Күйіс малының ас қорыту ерекшеліктері

1) Күйіс малының ас қорыту ерекшеліктері.
А) Мес қарын
Б) Жұмыршақ
В) Қатпаршақ
С) Ұлтабар
2) Қарын микроорганизмдері және олардың маңызы.
3) Көмірсулардың қарында қорытылуы.
4) Күйіс қайыру механизімі.
5) Күйіс малы қарнының қимылдары.
6) Ащы ішектегі ас қорыту процестері.
7) Тоқ ішектегі ас қорыту.
8) Нәжіс бөлу (дефекция).
Күйіс малы қарнының құрылысы өте күрделі ,ол төрт бөлімнен тұрады. Олар мес қарын, жұмыршақ, қатпаршақ және ұлтабар. Алғашқы үш бөлімді алдыңғы (қосалқы) қарын, ал ұлтабарды - нағыз қарын деп атайды. Түйе қарны үш бөлімнен тұрады, оларда қатпаршақ болмайды. Алдыңғы қарынның кілегей қабығы көп қабатты жалпақ эпителиймен қапталады, онда без болмайды. Қарынның әр бөлігінің өзіне тән ерекшеліктері болады.
Мес қарын – алдыңғы қарынның ең үлкен бөлімі. Оның сыйымдылығы ірі қарада 100-300 л, қой мен ешкіде -12-20 л.
Мес қарын бүкіл құрсақтың сол жақ бөлігін алып жатыр. Мықты ет белдемдерімен және қатпарларымен ол бес бөлікке бөлінеді. Оң және сол ұзынша қатпарлар мес қарынды дорсальдық (үстіңгі) және вентральды (астыңғы) қапшықтарға бөледі. Үлкен көлденең қатпар қарын қапшықтарынан кіреберісті (сағаны), ал Х тәрізді қатпар – артқы дорсальдық және вентральдық құрыштарды бөледі. Мес қарын қатпарлары жынды екшеп, құрыштарға бағыттап отырады. Қарынның кілегейлі қабығы беткейді көбейтетін көптеген еміздікше түзеді. Олардың арасы микробтардың өсіп – дамуы үшін қолайлы орта болып табылады.
Жұмыршақ- кішкентай домалақ ағза. Оның сыйымдылығы ірі қарада 5-10 л, ал қой мен ешкіде 1,5-2 л. Мес қарын кіреберісінен оны орақ тәрізді қатпар бөледі. Жұмыршақтың кілегейлі қабығы дәнекер ұлпа негізінде бал арасының ұясына ұқсас тормала құрайды. Жұмыршақ мес қарыннан түскен жынды екшкп, оның қорытылуға дайын сұйық бөлігін қатпаршаққа өткізеді де, ірі бөлшектерді мес қарынға кері қайтарады. Мес қарын мен жұмыршақта жын физикалық, химиялық және микробиологиялық өңдеуден өтіп, жақсылап майдаланып, әбден сұйылғанға дейін аялдайды. Мес қарын жиырылған кезде жынның біраз бөлігі жұмыршаққа өтеді. Жұмырщақтың қатты жиырылуы кезінде ол қайтадан мес қарынға оралады. Осылай әрлі- берлі қуаланған жын массасы бөрітіп, жұмсарып, оның уақталған үлесі екшеленеді де, қатпаршаққа өтеді.
1) “Жануарлар физологиясы” 1 – том,
Т. Несіпбаев Алматы “Қайнар” 1995.
2) “ Жануарлар физологиясы” 2 – том,
Т. Несіпбаев Алматы “ Қайнар” 1996.
3) “Адам және жануарлар физологиясы”
Т.Несіпбаев Алматы “РИК” 2000.
4) “Этология крупного рогатого скота”
М. П. Скрипниченко Алматы 1979.
4) “Жануарлар физиологиясы”
Т. Несіпбаев Алматы “Ғылым” 2005.
5) “ Физиология с.-х. Животных”
Голиков А.Н., Базанова Н.У. М., 1991.
        
        Жоспар:
1) Күйіс малының ас қорыту ерекшеліктері.
А) Мес қарын
Б) Жұмыршақ
В) Қатпаршақ
С) Ұлтабар
2) Қарын микроорганизмдері және олардың ... ... ... ... Күйіс қайыру механизімі.
5) Күйіс малы қарнының қимылдары.
6) Ащы ішектегі ас қорыту процестері.
7) Тоқ ішектегі ас қорыту.
8) Нәжіс бөлу ... ... ас ... ... малы ... ... өте ... ,ол төрт бөлімнен тұрады.
Олар мес ... ... ... және ... ... үш ... (қосалқы) қарын, ал ұлтабарды - нағыз қарын деп ... Түйе ... ... тұрады, оларда қатпаршақ болмайды. Алдыңғы ... ... көп ... ... ... қапталады, онда без болмайды.
Қарынның әр бөлігінің өзіне тән ерекшеліктері болады.
Мес қарын – алдыңғы қарынның ең ... ... Оның ... ірі
қарада 100-300 л, қой мен ешкіде -12-20 л.
Мес қарын бүкіл құрсақтың сол жақ бөлігін алып ... ... ... және ... ол бес ... бөлінеді. Оң және сол
ұзынша қатпарлар мес ... ... ... және ... ... ... Үлкен көлденең қатпар қарын қапшықтарынан кіреберісті
(сағаны), ал Х ... ...... ... және ... бөледі. Мес қарын қатпарлары жынды екшеп, құрыштарға бағыттап
отырады. Қарынның ... ... ... ... көптеген еміздікше
түзеді. Олардың арасы микробтардың өсіп – дамуы үшін қолайлы орта ... ... ... ... Оның сыйымдылығы ірі қарада 5-10 л,
ал қой мен ... 1,5-2 л. Мес ... ... оны орақ ... қатпар
бөледі. Жұмыршақтың кілегейлі қабығы дәнекер ұлпа ... бал ... ... ... ... Жұмыршақ мес қарыннан түскен жынды екшкп,
оның қорытылуға дайын сұйық ... ... ... де, ірі
бөлшектерді мес қарынға кері қайтарады. Мес ... мен ... ... ... және ... ... өтіп, жақсылап
майдаланып, әбден сұйылғанға ... ... Мес ... жиырылған кезде
жынның біраз бөлігі жұмыршаққа өтеді. Жұмырщақтың қатты жиырылуы кезінде ол
қайтадан мес қарынға ... ... ... ... ... жын ... ... оның уақталған үлесі екшеленеді де, қатпаршаққа өтеді.
.
Күйіс малының қарны: 1 - өңеш; 2 - мес қарын; 3 - өңеш ... 4 ... 5 - ... 6 - ... қарын еш уақытта бос болмайды. Онда жын 70-90 ... ... Мес ... жын ... мал жаңа ... ... отыр.
Өңеш- мес қарын кіреберісі мен ... ... ... мал жұтқан азық жентегі жұмыршаққа да, мес қарын кіреберісіне де
түседі. Сақа малда ішкен ... 85-90 ... ... мес ... 15 ... 1- ... ... құйылады. Өңеш жұмыршақтың түбінде
қатпаршаққа дейін созылып ... ... шала ... жармалы
түтікшеге айналады. Оны өңеш науасы деп атайды. Өңеш науасы ернеулерінде ... мен ... ... Жас ... сүт ... ... ... ернеулері бір-бірімен қабысып, пайда болған түтікше ... ... ... ... ... ... өтеді.Сақа малда өңеш науасының
ернеулері қатайып, толық түйіспейді де, ... ... мес ... ... құйылады.
Өңеш науасының ернеулері рефлекс нәтижесінде түйіседі. Төл енесін
емгенде ауыз қуысындағы ... ... ... ... ... ... жұту ... реттейтін орталыққа
бағытталады.Орталықтан өңеш науасының ернеуіне қозу ... ... ... ... беріледі. Осыдан ему қимылдары өңеш науасы
ернеулерінің түйісуін күшейтеді. Сақамалға ас ... ... ... ... ерітінділерін бергенде, өңеш ... ... ... мес ... мен ... ... ... ұлтабарға
өтеді. Малдың бұл қасиетін дәрі-дәрмек бергенде ескерген жөн.
Қатпаршақ - қой мен ешкіде нашар, ал ірі қарада ... ... ... ... 7-18 л, ... – 0,3-0,9 л. ... іш ... оның
ұзына бойына созыла орналасқан ірілі-кішілі жапырақшалар болады. Олар ірі,
орташа, майда, өте майда ... ... ... ... ... Екі ... жапырақшалар арасында бір орташа, ал үлкен және
орташа ... ... екі ... ... ... Ал ... арасында өте кішкентай төрт жапырақшалар орналысады. ... ... қуыс ... ... Қой ... ... ... сай болады. Қатпаршақ қосымша екшеуіш сүзгі қызметін атқарады. Мес
қарын мен жұмыршақтан түскен жынның ... ... осы ... ... да, олар одан әрі ... ал ... жынның біртекті
сұйық бөлігі ғана ... ... ... кезде мес қарын ... жын ... да, ол ... кезде жынның сұйық бөлігі
ұлтабарға айдалады. ... оған ... ... те тән.
Қатпаршақтың кілегей қабығының беткейі өте үлкен, сондықтан онда сору
процесі қарқынды ... жын ... ... 60-70 ... қатпаршақта
сорылады. Көмірсулардың ыдырау өнімдері- ҰМҚ-ның да көп мөлшері осы
қатпаршақта ... ... ... ... Ол ... дене ... және ... жіңішкерген бөліктен тұрады. Ұлтабардың ... ... арт жағы ... ... ащы ... жалғасады Оның
кілегейлі қабығы целиндрлі эпителиймен астарланып, ... ... ... жататын 11-16 қыртыстар түзеді. Ұлтабар бездері күйіс қайырмайтын
малдың қарнындағы бездерге ... ... сөл бөлу ... ... ... ... ... бездерін құрайтын торшалар өте тез
жаңарып отырада. Ұлтабардың сыйымдылығы қойда 1, 7-3,3 л, сыйырда 8-20 ... ... және ... ... ... ... құрылымдық ерекшеліктері мен онда ... ... ... ... малымен негізінен клетчаткадан тұратын
өсімдік тектес азықтарды ... ... ... ... ... ас қорытатын сөлдерінің құрамында клечатканы ыдырататын
ферменттер болмайды. Ал мес ... ол ... ... қорытылады.
Мес қарында микроорганизмдер тіршілігіне қолайлы жағдайлар орын алады.
Мес қарын жынының ... ... ... ... орта әлсіз
қышқылдық, бірақ тұрақты ... ... ... ... ... қышқыл газы, метан, азотты сутегі, күкіртті сутегі сиақты
газдар жинақталып, қан ... ... 39 С ... ... ... безі сілекеиінің толассыз бөлінуі қарын микроорганизмдер тіршілігіне
қажетті жоғарғы ылғалдықты туғызады.
Қарындағы микроорганизмдер төл туған соң ... ... ... да, ... ... ... және ... қарай саны мен түрі
жағынан күрделене түседі. Төлдің енесімен бірге өсуі, азық ... ... ... ... ... болуын көбеюін жетілдіреді.
Мес қарындағы микроорганизмдердің жалпы санымен түлік ... ... ... мал ... жағдайларына байланысты. Әдетте қарын
жынының бір грамында 1010 шамасында ... ... ... ... түрлі болғанымен, оның бір-бірімен тығыз байланыста
және белгілі бір арақатынаста өсіп-өнеді. Микроорганизмдердің бір түрі ... ... түрі ... ... ... ... Сондықтан мес қарында
тірі микроорганизмдермен қатар өлі микроорганизмдер денесінде кездеседі.
Күйіс қайтаратын мал қарнында ... үш түрі ... ... ... ... 2) ... 3) уақ
саңырауқұлақтар.
Мал қарнында мекендейін инфузориялар нәжіс құрамында немесе ... олар ... сақа ... жұғады. Бұл қарапайымдар не тікелей
бөліну, не ... ... ... көбейді. Олар күніне 4-5 ұрпақ
береді. Қарын жынының
1 мл –де инфузориялар саны 1 милядқа ... Егер ... ... ... инфузориялар паразитке айналады.
Жаңа туған төл қарнында инфузориялар кездеспейді. Олар тек ірі ... ... ... пайда болады (Н.О. Базанова, А.В. Прокудин, ... Қозы ... ... туғаннан соң 17-73, ал бұзауларда 19-
65 күннен кейін байқалады. Күйісті мал қарнын мекендейтін ... ... ... ... Ірі қара ... олардың 60 түрі, қойларда 30,
бұғы мен ешкіде 20 түрі кездеседі. ... ... ... ... орын ... ... саны малды пішен және тамыр- ... ... ... ... ... ... да көптеген түрлер мен топтарға бөлінеді. Қарын
жынының 1мл 1010-1011 шамасында бактериялар болады. ... ... ... ... ... және домалақ (кокка)бактериялар. Бұл ... ... ... ... ... ферменттер бөледі.
Бактерияларды түзілетін ыдырау өнімдерінің сипатына қарай ... ... ... ... мен ... ... азотты заттарды ыдырататын;
2. клечатканы ашытатын;
3. крахмал мен олигосахаридтерді қорытатын;
4. сүт және ... ... ... липидтерді (майларды) ыдырататын және т.б.
Мес қарында ... уақ ... ... және ... ұсақ ... ... де
кездеседі. Олар азық ... ... ... ... ... ... ерітіп, қантты ашытады,гликогенді, амин
қышқылдарын, В тобындағы ... ... ... ... ... органикалық заттардың негізгі бөлігі (80 пайызы)
көмірсулардан- клетчатка, крахмал, әртүрлі ... ... ... 40 ... ... 75 ... ал ірі ... 80 пайызға дейін
көмірсулар болады. ... ... ... ... ашу ... жатады. Дегенмен, көмірсулардың әр түрін
қорыту ерекшеліктері болады (схема).
Күйісті мал мес қарындағы көмірсулар ... ... ... ... күйіс кезеңі еріксіз акт- азық жентігін ... ... Мал ... жем шөптің азақтандыру аралығында мес қарыннан
ауызға қайтарылып, мұқият шайналып, қайта жұтылуын күйіс қайыру деп атайды.
Мал бір ... ... мес ... ... ... жын мөлшерін күйістік,
оны шайнау процесін – күйсеу, Ал осы ... ... ...
күйістеу кезеңі дейді. Күйіс малына аша тұяқ ... ... ... ... мен сірі табандылар (түйе, лама) жатады.
Күйіс қайтару ... ... ... ... ... Ол ... ... жұмыршақ, қарын сағаны мен өңеш тесігінің кілегей қабығын
тітіркендіруінен ... ... ... ... баро-, тангио-(жанасу)
және тензио-(керілу) рейепторларына бай келеді. Осы аймақтардан тітіркеніс
кезегі нерв арқылы сопақша ... ... ... ... ... ... ... нервпен қарын қабырғасының еттеріне, ... ... пен ... ... ... да , ... үйлесімді әрекеттерін
тудырады.
Күйіс қайтару процесі көмекей пердесінің жабық жағдайында малдың дем
алуға жасаған әрекетінен басталады. Осы ... ... ... ... да мес ... мен ... қысылады. Көкірек қуысының көлемі
үлкейгендіктен ондағы теріс қысым деңгейі с.б. 15- 20 ... 50-60 ... ... Осының салдарынан өңештің қарынмен ... ... ... ... де, оған ... мес ... жынның белгілі бір
үлесі сорылады. Осыдан әрі өңештің қарсы ... ... ... жынның өңешке өткен үлесі ауыз ... ... ... ... пердесінің жабық жағдайында мал пәрменді дем ... ... ... ... ... төменгі бөлігінде басталған
толқынды ... ... ... ондағы жынның қалдығы
қайтадан мес қарынға қайтарылады. Ауыз қуысындағы күйістіктің суық бөлігі
сығылып, кері жұтыладыда қою ... ... ... ... ... ... ... мес қарынның дорсалдық қапшығындағы ... ... ... ... ... құбылыс қайтадан қайталанады.
Мал азық қабылдасымен бірден күйістемейді. Ірі қара 30-70, ... ... ... соң ... бастайды. Түнде мал күйісті жиі қайтарады да,
тәулігіне 6-8 рет күйістейді. Әр күйіс кезеңі 40-50 минутқа ... ... ... қарынның күрделі қимылдары организмдегі гомеостазды сақтауға,
ас ... ... ... ... ... ... жыйырыту қабілеті аз
ғана уақытқа бұзылса, ас қорыту процесі нашарлап, малдың ... ... ... ... ... ретпен ырғақты түрде жиырылады.
Алдымен жұмыршақ пен өңеш науасы ... ... ... ... ... ... оның ... шамамен 1/3-ке кішірейеді де,
босаңсып алып, қайтадан мықты жиырылады ... ... ... ... ... ... жиырылуының екінші кезеңімен тұстас мес
қарынның әр түрлі бөліктері мына ретпен жиырылады: қарын кіре ... ... ... ... ... артқы үстіңгі құрыш, артқы
астыңғы құрыш. Дорсальдық қапшық ... ... жын ... ... қарында екі түрлі қимыл байқалады: дара және жұпталған. Алғашқы
жағдайда дорсалдық және вентральдық ... жеке ... ал ... олар ... екі ... ... Дорсальдық қапшық жирылғанда жын
вентральдық қапшыққа, ал ... ... ... ол ... кіреберіске, жұмыршаққа айдалып, жақсы араласады . Қарынның
жиырылу кезеңі ... ... ... ... ... ... ... астыңғы құрыш жиырылады. Әрбір жиырылу айналымы 1 минутқа,
үзіліс 20-25 ... ... ... 5 ... дорсальдық және
вентральдыққапшықтар 7-12 рет, жұмыршақ 5-6 рет ... ... ... ... ... ... де ... шығатын жол жабылады. Мес қарын қапшықтары босаңсыған кезде
қатпаршақ тұлғасы ... ... ... ... бөлігі ұлтабар жолына
айдалады. Қатпаршақ босаңсығанда оның ... сору ... ... жиырыла бастағанда қатпаршақ жолы ашылып, оның тұлғасы босаңсиды.
Осыдан соң ... ... жаңа ... ... ... ас ... ... өңделген қорек жеке-жеке үлеспен ащы ішекке ... Ащы ... ... ... ... ... аш ішекке, мықын ішекке
бөлінеді. Ащы ішекте қоректік заттар ең ... ... ... ... ... ... күрделі процестердің атқарылуына ішек қуысына
ферменттерге бай ас қорыту сөлдерінің ... және ... ... ... ерекшеліктері әсер етеді.
Ащы ішек ас қорыту жолының ең ұзын ... Оның ... ірі ... ... 20-25 м, ... 24-26, жылқы мен шошқада 20 м шамасында,
сыйымдылығы ас қорту жолы сыйымдылығының 20-30 пайызын ... Ащы ... өт, ... ... сөлі және ішек сөлі ... Осы ... ... әсерімен ішек қуысында белоктар-амин қышқылдарына,
көмірсулар-моносахаридтерге, ... мен май ... ... соңғы ыдырау өнімдері пайда болады. Аталған өнімдер ас ... ... ... денеге үлкен қарынмен сіңеді. Оған ішектің кілегей қабығының
құрылымдық ерекшеліктер мүмкіндік береді. Кілегейлі қабықтың ішек ... ... ... көп ... ... ... ... бір қабат призма тәрізді торшалармен көмкерілген. Олардың ... ... ... ... сүйеніші болады да, оның ... ... ... ... тамырлары,нерв ұштары, бірыңғай салалы ет
талшықтары ... ... ... 1 см –де ... ... ... орын ... Сондықтан ішектің ішкі беткейі барқыт түгіне ұқсас.
Осыдан ішектің сору (сіңіру) ... 20 ... ... ... ... ... 200 м2 .
Сонғы жылдары электронды микроскоптың көмегімен ішектің ... ... ... ... ... ... ... Оларды микробүрлер деп атайды. Әрбір торшаның бетінде 3
мыңға дейін микробүрлер болады, ал ... ... 1 ... ... ... 1 - ... 2- жүйке ...... 4 – ... 5 – ... тамырлары;
6 - бірыңғай салалы еттер.
миллионға дейін микробүрлер ... ... ... ... ... ... деп атайды. Түйеде микробүрлер ұлтабар ұшынан
бастап кездеседі (Т.Несіпбаев, Е.Б.Бегайлов). Осы ... ... ... тағы да 30 есе ұлғайтады.
Сонымен, ашы ішекте қоректік заттар ақырғы өнімдерге дейін ... оңай ... ... - ... ... түзіледі де, олар сіңіру
беткейі арқылы қан немесе ... ... Ащы ... ... ірі ... метр, қой мен ешкіде 24-26 , жылқы мен шошқада – 20 ... ... ... ас ... ішекте өңделген химус біртіндеп тоқ ішекке ... Тоқ ... жиек ... ... ... ... жылқыда қартадан), тік
ішектен тұрады. Тоқ ішек ащы ... ... әлде ... кеңірек келеді.
Оның жалпы ұзындығы сиырда 6-13 метр, ... 3,5-10 ... ... 6-9 ... сыйымдылығының күйіс малында қорту жолының 11-15 пайызы, жылқы мен
қоянда 40-60 пайыз ... Тоқ ... ... ... бүрмелер
жоқта, көптеген бокал тәрізді торша болады. Ас қорыту жолының бұл бөлімінде
сөл аз ғана ... және оның ... көп ... ... ... ... ... 7,6-9,0.
Тоқ ішекте ас қорыту жолының алдыңғы ... ... ... ... ыдырайды. Бұл процесс ащы ішектен келіп түскен
ферменттер мен ондағы алуан түрлі микроорганизмдердің (1 грам ... ... ... болады) әсерімен жүреді. Ішектің бұл бөлімінде қорытылмаған
белок қалдықтары шіріп көмірсулар ашиды. Көмірсулардың ашу ... ... май ... ... ... түзіледі.
Бүйенде, мес қарындағы сияқты белоктар ыдырап, амин ... ... ... пайда болып бактерия белоктары ... ... ... ... ... және кері ... отырады. Бүйен мен мес
қарын арасында үйлесімді ... ... мес ... ... микробиологиялық процесті күшейсе, олар бүйенде бәсеңсиді және,
керісінше, бұл процестер мес ... ... ... – күшейеді.Тоқ
ішекте белоктардың айтарлықтай көп мөлшері ыдырап, организмге сіңеді.
Жылқыларда белоктың 39 ... ... 31, ... 30 ... тоқ ... ... малы тоқ ... өткен клетчатканың 30 пайызын қорытып,
олар негізінен ҰМҚ ... ... Тоқ ... ... ... ... көмір қышқыл газы, күкіртті сутегі және уытты аминдер-
крезол, ... ... ... ... Бұл улы заттар қанға сіңіп, бауырға
тасымалданады да, сол жерде ... ... ... глюкурон қышқылымен
қосылып, залалсызданады. Сонымен қатар тоқ ішекте әр түрлі ... ... ... ... ... ... ...
копростеринге айналады. Тоқ ішек ... ... мен ... ... ... ішек ... ... жылдамдығы 9-10 есе баяулап, ас қорыту процесі
аяқталады, мұнда ... ... ... ыдырау өнімдері сорылады. Тоқ
ішекте судың пәрменді түрде сорылуы ... азық ... ... ... ... ... ... орта есеппен 10-20 пайыз протейн,
5 пайыз май, 40 пайыз клетчатка, 35 ... ... ... 5 ... ... ... ... 35-50 пайызы өлі микроорганизмдерден тұрады.
Бүйенде орта ... ... ... 100 г ... ... 6 г
шамасында ҰМҚ түзіледі. Бүйендегі микроорганизмдер қиын ... ... ... амин қышқылдарын, төменгі қатардағы май қышқылдарын,
аммиак сияқты қосылыстар түзеді. Май қышқылдары қанға сіңіп, ... мен ... ... ... Бүйендегі белоктың жалапы
мөлшерінің 13 пайызы бактериялар, ал 25 ... ... ... Бұл микророганизмдер қартада қорытылып, олардың
құрамындағы белоктар организмі үшін ... ... ... көзі ... ... ... қатар тоқ ішекте микроорганизмдердің
қатысуымен В тобындағы дәрумендәрілер және К ... ... ... дәрумендәрілерді түзетін бактериялармен қатар, оларды пайдаланатын
микроорганизмдерде өседі. Бұл микроорганизмдер тобы ... бір ... ... ... де, сол ... ... түзу және пайдалану
процестері реттеліп отырады.
Нәжіс бөлу (дефекация).
Азық қорыту жолында қорытылмаған азық қалдығы тоқ ішек ... ... ... ... ... ... да, тік ішекке өтеді. Осы
нәжіс массасын сыртқа шығаруды қамтамасыз ететін күрделі ... ... ... ... ... faecis – ... қою қалдық деген мағына
береді) деп атайды. Бұл актыда екі ... ... ... ... ... ... және ... – нәжіс шығару.
Дефекация тік ішектің кілегей қабығын жиналған нәжіс массасының
тітіркендіруінің нәтижесінде ... Бұл ... тік ішек ... ... ... 50-60 мм ... ... Тік ішектен қозу
импульстері вегетативтік жүйке тармақтарымен ... ... ... ... ... ... Одан орталыққа тепкіш жолдармен
қозу импульсі ішкі (бірыіңғай салалы ... және ... ... ... қысқыштарға бағытталады. Орталықтан келген қозу ... ... ... тік ... ... жиырылуы күшейеді.
Дефекация кезінде құрсақ еттері мен көкет жиырылып, мал ... ... ... жоғарылайды. Бұл еріксіз жүретін рефлекс. Сонымен қатар
гипоталамус пен үлкен ми жарты шарларының әсерімен ... ... ... реттеледі. Оның себебі сыртқы қысқыш ... ... ... ... ... ... ... жүйке арқылы ауырсыну түйсігі, ... ... ... ... ... ... тік ... жиырылуы күшейеді.
Үй жануарлары (ит пен мысықтан басқалары) ... ... ... ... не жатып та бөле береді. Нәжіс бөлу жиілігі, бөлінгенқидың
мөлшері, оның қоюлығы малдың түріне байланысты.
Түрлі жануарлардың нәжіс бөлу ... мен ... ... ... ... ... ... мөлшері, кг |Нәжістің |
| ... | ... ... |
| ... | | ... қара |12 |22 |84 ... |8 |16 |70 ... |6 |2 |65 ... |4 |1,7 |72 ... |3 |0,2 |75 ... |7 |0,12 |50-75 ... |5 |0,04 |72 ... түрі мен ... ... ... ... ас ... жолынан өту
жылдамдығы да өзгеріп отырады. Күйіс ... ... ас ... ... ... ... ... салыстырғанда жын жылдамырақ
өтеді. Тоқ ішек арқылы жын күйіс ... ... ... Ас ... ... аялдау уақытын 100 пайыз деп алса, оның жеке бөлімдерінің
үлесі төмендегі көрсеткіштер тиеді. Сиырда – мес қарын мен ...... ... – 6, ащы ... –5, ... – 3, қима мен тік ... – 6
пайыз. Жылқыда – қарынға – 25 , ащы ... – 10, ... – 35, ... ... ... – 30 ... ас қорыту жүйесінің түрлі бөлімдерінде аялдау мерзімі және оның
жылжу ... ... ... оның ... мен ... ... белоктар көлемді азықтың ішек бойымен өтуін жылдамдатады.
Қолданылған әдебиеттер:
1) “Жануарлар физологиясы” 1 – ... ... ... “Қайнар” 1995.
2) “ Жануарлар физологиясы” 2 – том,
Т. Несіпбаев ...... ... ... және ... ... Алматы ... ... ... ... ... ... П. Скрипниченко Алматы 1979.
4) “Жануарлар физиологиясы”
Т. Несіпбаев ... ... ...... с.-х. ... А.Н., ... Н.У. М., 1991.
.
-----------------------
Полимерлер
Крахмал
Клетчатка
Гемицеллюлоза
Пектин.
Мальтоза
Целлобиоза
Қышқылдар мен пентоздар
Галактурон қышқылы.
Фруктоза
Глюкоза
Глюкоза
Микробтар денесінің полисахаридтері.
Пирожүзім ... май ... ... ... ... ... заттар (мес қарын қабырғасында.)
Майлы қышқыл
Пропион қышқылы

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аналықтардың бедеулігі. Аталықтардың белсіздігі. Туғанан кейінгі аурулар3 бет
Герефорд асыл тұқымды малының өнімділік қасиеттерін зерттеу58 бет
Некробактериоз28 бет
Сүтті және етті бағыттағы ірі қара32 бет
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
"балықтардың ас қорыту жүйесі"3 бет
Ірі қара мал гигиенасы8 бет
Ірі қара мал гигиенасы жайлы3 бет
Ірі қара малының гигиенасы3 бет
Ірі қара малының гигиенасы жайлы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь