Дүниеге философиялық көзқарас

1. Дүниегекөзқарас ұғымы және оның тарихы типтер: миф, дін, философия.

2. Дүниеге философиялық көзқарас.

3. Философия ойдың шығуы

4. Ертедегі шығыс философиясы.

5. Орта ғасырлар философиясы.
Пайдаланған әдебиеттер
Әрбір адам жастайынан дүниені танып біле бастайды, заттар мен құбылыстар жайында білімдер жинақтайды, ара-арасында ол заттар мен құбылыстар неге олай, дүние неге бұлай құрылған, адамның тууы мен өлімінің бақыты мен қайғы-қасіретінің себебі неде деген сияқты мың-сан сұрақтар қояды өзі-өзіне. Сөйтіп, әрбір адамның санасында біртіндеп ол сұрақтар жайында түрліше ой-пікірлер, көзқарастар қалыптаса бастайды. Адамның дүниетанымы дамып, тереңдеген сайын ақиқат деген не, оны жалғаннан немесе қателесуден қалай айыруға болады, ар, намыс, борыш, жауапкершілік, әділеттілік пен әділетсіздік, зұлымдық пен қайырымдылық дегеніміз не деген сияқты әлеуметті сұрақтар да қалыптаса бастайды.
Бұл сияқты сұрақтарға жауап беру үшін олар жайында дұрыс ұғым, дүниенің өзгерісі мен дамуы туралы кен көлемді көзқарас, ой-пікір керек. Сондай-ақ адам өзінің іс-әрекетінің мақсаты мен мәнін, ол не себепті басқаша емес, дәл солай жасайтынын түсінуі, бұдан қандай пайда түсетінін т.б. ұғына білуі қажет. Дүние және адамның ондағы орны жайындағы түсініктердің жиынтығы дүниеге көзқарас деп аталады.
Көп өлшемді бұл құбылыс (дүниеге көзқарас) адам өмірінің, практикалық іс-әрекеті мен мәдениетінің түрлі салаларында қалыптасады. Дүниеге көзқарасты құратын рухани құбылысқа философия да кіреді. Дүниеге-көзқарастық проблемаларды шешуде философияның атқарар ролі орасан зор. Міне, сондықтан да философия дегеніміз не деген сұраққа дұрыс жауап беру үшін дүниеге көзқарас дегеннің не екенін анықтап алу керек.
Дүниеге көзқарас - адамзат санасының, дүниетанымының қажетті бөлігі. Білім мен сенімнің, ой мен сезімнің, көңіл-күй мен мақсат-мүдденің, үміт пен ниеттің т.б. түрлі жақтарының бірігуі болып табылатын дүниеге көзқарас адамдардың дүние және өзі туралы біртұтас ұғымдарының жиынтығы деуге болады.
Сонымен, дүниеге көзқарас дегеніміз шындық дүние және адам туралы, адамның мінез-құлқы мен іс-әрекеттері туралы ең жалпы ұғымдарды айқындап беретін пікірлер мен тұжырымдардың жиынтыгы екен. Дүниеге көзқарастың өзегі білім болғандықтан, білімнің мазмұнының ақиқаттығы мен тереңдігіне, дәлелділігі мен жүйелілігіне қарай ол күнделікті-практикалық және теориялық болып бөлінеді.
Алуан түрлі күнделікті тәжірибеге негізделген дүниеге-көзқарастық ой-пікірлер мен тұжырымдамалар ғасырлар бойы және бүгінгі таңда да үлкен рөл атқарып келеді. Кейде "өмір философиясы" деп аталатын бұл дүниеге көзқарас стихиялы түрде қалыптасады және қалың бұқара халықтың дүниетанымы мен ақыл-ой байлығын жинақтайды. Күнделікті-практикалық дүниеге көзқарас біркелкі емес, өйткені оның иесі болып табылатын адамдар да білімі, ақыл-ойы мен рухани мәдениеті, ұлттық дәстүрлері мен діни сенімдері жағынан алуан түрлі. Сондықтан ол "өмір философиясының" ерісі де ерекше кең болады. Оның құрамында сананың аса қарапайым, тұрпайы, тоғышар формаларынан бастап, ғалымдардың, енер иелері мен саяси қайраткерлердің т.б. озат ой-пікірлері болады. Мұндай көзқараста қателесу, адасушылық пікірлер де жоқ емес.
Тұрмыстық көзқарастың формалары стихиялық сипатта қалыптасатындықтан, олардың мазмұны терең ойластырылған, жан-жақты талданған және делелденген болмайды.
1. Гартман Н. Проблемы духовного бытия // Культурология. ХХ век. Антология. М., 1995. С. 647.

2. Пятигорский А. Мифологические размышления. Лекции по феноменологии мифа. М., 1996. С. 69.

3. Ак-Атай С. Тенгризм // Культурные контексты Казахстана: история и современность. Алматы, 1998. С. 96-98.

4. Ж. Деррида в Москве: деконструкция путешествия. М., 1993. С. 208.

5. Акатаев С. О специфике культуры кочевья // Кочевники. Эстетика. Алматы, 1993.

6. Смагулов А. Духовность Востока и интеллект Запада // Новое поколение. 1994. 18 ноября.
        
        Жоспар
1. Дүниегекөзқарас ұғымы және оның тарихы типтер: миф, дін, философия.
2. Дүниеге философиялық көзқарас.
3. Философия ойдың шығуы
4. Ертедегі шығыс ... Орта ... ... әдебиеттер
ФИЛОСОФИЯ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚЫСҚАША ТАРИХЫ
Әрбір адам ... ... ... біле ... ... ... жайында білімдер жинақтайды, ара-арасында ол ... ... неге ... ... неге ... ... адамның тууы мен өлімінің
бақыты мен қайғы-қасіретінің себебі неде ... ... ... ... ... Сөйтіп, әрбір адамның санасында біртіндеп ол ... ... ... көзқарастар қалыптаса бастайды. Адамның
дүниетанымы дамып, тереңдеген сайын ақиқат деген не, оны ... ... ... ... ... ар, ... ... жауапкершілік,
әділеттілік пен әділетсіздік, зұлымдық пен қайырымдылық дегеніміз не деген
сияқты ... ... да ... бастайды.
Бұл сияқты сұрақтарға жауап беру үшін олар жайында дұрыс ұғым,
дүниенің өзгерісі мен ... ... кен ... ... ... ... адам ... іс-әрекетінің мақсаты мен мәнін, ол не себепті
басқаша емес, дәл солай жасайтынын түсінуі, ... ... ... түсетінін
т.б. ұғына білуі қажет. Дүние және адамның ондағы орны ... ... ... ... деп ... ... бұл ... (дүниеге көзқарас) адам өмірінің, практикалық
іс-әрекеті мен мәдениетінің түрлі салаларында ... ... ... рухани құбылысқа философия да ... ... ... ... ... ... ролі орасан зор.
Міне, сондықтан да философия дегеніміз не деген ... ... ... ... ... ... ... не екенін анықтап алу керек.
Дүниеге көзқарас - адамзат санасының, дүниетанымының ... ... мен ... ой мен ... ... мен ... пен ... т.б. түрлі жақтарының бірігуі ... ... ... ... ... және өзі туралы біртұтас ... ... ... ... көзқарас дегеніміз шындық дүние және адам ... ... мен ... ... ең ... ұғымдарды айқындап
беретін пікірлер мен тұжырымдардың жиынтыгы екен. Дүниеге көзқарастың ... ... ... ... ақиқаттығы мен тереңдігіне,
дәлелділігі мен ... ... ол ... және теориялық
болып бөлінеді.
Алуан түрлі күнделікті тәжірибеге негізделген дүниеге-көзқарастық ой-
пікірлер мен тұжырымдамалар ғасырлар бойы және бүгінгі таңда да ... ... ... ... ... ... деп аталатын бұл дүниеге көзқарас
стихиялы түрде қалыптасады және қалың бұқара халықтың дүниетанымы мен ... ... ... ... ... көзқарас
біркелкі емес, өйткені оның иесі болып ... ... да ... ... мен ... ... ұлттық дәстүрлері мен діни сенімдері жағынан
алуан түрлі. Сондықтан ол "өмір философиясының" ерісі де ... кең ... ... сананың аса қарапайым, тұрпайы, тоғышар формаларынан бастап,
ғалымдардың, енер иелері мен ... ... т.б. озат ... ... ... ... адасушылық пікірлер де жоқ емес.
Тұрмыстық көзқарастың формалары стихиялық сипатта қалыптасатындықтан,
олардың мазмұны терең ойластырылған, жан-жақты талданған және ... ... ... ... ... ... ... дәлелденген болып табылады. Философия көзқарастың осындай
деңгейіне жатады. Дүниеге көзқарастың барлық ... ... ... ... көзқарастар системасы теориялық жағынан нсгізделген,
мазмұны да, шындық жайында жинақталған білімдерді қорыту әдіс-тәсілдері де
әбден тексеруден ... ... Осы ... ... дүниеге көзқарас ұғымы
философиялық көзқарасқа қарағанда әлдеқайда кең көлемді болады, ... ... көп ... ... ал философиялық көзқарас жалпы теориялық
білімдерді ғана бейнелендіреді. Бұл екеуінің арақатынасын формальды ... ... ... ... ... ... кіші шеңбер (философия)
көлемі кең шеңбердің (дүниеге ... ... еніп ... ... көзқарастың философиядан басқа да әлеуметтік-тарихи типтері бар
екен, сондықтан философиялық ... ... ... үшін ... ... ... оның байланысы, арақатынасы қандай екенін білу
керек.
Дүниеге көзқарастың философиядан бұрынғы ... ... мен дін ... ... әрбір адамның философиялық ой-пікірлерге
келу жолы әртүрлі, бірақ сондай-ақ бүкіл ... бір ... ... бір ортақ жолы болды. Ол - ... ... ... өту ... - ... ... мәдениетінің ең көне формасы. ... ... діни ... ... енер мен ... бейнеленді. Миф (аңыз, ертегілер) сананың әлі ... ... ... Ол ... ғана ... жеке формаларына жіктелді.
Мифология (гректің mifos - аңыз, ертегі және logos - ілім, ұғым ... ... ... ... бастапқы сатыларына тен қоғамдық сананың
формасы. ... ... ... ... ... қауымдық қоғамның рухани
өмірінде мифология қоғамдық сананың әмбебап формасы ... ... ... ... сыртқы дүние мен адам, ой мен сезім, білім мен керкем
бейне, зат пен ... ... және ... ... арасында айқын
шекара болмады. Ол шекаралар кейін пайда болды. ... ... ... ... ... Ол дүние жайындағы біртұтас түсінік болып табылады.
Эпос, ... ... ... ... ... ... түрлі халықтардың рухани ... - ... ... ... ... Олар қазақтың ауыз едебиетінде,
эпостық жырларында да ... ... ... ... ... ... сананың алғашқы түрі ретіңде мифология да тарих аренасынан ... ... ... ... сұрақтар: дүниенің, адамның пайда болуы,
әлеуметтік өмірдің себебі, адамның тууы мен ... т.б. ... ... ... түбірлі сұрақтары ретінде қалып қойды. Мифологиядан
қалған ол сұрақтар енді діни және философиялық көзқарастардың сұрақтарына
айналды. Мифология ... ... бұл ... ... сұрақтарға жауап
іздеудің барысында дін мен философияның жолы екі ... - ... ... ... дүниені бұрмалап бейнелендіруші
формасы. Ол дүниені «о дүние» және «бұл дүние» деп екіге беліп, "о ... тыс, ... ... дүние, ал "бұл дүние" керіп ... ... ... деп ... Діни ... көзқарастың негізін
құратын — "о дүниелік" күшке деген сенім, "бұл ... ... ... күш "о ... ... ... ... күшке" деген
сенім — діни сананың негізі.
Философия мен діннің жақындығы сол, ол екеуі де дүниеге көзқарастың
қоғамдық-тарихи ... ... ... түсіндірудің және адамдардың
санасы мен мінез-құлқына ықпал жасаудың ұқсас ... ... ... ... ... да ... зор. Мындаған жылдар бойы
терең діни сенімдегі адамдардың ішінде ... ... ... саны ... ғана ... ... ... ақыл-ой
бостандығы тән. Діни көзқарас үстем болған ол жылдарда өздігінше еркін
пайымдау жасауға тек ... ... бар, ... ... ... ... ... ғана қабілетті болды. Ал адамдардың басым кепшілігінің
дүниеге көзқарасы дін мен ... ... ... ... ... ... тыс шыға алмады. Тек білім мен
мәдениет өскен, ғылыми ... іске ... ... ... ... ... көзқарас, зерттеулер кеңінен тарай бастады.
Діни соқыр сенімге ... ... пен ... ... ғана
күтетін ол дүние туралы көзқараспен салыстырғанда, философия бірінші ... ... және ... ... ... ... мен ... тұрғысынан
түсіндіретін теориялық көзқарасты ұсынды. ... ... ... ... мен ... ... ... тұжырымдауға негізделгсн
философиялық, ой-пікірлер қияли мифологиялық бейнелер мен ... діни ... ... ... ... ... ... көзкарас.
Философиялық көзқарас адамдардың ... ... ... да ... екі ұғым ... және "идеалдық",
"объект" және ... ... ... ... ... ... ... ойлау бұларды ... ... ... ... бір ... ... ... идеяның, сананың материяға, ... ... ... Бұл ... негізгі мәселесі (сұрағы) деп
аталды. Философтардың, жеке адамның дүниеге ... ... ... бұл мәселеден аттап кете алмайды, өйткені ... ... ... мен ... осы ... ... шешіледі.
"Бүкіл философияның, әсіресе ең жаңа философияның ұлы ...... ... ... ... ... - деп
атап көрсетті Ф.Энгельс.
Философияның негізгі мәселесінің мәні шындықтың екі негізгі стилінің -
объективтік, ... және ... ... ... бар екенін және
олардың қайсысы адғашқы, қайсысы кейінгі екенін мойындауда: материя санадан
бұрын пайда болған ба, әлде сана материядан бұрын ... ... ба? — ... ... беруде. Философиялық көзқарастың өзі де осы сұраққа жауап
іздеудің барысында пайда ... ... ... ... ... сұраққа жауап берулеріне
қарай философтар үлкен екі ... екі ... ... - деп ... - ... ... рух ... бұрын болған дегендері, сөйтіп,
сайып келгенде, дүниенің жаратылуын ... де ... ... құрды. Ал енді табиғат негізгі бастама деп есептегендер
материализмнің түрлі мектептеріне қосылды.
Философияның негізгі ... ... пен ... ... ... ғана ... Ол сонымен қатар материалдық деп ... деп нені ... ... деген сұрақты да қамтиды. Осыған байланысты
материализмнің ішінде де, идеализмнің ішінде де негізгі ... ... ... ... ... жеке ... пайда болады.
Мәселен, Гегель ... ... деп ... тыс ... ... ... Дж.Беркли дүниеде бардың бәрінің негізі түйсік деп
санайды.
Көптеген марксизмге дейінгі және марксистік емес ... ... ... ... ... негізгі мәселесі емес деп
есептейді. ... ... ... ... дүлей күштерін игеру
философияның негізгі мәселесі болып табылса, XX г. француз философы ... ол ... ... - өмір сүру ... пе әлде жоқ па? - ... мәселе
болды. Марксизмге дейінгі ойшылдардың ішінде негізгі философиялық мәселенің
мәні мен мазмұнын дұрыс түсінуге бәрінен де жуығырақ ... ... ... ... болды. Философияның негізгі мәселесін дұрыс
тұжырымдап қоя білген және оны ғылыми тұрғыдан ... ... ... берген
Ф.Энгельс болды. Ол бұл мәселсні қоғамдық-тарихи практиканың шсшуші рөлін
негізге ала отырып қарастырды.
Адамның дүние ... ... ... сайып келгенде, оның
негізгі философиялық мәселені қалай шсшетініне ... ... - ... және ... ... бар ма, ... ... білудегі
мақсат неде және ол не үшін керек, ақиқат деген не? - ... ... ... ... ... ... сол ... сұрақтың жауабына тәуелді.
Философияның негізгі мәселесінің қалай шешілуіне байланысты ... ... ... де өз ... табады. Айталық, алғашқы
қауьімдық қоғамда адамдар неге үйымшыл болды, ал қазіргі капитализм ... ... ... ... ... ... ... Егер,
мәселен, сананы, рухты алғашқы деген идеалистердің пікірімен келіссек, онда
антагонистік таптық ... ... ... бойы ... мен ... ... ... қоғамның экономикалық-таптық құрылымынан
іздемей, адамдардың санасының төмендігінен, ақыл-ойының кемшіліктерінен
іздеуге тура келер ... ... ... ... ... ... ... деген мүлде жоқ, ол ойдан шығарылған жалған мәселе деп дәлелдеуге
тырысады. Олардың кейбіреулері "руханилық" пен "материалдық" деп шек ... де тек ... ... ... ... құры бос сез ... Мысалы, ағылшын
философы Б.Расседдің түсінігінше, "материя" және "рух" ... ... ... бар ... ... ... олар "сезімдік фактілерден"
шығатын логикалық құрылымдар ... ... ... ... ... мәселені жоққа шығармақ болған әрекеттері ... ... ... ойлау, дүниетану төжірибесі дәлелдеген үстіне
делелдеп отыр: ойлаудың ойлау объектісінен (мәселен, физикалық ... ... ... яғни ... есту ... қабылданатын
нерседен сапалық айырмашылығын қалай жоққа шығаруға ... бір ... ... ... ... - адам, адам
өмірінің проблемалары (шешілмеген мәселелері) деп делелдемек ... ... ... өмір ... ... ... есіресе маркстік
философияда маңызды орын алатыны күменсыз. Бірақ адам ... ... да, ... ... да ... ... ол ... негізгі мәселесі бола алмайды. Философияның
негізгі мәселесі - ... ... ... мәселелерін шешкенде
басшылыққа алатын, оларға бағыт сілтейтін басты принцип болуы тиіс.
Философияның негізгі мәселесінің екі жағы бар. Бірінші жағы - ... ... ... (онтологиялық) мәселе, ... - ... ... ... ... негізгі философиялық мәселенің бірінші жағын қарастырайық:
дүниенің бастапқы негізі не, материя ма, елде идея ма, ... па, әлде ... ма? - ... ... ... ... бар. ... дәйектілік
тұрғысынан алғанда, философияның негізгі мәселесінің бірінші жағының
басқаша (үшінші) шешімінің ... ... ... ... ... ... ... үшінші шешімін табуға әрекет жасаушы бағыт та болды. Дуализм деп
аталатын бұл бағыттың ... ... да ... идея да ... ... ... тәуелсіз өмір сүретін екі бастама деп делелдемекші болды.
Бұл бағыттың негізін салған басты "екілдері ... (XVII ғ. ... ... және ... (XVIII ғ. ... ... материализм мен
идеализмді ымыраластыруға әрекет жасады.
Дуализм материализм мен идеализмнен ... ... бір ... бола ... өйткені философияның негізгі мәселесінің әлі екінші
жағының шсшімі бар. Ол адам дүниенің объективтік заңдарын, ... ... ... ма, әлде ... ... білуге болмай ма? - деген мәселе. Дүниенің
танымдынығы туралы бұл ... ... ... ... дуализм,
сайып келгенде, идеализмге бой ұрады, өйткені ол материя мен ... ... ... тастау арқылы таным теориясы мәселесінде агностицизмді, яғни
дүниені танып білуге немесе толық танып ... ... ... ... ... ... келеді. Міне сондықтан
да Ф. Энгельс философияда екі-ақ бағыт - материализм мен идеализм ғана ... ... ... ... ... ... осы екеуінің жеке тармақтары
ғана деп атап ... ... бір ... ... ... қағидаларын материализмнің
қагидаларымен және керісінше үштастыруға әрекеттснеді. Мұндай философиялық
әрекет эклектизм деп аталады.
Материализм де, идеализм де ... ұзақ ... ... өтті. Осы даму
барысында олардың көптеген тарихи түрлері және олардың арасында үздіксіз
күрес болды. Материализм идеализммен күресте ... ез ... ... ... ... ... сүйенеді, ал идеализм
әрдайым дінмен, шіркеумен одақтаса ... ... ... ... материализм ғылыммен бірлікте, ал идеализм дінмен бірлікте
өмір ... ... ... ... жекс формасы ретінде философияның пайда болғанына үш
мың жылдай болды ... ... оның ... одан да әріде жатыр. Онын пайда
болуының алғышарты - ... ... ... ... ... ... айтылғандай, алғашқы
қауымдық құрылыста пайда болды. Бұл ... ... ... олі ... еді, ... ... адам санасының дамуы ... бір ... ғана ... ... ол ... ... ... деген сұрақтарға жауап
іздеді. Ол адамға тән сапалар мен қасиеттерді табиғатқа да тән деп ... ... ... бар деп ... және, керісінше,
табиғаттың объективтік заңдылықтары мен ... ... ... ... ... ... ... т.б.)
шатастырып, табиғат апаттарына ... әсср ... деп ... ... ... ал табиғат құбылысын адамға осылайша әрдайым телудін
объективтік негізі бар, ... адам өзін өлі ... ... ... ... жинау, аң аулау сияқты тіршілікпен айналысатындықтан, жақын
айналадағы табиғи ортаға мүлдем тәуелді болды, ... ... ... тыс ғаламат күш деп түсінді. Дамудың бұл ... ... ... әрі биологиялық (қандас, туыстық қатынас), әрі
әлеуметтік болып табылады.
Антик дөуірінің философиясы ... ... ... ... ... ... ... болды. Философия адамның дүниеге
көзқарасы болу үшін ... ... бар адам ... қарапайым да
тарихи өткінші бслгілерін өз бойына сіңіру қажет еді. Мифтің бір срекшелігі
оның өмірмен, алғашқы адамдардың ... ... ... да ол жеке адамдардың, қауым мүшелерінің ортақ мүддесіне және
сыртқы ортаға сәйкес өмір сүруін қамтамасыз етті. Бір ... ... ... ... ... ... ... күнделікті іс-әрекет талаптары
түрінде көрінді. Мифологиялық ойлаудың желісі мен ... ... ... ертектерде, ауыз әдебиетінде, түрліше ... ... ... ... тууы ... ең ... ... біртіндеп адамның
дүние жайындағы, тағдыр жайындағы өздігінше, ... ... ... ... ... бас иіп, ... екіншіден, субъективтік және
объективтік жайында айқын ... ... ... бір-бірінен айырып қарай білу
және, үшіншіден, жүйелі дүниеге көзқарас құруға әрекеттену.
Қысқарта айтқанда, философияның шығуы ... ... ... ... революциялық секіріс деуге болады. Ол революциялық ескіріс
алғашқы қауымдық қоғамнан құл иеленушілік формацияға өту ... ... ... ... ... ... ... өркениеттің үш
ірі ошағы атап көрсетіледі, олар: Қытай, Үндістан, Греция. ... ... ... ... ... жақтарымен қатар, формасы жағынан
өзіндік ерекшеліктері де болды.
Еретедегі шығыс философиясы
Ең көне философиялық ілімдер Ертедегі ... ... - ... ... ... мен Египетте пайда болды. Ертедегі Қытайда біздің
эрамызға дейінгі VIII-VI ғғ. ... құл ... ... ... ... ... және консервативтік, атеистік және
мистикалық бағыттар ... ... Бұл ... ... барысында заттардың алғашқы бес элементі (металл, ағаш, су, от,
жер) туралы, дамудың қарама-қарсы бастамалары (инь және ян), ... ... ... т.б. ... ... ... кеңінен тарай
бастады.
Ертедегі Қытайдың философиялық ойлауының бастапқы негізі Дао ... ... ... Бұл ... ... мәні - жол деген ұғымды
беретін еді. Бірақ ол терминнің басқа да мәндері болып, атап айтқанда ... ... ... ... сипатын да білдірді. Ол арқылы заттардың
табиғи жолымен бірге, аспандағы "табиғаттан тыс" ... ... ... ... білдірді. Дао жайыңдағы ілім алғашында бес ... ... ... ... ... ол ... түсініктер
догматтық сипатқа ие болды.
Дао жалпы заң ғана емес, сондай-ақ дүниенің пайда болу ... ... ... "дао - ... мен ... түп тамыры", "барлық заттардың анасы"
дегсн анықтамалар туды. Даодан дүниедс бар барлық нөрсслер ... болу ... ... ... мен ... ұрғашы мен еркектің, жұбайлардың (инь
мен ян) әрекеттесуі керск. Бұл қарама-қарсылықтардың екі жағы ... ... ... ... қарама-қарсылықтарға
бөлінуінің, олардың бірігуі мен терістеуінің ... ... ... ... ... ... адамның табиғаты туралы
мәселе — адам табиғаты жағынан қандай - қайырымды ма әлде ... ... ... аса ... орын ... Олар ... ... мен жеке тәрбие
мәселелеріне де үлкен көңіл бөлді.
Қытай ... ... ... ... ... мен ... кең көлемде және айқын формада қойылмады. Дегенмен, Конфуцийді,
Лао-Цзыны, Мэн-Цзыны идсалистер қатарына, ал ... Хан Фэй ... ... ... ... ... ... Лао-Цзы мен Хан
Фейдін көзқарастарынан диалектиканың ... ... ... Үнді ... төн ... ... - адамгершілікке,
руханилыққа баса назар аудару. Қазіргі кезде "иоганы" жаттықтыру, денені
машықтандыру мағынасында түсіндіру орын ... үнді ... үшін ... ... ... барлық нәрседен
және басқа барлық нәрселерді өзінен" көре білудің зор маңызы болды. ... ... ... ... ... ... ... философиялық
пайымдаудың өзегі етіп қою арқылы ертедегі үнді философиясы адам ... бай ... ... ... ... ... өмірге, рухани дүниеге де
талпынуы тиіс деген талап қойды.
Ертедегі үнді ... тән ... бір ... - онда ... ... ... байланысты. Бұл мәдениет ұстаздың бет-
бейнесін (көзқарасын ғана ... ... ... ... яғни оның қимыл-
әрекетіне, сөйлесуіне, ойлауына еліктеу арқылы оған толық ұқсауды талап
етеді.
Орта ғасырлар ... ... ... ... рухани өмірінің барлық салаларына діни
идеологияның бүтіндей үстемдік жасауы ... ... да өз ... ... философия іс жүзінде дін ислерінің қызметшісіне ... діни ... мен ... ... ... дәлелдеп, негіздеуі
тиіс болды. Бұл философия "схоластика" ... ...... мектеп
деген сөздерден шыққан) деп аталады.
Ортағасырлық философиядағы негізгі күрес, ... ... ... ... ... ... ... төңірегінде, жалпының жекеге
қатынасы жайында болды. Философтар екі топқа ... ... ... ... ... ... нақты заттардан тәуелсіз, ... ... ... бұл шын ... құдаймен байланысты деп дәлелдеді.
Бүкіл тіршіліктің мәні ... ... ... ... ... - универсалийлер
реалды өмір сүреді, олар әуелбастан бар ... тобы ... ... ... ... ... деп, ал ... философиялық бағыты реализм деп
аталды. Бұл таза объективтік идеалистік бағыт болып табылады. Ал бұларға
қарсы екінші ағым ... ... ... ... өмір сүре ... ... жеке заттар ғана шын өмір сүреді сондықтан олар алғашқы деп
дәлелдеді. Орта ... ... ... ... ... ... ұстаушылар номиналистер (латынша nominis — "атау" деген созден
шыққан) деп аталды, ойткені бұлар ... ... ... оны жай атау ... ... ... ... Ансельм Кентерберийский (1033-
1109), Фома Аквинский (1225-1274) т.б. болды. ... ... ... шын өмір ... ... бар ... заттар мен құбылыстардың бастамасы
құдай, демек, жеке нәрселердің пайда болуы ... ... ... ... ... ... болмысы мәңгі, ал шындықтағы
болмысы (құдайдан тыс болмысы) өткінші ғана сипатта болады деп ... ... ... ... ... жж. шамасы) және
басқалар үзілді-кесілді қарсы шықты. Олардың ілімі бойынша, жалпылық жекені
айқындай алмайтыны былай ... ... ... өмір де ... Жалпы
идеялар тек бос сөз ғана, жеке заттарға адам тарапынан берілетін атаулар
ғана. Шындықта тек жеке-дара заттар ғана өмір ... ... адам ... ... мен ... ғана ... біле ... Номиналистердің бұл
пікірі материяның ... ... ... ... үндесіп
жатыр. Сол себепті де бұл ілім шіркеу иелерінің ашу-ызасын ... мен ... ... ... сыңаржақ
көзқарастарын жүмсартып, жақындастыруға тырысқан итальяндық дін иесі
философ Фома ... ... Ол ... ... мен Аристотельдің
философиясының идеалистік жақтарын пайдалана ... ... ... ... ... Оның ... матсрия формадан
болек жекеше өмір сүре алмайды, ал ... ... ... өмір сүре ... Фоманын айтуынша, сшбір матсриалдық дене ... ... ... құдайдан тәуелсіз өмір сүре алмайды, сондай-ақ құдай - таза рухани
жан деген сөз. Тек ... ... ... үшін ғана ... ... ... қажет.
Ф. Аквинскийдің ілімінше, жалпы идеялар, универсалийлер үш түрлі өмір
сүрсді: 1) "Заттарга ... ... ... 2) ... өз ... мәні ... формасы ретінде және 3) "заттардан ... ... ... нәтижесі ретінде адамның басында. Бұдан көретініміз,
жалпы идеялар ... ... ... ақыл-ойында өмір сүреді деп,
реалистермен келісетінін көрсетеді. Бірақ, сонымен ... ол ... ... ... ... ақыл-ойының жемісі ретінде ойда өмір ... олар ... ... ... ... ... нотижссі болып табылады
дей отырып, белгілі бір ... ... ... ... ... бұлайша шешу философия тарихында ... тек ... ... өмір ... дейтін "шегіне жеткен реализммен" салыстырғанда
"орташа реализм" деген атауға ие ... ... ... осы ... ... оны қабыл алды.
XIV ғ. философия мен ғылымда номиналистік көзқарас одан әрі ... ... бір ... ... Оккам (1300-1350 жж. шамасы) реализмді батыл
сынай келе, ғылымның міндеті шындықта бар ... ... ... ... ... ... ... субъектінің ақыл-ойында ғана болды деп дәлелдеді.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Гартман Н. ... ... ... // Культурология. ХХ век.
Антология. М., 1995. С. ... ... А. ... размышления. Лекции по феноменологии
мифа. М., 1996. С. 69.
3. Ак-Атай С. ... // ... ... ... история и
современность. Алматы, 1998. С. 96-98.
4. Ж. ... в ... ... ... М., 1993. С. 208.
5. Акатаев С. О специфике культуры кочевья // Кочевники. Эстетика.
Алматы, ... ... А. ... ... и ... ... // Новое поколение.
1994. 18 ноября.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет
Дүниеге көзқарас 8 бет
Рационализм және сенсуализм4 бет
Философия (лекциялар)150 бет
Философия - дүниегекөзқарастың ғылыми-теориялық түрі4 бет
Фридрих Энгельс3 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
“Қазіргі жаратылыстану концепциялары” пәні және оның әлеуметтік маңызы12 бет
Дүниеге қөзқарас және онын типтері. Ежелгі Қытай философиясы.Философиядағы адам мәселесі. Гносеология және эпистемология. Диалектика және онын әдістері22 бет
Дүниеге қөзқарас және онын типтері. Ежелгі Қытай философиясы.Философиядағы адам мәселесі.Гносеология және эпистемология. Диалектика және онын әдістері14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь