Ауылшаруашылықтық (аграрлық) құқық негіздері (Дәрістер жинағы)

Дәріс № 1. Аграрлық құқықғының пәнi және жүйесi

Дәріс №2. Аграрлық құқықтың қайнар көздері.

Дәріс №3. Қазақстан Республикасында ауылшаруашылығын мемлекеттік реттеудің құқықтық негіздері

Дәріс №4. ауыл шаруашылығын мемлекеттік құқықтық реттеу механизмі.

Дәріс №5 Ауыл шаруашылық ұйымдарының құқықтық жағдайы және олардың мәртебесі.

Дәріс №6. Қазақстан Республикасында ауылшаруашылық жеке кәсіпкерлік және өзіндік қосалқы үй шаруашылығын құқықтық реттеу.

Дәріс №7. Ауыл шаруашылық қызметіндегі жерлерді пайдаланудың құқықтық жағдайы.

Дәріс №8. Ауыл шаруашылығы ұймдары мүлкінің құқықтық режимі.

Дәріс №9. Ауыл шаруашылық коммерциялық және коммерциялық емес ұйымдардың құқықтық жағдайы
Аграрлық құқығы құқық саласы ретiнде 20 ғасырдың 70-80 жылдарында қалыптасты ол кезде бұл сала ауыл шаруашылық құқығы деп аталды. 1993 жылдан бастап аграрлық құқық деп жаңа атауға ие болды. ”Агро” деген сөздiң латын сөзiнен аудармасы “Жер” деген ұғымды бiлдiредi. Ауыл шаруашылығы өндiрiсi жер арқылы жүзеге асырылады. Онсыз ол мүмкiн емес. Сондықтан да ол аграрлық құқық деп аталы. Аграрлық құқықтың қалыптасуына объективтiк және субъективтiк Совет Одағы кезеңiнде ауыл шаруашылық өндiрiсiнiң жақсы деңгейде дамығандығы және оны құқықтық жағынан қамтамасыз ету керектiгi.
1982 жылы Быстров Г.Е. мынадай еңбек щығарды “Сельскохозяиственное право” , онда бұл ғалым аграрлық құқықтың керектiгiн дәлелдейдi.
Субъективтiк себептер. Мемлекеттiң ауыл шаруашылығы өндiрiсiн дамытуға мүдделi болғандығы және оған қолдау бергендiгi.
Аграрлық құқығы құқық саласы ретiнде дегенiмiз – ауыл шрушылығы өнiмдерiн өндiру, оларды өңдеу және өткiзу мен тығыз байланысты қоғамдық қатынастарды реттеуге бағытталған құқықтық нормалардың жиынтығы болып танылады. Яғни , аграрлық құқығы кешендi және мамандандырылған құқық саласы болып танылады. Кешендi екендiгiн аграрлық құқықтық қатынастың бiрыңғай еместiгiн бiлдiредi. Аграрлық құқықтық қатынастар кешендi болып танылады. Бұл қатынастар ауыл шаруашылығы өндiрiсiн жүргiзу кезiнде туындайды. Бұлардың құрамына жер, мүлiктiк, ұйымдастырушылық,қаржылық және өзге де қатынастар кiредi. Сонымен қатар аграрлық құқығы мамандандырылған құқық саласы болып танылады.
Аграрлық құқық пәні – басқа құқық салалары пәндері сияқты берілген құқық салаларының нормалармен реттелетін, нақтыланған қоғамдық қатынастар. Ерекше құқық саласының пәні болу үшін бұл қатынастарды басқа қоғамдық қатынастардан ажырататын, басқа құқық салаларының нормаларымен реттейтін арнайы ерекшеліктері болуы керек.
Ауыл шаруашылығы өндірісінің ерекшелікткрі аграрлық құқытың да ерекшелігін көрсетеді. Ондай ерекшеліктердің қатарына төмендегілерді жатыуға болады.
• ауыл шаруашылығы, өндіріс үшін тамақ және ауыл шаруашылығы өнімдерін шығарушы экономиканың жалғы саласы болып табылады;
• экономиканың басқа салаларымен салыстырғанда ауыл шаруашылығында жер өндірісінің негізгі құралы болып табылады;
• жерден басқа ауыл шаруашылық өндірісінде өндірістің негізгі құралы ретінде тірі организмдер пайдаланылады, ал басқа салаларда мұндай жоқ;
• ауыл шаруашылығы өндірісі топыраққа және табиғи климаттық жағдайларға және адамның еркіне байланысты емес басқа да жағдайлармен байланысты;
• ауыл шаруашылығына маусымдық және өндірістік кезеңділігі тән;
• ауыл шаруашылығына өндірістің кезеңділігі өсімдік және жануарлар дүниесінің дамуының биологиялық және физиологиялық ерекшеліктерімен тікелей байланысты;
• жұмыс уақытының өндіріс кезеңімен сійкес келуі.
Аграрлық құқық – аулы шаруашылығы тауар өндірушілердің қызметін ұйымдастыру бойынша қоғамдық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығын көрсететін, нақты құқықтық қағидаларға негізделегн және өзіндік қайнар көздері және әдістері бар қазақстандық құқық жүйесінің бір саласы.
Заң әдебиеттерінде кез келген құқық саласы бірыңғай қатынастарды реттейтін әдістеріне ие.Сол сияқты аграрлық құқығының өзіне тән әдісі бар.
        
        АГРАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҢ ТҮСІНІГІ, ПӘНІ, ҚАҒИДАЛАРЫ ЖӘНЕ ЖҮЙЕСІ.
№ 1 дәріс. Аграрлық құқықғының пәнi және ... ... ... ... саласы ретiнде түсiнiгi және қалыптасу тарихы.
Аграрлық құқтық қатынастар аграрлық құқтың пәнi ретiнде.
2.Аграрлық құқтың әдiстерi мен қағидалары , жалпы сипаттама.
3. Аграрлық ... ... және оның ... Аграрлық құқтың басқа құқық салаларымен байланысы және қарым-қатынасы.
5. Аграрлық құқтың қайнар көздерiнiң түсiнiгi және оның ... ... ... қайнар көздерiнiң жiктелу негiздерi, жалпы сипаттама.
Аграрлық құқығы құқық саласы ретiнде 20 ... 70-80 ... ол ... бұл сала ауыл ... құқығы деп аталды. 1993 жылдан
бастап аграрлық құқық деп жаңа атауға ие болды. ”Агро” деген сөздiң латын
сөзiнен ... ... ... ... ... Ауыл ... ... арқылы жүзеге асырылады. Онсыз ол мүмкiн емес. Сондықтан да ол ... деп ... ... ... қалыптасуына объективтiк және
субъективтiк ... ... ... ауыл шаруашылық өндiрiсiнiң жақсы
деңгейде дамығандығы және оны құқықтық ... ... ету ... жылы ... Г.Е. мынадай еңбек щығарды ... , онда бұл ... ... ... ... ... себептер. Мемлекеттiң ауыл шаруашылығы өндiрiсiн дамытуға
мүдделi болғандығы және оған ... ... ... ... ... ... дегенiмiз – ауыл шрушылығы
өнiмдерiн өндiру, оларды өңдеу және өткiзу мен ... ... ... ... бағытталған құқықтық нормалардың жиынтығы болып
танылады. Яғни , ... ... ... және ... құқық саласы
болып танылады. Кешендi екендiгiн аграрлық құқықтық қатынастың ... ... ... ... қатынастар кешендi болып танылады.
Бұл қатынастар ауыл шаруашылығы өндiрiсiн ... ... ... ... жер, мүлiктiк, ұйымдастырушылық,қаржылық және өзге де
қатынастар кiредi. Сонымен қатар аграрлық ... ... ... ... ... құқық пәні – басқа құқық салалары пәндері сияқты
берілген құқық салаларының нормалармен реттелетін, ... ... ... ... саласының пәні болу үшін бұл қатынастарды басқа
қоғамдық қатынастардан ажырататын, басқа құқық салаларының нормаларымен
реттейтін арнайы ... ... ... ... ... ерекшелікткрі аграрлық құқытың да
ерекшелігін көрсетеді. Ондай ... ... ... ... ауыл ... ... үшін тамақ және ауыл шаруашылығы өнімдерін
шығарушы экономиканың жалғы саласы болып табылады;
• экономиканың басқа салаларымен салыстырғанда ауыл ... ... ... ... болып табылады;
• жерден басқа ауыл шаруашылық өндірісінде өндірістің ... ... тірі ... пайдаланылады, ал басқа салаларда мұндай жоқ;
• ауыл шаруашылығы өндірісі топыраққа және табиғи климаттық жағдайларға
және адамның ... ... емес ... да ... ... ауыл ... маусымдық және өндірістік кезеңділігі тән;
• ауыл шаруашылығына өндірістің кезеңділігі өсімдік және жануарлар
дүниесінің дамуының ... және ... ... ... ... ... өндіріс кезеңімен сійкес келуі.
Аграрлық құқық – аулы шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... құқықтық нормалардың
жиынтығын көрсететін, нақты құқықтық ... ... және ... ... және әдістері бар қазақстандық құқық жүйесінің бір саласы.
Заң әдебиеттерінде кез келген құқық саласы ... ... ... ... сияқты аграрлық құқығының өзіне тән әдісі бар.
Императивті әдіс субъектілердің құқықтарын анықтауда міндетті бұйыру
мен тыйым салуды бекітуден ... ... әдіс ... үш ... ... ... шешімдерді
заңдастырудан,рұқсат етудне тұрады.
Аграрлық ... ... және ... ... ... үш құқық реттеу әдісі тән деп есептелетін : тыйым салу,бұйыру,
рұсат ету. Мысалы: ... ... ... ету ... ауыл ... мен ... ... бойынша қатынастарды реттеуде
қолданылады. Аграрлық қатынастарды ... ... ... ... ауыл
шаруашылық мақсатындағы жерлерді ... ауыл ... мен ... ... ... қатынастарды реттеуде.
Аграрлық құқықта тыйым салу ... ... ауыл ... ... ... қатынастарда.
Аграрлық құқықтың қағидалары – аграрлық қатынастардың құықтық реттелу
сипатын және бағытын анықтайтын, ... ... ... ... ... негізгі қағидалары
- аграрлық кәсіпкерлік екіндігі және шаруашылық нысанын таңдау еркіндігі;
- ауылдағы меншік нысанының жіне шаруашылық нысанының көптігі;
- ... ... ... теңдігі және өнеркәсіптік
кешендегі әр түрлі меншіік нысандарының тең дәрежеде құқықтық қорғалуы
- агроөнеркәсіптік кешен дамуының ... ... ... ... ... ... ... тамақтануға құқығы;
- ауыл шаруашылық тауар өндірушілердің өндірістік шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... пәнi болып танылады.
1. Бұл қатынынастар ауыл шаруашылығы ... ... Бұл ... ... ... танылады, олардың құрамына әр ... ... жер, ... ... ... және өзге де
қатынастар.
Ең басты бұлардың басын қосатын мәселе ауыл шаруашылығы ... ... Ауыл ... ... ... ұғым ... ... теориясында
кең мағынада қарастырылады. Бұл ұғымға мынадай жағдайлар кiредi:
1. ауыл ... ... ауыл ... ... ... бұл ... ... және өткiзу;
Аграрлық құқықтық қатынастың объектiсi болып ауыл шаруашылығы өндiрiсi
болып ... ... ... ауыл ... ... ... және ... әдебиетiнде бұл сала бойынша көптеген даулар бар. Оларды 4 ... ... ... құқығы объективтi қалыптасты және кешендi мамандандырылған
құқықтық сала болып табылады.
2. аграрлық құқығы құқық ... ... әлi ... жоқ, ... ... ... мойындайды.
3. аграрлық құқығы жеке сала емес ол кәсiпкерлiк құқықтың бiр бөлiгi
4. Бұл сала агроөнеркәсiптiк құқық деп аталуы ... ... ... ... ... ... Онда ... және
диспозытивтiк әдiстер қолданылады.
Аграрлық құқықтың қағидалары дегенiмiз ... ... ... ... ... негiзгi заңды түрде бекiтiлген бастамалар
болып табылады.
Азық түлiк ... ... ету ... 19 ... ... ... туралы “ заң. Азық түлiк қауiпзiздiгi дегенiмiз- сыртқы
және iшкi ... ... ... ... нормаларына
сәкес халықтың тамақ өнiмдерiне деген қажеттерiн қанағаттандыратын тиiстi
ресурстармен, ... және ... ... ... ... iшiнде агроөнеркәсiптiк кешеннiң жай күйi. Агроөнеркәсiптiк кешен
дегенiмiз ... ... ... оған ауыл шаруашылығы, балық
шаруашылығы, тамақ өнеркәсiбi және бұл салаларды техника, ... ... ... да керкектi ресурстармен қамтамасыз ететiн ... пен ... ... аграрлық протекционизм қағидасы дегенiмiз мемлекеттiк
агроөнеркәсiптiк кешендi ... ... ... ... ... және ... аумақтарды тұрақты экономикалық
және әлеуметтiк дамытуды қамтамасыз ... ҚР ... даму ... тұжырымдамасы қабылданды. Бәсекеге
қабiлеттi ауыл шаруашылығы өнiмiн және оны қайта өңдеу ... ... ... ... және фитосанитариялық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету
қағидасы. Фитосанитариялық ... ... ауыл ... ... мен өсiмдiк шаруашылығы өнiмiнiң ... ... және арам ... ... ... ... ... арналған жерлердiң басымдылығы және ауыл
шаруашылығы алқаптарының ерекше ... ... заң ... бір ... ... құқық саласы ретіндегі
агралық құқық туралы ... оның ... ... ... ... ... ... мен ерекшеліктерінің жүйесін
көрсетеді.
Аграрлық құқықтың ғылым және оқу пәні ... ... ... ... ... және ... ... тұрады.
Жалпы бөлiм келесi мәселелердi қарастырады:
1) аграрлық құқықтың түсiнiгi және қайнар көздерi.
2) агроөнеркәсiптiк ... ... ... құқық механизмi.
3) ауыл шаруашылық ұйымдарының құқықтық жағдайы.
4) шаруа фермер қожалығының және азаматтардың ... ... ... ... жағдайы.
Ерекше бөлiмде:
1) ауыл шаруашылығы қызметiнде пайданылатын жерлердiң құқықтық ... ауыл ... ... ... ... ... реттеу.
3) ауыл шаруашылығы ұйымдарының шарттық қатынастарын құқықтық ... ауыл ... ... мен ... салуды реттеу.
5) Аграрлқ заңдарды бұзғаны үшiн заңды жауапкершiлiк.
Арнайы бөлiмде:
1) Қазақстанның дүние жүзiлiк сауда-саттық ... ... ... ... ҚР басқа шет елдермен халықаралық ... ... ... №2. ... ... ... ... құқықтың қайнар көздерінің түсінігі және ... ... ... ... ... ҚР ... ... негізгі қайнар көзі. Аграрлық құқықтың унификация ... ... Заң және ... ... ... ... қайнар көзі ретінде.
Локальді нормативтік құқықтық актілер аграрлық құқықтың қайнар көзі
ретінде. Аграрлық заңнаманы ... ... ... ... ... сот ... маңызы.
«Құқықтың қайнар көзі» термині тиісті құқықтық норманың ... ... мен ... ретінде қолданылады.
Аграрлық құқықтың қайнар көздері дегеніміз ... ... ... ... ... құқықтық актілер мен
халықаралық келісім шарттардың жиынтығы болып табылады.
Аграрлық құқықтың қайнар көздерінің мынадай ерекшеліктері бар:
1. ... ... ... арнайы заңдардың жоқтығы.
2. Әдет ғұрып ережелері мен сот ережелері аграрлық құқықтың қайнар
көздері ретінде танылмайды.
3. ... ... ... ... құқық салаларының заңнамалары
қосымша қолданылып отырады. Мысалы, жер, азаматтық, т.б.
4. Аграрлық құқықтың ... ... ... ... ... ... орын ... Себебі дүниежүзілік азық түлікті қамтамасыз ету
үшін әр мемлекет ат салысуда.
Аграрлық құқықтың қайнар көздерін анықтау бірқатар қиындықтарға әкеп
соқтырады, ол әр ... ... ... нормативтік құқықтық актілердің
шығарылуымен байланысты. Осы қиыншылықтардан шығу үшін оларды жіктеу
ұсынылады. Жіктеудің негіздері ... ... ... ... - ҚР ... ... ... актілер.
Б) Заңға сәйкес актілер - қалған барлық нормативтік актілер. ... ... ... ... және атқарушы билік ... және ... ... өзін өзі басқару
органдарымен қабылданған актілер.
Қолданылатын аумақтық кеңістігіне байланысты:
А) Республикалық - ... ... ... таралатын, заңда
белгіленген тәртіппен қабылданған ... ... ... ҚР ... ... немесе локальды - жергілікті атқарушы, жергілікті өкілді және
басқа да ... ... ... ... ... ... актілер. Бұл актілер ауыл шаруашылық кәсіпорындарының нарықтық
аграрлық қатынастарға өтуімен агралық құқықта құқықтың қайнар көзі ... Ауыл ... ... ... ... және тағы ... ауылшаруашылық кәсіпорындарының аграрлық
кәсіпкерлік еркіндігін, өз мүлкің еркін басқару ... ... ... ... ... ... актілердің ролі артуда. ... ... ... ... ... қабылдауы ішкі
шаруашылық қатынастарды реттеу үшін бекітілген ... ... ... ... ... пәні ауыл шаруашылық кәсіпорындарының
ішкі шаруашылықтың әр ... ... ... туындайтын еңбектік,
мүліктік, ұйымдастырушылық басқарушылық және тағы да басқа қоғамдық
қатынастар.бір ... ... ... ... ... ал ... нормалар
еңбеккерлердің басқа санаттарына таралады. Олардың ... ... ... ... бір ... ... шектелген.
Локальдық нормативтік актілер қолданыстағы ... ... жер мен ... ... оларды сату сатып алу, басқа пай
иелерімен немесе үшінші тұлғалармен ... ... ... ... ... ... - аграрлық қатынастарды құқықтық реттеу ... ... ... мазмұнға ие, салалық нормативтік ... ... ... құру үшін ... нормативтік материал болып
табылатын бірегейлендірілген нормативтік акт.
Бірегей нормативтік құқықтық ... ауыл ... ... ... табылады.
Аграрлық экономиканың нарықтық басқару ... ... ... ... бірегей нормативтік қайнар көздердің ... ... ... реттеуге және ауылды әлеуметтік қайта
құруға бағытталған актілер жатады. Олардың ішінде ... атап ... 2005 ... ... ... ... агроөнеркәсіптік
кешенді және ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» ... ҚР ... 2003 ... ... ... бекітілген Қазақстан
Республикасының ауылдық аумақтарын дамытудың 2004-2010 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасы
- «ҚР-ның 2010 жылға дейінгі ауыл ... ... ... ... «2010 ... ... Ауыл ... стратегиясын тарату бойынша
шаралардың айқын жоспары туралы» Үкіметтің Қаулысы.
2003 жылғы 20 маусымдағы ҚР Жер Кодексі аграрлық ... ... ... ... табылады., оның заңдық мәні жерге билік ету бойынша ... ... ... және ... өзін өзі ... органдарының
рөлін және функциясын арттырумен байланысты маңызды бірқатар маңызды
сұрақтарды қозғау және ... ... ... ... ауыл шаруашылық
ұйымдарының, шаруа (фермер) қожалықтарының ... ... ... ... ... құқықтарына кепілдікті бекітті. Ауыл шаруашылық
мақсатындағы жерлерді өздігінше санатқа бөле отырып, ... ... ... ... ... ... - ... қарама қарсы мағынаны, яғни актінің сол
саланың бір тармағына ... ... ... заңдардың дифференциациялық актілер нарықтық жағдайларда
меншік және шаруашылық нысанының көптігіне ... ... жаңа ... құрумен шартталған аграрлық құқықтың
нормаларының заңдық ... көзі және ... ... ... ... ... мыналар жатады:
- ҚР- ның 1998 жылғы 31 наурыздағы ... ... ... ... 1999 ... 21 шілдедегі «Ауыл ашрушылық тұтыну кооперациясы туралы» Заңы;
- 2000 жылғы 25 желтоқсандағы «Ауыл ... ... және ... (одақтары) туралы» Заңы;
- 2003 жылғы 8 ... «Су ... ауыл ... тұтыну
коопертиві туралы» Заңы және т.б.
Аграрлық құқықтағы дифференциациялық үрдістері ауыл ... ... ... және ... құрылтай
құжаттарын енгізу бойынша Азаматтық кодекстің талаптарына сәйкес ... ... ... ... құқықтың қайнар көзі ретінде.
ҚР Конституциясы барлық аграрлық заңдардың дамуы үшін құқықтық ... ... ... ҚР аграрлық доктринасы бекітілген және
мемлекеттің аграрлық саясаты ... ... ... ... құқықтық
қатынастарды реттеудің тәртібін, әдістерін және нысандарын бекітетін
бастапқы ... ... ... ... ... ... 26- бабына сәйкес: ... ... ... өз ... кез ... ... кәсіпкерлік қызметі үшін еркін
пайдалануға құқығы бар».
Кәсіпкерлік меншік түріне қарамастан азматтар мен заңды тұлғалардың
тауарларға, ... ... ... ... ... таза ... ... жеке меншікке немесе мемлекеттік кәсіпорынды шаруашылық
басқару құқығына негіздеоген ынталы қызмет. Сондықтан ҚР ... ... ... үшін өз қабілеті мен мүлкін еркін
пайдалануға құқық аграрлық ... ... ... негізгі мәнге ие.
ҚР Конституциясында ҚР Президентінің өеілеттілігі, Парламентінің
өкілеттілігі, ... ... және ... да орталық атқару
органдарының ауыл шаруашылық ... ... ... ... де ... ... ... да мемлекеттің аграрлық саясатының ... ... ... ... Республикасында ауылшаруашылығын мемлекеттік реттеудің
құқықтық негіздері
1. Ауыл ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеу
қағидалары
3. Ауыл ... ... ... және ... Ауыл ... ... ... органдардың құзыреттері
Ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеу дегеніміз ҚР ... ауыл ... жер ... кәсіпкерлікті, ауыл
шаруашылық тауар өндірушілердің құқықтары мен міндеттерін, мүдделерін, ауыл
шаруашылық өндірісін басым ... ... ... ... мемлекет
тарапынан жүзеге асырылатын іс шараларды айтамыз.
Қазақстан Республикасының ... ... ауыл ... ... ... 1991-1994 ж.ж. жекешелендіруді жүзеге асыру кезеңі
2. 1995-1998 ж.ж. ... ... ... жеке ... ... оның ... ... салаларды дамытуға жол беру
3. 1998-2003 ж.ж. ауыл шаруашылығын дамыту ... ... 2003 ж.ж. және ... кезең.
А) тұңғыш рет ауыл шаруашылығы жерлерін жеке меншікке беру мәселесі
Б) азық-түлік ... ... ету ... ... ... ... ... туралы
Ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеудің керектігін мынандай талаптармен
негіздеуге болады:
1. Азық- түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету
2. Ауыл шаруашылық өндірісі ... ... ... ... ... ... қажеттілігі
3. Ауыл шаруашылығы өндірісі көбінесе пайдалы ... ... ... ... ... көптеген шараларын талап ету мәселесі.
Агроөнеркәсіптік кешенде шешәлуге ... ... ... ... 2005 жылы 31 ... өткен агроөнеркәсіптік
кешен сұрақтары бойынша Республикалық жиында анықталды.Ондай негізгі
міндеттер-он.
1. Ауыл ... ... ... ... яғни ... ... бағаға
сатуға мүмкін болатындай етіп өңдеу.
2. Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және өңдеуде осыған ... ... ... ... ... Ең ... ... және тоқыма өнеркәсібінде қолдану. Әр аймақта мамандандырылған
топтастыруларды ... ... ... ... жасау және қолдану.
3. Ауыл шаруашылығы өндірушілерді ақпараттық маркетингтік кеңестік көмек
көрсетуді кеңейту бойынша жұмыстарды күшейту ... Ауыл ... ... және ... ... сапасының халықаралық
стандарттарын енгізу, яғни
5. Үлкен және орташа ауыл ... ... ... ... ... ... ... да дамуға мүмкіншілік беру.
6. Ауылдағы мәдени бұқаралық бағыттағы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... бір ... жетуі үшін ішкі ... ... ... ... ... идеялар мемлекеттік басқарудың
қағидалары деп аталады. Ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... Конституциясында және аграрлық
заңдарда көзделген.
Ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеу қағидалары мынадай болуы ... ... ... сыртқы экономикалық және сала аралық қатынастарды ауыл
шаруашылығына белгілі жеңілдіктер бекітетін аграрлық протекционизм
қағидасы;
2. реттеудің индикативті әдістерін пайдалану;
3. әр ... ... ... ... ... ... негізінде бағдарламалық реттеу қағидасы;
4. ауыл шаруашылығы өндірісін және ... ... ... ... ауыл ... мен ... ... салалары арасындағы
экономикалық сәйкестікті қолдау, ауыл шаруашылығы еңбеккерлерінің және
өнеркәсіп еңбеккерлерінің табыс деңгейін жақындастыру;
6. ... ... ... ... ... ... ... реттеуді экономикалық әдіске басымдық бере отырып жүзеге
асыру;
7. ауыл шаруашылық кәсіпорындарының қызметіне мемлекеттік және басқа да
шаруашылық құрылымдардың ... ... жол ... ауыл ... кәсіпорындарының өндірістік шаруашылық қызметті ... ... ... кепілдік беру, т.б.
Аталған қағидалардың заңдық және конституциялық бекітілуі ең ... ... ... бас ... ... ... ... басқару қызметін жүзеге асыру тәсілі
басқарудың нысандары мен әдістерін көрсетеді.
Мемлекеттік басқарудың нысандары үш негізгі түрден көрінеді:
1. ... ...... ... ... қатынастарын
реттеуге бағытталған нормативтік актілер жасауы және қабылдауы;
2. құқық қолданушылық – нақты ... ... ... жолымен
басқарушылық нормативтік актілерін қолдануға ... ... ... қорғаушы – мемлекеттік нормативтік актілерде көрсетілген
талаптарды бұзған немесе ... ... ... ... мемлекеттің қызметі;
Басқарудың нысандары мен әдістері ... ... және ... - басқарудың мазмұнын көрсетеді және ... ... ... жасалатындығын анықтайды; әдістері – басқару ... ... ... ... ... ... басқару әдістері меншік нысанының көптігін,
соған орай субъектілердің көптігін ескереді.Сондықтан мемлекеттік басқару
органдары ... ... де ... ... мемлекеттің еркі
нақты көрсетілген және белгілі бір тыйым салулар ескерілмеген жағдайда
мемлекет ... ... ... ... көрсетеді.
Бұл әдістің ерекшелігі тарптардың заң алдындағы теңсіздігін көрсетеді,
яғни тараптар арасындағы құқықтық байланыс «билік – ... ... ... ... және ... ... ... функциясын
жүзеге асыру барысында ауыл шаруашылығына қатысты басымдылықты пайдаланады.
Бұл әдіс ... ауыл ... ... ... және
тәртіпті сақтауына бақылауды жүзеге асыруда пайдаланылады.
Императивтік әдіс, басқаша айтсақ әкімшілік әдіс бақылау функцияларын
жүзеге ... ... ... тән. Олар ауыл ... жерлерді пайдалануға ... ... ... санитарлық, ветеринарлық инспекциялар, салық органдары және
т.б.
Ұсыну әдісі, яғни мемлекеттік шешімдерді әр түрлі вариацияда орындауға
мүмкіндік ... ... ... жергілікті жердің ерекшеліктерін ескеру.
Мемлекеттік санкциялау әдісі, яғни мемлекеттік емес органның шешімі ... ... соң ... ... ие ... ... ауыл
шаруашылық тұтыну кооперативі немесе басқа заңды тұлға заңды оны ... ... ... ... соң ... ... ... ету әдісі (құқықтарды толығымен басқаға тапсыру), яғни мемлекеттік
емес орган өз бетінше өзінің ... ... ... ... шешім
шығарады. Мысалы, Қазақстан Республикасының Жер кодексінің 64-бабына сәйкес
«Жер учаскесінің меншік иесі белгілеген тәртіпте ... ... ... ... және ... кең ... ... қазбаларды
пайдалануға құқық берілген».
Басқару әдістерінің қатарына ұйымдастыру-тәжірибелік, тіпті ... ... және т.б. ... ... ... әдістерді енгізуге болады.
Агроөнеркәсіптік кешенді мемлекеттік басқаруда ... ... ... ие. ... реттеу әдісі ауыл ... ... ... қызметтерінің өз бетіншелігін
қамтамасыз етеді, яғни аграрлық қызметті ... ... ... ... болуына негізделеді.
Экономикалық механизм өзіне барлық ынталандыру әдістерін кіргізеді,
мысалы, жоспарлау, ... ... ... ... ... ... ынталандыру, сыртқы экономикалық әдістер және т.б.
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылығын реттеу және басқару органдары
құзыреттеріне байланысты ... ... ... ... ... және басқару органдары;
2. арнайы құзыретті басқару органдары;
3. сала аралық құзырет органдары;
4. қызметтік басқару органдары.
Дәріс №4. ауыл ... ... ... ... ... ауыл ... ... реттеудің құқықтық негіздері.ҚР-
да ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеудің ... ... ... және қағидалары (мемлекеттік аграрлық протекционизм саясаты). ... ... ... ... мен ... ... ... дамуының 2010- жылына дейінгі стратегиясы. ҚРда ... ... ... ... мен ... ... ... реттеу органдарының жүйесі мен құқықтық жағдайы.
Агроөнеркәсіптік өндірісті дамытуды ... ... ... ауыл ... өнімін өндіру, өңдеу және ... ... ... ... ... ... кешендегі кәсіпорындардың шаруашылық қызметін
ұйымдастыруға ... ... ... ... әсер ету, мемлекеттік
билік органдарының ұйымдасқан қызметін жүзеге асыру және ... ... ... ... ... ауыл ... ... жалпы құзыретін
басқару.
Ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеу мемлекеттік органдар ... ... ... ... қызмет болып табылады. Бұл
қызметтің негізгі мақсаты нарықтық қатынастар жағдайында ауыл ... ... ... ... ету, азық - ... ... ету, ҚР-ның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруіне жағдай жасау.
Ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеудің бір көрінісі ауыл шаруашылығы
өндірісін басқару. Ауыл ... ... ... ... ... ... және барлық ауыл тұрғындарының
қолайлылығына қол жеткізу үшін мемлекеттің аграрлық саясатын ... ... және ... жүргізілетін шаралар кешені.
Мемлекеттік реттеудің объектісі болып өндірістік – ... және ... ... ... да ауыл шаруашылығы қызметі
саласындағы аграрлық қатынастар табылады.
Ауыл шаруашылығы өндірісін басқаруды ұйымдастыру мәселелері ... ... ... үшін өзекті болып отыр.Нарықтық экономика жағдайында
өндіріске экономикалық әсер ету шаралары ғана ... ... ... ... ... шаралары да қажет.
Мемлекет нарық қатынастарының даму деңгейіне ... ... әр ... ... ... ... ... реттеу, басқару
ҚР-сы Президентінің 2002 жылғы 5 маусымдағы қабылданған «ҚР- ның 2003-2005
жылдарға мемлекеттік ауыл шаруашылық азық ... ... ... мен міндеттерге тікелей байланысты.Бағдарламадағы міндеттерге
жету үшін мемлекет келесідей міндеттерді орындау ... ... ... ... ... ... агробизнестің ұтымды жүйесін құру;
- ауыл шаруашылығы өнімін сату мөлшерін арттыру және оның ішкі және
сыртқы нарықта өңделуін ... ... ... ... қолдау шараларын арттыру.
Мемлекеттің белгілі бір мақсатқа жетуі үшін ішкі бірлігін, құрылымын,
мәнін анықтайтын бастаушы идеялар мемлекеттік ... ... ... ... ... реттеу қағидалары:
-мемлекет ішінде сыртқы экономикалық және сала ... ... ... ... жеңілдіктер бекітетін аграрлық протекционизм
қағидасы;
-реттеудің индикативті әдістерін ... ... ... ... мақсатты бағдарламалардың орындалуына
бақылаудың негізінде бағдарламалық реттеу қағидасы;
-ауыл шаруашылығы өндірісін және ... ... ... ... ... мен ... экономиканың салалары арасындағы
экономикалық сәйкестікті қолдау, ауыл ... ... ... ... ... ... шаруашылығы кәсіпорындарының қызметіне мемлекеттік және басқа да
шаруашылық құрылымдардың тікелей араласуына жол бермеу;
-ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының өндірістік - ... ... ... ... ... ... ... т.б.
Мемлекеттік басқарудың нысандары үш негізде жүзеге асырылады:
1)құқық шығармашылық - ... ... ... ... ... нормативтік актілер жасауы және қабылдауы;
2)құқық қолданушылық - нақты әрекеттерді жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... қызметі;
3)құқық қорғаушы - мемлекеттік нормативтік актілерде көрсетілген
талаптарды бүзған немесе ... ... ... шаралар бойынша
мемлекеттің қызметі.
Ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеу әкімшілік және ... ... ... ... ... ... еркі ... көрсетілген және белгілі бір
тыйым салулар ескерілмеген жағдайда мемлекет тарапынан күштеу ... ... Бұл әдіс ... заң ... ... құқықтық байланыс билік бағыну қағидасына негізделген. Бұл әдіс
негізінен ауыл ... ... ... және ... ... жүзеге асыруда қолданылады.
Агроөнеркәсіптік кешенді мемлекеттік басқаруда ... ... ... ие. ... ... ... ауыл ... өндірістік шаруашылық қызметтерінің өз ... ... яғни ... ... ... асырушы тараптардың
экономикалық мүдделі болуына негізделеді.Экономикалық механизм өзіне ... ... ... мысалы, жоспарлау, қаржыландыру, несие
беру, салық салу, материалдық ынталандыру.
Қазақстанның ауыл ... ... ... және ... ... орын ... және мемлекеттік органдар түрғысынан мемлекеттік
реттеу және басқару арқылы жүзеге асырылатын ықпал ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылығын реттеу және ... ... ... ... ... ... реттеу және басқару органдары.
Оларға ҚР-ның Президент аппараты, ... ... ... атқарушы және өкілді органдар жатады.Бұл органдардың ауыл
шаруашылығын ... және ... ... олардың осы қызметті өз
құзыретіне ... ... да ... яғни ... ... ... ... сақтау, білім беру, т.б. дамытуды басқару және
т.б. қызметтермен ... ... ... ... ... ... органдары.
Олар Ауыл шаруашылығы министрлігі, оның құрылымдық бөлімшелері, ауыл
шаруашылығын басқарудың аумақтық органдары, мемлекеттік ауыл ... Ауыл ... ... ... ҚР - ... 2002 ... 7 қазандағы Қаулысымен бекітілген «Қазақстан
Республикасының Ауыл ... ... ... » ... ... ... елдің ауыл, орман, балық, ... ... ... ... аумақтар, су ресурстарын,
өсімдік, жануарлар әлемін басқару, ... ... ауыл ... ... ... ... асыл ... мал шаруашылығында,
суландыру, ирригация, дренаж ... ... ... ... мен ... ... заң шегінде салааралық үйлестіреді.
-Функционалды құзыреті бар органдар.
Оларға ҚР-ның Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі, Кеден
комитеті, ҚР-ның ... ... ... ... ... ... ҚР-ның Жер ресурстарын басқару агенттігі ... ... ... ... органдарының ішінде Жер ресурстарын
басқару агенттігі ерекше орын алады.ҚР-ның ... 1999 ... ... ... «ҚРның Жер ресурстарын басқару бойынша агенттігі
туралы» ... ... ... ... ... мыналар болып
табылады:
-жер ресурстарын басқару, жер қатынастарын ... ... ... ... ... мемлекеттік саясатты жүргізу;
-жер ресурстарын басқару жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру, ... ... ... ... және ... саласында іс шараларды
әзірлеу, іске асыру;
-мемлекеттік геодезиялық қадағалауды жүзеге ... және ... ... ... ... №4. ... ... ауыл шаруашылығын мемлекеттік құқықтық реттеу.
Нарық жағдайында ауыл шаруашылығын мемлекеттік-құқықтық басқару. Ауыл
шаруашылықты мемлекеттік реттеу органдары ... мен ... ... ... ... құқықтық жағдайы. Жер ресурстарын басқару
агенттігінің құзыреті. Жергілікті ... және ... ... ... ... құзыреті.
ҚР ауыл шаруашылығы елдің экономикалық және ... ... орын ... және ... ... ... мемлекеттік реттеу
және басқару арқылы жүзеге асырылатын ықпал етудің маңызды объектісі болып
табылады.
ҚР-да ауыл ... ... және ... ... ... ... бөлінеді:
- жалпы құзыретті реттеу және басқару ... ( ҚР ... ... ... ҚР Үкіметі, мәслихаттар, аумақтық атқарушы
органдар);
- арнайы құзыретті басқару органдары ( Ауыл шаруашылығы ... ... ... ауыл ... ... ... ... ауыл шаруашылық инспекциялары және т.б.);
- сала аралық құзырет органдары;
- қызметтік басқару органдары.
Жалпы ... ... ауыл ... ... және ... ... осы ... өз құзыретіне қатысты басқа да
міндеттермен, яғни экономиканы дамыту, әлеуметтік саланы, денсаулық сақтау,
білім беру және тағы ... ... ... өзге ... ... ... шаруашылық қызметін реттеуді ҚР Президентінің өзі де, оның әкімшілік
құрылымы да жүзеге асырады. Мысалы, ҚР ... ... ... ... ... ... және т.б.
ҚР Үкіметі басқару органдары жүйесінде орталық орын ... ҚР ... ... ... ... ... ... және атқарушы
органдардың бүкіл жүйесін басқарады.
Үкімет ... ... ... ... оны ... ... және ... шараларын, мемлекеттік бағдарламалар мен
жоспарларды жасайды. Мысалы, 1990 ... 3 ... ... ... және ... ... ... басқарудың арнайы органдары болып ҚР Ауыл ... және оның ... ... ... Министрліктің құзыреті
ҚР Үкіметінің 2002 жылғы 7 қазандағы Қаулысымен бекітілген «ҚР ... ... ... ... ... ... ... тәртіп бойынша келесі қызметтерді жүзеге
асырады:
- ... жер, ... ... ... су ... тамақ өнімдерін
өндіру, соның ішінде сусындар, темекі, тері бұйымдары, ... ... жүн ... ... қорғалатын табиғи аумақтар мен ... ауыл ... ... ... ... бойынша аграрлық және
аймақтақ саясатты, ... ... ... және ... ... бағдарламаларды жасап, жүзеге асыруға және үйлестіруге
қатысады;
- ауыл ... ... ... және ... ... тұрақтандыру мен
арттыру, ауылшаруашылығы машиналарынжасауды дамыту жөніндегі шаралардың
кешенін және астық рыногын реттеуді жүзеге асырады;
- ауылшаруашылығы секторы үшін қаржы ... ... ... ... облыстарды, Астана мен Алматы қалаларын әлеуметтік экономикалық ... өх з ... ... ... бюджет қаражаты, мемлекет және мемлекет кепілдік берген қарыздар есебінен
қаржыландырылатын ... ... ... ... ... ... аймақтық саясатты жүзеге асыруда мемлекеттік органдарға көмек көрсетеді;
- ауылшаруашылығы машиналарын ... ... ... ... алнғашқы өңдеу саласында мемлекеттік ... іске ... өз ... шегінде мемлекеттік астық ресурстарын басқаруды жүзеге
асырады;
- астық рыногының мониторингін жүргізеді;
- ... ... ... ... ... олардың айналымы және оларды
жою ережесін бекітеді;
- республикалық бюджетті әзірлеуге және атқаруға қатысады;
- ... ... өзге де ... ... ... негізгі міндеттері мыналар:
- ауыл шаруашылығы өндірісінде, астық ... ... ... ... ауыл ... ... жасау, ауыл
шаруашылық шикізаттары мен ... ... ... ... ... шегінде мемлекеттік саясатты әзірлеу, іске асыру және үйлестіру;
- маркетингтік қызметтерді дамытуға және ... ... ... ету жүйесін қалыптастыруға жәрдем көрсету;
- ауыл шаруашылық өнімдерін өндірушілерді ... және ... ету, ... және ауыл ... сумен жабдықтау,
мелиорация, сервистік қызмет көрсету саласында ... ... ... ішкі және ... азық ... ... ... зерделеу және оны
ауыл шарушылығы тауар өндірушілердің назарына жеткізу.
Министрліктің ... ... іске ... және ... жүктелген
функцияларды жүзеге асыру үшін заңдарда белгіленген тәртіппен:
- өз құзыреті шегінде атқару үшін міндетті нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... олардың жарғыларын
бекітуге;
- министрлікке жүктелген міндеттерді жүзеге асыру үшін мемлекеттік органдар
мен өзге де ұйымдардан қажетті ақпараттарды сұратып ... ... ... ... ... және ... ... асыруға;
- өз құзыреті шегінде өзге де әрекеттерді жүзеге асыруға құқығы бар.
Ауыл шаруашылығын басқару бойынша жекелеген функцияларды ... ... ... ... ... ҚР Жер ... ... агенттігі, ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрлігі, ҚР Еңбек
және әлеуметтік қорғау министрлігі, ҚР Денсаулық ... ... ... ... 1993 жылы 23 ... бекітілген «ҚР Жер ресурстарын
басқару бойынша ... ... ... сәйкес агенттіктердің негізгі
міндеті мыналар болып табылады:
1. Жер ресурстарын басқару, жер қатынастарын ... ... ... ... ... ... саясатты жүзеге асыру;
2. Жер ресурстарын басқару жөніндегі жұмыстарды ... және ... ... геодезиялық қадағалауды жүзеге асыру және тиісті ... ... ... ... ... функцияларды жүзеге
асырады:
1) Мемлекеттік саясатты қалыптастыруды қамтамасыз ... ... жер ... ... ... ... ... мемлекеттің жер қатынастиары саласындағы мүдделерін қорғау;
- жерге ақы ... ... ... әзірлеу.
2) Мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ететін функциялар:
-белгіленген тәртіппен жер мониторингін, мемлекеттік жер ... ... ҚР жер ... жайы ... деректердің банкін құру және жүргізу;
- Жерге орналастыруды республикалық ... ... ... Мемлекеттік саясаттың іске асырылуын бақылау жөніндегі функциялар:
- жер ... ... жою ... қабылдау;
- жою бойынша орындау үшін міндетті ұйғарымдар беру;
- жер заңнамасы саласындағы әкімшілік ... ... ... Экономикалық қызметтің мемлекеттік реттелуін қамтамасызететін
функциялар:
- ... жеке ... ... ... ... ... беретін нақты жер
учаскелерінің бағалы құнын айқындау;
- жер ... ... не ... ... ... жер учаскелерін беруі кезінде оларды таңдауды келісу;
- өз құзыреті шегінде лицензиялауды жүзеге асыру.
Дәріс № 5 Ауыл ... ... ... жағдайы және олардың
мәртебесі.
Ауыл шаруашылығының өнеркәсібін және ... ... ... ... ұйымдарын жеті лдіру арқашанда мемлекет пен оның
органдарының назарында болып келді.
Жаңа нарықтық ... ... ... ... ... осы ... ... етуі мүмкін болмай қалды. Өндіріс
құралына, ең ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан, ауыл шаруашылығында реформаларды бастағанда, шаруашылық
жүргізудің тиімді тәсілі ретінде ауылды нарықтық қатынастарға көшіру мақсат
етіп қойылды.
Ауыл ... ... ... ХХ ... 90 жылдары
мен ХХІ ғасырдаң басында-ақ осы ... ... ... ... ... ... келетін шаруашылық жүргізудің ұйымдастырушылық-құқықтық
түрлердің тудырды.
Кәсіпорындардың жаңа ... ... ... ... және
шектеулі жауапкершілікті серіктестіктер, олардың қауымдастықтары мен
одақтары, ... ... ... ... ... ... ауыл ... суды
пайдалунышылардың кооперативтері, шаруа( фермер )қожалықтары пайда болды,
олардың бірқатары коммерциялық, ... ... емес ... табылды.
Ауыл шаруашылығының ұйымдары өздерінің қыметінің мақсаттарына сәйкес
келетін жалпы ааматтық құқықтық қабілеттілікке ие. ... ... ... ... олар да ... ... ... енгізілген және
тікелей аталмаған,заңмен тиым салынбаған кез ... ... ... жүзеге
асыру үшін қажетті азаматтық құқықтырға және міндеттерді атқару құқығына ие
болады.
«Мемлекеттік кәсіпорын туралы» ҚР Президентінің 1995ж. 19 ... күші бар ... ... ауыл шаруашылық мемлекеттік кәсіпорын
құрылады. Ауыл шаруашылық мемлекеттік кәсіпорындарға:
1. Шаруашылық жүргізу құқығына жүргізу құқығына негізделген кәсіпорындар;
2. Жедел ... ... ... ... ... ... меншігіне қарай кәсіпорындар:
1. Республика меншігіндегі кәсіпорындар- республикалық ... ... ... ...... мемлекеттік
кәсіпорындар болып бөлінеді.
Ауыл шаруышылық мемлекеттік ... ... ... ... ... мен ... қажетіне қарай айқындалатын мынадай
әлеуметтік-экономикалық міндеттерді шешу болып табылады.
1. Мемлекеттік қорғаныс қабілетін ... ... ... ... ... мүддесін қорғау.
2. Экономиканың жеке меншік секторын қамтыған ... ... ... ... ... мен салдарында бірінші
қажеттіліктегі тауарларды өндіру.
3. Мемлекеттік монополияға жатқызылған ... ... және ... ... ... функциясы болып табылатын
салалардағы қызметті жүзеге асыру.
Ауыл шаруашылығындағы акционерлік қоғамның құқықтық жағдайы.
Акционерлік қоғамның ... ... ҚР ... ... – 93- ... және ... 2003ж. 13 мамырдағы « Акционерлік ... » ... ... Өз ... ... ... үшін ... тарту
мақсатында акцияларды шығаратын заңды тұлға акционерлік қоғам деп ... ... ... ... жеке ... ие ... жіне ... бойынша жауап бермейді.
Қоғамды құру. Қоғамды құру туралы шешім қабылдаған жеке және ... оның ... ... ... ... тек ... ... меншік иесі мен мемлекеттік органның функциясын жүзеге
асыратын мемлекеттік органның келісімімен ғана қоғамның құрылтайшысы ... оның ... ... ... ... ... құрылтайшысы жалғыз тұлға
функциясын атқарушысы болуы мүмкін.
Қоғам «Акционерлік қоғамдар туралы» заңымен және ҚР –ның ... ... ... ... ... бар заңды тұлғаны қайта ұйымдастыру
арқылы құрылуы мүмкін.
Бірінші ... ... ... құру ... ... қабылдайды және қоғамды құру жөніндегі
бірлескен қызмет тәртібін белгілейді;
құрылтай шартын жасайды; құрылтайшылар ... ... ... ... ... жарияланған акцияларды мемлекеттік тіркеу туралы
шешім қабылдайды;
қоғамның тіркеушісін таңдайды;
қоғамның атынан мемлекеттік тіркеу үшін ... ... ... тұлғаларды сайлайды;
қоғам құрылтайшыларының жарғылық капиталды төлеуге енгізілетін ҚР
заңдарына сәйкес мүлкін бағалайтын ... ... ... ... ... ... ... асыруға қоғамның органдары құрылғанға дейін
оның мүдделерін және үшінші тұлғалар алдында уәкілетті ... ... ... белгілейді,
Ауыл шаруашылығының өндірістік кооперативтерінің құқықтық жағдайы
Ауыл шаруашылығының өндірістік кооперативтерінің қызметін Азаматтық
кодекспен реттеледі, онда ... бұл ... ... ... ... және 96 – 101-баптар арналған. Сонымен ... ... ... ҚР ... ... ... ... қабылданды, ал ол ҚР Заңына сәйкес 2001жылғы 12 шілдеде Заң
күшіне енді.
Өндірістік кооперативті ... ... ... ... ... және ... мүліктік жарналарды (үлестерді)
біріктіуіне негіделген бірлескен ... ... үшін ... ... ... ... бірігуі өндірістік кооператив ретінде
танылады. Өндірістік кооператив коммерциялық ... ... ... ... кооператив келесі қағидалар негізінде қызмет атқарады:
Мүшелікке кіру мен шығудың еркіндігі;
мүліктік жарналарды(пайларды) енгізу міндеттілі;
басқарудың демократиялығы;
өзара көмек және олардың ... үшін ... ... ... ... қызметі туралы ақпаратқа қолжететіндігі.
Өндірістік кооператив заңдық актілерімен жеке ... үшін ... ... ... кез ... ... асыруға құқылы.
Өндірістік кооператив мемлекеттік лицензиялануға ... ... ... да ғана жүзеге асырады. Өндірістік ... ... мен ... ... анықталады.
Өндірістік кооперативтегі мүшелік. Мүшелік кооперативтің мүшелері екі
адамнан кем болмауы керек. Он алты жасқа толған кооперативтің мүшесі ... ... оның ... ... еңбек қатынасымен қатысуға қабілетті
келген жеке тұлға өндірістік кооперативтің мүшесі бола ... ... ... ... кіру үшін ... жұмыс немесе оқуы орны бойынша
әкімшіліктің ... тұға ... ... ... ... ... ... кооперативке мүше болып кіруі үщін
олардың ата ... ... ... ... ... ... ... №6. Қазақстан Республикасында ауылшаруашылық жеке кәсіпкерлік және
өзіндік қосалқы үй шаруашылығын құқықтық реттеу.
Жеке кәсіпкерлік нысаны ретінде шаруа ... ... ... Ш(Ф)Қ құру ... Ш(Ф)Қ ... тіркеу ерекшелігі.
Ш(Ф)Қ-ның ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлерге жеке меншік құқығы.
Ш(Ф)Қ қызметінің тоқтатылу негізі.
Қазақстан Республикасындағы ... және ... ... ... ... ... және ... өзіндік (қосалқы) үй шаруашылығының түсінігі, әлеуметтік-
экологиялық және заңды сипаттамасы.
Адамдардың жеке кәсiпкерлiктi жүзеге асыруы ауыл шаруашылығына арналған
жерлердi ауыл ... ... ... ... осы өнiмдi ұқсатумен
және өткiзумен тығыз байланысты отбасылық-еңбек бiрлестiгi ... ... деп ... ... ... және заңды тұлғабелгiлерi ... ... ... ... жеке ... ... ... қожалығы
субъектiлерi болып табылады.
Шаруа (фермер) қожалығы мынадай нысандарда болуы мүмкiн:
кәсiпкерлiк қызмет бiрлескен ортақ меншiк базасына негiзделген отбасылық
кәсiпкерлiк нысанында ... ... ... ... ... ... асыруға негiзделген фермер қожалығы;
бiрлескен шаруашылық қызметi туралы шарт негiзiнде, жалпы үлестiк меншiк
базасында жай серiктестiк нысанында ұйымдастырылған фермер қожалығы.
18 жасқа ... ... ... ... қабiлеттi кез
келген азаматы шаруа (фермер) қожалығының басшысы бола ... ... ... ... ... жағдайда оның мүшелерi
қожалықты тiркеген органға бұл туралы ортақ өтiнiш берiп ... ж. N 512-II ... 2-бап ... (бұр. ред. қара ... ... ерiктi негiзде құрылады және жер ... ... ... ... ... ... ... деп есептеледi.ҚР
29.12.03 ж. N 512-II Заңымен II-тараудың ... ... (бұр. ред. ... ж. N 512-II ... 6-бап жаңа ... (бұр. ред. ... № 116-III (2006.01.01. бастап қолданысқа енгізілді) (бұр. ред.
қара) ҚР Заңымен 6-бап өзгЖер ... ... ... ... ... қожалығын жүргiзу үшiн - жеке меншiк құқығымен
немесе 49 жылға дейiнгi мерзiмге уақытша өтеулi жер пайдалану құқығымен, ... мал ... ... үшiн (маусымдық жайылымдар) осы Заңға
және Қазақстан Республикасының жер заңдарына сәйкес уақытша өтеусiз ... ... ... ... ... ... үшiн ауыл
шаруашылығы мақсатындағы жер учаскесiне жеке меншiк ... беру ... ... ... Бұл ... ... Республикасының азаматтары
жер учаскесiне жеке меншiк құқығын Қазақстан Республикасының жер заңдарына
сәйкес айқындалатын оның кадастрлық ... ... тең ... ... ... алуы ... 29.12.03 ж. N 512-II Заңымен 7-бап
өзгертілді (бұр. ред. ... ... ... қожалығын ұйымдастыру үшiн
өздерiне арнайы жер қорының жерiнен және босалқы жерден жер учаскелерiне
меншiк және ... жер ... ... ... ... ... ... орналасқан жерi бойынша ауданның (облыстық маңызы бар ... ... ... өтiнiш бередi. Бұл өтiнiште:
1) жер учаскесiн пайдалану мақсаты;
2) оның болжамды ... ... ... ... отырған пайдалану құқығы;
5) басқа жер учаскесiнiң болуы (болмауы);
6) шаруа (фермер) қожалығының құрамы көрсетiлуге тиiс.
Өтiнiшке шаруа (фермер) қожалығының басшысы, мүшелерi қол ... ауыл ... ... ... қысқаша бағдарламасы;
шаруашылық басшысының ауыл ... ... ... қызметiн
растайтын құжаттар, бiлiмi туралы немесе арнаулы дайындықтан өткенi туралы
құжат; салық төлеушi куәлiгiнiң көшiрмесi, Ш(Ф)Қ басшысының мекен-жайы ... бiр ... ... қаралуға тиіс.
Мемлекеттiк меншiктегi жер учаскелерiн меншiкке немесе жер пайдалануға
алуға мүдделi тұлғаның өтiнiшi ... ... ... ... бар
қаланың) жер қатынастары жөніндегі уәкілетті органы, сұралып отырған жер
учаскесiн аумақтық аймақтарға бөлуге ... ... ... ... ... ... айқындайды. Жер ... ... ... ... оны ... және қорытынды дайындау үшiн ауданның
(облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... беру туралы ауданның (облыстық маңызы бар қаланың)
жергілікті атқарушы органының шешiмi жерге орналастыру жобасының ... ... ... ... бас ... ... ... негiзiнде
ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ... ... ... ресiмделедi және шешiмнiң көшiрмесi ол қабылданғаннан кейiн жетi
күн мерзiмде өтiнiш берушiге тапсырылады. 2007.26.07. № 311-III ҚР ... жаңа ... ... № 311-III ҚР Заңымен 9-
тармақ жаңа ... ... ... ... жер учаскесіне құқығы жылжымайтын мүлікке
құқықтарын мемлекеттік ... ... ... ... 29.12.03 ж. ... ... 9-бап ... (бұр. ред. қаШаруа (фермер) қожалығы ... ... жер ... ... ... ... толық құнына сатып
алынған жер учаскесi бойынша ол мемлекеттiк тiркеуден өткен күннен бастап
және ... ... ... алынған жер учаскесi бойынша - ол
мемлекеттiк ... ... ... ... он ... ... ... өзгертпей, Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде тыйым
салынбаған кез ... ... ... ... (фермер) қожалығын жүргiзу
үшiн уақытша жер пайдалану құқығымен берiлген жер учаскелерiне ... ... ... ... ... жер ... беруге жол
берiлмейдi.
Жер учаскесiне жеке меншiк құқығы немесе жер пайдалану құқығы:
жер учаскесiне жеке меншiк құқығынан немесе жер ... ... ... ... ... ... бергенде;
шаруа (фермер) қожалығының мiндеттемелерi бойынша жер учаскесiнен немесе
жер пайдалану құқығынан өндiрiп алу қолданылғанда;
жер учаскесi мемлекет ... үшiн ... ... алынғанда);
жер учаскесi берiлген мерзiм бiткенде;
мақсатына сай пайдаланылмаған немесе заңдарды бұза отырып пайдаланылған
жер учаскесi алынып қойылғанда;
жерлер ... ... ... ... басқа жағдайларда
алынып қойылғанда;
жер учаскесi тәркiленгенде тоқтатылады.
Жер учаскесi берiлген кезден бастап бiр жыл ... оны ... орай ... сай ... жер ... егер ... ... Қазақстан Республикасының заңдарында көзделмесе, шаруа (фермер)
қожалығынан алып қоюға болмайды. Бұл ... ... ... ... ... ... апаттарға немесе мұндай пайдалануға жол ... ... ... байланысты мақсатына сай пайдаланыла алмайтын уақыт
кiрмейдi.ҚР 29.12.03 ж. N 512-II ... ... ... (бұр. ред. Егер
қожалықтың қызметiн жалғастырғысы келетiн бiрде-бiр қожалық мүшесi, ... ... адам ... ... банкрот болған және жер учаскесiне
жеке меншiк құқығы немесе жер пайдалану құқығы тоқтатылған жағдайларда ... ... ... ... өзіндік қосалқы шаруашылығы- бұл азаматтардың жеке меншік
құқығы мен уақытша жер ... ... ... жер учаскелерін
пайдалануға байланысты мемлекеттің ауыл шаруашылық коммерциялық ұйымдардың
өндірістік қызметін ақылы ... ... және жеке ... ... және жеке ... өндіріс құралдарына, өнәмдеріне, табыстарына
негізделген ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруге байланысты шаруашылық-
еңбектік қызметтің ерекше ... ... ... негізгі табысты қоғамдық
өндірістегі жұмыстан алады. Қосалқы шаруашылықтағы ауыл ... ... мен ... ... ... ауыл отбасының жеке
еңбегімен жүзеге асырылады. Ол еңбекке жарамды ... ... үшін ... ... ... және ... ... тәртібі арқылы
жүзеге асырылады.
Дәріс № 9. Ауыл ... ... ... ... ... Ауыл ... мақсатына арналған жерлердің құқықтық жағдайы.
2. Ауылшаруашылық мақсатына арналған ... ... ... Ауыл ... жер ... ... пайда болу
негіздері,объектілері мен субъектілері.
4. Ауыл шаруашылығындағы жерлерді жалға беру, оның ... ... ... ... ... ... ... қорғау ерекшеліктері.
6. Ауыл шаруашылығының өндірістегі ысырабын және ауыл шаруашылық жерлерді
пайдаланушыларға келтірілген зиянды өтеу тәртібі.
Ауыл шаруашылығының ... үшін ... ... осы мақсатқа
арналған жер ауыл шаруашылығына мақсатындағы жер деп танылады.
Ауыл шаруашылығындағы жер құрамына ауыл ... ... ... ... жұмыс істеуіне қажетті ішкі ... ... су ... ... ... қора жайлар мен
ғимараттар орналасқан жер, сондай ақ басқа да алқап тар (сор, құм, ... ауыл ... ... ... ... басқа да алқаптар)
жатөызылады.
Ауыл шаруашылығы алқаптары айрықша қорғалуға ... Бұл ... ... ... ... емес ... ... ерекше
жағдайларда жол берілелі.
Ауыл шаруашылығы алқаптарына етістіктер, тыңайған жер, көп жылдық
екпелерегілген жер, ... мен ... ... ... ... ... және көп жылдық шөптердің егістігін қоса
алғанда, ауыл шаруашылығы дақылдарының егістігіне ... ... ... ақ сүр жер. ... ала егілетін дақылдардың егістігі
орналасқан (үш жылдан ... ... ... ... ... ... ... мен жайылымдардың жер учаскелері, сондай
ақ бақтардың егіске пайдаланылатын қатар аралығы егістікке жатпайды.
Тыңайған жер ... ... ... ... және ... ... ... аса ауыл шаруашылығы дақылдарын егуге ... және ... ... жер ... ... ... жеміс-жидек, техникалық және дәрі-дәрмек өнімдерінің
түсімін алуға, сондай-ақ аумақты ... ... ... ... көп ... ағаш, бұта екпелеріне пайдаланатын жер учаскелері.
Табиғи шабындықтар мен жайылымдар шөп шабуға және жануарларды ... ... ... ер ... ... ... мал ... сапасын ойдағыдай сумен
қамтамасыз ете алатын су ... ... ... ... ... ... каналдары, құбырлар немесе шегенді құдықтар) бар жайылымдар.
Ауыл шаруашылығы ... ... және ... ... ауыл ... ... ауыл шаруашылығында апйдалануға
және суаруға жарамды, су ресурстары жүйесінің қазіргі пайдалы ... ... ... ... ... ... бойынша осы жерді сумен ... ... ... ішінде
қамсыздандырудың кемінде 75 поцентінде кем емес су ... ... ... ... ... ... және уақытша суару жүйесі бар жер.
Жайыллма суару жері қар суын және көктемдегі тасқын суды, топыраөты
ылғалдандыру үшін ... және ... ... берілетін суды осы
учаскелер аумағында ұстап қалуды және қайта ... ... ... ... ... суды реттейтін бөгетер мен басқа да гидро техникалық
құрлыстары бар учаскелер болып табылады.
Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер:
• Жеке ... ... ... ... өзіндік қосалқы
шаруашылығын, бағбандықты, саяжай құрлысын дамыту үшін;
• Жеке меншікке немесе пайдалануға ... ... ... ... ... ... (ферсер қожалығын жүргізуге, тауарлы
ауыл шаруашылығы өндірісі, орман өсіру, ғылыми зерттеу, тәжірибе
жүргізу және ... ... ... ауыл ... бақша
және мал шаруашылыңын жүргізу үшін;
• Шетелдіктер мен азаматығы жоқ адамдарға он ... ... ... шартымен уақытша жер пайдалануға беріледі.
Жер учаскелері шаруа ( фермер ) қожалығын жүргізу үшін ... ... жеке ... ... немесе өтеулі уақытша
жер пайдалану құқығымен 49 ... ... ... ал ... мал
шаруашылығын жүргізу үшін ( ... ... ) ... ... жер
пайдалану құқығымен беріледі. Жер учаскесін шаруа ( фермер ) ... үшін ... ... ... жеке еңбегімен қатысу негізінде шаруашылық
жүргізетін, арнаулы ауыл ... ... мен ... бар, ауыл
шаруашылығында іс жүзіндегі жұмыс тәжірибесі бар және осы ... ... ... кентте тұратын азаматтар пайдаланады.
Жекешелендірілетін мемлекеттік ауыл ... ... ... – ақ ... мен осы ... ... әлеуметтік – мәдени қызмет көрсету салаларында істейтін және ... ... ... ... жер ... ... бар. Қайта
ұйымдастырылатын немесе таратылатын мемлекеттік ауыл ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы
алқаптары шартты жер үлесіне бөліске жатады, бұған:
1. елді мекендер шегіне кірген;
2. ... ... жер қоры ... ... нормадан тыс радиациялық ластануға ұшыраған немесе ... ... мен ... өзгедей қауіп төндіретін;
4. пайдалы қазбаларды қазу кезінде бүлінген және ... ... үшін ... ... ... ... ... мал шаруашылығының уақытша жер ... ... ... ... ... ... емес ... пайдалану үшін
ауыл шаруашылығы алқаптарын алып қоюдан туындаған ауыл ... ... ауыл ... ... ... мен олардың
сапасын қалпына келтіру арқылы ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... тиіс. Ауыл шаруашылығы өндірісіндегі
шығасы жер учаскесіне құқық беру ... ... ... ... ... ... нысаналы мақсаты өзгерген кезден бастап алты ай
мерзімде өтелуге ... және ... ... ... байланысты емес мақсаттарға
пайдалану үшін ауыл шаруашылығы алқаптарын алып қойған кезде, шығасының
мөлшері жергілікті ... ... жер ... ... ... ... ... қабылдануы үшін негіз болып ... ... ... ( ... ... ісінің ) құрамында белгіленеді.
Өтелуге тиісті шығасының мөлшері жаңа ... ... жаңа ... ... алқаптарды ауыл шаруашылығы өнімін өндіру ... ... ... ... нормативтерді негізге ала ... ... ... ... өнімнен немесе олардың сапасы төмендегенге
дейін бұрын алынған ... кем ... ... ... Ауыл
шаруашылығына арналмаған және ормансыз алқаптардағы бүлінген жерді жаңғырту
шартымен ауыл шаруашылығы алқаптарын уақытша ... алып ... ... толық көлемінде өтеледі. Шығасының мөлшері жер учаскесінің берілуіне
мүдделі тұлғамен келісіледі және ... ... ... ... жер ... құқық беру туралы актімен рәсімделеді. Жер
сапасының нашарлауынан туындаған шығасының мөлшері ... бір ... ... ... ... олардың сапасының төмендеуіне
сәйкес нормативтердің процентімен анықталады.
Ұйымдар мен азаматтардың қызметі ... ... жер ... ... ... өтеу жер учаскесі орналасқан жердегі ... ... бар ... ... ... ( ... маңызы
бар қаланың ) уәкілетті органының талап – арызы бойынша сот тәртібімен
жүргізіледі.
Дәріс №10. Ауыл ... ... ... ... режимі.
1. Ауыл шаруашылығы меншік ... ... және ... Ауыл ... ... мүлкінің түсінігі мен жіктелінуі.
3. Ауыл шаруашылық серіктестіктерінің мүлкінің құқықтық режимі.
4. Селолық тұтыну кооперативінің мүлкінің ... ... ... Мемлекеттік ауылшаруашылық кәсіпорындарын жекешелендіруді ... ... ... ... ... түсінігі,
қағидалары,түрлері және жағдайы.
7. Мемлекеттік ауыл шаруашылығы кәсіпорындар мүлкінің құқықтық режимі.
Қазақстан Республикасының нарықтық ... ... ... ... түпкілікті қайта құру ұлғайып ... ... ... ... ... ... жаңа шаруашылық ұйымдық-
құқықтық нысанда қалыптасты: ... ... ... шаруашылық
серіктестік; акционерлік қоғам және тағы басқа, ... ... ... жеке ... ... және ауыл ... өнім өнімдерінің
айналымы жатады.
Ауыл шаруашылығында меншіктің екі нысанын бекітеді : мемлекеттік
және жеке – ... ... ... ... және ... болып табылады.
Ауылшаруашылығының меншік құқығы дегеніміз, белгілі бір
субъектінің өзіне тиесілі ... ... ... етуге, пайдалануға ҚР-
ның нормативтік актілерімен мойындайды және қорғайды.
Билік ету дегеніміз – заңмен рұқсат ... ... ... ... шешу ... Егер де билік ету ... ... ... ... ... ету жеке ... қатынастарының статистикасынан
көрініс табады, жеке және заңды тұлғаларға мүлікті бекітеді.
Пайдалану құқығы дегеніміз – белгілі бір объектінің, яғни меншікті
өз ... ... ... ... ... алу
құқығы, өнім алу, төл өсіру, және басқа түрді кіріс негізінде пайда алу
болып ... ... ...... ... ... белгілі бір
меншікті іс жүргізуіне иеленуі болып табылады. Мысалы, өзге ... ... және ... ... ... ... тағы ... – ерікті заттық субстратты мазмұнына тән қоғамдық
қатынастар болып табылады. ...... ... ... орын
алатын мүліктік қатынас.
Ауыл шаруашылығында меншік ... ... ... ... ... ... ерекшелікке ие болады.
Ауыл шаруашылығы басқа ... ... ... ... тән :
• Жерде өнім өндіруде негізгі қасиетін пайдалану;
• Топырақтық әртүрлілігі және ... ... ... ... және ... ... етуін көрсетушілер;
• Ауыл шаруашылығы кәсіпкерлерінің маңызды ... ... ... ... иесі қоршаған ортаға және ... зиян ... ... қатар олардың құқықтарына нұқсан
келмеуге жағдайда шара ... ... ... ... ... ... түсінігі мен
жіктелуі. Ауылшаруашылық ... ... ... ... ... ... ... серіктестік, акционерлік қоғам,
өндірістік кооператив және мемлекеттік ... ... ... және ... ... негізінде құрылады.
Ауыл шаруашылық коммерциялық ұйымдардың негізгі мақсаты – пайда табу,
өндірген ... ... ... және коммерциялық қызмет, соның ішінде
мүліктік меншігі бар ұйым болып табылады.
Ауыл шаруашылығындағы ... ... ... ; ... ... ... ... валютасы, құнды қағаздар, жұмыс, қызмет, ... ... ... ... ... ... тауарлық белгілер және басқа да мүлік жатады.
Аграрлық құқығының заңи көзқарас негізінде заттың фундаментальдық
жіктелуі ... және ... ... бөлінеді. Кәсіпкерлік қызметті
жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... түріндегі
кәсіпорын деп танылады.
Кәсіпорын тұтас мүліктік кешен ретінде жылжымайтын ... ... ... ... ... ... барлық түрлері: үйлер,
ғимараттар, жабдықтар, құрал – ... ... ... жер ... ... ету ... борыштар, т.б.айрықша құқықтар енеді.
Жылжымайтын мүлікке ( жылжымайтын дүние, жылжымайтын зат ) ... ... ... көпжылдық екпелер және жермен тығыз
байланысты өзге мүлік жатады.
Жылжымайтын заттарға жатпайтын мүлік оның ... ақша мен ... ... ... деп танылады.
Қазақстан Республикасында мемоекеттік меншікті жекешелендіру нарықтық
экономикалық жүйенің орталықтандырған жоспарға өту ... ... ... ... ой ... ... ... мақсатты болжау, екінші сатыдағы шешімге келесі
өзекті сұрақтар қойылады:
• Көп акционерлік мемлекеттік кәсіпкерлер нарықтық хабарланғанан
кейін шаруашылық ... тез ... ... жүзеге асыру
мақсатында мемлекеттік меншіктегі объектілерді жекешелендір;
• Барлық халықтың қатысуына арналған жекешендіруді ... ... ... орталар жасау жіне өндіріс монополиясын қамтамасыз
ету;
• Жекешелендіру саясатын жүргізудің басқа да ... ... 1995 жылы 23 ... ... жарлығына сәйкес «Жекешелендіру» түсінігі мемлекеттік мүлікті
заңды тұлғаға, мемлекеттік емес тұлғаға, ... ... ... ... ... ... ... отырады
Жекешелендіру процесіне барлық тұлғалар қатысушы болып табылмайды.
Сатып алуға қатыса алмайтын тұлғалар мыналар:
• Жарғылық капиталы 25% ... ... ... шаруашылық
серіктестіктер;
• Қазақстан Республикасының заңына сәйкес сатып алу сату шартын
жүргізетін ... ... ауыл ... ... ... жекешелендіру негізгі
қағидалары:
1. Еңбек қжымы жекешелендіру нысанын ... ... ... ауыл ... ... ... ақшалай және натуралды нысанда әр бір ... ... ... ... ... ... ... және меншіктік әр түрлі нысанын құруда тең
құқықтық жағдайын қамтамасыз ету;
4. Жекешелендіруге берілген мүлікті үйлестіру;
5. ... және жеке ... ... мүліке үйлестіру;
6. Жекешелендірілген мүлікті ауыл шаруашылығы өндірісіне
қолдану;
7. Жекешелендірілген мүліктің бірінші кезекте ... ... ылық ... ... ... ... ... өндірістің техникалық процесінде құс
фабрикалары, жануарлар кешенінде, теплицалар комбинаты және
тағы басқа тығыздығын қамтамасыз ету;
9. Ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... және
агросервистік қызмет, дайындау, ... ... ... ... өнімдерін тасымалдауда қолдану;
10. Мемлекеттік ауыл шаруашылық кәсіпорынның ... ... ауыл ... кәсіпорынның мүлкінің жекешелендірудегі
келесі нысанда:
1. Кәсіпорынның мүлкін жалдау кезінде төлеу;
2. Кәсіпорынның еңбек ұжымдарының мүшесінің төлеуі;
3. Кәсіпорынның мүлкін конкрустық немесе аукциондық сату ... ... ... ... ... беру ... ... иен заңды тұлғаларға мемлекеттік ацияны ауыл шаруашылығы
акционерлік қоғамына берілуі.
Модуль № 2
Ауыл шаруашылық коммерциялық және коммерциялық емес ... ... ... мен ... құқықтық мәртебесі.
Лекция № 11. Ауыл шаруашылық коммерциялық және ... ... ... ... шаруашылық коммерциялық және коммерциялық емес ... ... ... сипаттамасы және түрлері. Ауыл шаруашылық
коммерциялық емес ұйымдардың құқықтық жағдайының ... ... ... және ... емес ... құқықтық
жағдайы, жалпы сипаттамасы және түрлері.
Ауылшаруашылық ұйымдар коомерциялық және коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... ... және өз қызметінің нәтижесінде пайда табуды көздейді.
Ауылшаруашылық коммерциялық ұйымдарға: толық серіктестіктер; сенім
серіктестіктері; акционерлік қоғамдар; ... ... ... ... ... және жедел басқару құқығына негізделген
мемлекеттік ... ... ... ... емес ... ... ... ұйымдар; мекемелер; заңды тұлғалардың қауымдастықтары
(ассоциациялар және ... ... ... және тағы ... ... ... ... заңды тұлға болып танылады. Ауылшаруаышлық тауар
өндірушілер түріне және нысанына байланыссыз өз ... ... ... ... ... ... - жер және ... ресурстар
негізінде жүзеге асырады.
Ауылшаруашылық ұйымдар заңды тұлға ретінде Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексінің 33- ші ... ... жеке ... ... жүргізу немесе жедел басқару құқығында оқшауланған ... ... және өз ... ... өз ... ... береді, өз атынан
мүліктік немесе жеке мүліктік емес құқықтарды иеленеді және ... ... ... ... ... ... бола ... жек баллансы және сметасы
болады.
Ауылшаруашылық ұйымдар өз қызметін жарғының не ... ... ... ... ... ... ... статусына ие барлық ауылшаруашылық ұйымдар заңды тұлғаларды
тіркеу туралы заңға сәйкесәділет органдарында тіркелуі тиіс.
Барлық ... ... ... ... яғни құқықтар
мен міндеттерге ие, әкімшілік, еңбек, жер, мүліктік қатынастарға және өзге
де қатынастарға түсе ... ... ... ... оны
мемлекеттік тіркеуден басталып, заңды тұлғаны таратумен аяқталады. Егер
лицензия алу талап ... ... ... ... онда құқық
қабілеттілік лицензия алынған кезден басталып, лицензия ... ... ... ... ... ... тәртіппен жарамсыз деп танылған
сәттен заңды тұлғаның әрекет қабілеттілігі ... ... ... ... ... ... ... заңға
сәйкес сотпен мәжбүрлі түрде таратылады.
Ауыл шаруашылық коммерциялық және коммерциялық емес ... ... ... кәсіпорындардың құқықтық жағдайы.
Ауылшаруашылық ... ... ... жағдайы. Ауылшаруашылық
серіктестіктердің құқықтық жағдайы. Ауылшаруашылық өндірістік және селолық
тұтыну кооперативтердің құқықтық жағдайы.
Ауылшаруашылық ұйымдардың ... ... ... ... даму
мәселелері.
Ауыл шаруашылық мемлекеттік кәсіпорындардың құқықтық жағдайы.
13.02.1991 жылы қабылданған «Кәсіпорындар ... ... ... ... ҚР ... ... және өз жарғысының негізінде ... ... ... ... ... ... құқықтарына ие жеке
субъект кәсіпорын ретінде танылған.
ҚР Азаматтық кодекесінің 119- шы бабына сәйкес, ... ... ... үшін пайдаланылатын мүліктік кешен құқық объектісі түріндегі
кәсіпорын деп танылады. Мүліктік кешіне ретінде кәсіпорынның ... ... ... ... ... барлық түрлері, соның ішінде үйлер,
ғимараттар, жабдықтар, құрал- саймандар, шикізат, өнімдер, жер ... ... ету ... борыштар, сондай- ақ оның ... ... ... (фирмалық атау, тауар белгілері) жіне
егер заң құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, ... да ... ... Бұл анықтамадан кәсіпорынның субъект ретінде құқықтары мен
міндеттері анықталады.
Ауылшаруашылық кәсіпорынның негізгі ... ... ... ... ие ... ... ... болуы (мемлекеттік немесе жеке меншік
құқығындағы )
- Сотта талапкер немесе жауапкер бола алады
- Атауының, мөрінің, ... жеке ... ... Құрылтай құжаттарының болуы.
2. ауылшаруашылық қызметпен айналысу. Ауылшаруашылық қызмет ауылшаруашылық
кәсіпорынның қызметінің негізгі түрі болуы керек.
3. жеке өзіндік ... ... ... ... ... жүзеге
асыру.
4.экономиканың аграрлық секторында шаруашылық- өндірістік қызметті жүзеге
асырумен ... ... мен ... ие ... ... ... ... ерекшеліктері:
• Кешенді құқық субъектілікке ие, өйткені олар ... ... ... ... ... яғни жер, ... ... т.б. құқықтық қатынастар.
• Бұл кәсіпорындар өз қыөметін жермен байланысты жүзеге ... ... ... ... ... пайдаланушылар ретінде
ерекше құқықтық статусқа ие.
• Аталған кәсіпорындар еңбек құқықтық ... ... ... ... ие. ... ... ... еңбек
қатынастарын реттеуде орталықтанған реттеу әдісінен бас ... ... ... ... әдіс бойынша өздерінің
еңбек режимін қалыптастыруға, жұмыс уақытын анықтауға, еңбек ақы
мөлшері мен ... ... ... ... кәсіпорындарда өзіндік қосалқы шаруашылықпен
айналысатын ауылдық жерлерде тұратын адамдар жұмыс істейді.
• Ауылшаруашылық уәсіпорынның ... ... ... көп ... қосалқы шаруашылықты жүргізгендіктен бұл кәсіпорындар ... ... ... ... мен ... әрекеттер көрсетілуі мүмкін (мысалы: жерді өңдеуге
көмектесу, жемді ... ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық кәсіпорындардың
келесі түрлері әрекет еткен:
1) совхоздар, құс фабрикалары, ... ... ... ... және балық шаруашылығы)
3) шаруааралық кәсіпорындар (колхозаралық, совхозаралық).
4) Агроөнеркәсіптік кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... бұл жіктеу қолданылмайды. Азаматтық кодекстің нормаларына
сәйкес ауылшаруашылық кәсіпорындар мынадай түрлерде құрылуы мүмкін:
- Мемлекеттік ауылшаруашылық ұйымдар;
- Ауылшаруашылық серіктестіктер;
- Ауылшаруашылық ... ... ... ... ... ... жылы
қабылданған «Мемлекеттік кәсіпорындар туралы» Жарлықпен анықталады.
Ауылшаруашылық мемлекеттік кәсіпорындар қызметінің негізгі ... ... ман ... ... қарай айқындалатын мынадай әлеуметтік-
экономикалық міндеттерді шешу болып табылады: ... жеке ... ... ... ... қамтыған қоғамдық өндірістің
буындары мен ... ... ... ... ... атқару, қызметтер көрсету). ... ... ... ... сәйкес, барлық мемлекеттік
ауылшаруашылық кәсіпорындар 2000 жылға дейін ... ... ... ... өніміне мемлекеттік тапсырыстан басқа барлық
мемлекеттік тапсырыстар күшін жойған.
Меншікке құқығына ... ... ... ... екі
түрге бөлінеді:
Мемлекеттік кәсіпорындарынға: 1) шаруашылық ... ... ... 2) ... ... құқығына негізделген (қазыналық
кәсіпорын) кәсіпорындар жатады.
Мемлекеттік ... ... ... ... 1) ... ... республикалық мемлекеттік кәсіпорындар; 2)
коммуналдық меншіктегі кәсіпорындар- коммуналдық ... ... ... ... ... ... құрған мемлекеттік кәсіпорын
еншілес мемлекеттік кәсіпорын болып табылады.
Бұрын тек жедел ... ... ... ... кәсіпорын)
кәсіпорындар әрекет еткен.
Мемлекеттік кәсіпорындар (соның ішінде ауылшаруашылық мемлекеттік
кәсіпорындар) уәкілетті мемлекеттік органмен ... ... ... ... ... ... анықталған
Министрліктер мен ведомстволар.(аграрлық секторға байланысты-Ауылшаруашылық
министрлігі)
Коммуналдық ауылшаруашылық кәсіпорындарға қатысты қызметті жергілікті
атқарушы органдар атқарады.
Мемлекеттік ... ... құру ... ... кәсіпорындарды құру тәртібінен ерекшеленеді.
1. Мемлекеттік ... ... ... ... ... Республикалық ауылшаруашылық мемлекеттік ... ... ... ... ... ... шешімі бойынша, коммуналдық
ауылшаруашылық мемлекеттік кәсіпорын- ... ... ... ... ... атқарушы органның шешімі бойынша құрылады.
3. Жарғы ... ... ... ... құжаты
болып табылады. Жарғыны мемлекеттік басқару органның ұсынуы бойынша оның
құрылтайшысы (уәкілетті ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орган
тағайындаған басшы басқарады.
Ал, жеке ауылшаруашылық кәсіпорындарды сайланбалы жеке ... ... ... ... ... ауылшаруашылық кәсіпорынның мүлкі шаруашылық жүргізу
құқығына және жедел басқару құқығына ... және тек ... ... ... Жеке ... ... жеке меншік құқығында болады.
Мемлекеттік ауылшаруашылық кәсіпорынның мүлкі ... Бұл ... ... ... ие, олар ... ... жер
пайдаланушылар. Жер оларға ақысыз негізде және ... ... ... ... өзі ... ... ... бастап құрылған деп саналады және заңды тұлғаның құқығына ие болады.
Республикалық мемлекеттік ... ... ... ... ... ал ... кәсіпорын – жергілікті
атқарушы органның шешімімен қайта ... және ... ... ... құқықтық жағдайы.
Ауылшаруашылық қызметті жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамы болып
табылады.
Ауылшаруашылық акционерлік қоғам құрылтай жиналысының шешімінің негізінде
құрылады. ... ... ... ... ... оны құру ... ... осы
тұлға жеке- дара қабылдайды.
Құрылтай шарты мен жарғы қоғамның құрылтай құжаттары болып табылады.
Жалғыз ... ... ... ... ... оның ... болып табылады.
Қазақстан Республикасында қоғамның екі үлгісі- ашық және ... ... өз ... ... ... ... ... және
олардың міндеттемелері бойынша жауап бермейді. Қоғам өз міндеммелері
бойынша өзіне ... ... ... ... болады. Акционерлер қоғамның
міндеттемелері бойынша жауап бермейді және заңда ккөзделген ... ... ... ... құнының шегінде қоғамның қызметіне
байланысты зияндарға тәуекел етеді.
Заңдарда көзделген жағдайларда қоғамның ұйымдық- ... ... тек қана ... ... ... коммерциялық емес ұйымдар
құрылуы мүмкін.
Ауылшаруашылық серіктестіктердің құқықтық жағдайы.
Ауыл шаруашылық серiктестiгi - ауыл ... ... ауыл ... өнiмiн өткiзу, сақтау, қайта өңдеу,
материалдық-техникалық ... ... ... ... ету немесе
серiктестiк мүшелерiне басқа да сервистiк қызмет ... ... үшiн ... ... ... ... ... бiрiктiру
жолымен мүшелiк негiзiнде құрылатын заңды тұлға.
      Серiктестiктiң кәсiби бағытына сай ... ауыл ... ... ... жеке және ... ... ауыл шаруашылық серiктестiгiнiң
мүшесі болуы мүмкін.
     Ауыл шаруашылық серiктестiктері коммерциялық емес ұйымдар болып
табылады және ... ... ... ... мақсаттарына сай
келуiне қарай ғана айналыса алады.
      Ауыл шаруашылық ... ... таза ... оның ... бөлуге болмайды және жарғылық мақсаттарға жұмсалуға тиiс.
     Егер құрылтай құжаттарында ауыл шаруашылық серiктестiгiнiң белгiлi бiр
мерзiмге және белгiлi бiр ... жету үшiн ... ... ... ... ... деп ... ... 1) ауыл ... ... ... сақтауды, қайта өңдеудi
қамтамасыз ету, ... ... ... ... ету және ... ... басқа да сервистiк қызмет
көрсету үшiн ауыл шаруашылық тауар ... ... ... ... олардың әлеуметтiк-экономикалық қажеттерiн қанағаттандыру;
      2) серiктестiктердiң пайда алмайтын негiзде жұмыс iстеуi кезiнде ауыл
шаруашылық тауар өндiрушiлерiнiң өз ... ... ... 3) ... ... ... қайта өңдеу және материалдық-техникалық
ресурстармен жабдықтау салаларында бәсекелестiк орта жасау;
      4) ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... ету;
      5) ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерiнiң қажеттi ресурстарды тиiмдi
жағдайлармен ... ... ... және ... ... қызметiн
қаржыландыруға қол жеткiзе алуы мақсатында құрылады.
Ауыл шаруашылық серiктестiктерi негiзгi қызмет түрiне байланысты: өткiзу,
қайта өңдеу, ... ... ... және ... ... болып бөлiнуi мүмкiн.
      Ауыл шаруашылық серiктестiктiгi қызметiнiң негiзгi түрi оның ... ... ... ... ... өндiретiн өнiмдi сатады.
Өткiзу қызметiне сонымен қатар шикiзатты жас немесе қайта ... ... ... сұрыптау, кептiру, оларды көтере немесе бөлшектеп сату ... ... ... тасымалдау жатады.
      Қайта өңдеушi ауыл шаруашылық серiктестiктерi ауыл шаруашылық өнiмiн
қайта өңдеумен, оны өзiнiң көтерме және бөлшек ... ... ... ... ... серiктестiктер ауыл шаруашылық тауар өндiрушiлерiн
өндiрiстiк процеске қажеттi ресурстармен және ... ... ... тұқыммен, тыңайтқыштармен, улы химикаттармен,
жемшөппен, қосалқы бөлшектермен, ... ... және ... ... ... ... да ... материалдармен қамтамасыз
етедi.       Сервистiк серiктестiктер өз мүшелерiне ауыл ... ... мен ... ... ... ... ... (материалдық-
техникалық және агрохимиялық қызмет көрсету, сумен ... ... ... техниканы жөндеу мен оған қызмет көрсету, ... ... мал ... асылдандыру және селекция қызметi, ... мен ... ... ... ... және ... да
зерттеулер бойынша қызметтер көрсету) ортақ қажеттердi қанағаттандыруға
байланысты ... ... мен ... ... ауыл шаруашылық серiктестiгiнiң құрылтай құжат
Ауыл шаруашылыќ серiктестiктерi ... ... ... ... ... бiрiгуi мүмкiн.
Бастауыш ауыл шаруашылық ... өз ... ... ... ... ... ... және өзге де
құрылымдарда коммерциялық емес ұйым болып табылатын ауыл ... ... ... ... ... мүшелерi құрылтай шартының және жарғының
негiзiнде iс-қимыл жасайды, бiрақ өзiнiң дербестігi мен заңды тұлға ... ... ... және ... ... ... құқықтық
жағдайы.
Қазақстанда кооперативтік құрылыс 4 кезеңнен өтті:
1- ші кезең 1930-1988 жж. Күштеп ұжымдастырумен сипатталады. Колхоздар
мен колхозаралық ... саны ... ... 1988 ж. ... ... ССРО Заңы ... бастап
1991 ж. дейін. Бұл кезеңде кооперативтердің, соның ішінде ... саны ... ... 1991- 1995 жж. ... ... құру кезеңі. 1995 ж.
«Өндірістік кооператив туралы» жарлық қабылданып ... ... ... ші ... 1995 ... ... ... дейін. Колхоздарды қайта құру және
мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... саны өсті.
Ауылшаруашылық тауар өндірушілердің бірлескен кәсіпкерлік қызмет үшін
мүшелік ... ... жеке ... ... және ... ... (пайларын) біріктіруіне негізделген ерікті бірлестігі
ауылшаруашылық өндірістік кооператив ... ... ... ... ... ... кейін пайда
болатын жалпы құқық қабілеттілігі бар, жалпы азаматтық және арнайы
кооперативтік заңдардың нормаларына ... ... ... жарғы негізінде қызметін жүзеге асыратын коммерциялық заңды
тұлға болып табылады.
Ауылшаруашылық өндірістік кооперативтің мақсаты- ... ... ... арқылы ауылшаруашылық өнімді бірлесіп өндіру, ұқсату және өткізу
нәтижесінде пайда табу.
Ауылшаруашылық өндірістік кооперативі мынадай принциптер негізінде жұмыс
істейді:
- мүшелікке кіру мен ... ... ... ... жарна енгізу міндеттілігі;
- басқарудың демократиялығы;
- өзара көмек және оның мүшелері үшін экономикалық тиімділікті ... ... ... қызметі туралы ақпаратқа қол жететіндігі.
Ауылшаруашылық өндірістік кооперативі жеке кәсіпкерлік үшін заң
актілерімен тыйым салынбаған ... ... кез- ... ... ... ... Мемлекеттік лицензия қолданылатын қызметті
кооператив лицензиясы бар болған жағдайда жүзеге ... ... ... ... мен мәнін жарғы анықтайды, яғни ол өз
қызметін жарғының не құрылтай шарты мен жарғының негізінде жүзеге
асырады.
Ауылшаруашылық өндірістік кооперативінің құрылтайшылары ... ... ... ... жасы он ... ... ... мүшесі
болуға тілек білдірген және оның қызметіне жеке ... ... кез- ... жеке тұлға мүше бола алады. Кәмелетке толмаған
азаматтардың ... мүше ... ... үшін ... ата- ... алушылардың немесе қамқоршылардың келісімі талап етіледі.
Ауылшаруашылық өндірістік кооперативiнiң органдары мыналар ... ... ...... ... жиналысы;
2) атқарушы орган – басқарма және (немесе) оның ... ... ... - ... ... және ... кеңес құрылуы
мүмкін.
Қазіргі таңда шаруашылық қызметінің түріне байланысты
ауылшаруашылық өндірістік кооперативтерді мынадай түрлерге бөлуге болады:
- өндірістік;
- қайта ұқсатушы;
- өткізуші (маркетингтік, сауда);
- ... ... ;
- ... көрсетуші (сервистік).[32,4б.]
Ауылшаруашылық өндірістік кооператив ауылшаруашылық өнімді өндіруге
арналған және өндірісті ... ... ... өнімді
өндірушілерді біріктіреді.
Қайта ұқсатушы кооператив ... ... ... жабдықтайды,
этикеткалар жабыстырады, тауарлық белгіні ... ... ... және ... Бұл кооперативтер ауылшаруашылық ... ... ... ... ... ... ... айналыспайды, тек оны сатуға
байланысты шарттарды анықтап ... ... ... ... өздері өңдеп, жабдықтап жеткізеді.
Сатып алушы кооперативтерден сатушылар өндіріс құралдарын және тұтыну
тауарларын кейін сату үшін алдын ала ... алып ... ... ... өніммен айналыспайды әртүрлі қызмет
түрлерін көрсетеді (қаржылық, сақтандыру, көлікпен қамтамасыз ету, ауылдық
жерлерді ... ... және ... ... ... ... ... мүшелерінің жалпы жиналысының шешімі
бойынша ерікті түрде таратылуы ... ... ... ... өзге негіздер
мен тәртібі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі мен басқа да ... ... ... ... ... ... Республикасының
Заңында селолық тұтыну кооперативінің құрылу ережелері ... ... және өзге де ... ... үшін ... ... мүліктік жарналарын біріктіруіне негізделген ерікті
бірлестігі селолық тұтыну кооперативі болып танылады.
Селолық ... ... ... емес ұйым ... және оның жарғылық мақсатына сәйкес кәсіпкерлік қызметпен айналыса
алады.
Селолық тұтыну кооперативін құру ... ... ... ... оны ... ... ... мемлекеттік тіркеумен аяқталады.
Азаматтар селолық тұтыну кооперативiнiң құрылтай ... ... оның ... енгiзiлетiн құжаттардың жобаларын әзiрлеу жөнiнде ынталы
топтар құруы ... ... ... ... елдi ... ... жағдайларда және (немесе) өзге жағдайларда селолық
тұтыну кооперативiнiң мүшелiгiне ... ... ... уәкiлдердiң
құрылтай жиналысы селолық тұтыну кооперативiнің құрылтай жиналысын әзiрлеу
мен өткiзу жөнiндегi ынталы топтар белгiлеген тәртiп пен ... ... ... ... кооперативі жарғысында көрсетілген заңмен тыйым
салынбаған және ... ... ... жету үшін кез- ... түсе ... тұтыну кооперативтерi сауда, ... ... ... ... жабдықтау қызметiн және заңдарда тыйым салынбаған өзге ... ... ... үшiн мүлiктiк (пайлық) жарналар есебiнен құрылады.
      Селолық ... ... өз ... ғана ... ... селолық жерлерде тұратын басқа да азаматтардың материалдық және өзге
де қажеттерiн қанағаттандыру үшiн құрылуы мүмкiн.
      Егер құрылтай құжаттарында ... ... ... ... ... немесе белгiлi бiр мақсатқа жету үшiн құрылатыны көзделмесе, ... ... ... ... ... тұтыну кооперативі мынадай принциптер негізінде құрылып
қызмет атқарады:
- мүшелікке кіру мен одан ... ... ... және ... ... ... ... басқарудың демократиялығы;
- өзара көмек және село халқының мүдделерін қорғау;
- кооператив, қауымдастық (одақ) ... ... ... оның ... пайдалана алуы.
18 жасқа толған ... мен ... ... ... ... ... (пайшылары) бола алады. Азаматтар мен ... ... ... ... ... мүшесi болуы мүмкiн.
Селолық тұтыну кооперативi мүшелерiнің (пайшыларының) саны екеуден
кем болмауға тиiс және мүшелерiнiң ең көп ... шек ... ... ... ... ... ... табылады:
1) жоғары орган - жалпы жиналыс (уәкiлдер жиналысы);
2) атқарушы орган - басқарма;
3) бақылаушы орган - тексеру комиссиясы ... ... ... ... ... оның ... арасында
бөлуге болмайды және жарғылық мақсаттарға жiберiледi.
Селолық тұтыну кооперативiн ... ... ... ... бөлу,
бөлiп шығару) кооперативтiң жалпы жиналысыныү (уәкiлдер жиналысының) ... ... ... жүзеге асырылуы мүмкiн. Заң актілерiмен ... ... ... ... оны бөлу ... оның ... ... бiрнеше кооперативтi бөлiп шығару ... ... ... сот ... ... ... ... Селолық тұтыну кооперативiн заңды тұлғалардың басқа ... ... ... құруға болмайды.
Селолық тұтыну кооперативi оның жалпы жиналысының шешiмi бойынша
немесе Қазақстан ... ... ... сот ... ... ... ... тұтыну кооперативiнiң оны тарату жөнiнде шешiм
қабылдаған жалпы жиналысы тарату комиссиясын (таратушыны) тағайындайды ... ... ... ... ... мен мерзiмiн белгілейдi
Ауыл шаруашылық ұйымдар (кәсіпорындар) мүлкінің құқықтық режимі
Ауыл шаруашылық ұйымдарының ... ... ... ... ... ... түсінігі және жалпы
сипаттамасы. Ауыл шаруашылық коммерциялық ұымдарының, мүлкінің түсінігі мен
классификациясы. Ауыл ... ... ... ... ... тұтыну кооперативінің мүлкінің құқықтық ... ауыл ... ... ... ... Мемлекеттік ауыл шаруашылық ... ... ... ... және ... ... ауыл шаруашылық
кәсіпорындарының мүлкінің құқықтық режимі.
Ауылшаруашылық серіктестіктердің мүлкінің құқықтық режимі.
Серiктестiктiң мүлкi оныѕ ... пай ... өз ... ... ... және заңда тыйым салынбаған өзге де көздерден
қалыптасады.
Серiктестiктiң мүлкi оған меншiк құқығымен тиесiлi болады.
Ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... ету ... жиналыстың шешiмiмен жүзеге
асырылады.
  Серiктестiк өз қызметiн жүзеге асыру үшiн қорлар ... Бұл ... ... ... құру мен ... тәртiбiн серiктестiк
мүшелерiнiң жалпы жиналысы оның ... ... ... ... ... ... сәйкес оның мүшелерiнiң пайларына
ақша түрінде ... ... ... ... үшiн пай ... және қосымша пай жарнасының мөлшерiн оған серiктестiк көрсететiн
қызметтердiң ... ... ... ... ... Пай ... есебi құнына балап жүргiзіледi. Пай жарнасы ... ... ... немесе мүлiктiк құқықтар енгiзiлген ... ... ... ... ... ... жүргiзедi және оны
жалпы жиналыс бекiтедi. Серiктестiк мүшелерiнiң ... ... ... ... ... ... ... басқармаға осы әдiстеме
негiзiнде аталған мүлiктi ақшамен ... ... ... ... ... ... мүшелерi жалпы жиналысының шешiмi бойынша пай
жарналарының ақшамен бағалануы тәуелсiз сарапшылық ... ... ... ... құнының мiндеттi пай мөлшерiнен асып түсетiн бөлiгi
серiктестiк мүшесiнiң келiсiмiмен оның қосымша пай жарнасы деп танылады.
     Серiктестiк мүшелерi жалпы ... ... ... ... ... енгiзiле отырып, пай қорының мөлшерi ұлғайтылуы немесе
азайтылуы мүмкiн. Аталған өзгерiстер заңмен ... ... ... ... Пай қоры ... ұлғайтылуы қосымша пай жарналарын
енгізу жолымен жүзеге асырылады.
   Серiктестiктiң кредиторларына пай қоры мөлшерiнiң ... ... ... мерзiмдерi туралы аталған өзгерiстер күшiне енгеннен кейiн
бiр ай iшiнде хабарлануға тиiс. ... пай қоры ... ... ... ... ... алты ай ... серiктестiкке талап қойған
кредиторлардың талаптары қанағаттандырылуға тиiс.
      Ауыл шаруашылық серiктестiгi өзiнiң мiндеттемелерi ... ... ... ... ... сәйкес жауапты болады.
Селолық тұтыну кооперативінің мүлкінің құқықтық режимінің ерекшеліктері
Селолық тұтыну кооперативiнiң меншiгiндегi ... ... ... ... ... ... жиналысының) шешiмi бойынша
жүзеге асырылады.
Селолық тұтыну кооперативiнiң мүлкіне ... ... ... ... оның ... ... пайы және ... болып бөлiнедi. Оның мүлкiндегi пайшының үлесiн анықтау кезiнде
кооператив мүлкiнiң ... ... ... құны, сондай-ақ пайшының
үлесiн анықтау күнiне пайда болған залал мен ... ... ... ... ... мүлкiндегi пайшының үлесi оның
мүлiктiк (пайлық) жарнасына пара-пар ... ... ... кооперативiнiң
әрбiр пайшысы өзiнің қалауына қарай өз үлесiн сатуға, сыйға беруге, мұраға
қалдыруға, кепілге салуға не осы заңда және ... ... ... ... ... ... отырып, оған өзгеше түрде билiк етуге
құқылы.
 Бірақ, өз ... ... да бiр ... ... ... ... ... кооперативiнiң ортақ мүлкiнен өз үлесiн ... ... ... ... ... ... кооперативтiң атқарушы
органына арыз беруге мiндеттi.
Мемлекеттік ауыл шаруашылық кәсіпорындарын жекешелендіруді құқықтық реттеу.
Мемлекеттік ауыл шаруашылық кәсіпорындарын ... ... ... және ... ауылшаруашылық кәсіпорындарды жекешелендіру прцесін
мынадай кезеңдерге бөлуге болады:
• 1-ші ... 1991 жылы ... және ... ... ... ... 1992 жылдың аяғында жекешелендіруге қатысты
көптеген нормативтік құқықтық ... ... ... 2-ші кезең 05.03.1993 жылы Президенттің Жарлығымен бекітілген
Қазақстан Республикасында мемлекеттік меншікті ... ... ... ... 1995 жылдың аяғына дейін.
• 1996 ж.- 1998 жылдың аяғына дейін. Мемлекеттік ... және ... ... ... жж. 2030 даму ... ... ... мен объектілері:
Объектісі- ҚР заңдарында өзеше көзделмесе кез- келген мемлекеттік
мүлік;
... ... ... мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдар;
• кәсіпорынның қызметін тоқтату жағдайында кәсіпорынның мүлкі.
Мұндай мүлік тек аукцион ... ... ... ... кешен ретінде кәсіпорынның өндірістік және өндірістік
емес құрылымдық бөліктері. ... сату ... ... ... зиян келтірмеген жағдайда ғана
рұқсаи еиіледі.
• Шаруашылық серіктестіктердің ... ... ... ... ... – жекешелендіруді жүргізуге уәкілетті ... ... ... ... ... сату ... ... Ал, Қаржы Министрлігінің жекешелендіру
Департаменті аукционды өткізуді ұйымдастырады.
... ... ... ... ... ерекшеліктері туалы» заңның 5- ші бабына сәйкес :
1. ҚР ... ... ... ҚР ... ... 5 жыл ... тұру
талабын қояды, бұл талап ҚР ... ... ... ету ... анықталған.
2. Мынадай ҚР мемлекеттік емес заңды тұлғалары сатып алушы бола ... ... ... ... 20 ... көп ... бар шаруашылық
серіктестіктер;
2. ҚР заңдарына және ... ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыратын заңды тұлғалар;
3. шетел заңды тұлғалары.
Жекешелендіру қағидалары:
Жекешелендіру қағидалары ... және ... ... ... ... ... ... бәсекелестік қағидасы;
* құқық қабылдаушылық қағидасы;
* сатылуға шығарылған объектілер туралы мәліметтердің шынайылығы қағидасы
және жекешелендірудің заңдылығына лауазымды тұлғалардың жауап ... ... ... ... ... туралы» Заңның 2- ші бабы:
1. еңбек ұжымының әрбір мүшесіне жекешелендірілген мүліктен өз
үлесін ... ... ... ... ... ... ... шылық ұйымдардың орналасу орнын және қызмет түрін,
климаттық жағдайларды есепке алу;
3. жекешелендіру уақыты мен ауылшаруашылық ... ... ... ... құс ... мал шаруашылығы кешендерінің және т.б. өнім
өндіру технологиялық процесінің бұзылмауын қамтамасыз ... ... ... кәсіпорындарды жекешелендіру ерекшеліктері
туалы» заңына сәйкес жекешелендірудің түрлері:
• мүлікті еңбек ұжымының мүшелерінің сатып атуы;
• азаматтармен немесе құрылған ... ... ... ... серіктестіктердегі мемлекеттің акцияларын сатып
алуы;
• еңбек ұжымының мүшелеріне мүлікті ... ... ... ... ... еңбек ұжымының мүшелеріне
ақысыз түрде берілуі жекешелендірудің ерекшелігі болып табылады.
Мемлекеттік ауыл ... ... ... ... режимі.
Мемлекеттік кәсіпорынның мүлкі:
1) оған меншік иесі берген мүліктің;
2) өз ... ... ... ... ... (ақшалай табыстарды
қосқанда);
3) заңдармен тыйым салынбаған өзге де ... ... ... жүргізу немесе жедел басқару ... ... ... бекітілген сәттен пайда болады.
Ауылшаруашылық мемлекеттік кәсіпорынға шаруашылық жүргізу немесе жедел
басқару құқымен берілген ... ... ... құқықтары: решает вопросы
создания предприятия, определяет предмет и цели его деятельности.
1. кәсіпорынды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... мемлекеттік меншіктің мақсатты пайдалануына және
сақталуына бақылау жүргізеді;
3. ... ... ... ... ... қызметінің
табысының бір бөлігін иеленуге құқылы.
Республикалық мемлекеттік кәсіпорындарға қатысты республикалық меншік
құқығы субъектісінің ... ... ... ... билік
етуге Қазақстан Республикасының Үкіметі уәкілеттік берген ... ... ақ ... ... Ұлттық Банкі орындайды.
Министрліктер, агенттіктер, ведомстволар және Қазақстан Республикасының
Үкіметі уәкілеттік берген өзге де ... ... ... ақ Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі республикалық мемлекеттік кәсіпорындарды
мемлекеттік басқару органдары болып ... ... ... ... ... ... қатысты функцияларын тиісті әкімшілік- аумақтық ... ... ... ... ... ... әкімияты не жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын , әкім ... ... ... ... ... кәсіпорындарды мемлекеттік басқару органы болып табылады.
Мемлекеттік ауылшаруашылық ... ... ... және ... ... ақ құны ... дербес баллансында көрсетілген
құндылықтар құрайды.
Мемлекеттік ауылшаруашылық ... ... ... және ... ... ... бойынша, соның ішінде кәсіпорын
қызметкерлерінің арасында бөлуге болмайды.
Мемлекеттік ... ... ... құралдарға жататын,
шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында бекітілген мүлікке,
сондай- ақ ... ... ... ... ... және ... ... жасасуға құқығы жоқ.
Шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығындағы мүлікті алып қою
туралы шешімде ... ... ... ... ... ... балланстан шығара отырып, оны өзге тұлғаға бергенге дейін
ұстаудың және сақталуын қамтамасыз етудің мерзімдерін ... ... ... ... ... ... республикалық
иеліктен коммуналдық иелікке бергенде немесе керісінше істегенде, не
мемлекеттік ... бір ... ... басқа бір органның
бағынысына берген кезде ондай кәсіпорын ... ... ... ... құқықғын (жедел басқару құқығын) сақтап қалады.
Мемлекеттік ауылшаруашылық кәсіпорын тұтас алғанда мүлік кешені ретінде
жылжымайтын мүлік ... ... және ... меншік құқығының
объектісі болып табылады.
Мүліктік меншік ретінде кәсіпорынның құрамына оның ... ... ... барлық түрлері, оның ішінде үйлер, ғимараттар, жабдықтар,
құрал- саймандар, шикізат, өнімдер, жер ... ... ... ... борыштар, сондай- ақ оның қызметін дараландыратын белгілерге
құқықтар (фирмалық атауы, тауар белгілері) және басқа да ... ... ... ... ... ... ол біртұтас
мүліктік кешен ретінде болғанда мәмілелер (кепілге беру, жалдау ... ... ... ... Үкіметінің шешімі бойынша, ал
коммуналдық кәсіпорын жөнінде жергілікті атқарушы органның шешімі бойынша
жүзеге асырылады.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Астық дақылдарымен қоректенудің биологиялық ерекшеліктері9 бет
Табиғи және ақаба суларды тазарту қондырғылары6 бет
Интерактивтік әдістерді қолданып оқыту41 бет
"Жас ерекшелік және әлеуметтік психология" пәні бойынша студенттерге арналған лекция жинағы28 бет
«Педагогикалық мамандыққа кіріспе» дәрістер жинағы23 бет
«Ғылыми зерттеулердің методологиясы» пәнінен дәрістердің қысқаша курсы32 бет
Іс қағаздар (Лекция жинағы)46 бет
Аграрлык реформа және ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық28 бет
Аграрлық саладағы инновациялық қызмет73 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь