Қазақстан Республикасындағы экономикалық циклдер: инфляция мен жұмыссыздықтың байланысы

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3б
1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛДЕР МАКРОЭКОНОМИКА ҒЫЛЫМЫНЫҢ МАҢЫЗДЫ БӨЛШЕГІ РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4б
1.1 Экономикалық циклдің түсінігі мен фазалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4б
1.2 Экономикалық циклдің маңызды құрамы: жұмыссыздық пен инфляция ..5б
1.3 Жұмыссыздық және инфляция арасындағы тығыз байланыстылық ... ... ... 8б
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛДЕРДІҢ ЖАЛПЫ ДИНАМИКАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16б
2.1 Қазақстан Республикасының жұмыссыздық және инфляция деңгейлерінің динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16б
2.2 Қазақстандағы инфляция деңгейінің жұмыссыздыққа әсері ... ... ... ... ... ..21б
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31б
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32б
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33б
Қазіргі кезде және қашан да болмасын қоғам біркелкі түрде экономикалық өсуге, баға деңгейін тұрақтылығына және қоғамда бет алып бара жатырған жұмыссыздықты толық жоюға ұмтылады.
Экономикалық цикл дегеніміз – осы өндірістің, инфляцияның және жұмыспен қамтылу деңгейінің нақты өзгерісі. Экономикадағы циклдік өзгерістердің белгілі бір себептері болады. Оларға мультипликатор әсерінің әлсіреуін, автономды инвестициялардың азаюын, ақша жиынының көлемінің өзгеруін, негізгі қорлардың жаңаруын жатқызуға болады.
Жалпы экономикалық цикл туралы макроэкономика ғылымында тұрақты теория жоқ болғанымен, оның алар орны мен қосар үлесі орасан зор. Себебі экономистік ғалымдардың тұжырымдауынша, өндіріс көлемі мен жұмысбастылық деңгейі жиынтық шығындар көлемін анықтауда көп көмектеседі дейді, яғни, экономикалық циклдер арқылы бұндай тәсілдердің, әдістердің көптеген түрлерін біле аламыз.
Экономикалық циклдер деп бірнеше жылдар ішінде экономикалық активтілік деңгейлерінің бірінен кейін бірі келіп тұратын өсулер мен құлдырауларының өзгеруін айтамыз. Оның әсері әр жерде, экономиканың әр түкпірінде сезіледі. Іскерлік циклдер жеке адамдар мен жеке экономиканың секторларына әсер еткенімен, ол әр түрлі деңгейлерде болады. Экономикалық циклдердің қарастыратын ең басты әсерлі байланысының бір түрі: инфляция деңгейінің жұмыссыздық деңгейіне әсер етуі.
Күннен күнге заман талабына сай, қаршындап алға дамып келе жатырған Қазақстан Республикасының экономика саласының дамуы барысында өте қолайсыз да қиын жағдайлармен соқтығысып қалуы жиі кездесетін жағдайлар болып табылады. Экономиканың дамуымен қатар инфляция деңгейі де өсіп келеді. Әсіресе, бұл жағдай бүгінгі таңдағы ең басты да, ең өзекті мәселе болып табылады. Жоғарыда айтып кеткенімдей, бір сектордың өзгерісі екінші бір секторға әсер етпей қоймайды. Сол себепті, инфляция деңгейінің өсуі жұмыссыздық деңгейінің жоғарлауына әсер етеді.
Сондықтан мен курстық жұмысымның тақырыбын «Қазақстан Республикасындағы экономикалық циклдер: инфляция мен жұмыс сыздықтың байланысы» деп алдым. Бұл тақырыптың өзектілігі қазіргі елімізде етек алған инфляция деңгейінің жоғарылауы және соған орай, жұмыссыздық деңгейінің өсуі, осы жағымсыз жағдайлардың пайда болу себептері, осы проблемалардың экономиканың басқа да салаларына ықпалы мен әсері, енді осы жағдайларды болдырмау, алдын алу немесе қарсы шара қолдану саясаты туралы қарастыру болып табылады.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Макро-микроэкономика кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛДЕР: ИНФЛЯЦИЯ МЕН
ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫҢ БАЙЛАНЫСЫ
Орындаған
2 курс студенті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ҒЫЛЫМЫНЫҢ МАҢЫЗДЫ БӨЛШЕГІ
РЕТІНДЕ
..................................................................4б
1. ... ... ... мен ... ... ... ... ... жұмыссыздық пен инфляция ..5б
3. Жұмыссыздық және инфляция арасындағы тығыз байланыстылық............8б
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... ДИНАМИКАСЫ
..................................................16б
1. Қазақстан Республикасының жұмыссыздық және ... ... ... ... деңгейінің жұмыссыздыққа әсері
......................21б
ҚОРЫТЫНДЫ
..........................................................................
..............................31б
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ.............................................................32б
ҚОСЫМША.....................................................................
........................................33б
КІРІСПЕ
Қазіргі ... және ... да ... ... ... ... экономикалық
өсуге, баға деңгейін тұрақтылығына және қоғамда бет алып бара ... ... ... ... цикл ... – осы ... ... және
жұмыспен қамтылу деңгейінің ... ... ... ... ... бір себептері болады. Оларға мультипликатор әсерінің
әлсіреуін, автономды инвестициялардың азаюын, ақша ... ... ... ... ... ... ... экономикалық цикл туралы макроэкономика ғылымында тұрақты теория
жоқ болғанымен, оның алар орны мен ... ... ... зор. ... ғалымдардың тұжырымдауынша, өндіріс көлемі мен жұмысбастылық
деңгейі жиынтық шығындар көлемін анықтауда көп ... ... ... ... ... ... тәсілдердің, әдістердің көптеген
түрлерін біле ... ... деп ... ... ... ... активтілік
деңгейлерінің бірінен кейін бірі келіп тұратын өсулер мен ... ... Оның ... әр жерде, экономиканың әр түкпірінде сезіледі.
Іскерлік циклдер жеке адамдар мен жеке ... ... ... ол әр түрлі деңгейлерде болады. Экономикалық ... ең ... ... ... бір түрі: инфляция деңгейінің
жұмыссыздық деңгейіне әсер етуі.
Күннен күнге заман талабына сай, ... алға ... келе ... ... экономика саласының дамуы барысында өте қолайсыз
да қиын жағдайлармен соқтығысып қалуы жиі кездесетін ... ... ... ... ... ... деңгейі де өсіп келеді.
Әсіресе, бұл жағдай бүгінгі таңдағы ең басты да, ең ... ... ... ... ... ... бір ... өзгерісі екінші бір
секторға әсер ... ... Сол ... инфляция деңгейінің өсуі
жұмыссыздық деңгейінің жоғарлауына әсер етеді.
Сондықтан мен ... ... ... ... ... циклдер: инфляция мен жұмыс сыздықтың
байланысы» деп алдым. Бұл тақырыптың өзектілігі қазіргі елімізде етек алған
инфляция ... ... және ... орай, жұмыссыздық деңгейінің
өсуі, осы жағымсыз жағдайлардың пайда болу себептері, осы проблемалардың
экономиканың басқа да ... ... мен ... енді осы жағдайларды
болдырмау, алдын алу немесе қарсы шара қолдану ... ... ... ... ... орындаудағы міндеттерім келесідей:
• Экономикалық циклдерге түсініктеме беріп мәнін ашу;
• Экономикалық циклдердің ... ... ... көрсету;
• Экономикалық циклдердің басты элементтері: ... ... ... ... ... ашу, ... тығыз
байланысты зерттеп, әсер ету деңгейін айқындау;
• Инфляция деңгейінің өсуіне әсер етуші және ... ... ... ... ... өсу ... оған ... атап өту;
• Инфляция деңгейі мен жұмыссыздық ... ... ... отырып, олардың макроэкономикалық көрсеткіштерге әсерін
талдау.
Мен осы курстық жұмысымды жазу барысында мынадай ... ... ... ЦИКЛДЕР МАКРОЭКОНОМИКА ҒЫЛЫМЫНЫҢ МАҢЫЗДЫ БӨЛШЕГІ РЕТІНДЕ
1. Экономикалық ... ... мен ... ... түрде экономикалық өсуге, жұмыссыздықты толық жоюға
және баға ... ... ... цикл деп ... ... және жұмыспен қамтылу
деңгейінің өзгеруін айтамыз. Циклдік өзгерістердің себептері төмендегідей:
автономды инвестициялардың азаюы, мультипликатор ... ... ... ... ... ... қорлардың жаңаруы, т.б..
Макроэкономика ғылымында экономиканың циклдігі туралы тұрақты теория
жоқ деп айтуға болады, бірақ әр түрлі көзқарастар бар, ... ... ... көлемі мен жұмысбастылық деңгейі жиынтық шығындарды
анықтайды деп есептейді /1, ... ... ... цикл – ... ... ... активтілік деңгейлерінің бірінен кейін бірі келіп тұратын
өсулер мен ... ... ... ... ... және ... бір-бірінен ерекшеленеді. Бірақ олардың
барлығы әрқалай аталатын бірдей фазалар арқылы өтеді /2, 61б/.
Экономикалық ... ... Шың. Ол ... ... Экономикалық өсудің жоғарғы қарқыны;
• Өндіріс деңгейінің анағұрлым жоғары болуы;
... ... ... ... ... ... ... өсуі;
• Жұмыссыздықтың қысқаруы.
1. Құлдырау – экономикалық дамудың барлық көрсеткіштерінің төмендеуімен
сипатталады:
• Өндіріс көлемінің ... ... ... ... Жұмыс орындарының қысқаруы;
• Инвестициялардың қысқаруы;
• Бағалардың төмендеуі;
• Өндірістік күштердің бұзылуы (негізгі капиталдың құнсыздануы, өндірістік
қуаттылықтың толық қолданылмауы, жұмыссыздықтың өсуі).
2. Депрессия – ... ең ... ... ... сипатталады:
• Жаппай жұмыссыздық;
• Еңбекақының төменгі деңгейі;
• Тауарлық қорлардың қысқаруы;
• Өндіріс өспейді де, ... ... ... төмендеуінің тоқтауы;
• Ссудалық пайыздың төменгі деңгейі.
3. Көтерілу фазасы келесімен сипатталады:
• Негізгі ... ... ... ... ... ... Бағалардың өсуі;
• Пайыз қойылымының жоғарлауы;
• Тұтыну тауарларын сұраныстың өсуі /2, ... ... ... ... 1-суреттен қарай аламыз /1, 55б/:
ЖҰӨ
Нақты
ЖҰӨ
шың ... ... ... ... ... – Экономикалық циклдің фазалары
2. Экономикалық циклдің маңызды құрамы: жұмыссыздық пен инфляция
«Толық жұмысбастылық» ұғымына ... беру ... Оны ... ... ... қамтамассыз етілген деп түсінуге болады. Бірақ ол дұрыс
емес. Белгілі бір жұмыссыздық ... ... ... деп ... ... ... ... алайық. Сонымен, жұмыссыздық
– бұл еңбек ұсынысының еңбекке деген сұраныстан артық болуы. Экономика
ресурстардың ... ... ... ... ... экономикалық ресурс жұмысбастылықты қолдайтын жұмыс күші болады –
бұл экономикалық саясаттың маңызды мақсаты.
Жұмыссыздық деңгейі – бұл жұмыс істеуді ... ... ... ... жоқ азаматтардың статистикалық көрсеткіші (пайыз түрінде).
Статистика агенттігі ай сайын жұмыссыздық ... мен ... ... ... ... ... деректер үй шаруашылығына зерттеу жүргізу ... ... ... ... ... адам 3 түрлі санаттың
біреуіне жатады. Жұмыс істейтін, жұмыссыз және ... ... ... істейтін адам деп – үй шаруашысымен немесе оқумен ... бойы ... ... ... осы ... ... Егерде азамат жаңа
жұмысқа шығуды күтіп жұмыс істемесе, яғни уақытша босатылса немесе ... ... онда ол – ... деп ... ... екі ... жатпайтын
азаматтар (мәселен, студенттер және үй шаруасындағы әйелдер), жұмыс күші
құрамына кірмейді: олар жұмыс істемейді, ... және жаңа ... ... ... күші – ... мен ... істейтіндердің жиынтығы, ал
жұмыссыздық деңгейі – бұл жұмыс күшінің ... ... ... ... ... ... күші = ... істейтіндер саны + жұмыссыздар саны.
Жұмыссыздық деңгейі = (Жұмыссыздар саны х 100) ∕ ... ... ... ... ... тағы бір ... бұл пайыз
түріндегі, жасы үлкен тұрғындар санының жалпы жұмыс күшіндегі үлесі:
Жасы үлкен тұрғындар санының үлесі = ... ... ... саны х 100) ... ... ... саны).
Бұл статистикалық көрсеткіш барлық тұрғындар үшін есептеледі, сонымен
қатар жеке топтар үшін де қолданылады, ерлер мен әйелдер үшін, кәрі ... ... үшін де ... ... 2005 ... 3 ... бөлінген тұрғын халық саны
көрсетілген. Бұл жылы көрсеткіштер мынадай болды /3, 34б/:
- Жұмыс күшінің жалпы саны – 7261,0 + 640,7 = 7901,7 ... ... ...... х 100 = 8 %
- Жасы ... тұрғын халықтың жалпы санының жұмыс күші үлесі =
(7901,7/11451,7) х 100 = 69,4%
Сол себепті жасы ... ... ... ... күші ... кіреді,
ал жұмыс күшінің 8%-ға жуығы жұмыссыздықты құрайды.Тұрғын халық – 11451,7
мың (15 жас және одан ...... 3 ... жұмыстылық ұғымына анықтама берудің алдында біз жұмыссыздықтың
3 түрімен танысуымыз керек: фрикциондық, құрылымдық және ... ... ... уақытша жұмыссыздық – бұл адамдардың жұмыс орнын
ауыстыруымен немесе жаңа жұмыс ... ... ... ... ... Әр ... ... жұмыссыз қалған адамдар санаты
құрамын өзгертсе де, осы жұмыссыздық типі қала береді. ... ... ... ... ... алуын күтіп отырған адамдарға экономистер «уақытша
жұмыссыздар» деген термин қолданады. Фрикциондық деген анықтама бұл ... ... ... ... ... жұмыс орны мен жұмыс күші арасында
сәйкестілік орнамайды. Уақытша жұмыссыздар ... ... ... бар деп ... ... ... және ерікті болып бөлінеді.
Жұмысшылардың көпшілігі жұмысаралық жағдайға өз ... ... олар ... ... ... ... жоғары төлемақылы жұмысқа ауыстырады.
Бұл жұмысшылардың өздеріне ұлкен табыс әкеледі және еңьек ... ... ... ... ... ... жалпы экономикадағы нақты
өндіріс көлемінің ұлғаюы /1, 62б/.
Құрылымдық жұмыссыздық.
Фрикциондық ... ... ... жұмыссыздық» деп
аталатын екінші санатқа ауысады. Экономистер «құрылымдық» терминін құрамдық
деген мағынада қолданады. Уақыт өте келе ... мен ... ... болады, олар өз алдына еңбек күшіне жиынтық сұраныс құрылымын
өзгертеді. Осы өзгерістердің ... ... ... ... ... немесе мүлде жойылады. Басқа мамандықтарға, соның ішінде ... ... Бұл ... ... күші ... ... ... өзгерістерге бірден және толық жауап бере алмағандықтан жұмыссыздық
пайда болады. Сонымен, құрылымдық жұмыссыздық – бұл ... ... ... ... ... сай келмеуінен пайда болатын жұмыссыздық түрі.
Фрикциондық және құрылымдық жұмыссыздық ... ... ... ... жұмыссыздарда «сатуға» болатын тәжірибе бар, ал құрылымдық
жұмыссыздар жаңа ... ... ... үшін ... оқу ... өтуі керек,
ал кейде тұрғын жерін де ... ... ... ... ... ал құрылымдық жұмыссыздық ұзақ мерзімді, сондықтан ол қауіпті
болып саналады /1, 63б/.
Циклдік жұмыссыздық.
Циклдік жұмыссыздық құлдырау ... яғни ... ... ... ... ... кезеңде пайда болады. Тауарлар
мен қызметтерге жиынтық сұраныс азайғанда, жұмысбастылық ... ... Сол ... ... ... ... «сұраныс
тапшылығына байланысты жұмыссыздық» деп атайды /1, 63б/.
Толық жұмыстылық ұғымы.
Толық жұмыстылық жұмыссыздықтың мүлдем жоқтығы ... ... және ... ... ... ... ... толық жұмыстылық ұғымы еңбек күшінің 100%-нан аз бөлігін
қамтитын жұмыстылық ... ... ... айтқанда, толық жұмыстылық
кезіндегі жұмыссыздық деңгейі ... және ... ... ... тең болып, циклдік ... ... тең ... ғана ... ... жұмыстылық кезіндегі ... ... ... деп те ... ... ... қосарланған ішкі өнімнің нақты көлемі «экономиканың өндірістік
әлуеті» деп аталады. ... ... ... ... ... ... ... деңгейі еңбек күші нарықтары тепе-теңдік жағдайында
болғанда, яғни жұмыс іздеушілер мен бос ... ... саны ... келген
жағдайда орнайды. Жұмыссыздықтың табиғи деңгейі дегеніміз – оң ... ... ... ... бос ... табу үшін уақыт керек.
Құрылымдық жұмыссыздарға да ... ... үшін оқу ... ... ... ... көшу үшін ... керек. Егер жұмыс іздеушілер саны ... ... ... көп ... онда ... күші ... сәйкес
келмейді деген сөз; мұндай жағдайда жиынтық сұраныс тапшылығы мен ... ... ... ... жағынан қарағанда, жиынтық сұранысы артық
болған жағдайда ... ... ... ... яғни бос жұмыс
орындардың саны жұмыс іздеушілер санынан ... ... ... ... ... ... ... деңгейінен төмен болады. Еңбек күші
нарықтарындағы мұндай тапшылық инфляциямен қатар болады /1, 64б/.
Жұмыссыздықтың ... ... ... формула бойынша есептеледі /2,
63б/:
мұнда: - жұмыссыздықтың табиғи деңгейі;
- оларға жұмыс орны бар жұмыссыздар саны;
- экономикалық белсенді ... ... ... ... ... ... тауып жатқан жұмыссыздар үлесі.
Жұмыссыздықтың табиғи деңгейіне әсер ететін факторлар /2, 63б/:
1) демографиялық ... ... ... деңгейі;
3) еңбек одақтарының әрекеттері.
Жұмыссыздықтың орын алуының 2 негізгі себебін қарастырайық, олар:
жұмыс іздеу проблемалары мен жалақының қатаңдығы. ... ... ... мен бос ... ... ... сәйкестікті орнату үшін белгілі
уақыт кезеңінің қажеттілігі жатады. Екінші себебі - ... ... оның ... ... ... Тепе-теңдік еңбек нарығының
үлгісіндегі нақты жалақы сұраныс пен ұсынысты теңестіруден өзгеріп тұрады.
Жалақы сұраныс пен ... ... сай ... ... ... ... ... ұсыныс оған сұраныстан артық болады. ... орын ... ... ... ... ... ... болады.
Сондықтан нақты жалақының қатаңдығы жұмысқа орналасу ықтималдығының
көрсеткішін төмендетеді және жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... және ... шығатын жұмыс орнының
жетіспеушілігі жұмыссыздықты күту деп аталады. ... ... ... олардың мамандығына сәйкес ең жоғары дәрежедегі жұмыс іздеуінен
емес, ... ... ... ... ... фирмалар жағынан еңбек
сұранысы артық болғандығынан. Жұмысшылар тек жұмыс алу мүмкіндігін күтеді
/1, ... ... және ... күту ұғымын түсіну үшін, ең
алдымен еңбек нарығы неге ... ... ... білу ... ... ... тепе-теңдік нүктесінен жоғары болғанда, ал ... ... көп ... онда ... ... ... ... болатын еді. Жұмыссыздықты күтудің болуының себебі,
еңбек ұсынысы артық болса да, ... ... ... ... Осылардың барлығын біз 3-суреттен түсіне аламыз /1, 71б/:
3-сурет – Нақты ... ... мен ... ... ... Ол ... ЖІӨ мен жұмысыздық деңгейінің арасындағы
тәуекелділікті анықтайды. Оукен заңы бойынша 4-суреттегідей әлуетті ЖІӨ-мен
салыстырғанда ... ... 2%-ға ... ... ... 1%-ға
жоғарлатады. Оукен заңы былай жазылады /2, 63б/:
,
мұнда: - толық жұмыстылық ... ... ... ... ... ... нақты көлемі,
- жұмыссыздықтың нақты деңгейі,
- жұмыссыздықтың табиғи деңгейі,
- Оукен коэффициенті.
Нақты
ЖІӨ
Жұмыссыздық
деңгейі
4-сурет – Оукен қисығы
Оукен қисығы келесі екі ... орын ... ... толық жұмыстылық кезінде ұлттық табыс өзгерсе;
2. жұмыссыздықтың табиғи деңгейі ... /2, ... енді ... ... болсақ, ол дегеніміз бағалардың орташа
деңгейінің өсу қарқыны, бірақ бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... кейбір бағалар бір қалыпты қалады, ал кейбір
бағалар төмендейді. ... ...... баға ... ... ... баға ... арқылы өлшенеді. Инфляция деңгейі мына формуламен
есептелінеді:
,
мұнда: - инфляция деңгейі,
- ағымдағы жылдағы бағалардың орташа ... ... ... ... ... деңгейі.
Инфляция келесі белгілер бойынша бөлінеді:
1. Экономиканы мемлекеттік реттеудің дәрежесіне байланысты:
Ашық – ... ... тән ... баға ... әрекет ететін
инфляция.
Жасырын – қатаң мемлекеттік реттеу кезінде әрекет ететін ... ... мен ... ... ... Бағалардың өсу қарқынына байланысты:
Тұрақты – жылдық қарқыны 10%-ға дейін болатын инфляция.
Секірмелі - жылдық қарқыны 20-200%-ға дейін ... ... - ... ... ... артық немесе айлық қарқыны 50%-дан
асатын ... ... ала ... дәрежесіне байланысты:
Күтілетін инфляция әсерінен болатын ... ... ... ... ... ... ... нақты табыстардың төмендеуіне және несие беруші мен
алушының арасында табыстардың қайта бөлуіне әкеледі.
4. Инфляцияны тудыратын факторларға байланысты:
Сұраныс ...... ... ... ... ... пайда
болатын инфляция. Экономикада кейде ұсынысқа қарағанда ... ... ... ... ... ... ... көлемімен жауап бере алмайды,
өйткені барлық ... ... Бұл ... ... ... ... және сұраныс инфляциясын тудырады. 5-суретте жиынтық ұсыныс
қарастырылған /1, 83б/.
баға
AS
деңгейі
Класикалық
кескін
3-кескін
Аралық
кескін
2-кескін
1-кескін
Жұмыспен толық
қамтамассыз ... ... ... ... Q1 ... ... – Баға ... және ... ... Бұл кескінде жиынтық шығын көрсетілген, Яғни ... ... ... мемлекеттік шығындар және таза экспорт
өте аз, өйткені жалпы ішкі өнім ... ең ... ... ... ... өте ... ал өндіріс жұмыс істемейді. Жиынтық сұраныс
жоғарылады делік, онда ... ... ... жұмыссыздық деңгейі
төмендейді, ал баға деңгейі аз ғана ... ... ... ... Бұл ... және ... қамтылмаған бөлігігнің барын білдіреді.
2-кескін. Сұраныс көбейгенде экономика 2-кескінге жылжиды. Толық
жұмыстылық деңгейіне ... ... ... одан да асып ... баға ... Ал ... ... қамтамассыз етілуге жақындаған кезде,
фирмаларға біліктілігі азырақ ... ... тура ... Бұл шығын мен
бағаның көтерілуіне ... ... ... ... кейде өз
уақытынан бұрынғы инфляция деп атайды, өйткені экономика ресурстармен
қамтамассыз ... ... ... ... ... толық
қамтамасыз етілген кезде, 2-кескіндегі қосымша ... және ... өсуі ... ... ... ... ... әкеледі, ал
кейбір үй үй шаруашылықтары оған ... ... ... ... бұл
кезінде жұмыссыздық деңгейі төмендейді, ал ... ЖІӨ ... ... ... ... жағдайда инфляция азаяды.
3-кескін. 3-кескінде экономика қосымша ... ... ... Ішкі ... шынайы көлемі өзінің ең жоғарғы деңгейге жетеді,
алдағы сұраныстың ұлғаюы тек қана бағаның өсуіне алып ... ... ... өсе бастауы мүмкін, өйткені жиынтық сұраныс ортаның ... ... ... ... ... ... ... 2-кескіндегі ұраныс
инфляциясы 3-кескінде сұраныстың таза инфляциясына ауысады. Шынайы өндіріс
ұлғаймайды, сондықтан өсу үстіндегі шығындарды азайта ... ... ... және ... ... ... ... бар екенін есімізге түсіргеніміз жөн. Тұрақты баға деңгейі
кезінде (1-кескін) атаулы және нақты ЖІӨ ... ... ... өз ... бұрын болған инфляция кезінде (2-кескін) ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемі қалай өзгеретінен
анықтау үшін ... ... ... ... ... ЖІӨ ... Жоғары
инфляцияның күшімен атаулы ЖІӨ өте жылдам өсе ... еді, ... ... ... Қысқаша айтқанда, 2-кескін мен 3-кескінде пайда болған сұраныс
инфляциясы атаулы және ... ... ... ... ... инфляциясы - өнім бірлігіне кететін орташа шығындардың артуынан
пайда болатын инфляция. Бұл ... ... ... сұраныстан қалып отырады.
Шығын көлемі өзгеруінің және нарықтық ұсыныстың ... де ... ... мүмкін. Шығын инфляциясының теориясы баға деңгейінің өсуін
орташа шығындардың өсуіне әкелетін ... ... ... ... ... ... болады: өндірісте қолданылатын
ресурстардың жалпы шығынын өндірілген өнімніңі көлеміне бөлу ... ... ... (АС) = ... ... ... (ТС) ... бірлігінің саны (Q)
Шығын инфляциясының пайда болуына 2 негізгі себеп ... ... ... өсуі;
2) Энергия және шикізат сияқты ресурстарға бағаның өсуі.
Инфляцияның ішкі және сыртқы себептері бар.
Инфляцияның ішкі себептері:
• Тұтыну ... ... ... өндіріс құралдар
салалардан қарағанда артта қалуы;
• Мемлекеттік бюджет тапшылығы;
... ... ... көрінісі болатын микро-
макродеңгейдегі сәйкессіздіктер;
• Сыртқы саудадағы меслекеттік монополиясы;
• Нарықта баға орната алатын монополистердің болуы.
Инфляцияның сыртқы себептері:
• Әлемдік ... ... ... ... ... Ұлттық валютаның шет ел валютларымен айырбасталуы.
Инфляцияға қарсы саясат – бағалардың жалпы деңгейін тұрақтандыруға
бағытталған макроэкономикалық ... ... ... 2 блоктан тұрады:
1) Жиынтық сұранысты реттеу;
2) Жиынтқ ұсынысты реттеу.
Инфляцияға қарсы саясатты талдауда оның 2 ... ... ... ... ... Ол белсенді бюджеттік саясатты жақтайды,
мемлекеттік шығыстар мен салықтарды тиімді пайдаланып, төлеу
қабілеті бар ... әсер ... ... ... Ол ... ақша-несие саясаты арқылы
реттеуді ұсынады. Реттеудің бұл түрі үкіметтің тікелей
бақылауынан тыс, дербес Орталық банк арқылы жүргізілуі тиіс. Ол
айналымдағы ақша ... және ... ... ... ... ... Жұмыссыздық және инфляция арасындағы тығыз байланыстылық
Филипс қисығы – инфляция мен ... ... ... ... ... көріп отырғанымыздай, бұл – кері ... ... ... 3 ... ... Күтілетін инфляция;
2) Жұмыссыздықтың табиғи деңгейінен ауытқуы;
3) Шикізат бағаларының өсуімен пайда болған ұсыныс ... - ... ... ... ... ... деңгейі;
- жұмыссыздықтың нақты деңгейі;
- жұмыссыздықтың табиғи деңгейі;
- ұсыныс шоктары;
- ... ... 0-ден ... ... ... ... көрсетеді.
Өткен ғасырдың 70-ші жылдары әр түрлі елдерде ... ... ... ... да ... деңгейі байқалды, ал 80-ші
жылдары инфляцияның төмендеуімен ... ... ... де ... ... ... ... табиғи деңгейінің қисығы арқылы
түсіндірілді. Яғни ұзақ мерзімді кезеңде ... ... ... қисығы тік болады /2, 66б/.
pClr
U
U
6-сурет – Филипс қисығы ... – Ұзақ ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЦИКЛДЕРДІҢ ЖАЛПЫ ДИНАМИКАСЫ
2.1 Қазақстан Республикасының жұмыссыздық және ... ... ... ... деңгейінің динамикасына тоқтала
кетсек, 1-кестеде 15 жас және одан ... ... ... экономикалық
тұрғыдан белсенді және енжар халықтың 5 жыл, яғни ... жж. ... ... ... ... 1 – 15 жас және одан жоғары жастағы экономикалық тұрғыдан белсенді
және енжар халық
| |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... |7479,1 |7399,7 |7657,3 |7840,6 |7901,7 ... ... | | | | | ... мың адам | | | | | ... |70,2 |70,1 |70,0 |69,9 |69,4 ... | | | | | ... % | | | | | ... ... |6708,9 |6985,2 |7181,8 |7261,0 ... мың адам | | | | | ... қамтылу |89,6 |90,7 |91,2 |91,6 |91,9 ... % | | | | | ... |3863,3 |4030,2 |4229,6 |4469,9 |4640,5 ... мың | | | | | ... | | | | | ... ... |60,1 |60,6 |62,2 |63,9 ... ... | | | | | ... % | | | | | ... ... |2835,5 |2678,7 |2755,6 |2711,9 |2620,4 ... мың | | | | | ... | | | | | ... ... |39,9 |39,4 |37,8 |36,1 ... ... | | | | | ... % | | | | | ... ... |780,3 |690,7 |672,1 |658,8 |640,7 ... адам | | | | | ... |10,4 |9,3 |8,8 |8,4 |8,1 ... % | | | | | ... |3175,8 |3155,3 |3278,6 |3383,4 |3476,9 ... ... | | | | | ... мың адам | | | | | ... |29,8 |29,9 |30,0 |30,1 |30,6 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | ... % | | | | | ... 2006. – 34 бет ... енді бұл көрсеткіштерге түсініктеме бере кетсек, өзіміз көріп
отырғандай Қазақстан ... ... ... деңгейі
орасан көп өзгеріске түспеген, бірақ кему жағына жылжыған.
Мәселен, 2001 жылы экономикалық белсенділік деңгейі 70,2 % көрсетсе, ... яғни 2002 жылы 70,1 % , 2003 жылы 70,6 % , 2004 жылы 69,9 % ... Ал, 2005 жылы ... ... жоқ, сол ... кему ... көре ... яғни 2005 жылы 69,4 % көрсеткен. Ал, жұмыспен
қамтылу деңгейі 2001 жылы 89,9 % ... ... 2002 жылы 90,7 % ; ... 91,2 % , 2004 жылы 91,6 %, және 2005 жылы 91,9 % ... арту ... көре ... ... 2001 жылы 10,4 % құраса, 2002 жылы 9,3 % , ... 8,8 % , ал 2004 жылы 8,4 % және 2005 жылы 8,1 % ... кему ... ... ... ... зор серпіліс жасап азайғанын көріп
отырмыз. Ал ... ... ... ... ... байланысты жұмыссыздық
деңгейі бұл ... сай ... яғни ... ... де ... 7,5 % ... туралы мәлімет беріп кетуді жөн
көрдім.
Ал, жылдан-жылға елімізде экономикалық тұрғыдан енжар халықтар саны
асып түсуде. Мысал үшін 2001 ... ... алып ... ... ал 2002 жылы 29,9 %, 2003 жылы 30,0 %, 2004 жылы 30,1 ... яғни ... ... енжарлығының халық деңгейі арта
түскендігн көре аламыз. Ал 2005 жылы экономикалық тұрғыдан ... ... зор ... ... 30,6% ... 2 – ... ... жұмыссыздардың саны және жұмыссыздық
деңгейі
| |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... |6708,9 |6985,2 |7181,8 |7261,0 ... саны – | | | | | ... мың адам | | | | | ... |3470,2 |3486,4 |3618,3 |3718,5 |3764,4 ... |3228,6 |3222,5 |3366,9 |3463,3 |3496,5 ... саны |780,3 |690,7 |672,1 |658,8 |640,7 ... | | | | | ... ... |216,1 |193,7 |142,8 |117,7 |94,0 ... | | | | | ... ретінде | | | | | ... жыл | | | | | ... | | | | | ... деңгейі,|10,4 |9,3 |8,8 |8,4 |8,1 |
|% | | | | | ... |2,9 |2,6 |1,8 |1,5 |1,2 ... ... | | | | | ... санындағы | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... % | | | | | ... 2006. – 35 бет ... 3 – ... ... ... және жасы ... ... адам)
| |2002 |2003 |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... |еркектер|әйелдер |
|Жұмыссыздар, барлығы |690,7 |283,8 |407,0 |672,1 |281,4 |390,7 ... ... мына | | | | | | ... | | | | | | ... |193,1 |94,9 |98,2 |188,5 |91,8 |96,8 ... |467,1 |172,4 |294,8 |457,1 |175,6 |281,4 ... |30,2 |16,3 |13,9 |26,5 |14,0 |12,5 ... және одан асқандар |0,4 |0,3 |0,1 |- |- |- ... |2004 |2005 |
| ... ... ... ... ... ішінде |
| | ... ... ... ... |658,8 |281,1 |377,7 |640,7 |270,6 |370,1 ... ... мына | | | | | | ... | | | | | | ... |191,6 |96,3 |95,3 |183,6 |94,7 |88,9 ... |436,3 |169,5 |266,8 |426,0 |159,8 |266,2 ... |30,9 |15,2 |15,7 |31,1 |16,1 |15,0 ... және одан ... |- |- |- |- |- |- ... 2006. – 42 бет |
1. ... инфляция деңгейінің жұмыссыздыққа әсері
-----------------------
Нақты
жалақы
ұсыныс
Жұмыссыздық
Қатаң
нақты
сұраныс
жалақы
Жұмысқа жалданған жұмысшылар саны

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Макроэкономикалық саясат21 бет
Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары30 бет
Экономикалық даму30 бет
1950 - 1980 жылдардағы КСРО-ның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Үндістанмен байланысы61 бет
Delphi мен Pascal-дің байланысы21 бет
PHP тілінде шартты операторлар (if, switch), циклдермен жұмыс (while, for, foreach) және include, require функцияларын қолдану12 бет
RC байланысы бар күшейткіштер8 бет
VІІ – Х ғасырлардағы түркілердіің соғдылармен және ирандықтармен байланысы46 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь