Қылмыстық жауаптылық

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
Негізгі бөлім
1. Қылмыстық жауаптылықтың түсінігі және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... 5
2. Адамның қылмыстық жауаптылық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7.
3. Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босатудың
түсінігі және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
4. Қажетті қорғану шегінен асқан кезде қылмыстық
жауаптылықтан босату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
5. Жәбірленушімен татуласуға байланысты қылмыстық
жауаптылықтан босату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
6. Ескіру мерзімінің өтуіне байланысты қылмыстық
жауаптылықтан босату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
7. Рақымшылық немесе кешірім жасау актісі негізінде
Қылмыстық жауаптылық пен жазадан босату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
8. Жауапкершілігінің түсінігі және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
Қолданылған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Бірінші рет кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмыс жасаған адам, егер ол қылмыс жасағаннан кейін айыбын мойындап өз еркімен келсе немесе қылмысты ашуға жәрдемдессе неме¬се қылмыс келтірген зиянды өзгеше түрде қалпына келтірсе, қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін (65-бап, 1-бөлігі).
Қылмыстың жауаптылықтан босатудың бұл түрі Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі жеке қылмыс құрамының санкцияларында көрсетілген реттерде ғана қолданылады. Мұның өзінде шын жүректен өкіну деп тану үшін кінәлінің кінәсін мойындап, өз еркімен келуі, шын жүректен өкінуі қылмысты ашуға жәрдемдесу және келтірілген зиянның орның толтыруы белгілері болуы шарт.
Кінәсін мойындап келу деп біткен немесе дайындық арасындағы (дайындалу, оқталу), қылмыстарды істегеннен кейін кінәлі адамның өзінін айыбын мойындап заңда көрсетілген орғанға келуін айтамыз. Кінәсін мойындап келу көп жағдайларда аяқталған қылмысты істегеннен кейін орын алады. Шын жүректен өкіну деп, істеген кінәлінің қылмысы үшін ағынан жарылып өкініш білдіруі; өзін-өзі айыптауы; істеген ісі үшін қандай да болсын жазаны адал өтеуге даяр екендігіне көз жеткізу; іштей қатты күйзеліп, қайғылануы сияқты әрекеттерін айтамыз. Келтірілген зиянның орның толтыру деп кінәлінің өз еркімен ешкімге айтқызбай-ақ келтірген материалдық зиянның орның толтыруы, жәбірленушіден келтірген моральдық зияны үшін кешірім сұрап, істеген іс-әрекеті үшін өзінің айыбын толық мойындап, болашақта оны қайталамауға уәде беруі және тағы басқа әрекеттер жатады. Қылмысты ашуға жәрдемдесу деп тергеу орғандарына болған мән-жайларды айқын баяндауы, қылмысқа қатысқандарды дұрыс анықтап беруді, қылмыстық құралдарды, қолды болған затты табуға көмек беруін, сондай-ақ жәбірленушіге келтірген моральдық зияны үшін одан кешірім сұрауын айтамыз. 65-баптың 1-бөлігі бойынша шын жүректен өкінуіне байланысты қылмыстық жауаптылықтан босату біріншіден, айыптының бірінші рет онша ауыр емес немесе ауырлығы орта қылмысты істеуі, екіншіден, қылмыс істегеннен кейін: а) айыбын мойындап өз еркімен келуі; б) қылмысты ашуға жәрдемдессе; в) келтірген зиянның орның қалпына келтірсе ғана қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін. Сондай-ақ қылмыс жасаған адам егер ол ұйымдасқан топ немесе қылмысты сыбайластық (қылмысты ұйым) жасаған қылмыстарды болғызбауға, ашуға немесе тергеуге, ұйымдасқан топ немесе қылмысты сыбайластық (қылмысты ұйым) жасаған қылмысқа басқа да қатысушыларды анықтауға белсенді түрде жәрдемдессе, қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін (65-бап, 2- бөлігі). 65-баптың 2-бөлігі жеке адамға қарсы ауыр немесе аса ауыр қылмыс істегендерге қолданылмайды. Демек, бұдан басқа қылмыстарды жасаған адамға сот осы көрсетілген қағидаға сәйкес егер ол ұйымдасқан топ немесе қылмысты ұйым жасаған қылмыстарға қарсы заңда көрсетілген іс-әрекеттерді шын жүректен жасағанда ол қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін.
1. Брайнин Я. М. Уголовная ответственность и ее основание в советском уголовном праве. М., 1963.
2. Волков Б. С. Детерминистическая природа преступного по¬ведения. Казань, 1974.
3. Елсонский В.А. Уголовное наказание и воспитание позитив¬ной ответственности личности. Рязань, 1979.
4. Звечаровский И. Э. Уголовная ответственность. Иркутск, 1992.
5. Картушин М. П., Курляндский В. И. Уголовная ответствен¬ность и состав преступления. М., 1974.
6. Кудрявцев В. Н. Закон, поведение, ответственность. М., 1986.
7. Лейкина Н. С. Личность преступника и уголовная ответствен¬ность. Л., 1968.
8. Наумов А. В. Применение уголовно-правовых норм. Волго¬град, 1973.
9. Огурцов Н. А. Правоотношения и ответственность в уголов¬ном праве. Рязань, 1975.
10. Прохоров В. С. Преступления и ответственность. Л., 1984.
11. СанталовА. И. Теоретические вопросы уголовной ответ¬ственности. Л., 1982.
12. Смирнов В. Г. Функции советского уголовного права. Л., 1965.
13. Стручков Н. А. Уголовная ответственность и ее реализация в борьбе с преступностью. Саратов, 1977.
14. Тарбагаев А. Н. Понятие и цели ответственности. Красно¬ярск, 1986.
15. Фефелов П. А. Механизм уголовно-правовой охраны. Ос¬новные методологические проблемы. М., 1982.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.........................................3
Негізгі бөлім
1. Қылмыстық жауаптылықтың түсінігі және
түрлері................................5
2. Адамның қылмыстық жауаптылық
негіздері..........................................7.
3. ... ... және ... ... ... ... ... шегінен асқан кезде қылмыстық
жауаптылықтан
босату......................................................................
............10
5. Жәбірленушімен татуласуға байланысты қылмыстық
жауаптылықтан
босату......................................................................
.............10
6. Ескіру мерзімінің өтуіне байланысты қылмыстық
жауаптылықтан
босату......................................................................
..............12
7. Рақымшылық ... ... ... ... негізінде
Қылмыстық жауаптылық пен жазадан
босату..............................................13
8. Жауапкершілігінің түсінігі және
түрлері..................................................18
Қорытынды...................................................................
..................................24
Қолданылған әдебиет
тізімі......................................................................
...25
Кіріспе
Бірінші рет кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмыс жасаған адам,
егер ол ... ... ... айыбын мойындап өз еркімен келсе немесе
қылмысты ... ... ... ... ... ... өзгеше түрде
қалпына келтірсе, қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін ... ... ... ... бұл түрі ... кодекстің Ерекше
бөліміндегі жеке қылмыс құрамының санкцияларында көрсетілген реттерде ғана
қолданылады. Мұның өзінде шын жүректен ... деп тану үшін ... ... өз ... ... шын ... өкінуі қылмысты ашуға
жәрдемдесу және келтірілген зиянның орның толтыруы белгілері болуы шарт.
Кінәсін ... келу деп ... ... ... ... ... қылмыстарды істегеннен кейін кінәлі ... ... ... заңда көрсетілген орғанға келуін айтамыз. Кінәсін мойындап
келу көп ... ... ... ... кейін орын алады. Шын
жүректен өкіну деп, істеген кінәлінің қылмысы үшін ... ... ... ... ... ... ісі үшін қандай да болсын жазаны адал
өтеуге даяр ... көз ... ... ... ... қайғылануы сияқты
әрекеттерін айтамыз. Келтірілген зиянның орның толтыру деп кінәлінің ... ... ... ... материалдық зиянның орның толтыруы,
жәбірленушіден келтірген моральдық зияны үшін ... ... ... ... үшін өзінің айыбын толық мойындап, болашақта оны қайталамауға уәде
беруі және тағы басқа ... ... ... ... жәрдемдесу деп
тергеу орғандарына болған мән-жайларды ... ... ... ... ... ... ... құралдарды, қолды болған
затты табуға көмек беруін, ... ... ... ... үшін одан ... ... айтамыз. 65-баптың 1-бөлігі бойынша шын
жүректен өкінуіне ... ... ... ... ... бірінші рет онша ауыр емес немесе ауырлығы орта қылмысты істеуі,
екіншіден, қылмыс істегеннен кейін: а) ... ... өз ... ... б)
қылмысты ашуға жәрдемдессе; в) келтірген зиянның орның ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаған
адам егер ол ұйымдасқан топ немесе қылмысты сыбайластық ... ... ... ... ... ... ... ұйымдасқан топ
немесе қылмысты сыбайластық (қылмысты ұйым) жасаған қылмысқа ... ... ... белсенді түрде жәрдемдессе, қылмыстық жауаптылықтан
босатылуы мүмкін (65-бап, 2- бөлігі). 65-баптың 2-бөлігі жеке ... ... ... аса ауыр ... істегендерге қолданылмайды. Демек, бұдан басқа
қылмыстарды жасаған адамға сот осы көрсетілген ... ... егер ... топ ... ... ұйым ... қылмыстарға қарсы заңда
көрсетілген ... шын ... ... ол ... ... ... ... кодекстің осы 65-бабының бірінші
және екінші бөлігінде кезделген жағдайлар болған кезде басқа санаттағы
қылмыс ... адам тек осы ... ... ... тиісті баптарында
арнайы көзделген реттерде ғана қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін (65-
бап, 3-бөлігі). Мысалы, ... ... ... ... ... ... шын жүректен өкіну қылмыстық жауаптылықтан немесе
қылмыстық жазадан босатудың ... ... ... Мысалы, пара
бергендігі үшін (312-бап), есірткі ... ... ... әсер ететін
заттарды заңсыз дайындау, сатып алу, тасу, тұтыну іс-әрекеттері үшін (259-
бап).
1. Қылмыстық ... және ... өз ... ... ... ... ... талаптарды қатаң орындауды талап етеді, оны ... ... ... ... ... ... немесе құқылык
жауапкершілік ... ... ... ... ең ... ... ... болыпсаналады. Кылмыстык жауаптылық мемлекеттің заң
шығарушы органы арқылы қылмыстық жазалау қатерімен тыйым салынған ... ... ... ... іс-әрекет үшін ғана белгіленеді. Адам
кылмыстық жауаптылыққа ... ... ... ... ... бір ... құрамы болған жағдайда ғана тартылады. Мысалы: тонау,
ұрып-соғу, денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру, бұзақылық, т. б. ... ... ... оның ... накты қылмыс құрамын түзейтін
кылмыстық кұкылық нормаларды кінәлі түрде ғана бұзғанда жүзеге асырылады.
Яғни, қылмыстық жауаптылық бұл ... ... ... ... ... ... ... көрінісі болып табылады. Қылмыс
істелмесе кылмыстық жауаптылық та болмайды. Қылмыстык заң ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттер үшін қылмыстық
жауаптылық тек қана қылмыс істеу ... ... ... ... ... тәсіліне, кінәнің нысанына, қылмыскердің ... еске ала ... ... ... жауаптылык өзіне тән ерекшелігімен оқшауланған ... бір түрі ... ... ... ...... ... жағынан мемлекеттік күштеу мәні бар жауаптылыктың түрі.
Өйткені мемлекет кез келген қылмысқа тиісінше баға бере ... оны ... ... тарапынан занда көрсетілген күшпен орындалуға тиісті
шараларды ... ... ... ... кылмыстык жауаптылықтың
әлеуметтік мазмұнының өзі сол субъектіге қылмыстық жауаптылық ... ... оның ... кылмысын мінеп, оған зандылык баға береді.
Қылмыстық жауаптылықтын мазмұны (теріс қылыққа моральдық саяси баға беріп
мінеу және мемлекет, қоғам тарапынан ... ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік күштеу шаралары). Бұлар
қылмыстық жауаптылықтың ... ... екі ... ... ... қылмыстык жауаптылык деп — қылмыс заңы бойынша қылмыс деп
белгіленген ... ... ... ... мемлекет атынан оның тиісті
органдары аркылы мінеушілігін (айып-таушылығын) ... ... ... қатынас мәселесімен тығыз байланысты. Бұл
байланыс екі ... ... ... ... ... ... қатынас қылмыстық жауаптылық сияқты істелген қыл-мыстың кұқылық
зардабы.
Яғни, нақты қылмыс жасалмаса ... ... та, ... ... та жок ... ... ... жасалған уакыттан бастап
қылмыстық жауаптылык, ал мұнымен бірге бір мезетте ... ... ... ... яғни ... құқылық қатынас пайда болады.
Бұл жерде ... ... ... факт ... ... Тараптардың
арасында қылмыстың субъектісімен (кылмыс жасаған адаммен) мемлекеттің
атынан ... ... ... ... ... ... ... болады. Қылмыстық-құқылық қатынас бір жағынан мемлекет атынан әділ
соттылықты жүзеге асыратын анықтама, тергеу, прокуратура, сот органдарымен,
екінші ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл қаты-настар материалдық мазмұнға ие болады.
Олар істеген ... ... ... ... ... ... ... нысаны, дәрежесі, қылмыскердің тұлғасы, біткен немесе
бітпеген ... па? ... ... ... ... ... ... болды
ма және т. б. Сондай-ақ жазаны тағайындау немесе ... ... ... босату сияқты мәселелерге байланысты болады. Қылмыстық қүкыктық
қатынас іс жүргізу құқылық ... ... ... ... кұкылық қатынас қылмыс істеу фактісіне байланысты ... ... ... оны ... ... ... ... мәселелері
қылмыстық іс жүргізу кұкылық қатынастар аркылы дамып, жүзеге асырылады. Бұл
катынастар субъектімен (қылмыс істеген ... ... оның ... ... ... ... іске асырылады. Қылмыстық құқықтық
қатынастар субъектілері заң бойынша айрықша ... мен ... ... ... ... ... қатынастың объектісі болып табылады.
Мемлекет қылмыскерді жазалай отырып, ... ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырады.
Мемлекеттің осы ... ... ... ... де ... өз
көзқарасын білдіретін қаты-настың субъектісі ретінде көрінеді. Мұндай
жағдайда мемлекет осындай ... ... ... ... ... ... объект салыстырмалы түсініктер, сондыктан да олар сөз жоқ өзара орын
ауыстырулары мүмкін. Қылмыстық құкықтық қатынастын ... ... ... ... ... деп ... ... Тек соттьң айыптау
үкімі занды күшіне ... ... ғана ... жауаптылық жүзеге
асырылады. Сот айыптыны кінәлі деп тани отырып, ... мен ... ... ... ... уакытынан бастап қылмыстық-құқықтык
қатынастын орын алғандығын бекітеді. Қылмыстық құқықтық қатынас мемлекеттің
жаза жөніндегі құқығы мен ... ... ... ... ... ғана ... коймайды. Қылмыскер тиісті өкімет
органының күштеуі аркылы ықпал ететін объектісі ғана ... ... ... субъектісі де. Өйткені жазалау ... оған оның ... ... осы ... ... ... жазаға, яғни
санкцияға, Қылмыстық кодекстің Жалпы ... жаза ... ... сай ... ... ... да ... құкылық қатынас
мемлекеттің қылмыскер жөніндегі құқығын белгілеп қана коймайды, сонымен
бірге әділ ... ... ... ... кепілі ретінде де
керінеді. Адамның кылмыстық жауаптылығы оған сот ... ... ... ... ... оның ... ... жаза етеліп болған соң
жойылады. Бірақта қылмыстық ... ... ... да ... ... ... асырылмайды. Мысалы, қылмыс жасаған адам анықталмады делік.
Мұндай ... ... ... қатынас (қылмыс істеген адам мен мемлекет
арасындағы) жүзеге ... ... ... ... ... ... ... Қылмыс жасаған кінәлі адам, егер де ол ауыр қылмыс жасаумен
байланысты болса, ... ... және ... ... ... жүрген қылмыстық жазаға сәйкес барлық уақытта да қылмыс жасаған
адамға жаза тағайындалуы міндетті емес. ... ... ... ... 1—2-бөліктерінде: «Қылмыс белгілері бар әрекет жасаған адамды, егер
сот істі караған кезде жағдайдың өзгеруі ... ол ... ... ... емес деп танылса, сот ... ... ... рет ... ... ... ... қылмыс жасаған адамды,
егер ол адамнын одан кейінгі мүлтіксіз мінез-кұлкына байланысты іс ... ... ол ... ... деп ... алмайтындығы белгіленсе,
сот қылмыстық жауаптылықтан босатуы мүмкін» делінген. Осы бапта ... ... ... ... Ал ... кодекстің 74-бабының
1-бөлігінде: «Кішігірім және орташа ауырлыктағы қылмысы үшін сотталған
адамды, егер жазаны өтеу өрт ... ... ... ... еңбекке
жарамды жалғыз мүшесінің ауыр науқастануы немесе қайтыс болуы немесе басқа
да төтенше мән-жайлардың салдарынан сотталған адам немесе оның ... ... ... ... аса ауыр зардапқа әкеліп соқтыруы мүмкін болса, сот
жазадан босатуы мүмкін» деп ... ... ... ... босатудың
негізі ғана көрсетілген. Сонымен қылмыстык жауаптылық өзінің сипатына ... ... және жаза ... ... екіге бөлінеді. Жаза
тағайындалмайтын қылмыстык жауаптылық айыптау шылык фактісімен аяқталады.
Ал жаза ... ... ... ... ... ... де бар. ... байланысты қылмыстык жауаптылық бүл жазаға
Караганда жеке, аукымы кең, қылмыстық-қүқылық түсінік ... ... ... және орындала-тынын көреміз. Қылмыстық
жауаптылыксыз жаза тағайындау мүмкін ... ... ... ... жаза өзара тығыз бір-біріне үксас емес үғымдар екендігін аңғарамыз.
2. Қылмыстық жауаптылықтың негіздері
Қылмыстык жауаптылықтың ... ... ... ... ... ... ... катаң сактауының кепілі болып табылады. Қылмыстық
күкык бойынша кылмыс-тык жауаптылықтың негізі ... ... ... ... ... барлық белгілері бар іс-әрекетті істеу болып
табылады (3-бап). Яғни, бүл деген кылмыстык жауапқа және ... тек ... ... яғни ... ... ... ... қауіпті іс-
әрекеттерді қасақана немесе абай-сыздықтан істегенге айыпты ... ... ... Демек, қылмыстық жауаптылык негізі іс-әрекетте
кылмыс күрамының болуы болып табылады. Қылмыстық заң ... ... ... ... ашып ... Бүл ... кылмыстык қүқық теориясында
ғака ашып корсетілсді. Адамның (кылмыс субъектінің) қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... түрде қасакана немесе абайсыздыкпен істеуі (кылмыстың субъективтік
жағы) кылмыс қүрамының белгілері ... ... ... объектісі болып
табыла-тын кылмыстык заң корғайтын қоғамдық катынастардың ... ... ... ... ... ... ... болып қылмыс күрамы бола-тынын білдік. Іс-әрекетінде кылмыс
күрамының ең кем ... бір ... жок ... ол ... кылмыстык
жауаптылыкка тар-татын негіз жок.
3. Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босатудың
түсінігі және түрлері
Жалпы қағидаға сәйкес ... ... сот ... ... жасаған
кінәлі адамға жаза тағайындау арқылы ... ... ... Жоғарғы Сотының «Қылмыстық жаза тағайындаған ... ... ... ... 1999 ... 30 ... ... қаулысында:
Қылмыстық белгілері бар әрекет жасаған, бірақ қоғамға елеулі қауіп
келтірмейтін адамдарға ... ... жаза ... ... мен ... ... жасамайтындығы туралы мәселені талқылап,
негіз болған жағдайда ондай адамдарды ҚК-нің 65—68- баптарында көрсетілген
негіздер ... ... ... ... ... ... ... жаза шараларын қолданбай-ақ түзеуге
болатындығы туралы тұжырымы ... ... ... және ... түрде
зерттелген мән-жайларына және сотталушының жеке басы туралы мәліметтерге
негізделуі қажет, — деп атап көрсетілген (10-тармақ). ... орай ... ... күресте мақсатқа жету кінәлі адамды ... ... ... оған жаза ... бірақ оны жазаны ... ... ... ... жаза ... ... бұрын босату,
өтелмеген жазаның бөлігін жеңілірек жазамен ауыстыру арқылы жүзеге асырылуы
да мүмкін.
Осыған ... ... ... ... ... ... немесе жазаны жеңілірек жазамен айырбастау туралы ... ... ... ... ... қолданылады. Сонымен бірге
ескерілетін жағдай, қылмыстық жауаптылықтан, жазадан босатуды ... ... жағы бар. Бұл ... ... жиі қолдану
қылмыстық құқықтағы жауаптылықтын сөзсіз ... ... ... басады.
Сондықтан да көрсетілген мәселелерді қолдану заңға негізделген және ... ... ғана ... ... ... ... жауаптылық немесе
жазаны қолданбай-ақ жүзеге асырылуы жағдайында ғана қолданылуы қажет.
Осы тарауда жасы ... ... ... және ... негіздері қаралмайды. Жасы толмағандарды қылмыстық жауаптылықтан
және жазадан босату мәселелері арнаулы тарауда қарастырылады.
Қылмыстық заң бойынша ... ... ... ... ... Шын ... ... қылмыстық жауаптылықтан босату.
2. Қажетті қорғану шегінен асқан кезде қылмыстық жауаптылықтан босату.
3. Жәбірленушімен ... ... ... жауаптылықтан босату.
4. Жағдайдың өзгеруіне байланысты қылмыстық жауаптылықтан босату.
5. Ескіру мерзімінін ... ... ... ... ... ... ... кешірім жасау актісі негізінде қылмыстық жауаптылықтан
босату.
Осы ... ... мен ... жауаптылықтан босату түбегейлі
түрде шартсыз жүзеге асырылады.
Қылмыстық заң бойынша кінәлі деп танылған адам жаза ... ... ... ... немесе оның жазасының жеңілірек жазамен
ауыстырылуы мүмкін.
Қылмыстық заң бойынша жазадан босату мынадай негіздер бойынша ... ... ... ... жазадан босату.
2. Жазаны өтеуден мерзімінен бұрын шартты түрде босату.
3. Жазаның өтелмеген бөлігін неғұрлым жеңіл жаза түрімен
ауыстыру.
4. Жүкті әйелдердің және жас ... бар ... ... ... ... ... ... салдарынан жазадан босату мен жазаны өтеуді
кейінге қалдыру.
6. Айыптау үкімінің ескіру мерзімі етуіне байланысты ... ... ... ... ... жасау актісі негізінде жазадан босату.
Қылмыстық жауаптылықтан босату, жазадан босату немесе жазаны одан әрі
өтеуден босатудың ... ... ... ... ... болады. Әдетте, қылмыстық жауаптылықтан ... ... ... мерзімі ескіруге байланысты жауаптылықтан босатудан
басқасы) істелген қылмыстың. коғамға қауіптілігі онша көп ... және ... ... ... жаза ... ... ... жағдайларда
қолданылады. Жазадан немесе оны одан әрі өтеуден босату сот үкімі бойынша
белгілі бір ... ... соны өтеу ... ... ... ... ... жазадан босату тек заңда белгіленген тәртіппен сот арқылы ғана
жүзеге асырылады.
Қылмыстық жауаптылықтан немесе жазадан босатылудың кейбір ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, жазадан
шартты түрде ... ... ... ... өтеу мекемесінің және бақылау
комиссиясының бірлескен ұсынысы болған жағдайда ғана сот ... ... ... ... ... ... ескіруге байланысты
қылмыстық жауаптылықтан босату, айыптау үкімін орындаудың мерзімі ескіруге
байланысты ... ... ... ... ... пікірін
ескермей-ақ қолданыла береді.
4. Қажетті қорғану шегінен асқан кезде қылмыстық
жауаптылықтан босату
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... қорқу немесе сасқалақтау салдарынан қажетті қорғану шегінен асқан
адамды сот істің мән-жайын ... ... ... жауаптылықтан босатуы
мүмкін. Мұндай ретте қажетті қорғану ... асып кісі ... ... ауыр ... ... ... іс-әрекеті коғамға қауіпті, заңға
қайшы, кінәлі түрде істелгендіктен қылмыс болып табылады.
Бірақта сот істің ... ... ... ... ... ... ... істеу кезіндегі болған үрейлену, қорқу немесе асып-сасу салдарынан
қажетті қорғану шегінен асқандығын есепке ала ... оны ... ... ... Егер ... ... мән-жайлар орын алмаса,
онда сот айыптыға осы ... ... ... ... ... осы бап бойынша қылмыстық жауаптылықтан босату немесе босатпауды
сот ... ... ... ғана ... ... татуласуға байланысты қылмыстық
жауаптылықтан босату
Қылмыстық кодекстің 67-бабының 1-тармағына ... онша ауыр ... ... ... ... ... болуымен немесе оның денсаулығына ауыр
зиян келтірумен байланысты емес орташа ауырлықтағы қылмысты бірінші ... ... егер ол ... ... және ... зиянның
есебін толтырса, қылмыстық жауаптылықтан босатуға жатады.
Орташа ... ... ... адам, егер ол жәбірленушімен
татуласса және жәбірленушіге ... ... ... ... ... босатылуы мүмкін (67-бап, 2-бөлігі).
Қылмыстық Кодекстің 67-бабының 1-бөлігіне сәйкес онша ауыр ... ... ... адам:
а) жасаған әрекеті онша ауыр қылмыстар санатына жатса;
б) ... ... адам ... ... ... ... адам жәбірленушіге келтірген зиянның есесін
толтырса, жәбірленушімен татуласуына ... ... ... ... ... мұндай қылмысты алғаш рет ... не ... ... бірнеше мәрте жа-салғанының, жиынтығының немесе
қайталанғанының, оның ... ... үкім ... ... ... жазасьш өтеу барысында не сынақ мерзімі ішінде немесе үкімнің
орындалуы кейінге қалдырылған кезде не ... ... ... ... ... етелмеген бөлігінде жаңа қылмыс жасағанының маңызы болмайды.
Заңның нақ осы нормасы бойынша орташа ауырлықтағы қылмыс ... ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босатылуға жатады:
а) жасаған әрекеті орташа ауырлықтағы қылмыстар санатына жатса және
адамның қайтыс болуымен ... ... ... ауыр зиян
келтірумен байланысты болмаса;
б) қылмыс алғаш рет ... ... ... адам жәбірленушімен татуласса;
г) кылмыс жасаған адам жәбірленушіге ... ... ... жоғарыда көрсетілген негіздердін ең болмағанда ... ... ... ... 67-бабының 1-бөлігін қолдануға
болмайды.
Қылмыстық кодекстің 67-бабының 2-бөлігі бойынша орташа ... ... ... ... ... әкеп ... ... салдарына, сондай-ақ,
оның әрекеттерінде қылмыстардың бірнеше рет жасалғанына, жиынтығына ... ... ... ... ... жағдайда қылмыстық
жауапкершіліктен босатылуы мүмкін:
а) жасаған ... ... ... қылмыстар санатына жатса;
б) қылмыс жасаған адам жәбірленушімен татуласса;
в) қылмыс жасаған адам жәбірленушіге келтірілген ... ... ... ... ең болмағанда біреуі болмаған жағдайда, ҚК-нің
67-бабының 2-бөлігін қолдануға болмайды.
1. ... ... бар ... ... ... егер істі сот ... жағдайдың өзгеруі салдарынан ол жасаған әрекет коғамға қауіпті ... ... сот ... жауаптылықтан босатуы мүмкін.
2. Бірінші рет кішігірім немесе орташа ... ... ... егер ол адамның содан кейінгі мүлтіксіз мінез-құлқына байланысты іс
сотта қаралған ... ол ... ... деп ... ... сот ... жауаптылықтан босатуы мүмкін (68-бап).
Қылмыстық кодекстің 68-бабына сәйкес жағдайдың езгеруіне ... ... және ... ... ... ... ... мінез-құлқының
мүлтіксіз болуына байланысты (баптың 2-бөлігі) істелген іс-әрекет коғамға
қауіпті емес деп танылады. ... ... ... ... ... елеулі өзгерістердің болуынан бұрынғы істелген іс-әрекеттердің
коғамға қауіптілігі жойылады. Немесе ондай ... жаңа ... ... ... ... ... ... тәртіптік теріс
қылық болып қалуы мүмкін. Мысалы, соғыс жағдайынан ... ... ... ... қылмыс құрамдары қоғамға қауіптілік мәнін жояды.
Осындай іс-әрекеттер істі ... ... ... ... ... қоғамға қауіптілік сипатын жояды, осыған байланысты сот қылмыс
белгілері бар ... ... ... ... жауаптылықтан босатуы
мүмкін. Осы баптың екінші бөлігінде бірінші рет онша ауыр емес ... ... ... жасаған адам, қылмыс жасағаннан кейін, ... ... ... ... онда сот істі қараған кезде мұндай адам
қоғамға ... емес деп ... оны ... ... ... мүмкін.
Мысалы, онша ауыр емес немесе орташа ... ... ... ... істі
сотта карағанда басқа бір қылмысты топты әшкерелеп ерлік ... ... зор ... ... онда сот мұндай адамды қоғамға қауіпті емес деп
танып, оны қылмыстық ... ... ... ... ... ... байланысты қылмыстық
жауаптылықтан босату
Қылмыстық жауапқа тартудың мерзімінің ескіруі деп ... ... ... кінәлі адамды сол қылмысы үшін заңда көрсетілген шарттарға
сәйкес жауапқа тартуға мүмкіндік ... ... ... айтамыз. Мұндай
мерзімнің өтуі қолданылатын шараның тиімділігін, ... ... да ол ... ... ... ... ... Уақыты өтіп,
ескірген қылмысты тергеу оған дәлелдерді ... істі ... ... ... ... ... жаңғыртудың өзі де кептеген қиындықтарды
туғызады. ... да ... ... ... ескірген қылмысы үшін кінәлі
адамға қылмыстық жауаптылық жүктеудің ... жоқ. ... ... ... ... ... ... негіздері істелген қылмыстың ауырлығына
байланысты болып көрсетілген.
1) кішігірім қылмыс істегеннен кейін 2 жыл ... ... ... ... ... кейін 5 жыл өтсе;
3) ауыр қылмыс істегеннен кейін 10 жыл ... аса ауыр ... ... ... 15 жыл ... Ескірудің мерзімі
қылмыс істеген күннен бастап және сот ... ... ... ... ... дейін
есептелінеді. Қылмыс істеген уақыт деп қылмыстың ... орын ... ... қоғамға қауіпті іс-әрекет жүзеге асырылған уақытты
айтамыз. ... ... ... ... ... ... уақыттан бастап оның ескіру мерзімі ... ... ... мерзімі ең соңғы іс-әрекетті істеп біткен уақыттан бастап
есепке алынады.
Егер заңда көрсетілген мерзім өткенше ауыр ... аса ауыр ... адам ... ... ... ... өткенге дейін жаңадан
қасақана қылмыс ... ... ... ... Бұл ... ... есептелуі жаңа қылмыс істеген кезден бастап, ал қалған реттерде
егер адам ескіру мерзімі біткенге ... жаңа ... ... ... ... ... мерзімі өз бетімен, дербес жүріп отырады.
Егер қылмыс істеген адам тергеуден немесе соттан бой тасалап ... ... ... өтуі ... ... ... ... соттан бой
тасалаудың өзі кінәлі адамның қоғам үшін қауіптілігін, оның түзелу жолына
бет алмағандығын ... ... ... ... ... ... ... жол берілмейді. Мұндай адамдар жөніндегі ескіру
мерзімінін өтуі ол адамды ұстаған күннен ... ... ... мойындап өзі
келген күннен бастап, қайта жаңғыртылады. Бұл орайда, егер қылмыс ... бері 25 жыл өтсе және ... ... ... адам ... тартылмауы керек.
Өлім жазасы қолданылуы ... ... ... құрамын істсгеі
істегендерге қылмыстық жауапқа тартудың ескіру ... ... ... тек қана сот ... Егер ... ... бітуіне байланысты
сот адамды қылмыстық жауаптылықтан босату мүмкін деп таппаса, өлім жазасын
тағайындауға болмайды. Бұл ... сот 25 ... ... ... ... ... немесе өмір бойы бостандығынан айыруды тағайындайды
(69-бап, 5-бөлігі).
Мерзімі ескіруге байланысты ... ... ... қылмыстар да бар. Қылмыстық кодекстің 69-бабының ... және ... ... ... ... ... ... мерзімі қолданылмайды.
7. Рақымшылық немесе кешірім жасау актісі негізінде
Қылмыстық жауаптылық пен жазадан босату
Қазақстан Республикасы Конституциясының 54-бабы 6-тармағына ... ... ... жеке айқындалған тобы жөнінде рақымшылық
туралы заң шығаруға кұқылы.
Казақстан Республикасы Конституциясының 44-бабы 15-тармағына сәйкес
белгілі бір жеке ... ол ... ... ... заңды күшіне енген
жағдайда кешірім жасау туралы актіні Қазақстан Республикасының Президенті
шығарады (76-бап, 3-бөлігі).
Рақымшылық және ... беру ... ... ... ... актілері болып табылады. Бұл актілер белгілі бір ... ... ... ... заңдарды немесе сот үкімін жоймайақ
қылмыстық жауаптылықты немесе жазада немесе оған сот ... ... ... ... ... ... және ... беруді
қолданудың өзі мемлекеттін. ізгілік принципін ... ала ... ... ... ... қателескен адамдар ретінде қарап, оларға
сенім білдіруі болып ... ... ... ... елде болған
елеулі оқиғаларға немесе мерей ... ... ... ... жылы 15 ... Қазақ Советтік Социалисттік Республикасының ... ... ... ... ... ... ... байланысты «Рақымшылық туралы» заңы
қабылданса, 1994 жылы 5 ... ... ... ... байланысты
рақымшы-лықтуралы», 1996 жылы 15 маусымда ... ... ... бір ... ... рақымшылық туралы», 1999 жылы
13шілдеде «Ұрпақтар бірлігімен сабақтастығы жылына байланысты рақымшылық
жасау ... 2000 жылы 29 ... ... Республикасының
Мемлекеттік егемендігі туралы Декларацияның қабылдануының 10 жылдығына,
2001 жылы 2 сәуірде Қазақстан ... ... ақша ... етуіне, 2002 жылы 19 ақпанда Қазақстан Республикасының егемендігінің
10 жылдығына, 2006 жылғы 9 қаңтарда Қазақстан ... ... ... байланысты рақымшылық жасау туралы ... ... ... ... ... мәні бар. Бұл акт рақымшылық туралы
заңда көрсетілген істеген қылмысының қашан белгілі ... ... бір ... ... ... жататын адамдар жөнінде қолданылады.
1991 жылғы 16 ақпандағы рақымшылық ... ... ... ... ... бас ... айыру түріндегі жазадан
немесе бас ... ... ... емес ... ... ... ... қоргау жөніндегі жауынгерлік іс-кимылдарға
қатысқандар;
б) КСРО ордендерімен және медальдарымен наградталғандар;
в) I және II ... ... г) ... ... ... ... ... жүкті әйелдер; д) 60 жастан асқан еркектер; 55 ... ... ... ... 5 ... ... актісі бойынша біріншіден, бас
бостандығынан айыру түріндегі ... ... бас ... ... емес ... ... жаза мерзіміне қарамастан бұрын
еңбекпен тәрбиелеу колонияларында ... ... жаза ... ... ... үш жылға дейінгі мерзімді қоса бас
бостандығынан айыруға сотталып, еңбекпен ... ... ... толмағандар; екіншіден, 16 жас-қа дейінгі балалар; I және ... ... ... бар, ... ... ... ... және
интернационалдық борышын орындау кезінде қаза тапқан әскери қызметкерлердің
жесірлері; соғыс мүгедектерінің және ... ... ... ... 1941 — 1945 ... Ұлы Отан ... қатысушылары
мен мүгедектері, сондай-ак соларға теңестірілген адамдар; 60 жастан асқан
еркектер, 55 ... ... ... I және II ... ... ... қайтыс болған немесе ата-аналық құқыктан айырылған, 16
жасқа дейінгі балалары бар еркектер босатылды.
Рақымшылық актісі ... ... және ... ... ... 1994 жылғы 5 қазаңдағы «Рақымшылық жасау туралы» Заң осы
заңның 1—3-баптарындағы қылмыстарды 1997 ... 5 ... ... ... ... ... ... Рақымшылық актісі негізгі немесе
қосымша жазаданда босатуы мүмкін. Мысалы, 2006 жылғы 9 ... ... ... ... ауыр емес және ... ... ... кәмелетке толмағандар;
2) кәмелетке толмаған балалары немесе ... I және II ... ... бар ... ... ... ... I және II топтардағы мүгедектер;
4) зейнет жасына жеткен ... мен ер ... ... ... Заңның 1-бабының қолданылу аясына жатпайтын, ауыр емес және
орташа ауыр қылмыстар үшін сотталған ... егер олар ... ... ... ... бірін өтеген болса (2-6.), осы Заңның 1 ... ауыр ... үшін ... ... егер олар ... ... ... үштен бірін өтеген болса (З-б.), осы заңның 1,2,3-
баптарының қолданылу ... ... ауыр ... үшін ... peт бас
бостандығынан айыруға ... ... егер олар ... ... ... ... ... болса (4-6.), осы Заңның 1,2,3,4-
баптарының қолданылу аясына жатпайтын, бас бостандығынан айыруға ... ... ... ... ... ... актісін орындау кезінде
жазаны өтеп болуына бір ... аз ... ... адамдар қылмыстық жазадан
босатылады (5-6.);
2006 ... 9 ... ... ... ... Заңның қолданылу
аясына:
1) Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... сот ... ... бас ... айыру түріндегі ... ... бас ... айыруға сотталып, Қазақстан Республикасы
Қылмыстық кодексінің 72-бабына ... сот ... ... ... жүкті әйелдер және жас балалары бар әйелдер;
3) әскери қызметке шақырудан жалтарған әскери міндеттілер және осы
Заң қолданысқа енгізілгенге дейін ауыр емес және ... ауыр ... ... ... егер осы Заң ... ... кейін
алты айдан кешікпей таяу жердегі жергілікті ... ... ... ... ... прокуратура немесе әскери полиция
орғандарына кінәсін мойындап ... ... егер бас ... ... ... емес жаза негізгі жаза
түрінде қолданылған болса, ... осы ... ... ... да
жатады (6-6.).
Аталған Заңның 8-бабына сәйкес осы заң қолданысқа енгізілгенге дейін
жасалған, олар үшін 5 ... ... бас ... ... ... ... ... айырумен байланысты емес жаза көзделген қылмыстар туралы
қылмыстық істі қозғаудан бас ... ... ... ... ... мен ... ... істерді жүргізу тоқтатылады.
2006 жылғы 9 қаңтардағы «Рақымшылық жасау ... Заңы ... ... ... тағайындаған жазаны ... ... ... ... 1, 2, 3, 4, 5, 6-баптарының негізінде жазадан босатуға
жатпайтын, бас ... ... ауыр емес және ... ауыр ... үшін ... егер ... жаза мерзімінің кемінде жартысын өтеген болса,
ауыр қылмыстар үшін ... егер ... жаза ... ... ... екісін өтеген
болса, аса ауыр қылмыстар үшін ... ... ... өтелмеген
бөлігінің жартысы кысқартылатын болып белгіленген (8-6.);
Өзіне қатысты рақымшылық жасау қолданылуы мүмкін адам оған ... ... ... жасау қолданылмайды (18-6.).
2006 жылғы 9 қаңтардағы осы Заңның күші:
1) сот үкімі бойынша аса қауіпті рецидивистер деп танылған, соңдай-ақ
қауіпті не аса ... деп ... ... ... жасаған;
2) елім жазасы кешірім жасау тәртібімен бас бостандығынан айырумен
ауыстырылып сотталған, ... өмір бойы бас ... ... ... осы ... 7-бабының 3) тармакшасында аталған адамдардан басқа, аса
ауыр қылмыстар жасағаны үшін ... ... ... 1, 2,3,4) ... аталғаннан басқа, аса
ауыр қылмыстар жасағаны үшін сотталғандығы бар адамдар;
5) бұрынғы сотталғандығы ... ... ... ... алып ... ... қоспағанда, бұрын рақымшылық немесе кешірім
жасалып, қайтадан қасақана қылмыс жасаған;
6) осы Заң ... ... ... ... ... ... жазаны өтеудің белгіленген тәртібін ... деп ... ... ... өтеу ... қасақана қылмыстар
жасаған адамдарға қолданылмайды.
Сондай-ақ, Қазақ КСР Қылмыстық кодексіндегі, Қазақстан Республикасының
Қылмыстық кодексінде көзделген нақты қылмыс ... ... ... күші ... Мұндай қылмыстар тізбегі осы Заңның 10-бабының
7,8 тармақшасында нақтыланып көрсетілген.
Егер осы 2006 жылғы 9 ... заң ... ... ... жаза орыңдалмаған болса, рақымшылық жасау қолданылатын ... ... да, ... жазадан да босатылады.
Рақымшылық жасау туралы осы заңның 1, 2, 3-баптарында аталған
адамдарға ... ... ... ... ... ... ... бір
мезгілде сотталғандығы алынып тасталады.
Рақымшылық актісінің күші осы акт жарияланғанға дейінгі немесе ... ... ... ... ... ... жасағандарға қолданылады.
Созылмалы немесе жалғасқан қылмыстарды істеу рақымшылық ... ... ... ... онда бұл заңның күші оларға да
қолданылады.
Кешірім беру — бұл ... ... ... акт. ... беру
актісі бойынша сотталған адам тағайындалған жазадан толық немесе ... ... сот ... ... ... жаза ... жеңілірек
жазамен ауыстырылады. Кешірім беру актісі бойынша бұрын жаза өтегендердің
сотталғандық атағы да жойылуы мүмкін.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... соттары арқылы сотталған адамдарға кешірім беру қүқығы
Республика ... ... ... беру ... ... немесе оның туыстарының еңбек
ұжымдарының комиссиясының өтініші бойынша жүзеге асырылады. Егер ... бас ... ... ... өтеп ... онда ... өтінішті
еңбекпен түзеу мекемесінің әкімшілігі білдіруге кұқылы. Кешірім беру актісі
мемлекет басшысы — Президент арқылы жүзеге асырылатындықтан ол ... ... кез ... қылмысының мәні мен ауырлығына қарамастан
қолданылады. Өлім жазасына ... бас ... ... ... негізгі немесе қосымша жазалардан толық немесе ішінара босату;
бас бостандығынан айыру ... ... ... бөлігін неғұрлым жеңілірек
жазамен айырбастау; ... ... жою; сот ... ... ... ... материалдық зиянды өтеуден босату ... ... беру ... ... ... ... реттерде кешірім беру арқылы қылмыс істеген адам ... ... ... ... жағдайда кінәлі адам сотқа
берілмейді. Кешірім беру актісі тұжырымды, қандай бір болмасын шарт ... ... ... ... беру туралы өтініш қанағаттандырылмаған
жағдайда,мұндай тілекті екінші рет қоюға болады.
Кешірім беру мен рақымшылық, актісінің айырмашылығы мынада: ... ... әр ... да нақты бір адам немесе бір топ ... ... яғни бұл ... ... мәні бар. Ал ... ... ... заңның талаптары мен шарттарына сәйкес келетін барлық
сотталғандарға ... яғни ... ... ... мәні ... ... ... және түрлері
Құқық бұзушылық кінәлі адамның заң жауапкершілігін тудырады. Олар
құқық нормаларының санкцияларында көзделінген. Санкцияны ... ... ... не ... ... құрамын анықтау
болып табылады (7.1.). Заң жауапкершілігі құқықбұзушыларға ... ... ... ... не ... үшін ... яғни бас ... айыру, айыппұл телеу, ... ... кез ... ... ... ... шараларын
қолданса да, бірақ санкцияны қолдануға болмайды. Мысалы, есі ... емес ... ... ... ... әрекетті жасаса да сот Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексінде ... ... ... ... ... ... ... Шынында да, бұл мемлекеттік
көндіру шарасы, бірақ заң жауапкершілігі емес, өйткені оны ... ... ...... ... иелігінің басты белгісі —
деликто қабілеттіліктің болуы. Сөйтіп, құқық бұзушылықтың заңды құрамының
толық болмауы заң ... ... кері ... ... сөзсіз.
Заң жауапкершілігінің мынадай белгілерін айтуға болады:
1) ... ... ... ... ... ... ... оны бұзушыларға қолданатын санкцияны іс жүзіне
асыруды білдіру;
3) ... пен ... ... ... ... ... ... құқықбұзушылықты жасағаны үшін заң жауапкершілігінің қолданылуы;
5) заңдарда кезделген белгілі бір іс жүргізу ... ... ... ... жасауына байланысты кінәлінің орындамаған негізгі
міндеттерінен басқа ... ... ... ... ... құқықбұзушылар үшін қолайсыз зардаптардың көрініс табуы. Олар жеке
бастың ... ... ... (бас ... айыру, еңбекпен түзеу
жұмыстары, сөгіс, т.б.) және мүліктік ... ... ... тәркілеу,
материалдық жауапкершілік және т.с.с).
Сөйтіп, заң жауапкершілігі дегеніміз — құқықбұзушылықты жасаған адамға
заңда көзделген мемлекеттік ... ... ... іс жүргізу
тәртібімен қолдану.
Заң жауапкершілігі, әрине, ең ... ... ... да, ... ... түрі дара емес.
Заң жауапкершіліктің басты мақсаты: құқықтық ... ... ... ... тәрбиелеу, өлеуметтік ... ... ... ... ... ... алу ... Ол белгілі бір принциптер негізінде іске асуы ... ... ... ... ... ... ... кезінде
заңдарды сақтау және орындау, құқық субъектінің жауапкершілігі тек олардың
кінәлі іс-әрекеті ұшін ғана қолданылады);
- әділеттілік принципі ... ... ... тең ... деп ... ... ... тиісті бабында белгіленген шекте және
жауапкершілік жүктейтін ережелері ... ... әділ ... Ол үшін жаза ... ... ... ... сипаты
мен қоғамдық қауіпті ... ... жеке ... ... ... ... ... және одан кейінгі мінез-құлыққа
жауаптылықты жеңілдететін және ... ... ... ... ... түзелуіне және оның отбасының ... ... ... ... ... ықпалы ескерілуі
тиіс);
- мақсатқа сәйкес (орындылық) принипі (құқықбұзушыға қолданылатын
шаралардың ... заң ... ... Бұл принциптің
мәнісі мынада: ... ... әрі ... деп ... адамның
жазадан толық не ішінара босатылуы ... ... мен ... ... ... ол ... мүліктік залал мен моральдық
зиянның ... өз ... ... не ... жоюға бағытталған езге де іс-
әрекеттерді жасаса, шын жүректен өкініп, айыбын ... ... ... ... ... ... онда оны ... орынды
болмас еді);
- ізгілік принципі (құқықбұзушыға адамгершілікпен қарау, яғни
кінәліның жеке басының, ... ... ... өзге де ауыр ... ... ... ауыр ... душар болуы,
отбасындағы бақытсыздық, т.б.) жауапкершіліктің тағайындалуын тоқатату не
одан мүлдем босату адамгершіліктің белгісі):
- заң ... ... ... (әрбір құқықбұзушылық
міндетті түрде жауапкершілікті тудыруы
тиісті. Ол дегеніміз ... ... ... ... ... ... іске асуы, әрине, құқыққорғау органының дәйекті қызметімен және
жазаны ... ... ... ... ... ... ... жетік біліп, үнемі дайындықта болуына, ұқыптылығына байланысты.
Құқықбұзушылықты елемеген, оған ... ... оған дер ... ... ... ... ... қызметкерлерінің кесірінен кінәлі
адамдар жауапқа тартылмай қалады, ... іс ... ... ... ... ... ... де болып тұрады. Бұл жөнсіздік іле-шала
құқықбұзушылықтың кайталануына, тіпті қылмыс ... да өз ... ... ... ... тәртіптің бұзылуының бірден-бір
қадамы ерби түсетініне әкеліп соқтыратыны сөзсіз);
- жылдамдылық принпипі (құқықбұзушылық үшін қолданылатын ... ... өз ... ... ... заң жауапкершілігінің түрлеріне келетін болсақ, ол ... ...... ... азаматтық-құқықтық,
әкімшілік-құқықтық, тәртіптік, жұмысшылар мен қызметшілердің материалдық
жауапкершілігі; жүктелуінің тәртібіне қарай — ... ... ... ... ... ... қарай — заң (өкілді)
органдарының, басқару органдарының, атқарушы ... ... ... ... ... ... құқықбұзушылықтың түрлерімен пара-пар.
Қылмыстық жауапкершілік тек қылмыс жасағаны үшін қолданылады, ... ... ... тыйым салынған қоғамға өте қауіпті іс-әрекет
(не ... оның ... ... көзі — ҚР ... ... ... ... заң жауапкершілігінің ішіндегі ең қатаң
түрі болып танылады. Жоғарыда айтылып ... заң ... ... ... ... соқтырады. Жаза әлеуметтік әділеттілікті ... ... ... адамды түзеу және сотталған адамның да, басқа
адамдардың да жаңа қылмыстар жасауынан сақтандыру мақсатында ... тән ... ... немесе адамның қадір-қасиетін қорлауды мақсат
етпейді.
Қылмыс жасады деп ... ... ... жаза ... ... белгілі бір лауазымды атқару немесе белгілі бір ... ... ... ... ... ... түзеу жұмыстары;
д) әскери қызмет бойынша шектеу;
е) бас бостандығын ... ... ... әскери белімде ұстау;
и) бас бостандығынан айыру;
к) өлім жазасы қолданылуы мүмкін.
Бұдан басқа сотталғандарға мынадай қосымша жазалар:
- арнаулы әскери немесе құрметті ... ... ... ... ... сыныбынан және мемлекеттік ... ... ... қолданылуы мүмкін. Бірақ, айыппұл салу және белгілі
бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметпен ... ... ... ... де, ... да түрлері ретінде қолданылуы мүмкін.
Қылмыстық жазаны тағайындауды жалғыз мемлекеттік орган — ... ... ол ... ... ... ... жазаның мөлшерін
анықтайды.
Әкімшілік жауапкершілік — өкімшілік теріс ... ... ... ... ... ... салу, арнаулы құқықтан айыру —
жүргізушілік құқығынан, аң ... ... т.б.) ... ... ... — мұнда лауазымды адам ғана ... ... ал ... ондай адамдармен қызметтік бағыныста болмайды
(мысалы, жүргізуші ... жүру ... ... онда оған МАИ ... ... ... ... қолдануға хақылы (мысалы, айыппұл ... ... ... ... ... көзі - ... ... құқықбұзушылық туралы кодексі болып табы-лады.
Азаматтық жауапкершілік — шарт бойынша міндеттемелерді орындамағаны
үшін және ... ... ... ... зиян келтіргені үшін
қолданылатын шаралардың бірі. Бұл жауапкершіліктің түрі құқықты ... ... жиі ... негізінде мүліктік нұқсанды өтеуді көздейді.
Заңдарда мұнымен қоса кінәлі адамға міндеттемелік шарттарды орындамағаны
үшін айып ... ... ... ... қолдануы көзделуі мүмкін. Айып
төлеу ...... ... ... ... ... ... атап айтқанда, орындау мерзімін ... ... ... ... ... ... заңдармен немесе шартпен белгіленген ақша
сомасы айып төлеу ... ... (АК, ... Айып төлеу мелшері нақты
ақша сомасында немесе орындалмаған не тиісінше орындалмаған ... ... ... ... (АК, ... ... ... пәтерақысын төлеу мерзімдерін бұзған кездегі айып телеуі.
Тәртіптік жауапкершілік— бұл еңбек шартын бұзғаны ... ... ... оған ... ... ... орндалмағаны
немесе тиісінше орындалмағаны үшін жұмыс берушінің ... ... ... ... ... ... кейбір жағдайларда жеке
еңбек шартын жұмыс берушінің бастамасы бойынша бұзу (ҚР-дағы Еңбек туралы
Заңы, 94-бап).
Материалдық ... - ... ... ... ... ... кезде мекемеге келтірілген зиянды ... ... ... ... толық болуы үшін одан босатылатын
және жауапқа тартылуға тиіс емес мән-жайларды еске түсіруіміз қажет.
Жауапқа тартылуды ... ... ... ... ... көрсетілген жауаптылық басталатын жас шамасына толмағандар
(194-бетті қараңыз);
2) есі дұрыс ... яғни ... ... ... ... іс жүзіндегі сипаты мен қоғамдық ... ... ... оған ие бола ... ... ... ... яғни қорғанушының немесе өзге бір адамның жеке
басын, тұрғын үйін, меншігін, жер ... және ... да ... ... ... ... ... мүлделерін қоғамға қауіпті
қол сұғушылықтан қол ... зиян ... ... ... ... егер бұл
орайда қажетті қоргану шегінен асып кетушілікке жол берілмеген болса;
4) аса қажеттілік— Қылмыстық кодексте қорғалатын мүлделерге аса ... ... зиян ... яғни ... бір ... ... өзге ... өміріне, деңсаулығына, құқықтары мен заңды мүлделеріне,
қоғамның немесе мемлекеттің мүлделеріне ... ... ... ... үшін зиян ... егер бұл ... ... амалдармен жою мүмкін болмаса
және бұл орайда аса қажеттілік шегінен шығып кетушілікке жол ... ... ... ... ... яғни ... ... іс-әрекет. Мұны кінәсіздік презумпция принципі деп
атайды. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... екендігі заңды күшіне енген сот үкімімен танылғанша ... ... ... емес деп есептеледі",— делінген (1-тармақша).
Яғни, айыпталушы өзінің кінәсыздығын дәлелдеуге міндетті емес, ал ... ... ... ... ... прокуратураға,
сотқа, т.б. Мынаны да естен ... ... ... ... ... кез келген күдік айыпталушының пайдасына қарастырылады;
6) қылмыс жасаған адамды ұстау кезінде зиян келтіру, егер ... өзге ... ... мүмкін болмаса және бұл ... осы ... ... ... шығуға жол берілмесе;
7) орынды тәуекел ету, яғни қоғамдық ... ... қол ... орынды тәуекел еткен ретте заңда қорғалатын мүлделерге зиян келтіру;
8) күштеу немесе ... ... яғни адам ... ... ... не әрекетсіздігіне) ие бола алмаса, күштеп мәжбүрлеудін,
нәтижесінде ... ... ... зиян ... бұйрықты немесе екімді орындау, яғни өзі үшін міндетті ... ... ... жөнінде іс-әрекет жасаған адамның заңмен қорғалатын
мүлделеріне зиян келтіру. Мұндай зиян келтірген заңсыз бұйрық немесе ... адам ... ... және ... ... ... ... мыналар
табылады:
1) шын өкінуіне байланысты, яғни бірінші рет кішігірім немесе орташа
ауырлықтағы ... ... ... егер ол ... ... ... айыбын
мойындап өз еркімен келсе немесе қылмысты ашуға жәрдемдесе ... ... ... ... ... калпына келтірсе;
2) қажетті қорғану шегінен асқан ... яғни ... ... болған үрейлену, қорқу немесе сасқалақтау салдарынан ... ... ... ... сот ... ... ... отырып,
жауаптылықтан босатуы мүмкін;
3) жәбірленушімен татуласуына байланысты, яғни бірінші рет кішігірім
немесе орташа ауырлықтағы қылмыс ... ... егер ол ... және ... ... ... есебін толтырса;
4) жағдайдың өзгеруіне байланысты, яғни істі сот ... ... ... ... ... кауіпті емес деп танылса;
5) ескіру мерзімінің өтуіне байланысты, яғни қылмыс жасалған ... ... ... ... ... ... ... кейін екі жыл;
6) орташа ауырлықтағы қылмыс жасағаннан ... бес ... ауыр ... ... кейін он жыл;
г) аса ауыр қылмыс жасағаннан кейін он бес жыл. Ескіру ... ... ... ... және ... ... ... енген кезге дейін есептеледі.
б) айыптау үкімінің ескіру мерзімі өтуіне байланысты, яғни қылмысы
үшін сотталған ... егер ... ... оның ... күшіне енген күнінен
бастап есептегенде, мынадай мерзімдерде орындалмаған болса, жазаны өтеуден
босатылады:
а) кішігірім ауырлықтағы қылмысы үшін ... — үш ... ... ... қылмысы үшін сотталғанда — алты
жыл;
в) ауыр қылмысы үшін сотталғанда — он жыл;
г) аса ауыр қылмысы үшін сотталғанда — он бес ... ... ... ... жасау актісі негізінде.
8) Ол адамның құқықбұзушылық жасағаннан ... ... ... ... іс ... ... уақытта ол қоғамға ... ... ... ... өз ... Конституцияда көрсетілген белгілі бір
әлеуметтік талаптарды қатаң орындауды талап етеді, оны ... ... ... ... ... моральдық немесе құқылык
жауапкершілік жүктеледі. Құқылык жауапкершіліктің ... ең ... ... ... ... ... жауаптылық мемлекеттің заң
шығарушы органы арқылы қылмыстық жазалау қатерімен ... ... ... кінәлі түрде істелген іс-әрекет үшін ғана белгіленеді. Адам
кылмыстық жауаптылыққа істеген іс-әрекеттерінде ... ... ... бір ... ... ... жағдайда ғана тартылады. Мысалы: тонау,
ұрып-соғу, денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру, бұзақылық, т. б. Мұның
өзінде ... ... оның ... ... ... құрамын түзейтін
кылмыстық кұкылық нормаларды кінәлі түрде ғана бұзғанда жүзеге асырылады.
Яғни, қылмыстық ... бұл ... ... ... ... коғамға қауіпті іс-әрекеттің көрінісі болып табылады. Қылмыс
істелмесе кылмыстық жауаптылық та болмайды. Қылмыстык заң ... ... ... ... коғамға қауіпті іс-әрекеттер үшін қылмыстық
жауаптылық тек қана ... ... ... ... ... көлеміне,
қылмыстын жасау тәсіліне, кінәнің нысанына, қылмыскердің ... еске ала ... ... асырылады.
Қолданылған әдебиет тізімі
1. Брайнин Я. М. Уголовная ответственность и ее ... в ... ... М., ... ... Б. С. ... природа преступного поведения. Казань,
1974.
3. ... В.А. ... ... и воспитание позитивной
ответственности личности. Рязань, ... ... И. Э. ... ответственность. Иркутск, 1992.
5. Картушин М. П., Курляндский В. И. Уголовная ответственность и состав
преступления. М., ... ... В. Н. ... ... ответственность. М., 1986.
7. Лейкина Н. С. Личность преступника и уголовная ответственность. Л.,
1968.
8. Наумов А. В. ... ... ... ... 1973.
9. Огурцов Н. А. Правоотношения и ответственность в ... ... ... Прохоров В. С. Преступления и ответственность. Л., 1984.
11. СанталовА. И. Теоретические вопросы ... ... ... ... В. Г. ... ... ... права. Л., 1965.
13. Стручков Н. А. Уголовная ответственность и ее ... в ... ... ... ... Тарбагаев А. Н. Понятие и цели ответственности. Красноярск, ... ... П. А. ... ... ... ... ... М., 1982.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автомобильді не өзге де көлік құралдарын заңсыз айдап әкету үшін қылмыстық жауаптылық83 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Адам ұрлау үшін қылмыстық жауаптылық4 бет
Зорлау үшін қылмыстық-құқықтық жауаптылық59 бет
Контрабанданы үшін қылмыстық жауаптылық78 бет
Мал ұрлығы үшін қылмыстық жауаптылықтың теориялық проблемасын кешенді түрде зерттеу, мал ұрлығына байланысты қылмыстық заңдарды жетілдіру бағытында ұсыныстар жасау, зерттеліп отырған проблемаға байланысты қылмыстық заңды теориялық және практикалық тұрғыда қолданудың бірегей жолын іздестіріп, оны дамытуға мүмкін болатын жағдайларды көрсету75 бет
Қазақстан Республикасы қылмыстық құқығы бойынша қорқыту мен күш қолданушылық үшін жауаптылық203 бет
Қоғамдық қауіпсіздікке қарсы жасалған қылмыстар үшін қылмыстық жауаптылық мәселелері44 бет
Қылмыстық жауаптылық және оның негіздері21 бет
Қылмыстық жауаптылық және жаза19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь