Экономиканы салықтық реттеу және оның Қазақстан экономикасы үшін маңыздылығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ЭКОНОМИКАНЫ САЛЫҚТЫҚ РЕТТЕУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫ ҮШІН МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1. Экономиканы салық механизмі арқылы реттеудегі тура және жанама салықтық реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2. Мемлекеттік фискалдық саясаты, оның экономиканы ынталандыру және тежеу құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. Нарықтық тепе.теңдiктi мемлекеттік салық саясаты арқылы реттеу
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы егемендік алып, дербес мемлекет болған және белсенді түрде нарықтық экономикаға өту кезінде экономиканы реттеуде салық жүйесі елеулі орын алады. Өзінің тәуелсіздігін және дербестігін алған кез келген мемлекетке тұрақты, әрі күшті қаржылық база керек. Дамыған елдердің тәжірибесі көрсетіп отырғандай нарықтық экономика жағдайында мемлекеттің қаржылық негізі шаруашылық субъектілерден және халықтардан жиналған салық болып табылады.
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмiнде де қаржы және оның негiзiндегi салық жүйесi мен салық салу механизмi зор рол атқарады. Салықтар мемлекеттер пайда болуымен бiрге пайда болды. Мемлекет құрылымының өзгеруi, өркендеуi әрқашан салық жүйесiнiң қайта құрылуымен және жаңаруымен қабаттаса жүредi.
“Салық” ұғымы әр түрлi экономикалық әдебиеттерде әр түрлi қарастырылады. Негiзiнен көптеген экономикалық әдебиеттерде “салық” ұғымы бюджет қорына белгiлi бiр көлемежәне белгiлi бiр уақытта түсетiн мiндеттi төлем ретiнде қарастырылады.
Осы мемлекеттiң қаржы ресурстарының бастапқы категориясы және мемлекеттiк қызметтердi iске асырудың, экономиканы мемлекеттік тікелей және жанама рететудің негiзi болып табылатын салықты жан-жақты талдап, салық салу механизмiнiң қызмет етуiн, салықтың негiзгi элементтерiн және осылардың басын қосып, ұйымдастырып отыратын салық жүйесiн жан жақты талдау осы тақырыптың өзектiлiгiн ашады.
Бұл тақырыпты орындаудағы негізгі мiндеттерiм келесiдей:
• Салықтың жалпы экономикалық мәнiн ашу;
• Салық салудың негiзгi элементтерi мен оның құрылымдарын талдау;
• Салықтың экономикадағы атқаратын қызметтерiн көрсету;
• Салық салу қағидаларын жан-жақты қарастыру;
• Қазақстан Республикасының салық жүйесiнiң қалыптасуы мен дамуын және оны басқару шараларын атап өту;
• 2002 жылғы жаңа Салық Кодексi бойынша енгiзiлген салықтар мен алымдар түрлерiн атап өту және салық түрлерi мен оның ерекшелiктерiне тоқталу болып табылады.
• Экономиканы салықтық реттеудегі фискалдық саясаттың ерекшеліктеріне тоқталып өту;
• Нарықтық экономиканының тепе-теңдңгін қалыптастырудағы салықтардың маңызы мен салық салу қызметін жетілдіру шараларын талдау;
1. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2002ж.-232 б.
2. Черник Д.Г. Починок А.П. Основы налоговой системы: Учебное пособие для вузов. – Москва: Финансы, Юнити, 1998. – 422с.
3. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогообложение. Алматы, Рауан, 1995.- 230 с.
4. Худяков А.И., Наурызбаева Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление, виды. Алматы: - ТОО Баспа, 1998 – 160с.
5. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. – 131 бет.
6. Ермекбаева Б.Ж. Жалпы мемлекеттiк салықтар. Алматы, Экономика, - 1997 ж. – 158 бет.
7. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
8. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика: Оқулық. – Алматы: Экономика. - 2003. – 432 бет.
9. А.Исаева «Мемлекеттің дамуына әсер ету тұрғысындағы Қазақстанның қазіргі кездегі салық жүйесінің ерекшеліктері» // Қаржы-Қаражат, 2005, №6, 22-25 стр.
10. Статистический ежегодник. Алматы. – 2006г.
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
..........................................
ЭКОНОМИКАНЫ САЛЫҚТЫҚ РЕТТЕУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... ... ... арқылы реттеудегі тура және жанама салықтық
реттеу
..........................................................................
........................
2. Мемлекеттік фискалдық саясаты, оның экономиканы ... және ... ... тепе-теңдiктi мемлекеттік салық саясаты арқылы реттеу
Қорытынды
............................................................................
..................................
Қолданылған ... ... ... ... егемендік алып, дербес мемлекет
болған және ... ... ... экономикаға өту кезінде экономиканы
реттеуде салық жүйесі елеулі орын ... ... ... ... ... кез ... мемлекетке тұрақты, әрі күшті қаржылық база
керек. Дамыған елдердің тәжірибесі ... ... ... экономика
жағдайында мемлекеттің қаржылық негізі шаруашылық субъектілерден ... ... ... ... табылады.
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды
реттеу ... де ... және оның ... ... ... мен ... ... зор рол атқарады. Салықтар мемлекеттер пайда болуымен бiрге
пайда болды. Мемлекет ... ... ... әрқашан салық
жүйесiнiң қайта құрылуымен және жаңаруымен қабаттаса жүредi.
“Салық” ... әр ... ... ... әр ... ... ... экономикалық әдебиеттерде “салық” ұғымы
бюджет қорына белгiлi бiр ... ... бiр ... түсетiн мiндеттi
төлем ретiнде қарастырылады.
Осы мемлекеттiң қаржы ... ... ... және
мемлекеттiк қызметтердi iске асырудың, экономиканы мемлекеттік тікелей және
жанама рететудің негiзi болып табылатын ... ... ... ... механизмiнiң қызмет етуiн, салықтың негiзгi ... ... ... қосып, ұйымдастырып отыратын салық жүйесiн жан жақты талдау
осы тақырыптың өзектiлiгiн ашады.
Бұл тақырыпты орындаудағы негізгі мiндеттерiм ... ... ... экономикалық мәнiн ашу;
• Салық салудың негiзгi элементтерi мен оның құрылымдарын талдау;
• Салықтың экономикадағы атқаратын қызметтерiн көрсету;
... салу ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң қалыптасуы мен дамуын және
оны басқару шараларын атап өту;
• 2002 ... жаңа ... ... ... ... ... мен алымдар
түрлерiн атап өту және салық түрлерi мен оның ерекшелiктерiне тоқталу
болып табылады.
• Экономиканы салықтық реттеудегі ... ... ... ... ... экономиканының тепе-теңдңгін қалыптастырудағы салықтардың
маңызы мен салық салу қызметін жетілдіру шараларын талдау;
1. Экономиканы салық механизмі арқылы реттеудегі тура және ... ... ... ... ... ... кез келген қоғамдық
жүйенің, соның ішінде қаржыны басқарудың ... ... ... мемлекеттік қаржылық реттеу – бұл макроэкономикалық тепе-
теңдіке және экономиканың жұмыс істеуінің ... ... ... оның
үдемелі дамуына әсер ету ... ... ... ... шебер
пайдаланудың күнделікті процесін қамтамасыз ету үшін шаруашылық жүргізуші
субъектіге мемлекеттің қаржылық ықпал жасауының ... мен ... және ... ... процесі.
Қаржылық реттеудің түрлері салықтық, бюджеттік, ... ... ... ... ... ... экономиканы қаржылық реттеулердің ішінде салықтық реттеудің орны
мен маңыздылығы ерекше ... ... ... ... ... ... жанама салықтар қолданылады.
Нарықтық экономика кезінде ... ... ... ... мен ... ... ... реттеме негізгі қолданыста болады.
Дүниежүзілік тәжірибе салықтық реттеуде келесідей реттеу әдістерін: салық
салуда – ... ... ... салу ... жеңілдіктер мен
санкциялар, салықтық-бюджеттік ынталандыру және тежеу ... ... және ... ... ... қызметтері жатады.
Сонымен қатар экономиканы мемлекеттік ... ... бірі ... ... мемлекеттік бюджет, мемлекеттік
қаржылардың басқа да ... ... ... көзі ... түсімдер болып
табылады. Сондықтан мемлекеттің қаржы ресурстарын қалыптастырудың негізгі
көзі – салық жүйесі және оның ... ... бірі ... ... және ... қызме тетуші субъектілерге салынатын тура және
жанама салықтардың ... мен ... ... ... орай ... ... ... салу жүйесіндегі заңнамаларға сәйкес
салықтар фискалдық, реттеу, бақылау, бөлу сияқты негізгі ... еске ... ... ... ... ... ... ортақ немес мақсатты мемлекеттік бағдарламаларды орындау үшін қаржы
құралдарын бюджетке ... ... ал ... ... осы ... ... алады. Яғни, салықтардың реттеу қызметі мемлекеттің салық
механизмі арқылы белгілі бір қаржы-экономикалық (ынталандыру, шектеу, ұдайы
өндірістік) мақсаттарға қол ... ... ... функциясы
табыстар көрсеткіштері мен мемлекеттің қаржы ... ... ... арқылы салық сомасын бағалау мақсатында кәсіпорындар
мен халықтың ...... ... нәтижесін қадағалауға
бағытталады. Әлеуметтік немесе бөлу функциясы халықтың түрлі әлеуметтік
топтарының арасында әлеуметтік ... ... ... ... ... бір әлеуметтік топтан алып, әдетте әлеуметтік аз ... ... деп ... ... топтарға қарай беру арқылы
қоғадық табысты қайта бөлуге бағытталған.
Салықтарды салу объектісі бойынша олар тура және ... ... Тура ... – салық төлеушінің кірісі мен мүлкінің тікелей
төленген салықтар. Олар өз кезегінде нақты және жеке ... ... ... ... төлеушілердің мүлкінің кейбір түрлеріне (үй, жер,
кәсіп, ақшалай капитал) салынады. Жеке тура ... – бұл жеке ... ... ... ... мен ... ... салықтар. Нақты
салықтардан айырмашылығы – жеке салық салу ... ... ... ... мен ... де, оның ... жағдайында ескереді.
Жанма салықтар – баға немесе тарифке үстеме түрінде белгіленген салық
төлеушінің кірістері мен ... ... ... емес ... ... 9 салық түрінің екеуі, яғни қосылған ... ... ... ... ... түрлеріне жатады.
Жаңа Салық Кодексi 2002 жылдың 1-шi ... ... ... енгiзiлдi:
• корпорациялық табыс салығы;
• жеке табыс салығы;
• қосылған құн салығы;
• акциздер;
• жер қойнауын пайдаланушылардың салықтар мен ... ... ... ... жер салығы;
• көлiк құралдары салығы;
• мүлiк салығы.
Мұндағы қосылған құнға салық пен акциздер жанама салықтарға жатады. Ал
қалған салықтың жетi түрi ... ... салу ... ... ... салығы. Бұл салықты Ұлттық банк пен мемлекеттiк
мекемелердi қоспағанда Қазақстан Республикасы ... ... ... Қазақстанда қызметiн тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын ... ... ... ... ... тұлғалар төлейдi.
Арнаулы салық режимiн қолданушы заңды ...... ... ... ... заңды тұлға – ауыл ... ... ... ... жекелеген түрлерi корпорациялық табыс
салығын төлейдi.
Корпорациялық табыс салығын салу ... ... ... ... ... ... алу ... жеңiлдiктер мен санкцияларды, төлеу
уақытын айқындайды.
Жалпы табыс салығының мөлшерлемесi 30% болып белгiленген. Негiзгi
өндiрiс ... жер ... ... ... төлеушiнiң салық салынатын
табысына 10 пайыздық мөлшерлеме бойынша салық ... ... ... ... ...... депозитер
бойынша сыйақы, ұтыстар, заңды тұлғаларға төленетiн сыйақы, борыштық бағалы
қағаздар бойынша купон түрiндегi сыйақы 15 % ... ... ... жатады.
Жанама салықтардың iшiндегi ең маңыздысы 1992 жылы енгiзiлген қосылған
құнға салынатын салық – ҚҚС болып табылады. Салық ... ... ... ... ... ... ... бағаны көтеру жолымен толықтырады
және салықты төлеудi ... ... ... ... салу ... ... өндiрiлген өнiм (амортизациясы бар таза өнiм) болып
саналатын қосылған құн болып табылады: ... ... ... ... ... жұмсалатын және басқа бiрқатар шығындар қамтылуы мүмкiн.
Демек, бұл салықтың ерекшелiгi – оның ... ... ... ... ... ... ... тек салық салынатын айналым мен салық
салынатын импортты қамтитын қосылған құн болып табылатындығында. ҚҚС дүние
жүзiнiң 40-тан астам елдерiнде, ... ... ... ... ... елiнде пайдаланылады. Бұл салықтың артықшылығы мынада: бiрiншiден, ол
жаңа құн ... орын ... ... ... ... ... ... төлеушiлер үшiн де есептеудiң салыстырмалы қарапайымдылығымен
ерекшеленедi және үшiншiден, бағалардың ... ... ... ... ... қарамастан мемлекет бюджетiнiң кiрiстерiн
қалыптастырудың ... және ... ... ... ... ҚҚС ... Қазақстан Республикасының бюджет кiрiстерiнiң аса маңызды көздерiнiң
бiрi болып саналады. 2004 жылы ... ... ... ... бұл ... үлес салмағы 23-24%-ды құрады.
Акциздер – бағаға қосылатын және ... ... ... ... ... Акциздердi өзiнiң айрықшалықты ерекшелiктерiне қарай
монополды түрде жоғары бағалары мен ... ... ... ... ... Акциздер көрсетiлген қызметтерге де салынуы мүмкiн.
Акциз ставкаларын Үкiмет бекiтедi және тауар ... ... ... ... ... ... абсалюттiк сомада белгiленедi. ҚР-ның
Мемлекеттiк бюджетiндегi акциздердiң үлесi 2004 жылы ... ... ... ... ... ... ... – бюджет
(мемлекеттің ... мен ... ... ... ... ... Тікелей қаржылық реттеудің процесін жүргізе отырып, ұлттық
табыстарға кәсіпорындардың, аймақтардың үлесін көбейту ... ... ... ... ... ... ... шектеп отырады.
Макроэкономикалық реттеуде мультипликатордың іс-әрекетінің жоғарыда
баяндалған мүмкіндіктері ескеріле отырылып ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдалады. Құлдырау
кезінде ынталандырушы фискалдық саясат ... ол ... ... ... ... ... ... Мемлекеттің шығыстарының артуының үлкен нәтижесін ескере отырып
фискалдық саясаттың бұл бағыттарының үйлесуі.
Тежеушілік ... ... ... ... ... ... ... Артық сұраныммен және инфляциямен шарттасылған тежеушілік фискалдық
саясат кері ... ... ... ... азаюы;
• Салықтардың көбеюі;
• Осы аталған бағыттардың үйлесуі.
Дискрециялық емес ... ... ... ... ... қоя ... мемлекеттің қаржы процестеріне аз араласуын ... емес ... ... ... яғни ... механизмі негізінде іс-әрекет етеді. Бұл жағдайда
экономикалық циклдің түрлі фазаларында салық алынымдарының ... ... ... ... ... ... өрлеу кезінде сұранымды
шектей отырып, ... ... ... және ... ... ... ... Құлдырау кезінде, керісінше, ұлттық өндірістің азаюын
жеңілдете отырып, ... ... ... ... 2-ші суреттен
мемлекеттің шығыстары мөлшерінің (G ... ... ... ... бұл
өзгерістер салықтардың өзгерісі ( Т сызығы) көрсетілген:
Автоматты тұрақтандырғыштардың іс-әрекетінің маңызды ... ... мен ... ... ... ... ... тапшылығы өрлеу
фазасында қысқарады, онан кейін жоғалады және бюджет ... ... ... ... тежеуге жәрдемдеседі, өйткені ұлттық өнімнің жоғары деңгейі
инфляциямен жалғасады; құлдырау ... ... ... ... ... ... өсе бастайды.
Тәжірибеде тепе-теңдік үлгілерінде қаралған тәуелділіктер қосымша
факторлардың әсерін бастан ... ... ... ... шараларының уақыттылығы;
2. Ығыстыру әрекетінің іс ... бұл ақша ... ... ... ... ... ... көбеюі кезінде
жекеше инвестициялар элементтерінің қысқаруында көрінеді.
3. Сұранымды ынталандыру жиынтық ұсынымға әсер ... бұл ... ... ... ... және жиынтық шығыстардың көбею
әсерін төмендетеді;
4. ашық ... ... ... ... ... ... таза ... мөлшерін өзгертетін валюта бағамдары
өзгерісінің ықпалын басынан кешіреді.
Т
G+Т ... ... Q1 Q2 ...... ... ... ... әсері
Сондықтан ынталандырушы фискалдық саясаттың шаралары жоғарыда айтылған
факторлардың іс-әрекетінен әлсіреуі мүмкін. Сөйтіп, кейнсшілдік тауарлар
мен ... ... ... ... ... реттеудің негіз
қалаушы факторы ретінде болып көрінеді: мемлекет ... ... ... ... ... ... деңгейінің артуына
ықпал етеді, мемлекет көтере сатып алудың ... ... ... ... ... ... ... етуінің екі бағытын қарастырады:
сұранымға (кейнстік үлгі) және ... ... ... ... салықтар төмендеген кезде жиынтық сұраным ... Бұл ... ... және ... ... көбейтеді, яғни иняфляцияның
қарқыны тездейді.
Екінші жағдайда салықтардың төмендеуі жиынтық ұсынымды көбейтеді,
өйткені халықтың ... мен ... ... ал кәсіпкерлердің өндірісті
инвестициялауы өседі. Қызметкерлердің аз табыс салығы жалақыны көбейтіп,
еңбекке деген ... ... ... өзі ... ұлғаюына жеткізеді,
бұл ұлттық өнімнің жалпы түрде өсуін, бағалардың төмендеуін ... ... ... ... ... ... аса төмен
мөлшерлемелері салықтық ... ... ... ... ... салық базасын кеңейту – ұлттық өндіріс пен табыстың
көбеюі және ... ... ... ... ... түсімдердің
өсуіне жеткізетіндігін көрсетеді.
Салықтардың инвестициялық қызметке ықпал етуінің теориялық дәлелдемесі
ретінде салық салудың ... және ... ... ... ... ... ... фискалдық саясаты, оның экономиканы ынталандыру және тежеу
құралдары
Қоғамдық шаруашылықта мемлекеттiң өмiр сүруiнiң ... бұл ... ... ... мемлекеттiң нарықтық тепе-теңдiкке әсерiнiң бiрi
ол салықтық реттеу болып табылады. ... ... ... бұл ... көбейту, қоғамдық мақсаттарға бағытталған қызметтерге жұмсалады
Қаржылық реттеудің басты ... ... ... – бюджет
(мемлекеттің шығыстары) пен салық саясатын жүргізуді қамтамасыз ... ... ... реттеудің процесін жүргізе отырып, ұлттық
табыстарға кәсіпорындардың, аймақтардың үлесін көбейту ... ... ... ... ... ... немесе шектеп отырады.
Мультипликатордың іс-әрекеттерінің жоғары баяндалған мүмкіндіктері
ескеріле отырып экономикалық ... ... ... ... ... нұсқалары тұжырымдалады. Құлдырау кезінде ынталандырушы
фискалдық саясат жүргізіледі. Ынталандырушы бюджет-салық саясаты (қазыналық
экспанция) – бұл ... ... ... ... экономикадағы циклдiк
құлдырауды жою мақсатын қояды. Мұны жүзеге асыру үшiн мемлекет шығындарды
өсiрiп, ... ... ... ... ... ... ... шаралар арқылы жүзег асырылады.
Ұзақ мерзiмдiк кезеңде салықты ... ... ... ... кеңейтуге және экономикалық әлуеттiң өсуiне алып
келуi мүмкiн. Мұндай мақсаттардың жүзеге асуы ... ... ... ... ... ... Бұл ... орындалуы
Ұлттық банк жүргiзетiн тежеушi ақша-несие саясатымен және ... ... ... ... ... бюджеттік-салық саясаты мыналарды қарастырады:
1) мемлекет шығыстарының көбеюі;
2) салықтардың төмендеуі;
3) мемлекеттің ... ... ... ... ескере отырып
фискалдық саясаттың бұл бағыттарының үйлесуі.
Тежеушілік фискалдық ... ... ... ... бағдарлануы тиіс. Артық
сұраныммен және инфляциямен шарттасылған тежеушілк фискалдық саясат ... ... ... ... ... ... ... бұл бағыттардың өзара үйлесуі.
Дискрециялық емес фискалдық саясат акцентті нарықтық өзін-өзі реттеуге қоя
отырып, мемлекеттің ... ... аз ... қамтамасыз етеді. Бұл
саясат автоматты, яғни кіріктірме тұрақтандырғыштардың механизмі негізінде
іс-әрекет етеді. Бұл ... ... ... ... ... салық
алымдарының сомасы ұлттық өнімнің мөлшеріне тепе-тең түрінде түрленеді:
өрлеу кезінде сұранымды шектей отырып, салық ... ... және ... ... өсуді тежейді; ал құлдырау кезінде ... ... ... ... ... түсімдері төмендейді.
Автоматты тұрақтандырғыш іс-әрекетінің маңызды ерекшелігі бюджет
тапшылықтары мен ... ... ... ... бюджет тапшылығы өрлеу
фазасында қысқарады, онан кейін жоғалады және бюджет артығы пайда ... ... ... ... ... ... өнімнің жоғарығы
деңгейі инфляциямен жалғасады; құлдырау ... ... ... ... тапшылығы біртіндеп өсе бастайды.
Мемлекеттiң экономикаға әсер етуi салық салу құралдары арқылы
жүргiзiледi. ... ... ... ... ... ... ... болады, ал салық бюджеттi қаржымен қамтамасыз
ететiн бiрден-бiр құрал.
Салық төлемi (Т), ... ... (G) және ... I-дiң ... бiр ... тепе-теңдiк өнiм көлемi Y
қалыптасқанын кейнс кресi көрсетедi.
Ресурстар жұмыспен толық ... ... ... ... ... Сондықтан пайда болған үзiлiстi жою үшiн, экономиканы
мемлекет тарапынан реттеу құралдары пайдаланылады. Олар бюджетке ... ... мен ... ... ... өзгеруi арқылы жүзеге
асырылады.
Бюджет-салық саясаты (фискалдық ...... ... ... салуды және мемлекеттiк шығындардың өзгерiсiн реттеу
мақсатында ... ... ... ... Бұл ... жұмыспен
толық қамтылуды, төлем балансының тепе-теңдiгiн және экономиканың өсуiн
қамтамасыз ету мақсатында жүргiзiледi.
Төлеушi бюджеттiк-салық саясаты ... ... - ... ... ... мақсатын көздейдi. Бұл саясатты жүзеге ... ... ... ... ... мөлшерi жоғарылайды немесе
бiрiктiрген, құрастырма шаралар арқылы жүзеге асырылады. Қысқа ... бұл ... ... ... ... мен ... өсуi салдарынан болған сұраныс инфляциясын төмендетуге мүмкiндiк
бередi.
Ұзақ мерзiмдiк ... ... ... ... ... ұсыныстың
төмендеуiне және құлдыраушылық механизмiн ашуға негiз болуы мүмкiн. ... ... ... жағдайларда кездеседi: мемлекеттiк шығындардың
азаюы бюджеттiң барлық ... ... ... ... ... және еңбек рыногының инфрақұрылымына ... ... ... ... ... ... ... қатар уақытқа созылған
құлдыраушылық экономикалық әлуеттiң ... ... ... ... экономиканың өтпелi кезеңiнде жиi кездеседi.
Қысқа мерзiмдiк кезеңде салық-бюджет саясаты баланстық ... және ... ... ... ... байланысты
болады.
Қазақстан Республикасының нарық жағдайында экономикасының дамуы,
мемлекеттің экономикалық саясатының құрылымдық және ... ... ... ... Қаржы саясатының негізі болып фискалдық
саясат, яғни үкіметтің салық салу жүйесіндегі және ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық мәні мен атқаратын рөлі, қоғамның саяси
және экономикалық құрылғысына, мемлекеттің табиғаты мен ... ... ... анықталады.
Фискалдық саясатқа мемлекттің бюджет қорын бөлу қызметі де ... бір ... ... салу жүйесі арқылы бюджеттің кіріс қорын толтыратын
болса, ал екінші жағынан – ... ... және ... қажеттілік
туындап отырған салаларға немесе аумақтарға жұмсаумен, бөлумен ... дәр осы ... ... ... қауіпсіздікті, халықтың қоғамдық
игіліктері мен қызметтерін ... ... ... ... ... ... және ... да көптеген мәселелерді шешеді.
Мемлекеттің салық саясатының басты міндеті болып, ... ... ... сәйкес өзгерту. Фискалдық саясатты жүргізу – еліміздің
заңды органдарының ... ... ... ... ... ... қысқарту
және бекіту арқылы салық салуды және олардың жұмсалуын бақылайды. Сондықтан
да қаржы тұрақтылығының жалпы ережесі бойынша, ... ... де ... мен ... ... ... ... сәйкес болуы керек. Қоғамның ... ... ... ... ... қоғамдық өнімнің
көлеміне байланысты. Ұлттық табыстағы әлеуметтік қажеттілік ... ... ... ... ... ... тұтыну бюджетін; тұтыну
корзинасының құқы; еңбек ақы, зейнет ақы, жәрдем ақы және ... ... ... ... ... ... ... мұқтаждық етеді. Инфляция ... ... өмір ... әлеуметтік деңгейін сақтап тұруы үшін еңбек ақы мен әлеуметтік
төлемдерге индексация жүргізіледі, өтемдік ... ... ... халықтың әлеуметтік қажеттілігі мен оны қанағаттандырудың ... ... ақы ... ... мен ... ... және ... ставкасы арқылы еңбек ақыны салықтық реттеу, тұтынуға
бағытталған қордың ... ... ... ақы ... ... ... реттеуі
саналады.
3. Нарықтық тепе-теңдiктi мемлекеттік салық саясаты арқылы реттеу
Экономикада барлық тұтынушылар мен өндiрушiлер де салық төлейдi, бiрақ
олардың қайсысы қандай мөлшерде ... ... ... ... табылады.
Ендi келесi жағдайды қарастырайық, яғни салық нарықта өткiзiлетiн
тауар бiрлiгiнiң ... ... деп ... ... ... ... аясы мен ... және салықтың эономикалық әрекет аясы деп
айырылады.
Сатушыларға салықтың енгiзiлуi әрбiр сатылған ... ... ... ақша бiрлiгiнде салық төлеулерi керек. S1 ұсыныс қисығы өндiрушiердiң
көрсетiлген тауар көлемiг ... ... ... ... көрсетедi.
Салық енгiзiлгеннен кейiн олар мемлекетке (t) теңге салық төлеулерi қажет,
ендi олар сол көлемдегi ... (t) ... ... минималды баға
бойынша, бастапқыда келiскенге сатуға ... ... ... ... ... ... ... дегендi бiлдiредi.
e’ жаңа тепе-теңдiгiн “е” ... ... ... Бастапқыда Ре бағасын төлейдi, ал Ре-t салық төлегеннен кейiн
сатушыға Ре’-t қалады. Басқаша айтқанда салықтың Ре’- Ре –ге тең ... ... ... ... ал қалған Ре-( Ре-t)-ге тең бөлiгiн сатушы
төлейдi.
Ендi сатып алушыларға салынатын салықты ... ... ... ... әр ... бiрлiгiнен t мөлшерiнде салық ұстайды. D сұраныс
қисығы белгiлi бiр ... ... алу үшiн ... ... ... максималды бағасын көрсетедi. Егер олар қосымша салық төлейтiн
болса, онда бұл тауар көлемiн тек t ... ... ... ... ... яғни ... ... төменге t бiрлiкке жылжиды. Оны келесi 9-шы
суреттен көре аламыз.
Жаңа тепе-теңдiкте салықты енгiзгеннен кейiн ... Pe’ ... ... ал сатып алушылар салықпен бiрге Pe’+t ... ... t ... ... түрде бөлiнедi: (Pe’+t) - Pe сатып алушылар төлейдi
және Pe - Pe’ ... ... заң ... ... ... салынатынына қарамастан, ол сатушылар
мен сатып алушылардың арасында бөлiнедi.
Бiрақ осы бөлiнген ... ... ... ... кiм ... ... ... алушылар ма? Деген сұрақ туады. Ол ... ... ... ... ... ... икемдi болса, 1-шi суретте көрсетiлгендегi S және S’
қисығы соғұрлым жатық болады да Ре-t және Ре ... ... ... ... ең аз ... төлейдi және керiсiншедей жағдай орын
алады.
Осыған ұқсас сұраныс икемдiрек болса, 2-ші ... D және ... ... жатықтау болады да сатып алушылар бағаны азырақ төлейтiн
болады. Бұған сәйкес оларға салықтың ең аз ... ... және ... ... ... икемдiлiгi неғұрлым жоғары және ұсыныс икемдiлiгi
төмен болса, салықтың көпшiлiгiн сатушылар көтеретiн болады, және ... ... ... , ал ... ... ... болса, салықтың
басымы сатып алушыларға түседi.
Салықтар саласындағы фискалдық ... ... ... ... ... ... сұранымға (кейнстік үлгі), ұсынымға (ұсыным теориясы).
Бірінші жағдайда салықтар төмендеген кезде жиынтық сұраныс артады. ... ... ... және ... ... ... яғни ... тездетеді.
Екінші жағдайда салықтардың төмендеуі жиынтық ұсынымды көбейтеді,
өйткені халықтың табыстары мен жинақ ақшалары, ал ... ... ... Қызметкерлердің аз табыс салығы ... ... ... ... ... ... ... өзі өндірістің
ұлғаюына алып келеді. Бұл өз кезегінде ұлттық өнімнің ... ... ... ... ... экономикасының» теориясы салықтардың аса ... ... ... сомаларын қысқартуға міндетті
еместігін, керісінше, салық базасын кеңейту – ұлттық өндіріс пен ... ... ... ... ... ... қызметке ықпал етуінің теориялық дәлелдемесі ретінде американ
ғалымдары – ... ... ... А.Лаффэр және басқалары
әзірлеген салық салудың үдемелігі мен бюджет ... ... ... ... /7, 249 ... ... ... салық мөлшерлемелерінің белгілі бір шекке дейін
өсуі ... ... ... ... ... одан кейін өсу
бәсееңдейді, сонан соң бюджет кірістері ... ... ... ең ... ... ... ынталандырудың міндетті
салық ауыртпалығын түбегейлі жеңілдетудің жолдарынан ... шешу ... ... ... ... ... қозғаушы күші бұл нарыққа
бағытталған шаруашылық агентттерінің ынталылығы. Лаффэрдің айтуы ... ... ... ... мен халықтың табыстарының бүкіл
сомасының 30% артық алуға болмайды. Егер табыстың 40-50% ... ... бұл ... ... сонымен бірге экономиканың жекеше секторындағы
инвестицияны да ... ... егер ... ... ... ... ... деңгейге жететін болса, онда өндірісті ұлғайтуға,
кәсіпкерлік бастамаларға арналған ... ... ... пайда азаяды
да, тиісінше бюджетке түсетін салық түсімдері төмендейді.
Сондықтан еліміздің ... ... ... ... ... ... жан жақты зерттеулер мен талдауларды жүзеге
асыруымыз керек. Салық салуды жетілдіруде еңді қарқындап ... келе ... үшін ең ... ... ... және орта ... ... бар кәсіпорындарға, ауыл шаруашылығына, экспортқа негізделген
өнеркәсіпорындарына салық салуда жеңілдіктер ... ... ... ... шараларын жүргізу болып табылады. Сол кезде ұлттық экономикадағы
экономикалық қызмет ... ... мен ... тұлғалар өздерінің
қызметтерін кеңейте бастайды, түсетін пайданың болуына ... ... мен ... орындары ашыла бастайды. Сонымен қатар халықтың,
кәсіпкерлердің экономикалық белсенділігін арттыру негізінде жалпы ... ... мен ... ... ... ... ... салық
көлемі де өсе бастайды. Бұл шара ең ... ... ... алып келетін болса, оның нәтижесі нарықтық экономикада ең
қолайлы ... ... ... ... етіп ... ірі, ... табыс табатын,
монополиялық және табиғи ресурстармен айналысатын кәсіпорындарға ... ... және ... ... ... ... ... бюджетке түсетін
салық деңгейін қамтамасыз етіп отыруы қажет. Яғни, салық арқылы нарықтық
экономикада қоғамның ... тек бір ... ғана ... оны ... ... ... мол шоғырланған жағынан ол қаржыларды қосымша салықтар салу
арқылы экономиканың ... ... ... ... салалары мен топтарына
ұсыну болып табылады. Сонда ғана экономикада нарықтық тепе-теңдік ... ... ... ... ... бет алады.
Қорытынды
Салық – нарықтық қатынастардың құрамды бөлiгi және мемлекеттiк
саясатты ... ... ... Бұл ... ... ... мәнiн түсiне бiлудiң, оның iс-әрекет ... ... ... ... ... ... және ... дамыту
мақсатымен салық жүйесiн неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдiстерi
мен амалдарын көре ... ... ... салықтардың жалпы экономика дамуында атқаратын келесiдей ... бар: ... ... және ... ... қалыптасу кезеңiнде салық салу саясатының
негiзгi бағыттары - ... ... құру және оның ... қызмет етуiне
мүмкiншiлк беретiн салық ... iске ... ... ... ... ... элементтері толық қалыптасып, олар өз қызметтерін тиімді
ұйымдастыруды қолға алуда.
Экономиканы мемлекеттік реттеулердің ... ... бірі ... ... ... ... ... басқа да қорларының
негізгі қайнар көзі салықтық түсімдер болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... көзі – ... ... және ... функцияларының бірі болып табылатын халыққа және ... ... ... ... тура және ... ... ... мен
мөлшері болып табылады.
Сонымен қазіргі кезде еліміздің экономикасы ... ... ... көзі ... сайын салықтық түсімдердің де өсіп
отырғандығы байқалады. ... ... ... табиғаты өндіріске
байланысты. Өндіріс бар жерде табыс бар, одан алатын ... да ... ... ... дамуына барынша өз ықпалын тигізіп өндірушілер
ынтасын арттыруға жағдай жасауы қажет. Салық саясаты ... ... ... ... өсу ... мүмкін емес.
Қазақстан Рсепубликасының жаңа Салық Кодексі салық төлеушілерді жаңа
технология қолданып, бәсекелестікке жауап беретін өндіріс құруды ... ... ... ... ... ... мен ... салығынан
2002 жылдан бастап салықтық преференциялар енгізді. Ол жаңа инновациялық
жобамен жұмыс жасаушы салық ... жаңа ... ... ... ... кеткен шығындарын шегеріске алуға ... ... ... бұл мүліктерден мүлік салығы да алынбайтын болды.
Қорытындылай келе, экономиканың тұрақты дамуын ... ... ... тиімді экономикалық өсуге қол жеткізуге, әлеуметтік саланы
реттеуде және ұлттық экономикада қызмет ететін ... мен ... ... бір ... айтқанда экономиканы реттеуде салықтық
реттеудің орны мен рөлі өте жоғары болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... да
мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2002ж.-232
б.
2. Черник Д.Г. Починок А.П. ... ... ... ... пособие для
вузов. – Москва: Финансы, Юнити, 1998. – 422с.
3. Ильясов К.К., ... А.Б., ... Б.Ж. ... ... ... ... 1995.- 230 ... Худяков А.И., Наурызбаева Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление,
виды. Алматы: - ТОО ... 1998 – ... ... Б.Ж. ... және ... салу: Оқу құралы – Алматы: -
2003. – 131 бет.
6. Ермекбаева Б.Ж. Жалпы ... ... ... Экономика, -
1997 ж. – 158 бет.
7. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 ... ... Н.Қ., ... М.Ә. - ... ...... - 2003. – 432 бет.
9. А.Исаева «Мемлекеттің дамуына әсер ету ... ... ... ... жүйесінің ерекшеліктері» // Қаржы-Қаражат, 2005,
№6, 22-25 стр.
10. Статистический ежегодник. Алматы. – 2006г.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
"Мемлекеттің салықтық қызметінің құқықтық негіздері."13 бет
"Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын құру және алу қағидалары"48 бет
«Erk–trust» ЖШС–де бюджетпен қарым-қатынас есебі49 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Іскерлік белсенділікті салықтық ретеу114 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь