Оңтүстік Қазақстан облысының демографиялық жағдайын картографиялау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I. Оңтүстік Қазақстан облысының демографиялық жағдайын картографиялау
1.1 Демографиялық саясат туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4.5
1.2 Халық санының өсу және кему себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.6
1.3 Оңтүстік Қазақстан облысының халықтарына жалпы сипаттама ... ...7.10

II. Картографиялық белгілер және картографиялық бейнелеудің
тәсілдері
2.1 Картографиялық белгілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
2.2 Картографиялық бейнелеудің тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11.13

III. Жаңа картографиялық әдістемелер және карта құрастыру процесі
3.1 ГАЖ.дың карта құрастырудағы рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14.16
3.2 Зерттелетін аймақтың картасын құрастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16.20

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
Түркі әлеміндегі қазақ халқының қалыптасуына негіз болған, этно-генетикалық туыстықтың тамыры көне дәуірлерден басталады. Қазақ ұлтын құраған Қазақстан мен Орта Азия шегнде біздің заманымызға дейін өмір сүрген сақ, үйсін, қаңлы, түркі, түркеш, қарлұқ, оғыз, қимақ, қыпшақ, арғын, найман,керей, қоңырат, жалайыр, дулат, т.б. көптеген ру-тайпалар еді. Қазақ халқының тамыры тереңде жатқан тарихи дамуының нәтижесінде ХV-XVII ғасырларда оның қазіргі ұлттық аумағы қалыптасты. Қандай қиыешылықтар мен шапқыншылықтар болса да, қазақтар өз тілін, туып-өскен жерін сақтап қалды, этностық кұрауыштарын дамыта түсті.
Қазақстан Республикасының Коституциясында: «Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады; Оның ең қымбатты қазынасы – адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары», деп жазылған.
Демография қоғамдағы адам өмірінің қажетті, елеулі, сапалық құрылымын, қозғалысын, оның әлеуметтік-экономикалық өмірімен байланысын зерттеп, қорытады.
Егеменді ел болып, іргемізді бүтіндеп отырған кезде ұзақ жылдар бойы отаршылдық тұзағына түскен ұлттық санамыз қайта жанданып, даму үстінде
Өткен тарихымыздағы ұзақ уақытқа созылған өлкеміздегі отарлық «шеру» кезеңіндегі демографиялық процестер мен үрдістер арқылы бұрынғы бұзылған тепе-теңдікті қалпына келтіру деген талпынысымызды салыстыра, қадала зерттеуіміз қажет.
Демографиялық саясат – мемлекеттік тұрғыдан қоғамның ең өміршең және бастапқы қажет тіршілігін, атап айтқанда халықтың өсіп-өнуі мен сақталып дамуын, өлі-жітімі мен көрші-қонын және мекен-жайға дұрыс орналасуын қамтамасыз ететін маңызды аталмыш «бестаған» айналасын реттеуге арналған шара мен іс-әрекеттердің біртұтас жүйесін айтады.Демографиялық саясат әр түрлі әлеуметтік,экономикалық,денсаулық,экологиялық,құқықтық білім мен сыртқы саясат пен жүйелі түрде тығыз байланысты екенін және олармен өзара астарлас жатқанын ылғи да есте сақтау керек.
Демографиялық саясаттың негізгі мақсаты – Мемлекеттің дамуы, қоғамдық ахуалды және ұлттық мүддені қамтамасыз етуге арналдған өзіне ғана тән қажетінше тиісті,әрі тікелей тиімді жолдармен жетуді нысана етіп алады.Қазақстанның бүгінгі және өтпелі кезенің ескерсек Біздің Қазақстан үшін осы үшеуінің ең арзаны өз тұрғындары мен азаматтарына қоғамдық психологиялық жолмен әсер етуі тиімді болар еді.Демографиялық саясат ерлі-зайыпты адамдардың демографиялық мінез-құлқына және тұрғындардың миграциялық ой-пиғылының заң,құқықтық шараларымен әсер еткені шарт.
1. Кішібеков Д. Қазақ менталитеті. Кеше, бүгін, ертең. Алматы, Ғылым, 1999 жыл
2. Тәтімов М., Әлиев Ж., Дербестігіміз – демократиямызда. Алматы, Жеті жарғы, 1999 ж., 23-25 бет.
3. Тәтімов М. Қазақ әдебиеті, Алматы, Қазақстан, 1993 ж, 36 бет
4. О.А.Евтеев. Проектирование и составление социально-экономических карт. – Москва, 1999
5. Н.Н.Баранский, А.И.Преображенский. Экономическая картография. – Москва, 1962. 284с
6. К.А.Салищев. Картоведение. – Москва, 1990. 400с
7. К.А.Салищев. Проектирование и составление карт. – Москва, 1987. 240с
8. Агенство Республики Казахстан по статистике, 2005
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..........................................3
I. Оңтүстік Қазақстан облысының демографиялық жағдайын
картографиялау
1. Демографиялық саясат туралы
түсінік...................................................4-5
2. Халық санының өсу және ... ... ... облысының халықтарына жалпы сипаттама.......7-10
II. Картографиялық белгілер және картографиялық бейнелеудің
тәсілдері
2.1 Картографиялық
белгілер....................................................................
.....11
2.2 Картографиялық бейнелеудің
тәсілдері...............................................11-13
III. Жаңа картографиялық әдістемелер және ... ... ... ... ... ... Зерттелетін аймақтың картасын
құрастыру.........................................16-20
Қорытынды...................................................................
.....................................21
Кіріспе
Түркі әлеміндегі қазақ халқының қалыптасуына негіз болған, этно-
генетикалық туыстықтың тамыры көне дәуірлерден басталады. Қазақ ұлтын
құраған ... мен Орта Азия ... ... ... ... өмір сүрген
сақ, үйсін, қаңлы, түркі, түркеш, қарлұқ, оғыз, қимақ, қыпшақ, арғын,
найман,керей, қоңырат, ... ... т.б. ... ... еді. ... ... ... жатқан тарихи дамуының нәтижесінде ХV-XVII
ғасырларда оның қазіргі ұлттық аумағы қалыптасты. Қандай қиыешылықтар мен
шапқыншылықтар болса да, қазақтар өз ... ... ... ... ... ... ... түсті.
Қазақстан Республикасының Коституциясында: «Қазақстан Республикасы өзін
демократиялық, зайырлы, ... және ... ... ... Оның ең ... ... – адам және адамның өмірі, құқықтары
мен бостандықтары», деп ... ... адам ... қажетті, елеулі, сапалық құрылымын,
қозғалысын, оның әлеуметтік-экономикалық өмірімен байланысын зерттеп,
қорытады.
I.Оңтүстік Қазақстан облысының демографиялық жағдайын картографиялау
1.1 ... ... ... ... ел ... ... ... отырған кезде ұзақ жылдар бойы
отаршылдық тұзағына түскен ұлттық санамыз қайта жанданып, даму үстінде
Өткен тарихымыздағы ұзақ уақытқа созылған өлкеміздегі отарлық «шеру»
кезеңіндегі ... ... мен ... арқылы бұрынғы бұзылған
тепе-теңдікті қалпына келтіру деген талпынысымызды салыстыра, қадала
зерттеуіміз қажет.
Демографиялық ...... ... қоғамның ең өміршең және
бастапқы қажет тіршілігін, атап айтқанда халықтың өсіп-өнуі мен сақталып
дамуын, өлі-жітімі мен көрші-қонын және мекен-жайға ... ... ... ... ... ... ... реттеуге арналған
шара мен іс-әрекеттердің біртұтас жүйесін айтады.Демографиялық саясат әр
түрлі әлеуметтік,экономикалық,денсаулық,экологиялық,құқықтық білім мен
сыртқы саясат пен ... ... ... ... ... және ... ... жатқанын ылғи да есте сақтау керек.
Демографиялық саясаттың негізгі мақсаты – ... ... ... және ... ... қамтамасыз етуге арналдған өзіне ғана тән
қажетінше тиісті,әрі ... ... ... жетуді нысана етіп
алады.Қазақстанның бүгінгі және өтпелі кезенің ескерсек Біздің Қазақстан
үшін осы үшеуінің ең ... өз ... мен ... ... ... әсер етуі ... болар еді.Демографиялық саясат ерлі-
зайыпты адамдардың демографиялық мінез-құлқына және ... ... ... ... әсер ... ... байып,тиісті қаражат жиналған кезде ақшалай заттай көмекті балалы,
жас үйленген отбасына және жеке басты әйелдерге бере алатын жағдайға
жеткенде оны ... ... ... ... ... бір ... ... демографиялық саясаттық мемлекеттік деңгейге көтерілуінің бір
аймағы 1998 жылдың басында президенттің жанынан демография мен ... ... ... ... ... ... бұл туралы былай деген: «Тағы бір қауіпті құбылыс ... ... ... ... ... ... 1992 жылдан бері соғыстан
кейінгі 50 жыл ішінде тұңғыш рет біздің халқымыздың саны қысқара
бастады.Халық санын ... ... ... ... ... ... салық енгізу туралы ұсынысты көпшілік талқысына
салатын ойым барын да айтқанын едім.
Бұл ретте шетелдегі ... ... ... ... да ... ... ... Республика Үкіметі Президенттің тікелей
ұсынысымен ауыл-село тұрғындарына, әсіресе көп балалы отбасына және аз
қамтамасыз етілген жан ұяларға жәрдем ақы беруді ... ... ... тиым салу қатал қоғамдық пікір қалыптастыра отыра, жас
үйленгендерге несие беріп, оны 2-3-ші балаларды туғанда ретімен толық,
кейін оны ... ... өз ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін бірнеше алғы-шарттар белгілеуге
болады:
1. Гуманистік принцип ол адамның жеке бас ... адам құқы ... ... ... жеке ... ... ... сыйлау.
2. Демографиялық саясат халықтың тарихи өсіп- өну және даму
заңдылықтарына сүйенуі тиіс және ... ... ... ... кінәмшілдік және зорлау мен күштеу, тіптен ұлттың,
әлеуметтік, нәсілдік жағынан алалауы болмау керек.
4. Демографиялық жолмен кейбір әкімшілік қолданыстар тек ірі ... ... ... ... әрекет ретінде ғана қалу
қажет.
5. Саясат қолданыста біркелкі бола тұра жергілікті кей жағдайға
аймақтық,өлкелік,аудандық этникалық ... ... ... ... ... пен ... ... пиғыл бір ел ішінде әр
халықта әр түрлі болғанның өзінде мемлекет бір ғана мақсатты, өмірлдік
өз ... ... және ... ... ... өз ... Елдің ішкі демографиялық ахуалын біртұтас бағалай отыра, материалдық,
моральдық және медициналық ... жеке дара ... ... ... ... ... ... халықтың қалыптасу кезеңіне –бастап сипаттағанды жөн көріп
отырмыз. (3)
1.2 Халық санының өсу және кему себептері
Қазақ халқы ерте заманда қазіргі Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бастан кешіре отырып, шығу
тегінің және өзара араласудың жалпы ... ... ... ... ... жылы қазақ халқының саны 1 млн 100 мың адам болған. Бұл кезеңде
қазақ хандығы құрылып, орнықты. Қазақтар саны жағынан тез ... ... ... ... үлгерді.
1723 жылы болған «Ақтабан шұбырынды» жылдар демографиялық ... ... ... түсіріп тастады, ал 1725 жылы демографияның қайта өсу кезеңі
басталды.
Қазақ тарихындағы ең қайғылы кезең Кеңес үкіметі орнаған кезден
басталады. Патша жарлығына ... 1916 жылы ... ... соны 1917 ... ... және ... төңкерісіне ұласты.
1932 жыл – қазақ халқы үшін қаралы жыл болды. ... ... тең ... астамынан айрылды. Бұл процесс әуел бастан-
ақ мейлінше қатаң жаппай қуғындау мен террорға негізделді.
Жаппай жазалау мен ... ... ... ... ... жаппай көшіп
кетуін туғызды. Тек 1930 жылғы қаңтардан 1931 ... ... ... ішінде ғана 280 мың қожалық, 1 млн 70 ... адам ... ... 6,2 млн ... ... жылдары аштықтан 2,1 млн-ы
қырылды. Қазақтардың бұрынғы саны 40 ... ... ... ... ... ғана ... ... Геноцид саясатының салдарынан халық осындай
қасіретке ұшырады. 1927 жылғы болжам бойынша 1932 жылы Қазақстандағы ... ... саны 4,2 млн ... ... тиіс еді. Ал 1933 жылдың
ортасында жүргізілген санақта адам санын 1,5 млн-нан асыта алмады.1941-
1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы да ... өз ізін ... ... 350
мыңдай қазақ Отанына қайтып орлмады.
1926 жылдан 1959 жылдар арасында қазақтар саны 58,7%-тен – 29,8%-ке
құлдыраса, орыстар саны 20,5%-тен ... ... ... ... миграция ағымының көлемі 7 млн 600 мың адамға
жетті. 1960 жылдардың ... ... ... ... ... мол ... бұл бір ... ал екінші жағынан орыстардың өз жеріне қайта
бастауы бұрынғы күшпен ... ара ... ... ... ... Сөйтіп соңғы 1979 жылғы санақ бойынша қазақтардың 36,0%-ке
өскенін көруге болады.
1998 жылдың аяғында ағымды статистика бойынша Қазақстан тұрғындары кері
миграция ... 17 ... 15 ... ... ... 6-7 ... айтарлықтай
кеміді. Соның ішінде қазағы 8млн 250мың, орысы 4млн 620мың, қалған 3млн
130мыңы басқа ұлттар. 1989-1997 жылдар арасында жыл ... ... ... ... 24,4%-ке өссе, орыстар 21,3%-ке, ал басқа ұлт өкілдері
28,7%-ке кеміген.
Қазақ пен орыстың алшақтығы тоғыз ... ... ... ... ... алдағы кезде қарқынды болмақ. Мысалы 2010 жылы бұл ... ... 2020 жылы 5:1 ... деп ... ... ... ... облысының халықтарына жалпы сипаттама
Оңтүстік Қазақстан облысы
Облыс Республиканың ... ... ... ... құрамында 1932 жылы құрылған.
2005 жылдың 1-қаңтарына шаққанда облыс территориясы 117,3 мың ... ... ... ... шаққанда облыс халқы 2193,6 мың адамды құрайды.
Облыс халқының орташа тығыздығы (1км²-ға шаққанда) 18,7 адамды құрайды.
Облыс орталығы XII ... ... ... ... ... Шымкент
мен Астананың ара қашықтығы – 1458 шақырымды құрайды. Қалада 2005 жылдың
1-қаңтарына шаққанда 521,4 мың адам немесе облыс ... 23,8%-ы ... 12 ... 8 ... қаладан, 11 поселкеден, 874 селолық және
ауылдық ... ... Қала ... саны 880,7 мың адам (40,1%), ... саны 1312,9 мың адамнан (59,9%) тұрады
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... | | | | ... ... | |
| ... | ... | |
| | ... ... | | |
| | ... | ... |
| | ... ... | ... ... |
| | | | | ... ... |
|2002 |2079506 | | |32681 |25180 |25474 ... |2111893 | | |35717 |31440 |28794 ... |2150256 |1060915 |1089341 |42942 |30337 |29979 ... |2193556 |1082119 |1111437 |41982 |23797 |25767 ... ... және ... ... ... ... ... белгілер – бұл картаның тілі. Олар картаның мазмұнын
береді. Картографиялық белгілер – арнайы графикалық символдар – ... ... ... ... ... құдығы, шоссе,
батпақ, елді мекен, жергілікті жердің жер бедері, ауа температурасы, теңіз
ағысы және т.б.). Оларды нақты және ... ... ... ... ... ... желісін және халық тығыздығын көрсету үшін қолданады.
Сондықтан да картографиялық ... ... та, ... та мазмұнға ие
болады. Олар көрсететін нысандармен нақтылы байланыста болады.
Картографиялық белгілер екі функцияны атқарады: біріншіден, нысанның
түрін ... ... ... және т.б.) және ... ... ... және
сапалық мінездемелерін (мысалы, батпақтың өтімділігі, шоссе жамылғысының
түрі және т.б.), екіншіден, нысандардың кеңістіктік ... ... ... (ауа ... ... ... тығыздығы және
т.б.) анықтайды.
Әрбір белгі әр түрлі топтар үшін (бірақ қандай да бір нысандар үшін
біртекті топтар үшін) ... ... ... ... ... және
т.б. үшін. Картаны картографиялық белгілердің мағынасын түсіну үшін керек,
олардың мазмұнын, яғни бейнеленетін нысандармен, құбылыстармен және
процестермен байланысын түсіну қажет.
Белгілер техникалық талаптарға сай болу ... ... ... және ... ... ... формасы бейнеленетін нысандарға шартты. Олар
нысандардың кейбір жаұтарын ғана көрсетеді. Сондықтан да картографиялық
белгілерге кеңінен таралған ... ... ... термин өзін-өзі
ақтайды.
Жеке белгілер шектеулі функцияларды орындайды (нысанның орнын, олардың
түрін көрсетеді), бірақ белгілер жүйелері сондай-ақ нысандар арасындағы
өзара байланысты көрсетеді, яғни ақпарат ... ... ... ... ...... ... негізгі тәсілі ретінде картаның
масштабында көрсетілмейтін немесе аз ауданды алатын (картографиялық
белгілерге қарағанда) және де жалпы құбылыстарды көрсететін нысандардың
орнын көрсетеді. Мысалы, ... ... ... ... ... ... жеке ... ағаштар, ориентирлер және
т.с.с. Ұсақ масштабты тақырыптық және жалпыгеографиялық ... ... ... және ... ... ... көбіне басқа да функцияларды
орындайды: нысанның мазмұнын, оның уақыт бойынша өзгеруін көрсетеді.
Мысалы: елді ... ... ... ... ... (қала, қала
типтес ауыл, ауыл), халықтың санын көрсете алады. Белгілерді сондай-ақ
өнеркәсіптік және ауылшаруашылық орындарды, пайдалы қазбаларды бейнелеуде
қолдануға болады.
Сызықтар тәсілі
Сызықтар ... ... ... ... ... ... ... мысалы: су құбырын, тектоникалық жарылымдар сызықтарын,
мемлекет шекараларын, телеграф кабельдерін және т.с.с. үшін, екіншіден,
түзу ... ... ... үшін ... ... ені бойынша
көрсетілмейтін), мысалы, жолдар, өзендер және т.б қолданылады. Кейбір
сызықтар зональдық шекаралар ретінде (немесе шекаралық сызықтар)
қарастырылады, мысалы жағалық сызықтарды жер мен ... шегі ... ... ... ... ... ... нысандардың бағытын да
көрсетеді
Изосызықтар тәсілі
Изосызықтар деп карта бетінде сандық көрсеткіштері ... ... ... ... ... айтады. Изосызықтың классикалық
мысалы – горизонтальдар немесе изогипстер, яғни жер бетіндегі бірдей
биіктіктегі нүктелерді қосатын сызықтар. Құбылыстардың түріне байланысты
көптеген изосызықтар әр ... атқа ... ... ауытқулардың бірдей нүктелерін қосатын сызықтар, изогон
деп аталады, жауын-шашын мөлшері бірдей нүктелерді ... ... ... бірдей температураларды – изотерма және т.с.с. Изосызықтардағы
ара қатынастар мен процестерді көрсетуде, мысалы, жауынсыз күндер мен
жауынды күндердің проценттік ... қар ... ... ... ... ... болады.
Сапалы фон тәсілі
Сапалы фон тәсілі территорияның сапалы түрде учаскілерге бөлінуін (яғни
табиғи, экономикалық немесе саяси ... ... ... Ол ... жер ... (мысалы, климаттық), жердің белгілі бір
ауданың алатын ( мысалы, топырақ жамылғысы) құбылысты ... ... ... көрсету үшін (мысалы, халықтың таралуы) қолданылады.
Территорияларды дефференциациялаудың негізгі бағыты – оның ... ... ... ... ... ландшафтық, ауылшаруашылық
және т.с.с. Бұл жағдайда белгімен бейнеленетін құбылыстың класификациясын
жасайды, ары ... ... ... ... ... ... ... бөледі немесе штрихтармен бейнелейді.
Бөлуді немесе штрихті индекс немесе жазулармен ауыстыруға болады. Бұндай
түрлі картаны кейде типологиялық деп те ... ... ... ... ... таралуын, мысалы, халық таралуы,
егістік жерлер, мал шаруашылық және т.с.с. картографиялау үшін қолданылады.
Белгілі бір сандық ... ... ... ... бірнеше
бірдей мағыналы нүктелерді карталарға бейнелейді, нүктелердің тығыздығы
құбылыстың қаншалықты қалай орналасқанын, ал са ндық көрсеткіші нысандардың
санын көрсетеді.
Ареалдар тәсілі
Ареал деп ... ... ... ... - ... кеңістік деген мағынаны
береді) қандай да бір құбылыстың таралу ... ... ... ... жануардың, егістік жерлердің таралуы.
Ареалдар абсолютті және салыстырмалы болады. Абсолютті деп ... ... ... ... ... ( ... жануарлардың
кейбір түрлері). Салыстырмалы ареал сол құбылыстың өзіндік ерекшеліктерімен
бірге таралу аймақтарын қамтиды ... ... ... аң ... ... орналасқан).
Ареалдарды карталарда бейнелеу үшін көптеген әдістер қолданылады:
ареалдардың түгелдей ... ... ... ... ареалдарды
бояу әдісі, ареалдарды штрихтеу, ареалдарды жазбалармен көрсету немесе жеке
суретпен көрсету (мысалы, пингвиннің белгісі пингвин тобын көрсету үшін
қолданылады).
Картодиаграммалар
Картодиаграмма деп қандай да бір ... ... ... бейнелеу
тәсілін айтады. Олар құбылыстың көбіне суммалық мәнін береді.
Картодиаграммалар мысалы салыстыру үшін де ... ... ...
орман жамылғысы, жыртылатын жерлер және т.б.
Картограммалар
Картограмма деп қандай да бір құбылыстың белгілі бір территориялық
бірліктердің ... орта ... ... ... ... ... облыс бойынша немесе аудан бойынша адам санымен орта
көрсеткішпен 1 квадрат км-ге келетін халық тығыздығын және т.б. көрсетуге
болады. Картодиаграммадан ... ... ... ... ... ( мысалы, халықтың орташа тығыздығы). Ал картодиаграммада
көбіне абсолютті көрсеткіш қолданылады (мысалы, облыс бойынша халық саны).
(5)
III. Жаңа картографиялық әдістемелер және карта ... ... ... ... ... ...... және әлеуметтік-экономикалық геожүйелерді,
олардың құрылымын, байланысын, динамикасын, кеңістік пен ... ... ... ... мен ... ... ... белгілеудің көмегін зерттейтін ғылым.
ГАЖ-дың мағынасы болып географиялық ортадағы кеңістік-уақыттағы
ақпараттар ... ... ... әдісі ретінде кеңістік-уақыттағы
ақпараттық үлгілеуді айтады.
Қазіргі ... ... ... ГАЖ ... лайықты орнын алуда.Оны
географиялық зерттеулерді ... ... мен ... ... ... ... міндеттерінің бірі-географиялық
ақпараттардың синтезі мен талдауының ... ... ... ... мен бағдарламалық құралдарды құрудағы
,географиялық зерттеулердің автоматтандырылуы.
ГАЖ-жүйе ретінде ... ... ... ... және ... ... ... жерінде пайда
болды.Ол таным әдісі ретінде жүйелік тұрғы негізінде электронды есептеу
техникаларының ең жаңа ... ... ... ... ... ... ГАЖ ... және әлеуметтік-экономикалық
үрдістер мен құбылыстарды ... ... ... дамуын болжайтын және шншім қабылдап,басқаруға
арналған негізгі ғылым ... ... ... ... мен картографияда өте күшті графикалық құрал
болып табылады.
ГАЖ мынадай маңызды мәселелерді шешеді:
1.Жоғары сапалы картографиялық өнімдерді құру;
2.Мәліметтер базасында ақпараттарды ... ... ... ... сызба түрінде берілуі;
4.Кеңістіктегі мәліметтерге талдау жасау,орналасқан жерін үлгілеу;
5.Басқару мен шұғыл шешімдерге қолғабыс беру;
6.Мәліметтердің түрлі ақпараттық ... ... және ... ... ... ... ... кешен.
2.ГАЖ белгілі бір территорияда пайда болған жағдайда жедел ықпал ету
және сол ... ... және ... ... алу.
3.ГАЖ,бұл-аймақтың кеңістік контурынан әртүрлі тақырыптық ақпаратты
бірінің үстіне бірін салу-overlay-лық операция.
4.ГАЖ,бұл-аналитикалық және картометриялық ... мен ... ... ... жолы ... ... мен ... өзгеруін зерттеу және
олардың жағдайын уақытында үлгілеу.
6.ГАЖ кеңістіктік ақпаратты визуализациялау және ... ... ... мен қорларды басқару.
8.ГАЖ-жылдамдық,сапа,дәлдік.
9.ГАЖ,бұл-ғылым,технология және бизнес бәрі бір түрде.
10.ГАЖ,бұл-кеңістік талдауда картография мен ... ... ... ... ... жаңа
қөзқарас,жаңа ойлау.
Қазіргі уақытта ГАЖ-дың қолдану аясы ... ... жер ... мен жер ... ... ... ГАЖ
құрылады.БҰЛ тек ... ... ... ... ... аса көңіл бөледі.ГАЖ-да картаны құрастыру
прцесі қарапайым әрі ыңғайлы,ол ... ... ... ... ... ... ... басталады,шыққан мәліметтер,яғни олардың көзі ретінде қарапайым
күнделікті ... ... ... ... қолданылады.Осындай
мәліметтер базасын әркелкі территориядағы,әртүрлі масштабтағы белгілі бір
шартты белгілері бар ... ... ... ... ... ... жаңа деректермен толықтырылып,ондағы басқа деректерді
корректілеп,сол мезетте экранға көрсетіледі.
1.Кеңістіктік деректер-ол нысан немесе ... ... ... ... анықтайды.Пішініне байланысты оларды:растлық және векторлық деп
бөледі.Растрлық деректерде-сандық,космостық,аэро және жай ... ... ... ... ... ... болады.
2.Атрибуттық деректер-ол географиялық нысан туралы қосымша дерек
береді.Кеңістіктік деректер ... ... ... ... бұл ... ... мағына мен специфика ерекшелігін
береді.Векторлық ... ... ... нүкте,сызық,көп
бұрышты түрде берілуін айтады.Ол дискретті ... ... ... ... ... деректер моделі
ақиқат тең ұяшықтарға бөлінген пикселдер түрінде көрінеді.Олар деректерді
сақтауға және талдауға ... ... ... ... ... ... мәні ... ГАЖ-дағы деректерді 5 ... ... ... ... ... фирмасының программалық өнімі ArcGIS-те ГАЖ толық каталог
түрінде құрылған, яғни ... ... ... ... ... 3 өзара байланысты ArcMap,ArcCatalog,ArcToolbox базалық
мүмкіндіктердің ... ... ... ... ... және оларды геоөңдеуден
өткізу сияқты түрлі дәрежелі қиындықтағы ГАЖ-функцияларды шешуге мүмкіндік
береді.
ArcGIS-ГАЖ қолданушылардың ... ... ... ... ... құрастыру мен ... ... ... үшін ... ... ... жұмыс картамен
жасалады.Картаның бетінде географиялық мәліметтерді карта ... ... ... және ... ... ... ... болады.
ArcMap-та картаны 2 қосымшамен жұмыс істейміз:
1)Географиялық мәліметтер ... ... ... ... ... символдарды анықтауға, анализ жасауға мүмкіндік
береді.Мұнда ... ... ... ... ... – карталарды безендіру, яғни легенда құрастыру,
тақырыбы, масштабы ... ... ... ... ... беріледі.
ArcCatalog-геомәліметтердің базасын құрастыру мен кеңістік мәліметтерді
басқару үшін,сонымен ... ... ... ... ... Біздің ГАЖ-дың барлық ... және ... ... Ол ... мәліметтерді
іздеуге, көруге арналған инструменттер,метамәліметтерді құрастыру, көру,
басқару, ... ... ... тез ашып ... ... ... құралдар ұсынады. ArcMap ... ... ... ... ... ... ... көптеген құралдарды сақтайтын қосымша.
ArcMap,ArcCatalog және ... ... ... ... өңдейді.Мысалы, ArcCatalog -та картаның документін табамыз да,оны
ArcMap-та екі рет ... ... ... ... ArcMap ... көмегімен өзгертулер келтіруге болады.
Мен, ... ... ... ... демографиялық жағдайын
картографиялау " тақырыбы бойынша ... ... ... ... ArcGIS 9.1. ... ... пайдаландым.Бұл
программаны таңдаған себебім – оның ... ... ... ... ... ... ... программаның соңғы
стандарттарға сәйкес келуі.
Жұмыс жасамас бұрын К–39,К–40,М–39,М–40 ... ... ... ... ... ала отырып,оны сканерден
өткізіп, ArcGIS прграммасына құямыз. Осыдан кейін негізгі – ... ... ... оцифровкалау , қабаттың ішінде маңызды
мәліметтерді енгізу үшін ... ... ашу ... ... жеке ... ... vector ... тышқанның оң жағын шертіп→жаңа
(new)→қабат(shapefile)→терезе ашылады→ат береміз→ бейнелеудің қажетті түрін
таңдаймыз (нүктелік,сызықтық,полигонды)→координата ... беру ... ... ... Import→Координата жүйесі
проекциясы ... ... ... 1942→керек зонаны
таңдаймыз→ОК→ОК.
Осы Arccatalog-та ашылған қабатты ArcMap-қа шақырамыз.Ол үшін ArcMap-
тан "+"тетігін басамыз.Ашылған ... vector ... ... ... шақырамыз,яғни Add.Әрбір Shapefile 6 құрамдас форматтан
тұрады."Оларды Мой ... ... ... ... ... ... оцифровка жасай отырып, сол обьекттерге
анализ бере кетеміз, яғни Атрибуттар кестесін ашамыз.
Атрибуттар кестесін ... ... ... ... ... ... ... кестесін ашуды" таңдаймыз→обьекттердің атын жазу үшін жаңа жол
ашу керек,опции→жол қосу (добавить поле)→жол атын ... ... ... (Short ... ... (Long ... сандар (Double)
4.Тексттік (text)
Shapefile – сызық,нүкте, ... ... ... 6 ... ... осы құрамдас бөліктердің біреуі кем болса,қабат
ашылмайды.Сондықтан,кез-келген қабатты бір жерден екінші жерге ... ... ... 6 ... ... ... көшіру керек.Кез-келген қабатпен
жұмыс істегенде ... ... ... ... отырған территориядағы барлық обьекттер салынып болған
соң,әрбір обьектіні өз ... ... ... ... ... ... ... қалыңдығын және
т.б. анықтаймыз.Нәтижесінде әрбір обьект өз категориясы бойынша белгілі бір
шартты белгіге ие болады.Мысалы, Алматы елді ... ... ... ... ... ... ... Арыс, Жетісай, Шәуілдір, Сарыағаш, Шардара,
Леңгір...
3.Қалалар: ... ... ... ... және т.б.
Карта бетіндегі обьектілерді жазу технологиясы,тексттік ... ... ... ... ... ... қарай атауларына шрифт
өлшемдерін таңдау.Кез-келген географиялық ... ... бір ... болып табылады.Олардың әрқайсысының ... ... ... ... ... көлдердің атауы,тереңдігі,көлемі және т.б.
Барлық географиялық карталарды құрастыруда карта бетіндегі обьекттердің
атауы жазылады,негізгі географиялық ақпарат беріледі.
Карта ... ... ... барысында ,оның аттарын жазғанда,
масштаб ескерілу керек.Масштабқа байланысты обьекттерді таңдап алады.
Обьекттерді жазу үшін ... ... жақ ... ... ... ... ... болады.
Аннотация және оны құру жолы
Геометриялық 3 әдіспен –полигон,сызық,нүкте ... ... ... ... мәліметтер карта бетінде жазу арқылы
береді.Мұндай ... ... ... оқу ... ... салғанда,оның сандық және ... ... ... ... ... ... ... барысында аннотация жасауміндетті емес.
Аннотация дегеніміз- обьекттердің ... және ... ... жеке ... құру ... ... мәліметтері жазылған соң,мысалы,елді мекендердің
атауы name жолы ... ... ... ... ... тек бір ... ғана ... қабаттың мәліметтері осы әдіспен жазылған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... ауыстыруға болады.Осы процедураны іске ... ... ... ... сол ... ... жағын
басамыз→жазуларды аннотацияға ... labels ... ... осы ... ... мәліметтер
болады→байланысты обьектілер(feature linked)7
Обьектімен байланысты ... сол ... ... алып ... ... өшіп қалады.Соңында convert
басамыз,аннотация қабаты қосылады.
Енді кез-келген обьектіні белгілеп,орнын ауыстырып қоюға, ... ... алып ... шрифттің түсін, өлшемін өзгертуге болады.
Аннотация жасаған кезде ескерілетін жағдайлар:
-карта масштабын көрсету керек;
-аннотациямен жұмыс ... ... ... обьекттердің
картографиялық заңдылықтарын қатаң сақтау керек.
Аннотация қабатында обьектілер қанша класқа бөлінсе,сонша ... ... ... ... бір категорияға кіретін
барлық обьектілердің автоматты түрде шрифтін,түсін,өлшемін өзгертуге
болады.
Карталарды безендіру.Қағаз ... ... ... әзірлеу
Мәліметтер түрінде (Dataview)-кеңістіктегі обьекттерді бейнелеу,
мәліметтерді енгізу,түстерін таңдау,атауларын немесе ... ... ... ... ... ... түріндегі(Layout view)-картаны безендіру,қағаз бетіне басып
шығаруға дайындау жұмысы жүзеге асырылады.Өзімізге ... ... ... ... безендіру үшін Міліметтер түрінен
Компоновка түріне ... ... ... ... ... ... масштабын көрсетеміз,карта қағаз бетіне симаса,қағаз
өлшемін үлкейтеміз.Ол үшін Бет пен баспа параметрі( Page and print set ... ашу ... екі ... ... болады:
1.Файл арқылы
2.Картадан бос кеңістікте тышқанның оң жағын басу арқылы.
Ашылған терезеде бірнеше операциялар орындалады.Мұнда тек қағаз өлшемі
ғана ... ... ... басып шығару жұмысы жүзеге асырылады.
1.Name командасында принтердің немесе плоттердің атын көрсетеміз.
2.Paper – қағаз ... ... ... ... тақырыбын жазу
Карта тақырыбын жазу үшін келесі командаларды орындаймыз:
Қою(Insert)→Аты(Title)→
Карта ... ... ... масштабты 2 жолмен көрсетуге болады:сызық және сандық.
Сызықтық-Scale bar
Сандық-Scale text
Қою (Insert) → ... ... ... ... (Insert) → ... стрелка(North Arrow)
Карта легендасын құрастыру
Карта легендасы – ... ... ... оқу үшін
құрастырылады.Оларды шартты белгілер деп ... ... ... үшін ... ... ... ... мен
мәліметтерді компоновкада карта ... ... ... ... тыс бос ... ... шартты белгілерді қоюға
пайдаланамыз.
Қою (Insert) → Легенда(Legend)→ашылған терезеде 2 баған бар:
1)Map layers2) Legend ... ... ... ені мен ұзындығы→Дайын
Картаны қағаз бетіне басып шығару
Картаны безендіру жұмыстарынан кейін ... ... ... қағаз бетіне
басып шығару үшін төмендегі операциялар орындалады.Карта ... 3 түрі ... ... оң ... ... Бет пен ... ... Page and print set up ) → Use printer paper
settings → Show printer margins on layout
2.File→Print previe 3.File→ ... ... ... ... үшін «сан» ғасыры болса, ал келесі ХХI ғасыр ... ... - деп ... М.Тәтімов.
Жаңа мемлекет – Қазақстан Республикасының енді ғана егемендік алып, алғаш
рет өзекті демографиялық саясатын өзі қалыптастыра бастауының тұңғыш кепілі
– 1992 жылы ... ... ... ... да тез ... ал ... ... Президентіміз Н.Ә.Назарбаевтың қол қоюымен өз күшіне енген
«көшіп-келу», яғни «Иммиграция» туралы заңы болды. Осы заңның ... ... бері ... 200 мыңдай оралман – рептрианттар көшіп келді.
Тәуелсіз Қазақстан біртұтастығын қамтамасыз етеміз десек, осы ... және ... ... жуық арада шұғыл түрде жүзеге
асыру қажет. Осы бағытта – біріншіден, қазақ халқының өзіндік табиғи өсу
потенциалын барынша қолдап, ... ... ... керек. Екіншіден
халықтың өсу қарқынын барынша жеделдете түсу үшін миграция ағымын қазақтың
проценті аз солтүстік облыстар мен аудандарға бұрған дұрыс.
Бұл ... ... ... ... ... етеді және
Республикамыздың көшіп-қонуды реттейтін заңдары да осы мүддеге қызмет ... ... ... Д. Қазақ менталитеті. Кеше, бүгін, ертең. Алматы, Ғылым,
1999 жыл
2. Тәтімов М., Әлиев Ж., ...... ... ... 1999 ж., 23-25 ... Тәтімов М. Қазақ әдебиеті, Алматы, Қазақстан, 1993 ж, 36 бет
4. О.А.Евтеев. ... и ... ... ... Москва, 1999
5. Н.Н.Баранский, А.И.Преображенский. Экономическая картография. –
Москва, 1962. 284с
6. К.А.Салищев. ...... 1990. ... ... ... и ... карт. – Москва, 1987. 240с
8. Агенство Республики Казахстан по статистике, 2005

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақтөбе облысының демографиялық дамуының қазіргі жағдайы54 бет
Маңғыстау облысының экономикалық-географиялық жағдайы70 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
«Қазақстандағы демографиялық процестер»148 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Аграрлық секторда кәсіпкерлікті дамытуды жетілдіру жолдары ( Оңтүстік Қазақстан облысының мәліметтері негізінде32 бет
Азаматтардың денсаулығын жақсартуы – мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-демографиялық дамудың кепілі.10 бет
Алматы облысының 2007-2011 жылдарға арналған туризм даму бағдарламасы жайлы48 бет
Алматы облысының ауыл шаруашылық картасын құрастыру35 бет
Алматы облысының білім беру жүйелері мен денсаулық сақтау ұйымдарын ГАЖ технологияларын пайдалана отырып картаға түсіру әдістері44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь