Қазақстан территориясында кездесетін жабық тұқымдылар, папоротниктәрізділер, плаунтәрізділер қатарларына жататын дәрілік өсімдіктер

1. ДАЛАЛЫҚ ҚЫРЫҚБУЫН —ХВОЩ ПОЛЕВОЙ
2. ЕРКЕК УСАСЫР — ПАПОРОТНИК МУЖСКОЙ
3. ҚЫРЫҚБУЫНДЫ КЫЛША —ЭФЕДРА ХВОЩЕВАЯ
4. ТАҢДАМАЛЫ ПЛАУН . ПЛАУН БАРАНЕВЕЦ
5. КӘДІМГІ ҚАРАҒАЙ . СОСНА ОБЫКНОВЕННАЯ
Далалық қырықбуын — қара түсті, ұзын, 1,5 метрге дейін тереңдеп өсетін тамыр сабағы бар, көп жылдьқ шөп тектес өсімдік. Өсімдіктің кектемдік және жазды сабақтары болады. Ерте көктемде тамыр сабағыны биіктігі шамамен 20 сантиметрге жетеді, қоныр немесе қызыл түсті, өн бойында көптеген бутақтары бар. Сабактың бунақтар арқылы қосылған жерлерінде 7—8 коңыр түсті тісшелері бар. Бұл тістер жоғары карай қынап сыкылды сабақты коршай орналасады. Сабақтың ең ұшында споралы капшығы бар. Споралар пісіп жерге шашылғаннан кейін олардың орнында биіктігі жарты метрдей, тұқым бермейтін жасыл қоңыр түсті жаздык сабақ пайда болады. Бұл сабақта да көптеген бунактар бар. Өсімдіктің осы бунақтар арқылы косылған жерімен айнала жапырая өседі.
Қырықбуынның бұдан да басқа шалғындық қырықбуын деген түрі кездеседі. Оның сабағы төрт қырлы және ұзына бойына созылған сайлары бар, өзі жасыл түсті болып келеді. Далалык кырыкбуынның сабағы жұмыр, кедір-бұдыры жоқ. Шалғындық қырықбуынньң дәрілік қасиеті жок. Сондықтан оны дала қырыкбуынымен шатастырып алмау керек. Далалық қырықбуын арамшөп ретінде егістік жерлерде, өзендердің жағаларында, кұмды жерлерде, орманды аймактарда өседі. Дәрі жасау үшін далалық қырыкбуынның жаздық көк сабақтарын жинайды. Құрамында эквизетонд —деген сапонин және экзитин деген алкалоид, флавоноидтар алма, аскорбин, қымыздық, кремний қышкылдары, майлар, белоктар, углеводтар бар.
"Далалық кырықбуыннан жасалған дәрілердің қан тоқтататын, несеп айдайтын, кабынуға қарсы әсер ететін, микробтарды жоятын касиеттері бар. Осыған байланысты бұл өсімдікті қан айналысының нашарлауына, пайда болған ісіктерді, бүйректің және куықтың қабынуларын емдеу үшін пандаланады. Сонымеп қатар жатырдан және геморрой түйіндерінен қан кеткенде, куыққа және бүйрекке тас байлапғанда, өкпе кабынуына байланысты, өкпе қуысына сары су жиналғанда емдеу үшін қолданылады. Далалық кырықбуынды ұзаққа созылған жаракаттарды, туберкулезді емдеу үшін де пайдаланады. Кейбір ғалымдар бүл өсімдікпен гипертония ауруын, атеросклерозды, бауырдың және асқазан жолдарының ауруларын емдейді (Н. Г. Козалева).
Әйелдердің етеккірі шамадан тыс келгенде жұмыршақты, далалык, кырықбуынды теңдей етіп алып пайдаланады. Далалық қырықбуынмен бүйректін кенеттен және жедел қабынуын емдеуге болмайды, себебі оның бүйректі тітіркендіруі мүмкін.
Дәріні дайындау және қолдану тәсілі. Далалық қырықбуын шөптерінің 50 грамын қайнап тұрган 1 стакан суға салып, жарты сағат түндырады, 3 қасыктан ' күніне 3—4 рет ішеді. Ұзаққа созылған жарақаттарды емдеу үшін өсімдіктің 60 грамын 1 литр суға тұндырып, компресс жасап пайдаланады.
        
        ДАЛАЛЫҚ ҚЫРЫҚБУЫН —ХВОЩ ПОЛЕВОЙ
Далалық қырықбуын — қара түсті, ұзын, 1,5 метрге дейін тереңдеп өсетін
тамыр сабағы бар, көп ... шөп ... ... ... ... ... ... болады. Ерте көктемде тамыр сабағыны биіктігі шамамен ... ... ... ... қызыл түсті, өн бойында көптеген бутақтары
бар. Сабактың бунақтар арқылы қосылған жерлерінде 7—8 коңыр түсті тісшелері
бар. Бұл тістер ... ... ... сыкылды сабақты коршай орналасады.
Сабақтың ең ұшында споралы капшығы бар. Споралар ... ... ... олардың орнында биіктігі жарты метрдей, тұқым бермейтін жасыл қоңыр
түсті жаздык сабақ пайда болады. Бұл ... да ... ... ... осы бунақтар арқылы косылған жерімен айнала жапырая өседі.
Қырықбуынның бұдан да басқа шалғындық қырықбуын деген түрі ... ... төрт ... және ... ... ... ... бар, өзі жасыл
түсті болып келеді. Далалык кырыкбуынның сабағы жұмыр, ... ... ... ... қасиеті жок. Сондықтан оны дала
қырыкбуынымен ... ... ... ... ... ... ретінде
егістік жерлерде, өзендердің жағаларында, кұмды жерлерде, ... ... Дәрі ... үшін ... ... жаздық көк
сабақтарын жинайды. Құрамында эквизетонд —деген сапонин және экзитин деген
алкалоид, флавоноидтар ... ... ... кремний қышкылдары,
майлар, белоктар, углеводтар бар.
"Далалық ... ... ... қан ... ... кабынуға қарсы әсер ететін, микробтарды жоятын касиеттері бар.
Осыған байланысты бұл өсімдікті қан айналысының нашарлауына, ... ... ... және ... ... емдеу үшін пандаланады.
Сонымеп қатар жатырдан және геморрой түйіндерінен қан ... ... ... тас ... өкпе ... байланысты, өкпе қуысына сары су
жиналғанда емдеу үшін ... ... ... ұзаққа созылған
жаракаттарды, туберкулезді емдеу үшін де пайдаланады. Кейбір ғалымдар бүл
өсімдікпен гипертония ауруын, ... ... және ... ... ... (Н. Г. ... ... шамадан тыс келгенде жұмыршақты, далалык,
кырықбуынды теңдей етіп алып ... ... ... ... және жедел қабынуын емдеуге болмайды, себебі оның ... ... ... және қолдану тәсілі. Далалық қырықбуын шөптерінің 50
грамын қайнап тұрган 1 ... суға ... ... ... ... 3 ... күніне 3—4 рет ішеді. Ұзаққа созылған жарақаттарды емдеу үшін өсімдіктің
60 грамын 1 литр суға тұндырып, компресс жасап пайдаланады.
ЕРКЕК ...... ... усасыр — биіктігі 1 метрге дейін жететін, көп ... шөп ... ... ... ... ... ... көптеген жіңішке, қосалқы
тамырлары бар. Тамыр сабағын қазып алып ... ... ... ... қалған жапырақтары сағақтарының әлі де көк ... ... ... ... ... тұрғандығын байқауға болады. Тамыр сабақтың сырт
жағы қоңырқай түсті, ал қабығын ... ... ішкі ... ашық жасыл
түсті екендігін байқауға болады. Осы ... ... ... ... ... бір топ жас ... өсіп ... Жапырақтары әбден жайылғанға
дейін спираль сияқты ораулы болады. Оның біртіндеп ... ... ... екі ... да ... қауырсыны сияқтанып тізілген көптеген
жапырақтар өсіп шығады. Жапырақтары ұзынша келген эллипс тәрізді, ... әрі ... ... ... ... ... айларында усасыр жапырақтарының астынғы жағынан екі қатар
болып қоңыр түсті споралы сорустар пайда болады. Споралар піскеннен ... ... де, ... өсе ... ... усасыр қылқан, жапырақты
ормандарда, бұталардың арасында, таулы беткейлерде өседі. Дәрі жасау үшін
оның ... ... ... ... ... Усасыр құрамында флаваспида
кышқылдары, альбаспидин, ... ... ... бар. Бұл ... әсіресе
аспидииол бұлшық еттерге у ретінде әсер етеді. Осыған байланысты ішек
құрттары ... ... ... ... ... ... дәрілерді тек дәрігердің
бақылауымен ғана пайдалануға болады. Ғылыми медицинада бұл ... ... ... үшін ... Халык медицинасында еркек усасырдың
тұнбалары ревматизмге карсы ванна жасау үшін пайдаланылады.
ҚЫРЫҚБУЫНДЫ ... ... ... ...... 2,5 метрге жететін бұталы, көп ... ... ... жуан ... ... ұзындығы 20-30
сантиметрдей жас бұтақтар өсіп ... ... ... ... ... ... ... Гүлдері майда, бір жынысты,
бірнеше ... ... ... ... ... айларында гүлдейді.
Август айында кызыл түсті, етті, бір тұкымды ... ... ...
домалақ, кара қоңыр түсті дәнек. ... ... ... ... ... Дәрі жасау үшін өсімдіктің жас бұтақшаларын бір жылда
екі рет — ... ... және ... ... ... ... эфедрин, псевдоэфедрин, метилэфедрин, аскорбин қышқылы ...... ... эфедриннің қан қысымын көтеретін, бронхтарды
кеңейтетін касиеті бар. Осыған байланысты қырыкбуынды кылшаны кан ... ... ... ... көкжөтелді емдеуге пайдаланады.
Казакстанда өсімдіктің кос ... ... ... Қузьмич шөбі деп
аталатын түрі де кездеседі.
Кузьмич шөбі — кос ... ... ... ... ... ... биіктігі
30-40 сантиметрдей. Қабығы сүрғылт түсті, бұтақтары жасыл сары. Жапырақтары
бір-біріне қарама-карсы орналаскан, майда, сабақты айнала ... ... ... ... ... ... ал ... гүлдерінін
масақшалары екі-екіден өсімдік бұтактарының ұштарына шырмалып тұрады, әрі 2-
3 жапырақшамен ... ... ... ... етті ... ... ... шөбі май-июнь айларында гүлдейді. Жемісі июль айында ... ... ... ... ... беткейлерде еседі. Дәрі жасау үшін
өсімдіктің жас бұтақшаларын август ... ... ... алады.
Өсімдіктің Кузьмич шөбі деп аталатын себебі бар. Өткен ғасырда Федор
Кузьмич Муховников деген шаруа ... ... мен ... ... ... ... бұл ... жасалған дәрілер кейбір ауруларға әсер
етпейді. Оның да себебі анықталды. ... ... ... ... аз, ... көп ... Сондықтан елімізде эфедрині көп өсімдік
іздестіріледі. Соның нәтижесінде қырықбуынды қылша табылды. Екі ... ... ... ... ... ... мен ... халық
арасында тек қана Кузьмич шөбімен емдейді.
Кузьмич шөбін ... ... ... ... шөбін. 1 ас
қасығын 1 стакан қайнаған суға 10 ... ... да, 1 ас ... және кешке тамақ алдында ішеді.
ТАҢДАМАЛЫ ПЛАУН – ПЛАУН БАРАНЕВЕЦ
Таңдамалы плаун — мәңгі көгеріп тұратын, көп жылдық, ... ... 20-25 ... ... және тік ... ... ... бар.
Жапырақтары жіңішке, сопақша келген, қияқ тәрізді, ұштары өткір, ... ... Бұл ... ... ... орта шеніндегі және
жоғарғы бөлегіндегі ... түп ... ... ... ...... ... жоқ.
Таңдамалы плаун қышалы ормандардың ішінде өседі. Дәрілік максат үшін
өсімдіктің жер бетіндегі бөлігін пайдаланады. ... ... ... ... және Л8 ... алкалоидтар бар. Халық медицинасында
бұны дәрі ретінде пайдаланылады.
1954 жылы профессор И. В. Стрельчук таңдамалы плаунды ... үшін ... ... Осы ... ... ... 5 проценттік тұнбасы маскүнемдікті емдеу үшін колданылатын болды.
Таңдамалы плаун мөлшерден артық қолданылса, өте ... у ... ... ... Оның ... ... бір сырқаты бар кейбір ауруларға және
жасы 60-тан асқан адамдарға таңдамалы плаунды ... ... бұл ... емдеу дәрігердің бакылауымен тиісті
ауруханаларда ғана ... Ол үшін ... ... 4 ... ... ... алмауы шарт. Бесінші күні ауру тандамалы плаунның 5
проценттік тұнбасынан жарты стакан ішеді. ... 3-15 ... ... ... 3-6 мл арақ ... және ... Ауру артынша қатты локсып,
құсады. Осылайша бірнеше күн ішінде ауруды 2-3 рет құстырса, маскүнем ... ... ... ... ... ... жыл немесс 1 жылдан
кейін тағы да бір-екі рет осылайша қайталап емдеуге болады.
Таңдамалы плаунның 5 ... ... ... жасайды: 10 грамм
ұнтақталған өсімдікті 200 мл суға салып 15 минут жайлап ... ... ... 200 ... ... ... су ... және оны
сүзіп алады да, тоңазытқышта сақтайды. Сақтау мерзімі — 2 күн.
КӘДІМГІ ҚАРАҒАЙ - ... ... ... ... биіктігі 30 м дейін жететін ағаш. Мамыр-
маусым айларында аталық масақшасы мен ... ... ... ... ... айдан кейін піседі. Дәрілік шикізат үшін қарағайдың бүршігін, көктемгі
өркенін, қылқан ... ... ... Өсімдік бүршігін қыста және
көктемде, сағызын сәуір-қазан айларын-да, жапырағын жыл бойында жинайды.
Қазақстан жерінде Торғай ... ... ... ... ... Семей қарағайлы орманында, Кекшетау, Ақтөбе, Батыс және ... ... ... ... және ... ... кездеседі.
Құмды топырақта, өзендер аңғарында, дала аймағы-
ның ойықты жерлерінде, сазды және адырлардың тасты ... ... ... ... ... мәліметі бойынша Қазақстандағы
қара-ғай орманының көлемі 600 мың гектарға жетеді. Олар ... - ... және ... ... ... ... тек ... көбейеді.
Вегетативтік түрмен көбеймейді.
Химиялық қурамы. Бүрші-гінде - эфир ... илік және ащы ... ... ... немесе өсуін баяулататын биология-лық заттар
(фитонцит), жапы-рағында- С ... ... ... илік ... алкало-
идтар, фитонциттер, эфир майы (а-и бета-пинен, ... ... ... ... ... ... мен ... антоциандар бар. Ағашты кескеннен қалған түбірі мен ... ... ... ... ... айыру арқылы скипидар,
канифоль, қарамай (деготь), көмір алынады. Қара-ғай ... ... ... ... қатты терпентин (тер-пентин және камфор ... ... ... ... ... ... ... түсіргіш, несеп
айдағыш, залалсыздандырғыш дәрі. Тыныс жолдарының қабы-нуын ... ... ... 20 г өсімдік бүршігін бір стақан ... ... ... ... мен ... - С ... ... кезі.
Оны қырқұлақ ауруынан сақтану және емдеу үшін қолданады. Жапырақ сығыны мен
оның түндырмасын ван-наға салып, орталық нерв жүйесінің ... ... май ... нерв ... зат ... процесінің бүзылуынан
буын-ның жуандап, сырқырап, ісінген ауыруын кетіргіш және ... ... ... ... ... қабығының қабынуына, созылма-
лы өкпе ауруларына залалсыздандырғыш және ... ... ... ... ... ... жатқан науқас бөлмесін бүркіп шашу
арқылы емдейді. Скипидармен бүйрек және ... ... ... ... ... ... тұндырма дайындайды. Қарамайымен
тері ауруларый (бөртпе, қабыр-шақты, теміреткі, қотыр) ... ... ... ... кеңірдек торабының қабынуын, сарып,
шемен ауруларын емдейді. Қуықтың қабынуына, сарып науқастарына, өт айдағыш,
спиртті тұндырмасы өкпе құрт және бас ми ... ... қан ... ... ... тамыр жолдарының науқастарына ем. ... қан ... ... реттейді. Қытайда қарағай, қарамай
қақырық түсіргіш, ауыруды басатын және несеп айдағыш дәрі-дәрмек. ... ... ... ... ... ... ... мате-риалдарының
негізгі қоры. Көптеген целлюлоза, белокты ашытқы, т. б. енімдер өндіріледі.
Әсемдік және ... жел мен су ... ... өсімдік.
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Биология факультеті
Ботаника кафедрасы
РЕФЕРАТ
Қазақстан территориясында кездесетін
жабық тұқымдылар, папоротниктәрізділер,
плаунтәрізділер қатарларына жататын
дәрілік өсімдіктер
Тексерген: ... доц. ... ... маг. 2 курс ... ... 2007

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Консорция. Түрлік консорция. Популяциялық эндоконсорттар. Эпиконсорттар. комменсалдар. даралардың және популяцияның ассосациялануы13 бет
Консорция.Түрлік консорция.Популяциялық эндоконсорттар.Эпиконсорттар.Комменсалдар.Даралардың және популяцияның ассосациялануы.Биотрофикалық, сапротрофикалық, экотопикалық ассосациялану11 бет
Жабық тұқымдылар немесе гүлді өсімдіктерге сипаттама27 бет
18-19 ғғ. Қазақстан территориясындағы ұлт-азаттық қозғалыс14 бет
Altheae officinalis L (Дәрілік жалбызтікен) өсімдігі вегетативитік мүшелерінің онтоморфозгенезі38 бет
Aspergillus туысына жататын саңырауқұлақтардың эндоглюконаза гендерін прокариот жүйесінде экспрессиялау және клондау40 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
Lamiaceae тұқымдасының құнды дәрілік түрі25 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь