Тарих толқынындағы және жаңа дәуірдегі Қазақстан

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Тарих толқынындағы .қазақ халқы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.1. Қазақ мемлекеттілігінің сан ғасырлық шежіресі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3. Тұңғыш Президент Н.Ә.Назарбаев қазақ мемлекеттілігін
қалпына келтіру жолында ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

2. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
2.1. Жаңа дәуірдің жаңа астанасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
2.2. Әлемдік қауымдастықтағы Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
2.3. Н.Ә.Назарбаев феномені ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
Қолданылған құжаттар тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..53
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55
Тақырыптың көкейкестілігі. Келешек Қазақстан тарихнамасының өзекті мәселелерінің бірі – тәуелсіз Қазақстанның пайда болу, қалыптасу және даму тарихы болары анық. ХХ ғасырдың соңында әлемдегі ең алып империялардың бірі – Кеңес социалистік Республикалар одағының ыдырауы нәтижесінде әлем картасының бетінде бірнеше жаңа мемлекеттер пайда болып, тарих сахнасына шыққандығы белгілі. Солардың бірі – біздің Отанымыз Қазақстан Республикасы. Бұл бірнеше мыңжылдық тарихы бар қазақ халқының өміріндегі жаңа кезеңнің, яғни ең жаңа тарихының басталуы болды. Қазақ халқы осы елді мекендеген басқа ұлт өкілдерімен бірлесе, елбасы Н.Ә.Назарбаевтың басшылығымен өз мемлекетін қайта құрумен айналыса бастады. Қазақстан секілді жер көлемі жөнінен әлемде тоғызыншы орында тұрған, табиғи байлығы мол, өзінің даму жолын таба білген елдің ең жаңа тарихы, әсіресе оның бастапқы кезеңі, атап айтқанда жаңа мемлекет ретінде дүниеге келіп, қалыптасу және даму тарихы кімді де болса қызықтырары күмәнсіз. Ең алдымен ол ұл тағдыры үшін шешуші рол атқарған аса маңызды тарихи құбылыс ретінде, еліміздің қазіргі және болашақ ұрпағы үшін қымбат. Осы тұрғыдан алып қарағанда бұл тақырып тарихи құндылығымен, өзектілігімен ерекшеленеді, Қай заманда да кез келген елдiң өркендеуi сөз жоқ, оның басшысының есiмiмен тығыз байланысты болатыны белгiлi. Тарихқа тереңдемей-ақ, бертiндегiлердi айтсақ та жетiп жатыр. Әлемге «Азиялық барыстар» атымен танымал елдердiң даму тәжiрибесi де осыны көрсетедi. Сингапурдағы Ли Куан Ю немесе Малайзиядағы Мохатхира Мухаммадсыз аталған елдердiң әлемдiк экономикалық рейтингiсiнде жоғарғы орынға орнығуы әсте мүмкiн еместiгi баршаға мәлім. Ли Куан Ю мен Мохатхира Мухаммадты басқа жұрттың қадiр тұтатыны да сол. Қазақстан Республикасының Президентi Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаев туралы да осылай тұжырым жасауға болады.
1. Назарбаев Н.Ә. Әділеттің ақ жолы. Алматы: Қазақстан,1991. 288-бет 2. 2004-2006 жылдарға арналған «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы: ҚР Президентінің 2004 жылғы 13 қантардағы № 1277 Жарлығымен бекітілген // Қазақ тарихы. - 2004. - № 2.- 4-7 б.
3. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы : Алматы: Өнер, 1996. 272-б.
4. Назарбаев Н. Халықтан жасыратын ештеңе жоқ.// егемен Қазақстан. 1997-5шілде.
5. Назарбаев Н. Ел межесі – елулік // егемен Қазақстан. 2006-22 наурыз.
6. Назарбаев Н. Қазақстанның болашағы – қоғамдық идеялық бірлігінде. Алматы: ПО Кітап, 1993. 32-б.
7. Назарбаев Н. Ә. Ғасырлар тоғысында. Алматы: Өнер, 1996. 272-б.
8. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030 : Алматы: Білім, 1998. 96-б.
9. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан-2030» Стратегиясы іс жүзінде // Егемен Қазақстан. 2005. 12-қазан.
10. Назарбаев Н.Ә. Қалың елім, қазағым. Алматы: Өнер, 1998. 306-б.
11. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан-Ресей қатынастары: Алматы: Қазақстан, 1998. 336-б.
12. Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында. Алматы: Атамұра, 1999. 296-б.
13. Жолдасбеков М. Ұлттық сана қалыптастыру үшін Ұлы дала тарихын ұрпақ санасында тірілту керек //Егемен Қазақстан. - 2007.- 28 қазан.-7 бет.
14. Назарбаев Н.Ә. Бейбітшілік кіндігі. Астан: Елорда, 2001. 240-б.
15. Назарбаев Н.Ә. Сындарлы он жыл. Алматы: Атамұра, 2003. 240-б.
16. Назарбаев Н.Ә. Еуразия жүрегінде. Алматы: Атамұра, 2005. 192-б.
17. Атабаев Қ. Қазақстан тарихының деректануы. Алматы, 2006. 260-б.
18. Саудабаев Қ. Елбасы.// Егемен Қазақстан. 2008-29 қараша
19. Назарбаев Н. Мәдени мұра – мемлекетттік соны стратегиялық ұстанымы // Егемен Қазақстан. - 2007. - 17 ақпан.
20. Досанов С. Елбасының көрегендігі мен ерлігі. // Егемен Қазақстан. 2006-7 желтоқсан.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1. Тарих толқынындағы –қазақ
халқы................................................................8
1.1. ... ... сан ... ... Президент Н.Ә.Назарбаев қазақ мемлекеттілігін
қалпына ... Жаңа ... ... Жаңа ... ... ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан тарихнамасының өзекті
мәселелерінің бірі – тәуелсіз Қазақстанның пайда болу, ... және ... ... ... ХХ ... ... әлемдегі ең алып империялардың бірі
– Кеңес социалистік Республикалар одағының ... ... ... ... ... жаңа мемлекеттер пайда болып, тарих сахнасына
шыққандығы белгілі. Солардың бірі – біздің Отанымыз Қазақстан Республикасы.
Бұл бірнеше ... ... бар ... халқының өміріндегі жаңа кезеңнің,
яғни ең жаңа ... ... ... ... халқы осы елді мекендеген
басқа ұлт өкілдерімен бірлесе, ... ... ... өз
мемлекетін қайта құрумен айналыса бастады. Қазақстан секілді жер ... ... ... ... ... ... байлығы мол, өзінің ... таба ... ... ең жаңа ... ... оның ... ... атап
айтқанда жаңа мемлекет ретінде дүниеге келіп, қалыптасу және даму ... де ... ... ... Ең алдымен ол ұл тағдыры үшін шешуші
рол атқарған аса маңызды тарихи құбылыс ретінде, еліміздің ... ... ... үшін ... Осы ... алып ... бұл ... тарихи
құндылығымен, өзектілігімен ерекшеленеді, Қай заманда да кез ... ... сөз жоқ, оның ... ... ... байланысты болатыны
белгiлi. Тарихқа тереңдемей-ақ, бертiндегiлердi айтсақ та жетiп ... ... ... ... ... ... даму тәжiрибесi де осыны
көрсетедi. Сингапурдағы Ли Куан Ю немесе ... ... ... ... ... ... рейтингiсiнде жоғарғы орынға орнығуы
әсте мүмкiн ... ... ... Ли Куан Ю мен ... Мухаммадты
басқа жұрттың қадiр тұтатыны да сол. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... да ... ... ... болады.
Бүгiнгi Қазақстан - экономикасы қарқынды дамып келе ... ... ... сай қалыптаса бастаған,
демократиялық қоғам құруға батыл кiрiскен бiрден-бiр мемлекет. Бұл ... ... ... Назарбаевтың ерен еңбегi мен асқан
көрегендiгi әлем назарын өзiне аударып ... Биыл ... ... егемен
ел ретінде еңсемізді көтергенімізге он сегіз ... ... ... Бұл
баршамыздың ортақ тарихымыз. Ортақ тағдырымыз. Ортақ ... ... ... ... ... мәні бар ұлы ... басты кейіпкері,
тәуелсіз Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев
туралы айтпай кету мүмкін ... ... ... тек қана Астана
қаласының бас сәулетшісі ... ол жаңа ... жаңа ... ... ... сәулетшісі. Жаңарған әлемдегі жаңа Қазақстанның мемлекеттік іргетасын
қалаушы, орнықтырушы, орнатушы, ... ту ... ... ... 130-дан астам ұлттар мен ұлыстарды дархан даламыздың төрiнен
орын берiп, әрқайсысының тiлiн, дiлiн, дiнiн, әдет-ғұрпын, салт-дәстүрлерiн
сақтап өркендеуiне ... ... ... қамтамасыз ету
үшiн ел, жер иесi қазақтармен достық ынтымақпен терезесi тең құқықпен өмiр
сүруi дана ... ... ... ... ... Назарбаевтың сара, дана басшылығының
арқасында Қазақ мемлекетi дүниежүзiлiк Бүкiл Бiрiккен Ұлт ... ... ... одақтар мен ұйымдардың белсендi мүшесi екенiн дүние жүзi
халықтары мойындап отыр.
Кеңес Одағы тараған соң, экономикалық, ... ... ... ... республикалардың iшiнде Қазақстан ғана барлық
сыннан мүдiрмей өтiп келе жатыр десе болады. ... ... ... ел ... ... Нұрсұлтан Назарбаевқа үлкен сенiм артып, оны ... ... ... ғана қол ... ... ... ... ие
Қазақстан бүгiнде әлемдегi өте жылдам дамып келе жатқан бес ... ... ... инвестициялармен жұмыс iстеуде, банк саласында,
зейнетақы жүйесiнде елiмiз өзге республикаларға үлгi ... ... ... ... ... ... ... өркениетті 50 елдің
қатарына қосылуға бет бұрды. Бұл көреген көшбасшымыз Нұрсұлтан Әбішұлының
тікелей еңбегінің ... ... аян. ... ... ... қозыкөш
ұзамай жатып-ақ жаңа әлемде жаңа Қазақстан атауы пайда болды. Аузы ... жүзі ... ... өзі ел дамуының алып адымын
“қазақстандық ... деп ... ... ... ... ... тікелей байланысты екендігіне дау жоқ. Кезінде Джордж
Вашингтон, Мұстафа Кемал Ататүрік, Махатма Ганди ... ұлы ... ... ... ... Назарбаев алдыңғы сапта көш ... ... бірі ... ... ... ... істеп жүрген
ісіміз, қылған жұмысымыз, мінез-құлқымыз тарих болып қалады. Кейінгілерге
ғибрат ... үлгі ... ... алғыс, рахмет алармыз ба? Кеудесінде көзі
бар адам көп ойланарлық ... ... - түзу ... ... Тарих -
түзушіліктің кітабы. Тарих - ... ... ... осы”, деп
толғанғанындай, тарихын түзу жаза ... ... ... да зор ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев және қазақ
мемлекеттілігінің ... атты ... екі ... ... қарастырылған.
Бұл жұмыс елбасы Н.Ә.Назарбаевтың 70 жылдық мерейтойына арналады.
Зерттеу мақсаты – болашақ тарихшы ретінде ... ... ... үлес ... ... ... тарихындағы тұңғыш Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың алар орны мен ... ... ... ... ... ... мемлекетінің іргетасын ... ... ерен ... мен сындарлы саясатын ашып көрсету.
Зерттеу міндеттері:
- Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың жас тәуелсіз Қазақстан мемлекеттін құрудағы
жүргізген реформалары мен ұстанған ... ашып ... ... ... ... істерінің мазмұны мен мәнін анықтау;
- Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың тың ... ... Әлем ... елбасы Н.Ә.Назарбаевқа берген бағалары ... ... ... өнделуі. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың қазіргі қазақ мемлекетін
құру жөніндегі және ұстанған бағыттары туралы жеке авторлық кітаптары ... ... ... ... ... Сондай-ақ елбасының жыл сайынғы
Қазақстан халқына жолдаулары. Баспасөз беттерінде жарияланған елбасы
Н.Ә.Назарбаевқа ... ... ... табылады.
Зерттеудің тәжірибелік маңызы. Жұмыстың ережелері мен қорытындылары
курстық, ғылыми жұмыстарға, дипломдық жұмысқа, ... ... ... және ҚР сыртқы саясаты», «Қазақстан Республикасының
табиғи және ... ... ... ... ... және мәдениет
ескерткіштерді қорғау» т.б. оқу курстары бойынша ... ... ... дайындалуға студенттер мен магистранттар қолдануға
болады.
Зерттеу ... мен ... ХХ ... ... КСРО-ның
күйреуі нәтижесінде, әлем картасында бірнеше жаңа мемлекеттердің пайда
болып, тарих сахнасына ... ... Сол жас ... ... бірі ... қазіргі жағдайға жетудегі жүріп өткен жолдары мен қалыптасу
сатыларын зерттеу. Құрылымдық-логикалық талдау салыстырмалы ... ... ... ... ... жұмыс, жаңа құжаттардың кең
көлемі негізінде ғылыми ережелер мен нәтижелер болып ... ... ... ... бірі - КСРО ... ... қазіргі қазақ мемлекетінің мәселелері қарастырылады. Айрықша ... әрі ... сала - ... ... ... Қазақстан үшін
жасаған ерен еңбегі мен батыл ... ... ... ... даму ... мен Елбасының сындарлы саясаты.
Қазіргі таңдағы Қазақстанның экономикалық, саяси-әлуметтік жағдайлары
мен әлемдік деңгейдегі дәрежесі, шетелдердің Қазақстанмен байланысы ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың көтерген тың бастамалары және оның
мазмұны мен мәні ... ... ... шетел
басшыларының пікірлері көрсетілген.
Ғылыми жұмысының қорытындысында қазіргі Қазақстанның ... ... ... ... ... ... Тәуелсіз
қазақ мемлекетін құру жолындағы елбасы Н.Ә.Назарбаевтың жүргізген ұтқыр
саясатына талдаудың қорытындысы жасалынған. ... ... ... ... ... ... қорытындысы мен негiзгi тұжырымдамалар
жасалынған.
1. ... ... ... ХАЛҚЫ
1.1. Қазақ мемлекеттілігінің сан ғасырлық шежіресі
Тәуелсіздік туын тік ұстап, өркениетке бет алған әр халық, ... ... ... ... ... керек. Өзінің шыққан түбін, кім болғанын,
бүгінгі деңгейге қалай жеткенін, қандай тар жол ... ... ... білмейінше, бұл жолда қанша тер төгіліп, жан ... ... ... ... өз ... жете ... білмейді. Сондықтан
да егемендік алып, еңсесін тік көтерген біздің қазақ халқы үшін де ... ... ... ... мен ... шолу ... қарастыру маңызды
міндет.
Егемен ел ретінде жас көрінетініне қарамастан, мәдени-тарихи тұтастық
ретінде Қазақстан ... ... ... ... жоқ. Оның ... ... Ұлы
көшпелі өркениетінің үш мың жылдық тарихынан ... ... ерте ... ... ... ... ... батысқа қарай,
бірін-бірі қуалаған толқындай болып қазақ даласының төсінен көшпелі ... ... ... мен ... ... мен ... Еділ мен Кавказға,
Еуропа мен Қытайға ... ... ... ... ... ... ... және жасампаздық таныта, ұрпақ өсіріп, тәжірибе
жинақтай жүріп, ... бәрі де ... ... ... ... қалған
осынау жердің бетінде өздерінің ізін қалдырды. Уақыт өте келе ... ... ... асып ... тоқтады, бара-бара ол теңіз
тартылып та кетті. Сары теңізден Қара теңізге дейінгі аралықтағы ... ... көне ... бір кездегі кең иірімі серіппедей тартыла
қалып, Еділ мен Ертістің арасындағы далалық ... ... осы ... ... ... ... деген біртұтас халыққа
біріктірді. ... мен ... ... бір туар ұлы ... ... ... атты ... мемлекеттік іргетасы
қаланды, адуындай алып хандықтың Қасым мен ... Есім мен ... ... ... ... уақыт соңғы номадтардың қоныстарын қусырып бара жатты. Қазақ
жерінің ... ... ... ... ... ... шын мәнінде
егеменді көшпелі мемлекеттіліктің ... ... ... ... ... ХІХ ... орта шенінде хандық құрылымның түбегейлі
күйретілуі арқылы мүлдем жойылып, тынды. Оны ... ... ... ... ханы ... жаужүрек жорықтарынан «Алашорда»
ұлттық-либералдық партиясы көшбасшыларының демократиялық идеяларына дейінгі
әрекеттердің бәрі сәтсіздікке ұшырады. Қайта бас ... ... ... ... ... ... орнағаннан және КСРО құрамында Қазақ
Социалистік Республикасы құрылғаннан кейін біржолата ... ... ... ... ... этностық санқырлылықты тегістеп, жаңа
қауымдастық – кеңес халқын құру жөніндегі жұмысты ... Жаңа ... азап ... ... Халықтың ділі де, өмір салты да, тарихы да,
әліпбиі де, қысқасы бәрі де ... ... ... ... ... басталды. Онсыз да саны аз ... сол ... ... ... ... Ұлы ... үш мың ... үздіксіз созылған
өркениет рухы айналасы екі-үш ... ... ... ... ... еді. Дәл осы рух, өз бойына ұлттық және діни шыдамдылықты, жоғары
әлеуметтік бейімделушілікті, жаһандық ауқымда ... мен ... ... осы рух ... сақтап қалуға ғана ... жаңа ... ... ... ... да көмектесті.
1986 жылдың 17-18 желтоқсанында Алматы қаласында тарихтың
тапжылмайтындай көрінетін ... ... ... ... ... ... сол бір ... күндерінде қазақ жастары ашық түрде көшеге
шығып, өздерінің ел тағдырына ықпал етуге ... ... ... мемлекет жағдайында мұның өзі саяси жарылысқа тең болатын: іс
жүзінде ондаған жылдар бойы қалыптасқан қатаң жүйеге ашықтан-ашық ... Сол екі күн ... ... дүниесін дүр сілкіндірді. ... ... ... ... ... – Орталықтың республика
жетекшісі қызметіне Қазақстанға бейтаныс, ерен еңбегімен көзге түспеген
облыстық ... ... ... ... ... ... ... митингісін Орталық аяусыз қатыгездікпен басып-жаншыды. Кезекті
әдеті бойынша орталық халықтың ... ... ... соң, енді жанын
жаралауға көшті: бүкіл халық «қазақ ұлтшылдығы» үшін айыпталды, ... ... ... ... өзі ... ... ... алмайтын
еді: күш көрсету-режімнің әлсіздігін танытып, қадірін ... ... ... ... ... сол ... ол есін жия алмай-ақ кетті.
Алматы жарылысы ұшқын секілді болды: ... ... ... ... ... Қырғызстанда, Латвияда, Эстонияда,
Ресейдің өзінде де ... ... ... ... ... ... ... соң бірі жалғаса берді. Қазақстанның ... ... жолы ... ... мәнінде, тоқырау шегіне жеткен КСРО-дай алып мемлекеттің діндік,
тілдік негіз бойынша ... ... кету ... ... ... осы кезде
күрделі мәселенің күрмеуі тарихта тұңғыш рет Мәскеудің ... ... ... сол ... одақтас республикалардың басшыларын өз
бастамасымен 21 желтоқсанда Алматы қаласына жинады, нәтижесінде ТМД-ның
болашақ ... ... ... ... ... ... Достастығы құрылды. КСРО іс жүзінде таратылды. Осылайша әлемнің
алтыдан бір бөлігін алып жатқан алып империяның болашақ тағдыры ... ... бас ... ... ... ... Нәтижесінде, Қазақ
елі өз тәуелсіздігін алып, мемлекеттілігінің негізі ... ... ... мемлекет тәуелсiздiгi үшiн
президенттiк билiк институтын енгiзу ... ... ... ... институттың қалыптасу тарихына шолу жасар
болсақ, мемлекеттік егемендіктің қалыптасуы өкілетті мемлекеттік биліктік
құрылымдардың ... ... ... ... ... құру жағдайында
мемлекеттік биліктің үш тармағы бірдей күшті ... және өз ... ... ... ... ... Дегенмен, заң шығарушы және
атқарушы билікті байланыстырушы тетік тек Президент болуы ... ... ... ... рет ... ... ... ретінде 1990 жылдың
24 сәуірінде 1978 жылғы Қазақ ССР ... ... ... ... 1991 жылы 25 ... ... ... (Негізгі заң)» өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы
заңымен одан әрі ... Онда ... ... ... ... ... жағдайда Қазақстан Республикасының Президентін мерзімінен
бұрын қызметтен босату рәсімі ... ССР ... ... шешімімен
белігіленді.Сөйтіп, президентік басшылық идеясын жүзеге асыру үшін құқықтық
негіздер қалана бастады. Алғашында Қазақстан Республикасының 1991 жылғы ... ... ... ... ... ... заңнын 10-бабында «Қазақстан Республикасының басшысы және
оның атқарушы өкіметі Президент ... ... ... ... ... ... 01 желтоқсанында жалпы ... ... беру ... ... ... ... ... Нұрсұлтан Әбішұлы ... Ел ... ... мың жылдық тарихында тұңғыш рет өз
Президентiн өздерi бүкiл халық болып еркін таңдау ... ... Бұл ... мен ... тарапынан елiмiздiң егемендiгiнiң,
мемлекетiмiздiң тәуелсiздiгiнiң ерен белгiсi ретiнде бағаланды.
1991 жылы 10 желтоқсанда ... ... ... ... ... ... жылы 16 ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің
жетінші ... ... ... ... ... ... туралы” Заң қабылдады. Заңның бірінші бабында
Қазақстан Республикасы тәуелсіз ... деп ... Ол ... ... ... ... иелік ету құқы бар, тәуелсіз сыртқы және ішкі
саясатын жүргізеді, ... да шет ... ... ... негізінде өзара байланыс жасайды деп көрсетілді. Нәтижесінде
әлем картасында ... атты жаңа ... ... ... бойы ата-
бабаларымыз арман еткен тәуелсіздік таңы атты. ... үшiн ... аса ... ... ... баға ... асыл байлық, қымбат қазына.
Өткенге көз ... ... ... қарасақ, тәуелсіздік бізге
тағдырдың тарқан сыйы ... ... ... ... ... ... ... тыйылды, қара терiн төгiп, қызыл қанын ағызды.
Шапқыншылыққа ұшырап, аштықты бастан ... ... ... ... ... ... қайың сауды, бодандыққа мойынсұнуға мәжбүр болды,
кеше ғана өткен ХХ ғасырдың ... ... ... ... ... бастан өткердi.
Тәуелсiздiк, егемендiк жолында мың өлiп, мың тiрiлген, мың жығылып,
мың тұрған қайсар ... сол ... ... көрiп, жүрегiнде
тербетiп, алақанына салып аялап қарап тұрған сәт - оның алдына ұлы ... ... ... ... ... жету жолы ... ... болғанда, сол тәуелсiздiктi сақтап қалу, нығайту Қазақстан үшiн ... ... ... ... ел ... ұстау үшін қазақ жұртын бір
шаңырақ астына біріктіріп, жаңа қалыптағы мемлекеттің негізін қалыптастыра
алатын тарихи ... ... ... ... сөз жоқ, ел ... ... саяси оқиғалардың қайнауында ... сол бір ... ... ... қамы үшін ... еңбек еткен қазақтың қайсар
ұлы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың жағында болды.
1.2. ... ... ... қазақ мемлекеттілігін
қалыптастыру жолында
Қазақстанның егемен ел ретінде дүниеге келуі – Кеңестік социалистік
республикалар одағының ... ... ... ... бақылаудан шығып, толықтай тоқырауға ұшыраған сәтпен сәйкес келді.
Алайда ауыр дағдарысқа және ... ... ... ... егемендікке қол жеткізуді Қазақстан тұрғындары бір жұтым таза
ауадай ... ... ... және ... ... жаңа көкжиек сезімі
қазақстандықтардың бойын баурап, болашаққа үмітпен қарауға мүмкіндік берді.
Назарбаевтың күткеніндей, ... ... ... ... ... ... тобын да ала келді. Қазақстан егемендігінің ... ... ... ... ... дүниеге келген, сөйтіп оның
ыдырауына себеп ... ... ... ... ... ... тіпті де білдірмейтін. Жаңа Қазақстанды қалыптастыру ... ... ... ... ... ... кете қоймағандығы болатын.
Ол мемлекет пен қоғам ... ... ... ... бір дәрежеде
айқындап жатты. Мұның өзі ... ... мен ... ... бой ұрушылықтан ғана емес, халықтың ... ... ... ... ... ... ғой дейтін сенімінен де танылатын.
Кеңестік кезеңнен қалған мемлекет басқару жүйесі түбегейлі жойылды.
Экономика құлдырау ... ... Оның ... 55 ... ... ... да, өнім ... рыногы да жоқ еді, ... бәрі ... ... ... ... пен ең ... табылмайтын. Адамдар жалақы мен зейнетақыны айлар бойы алудан ... ... ... ... Қаржы саласындағы инфляция әбден шегіне
жетіп, жұртшылықтың тапқан-таянғанын жалмап жатты. Қылмыс өсіп ... ... ... де оңай ... ... аты бар да заты
жоқтығы, қуатты ядролық арсеналдың қолда тұруы, көмірсутектерінің мол ... ... ... ... дәл ... ... ... ұлттық
қауіпсіздікке едәуір қатер болатын. Егер бұған аса ауқымды аумаққа шашырай
орналасқан халықтың этностық ... ... ... ... ... ... жағдайдың қаншалықты күрделі екендігі
көрінеді. Жаппай ыдырау мен идеологиялық қуыс кеңістік жағдайында көпұлтты
Қазақстанда, ... да ... ... ... ... ... ... бөлекше болды. Қазақстан ... ең ... бірі еді. Елде 45 діни ... ... ... ұлт
пен ұлыс өмір сүретін. Олардың жартысына жуығы ғана қазақтар, 40 ... Ашық ... ... ... кез ... ... Югославиядағы,
Тәжікстандағы, Таулы Қарабақтағы, Приднестровьедегі, Абхазиядағы, Солтүстік
Кавказдағы ағайын арасындағы ... ... ... ... ... мүмкін еді. Осындай шешімі көп күттірмейтін, өзекті ... ел ... ... ... ... ... өз қызметін атқару оңайға соқпағаны айтпаса да түсінікті.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің Қазақстан ... ... ... ... «Қазақстан жолы» атты еңбегінде жан-жанқы баяндап
берген. Мәселен: «Әлемнің бірде-бір елі ... ... ең ... ... негізін қозғайтын дағдарыс құбылыстарынан қашып
құтылмаған. Үлкен кйзелістер мен құлдырауларды ... ... ... ... ... және ... елдер бастан өткерді. Тек ... күші ғана әр ... ... Бірқатар елдердің, мысалы,
Оңтүстік-Шығыс Азия «жолбарыстары» атанғандардың нарықты қалыптастырудағы
«кедір-бұдыры»ішкі ... ... жер ... мен ... кезеңдері арқылы өтті. ...Барлық осы қиындықтар арқылы өте
отырып, бір мемлекеттер өз экономикасын нығайтуда және ... ... ... ... үлгі болуға жарады. ... Міне сондықтан
біздің мемлекетті құруға кіріскенде, мен олар ... ... ... ... білу үшін ... ... негізін салушы тұлғалардың
өмірбаянына көңіл қойып таныстым. Олар Түркияның тұңғыш президенті ... ... 31-ші ... ФранклинДелано Рузвельт, «қытайлық
реформалардың әкесі» Дэн Сяопин, Малайзияның бұрынғы ... ... – бұл ... әрі ... жалғастыра беруге болады.
...Міне, осындай ізденістер үстінде біз ... ... ... ... әлемдік деңгейдегі үлкен ... ... ... ... ... ... Франсуа Миттеран, Гельмут Коль,
улкен Джордж Буш, Ли Куан Ю, Юанн ... ІІ және ... да ... дүние
жүзі қайраткерлерінің сергек назар аударуы жағдайында жүзеге ... ... ... ... ... кең ... көзқарастарымыз
қалыптасты. Олармен пікір алысып, қарым-қатынаста болу менің ... ... даму ... жүріп жатқанын және Қазақстан әлемдік картада қандай
орын алуы ... ... ... Егер де ... елдердің тәжірибесі
біз үшін қызықты болса, оны батыл қабылдадық және өзімізге енгіздік.».
Бұдан біз ... ... ... ... ... асығыс, үстіртін
әрекетке бой алдырмай, алғашқы қадамдарын жоғарыдағы ... ... ... отырып жасағандығын аңғарамыз. Алайда, Н.Ә.Назарбаев
реформасы басқаны көшіру арқылы ... ... ... ... ... өмірге келді. Сондай-ақ тұңғыш
президент елдегі алғашқы бастамаларды өз ... ... ... ... ... ... одақтық өндірістік
тізбектер мен экономикалық байланыстардың үзілуі салдарынан Қазақстан басқа
да одақтас ... ... ... ... Енді ... ... ... «көшу» керектігі айқын болды. Алайда,
қазіргі заманның экономика ғылымы осы жаңа ... сай ... ... ... ... ... бере ... Бұл секілді
«көшуге» арналған кереметтей бір шешім немесе қалай да ... ... ... ондай өзгерістің жалпы моделі ... да ... ... да ... өз ... ... қажет болды. ...Біз үшін Қазақстан
экономикасының нарықтық моделін құру ... ... ... ... ойластырылған пакетін жасап қана қоймай, оларды саяси ерік-жігер және
дербестігімізді нығайту арқылы дәйекті түрде ... ... ... ... ... ... өзгерістердің мәнін ой елегінен өткізіп, одан
кейінгі даму тенденцияларын алдын-ала көре білу, ондаған миллион ... сай ... ... тиімді қайта құру стратегиясын таңдап алу
қажет болды. Оның үстіне мұны ... ... ... ... еді. ... ұзақ
сонар зерттеулер мен ой қорытуларға уақыт қалдырмады. Әлем екпінделген
күшпен өзгеріп жатты. Ал ... тек ... ... ғана емес, жалпы
мемлекеттік құрылымды да, оның ең ... ... ... тіпті әрбір
қазақстандықтардың ой-өрісіне дейін осыған бейімдеу қажет болды». Міне, ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
іргетасын қалауда тың идея мен айқын мақсат, жүйелі жоспар керек екендігін
анық ... ... 1992 ... басында «Қазақстанның егемен
мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы» атты орта ... ... ... Бұл ... Н.Ә.Назарбаев былай дейді: « Бұл сол бір
аласапыран жылдардағы даму жолын таңдауға ... ... ... еді
және оны бірінші жалпы мемлекеттік үш жылдық жоспар деп ... ... ... ». ... ... ұлттың өзін-өзі танып білуі ... ... ... ... ... тұңғыш ресми
құжаттарының бірі болды. Стратегияда, өткенге қысқаша тарихи шолу жасай
келіп, ... ... ... ... - ... негізін
құрайтын қазақ ұлтының тарихи мекені екені баяндалған. Осы құжат арқылы
шаруашылқ тәжірибесіндегі орнығып қалған ... ... ... ... алғанда тұрғындардың ойлау жүйесіндегі енжарлықты ... ... ... ... сенімін күшейтуге және меншікке көзқарасты
өзгертуге күрделі қадамдар жасалды. Стратегия ... екі ... ... етті. Біріншіден, бәсекелестікке негізделген әлеуметтік
нарықтық экономика құру. Екіншіден, адамның экономикалық ... ... ... жүзеге асыру үшін құқықтық және басқа да жағдайлар
жасау. ... ... ... ... ... «ең ... ал ... соң саясат» қағидасы негізінде әрекет етті. Яғни, ел
дамуының ұзақ мерзімді ... ... тек қана ... ... ... отырып, саяси жаңғыруларды кезең-кезеңімен
жүзеге асыру - Н.Ә.Назарбаевтың негізгі бағыты болатын.
Күшті президенттік ... ... ... мемлекеттің дамуы
стратегиялық мақсат ретінде айқындалды. Алғашқы негізгі міндеттерді шешуді
көздеген жаңа министрліктер ... ... ... Қазақтанның
тарихында тұңғыш рет қарулы ... ... және ... ... ... ... ... шекараны айқындап, нығайту
жөніндегі шаралар қабылданды.
1992 жылы 4 маусымда мемлекеттіліктің негізгі белгілері саналатын
елдің ... - ... ... 11 ... әнұранның мәтіні
бекітілді.Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы ел өміріндегі ең ... бірі – ... 1992 жылы ... ... ... ... ... қабылдануы. Бұл жас қазақ мемлекетінің ... ... ... ... алғашқы көріністерінің бірі
болатын.
Еліміз егемендік ... ... ... ... батыл кірісіп,
елдіктің негізі саналатын, мемлекет құрылымындағы ең ... ... ... ... 1993 жылы ... қабылданған болатын. Бірақ
оның елеулі ... мен ... бар еді, ... заң ... ... жол ... ... айтсақ, ел ішінде болып жатқан
саяси-экономикалық және әлеуметтік процесстерді бірден ой елегінен өткізу,
мемлекетіміздің мүмкіндіктерін ғылыми тұрғыдан нақты ... әлі ... ... ... байланысты жаңа конституция қабылдау қажеттігі
туындады.
1994-1995 жылдар аралығында ... ... пен ... ... ... ... ... соның ішінде конституциялық және
кәдімгі заңдар күшіне ие жарлықтар шығарылды. Ең бастысы – оның ... ... жаңа ... талдап-жасалды. Тәуелсiз
мемлекетiмiздiң Негiзгi Заңы қабылданды ... ... 30 ... референдумда қабылданған Қазақстан Конституциясы президенттік
басқару ... ... ... ... ... ... билік
Қазақстанның тұтастығы мен тұрақтылығына төнетін кез келген қатерге ... тиіс еді. ... ... жаңа ... ... билікті бір-
бірімен тежемелік және тепе-теңдік жүйесін пайдалану арқылы өзара әрекет
ететін заң ... ... және сот ... ... ... қағидаты жазылған. Конституция биліктің әр ... ... ... ... олар ... қиюласпайтындай және өзге
өкілеттіліктерге иек артпайтындай етіп нақпа-нақ бөліп берді. ... онда ... ... ... тұрпаты жағынан француздық бесінші
республикаға ... ... ... ең ... – жаңа ... іргетасын қалады. Бұл тұрғыдан қарағанда, ол Қазақстан
тарихында бетбұрысты белес болды және ... ... ... қол
жеткізуден кем түскен жоқ. Елде жедел ... кең ... ... ... жері – кең байтақ. Өзінің көлемі жағынан дүние жүзінде 9-шы орын
алатын, ақындық қуатпен айтқанда: ... ... ... ... ... ... ... мұндай ұлан-байтақ жер ата-бабаларымыздан мәңгілікке қалған
асыл мұра. Тәуелсіздіктің туын ... ... ең ... ... ... ... әр пұшпағын өзгеге жем қылмау жағы болды. Мемлекет
басшысының ерен еңбегі мен аса ... ... ... ... мемлекеттік шекарасы тарихта тұңғыш рет ресми түрде түпкілікті
айқындалды. Аттың жалы, түйенің қомында, айлақтан аймаққа ... ... ... 14 мың ... ... ... ... шепті
өлшеп, енді мемлекетіміздің ... ... ... ... ... ... қойылды. Бұл халқымыз көптен күткен, жұртымыздың
жүрегін күпті қылған, тәуелсіздігіміздің нақты тірегі болатын тарихи ... Біз алып та ... ... ... ... елміз. Жер байлығы,
ел байлығы көздің ... ... ... ... ... мемлекеттік
шекараны заңды және көршілердің де көңілінен шығатындай етіп белгілеп алу –
Н.Ә.Назарбаевтың ... ... ... да ... ету ... атқарылған үлкен де
іргелі жұмыстардың және бір ... – өз ... ... ... ең ... өз әскерімізді жасақтау, оның жауынгерлік-техникалық,
тактикалық-стратегиялық қуат-қарымын орнықтыру тұрғысында аса зор мәні ... іске ... ... ... ... әскери доктринасы
дайындалып, тұжырымдалып, ол заман талабына сай сараптау мен ... ... ... Бас ... Нұрсұлтан Назарбаев жасақтаған
қуатты армия қазір Отан шебін, ел тыныштығын көздің ... ... ... ... ... ... Қазақстан қоғамның ішкі
саяси тұрақтылығын қамтамасыз етуге бар күшін салды. Қоғамның тыныштығы ... ... ... ... ... ... екенін түсінген Елбасы
мемлекеттілік құрылысында халықтарымыздың өзара береке-бірлігі ... ... мен ... ... ел тыныштығын
сақтаудағы өзара сыйластығын басты ... ... ... өзара
бірлігі, ұлтаралық татулық, ... ... пен ... сыйластық ел
дамуының ең қозғаушы да, қорғаушы да күші болды. Ал шын ... ол ... ... ... ұлтаралық негіздегі қақтығыстар алдымен ұлты
да көп, діні де көп, тілі де көп Қазақстанда ... деп ... ... еді. ... олай ... ... келеңсіз жағдайларды
болдырмау оңай болған жоқ. Сол ... ең бір ... ... – кейінгі
жылдардағы саяси ішкі тұрақтылық тұтқаларының біріне айналған Қазақстан
халқы Ассамблеясының дүниеге ... ... ұйым ... ... ғана ... ... жүзі бойынша кемде-кем. Қазақстандық құбылыс
ретінде орынды аталып жүр. Ол заңды да. ... осы ... ... өзі ... тұрғыдан есейіп, буыны бекіп, қоғамның саналы түрде есейіп, біртұтас
болуына басты ықпал етті. Өзге елдерде сан түрлі оқыс ... мен ... ... қан ... жатқанда Қазақстанның ортақ үйінде ондай лаң
мен дау туған жоқ. ... ... де бой ... ... Дағдарыс
пен қиыншылықтан бірлесе отырып шығудың жолдары қаралды.
Ең алдымен экономика, ал ... соң ... ... негізінде әрекет
еткен Н.Назарбаев ел экономикасын қалпына келтіруде батыл ... ... ... ... ... ... бірден нарықтық экономика
құруға бағытталған өзгерістерге кешікпей кіріскеніне қарамастан, ішкі және
сыртқы себептердің салдарынан олар ... ... ... ... істеп кете
алмады. Бұл кейінгі секіріс үшін белгілі бір ... ... ... сияқты еді. Бұған 1992 жылы жарияланған ... ... ... Конституцияда жеке меншік құқығының танылуын, 1993 жылғы сәуірде
талдап жасалған жекешелендірудің ұлттық ... және ... ... ... жөн. ... ... өсіп келе жатты. Қазақстанның
бұрынғы Одақтың біртұтас ақша, қаржы және экономикалық жүйесінде қала ... ... ... өз ... ... ... ... 1993
жылға дейін Қазақстан рубль аймағында болды. Осы уақытқа қарай инфляция
деңгейі ... ... ... төрт ... цифрлармен өлшенді: 1992 жылы ол
– 3061%-ды, 1993 жылы ... ... ... пен оның ... не ақша ... қысу, не бағаға қатаң мемлекеттік бақылау орнату
таңдауы тұрды. Екінші ... ... ... біршама үйреншікті болатын,
бірақ әу бастан реформалар қисынына қайшы келетін.Алғашқы жол таңдап
алынды. 1993 ... 15 ... ... ... ...... аса ... атрибутын енгізді. Бұл қадам 1994 жылдың өзінде-
ақ жойдасыз ... ... ал 1995 жылы ... ... оны екі ... ... ... деңгейге түсіруге мүмкіндік
берді. Бұл кейінгі ... үшін ... ... ... ... валюта
кейінірек ТМД кеңістігінде ең озық деп танылған Қазақстанның ... ... ... ... жылдардың басында экономиканың
ырықтандырылуымен және жаңа қаржы жүйесінің қалыптастырылуымен қатар дербес
бюджет, салық және ... ... ... ... ... басымдығына айналды. Қазақстан ТМД ... ... ... ... ... жүргізді.
Алайда жекеменшік сектордың экономикаға қатысуын кеңейту ... ... ... ... қала ... ол ... ... алу мен мемлекеттік
меншікті ... ... ... ... ... орта ... бір мезгілде жүргізуді қажет етті. Елдің
алдында тұрған міндеттер қисыны жекеменшік бастама мен ... ... ... ... ... ... етті. Мұнда Назарбаев
посттоталитарлық өзгерудің басты проблемаларының бірімен бетпе-бет келді,
бұл проблеманы ... ... ... ... ... ауқымы мен
күрделілігін түсіну мүмкін емес еді. Посткеңестік кеңістіктегі басқа елдер
секілді Қазақстан үшін де ... ... ... ... ... жылдарында қалыптасқан теңгермешілдік-масылдық
менталитеті басты кедергі болып қала ... ... ... ... ... ... есін шығарып, өз таңдауын жасау қажеттігінің
алдында абдырап қалған ... ... ... ... ... де ... түсті. Бұл дағдылы бағдарлар мен өмір салтының кенеттен
өзгеруі ... ... ... ... ... ... әрекет еді. Адамдар
сексен жыл бойы өздері бөгіп ... ... ... ... ... шыққысы келмеді. Оларды қатал, бірақ бірден бір нақтылық ... ... ... «Өздерінде сілкінуге деген ешқандай ниет жоқ адамдарды
қалай дүр сілкіндіру ... ... ... тізбегімен және марксизм-
ленинизмнің ұлы да ұлы емес ... ... ... ... ... ... – деп жазды кейінірек Нұрсұлтан Назарбаев.
Өзі де социалистік жүйе қойнауында ... адам ... ... ... ... мен өмір салтынан бас ... қиын ... ... Ол ... бірге адамдардың санасын
түбегейлі өзгертпейінше, олардың болашағы ... ... де ... ... ... ... қоғамда өмір сүрген емес және еркін
экономиканы білген жоқ. Нарықтық реформалардың ... ... ел ... ... ... ... тура ... Ол қарапайым ақиқатты
дуалау сөзі секілді қайталаудан талмады: тек өз күшіңе сеніп қана табыс пен
өркенділікке жетуге ... егер адам ... ... үміт ... болса, мемлекет те, қайырымды адамдар да, қоғам да – ... де ... ... Масылдық адамды бұзады. Көмек күтіп жан-жағына жалтақтау
оны дербестіктен, өзі мен қоғам үшін жеке ... ... ... пен ... ... тек ... те ... адамдар құра
алады. Сондықтан ол кеңестік ақиқаттың қасаңдығында қалыптасқан ... жеке ... ... мен жеке ... ... ... пен
жеке меншікті дамыту қажеттігі идеяларын табандылықпен құя берді. ... ... ... ... жеке ... ... ... өктемдік
ету саясаты болса, Назарбаев оған ... ... де өз ... ... ... ... қалыптастыру саясатын ұсынды. Ол капитализмді
ақтау жолымен мақсатты түрде жүрді, түсінілмей қаламын деп қорықпады және
коммунистік құндылықтарда ... ... ... ... ... ... ... Бұл саналы түрде жасалған және қағидаттық қадам еді.
Мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының ... ... ... ... дамыту, адамдарды дербес қызметке тарту бағыты болуы
тиіс. Осынау өзекті ... ... ... бәрі ... әрі ... ... ... Ол экономиканың тұрлаусыздығы мен
дамыған ... ... жоқ ... бір сәттік әлеуметтік сұраныстардың
жетегінде кету лайықты ... ... ... айыратынын білді.
Назарбаевтың реформалар барысында ағымдағы сәт ... ... ... ... ... ... ... бір дұрыс қадамдары осыдан
туындады. Сонымен қатар бұл мәселенің тағы бір жағы – саяси жағы бар ... ... ... ырықтандырмайынша, нарықтық экономиканың
мүмкін емес екендігі секілді демократияның да ... кең ... ... ... ... ... Олар болмаса – еркін
бастаманың да, мемлекет дамуының да ... ... ... ... ... ... ... табын құрмастан жүргізу
құмнан қамал тұрғызумен бірдей болатын. Сондықтан да нарыққа көшудің басты
шарты мемлекеттік меншікті жекешелендіру болуы тиіс еді. Бұл ... ... құру ... ... ... бойында меншік иесі
психологиясын қалыптастыру тұрғысынан да маңызды болатын. Назарбаев ауқымды
жекешелендіруге ... ... ... ... ... ... ... жекеменшікшілер табын қалыптастырудың алғашқы
тасын ... ... ... ... ... жүзеге асырылды.
Бірінші кезеңде пәтерлер мен ұсақ меншікті ... ... 1990 ... ... орта кәсіпорындарды жекешелендіру жүрді. ... ... 1990 ... аяғындағы қорытынды кезеңде стратегиялық мақсаттағы
ірі объектілер жекешелендіруге түсті. Әрине, ... ... ... ... бағытталған болатын. Алайда, бұрын назарға іліге
бермейтін кеңес азаматтары үшін жеке ... де ... ... ... атап өту ...... қарапайым қазақстандықтардың өміріне
жекешелендіру ең алдымен қазыналық қордан тұрғын үйді жекеменшікке алудың
мүмкіндігі ретінде енді. Бұл ... ... ... ... де
оңай емес жылдарында адамдарға сондайлық қажет болған сенімділік берді.
Жекешелендіру жаңағы айқын артықшылықтармен ... оның ... ... ... ... ... жолда Қазақстанға қатысты табысқа да
жеткізді, ол посткеңестік кеңістіктегі басқа мемлекеттермен салыстырғанда
ілгері ... тағы бір ... ... жасауға мүмкіндік берді. Әңгіме
посттоталитарлық өзгеру жағдайында болмай қоймайтын сұраққа байланысты еді:
ұлттық ... ... ... ... отандық
капиталдың қатысуымен шектеу керек пе әлде оларды әлемдік ... ... үшін ... ... ... ... ... жіберу керек пе?
Назарбаев екіншісін ... бұл ... ... ... пайдасына шешті. Ең әуелі шағын және орта бизнес
объектілерін қамтыған ... ... бір ... шетелдік
инвестицияларды кеңінен тарту басталды. Инвестициялар ... ... ... ... ... ... көтеру үшін
Қазақстанның өз қаржысы болмады. Қазақстан экономикасы ... көп ... ... ... отырып, шағын акционерлік қоғамдар мен
көп ретте өндірістің тиімділігіне залал келтіретін әлеуметтік жеңілдіктерді
қалайда ... ... ... ... ... нақты балама ретінде
Үкімет стратегиялық инвесторларды белсенді ету мүмкіндіктерін ... ... ... ... инвестицияларды көбейтуге және, одан да
маңыздысы, мүлдем жетіспей жатқан осы заманғы тәжірибе мен ... ... тиіс ... Н.Ә.Назарбаев ел iшiнде саяси тұрақтылықты, ұлттар арасындағы
түсiнiстiк пен ынтымақты сақтап қалды, нығайтуға бар күш-жiгерiн ... ... ... ... ... ... ... басшысы бола тұрып тағы бiр саяси, әлеуметтiк және
әскери маңызы әлемдi елең ... ... ... ... есте ұстауымыз
парыз. Ол – дүние жүзiндегi ең үлкен ... ...... ... – жабу туралы Жарлығы.
Қазақстан өз тәуелсіздігін жариялаған кезде ... ... ... жүзі бойынша төртінші болып табылатын жойқын ядролық қару-жарақ
арсеналы бар ... оның ... ... үшін бұл ... күші мен саны
Ұлыбритания, Франция, Қытай секілді ядролық қаруы бар елдердің бірлескен
арсеналынан әлдеқайда асып ... ... ... ... ... мүмкіндіктерге талдау жасай келіп, оған АҚШ-тан, Ресейден ... ... ... ел деген атақ беріп, ядролық державалардың
дүниежүзілік рейтингіндегі рет санын ... ... ... өзі ... ... оның ... ... жылдарынан бастап жіті
назар аударуының басты себебі болды. Өйткені бұған барлық ... бар ... ... ... ... күші жағынан орасан зор ядролық
арсенал болды. 1991 жылдың аяғына ... ... 1400 ... ... 104 құрлықаралық СС-18 баллистикалық зымырандары ... ... ... ... ... ... аэродромнан кез келген уақытта шұғыл түрде ұшып шығуға әзір тұрған
240 қанатты зымыранмен қаруланған 40 Ту-95 МС ... ... бар ... СС-18 ... өте ... қару еді. Өзінің техникалық
сипаттамалары жағынан ол осы тектес зымырандардың барлық түрінен де артық
болатын. Әр ... ... ... ... бөліктен тұратын ядролық
оқтұмсықтармен жарақтандырылған еді. Оның ұзындығы 34 метр, қалыңдығы ... ... 12 мың ... жуық аумақты қырып-жоя алады. Батыста ол
«Ібіліс» деп ... ... ... Ол өзінің салмағы жағынан чемпион
ретінде тіпті Гиннестің рекордтар кітабына да жазылған еді. ... ... ... күш ... ... КСРО-ның барлық потенциалды
дұшпандарының стратегиялық нысандарын жойып ... ... ... ... сан ... ... бар ... астам қаланы және тұтас
мемлекеттерді жер бетінен ... ... ... жоқ етіп ... ... Оның өзі ... ретке келтірілген, іске қосылуға әзір тұрған «барынша
тиімді қырып-жою технологиясы» ретінде ... ... еді. Оның ... ... қару-жарақтар және оларды жеткізу құралдары
орналастырылған орын ғана ... ... жоқ. ... ... ... қуатты әскери-техникалық потенциал тұтасымен реттеліп, әзірлікте тұрған
индустрия, «мемлекет ішіндегі мемлекет» болатын. КСРО ... ... ... ... ... ... шаралар тізбегін, ядролық қаруды
сынауды, жетілдіруді және өндіруді жүзеге асыру үшін ... ... ... ие ... ... ... қару-жарақтардың мүмкін болған
түрлерінің бәрі де әртүрлі ... ... ... ... ... ... орналасқан еді. Дүниенің жаңаша құрылымы
Қазақстанның мүддесіне көптеген мәселелер бойынша тікелей әсер ... ... ... ... ... оның ... ... шешетін демесек те, ең
маңызды мәселенің бірі кеңестік ядролық мұраның тағдыры туралы мәселе болды
Сол жылдары ... ... ... зор ... ... ... жалғаса түскен аса ауыр дағдарыс жағдайында Қазақстанның
ядролық держава болуы керек пе, әлде керек емес пе деген мәселені шешіп ... еді. Бұл ... ... ... ... ... ғана ... сонымен
қатар болашағы да байланысты-тын. Халықаралық қауымдастықтың табандылықпен
тілек білдіруімен қатар елдің өз ... ... ... да пайда болды.
Қазақстанда ядролық қаруды сақтап қалуды жақтаушылардың саны да аз емес
еді. Сол ... ... ... ... ... көрсете келіп:
«Қазақстан қоғамында ядролық қаруға ие болу туралы мәселе жөнінде ... жік ... ... деп те ... Бұл екі ... ... мұраның
тағдырын шешудің адамгершілік парасатқа сай ... ... ... ... бойда-ақ қалаған болатын. Ядролық дилемма, ... ... ... ... үшін ол ... жою ... сақтап қалу
мәселесімен ғана шектелген жоқ. Сонымен ... ... ... ... ... да бар еді. Елге әбден бүлінген экология және ... ... ... ... мұра ... ... ... салдарынан адамдар осы уақытқа дейін зардап шегіп келеді, ең
сұмдығы сол – ... ... ... ... келеді. Семей қаласынан
небәрі 120 шақырым жерде орналасқан сынақ ... ... жыл ... ... ... жасалды. Олардың 88-і ауада, 30-ы жер бетінде, 340-ы жер
астындағы ... еді. ... ... ... 1,5 мегатоннаға дейін
болды. Бұл ... ... ... ... ... аса ауыр ... ... ядролық қарудан неғұрлым көп зардап ... ... ... ... ... өзі ... заманда, өздерінің
ата мекенінде болды…
Одақтың ... және ... ... төзімділікпен
жүргізілген шиеленісті күрестен кейін, 1991 ... 29 ... ... ... ... полигонды жапты. Мұның өзі елдің егемендігіне
және ядролық қарудан бас ... ... ... ... бірі ... ... ... прагматик саясаткер ретінде ядролық қалқанның
сақтап қалуын жақтаушылардың позициясын да жете ... ... ... тұрақсыз бейбітшілік жағдайында ол қалқан қуатты қорғаныс құралы
және көз жеткізе қорқытып, кәміл сендіру ... бола ... еді. ... тап мұндай салмақты дәлелінен жай ғана бас тарта салудың мәні ... еді? Оның ... ... бұл ... кейбір шетелдердің қолдауына ие
бола алатынын сезді. ... ол ... ... ... ... ... ... болатыны сияқты екенін де сезді. Мәселе ондай қатерлі арсеналды сақтау
үшін орасан зор ресурстар ... ... ғана емес ... басқа біреулердің зымырандарының нысанасына ұдайы ілігіп
тұруына және бейбіт өмірдің тіпті көптеген кездейсоқтықтарға ... ... өмір ... тура ... еді. Өте ... және ... қатар
мейлінше батыл әрекет жасау қажет болды – өйткені ұлттың тағдыры қыл үстіне
қойылған еді. Келіссөз ... өте ... ... ... ... ... елдері Қазақстанға ашықтан-ашық жеткілікті қысым жасап
бақты, ядролық мәртебеден ... тез бас ... ... ... Оның ... ... беруге уәде еткен жоқ. ... ... ... ... жас ... басшылығын өзіміздегі ядролық
технологияларымыздың бір бөлігін өздеріне ... көз ... ... ... ... ... ... шықты және Назарбаев өз
дегеніне қол жеткізді. Сөйтіп, елдің ядролық қарудан арылғаны үшін ... және ... ... ... ... етуге барлық
дүниежүзілік державалардың ресми кепілдігін алды. Қазақстан ... ... ... ... деп ... Бұл шешім әлемдік ... баға ... Мұны АҚШ ... ... ... ... қолдау
көрсетті. Президенттің ядролық қаруды таратпау, ... ... ... ... ... басқа да жаһандық істерге ... ... ... әр кез ... ... ... Қаруға емес, парасатқа
жүгінген, ақыл-ісімен танылған ... ... ... ол кезде алда әлі талай ауыр жолдар жатыр еді. ... ... ... ауыр ... ... ... өту ... әуелі жол картасы
керек болды. Әрине, дүние жүзінің тәжірибесіне сүйендік, Малайзияның “2020
перспективасы”, ... мен ... ... стратегиялық жоспары,
Рузвельттің 30-шы жылдардағы экономикалық жолы. ... ... ... ... біз ... ... шешімін
кешенді түрде қарадық”. Тәуелсiз ... ұзақ ... ... мен оларды iске асыру стратегиялары Ел Президентiнiң “Қазақстан
– 2030. Барлық қазақстандықтардың өсiп-өркендеуi, ... және ... ... атты ... ... Жолдауында (1997) терең негiзделдi.
Бұл құжатта негізгі жеті мақсатқа басымдық берген. ... - ... ... – ішкі ... ... және ... бірлігі, үшінші –
шетелдік инвестиция мен ішкі қорларды кеңінен пайдаланып, ашық ... ... ... ... ... қамтамасыз ету,
төртінші – денсаулық ... ... беру және ... азаматтарының жақсы
тұрмысы, бесінші – энергетикалық қорлар, алтыншы – ... ... ... пен ... ал ... ... қамтамасыз ету үшін жетінші –
кәсіпқой мемлекет құру. Бұл ... ... мен ... ... хақындағы даналық пайымдау едi. Онда егемен елiмiздi
таңдаған ... ... ... ... ... өсiп-өркендеуiмiздiң траекториясы, дамуымыздың даңғылы
анықталған. Ел Президентi ... ... ... ... ... ... ... бiртұтастық, әлеуметтiк әдiлеттiлiк тән әрi
күллi халқының ... ... ... тәуелсiз, гүлденген және саяси
тұрақты, қуатты ... ... ... ... ... ... ... мен әл-ауқатының артуы
мемлекеттiң, қоғамның, әр қазақстандықтың ... ... ... ... ... Республика Президентiнiң iшкi және сыртқы
саясаттың негiзгi бағыттары туралы бұдан кейiнгi жыл ... ... ... iске асырылуына берiлетiн бағаны қамтып, алдағы жылға арналған
нақты мiндеттердi айқындауда. Осы аталған ... ... ... ... ... әр жылдағы iшкi және сыртқы саясатының ... ... ... ... және оларды орындаудың iс-
шаралар жоспары бойынша iске асырыла ... ... ... ... жолмен емес, эволюциялық даму
жолымен жүзеге асырды. Бұл үшін дана басшылық, сара ... ... ... еді. Және ол ... ... жолындағы жанкешті
жұмыстармен үйлесімді, үлгілі және үрдісті түрде жүруі тиіс болатын. Демек,
Президентіміз өзі ... ... ... ... ... таңдап
алды.Республика Президентiнiң Қазақстан халқына ... ... 2030 ... ... даму ... ... оны жүзеге асыруға
кiрiскен шақтан тәуелсiздiгiмiздiң екiншi кезеңi басталады.
Тәуелсіздігін енді ғана қолына ... ... үшін ең ... ... халықтың дүниетанымын, санасын империялық үстемдік жағдайында тамыр
жайып, орнығып қалған, "жат" құндылықтардан ... ... ... ... ... қоғамға өзінің табиғи мүдделері және құндылықтарымен қауышуға,
оларды түгендеуге мүмкіндік ... Ал бұл шара ... ... ... ... араласуынсыз, емін-еркін қайта сараптаудан , ғылыми
талдаудан, електен өткізуден басталады.
Міне, осы процес еліміздің ... он ... ... ... ... Қоғамымызда Елбасынан бастап қатардағы ... ... ... бетбұрыс жасады. Әрбір адам өзінің шыққан тегін, ата шежіресін
білуге ұмтылды, әрбір азамат елінің өткен жолына үңіліп, сол ... ... ... ... ... Бұл ... ұлттық мәдениеттің деңгейінін
жоғарыдығын танытқан ғажап құбылыстың Өйткені болашағына үміт артқан ... ... ... құштар. Халық өткеніне селқостық танытса, онда оның өз
болашағынан үмітінің үзілгендігі.
Халықтың өзін-өзі ... өзін ... ... ... ... - бұл
баяу жүрктін әрі улкен ... ... ... ... де ... ... ретінде ғана іске асатын процесс. Сондай-ақ мұндай
күрделі ... ... мен ... ... ... ... мол тәжірибесі мен даналығынан табуға болады
Мәдени-әлеуметтiк салада ... ... ... ... ... нығайта түстi. Мәдениет, ғылым мен бiлiм
үлкен ... ... ... кезеңiн бастан өткеруде. Мәдени мұраға
жаңаша көзқарас қалыптасты. Мәдени мұра ұғымының аясы кең. Адамның ... мен қол ... ... ... ретiнде ғасырлар бойында сан
ұрпақтың игiлiгiне жұмсалуы барысында барынша ... ... ... және рухани байлықтарымыздың бәрi де мәдени мұра жәдiгерлерi
қатарына жатады. Тарихтың қилы кезеңдерiнде соққан дауылдарда халықтың ... ... ... ... ... ... ... бұзбаған ғаламат күш
осы байлық болатын.Бұл арада ұлтпен бiрге ... ... ... келе ... тiл мен ... дiл мемлекеттiң, елдiң баға жетпес асыл қазынасы,
егемендiгiмiздiң, тәуелсiздiгiмiздiң басты алғышарты екенi ... ... ... ... мұра ... бүгiнгi қауымның жақсылығына
пайдалануына жағдай жасау, төкпей-шашпай, ... аман ... ... ұрпақтың қолына тапсыру, бiр ... ... ұзақ ... мен ... ... ... технологиясын жасау –
бүкiлхалықтық мiндет. Бұл мiндеттi жүзеге асыру жолында аянбай қызмет ... ... ... ... ... көрсетедi. Осы бағытта қордаланып қалған өзектi мiндеттердi шешуде
Республика ... “2004 – 2006 ... ... ... ... ... туралы” 2004 жылғы 13 қаңтардағы Жарлығының мәдени-
әлеуметтiк маңызы жоғары деп бiлемiн. Қазақстан Орталық Азия тіпті бұрынғы
Кеңес ... ... ... жылдарға «Мәдени мұра» Мемлекеттік орта
мерзімге бағдарлама қабылдаған тұңғыш әрі әзірше ... ел ... ... ... сол Бағдарламаға сәйкес нормативті-құқықтық ... және ... ... және мәдени мұраны пайдалану бойынша ... ... ... ... ... ... және ақпарат
министрлігінде «Мәдени мұра» ... іске ... ... ... ... істеді. Осылайша, бағдарлама басымдылығына сәйкес мәдени мұраны
қорғау мен насихаттау бойынша жобалар мен ... ... ... Қазақстандық номинацияларды Бүкіләлемдік мұра тізіміне ендіруге
ел ... ... зор ... ... анық. Қазіргі кезде
қазақстандық номинациялардың ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра ... ... ... 13 ... ... ... ... мәдени-ортағасырлық қала Яссы-
Түркістан; Отырар қалашығы; Бегазы-Дәндібай ... ... ... петроглифтері; табиғи - Ақсу-Жабағылы мемлекеттік
табиғи қорығы, ... ... ... ... ... ... (Іле-
Алатау Ұлттық табиғи саябағы); Солтүстік Қазақстанның далалары мен ...... ... тас ... ... мәдени ландшафты;
Қаратау тау сілемдерінің палеолиттік құрылыстары; Ешкіөлмес петроглифтері,
Меркі түркі мавзолейі. Үш жыл ... ... ... кешенді
мемлекеттік бағдарламасы жүзеге асырылып ... ... ... ... ... мұра аясында ... ... ... ұйымдарының, ғылыми-зерттеу және
жобалау институттарының, қалпына ... ... ... ... ... олардың қызметтерін қаржыландыру арқылы
мемлекеттің белсенді түрде араласу ... ... ... ... мәдени мұра қазіргі қазақстандық қоғамның
рухани тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ұлт сана-сезімі ... ... ... ... ... «Мәдени мұра» Бағдарламасы Қазақстан
мен Орта Азия ... үшін ... жүйе ... маңызға ие.
Өркениеттік таптаурыннан өту жолындағы маңызды ... ... ... ... ... ... ... шіркеуінің
басшысы Иоанн Павел Екіншінің сапары болды. Бұл 11 ... ... ... ... он күн өткенде Қазақстан Президентінің шақыруымен
жүзеге асты. Назарбаев ватикандық тақтың басшысын өзіне одақтас ... ...... мен діни ... ... жету ... көп нәрсе
тындырған адам. Иоанн Павел Екіншінің Орталық ... өз ... ... ... ... ... ... ең алдымен ислам мен христиандықтың,
төзімділік пен өзара түсіністік жолындағы қарым-қатынасты нығайту жолындағы
жарқын қадам болды.
Астанада 2003 ... ... ... ... және ... ... құрылтайы өркениеттердің ашық үндесуін бастау үшін жаңа
мүмкіндіктерді белсенді ... ... ... Бұл ... ... ... конфессиялардың белгілі кездесуінен кейінгі осындай үлкен
ауқымдағы алғашқы форум еді. Шын мәнінде барлық әлемдік діни ... бұл ... ... ... Таяу және Қиыр ... ... ... пен ислам, иудаизм мен буддизм, индуизм, даосизм мен
синтоизм, басқа да конфессия өкілдері келді. Осы жылы ... рет ... ... ... тағы да ... ... ... отыр. Сан алуан
діндердің бұған дейін бір-бірімен түсініспек түгілі қол беруге келіспейтін
өкілдерінің өзі Астана төрінде ... қол ... ... ... бағасын терең танудағы парасаттылықтарын ... Бұл ... ... болмаған ерекше құбылыс.
Күрделі кезеңнің бар тауқыметін өз мойнына алып, алға сүйреген тұста
олқылықтар кеткенін Елбасы да айтады, одан ... Бұл ... тән ... ... ... ... алды кең тұлға
екенін дәйектейді. Құрылтай жұмысына 18 әлемдік конфессияның өкілетті
өкілдері ... ... бір ...... рет ... ... зайырлы Мемлекет басшысының шақыруымен бас қосты. Сондықтан да
онда теологиялық проблемалар емес, жалпыадамзаттық ... сөз ... ... ... ... ... ... және төзімсіздікке қарсы тұру үшін әлемдік діндердің рухани
және адамгершілік әлеуеті қалай пайдаланылады деген сұраққа ... ... ... арқауына айналды.
«Шиеленіс» тұжырымдамасына Назарбаев «өркениет кездесулері» идеясын
қарсы қойды. «Басқа да өркениеттер, мәдениеттер, ... бар ... ... ... да ... де ... ... бар, өзіндік
бейнелілігімен, менталитетімен ерекшеленеді. Оларды ешқандай күш қолдану
және ерік-жігер тәсілдерімен ... ... ... жол ... ... бүкіл әлемнің келісімге қол
жеткізуіне мүмкіндік тудырды – ендігі сөз әлемнің өзінде.
2. ЖАҢА ӘЛЕМДЕГІ ЖАҢА ... Жаңа ... жаңа ... ... ... ... ең ... оқиғалардың бірі
– астананы ауыстыру. Қазақстан Республикасының астанасы 1998 жылы 6 ... ... ... ... ... төсіндегі Ақмола қаласына
көшірілді. Астананы ауыстыру сөзсіз тосын да ... ... ... ... ... ... мақсат еткен ел үшін бұл қажеттілік. Жіне
де осындай ауыстырудың ... ел ... ... ... пайдасынан жиірек туындайды.
Бүгінгі күні жас астанан елдің әкімшілік орталығы ретінде өкіметтің
орталық органдары орналасқан, ел үшін ... мәні бар ... жер ғана ... бұл ... ... үшін Отанымыздың
нағыз жүрегіне айналды. Күн санап жаңа астананның ... ... ... де сәулетті жаңа құрылстары, сәнін келтіріп ... ... ... ... қала ... таң қалдыруда.
Астана – Қазақстанның жаңаруынынң нышаны, оның көп ұлтты ... күш ... ... Бұл – ... ... ... ... тұрғызуға бел шешіп кіріскен халықтың өзінің күш-жігеріне деген
сенімінің ... Бұл – ... ... ... ... гүлденген болашағына,
ұрпағының келешегіне зор үмітінің ... ... ... ... ... дамудың негізгі
мақсаттарын жүзеге асыру болып табылады. ... ... ... Азия мен
Европаны жалғастырған орталық болуы, оның ... ... ... ... әуә ... ... жатуы шарт болатын.
Астананы көшіру, жаңа астананы тұрғызу өз алдына ұзақ тарих. ... ... ... ... ... ... ... астанасын Алматыдан басқа бір һңірге көшіру міндеті қойылған.
Жалпы ... ... ... ... туралы ұсынысын 1994 жылы 6
шілдеде Парламент сессиясының жалпы ... ... ... Алғашқыда
елбасының бұл бастамасын ... ... ... билік басындағылардың
бірқатары қолдау көрсетпегені туралы елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің «Еуразия
жүрегінде» атты ... ... ... ... аталған кітабында
жаңа астананың шежіресін, тарихын нақты деректермен әсерлі суреттеген.
Төрт жыл бойына, жаңа ... ... ... ... ... ... пайдалылығын қорғап отыруға тура келді. Егемен Қазақстанның
жаңа ... ... құру ... ... ... ... істеген неғұрлым салмақты дәйек болды. Астананы 200 мыңдай халқы бар
шағын облыс орталығы – Ақмола ... ... ... ... ... астананың пайдасы туралы айтылған артықшылықтардың ішінде елдің
орталық бөлігінде, коммуникациялық және ... ... ... ... ... неғұрлым маңыздырағы болды. Оның сыртында қалада
одан әрі даму үшін қажетті ресурстар шексіз еді – ... ... ... ... ... қысқа мерзімде өтті. Бұл қадам
дағдарыс кезеңінде ... ... ... ... ... өте ... еді. Ол елдің өткеннен болашаққа, жаңа дәуірге ауысуының
нышандық оқиғасына айналды. Жас елдің ... ... паш ... қонақтарды – мемлекеттер басшыларын, саяси ... ... ... ... ... ... жаңа астананың ... 1998 ... 10 ... яғни ... ... ... небары төрт жыл өткенде болды.Құрылыстың жеделдетілген ... ... ... 6-7 жыл ... ... ... ... мен стилі
бар қазіргі заманғы қала тұрғызуға жағдай жасады. Ол шығыстық дәстүрлер ... ... ... шешімдері тоқайласқан еуразиялық
қала.
Астана - тек саяси және ... қана ... ... ... жеке, адами жобасына да айналды. 2003 жылы ел ... ... ... ... ма ... ... джорнэл»
газетінің сұрақтарына ол: «Әр үйдің. Әр архитектуралық жобаның. Оның тіпті
әр ... ... де ... болды. Бұл қаладан сіздер тек сары және ақ түсті,
яғни ашық ... ... ... ғана көре ... ... ... ... сондықтан ағаштардың жапырақтары түскен кезде ғимараттар
белгілі дәрежеде олардың орнын толтыруы керек, олар ашық болуға тиіс. ... ... ... ... өткіздік, бірақ ол әлі де құрылыстың өзі
емес-тін. Ол бар ... ... ... ... және ол ... ... да», деп жауап берді.Президенттің тапсырмасы бойынша
қаланың ... ... ... 30 мың ... ... ... Жыл ... ол өзі жаңа отырғызылған түптерді аралап, оларға
үнемі күтім жасау керектігін талап етеді. ... ... ... ... деп атайды – ал сусыз даланың қатігез жағдайында оған қол жеткізу оңай
болған жоқ.Туристік анықтамалықтарда Астананы ... ... қала ... ол ... ... ... Жыл ... елордада 1,5-2 миллиард АҚШ
доллары игеріледі, ... 80-100 ... және ірі ... ... ұзақ ... өсу ... ие Астана отандық және шетелдік
инвесторлардың зор ақшалай қаржыларын өзіне тартуда. ... салу ... ... ... жыл сайын көбейіп келеді.Құрылыстың үлкен көлемі
мен қалаға ұлттық және шетелдік жетекші компаниялардың келуі жұмыс ... ... ... ... ... үлгі алып, елдің өзге қалары да
өздерінің бейнелерін өзгертуге кірісті. Бүгінде ... ... бір ... ... ... ... ... сеніммен айтуға болады.Уақыт
Қазақстан Президенті шешімінің тиімді екенін ... ... ... ең бір
айтқанынан қайтпайтын скептиктердің өзі Назарбаевтың астаналық ... ... ... және ... ... ... көшіру Қазақстан тарихындағы жаңа дәуірді – өткеннің ықпалынан тыс
дәуірді ашты және ... ... өсуі мен ... ... тән символына айналды.
2.2. Әлемдік қауымдастықтағы Қазақстан
Мемлекеттігіміздің ең алғышартты белгілерінің бірі – Қазақстанның
дүниежүзілік қоғамдастыққа ... мүше ... әлем ... тең ... ... ... білуімен байланысты.Еліміздің
тұңғыш Президенті ... ... ... ... ... осы аса маңызды мәселеге айрықша мән ... ... ... ... ... ... ... еңбек етіп келе
жатқандығы да сол маңыздылықтан өрбіп келеді.
Мемлекет әдетте ұлттық негізде құрылады. Ол – ... өсу, ... ... ... 18 жыл ... Қазақстан өзін тәуелсіз
мемлекет деп жариялағанда, шіркін “мемлекет” деген статустың тұрақтағанын
көзімізбен көріп, ... шын ... ... ... ... ... бөтен ел таныса, басқа әлем жұртының құлағы
“Қазақстан” деген мемлекетке ... ... деп ... еткенімізді
естен шығармағанымыз жөн болар еді. Бүгін біз бәрі ... ... ... ... аманатын арқалаған, намыстың желкенін керіп,
сауаты шамалы, санасы төмен деп өмір бойы ... ... ... күштің
тегеурінді тырнағынан құтылған қазақты танытуға бел байлаған ... ... әр ... ... да, ... де көз ... ... мінберінен асып сөз сөйлеп ... сәл ғана ... ... мүше ... ... ... жазып, түскен еңсесін тіктеген
елдің Елбасы ... ең биік ...... ... ... Бас
Ассамблеясының 47-ші сессиясында сөз сөйлеп, дүниеде бар екенімізді ... ... ... ... ... ... ... кеңес азаматы
деген жалпылама ұғымнан жалқы атауға көшкен, қазақ, қазақстандық деген
сәулелі сөзді ... ел ... сол күні ... ... ... ... елмен жақындассақ жаман болмайды екенбіз ... ... ... Азия ... ... ... жетекші рөл атқаратынын
осы жылдар ішінде айқын ... ... ... ... ... ... оң нәтижесін беру арқылы халықтың әлеуметтік
тұрмысын көтерді. Біздегі өмір сүру деңгейі көршілес өңірлік ... ... ... Тек ... Азия ... ... экономикалық
реформалардың тиімділігін, озықтығын қазір ТМД елдері, оның ішінде Ресейдің
мойындап отыруы да көп нәрсені ... ... Бұл ... ... ... ... рет ... айтып, Қазақстанның бұл күндері “кіші іні”
емес, иығы тең ... ... ... ... ... ... өркендеуі
туралы және оның ТМД шеңберінде ғана емес, әлем кеңістігіне ... ... ... ... ... өз ... ... шығарып, келбетін келістіріп
келе жатқаны туралы Мәскеу қаласының мэрі Ю.Лужков, Ресей үкімет ... ... ... ... ... ... А.Аганбегян,
А.Илларионов, А.Чубайс, тағы басқалары салиқалы ... ... ... ... ... назарына ұсынды. Қазір ... ... ... ... ... ... саясаткер сарапшылары Қазақстан
туралы жылы лебіз білдіріп, біздің елімізге қызығушылық танытып жүр.
Президент Н.Ә.Назарбаев Біріккен Ұлттар ... ... ... ... ... ... өркениеттегі Қазақстан
мемлекетінің, халқының орны мен үлесі ... ... ... ... болып қосылатынын жариялады. 1991 жылы дүние жүзіндегі ең ірі төрт
ядролық сынақ полигонының біреуін – Семей сынақ алаңын Қазақстан ... ... ... ... атом ... ... тоқтатылғанын әлемдік
қоғамдастық жылы қабылдады. Бірақ ол кезде, көптеген ірі ... ... атом ... ... ... ... жер
қыртысына, табиғатына келтірген зияны мен зардаптарының көлемінен мүлде
хабарсыз еді. Ол ... ... ... мүше ... ... ғана,
еліміздің Президенті әлденеше рет сөйлеп, дүниежүзілік қауымдастықтың
назарын осындай үлкен, ғасырларға ... ... ... ... ... мен Арал ... ... да осы әлемдік мінберден айтылды. БҰҰ Бас
Ассамблеясы ... ... ... ... естіді, дертін сезді. Өкінішке
орай, Қазақстан әлемге Семей, Арал сырқаттарымен де танылды.
Н.Ә.Назарбаев 1992 жылы өзінің БҰҰ Бас ... ... ... ... өзара ықпалдастық және сенім шаралары туралы кеңінен
талдау жасап, БҰҰ-ның алдында осыған байланысты кеңес өткізу туралы ... Бұл тың ... ... ... ... ие ... Мұндай шаралар
Азия елдерінің қауымдастығында бұрын өткізілмеген еді. Сондықтан да мұндай
дәрежеде ... ... толы ... басын қосып кеңес өткізуге
кейбіреулер сенімсіздікпен қарағаны былай тұрсын, тіпті мүлде ... да ... жоқ деп ... ... ... ... қолдауымен бұл
істің тізгінін қолына ұстаған Қазақстан өзі ... әрі ... ... ... ... тиянақты, дәйекті келіссөздердің
нәтижесінде Азия құрлығындағы мемлекеттердің көпшілігі Қазақстан ... жаңа ... шын ... қолдау білдірді. Ең алдыңғылардың бірі
болып Ресей, ... ... ... алып ... ... ... жас ... ниеті мен тұғырлы тұжырымына ыждаһаттылықпен ден
қойды. Саралы ой, пікірді сарапқа ... Өз ... ... сын ... ... ... бұл ... Азия елдері үшін
маңыздылығы мен қажеттілігіне көздерін жеткізіп, қомақты ... ... ... мен ... ... қатынасты. Қазақстан
дипломатиясы он жыл бойына ізденіске толы ... ... мен ... ... ... әрі ... бағдарлы, парасатқа ұмтылған бейбіт
саясат жылдан жылға абырой жинап, Қазақстанның халықаралық беделін көтерді.
Азия мемлекеттерінің назары саяси ... пен ... ... ... ... ... ... Қазақстанға ауды. Қазақстанға деген
сенім артты. Ақыры, 2002 жылдың жазында Алматы қаласында ... рет ... ... ... төрт мемлекеттің басшылары бас қосып Азиядағы
өзара ықпалдастық және ... ... ... ... ... ... Алматы
декларациясын қабылдады. Кеңеске БҰҰ Бас хатшысы Кофи ... ... мен ... ... ... ... Біріккен Араб елдерінің
лигасы, Еуропадағы қауіпсіздік және ... ... ... ... Бұл – сөз жоқ, Қазақстанның дүниежүзілік қоғамдастыққа
еніп, халықаралық беделді ұйымдардың белсенді мүшесі ретінде қол ... ... ... ... саяси айтулы жеңісі болды.
Қытай Халық Республикасының Төрағасы Цзян Цзэминь: ... ... Азия ... ... ... ... ... дер кезінде әрі өте алысқа ... ... ... ... өте нәтижелі өтті. Біз Қазақстанды осы құнды
бастамасының нәтижелі аяқталғанымен құттықтаймыз”, – деп ... ... ... ... қайшылықтары бар Үндістан мен
Пәкстан басшылары да Алматыда қол ... бір ... ... ... Еуропалық Одақпен қоян-қолтық әріптестікке қол жеткізген
Қазақстан сындарлы ... келе ... ... сыртқы саясаттың
арқасында осы ұйыммен стратегиялық әріптес болды. Соңғы ... ... ... Одақ арасындағы қарым-қатынас жыл өткен сайын қарқын алып, ол
жоғары және ресми деңгейлердегі өзара іссапарлардан, белсенді әрі ... ... ... айналымының бірнеше есе өсімінен және еуропалық
инвестициялардан айқын көрініп отыр. Өткен жылы ... ... ... ... ... өзінің негізінен азиялық мемлекет ретіндегі, ... ... ... ... ... ел ... дара ... да
ажырамай келеді. Еліміздің мұсылман әлеміндегі беделі де ... 2011 ... ... конференциясының төрағалығына Қазақстанның сайлануы осы биік
беделдің ... ... ...... ... үшiн ... Азия ... баратын сауда жолы қақпасының алтын кiлтi. ... ... бен ... рынокқа мұнай, газ, кен, ауылшаруашылығы шикiзатын
шығаратын бай мүмкiншiлiктерiмiз ертедегi батыс пен шығысты ... ... iрi ... ...... ...... жандандыруға негiз болды.
Бiздiң ғасырымызда әлем елдерiнiң геостратегиялық мұраттары мен мүдделерi
осы ... ... ... ... ... аныққа айналып отыр. ... жаңа ... ... мен авто және ... ... Жiбек
жолы бойымен өтетiнiне әлемдiк қоғамдастықтың да көзi ... ... ... ұлы ... Орталық Азия өңiрiнде, әсiресе, Қазақстанда
экономикалық басымдыққа ие болу жолындағы бәсекелстiгiн ... ... ... ... ... ... ... түйiсiп отыр.
Жањандық геоэкономикалық мүдделер өз ... ... ... ... ... Орталық Азия өңiрiнiң ... ... ... ... Бұл ... аса iрi
нәтиже – Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының құрылуы. Әлемдік қоғамдық ... ... ... ... ... ... (ШЫҰ) ... жұмыс істей
бастағанына назар аударуда. Бұл – шынында да Азия елдері арасындағы сенім
және ... ... ... ... ... ... мол жаңа
халықаралық ұйым. Ол БҰҰ-дан қолдау алып, халықаралық ұйым ... ... Бұл ұйым әуел ... ... ... ... ... және Қытай арасында шекарадағы сенім шаралары ... ... ... ... осы форматта бірлесіп, лаңкестікке қарсы күрес
ұйымдастыра алатын, сондай-ақ экономикалық қарым-қатынасты дамытуға ... ... ... ... ... бес мемлекет – Қазақстан,
Қырғызстан, Қытай, Ресей, Тәжікстанға енді Өзбекстан қосылуға қызығушылық
білдіріп, ШЫҰ-ға ... алты ... ... ... ШЫҰ жұмысына
Азиядағы басқа мемлекеттер де зейін қойып, қызығушылық білдіре бастады. ШЫҰ-
ға кіретін мемлекет басшыларының Қазақстанда ... ... ... ... ... Грузия мемлекеттері бақылаушы статусымен
қатынасты. Яғни, болашақта бұл халықаралық ... да ... ... Қазақстан осы Шанхай ынтымақтастық ұйымының негізгі ұйтқысы, оның
ұйымдастырылуына алғашқы болып ... ... ... Қытай елі
Қазақстанның осындай ширақтығын, белсенділігін жоғары бағалайды.
Бүгiнде Қазақстан, Қытай, Ресей, Қырғызстан, ... ... ... ... тең ... ... ал ... Иран, Үндiстан, Пәкстан
ұйым жанындағы бақылаушы мәртебесiне ие болды. Сөйтiп, Шанхай Ынтымақтастық
Ұйымы дүние жүзi ... тең ... ... мемлекеттер аумағын
бiрiктiрiп отыр. Ол ... ... ... кеңiстiгiнде Еуропалық Одақ
елдерi мен ... ... ... ... ... теңдестiре
ұстауға мүмкiндiк беретiн, сондай-ақ аумақтық және жањандық қауiпсiздiктi
қамтамасыз етуге ықпал ... ... аса ... ... ... БҰҰ ... жанындағы бақылаушы мәртебесiне ие ... ... ... ... ... ... ... қол қойды.
Сонымен қатар ол Қазақстанның ЕурАзЭҚ-ты реформалауға, БЭК-тi ... ... ... ... ... ... iс-қимыл
жасауға, БСҰ-на мүше болуға, БҰҰ-ын реформалауға талпыныстарына оң ықпал
ететiнiн ... ... ... Ұйым ... ... ... ... бар. 2005 жылғы ... ... мүше ... ... Декларациясына қол қойылды, Ұйымға
мүше мемлекеттердiң лаңкестiкпен, ... және ... ... ... бекiту туралы шешiмi және басқа
құжаттар қабылданды. Бұлардың бәрi де өңiрдiң ... ... ... ... ... әрi дер ... ... шешiмдер.
Қазақстан қандай да халықаралық ұйымдарға мүше болса да жәй “қара
көбейтіп” жүруден ... ... ... Осы ... ... 18 жыл
көлемінде біздің ел әлемге орынды бастамашылдығымен, ... ... әділ жол ... ... Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымына (ЕҚЫҰ)
мүше болғандағы біздің басты мүддеміз – ... ... ... еді. ... 55 ... бар осы ... халықаралық ұйымның 1994
жылдың желтоқсанында Венгрия астанасы Будапештте ... ... ... сөз ... Еуропа және Азия елдерінде қауіпсіздікті қамтамасыз
ету туралы өз ойларын ортаға салды. Дәл осы ... ... үшін ... ... 1994 жылдың 6 желтоқсанында Будапешт қаласында 55
мемлекет басшысы ... ... АҚШ ... Билл Клинтон, Ресей
Президенті Борис Ельцин, ... ... Джон ... ... ... Кучма және Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев
Қазақстанның ядролық қарудан ... ... ... қол қойды.
2003 жылы 30 қарашада Мадридте Қазақстан үшін, жалпы ... ... ... үшін аса маңызды, тарихи шешім қабылданды. ... және ... ... ... Республикасының 2010 жылы
осы мәртебелі ұйымға ... ... ... ... ... ... түркітілдес, мұсылман және азиялық мемлекеттердің, кешегі кеңестік
кеңістіктегі елдердің ... ... ... және ... ... болып төрағалық ететін мемлекет ретінде тарихқа енді. Мен
мұны Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы ... ... ... және демократиялық мемлекет құрудағы әрі
біздің еліміздің тек өз ... ғана ... ... ... ... сіңірген аса зор еңбегін әділ бағалағандық.
ЕҚЫҰ жалпы Еуропадағы ғана ... ... ... ... да ... ... жатады. Қазақстан өзінің демократияны мұрат тұтып, жаңа
әлемдегі жаңа Қазақстанды әлем қауымдастығына паш етіп, ... ... ... ... ... ... болуға ең алғашқылардың бірі болып ниет етті.
Еліміздің қандайда бір ... ... ... ... жеңісіне күмән келтірумен болды. Алайда дамудң қиын-қыстау
кезеңдерінен сүрінбей өтіп, ... ... қол ... ... ... берік екендігін еуропалық ... ... тани ... Ең бастысы, елбасыНұрсұлтан Назарбаевтың
саясатына, елді тұрақтандыра білген дана басшы, көреген ... ... аян ... ... Нәтижесінде, Қазаұстан әлем жұртшылығы алдында
орасан жеңіске, ... ... ... ... ... Еуропаның
Қазақстанға өз төрін ұсынуы, ең алдымен қазақ халқының яғни, Алты Алаштың
бағын жандыратын ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев феномені
Адам уақытты таңдамайды, ол тек уақытпен бірге тыныстайды. Алайда,
Нұрсұлтан Назарбаевтың бүкіл ... ... ... ... бұл ... ... ... Өйткені, мемлекеттік қайраткер ретінде ол өзіне
берілген жағдаяттар ... ... ... ... тағдырдың
жазғанына сеніп, соның ырқына енжар ілесіп кете ... ... ... ... көнбей, бұлқыныс танытып, болмысты өзі ... ... аса ... ... және іс ... жаңа ... ... республиканы әлемдік қауымдастықтың толыққанды әрі беделді
мүшесі деңгейіне көтере алды.Ол өз ұстанымын ... ... ... ... мен ... ... ... уәде етпеймін. Мен әлдебіреулер
сияқты, нақты белгіленген ... ... ... қой ... ... жұмақ орнатуға уәде бермеймін. Бірақ бәріміз бірге алған
бағыттың бізді қандай да бұлыңғыр әрі ... ... ... ... ... өркениеттің таптаурын, даңғыл жолына әкелетініне
сенемін. ... дені ... келе ... ... да ... ... сенемін”.
Назарбаев – Шығыс пен Батыстың, Азия мен Еуропаның, ... ... ... мен ... тоталитаризм мен демократияның
тоғысқан, шарпысқан, кіріккен, біріккен, қақтығысқан қазанынан қайнап туған
тұлға. Оның ... ... ... айырмашылығы да, артықшылығы да
осында. Назарбаев біз жоғарыда санамалап өткен жайлардың қай-қайсысының да
күнгейі мен ... ... мен ... ... мен ... өз ... өз өзегінен өткізіп келеді. Солай болғандықтан да Назарбаевтың
осының бәрін салыстыра қарауға, ... ... ... құқы да ... де бар. Шығыстың ойшылдығы да, Батыстың прагматизмі де ... ... ... ... тән ... та, ... тән ... те,
ақынға тән арманшылдық та қатар табылады Елбасы ойында. Қос ... ... ... әлемнің ең биік мінберлерінен де ықпайтын көсемдігі өз
алдына.
“Қасиетті қазақ жері – ата-бабаларымыздың ... ... ... ... ... жер”, деп Елбасы өзі айтқандай, сол тарихи жердің
бірі Арқа төсіндегі Ақмола ... осы ... ... ... ... салу тағы бір ... еді. ... мерзімде ерке Есілдің екі
жағынан сән-салтанаты келіскен бүгінгі елорданы тұрғызу басында қиялдай
естілгені рас. ... ... көп ... да ... ... астана
ауыстырудың 140-тан астам мысалы бар екен. Әрине, олардың бәрі бірдей ... ... Ал ... ... тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы
Назарбаевтың ғасырлық қолтаңбасы, тәуелсіз еліміздің ... ... ... мақсатына жеткен Елбасының бұл кемел жұмысы ерен іс демеске
шараң жоқ. Тәуелсіз елміз, тәуелсіз елдің өз астанасы ... ... ... озық ойы ... Әлем жұрты дәл қазір ... десе ... ... десе – ... ... болды. Астана – бүкіл ... ... мен ... Ғасырлар тербеген ұлы арманның орындалуы.
“Ескерткіш орнаттым мен ... ... деп ұлы ақын ... Арқа
төсіндегі Астана – Қазақстан ... ... ... ... сол ... ... жарқын жеңісіне орнатылған ең
еңселі ескерткіш.
Қазақстанның ұлттық ... ... мен ... ... ... ... елiмiздiң өмiрлiк мұраттарына жету жолында,
iшкi саяси ... пен ... ... қамтамасыз етуде, шетел
инвестицияларының деңгейi жоғары, дамыған нарықтық экономикаға негiзделген
экономикалық өсу қарқынын арттыруда, Қазақстан ... ... мен ... ... үшiн ... ... жасауда, энергетика
ресурстарын, инфрақұрылым, көлiк және байланыс желiлерiн дамытуда,
мемлекеттiк ... пен ... ... осы ... ... жүйесiн
жасауда қол жеткен табыстарымыз бен ... ... ... басшылары тарапынан жоғары бағаланып отыр. Тәуелсiз
Қазақстанның экономикалық, ... ... мен ... әлем
саясаткерлерi Ел Президентi Н.Ә.Назарбаевтың мемлекет ... ... ... ... Бiз ... ... толық
қосылуға болады. Өйткенi Елбасының егемендi елiнiң тәуелсiз мемлекет
ретiнде қалыптасып, дамуына, ... кең ... ... ... ... реформалар жүргiзуiне, өз өңiрiнде көшбасшыға ... ерен ... бар. ... 1979 – 1990 ... Премьер-
министрi Маргарет Тэтчер 1992 жылы: “Қазақстан басшысы – әлемдегi 5 – ... ... ... ... – дедi. Ол тұста бұл сөздiң тереңiнде
жатқан ... ... ... ... түсiнсе, бiреу түсiнбеген-дi. Бүгiнде
бұл шындыққа әлемнiң iрi мемлекет қайраткерлерi түгелдей көз ... ... ... ... әсер еттi, ... ... ... және орта бизнестi дамыту және Қазақстанның Бүкiләлемдiк сауда
ұйымына кiруiне қол ... ... ... ... бiлдiру үшiн
АҚШ-тың Халықаралық даму жөнiндегi агенттiгi арқылы Сiзбен жұмыс iстесудiң
жақтаушысы болып ... ... ... ... мен ... басқа елдер үшiн үлгi болады” (2004), – деп ... ... Дж. Буш. Дж. ... барынша салқынқанды айтқан осы бiр ... ... оның ... ... ... ғана ... тұрғанын
ескеруiмiз керек. Шынтуайтында мұның арғы жағында неше алуан қайшылықты
оқиғалар, ахуалдар, факторлар, адам ... өңiр ... ... ... ... ... басшыларының тарапынан Қазақстан
Президентiнiң қызметiне, Қазақстанның жетiстiктерiне жоғары баға ... ... ... ... ... Блер ... ... алдында тамаша болашақ бар. Ұлыбритания екi ел
арасындағы өзара қарым-қатынасты бұдан да гөрi ... ...... соқты.
Ресей басшылығы Қазақстанды өздерi үшiн ең жақын ел, тiптi бiрден-бiр адал
серiктес ретiнде ... ... ... жылдардағы Вице-канцлерi
Г.Геншер: “Президент Назарбаев қиын-қыстау кезеңде қарама-қарсы екi ... қосу үшiн ... ... ... Бұл өте ... дүние, мұның
өзi Қазақстан Президентiнiң жауапкершiлiгi мен ... ... ... тағы да ... ... (2002 ), – деп ... ... Осы
орайда мен Рим католик шiркеуiнiң архиепископы Томаш Пэта айтқан ... ... ... қана ... ... қуат бар деп бiлемiн: “Сiрә,
Құдiреттiң өзi бұл ойды ... ... ... салған тәрiздi.
өйткенi барлық жақсылық Жаратқаннан таралады ғой... Ендiгi ... ... ... ... ... ... мәдениеттер мен халықтарды
таныстыру арқылы, бiр-бiрiн құрметтеу арқылы бiрiгу ... ... ... Бұл ... ... мағына бар. Оны түсiне бiлу өзiмiздi өсiрумен
қатар елiмiздi де ... ... ... әлем ... ... абырой-атағы жоғары екендігіне дәлелдер мен дәйектер тіпті де
аз емес.
конецформыначалоформыХу Цзиньтао Қытай Халық Республикасының Төрағасы:
«Тәуелсіздік жылдары ... ... ... те ... ... ... қажырлы да жасампаз еңбегімен дамудың ... ... ... ... ... ... даму ... халықтың әл-
ауқаты артып, қоғамның әлеуметтік-саяси тұрақтылығы сақталып отыр, елдің
халықаралық аренадағы ... ... ... Біз ... ... және елді дамыту ісіндегі табыстарына шын ниетпен
қуанамыз.»
Маргарет ТЭТЧЕР ... ... ... ... салған, негізін қалаушылар әрдайым дерлік қалыпқа
сыймайтын тұлғалар болып келеді, ал Нұрсұлтан Назарбаевты толық ... ... ... ... Тоталитаризмнен азаттыққа көшу ешқашан жеңіл
болмаған... Президент Назарбаев Қазақстанды бүгінгі шыққан ... ... ... пен ... ... ... Коммунизм бұғауларын быт-
шыт қылған ел өзінің ерекше қазақы қасиеттерін ... ... ... ... мен ... ... яғни кейбір көршілері қасарыса
бас тартқан нақ ... ... ... ол ... Қазақстан үшін
халықаралық ұйымдарда айтарлықтай беделге қол жеткізді.»
Жак Ширак Француз Республикасының бұрынғы Президенті: «Мен өзіңізбен
кездесулерімді әрдайым ... ... еске ... Мен 1991 жылы
Қазақстанда болған өзгерістерді Францияның ... әрі ... ... бағалайтынын айтқым келер еді. Алмағайып әрі аса күрделі жағдайда
Сіздің еліңіз өзінің ұлттық құндылықтары мен ұзақ ... ... ... ... ... демократияның адамзат баласына ортақ қағидаттары мен
құқықтық мемлекетке бейілдігін паш ететін мемлекет орнатудың айнымас ... Аз ... ... ... тұрақты институттары мен серпінді
экономикасы бар елге айналды. Мұны небәрі бір ... ғана ... ... ... ... ... отырсыз. Еліңізді заманаға ... ... оның ... ... ... ... ... ету үшін
қажет санап, реформаларды ... ... ... бекем бел байлап
отырғаныңызға мен қуаныштымын.»
Озық ойлы прагматик, ол әрқашан уақыт үніне ... ... ... ... ... ... қайта құру мен жаңаша
ойлаудың құндылықтарын бүкіл жан-дүниесімен ... Одан соң ... ... ... ... мен тәжірибесін, нарық экономикасы мен
либералды ... ... ... ... ... оған ... әсер ... Ол өзінің Оңтүстік Кореяға, Сингапурге,
Малайзияға барған ... ... ... ... ... Мұстафа Кемал Ататүрік, Махатма Ганди секілді ұлы тұлғалар өз
мемлекеттері үшін ... ... ... ... ... жасап, туған
елдерінің жадында қалса, осындай ұлы ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаев алдыңғы сапта көш бастап келеді. Оның үстiне
мемлекет басқару iсiнде Н.Назарбаев жеткен тұтастыққа, iшкi тұрақтылық ... ... ... пен ... ... ... даму ... Қазақстанның арғы-бергi тарихында бiр де ... ... ... Ойлауының ауқымдылығы мен айқындығы, ... мен ... ... һәм тегеурiндiлiгi, iшкi және
сыртқы саясатының ашықтығы мен нәтижелiлiгi жағынан ... ... ... ... ... басшысы, М.Тэтчер айтқандай, жер-жаһанның
өзiнде бiрен-саран ғана. Қазақстан ... ... ... ... ... ... оның ... дарытқан көрегендiгi, көсемдiгi,
даналығы секiлдi қасиеттерiнде. Ал Елбасының бұл қасиеттерiне ... ... күш пен қуат ... – оның ... ... ... оттай ыстық, мөлдiр
сүйiспеншiлiгi.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе ғылыми жұмыстың негізгі ... ... жас ... ... ... ... ... мен ұстанған бағытын, тұңғыш президенттің тұңғыш істерінің
мазмұны мен мәнін ашып көрсету болып ... ... ... алып, еңсемізді көтергенімізге биыл 18 жылдың жүзі болады,
тарих үшін 18 жыл қас-қағым ғана уақыт. Осы ... ... ... ... ... ... ... кетті. Кеңестер одағы келмеске кетіп, ұиын-
қыстау кезеңде біздің бақытымызға орай ел ... ... ... ... ... кемел ойлы кемеңгер көсемнің ұолына тиді. Ол өзіне
тән даналықпен, көрегендікпен ел ... ... ... ... ... ... мықтап бекітіп, шаңырағын шайқалтпай,
тарихтың дауылдары мен жауындарынан, өрті мен ... аман алып ... қиын ... ... пен ... танытты.
Мемлекеттiң жетiстiгi мемлекет басшысының ел бастау қабiлетiнiң
айрықша жоғары деңгейдегi ... ... ... ... ... жетiстiктерiнiң бәрiне де Н.Назарбаевтың ... ... ... Қазақстанның тәуелсiз даму бағыттарындағы
табыстарымыздың бәрiнде де Елбасының ақыл-ой ... ... ... ... ... Елбасының назарынан, ақыл-ой қуаты мен жүрек қызуынан тыс бiр
де бiр салада да алға басу болған емес.
Соның бәрінде ... өзі ... өзі ... ... деп ... ... ел ... еріміз деп соңынан ерді. Осы
жылдар ішінде көпұлтты, көпдінді, көптілді елімізде шетін оқиғалар ... ... де ... ... ... ең ... ел иесі, жер иесі
болып табылатын қазақ ... ... ... тән ... ... арқасында аман-есен өттік. Бұл жайында
Елбасымыздың өзі де: “Қанша қиындық көрсе де, ... мен ... ... ... ... ... білген халықты, қазіргідей қиыр-
шиыр тарихи сын кезеңде өзім ажырамас бөлшегіне айналып ... ... ХХІ ... ... аттап, өз талайын тағы бір сынап көргелі
отырған тәуекелшіл ұлтымды ... ... ... Қалайша бас имеспін!”
деп ағынан ақтарыла айтқан.
Елдiң iшкi-сыртқы саяси жағдайы, ... ... ... экономикалық жүйесi түбегейлi өзгерiп, жаңа сипатқа ... ... ... ... ... ... ... құқықтық
тұрғыда конституциялық және халықаралық деңгейде ... ... ... мемлекет, егемендi ел ретiнде ... ... ... ... ... мен ... тұтастығына әлемдегi
ең iрi державалардың кепiлдiгiн алуға қол жеттi. Халықтың санасы оянып,
әлеуметтiк ... ... ... ... партия не айтса, соған
құлдық ұрып ... ... ... ... ... жекешiл дербес қоғамдық санамен алмасты.
2006 жылғы 11 қаңтардағы Президент инаугурациясы кезіндегі сөзінде
Нұрсұлтан ... ең ... үш ... ... ... ... атап ... “Біз өте маңызды үш міндетті орындай
алдық: өз мемлекеттігімізді құрдық, ... ... ... келе ... ... ... әл-ауқатын нақты түрде жоғары көтердік”,
деді Елбасымыз.
Қорыта айтқанда – ... ... ... ... ... сырттан бақылаушы болып, тағдыр не сыйлар екен деп қол ... жоқ. ... ... ... ... ... ниеті, өркендеуге,
дамуға әзірлігі, тиянақты бағыты, ... бар, ... ел ... дәлелдеп, дүниежүзілік қоғамдастықтың белсенді
мүшесі ретінде танылып, әлем ... жіті ... ... ... ... ... мол ірі мемлекет. Мемлекеттiң жетiстiгi мемлекет
басшысының ел ... ... ... ... ... қызметiмен
тiкелей байланысты. Тәуелсiз Қазақстанның бүгiнгi жетiстiктерiнiң бәрiне де
Н.Назарбаевтың ... ... ... ... Қазақстанның тәуелсiз даму
бағыттарындағы табыстарымыздың бәрiнде де ... ... ... ... iзi бар. ... ... ... ақыл-ой қуаты мен
жүрек қызуынан тыс бiр де бiр салада да алға басу ... ... ... ... ... Владимир Путиннің сөзімен қорытындылағым
келеді, «Қазақстан үшін Нұрсұлтан Назарбаев - өте ... ... ... ... қана ... ... ... ғана емес, ол – қазақтық,
қазақстандық мемлекеттіліктің іргетасын қалаушы.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ҚҰЖАТТАР ТIЗIМI
1. ... Н.Ә. ... ақ ... ... ... 288-бет
2. 2004-2006 жылдарға арналған «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы: ҚР
Президентінің 2004 ... 13 ... № 1277 ... бекітілген //
Қазақ тарихы. - 2004. - № 2.- 4-7 б.
3. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді ... ... ... дамуының стратегиясы : Алматы: Өнер, 1996. 272-б.
4. Назарбаев Н. Халықтан ... ... ... ... ... Назарбаев Н. Ел межесі – елулік // егемен Қазақстан. 2006-22
наурыз.
6. Назарбаев Н. ... ...... идеялық бірлігінде.
Алматы: ПО Кітап, 1993. 32-б.
7. Назарбаев Н. Ә. Ғасырлар тоғысында. ... ... 1996. ... ... Н.Ә. ... – 2030 : ... Білім, 1998. 96-б.
9. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан-2030» Стратегиясы іс жүзінде // Егемен
Қазақстан. 2005. 12-қазан.
10. ... Н.Ә. ... ... ... ... ... 1998. ... Назарбаев Н.Ә. Қазақстан-Ресей қатынастары: Алматы: Қазақстан,
1998. 336-б.
12. Назарбаев Н.Ә. ... ... ... ... 1999. ... ... М. Ұлттық сана қалыптастыру үшін Ұлы дала ... ... ... керек //Егемен Қазақстан. - 2007.- 28 қазан.-7
бет.
14. Назарбаев Н.Ә. Бейбітшілік кіндігі. ... ... 2001. ... ... Н.Ә. Сындарлы он жыл. Алматы: Атамұра, 2003. 240-б.
16. ... Н.Ә. ... ... ... ... 2005. ... ... Қ. Қазақстан тарихының деректануы. Алматы, 2006. 260-б.
18. Саудабаев Қ. Елбасы.// Егемен Қазақстан. 2008-29 қараша
19. Назарбаев Н. Мәдени мұра – ... соны ... ... ... ... - 2007. - 17 ... ... С. Елбасының көрегендігі мен ерлігі. // Егемен Қазақстан.
2006-7 желтоқсан.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М. әуезовтың «абай жолы» романы3 бет
Жаңа дәуірдегі психология сипаттама4 бет
«Ядролық дәуірдегі геосаясат»5 бет
Ақпараттық дәуірдегі – ақпараттық қауіпсіздік27 бет
Би-би-си-дің әлемдік әуе толқынындағы бейнесі74 бет
Буржуазиялық дәуірдегі психологиялық ілімнің дамуы5 бет
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан5 бет
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан туралы18 бет
Ерте дәуірдегі тіл білімі8 бет
Жаңа дәуірдегі Германия мемлекетінің азаматтық құқығы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь