
тарихы (әдістемелік журнал), 2005, № 2.
63. Ақатаева Г. ... ... ... дамыту. // Қазақстан
тарихы, 2005 № 4.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Н.Назарбаев: «Мәдени мұра» бағдарламасы рухани-мәдени өмірімізде ғана емес, жалпы қоғамдық өміріміздегі белесті кезең6 бет
Әлемдік мәдениеттер мен өркениеттер165 бет
"Алтын орда."6 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет
Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы6 бет
Араб халифатындағы феодалдық қатынастардың қалыптасуы32 бет
Африканың араб елдерінің эканомикалық - саяси географиялық жағдайы22 бет
Африканың тропикалық елдерінің экономикалық жағдайы17 бет
Бейбарыс Сұлтан6 бет
Египет5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь