Құқықтық нигилизм


І. Құқықтық нигилизмнің түсінігі, түрлері.

IІ. Құқықтық нигилизмнің көрініс нысандары.

IІI. Құықтық нигилизмнің дамуына әсер етуші факторлар.

IV. Құқықтық нигилизммен күресудің жолдары.
Құқықтық мәдениетке қарама–қарсы бағыт – құқықтық нигилизм. Нигилизм қоғамда қабылданған, бүкіл адамға пайдалы, жағымды мұраларды, ғылым заңдарын, мәдени және моральдық қағидалар мен нормаларын, қоғамдық өнердің нысандарын т.б жоққа шығарып мойындамау. Ресейде, Германияда, Испанияда т.б европалық елдерде нигилизм XIX ғасырда қалыптасқан саяси реакцияшыл ағым. Болашақта құқықтық мемлекетте қоғамды әкімшілік органдар басқарады. Қазіргі заманда саясатшылар, заңгерлер, ғалымдар құқық пен мемлекет адам қоғамымен бірге өмір сүру керек дейді.
Нигилизм әлеуметтік құбылыс, оның аз да болса дұрыс бағыты болады. Мысалы, Ресейдегі патшалық саяси-экономикалық режимге демократтардың қарсы күресі (XIX ғ.). Кеңестік дәуірде тоталитарлық саяси басқару жүйесіне еліміздегі қарсы күрес. Бұл саяси күрестердің стратегиясы дұрыс, тактикасы - күресті жүргізу нысаны реакцияшыл бағытта болды- террор, төңкеріс т.б. Бірақ бұл саяси ағымдарды нигилизмге толық жатқызуға болмайды.
Нигилзмнің өзіне тән белгі-нышандары: субъективизм, волюнтаризм, үстемділік, асыра сілтеу, террор, төңкеріс, контрреволюциондық т.б. Нигилизмнің саяси бағыттағы қозғалыстар әр елдерде әр түрлі нысанда үзіліссіз жүріп жатады. Постсоветтік республикаларда нигилизмнің түрлері, нысандары көбеюде. Олар әр түрлі саяси бағыттағы қозғалыстар, монархистер, социолистер, большевиктер т.б.
Бұл қозғалыстар қоғамның, халықтың өміріне көп зияндар келтіруде: рухани, моральдық, инабаттылық, адамгерщілік қасиеттерді жоюда, еңбексіз баю жолында, ар –ұятты, әдет-ғұрыпты, салт-дәстүрді аяқ –асты қылуда.
Бұл топтың біразы мемлекеттің ең жоғарғы басқару аппаратына орналасып алған. Қазіргі кезде постсоветтік республикаларда нигилизмнің көріністері жоғары мемлекеттік басқару органдарының іс - әрекетінен байқала бастады. Социолистік жүйеден нарықты экономикалық жүйеге көшеміз деп еліміздің экономикалық, әлеуметтік байлығын талан – таражға салып, өздері байып, жұртты қутақырға отырғызады.
Құқықтық нигилизмнің түрлері: - нигилизм санқырлы, өте қауіпті саяси ағым. Ол өзінің реакцияшыл тактикасын неше түрлі шым-шырақай өзгерістеге айналдырып халықты алдауға өте шебер. Осы реакцияшыл тактиканың негізгі түрлері:
1) Қоғамдағы құқықтық нормалардың талаптарын қасақана орындамау іс - әрекеті немесе әрекетсіздігі. Бұл құқық бұзушылық қылмыс немесе теріс қылық, қоғамға, ұжымдарға, адамдарға моральдық, материалдық, зиян келтіретін, адамдардың өміріне қауіп төндіретін қоғамға жат қылықтар.
2) Адамдардың жаппай заңды нұсқауларды орындамай, өздерінің ойдан шығарған нормасымен жүріп қоғамдағы азаттық, әкімшілік тәртіпті бұзу. Бұл мемлекеттің әлсіздігі.
3) Заңдардың арасындағы күрес нормативтік актілердің арасындағы қайшылықтар. Кейде заңға тәуелді нормалар заңнан жоғары болып кетуі де кездесіп жатады. Бұл нигилистік асыра сілтеу... Заңдардың, биліктің күресі – соғысы қоғамға өте қауіпті нигилистік іс -әрекет.
1) Ғ.С.Сапарғалиев, А.С.Ибраева «Мемлекет және құқық теориясы»
Алматы, 2007ж.
2) А.С. Ибраева, Ибраев Н.С. «Теория государства и права».
Алматы, 2003.
2) Ғ.С. Сапарғалиев. «Мемлекет және құқық теориясы».
3) Қ.Д. Жоламан «Мемлекет және құқық теориясы» Алматы, 2005ж
4) Д.К.Нурпеисовтың “Правовой нигилизм как препятствие на пути
построения правового государства” КазҰУ-ң Хабаршысы заң сериясы.
№ 1(33) 2005ж.
5) Венгеров А.Б. Теория государства и права. М., 1998.
6) Лившиц Р. 3. Государство и право в современном обществе:
необходимость новых подходов//Сов. гос-во и право. 1990.
7) Русинов Р.К. Теория государства и права: учеб. для ВУЗов. М., 1997.
9) Теория государства и права. Под ред. Матузова Н.И. и Туманова В.А.
М., 1997.

Интернет жүйесі:

1. http://ref.by/refs/21/3778/1.html

2. http://www.pravoteka.ru/enc/4590.html

3. http:/ref.by/refs/21/3541/1.html

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар:

І. Құқықтық нигилизмнің түсінігі, түрлері.

IІ. Құқықтық нигилизмнің көрініс нысандары.

IІI. Құықтық нигилизмнің дамуына әсер етуші факторлар.

IV. Құқықтық нигилизммен күресудің жолдары.

Құқықтық мәдениетке қарама–қарсы бағыт – құқықтық нигилизм.
Нигилизм қоғамда қабылданған, бүкіл адамға пайдалы, жағымды
мұраларды, ғылым заңдарын, мәдени және моральдық қағидалар мен
нормаларын, қоғамдық өнердің нысандарын т.б жоққа шығарып мойындамау.
Ресейде, Германияда, Испанияда т.б европалық елдерде нигилизм XIX
ғасырда қалыптасқан саяси реакцияшыл ағым. Болашақта құқықтық
мемлекетте қоғамды әкімшілік органдар басқарады. Қазіргі заманда
саясатшылар, заңгерлер, ғалымдар құқық пен мемлекет адам қоғамымен
бірге өмір сүру керек дейді.
Нигилизм әлеуметтік құбылыс, оның аз да болса дұрыс бағыты
болады. Мысалы, Ресейдегі патшалық саяси-экономикалық режимге
демократтардың қарсы күресі (XIX ғ.). Кеңестік дәуірде тоталитарлық
саяси басқару жүйесіне еліміздегі қарсы күрес. Бұл саяси күрестердің
стратегиясы дұрыс, тактикасы - күресті жүргізу нысаны реакцияшыл
бағытта болды- террор, төңкеріс т.б. Бірақ бұл саяси ағымдарды
нигилизмге толық жатқызуға болмайды.
Нигилзмнің өзіне тән белгі-нышандары: субъективизм,
волюнтаризм, үстемділік, асыра сілтеу, террор, төңкеріс,
контрреволюциондық т.б. Нигилизмнің саяси бағыттағы қозғалыстар әр
елдерде әр түрлі нысанда үзіліссіз жүріп жатады. Постсоветтік
республикаларда нигилизмнің түрлері, нысандары көбеюде. Олар әр түрлі
саяси бағыттағы қозғалыстар, монархистер, социолистер, большевиктер
т.б.
Бұл қозғалыстар қоғамның, халықтың өміріне көп зияндар
келтіруде: рухани, моральдық, инабаттылық, адамгерщілік қасиеттерді
жоюда, еңбексіз баю жолында, ар –ұятты, әдет-ғұрыпты, салт-дәстүрді
аяқ –асты қылуда.
Бұл топтың біразы мемлекеттің ең жоғарғы басқару аппаратына
орналасып алған. Қазіргі кезде постсоветтік республикаларда
нигилизмнің көріністері жоғары мемлекеттік басқару органдарының іс -
әрекетінен байқала бастады. Социолистік жүйеден нарықты экономикалық
жүйеге көшеміз деп еліміздің экономикалық, әлеуметтік байлығын талан
– таражға салып, өздері байып, жұртты қутақырға отырғызады.
Құқықтық нигилизмнің түрлері: - нигилизм санқырлы, өте қауіпті
саяси ағым. Ол өзінің реакцияшыл тактикасын неше түрлі шым-шырақай
өзгерістеге айналдырып халықты алдауға өте шебер. Осы реакцияшыл
тактиканың негізгі түрлері:
1) Қоғамдағы құқықтық нормалардың талаптарын қасақана орындамау
іс - әрекеті немесе әрекетсіздігі. Бұл құқық бұзушылық
қылмыс немесе теріс қылық, қоғамға, ұжымдарға, адамдарға
моральдық, материалдық, зиян келтіретін, адамдардың өміріне
қауіп төндіретін қоғамға жат қылықтар.
2) Адамдардың жаппай заңды нұсқауларды орындамай, өздерінің
ойдан шығарған нормасымен жүріп қоғамдағы азаттық, әкімшілік
тәртіпті бұзу. Бұл мемлекеттің әлсіздігі.
3) Заңдардың арасындағы күрес нормативтік актілердің арасындағы
қайшылықтар. Кейде заңға тәуелді нормалар заңнан жоғары
болып кетуі де кездесіп жатады. Бұл нигилистік асыра
сілтеу... Заңдардың, биліктің күресі – соғысы қоғамға өте
қауіпті нигилистік іс -әрекет.
4) Заңдылықты субъективтік, прагматикалық саясатпен ауыстыруға
талаптанған ағымдар да өмірде кездесіп жатады. Олар қоғамның
объективті дамуына көп зиян келтіреді.
5) Мемлекеттің билік және басқару органдарының арасындағы күрес
–қайшылықтар. Мысалы, Қазақстан Республикасының Парламенті
мен Үкіметінің арасындағы келіспеушіліктер.
6) Қоғамда адамдардың бостандығы, құқықтары, теңдігі толық
қамтамасыз етілмесе саяси нигилизмнің негізіне айналып көп
зиян келтіруі, соғысқа апаруы мүмкін. Мысалы, Россиядағы
чечен халқына қарсы соғыс.
7) Әртүрлі теориялардың арасындағы қайшылықтар, күрестер.
Мысалы, марксистік және буржуазиялық идеологияның күресі 50
жыл атом қаруын себепсіз дамытып дүние жүзіндегі халыққа
қауіп төндірді.
Жоғарыдағы айтылғандарды қорыта келіп, қазіргі замандағы нигилизмнің
неізгі нышандарына тоқтайық:
- нигилизмнің идеологиясымен уланған адамдардың мемлекеттік
аппараттың барлық деңгейіне, қоғамдық ұйымдарда барлығы ақиқат –
шындық.;
- нигилизмнің санқырлы сипаттарының түрлері парламентте,
Президенттік аппаратта, үкіметте, министрліктерде, заңды қорғау
органдарында көрініп қалып жүр;
- нигилистер жамандықтың ең сорақысы, қайырымсыз түрлерін
қолдануға құмар. Олар керегінде өтірік саяси, оппозициялық ұйым бола
қалады. Сөйтіп өзінің антидемократиялық, қастандық іс -әрекеттерін
жасай береді;
- олар мемлекеттік, саяси, моральдық, рухани, экономикалық,
діни органдардағы нигилистермен бірлесіп қоғамда жартылай ашық
реакцияшыл күшке айналады;
- Кеңес кезінде нигилистер қазіргі нигилистермен топтасып бірте
–бірте ашық (демонстративно) жауынгер, агрессивтік бақылауға
болмайтын реакцияшыл мафияға айналып отыр
Бұл күш, бұл мафия Кеңес Одағын талқандап, посткеңестік
республикаларды талан – таражға салып, олардың байлығын ашық түде
өзара бөлісуде.
Құқықтық нигилизмнен құтылу жолы:
- халықтың жалпы және құқықтық мәдениетін жақсарту;
- олардың моральдық және құқықтық санасын күшейту;
- заң шығарушылықтың сапасын көтеру;
- саяси – экономикадлық дағдарыстан тезірек шығу.
Қоғамға халыққа зияндығы жағынан құқықтық нигилизммен теңдес екінші
реакцияшыл саяси ағым – құқықтық идеализм. Идеализм құқықтың маңызын
шексіз мазақтайды. Олардың ұсынысы қанаушы таптың мүддесін қорғайтын
құқықтық нормаларды жойып жаңа демократиялық нормаларды қабылдаса
бәрі дұрысталады-дейді. Бұл жәй қиял...
Қазіргі біздің қоғамда көптеген қарама – қайшылықтар көрініс
тауып отыр, соның ішінде, бір жағынан құқықтық нигилизмнің таралып
бара жатқаны байқалады, екінші жағынан – құқықтық идеализм. Қанша
қызық болғанымен, бұл екі қарама-қайшы ұғым бейбіт өмір сүріп келе
жатыр, сонымен қатар құықтық мәдениетсіздіктің көрінісін айқындап
отыр.
Құқықтық нигилизмде заңдар ашық түрде бұзылады, орындалмайды,
құрметтелмейді,сыйланбайды, ал құқықтық идеализмде – заңдарда кейбір
мәселелерді шешудің ерекше бір күші бар деп қарайды. Қоғамдық сана
әрбір жаңа мәселелерге жаңа заң қабылдауын талап етеді. Бұл құбылыс
–құқықтық идеализм, романтизм немесе құқықтық феменизм деп аталады.
Қазіргі құқықтық нигилизмнің кейбір жалпы белгілерін көруге
болады. Олар:
- агрессивті және бағаланбайтын сипаты. Бұл қоғамның пайымдауынша
тәртіпсіздік немесе оның шегінен шығу болып табылады.
- тек қана азаматтардың, әлеуметтік және кәсіби топтармен қатар
мемлекетік құрылымдарда, заң шығарушы, атқарушы әне құқыққорғау
саласында кең таралуы:
- көптеген түрде көрініс табуы – қылмыстық түрден заңды, Парламентті
–Конституциялық түрден митингті – охлократиялық, элитарлық түрден
тұрмыстық түрлерге дейін барады.
- басқа да мемлекеттік, саяси, адамгершілік, ішкі экономикалық, діни
нигилизмдермен қосылып кетуі.
Құқықтық нигилизм – құқыққа, заңға, нормативтік тәртіпке деген
сезінбеу, құрметтемеу, халықтың негізгі бөлігінің құқықтық
тәрбиесіздігінен көрініс табатын әлеуметтік нигилизмнің бір түрі.
Бұндайда құқық екінше ролде. Құқықтық нигилизм – депрессияның,
сенімсіздіктің, өкінудің салдары.
Құқықтық нигилизм тар алғанда құқықтан бөлектеу; құқықтан бас
тартудан көрінеді, ал қоғам онсыз өмір сүруге тырысады.
Құқықтан бөлектену билік, басқару және басқарушыларда көптеген
көрінеді.
Құқықтан бөлектенуде 2 субъекті бар. Біреуі – құқық шығаратын
билік болса, екіншісі - осы заңды қолданатын ғылым.
Құқықтық нигилизм әбден бекінген қоғамда құқықтан бөлектенудің
бірнеше түрі болады:
1) легистік, онда заңнамаға деген қарсы көзқарас және заңсыз
әрекеттер көп таралған;
2) социологиялық, онда халық өзіндегі құқықтық тәртіпті бұрыс және
әділ емес деп есептейді;
3) құқықтық нигилизм, онда қоғам санасында бостандықтар мен
әлеуметтік теңдік негізгі құндылықтар болып саналмайды,
солардың негізінде қатынастар тұрғызуды қаламайды.
Адамдар белгілі бір шектің ішінде әрекет етуге үйренеді. Тұлға мен
құқық арасындағы байланыс үзіледі.
Қазіргі қоғамдық құқықтық санада рыноктік экономикадан
бөлектену көрініс тауып отыр.
Заң саласындағы олқылықтар, заңдағы қарама–қайшылықтар бұның
барлығы құқықтық білімнің, құқықтық мәдениетінің деңгейінің төмен
болуынан олар өздерін мемлекеттік мекемелердің алдында әлсіздігін
сезінеді; соның салдарынан барлығы құқықтық нигилизмге әкеп соғады.
Мысалы: азаматтар мен құқық қорғау органдарының қызметкерінің
арасында – соңғысы қандай іс - әрекет жасағанымен, ол заңды болып
шығатындай жай қалыптасқан. Құқыққорғау органдары қызметкерлерінің
заңсыз әрекеттер, тәртіпсіздігі, азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарын бұзатын әрекеттері қазіргі уақытта тәжірибиеде көрініс
тауып отыр.
Осыдан қылмыстық іс-жүргізуін жүзеге асыратын лауазымды
тұлғалардың міндеттерін азаматтардың процесуалдық құқықтарын кеңейтіп
бақылау керек. Заңгерлердің кәсіптілігінің негізі:
1) заңды құрметтеу;
2) тұлғаның адамгершілік қасиеттерін құрметтеу болып табылады.
Тарихта, кеңес мемлеттерінде, сонымен қатар Қазақстанда мемлекет
үлкен роль ойнаған, сондықтан құқық та авторитарлық репрессивті,
адамзат өмірінің барлық жағынан бақылау жасап отырады. Адам бұл
құқықтарда екінші орында болады; сондықтан ол құқықтан бөлектенеді.
Қазақстандағы заң шығару процесі азаматтарды құқықтан бөлектейді.
Халыққа заңдардың жобалары да, өздері де қолжетімсіз. Заң шығарушылар
құқықтық мәселелерді шешкен кезде халықпен кеңеспейді. Құқық
шығармашылыққа азаматтардың қатыспауы, бұл оларды құқықтан
бөлектейді. Ал құқық тек белгілі бір топтардың мүдделерін қамтамасыз
ету керек. Бұндай құқық мемлекеттік –ұжымдық емес, ол либералды құқық
болады.
Бұндай бөлектену мен күрестің демократия діннің рыноктық
экономикасы мен азаматтық қоғамның қабілетті либералды құқығы болуы
керек.
Құқықтық нигилизмнен арылу үшін азаматтық қоғамды дамыту керек.
Қазақстанда азаматтық қоғам бұл мемлекеттің институциясы. Ол шын
мәнінде мемлекетпен құрылған. Мемлекет тек қана жеке меншікті рұқсат
етіп қана қоймай, сонымен катар тәуелсіз бұқаралық ақпарат
құралдарын, қоғамдық ұйымдарына және т.б. рұқсат берді. Қазіргі
қоғамда мемлекет бостандық пен жеке меншіктің негізгі дистрибьютері
болып табылады.
Ал бұндай жағдайда коррупция болмай қоймайды. Құқықтық тәртіпті
мемлекет емес, азаматтық қоғам орнатады.
Құқықтық нигилизм 2 түрде болады: теориялық (идеологиялық) және
практикалық. Теориялық құқықтық нигилизмде құқықтық нигилизм туралы
ғалымдардың, философ, политологтардың құқықтан басқа құндылықтар бар
екенін дәлелдеу болып табылады.
Ал практикалық құқықтық нигилизмде осы көзқарастардың барлығы
практикада жүзеге асады, ал бұл көп уақытта мемлекеттің өз халқына
террорына айналады.
Құқықтық нигилизмдегі мемлекет бекіткен қоғамдарда халықтың
құқыққа деген жағымды, дұрыс көзқарасын орнату тіптен мүмкін емес.
Соның салдарынан қоғамда жаппай құқықтық нигилизм орнайды. Ал
мемлекеттің шығарған заңдары өз мемлекеттік органдары мен лауазым
иелерімен бұзылады. Бұндай жағдайда қоғамда ведомостволық құқықтық
нигилизм орнайды.
Құқықтық нигилизмнің мынадай көріністері бар:
1) қоғамдағы барлық заңдар мен басқа да нормативтік құқықтық
актілерді қасақана тікелей бұзу;
2) жаппай барлық заңдық ұйғарымдарды орындамау;
3) бір–біріне қайшы келетін нормативтік құқықтық актілерді
қабылдау;
4) заңдылықты саяси идеологиялық пайдалылыққа әдейі ауыстыу;
5) адам құндылықтарын бұзу, әсіресе адамның өмір сүруге , ар –
намысы мен қадір касиетін қорғауға немесе т.б. құқықтарын
бұзу, езу, таптау, шашу.
Құқықтық нигилизмнің көріністері әртүрлі: құқықтың рөлі менен
мазмұнына немқұрайлы қарау, құқық пен мемлекеттік құқықтық
институттарға сенбеу, келеңсіз қарау.
Құқықтық нигилизм – құқықтық сананың келеңсіз, бұрмаланған
жақтары болып табылады.
Құқықтық нигилизм – бұл тек қоғам өмірінің рухани жағы емес, сонымен
қатар қоғамдық жағдайдың әлеуметтік сипаты.
Құқықтық демогогия - құқықтық нигилизмнің бір көрінісі. Құқықтық
демогогияның мазмұны құқықтық нигилизмнің мазмұнына келіп тіреледі.
Құқықтық демогогия - тікелей немесе жанама алдау, жалған ниетпен
әрекет еткізу немесе ақпарат беру.
... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Құқықтық нигилизм туралы
Құқықтық нигилизм туралы мағлұмат
Құқықтық нигилизм - құқықтық мемлекет құру жолындағы кедергі
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет жайында
Құқықтық мәдениет
Құқықтық сананың функциялары
Құқықтық сана мен құқықтық мәдениет құқықтық әрекет етуді қамтамасыз ету
Ұлттық құқықтық мәдениеттің қалыптасуы
Құқықтық мәдениет жайлы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь