Инфляция теориясы. Қазақстан Республикасындағы инфляциялық процесс

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І ИНФЛЯЦИЯ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЛЫПТАСУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ..5

1.1 Инфляция түсiнiгi және оған әсер етушi факторлар ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Инфляцияның макроэкономикалық көрсеткіш ретінде әлеуметтiк.экономикалық салдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

ІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСС ТУРАЛЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13

2.1 Қазақстан Республикасының инфляциялық жағдайы және ерекшелiктерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.2 Ұлттық экономикадағы инфляциялық көріністер және инфляция деңгейі, оған қарсы саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Қазақстан Республикасы өз егемендiгiн алғаннан кейiн өзiнiң банктiк жүйесi құрылып және қаржы секторы өз алдына қызмет ете бастады. Елiмiздегi экономикалық өсудiң тұрақтылығы, инвестицияның көптеп тартылуы, кәсiпкерлердiң экономикалық ынтасы, экономикалық активтi халықтың саны, халықтың әлеуметтiк жағдайы елдегi макроэкономикалық көрсеткiш және экономикалық негативтi құбылыс болып табылатын инфляция деңгейiне тiкелей байланысты болады. Басқаша айтсақ ұлттық экономиканың жалпы көрiнiсiн, оның даму жағдайын инфляция деңгейiнiң қарқынымен оның қаншалықты тиiмдiлiгiн айтуға болады.
Инфляция экономикалық құбылыс ретiндегi анықтамасын келесiдей беруге болады: инфляция - тауар айналымының қажеттiгiмен салыстырғанда айналыс сферасының артық қағаз ақша массасымен толып кетуi, олардың құнсыздануы және соның нәтижесi ретiнде – тауарлар мен қызметтер көрсетуге бағаның өсуi; ақшаның сатып алуға жарамдылығының төмендеп кетуi. Инфляция кезiнде қоғамдық өндiрiс процесiнiң алшақтықтарына және артық көп ақшаның шығарылуына байланысты ақша айналысының заңы бұзылады.
Осындай экономика дамуы үшiн жағымсыз ортаны қалыптастыратын инфляцияны шешудiң бiрден-бiр жолы оның қарқынының өсуiнiң себептерiн айқындау арқылы алдын алу болып табылады. Ал ол үшiн ең алдымен инфляция теориясын, оның пайда болуына әсер ететiн факторларды, инфляцияның түрлерiн және оның ерекшелiктерiн сондай-ақ әр формадағы инфляцияның қоғамға, әлеуметтiк-экономикалық салаға тигiзер әсерлерiнiң деңгейiн бiлу қажет болып табылады.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбы “Инфляция теориясы. Қазақстан Республикасындағы инфляциялық процесс” деп алынды. Бұл тақырыптың өзектiлiгi инфляцияның экономикалық құбылыс ретiнде жан-жақты қарастырып, ұлттық экономикада инфляцияның экономикалық тиімді дамудағы тигізер салдарын, оның пайда болу себептерін қарастырып, елiмiздiң экономикасының тұрақты және отандық өндiрiстiң қарқынды дамуы үшiн инфляциялық процессетрдiң алдын алу және оны реттеу саясаттарын қарастыру болып табылады.
Осы курстық жұмысты орындау барысында, елiмiздегi инфляцияның қазiргi жағдайын, туындап отырған мәселелердi және болашақтағы экономикалық даму жоспарымызға орай келесiдей мiндеттер қарастырылады:
• Инфляцияның жаратылысын, оның түрлерiн, оған әсер етушi факторларды қаарстыру және оның ұлттық экономикамыздағы ерекшелiктерiн ашып көрсету;
• Инфляцияның елдiң әлеуметтiк-экономикалық салаларға тигiзер әсерлерiн, одан болатын экономика және қоғам дамуындағы зардаптардың алдын алу шараларын;
• Жұмыссыздық, инвестиция, жұмысбасты халық, экономикалық активтi халық, кәсiпкерлiктiң дамуы сияқты экономикалық көрсеткiштермен инфляцияның арасындағы өзара байланысты қарастыру;
1. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001, - 466 б.
2. С.Б.Мақыш / Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. 2-шi басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 бет.
3. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
4. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
5. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М., - Дело. 2002. – 472 с.
6. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
7. Кинасова О «Перегрев экономики и регулирование инфляционного процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр.
8. Д.А.Федотов “Причины инфляции и пути борьбы с ней” // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №1, - 2004 г.
9. Сайденов А. Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №10, - 2005 г. 2-4 стр.
10. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №8,9 - 2007 г. 2-3 стр.
11. Р.Е.Джаншанло “Инфляция и обменный курс вэкономике Казахстана” // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №3, - 2006 г.
12. Статистический ежегодник. Алматы. – 2007. – 487 б.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
............................................................................
...........................................3
І ИНФЛЯЦИЯ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЛЫПТАСУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ..5
1. Инфляция түсiнiгi және оған әсер ... ... ... ... көрсеткіш ретінде ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСС ... ... ... ... ... ... және ерекшелiктерi
...................................................................
.......................13
2. Ұлттық экономикадағы инфляциялық ... және ... оған ... саясат
..............................................................1
7
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
..............................25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... өз ... ... ... ... банктiк
жүйесi құрылып және қаржы секторы өз алдына қызмет ете бастады. Елiмiздегi
экономикалық өсудiң ... ... ... ... ... ынтасы, экономикалық активтi халықтың саны,
халықтың әлеуметтiк жағдайы ... ... ... ... ... ... ... табылатын инфляция деңгейiне тiкелей
байланысты болады. Басқаша айтсақ ұлттық экономиканың жалпы көрiнiсiн, оның
даму жағдайын инфляция ... ... оның ... ... ... экономикалық құбылыс ретiндегi анықтамасын келесiдей беруге
болады: ... - ... ... ... ... айналыс
сферасының артық қағаз ақша массасымен толып кетуi, олардың құнсыздануы
және ... ... ... – тауарлар мен қызметтер көрсетуге ... ... ... ... ... ... ... Инфляция кезiнде
қоғамдық өндiрiс процесiнiң алшақтықтарына және ... көп ... ... ақша ... заңы ... ... дамуы үшiн жағымсыз ортаны ... ... ... жолы оның қарқынының ... ... ... ... алу ... табылады. Ал ол үшiн ең алдымен ... оның ... ... әсер ... ... ... түрлерiн
және оның ерекшелiктерiн сондай-ақ әр формадағы инфляцияның қоғамға,
әлеуметтiк-экономикалық ... ... ... ... бiлу ... табылады.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбы “Инфляция теориясы. Қазақстан
Республикасындағы инфляциялық ... деп ... Бұл ... инфляцияның экономикалық құбылыс ретiнде жан-жақты қарастырып,
ұлттық экономикада ... ... ... ... ... оның ... болу себептерін қарастырып, елiмiздiң экономикасының
тұрақты және отандық ... ... ... үшiн ... алдын алу және оны ... ... ... болып
табылады.
Осы курстық жұмысты орындау барысында, елiмiздегi инфляцияның қазiргi
жағдайын, туындап отырған мәселелердi және болашақтағы ... ... орай ... мiндеттер қарастырылады:
• Инфляцияның жаратылысын, оның түрлерiн, оған әсер ... ... және оның ... ... ... ... Инфляцияның елдiң әлеуметтiк-экономикалық салаларға тигiзер әсерлерiн,
одан болатын экономика және қоғам дамуындағы зардаптардың алдын ... ... ... ... ... ... ... халық,
кәсiпкерлiктiң дамуы сияқты экономикалық көрсеткiштермен инфляцияның
арасындағы өзара байланысты қарастыру;
• Елiмiздiң егемендiгiн алғаннан кейiнгi инфляциялық ... ... болу ... және ... ... шешу ... ... жылдардағы инфляцияның жоспарланған шегінен асып кету
қаупінің себептері мен экономикаға және ... ... ... қарастыру мен талдау;
• Бүгiнде елiмiз экономикасының қаржы саласы және мемлекеттiк деңгейде
инфляцияға қарсы саясатын және оның негiзгi ... ... ... ... ерекшелiгiне байланысты тиiмдiлерiн ұсыну;
Ендi осы мiндеттердi орындау үшiн нақты жұмысқа кiрiсiп, инфляция
жаратылысы ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЛЫПТАСУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1. Инфляция түсiнiгi және оған әсер етушi факторлар
Экономикалық құбылыс ретiнде инфляция ... берi өмiр ... ... тiптi ақшаның шығуымен бiрге пайда болды әрi ақшаның ... ... деп ... ... ( ... Inflatio ... шыққан, аудармасы –
“қабыну”, “iсiну”) ақша айналысына қатысты XIX ғасырдың орта шенiнде ... және ... ... ... ... ... долларының қисапсыз
шығарылуымен байланысты болды. Экономикалық әдебиеттерде инфляия ... ... ... кейiн кеңiнен таралды, ал бұрынғы ... ... ол 20-шы ... ... ... ... ... өсуiнен, тауарлар тапшылығының және тауарлар және қызметтер
сапасының төмендеуiнен туындайтын ақшаның ... ... оның ... ... ... ... ең көп ... жалпы анықтамасы – тауар
айналымының қажеттiгiмен салыстырғанда айналыс сферасының артық қағаз ақша
массасымен толып ... ... ... және ... ... ...
тауарлар мен қызметтер көрсетуге бағаның өсуi; ақшаның сатып ... ... ... ... ... ... ... процесiнiң
алшақтықтарына және артық көп ақшаның шығарылуына байланысты ... заңы ... /1, 227 ... айналысы процесiндегi қолма – қол ақша қозғалысы және төлемақыны
жүзеге асыру кезiнде қызмет көрсету, сонымен ... ... мен ... ... ... ... ... алмасуы – ақша
айналысы деп аталады.
Ақша айналысы заңы – құн ... ... ... ... Ол ... ақша ... болатын барлық қоғамдық формацияларға тән. Айналыстағы
ақшаның саны К. ... ... ақша ... ... ... ... қызмет ету үшiн қажеттi ақша мөлшерi екi факторға: бiрiншiден,
бiр кезеңде, сатылуға тиiс тауарлар бағасының ... ... ... ... ... өзгередi. Ақша айналысы заңы мына
формуламен өрнектеледi:
M = P * Y / V
Инфляция - өз ... ақша ... және ақша ... жай-күйiн көрсетедi. Ақшаның құнсыздануына мына факторлар
себепшi болады:
• айналысқа артық ақшаның шығарылуы;
... ... ... ... ... ... уақыт бойы ифляцияны монетарлық құбылыс деп санап отырып, ол ақшаның
құнсыздануы мен ... ... өсуi ... ... ... ... бiрқатар шетелдiк авторлар инфляцияны экономикада ... ... ... ... ... ... инфляцияның тауар бағасының
өсуiнде көрiнгенмен оны тек таза ақша феноменiне ... ... ... ... ... түрлi сфераларындағы ұдайы өндiрiстiң
сәйкессiздiгiнен туатын ... ... ... ... ... әлемнiң көптеген елдерiндегi экономиканың ... ең ... ... бiрi ... ... /2, 149 б/
Инфляцияның көрiну нысандары келесiдей:
• тауарлар мен қызметтерге бағаның өсуi, оның ... ... ... ... өзi ... ... оның сатып алу қабiлетiнiң
төмендеуiне алып келедi;
• ұлттық ақша ... ... ақша ... ... ... ұлттық ақша бiрлiгiнде көрiнетiн алтынның бағасының көтерiлуi.
Бүгiндегi инфляция ... өсуi ... ... ... алу қабiлетiнiң
құлдырауымен ғана емес, сонымен бiрге ... ... ... жалпы
қолайсыз ахуалымен де байланысты. ... ... пен ... әр түрлi факторлар тудырған өндiрiс ... ... ... ... ... әуел бастағы себебi – ұлттық
шаруашылықтың түрлi салаларындағы жинақтау мен тұтыну, сұраным мен ... ... мен ... ... ақша ... ... ақшаға қажеттiлiгi арасындағы алшақтықтар екенi белгiлi.
Инфляция – бұл кез келген экономикалық даму ... тән ... ... ... ... және ... ... орын алады.
Қазiргi кездегi экономикалық қатынастардың күрделенген кезiндегi
инфляция келесiдей факторларға байланысты:
1) Ақша ... ... ... ... ... ... көп ... эмиссиялануы есебiнен айналыс
аясының артық ақша массасына ... ... ... шаруашылығының
артық несиеге толуы.
2) Ақшалай емес факторларға: қоғамдық ... ... ... ... мемлекеттiң экономикалық
саясатына, оның iшiнде, салық ... баға ... ... саясатына байланысты факторлар жатады. /3, 239 б/
Инфляцияның iшкi және сыртқы факторларын айыра бiлу ... ... ... ақшаға жатпайтын және ақшалай-монетарлық факторларды
бөлуге болады. Ақшаға жатпайтындары – бұл шаруашылық ... ... ... ... өндiрiстiң монополизациялануы,
инвестициялардың теңгерiмсiздiгi, әлеуметтiк-саяси сипаттағы ерекше
жағдайлар және ... ... ... мемлекеттiк қаржының
дағдырысы бюджет тапшылығы, мемлекеттiк борыштың өсуi, ақша ... ... ... ... ақша айналысы жылдамдығының артуы
нәтижесiнде кредит құралдарының өсуi және басқалары жатады.
Ал дүниежiзiлiк құрылымдық дағдарыстар ... ... ... ... ... инфляцияны экспортқа шығаруға бағытталған
мемлекеттiк валюта саясаты, алтынды, ... ... ... ... ... факторлары болып табылады.
Сөйтiп, көпфакторлы процесс ретiндегi инфляция – бұл ақша ... ... ... ... қоғамдық ұдайы өндiрiс дамуындағы
алшақтықтың көрiнiсi.
Жоғарыдағы инфляция факторларының ерекшелiгiне байланысты инфляцияның
екi түрi болады: сұраныс және шығын ( ... ... ... ... ... ... туындайды:
• әскери шығыстардың өсуi, яғни әскери техникалардың азаматтық салаларда
пайдалану қажеттiгiнен, нәтижесiнде ақша баламасы айналыс үшiн ... ... ... ... ... және iшкi қарыздардың өсуi, ... ... және орта ... ... ... ... тапшылығын жабу, нәтижесiнде мемлекеттiң iшкi қарызы артады;
• несиелiк экспанциялау, яғни елдiң ... ... ... мен үкiметкенесие беретiн несиелер көлемiнiң ұлғаюын
сипаттайды;
• ауыр өнеркәсiп саласына өте көп ... ... ... ... инфляция, яғни шетел валюталарын сатып алу барысында
тауар айналымына қажеттiлiктiң үстiне ұлттық ... ... ( ... ) инфляциясы – бұл баға белгiлеу процесiне әсер ететiн
мынадай факторлардың болуымен сипатталады: /4, 83 ... ... ... ... ... және ... ... көрсетiлетiн қызметтiн маңызының артуы;
• бiр өнiм бiрлiгiне жұмсалатын шығынның ... ... ... өсуi;
• энергетикалық дағдарыс.
Инфляция жағдайында қағаз ақшалар ... құн ... ... ... мен ... тауарларға;
• шетел валютасына.
Бiрiншi жағдайда қағаз ақшамен берiлетiн алтынның ... ... ... ... тауарлардың бағасы өседi. Үшiншi жағдайда шетел
валютасына қатысты ұлттық ... ... ... ... ... ... ... болады:
1) Инфляциялық процестiң сипатына қарай:
• ашық инфляция, яғни бағаға ешқандай да ... ... оның ... байқалады;
• жабық инфляция, яғни тауар тапшылығы жағдайында бағаға мемлекет ... ... ... ... шок, яғни бiр мезетте бiрден баға өсiп кетедi.
2) Таралу орнына қарай:
• локальдық инфляция, яғни баға бiр ғана елдiң шекарасында өседi;
... ... яғни ... елдер топтарын немесе барлық
ғаламдық экономиканы түгелдей дерлiк қамтиды.
3) Бағаның өсу қарқынына байланысты:
• баяу инфляция – баға баяу ... ... ... 10%-ға өседi;
• орташа инфляция – баға тез қарқында ... ... ... дейiн өседi,
мұндай баға қарқыны ауыр экономикалық және әлеуметтiк ... ... ... – баға ... 500-ден 1000%-ға дейiн және одан жоғары
қарқынмен өседi. Инфляцияның бұл түрi ақша ... ... ... Мұндай жағдайда ақша өзiнiң атқаратын қызметтерiн жоғалта
бастайды.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... жатады. Елiмiздiң 1992-1993 жылдардағы ұшқыр инфляциядан соңғы
жылдардан бастап баяу инфляцияға өтуi ... ... ... ... ... ... ... – тұтыну бағаларының индексi
көмегiмен анықталады.
Тұтыну бағаларының индексi тауарлар мен қызметтердiң ... ... ... ... анықталады. Оны есептеуде ... ... /5, 211 ... = ... жылдағы тұтыну қоржынының бағасын бөлемiз Базалық жылдағы
тұтыну қоржынының бағасы, одан шыққан санды 100-ге ... ... ... үш ... мәнi ... мүмкiн:
• баға индексi 100%-ға тең болады, яғни баға өзгермеген болып табылады;
• баға индексi ... ... ... ... тең. ... ... ... базалықпен салыстырғанда 1,4 есе өскен, яғни ақша
инфляциялық құнсызданды;
• баға индексi 100%-дан төмен, ... 80%-ға тең, яғни ... ... ... ... бірінші бөлімде инфляцияның экономикалық табиғаты ... оның ... ... оған әсер ... факторларды және
инфляцияның түрлері бойынша жіктелуді қарастырып өттік. Ал ендігі екінші
бөлімде инфляцияның ... ... ... ... Инфляцияның макроэкономикалық көрсеткіш ретінде әлеуметтiк-
экономикалық салдары
Бiрiншiден, ифляция ұлттық ... пен ... ... әр ... ... және ... ... арасында қалай болса
солай және болжамсыз қайта бөлiнуiне мәжбүр етедi.
Қаражаттар жеке ... ... ... ... ... Инфляция
факторының бiреуi болып табылатын мемлект бюджетiнiң тапшылығы, инфляциялық
салықпен өтеледi. Осыны ... ақша ... ... ... Ол ... ... ... төленедi, өйткенi инфляция кезiнде
ақша капиталы құнсызданады. Инфляциялық салық нақты ақша қалдығы құнының
төмендегенiн ... ... ... ... ... ... жолы, ол – ақша басып
шығаруға монополиялық құқықтың болуынан пайда ... ... ... ... номиналдарының сомасы мен оларды басып шығаруға ... ... ... деп ... Ол ... ... ... үшiн алатын нақты ресурстарының санына тең болады.
Белгiленген табыстары бар (зейнеткерлер, мемлекеттiк қызметкерлер,
жәрдемақы алушылар) ... ... ... ... табыстарының
төмендеуiнен шығынға ұшырайды. ... ... ... ... ... ... оларға нақты жалақыны ... ... ... ... ... алады. Ал нарықта жұмыс берушiлер
және монополистер инфляция жағдайында белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... өнер туындыларының, асыл заттардың) инфляцияның қорғанысы
мықтырақ болады, өйткенi осы тауарлар ... өсуi ... ... ... ... ... ... қойылымы өзгермеген тұрақты болса, ... ... ... ... ұтылысқа ұшырайды, ал бұл өз кезегiнде
инвесторлар мен экономиканы ... ... ... ... ... ... инфляция кезiнде қарыз алушылар ... ... ... ... ... ... ... жоғарылатады.
Ал пайыздық қойылымның өсуi өндiрiске салынатын iшкi және ... ... ... алып ... Бұл ... өз кезегiнде
мемлекеттiң ЖҰӨ көлемiн азайтады және оның үстiне инфляцияны одан әрi
жандандыра ... /1, 276 ... ... жоғарғы деңгейi және баға құрылымының күрт
өзгеруi кәсiпорындар мен үй шаруашылықтарының жоспарлауын қиындата ... ... ... ... пен қатер-қауiп өсе түседi.
Осының төлемi ретiнде пайыз қойылымы мен ... өсе ... ... ... мерзiмдiк сипат ала бастайды, инвестицияның жалпы
көлемiнде ... ... ... ... ... үлес ... және спекулятивтiк операциялардың үлес салмағы өсе бастайды.
Болашақта бұл жағдай ұлттың тұрмысын , ... және ... ... ... ... ... төмендейдi, әлеуметтiк шиеленiс
өседi. Яғни, елде ұрлық-қарлық, тонаушылық, адамдарға сенiмсiздiк және т.б.
келеңсiз әлеуметтiк жағдайлар орын алады.
Төртiншiден, экономиканың “ашық” ... ... ... ... ... ... ... бәсекелiк қабiлетiн төмендетедi.
Бұның нәтижесiнде импорт өседi, экспорт төмендейдi, ... ... ... ... банкротқа ұшырай бастайды.
Бесiншiден, тұрақтылығы жоғары шетел валютасына сұраныс өсеi. Осыдан
барып ұлттық капиталдың ... ... ... ... ... ... бастайды. Осылар қосылып бағаның одан әрi өсуiн жылдамдатады.
Алтыншыдан, ақша формасында ... ... ... құны ... ... ... ... Бұның нәтижесiнде осы тауарлардың бағасы,
бағаның жалпы дәрежесiнiң өзгеруiнен ... өсiп ... ... ... ... ... ... дем бередi, ақшадан “қашуға”
себеп болады. Фирмалар мен үй шаруашылығы инфляцияға ... беру ... ... ... алу үшiн ... ... ұшырайды.
Жетiншiден, мемлекеттiк бюджеттiң құрылымы өзгередi және оның ... ... ... ... ... ... ... жүргiзуге мүмкiндiгi шектеледi. Бюджеттiк тапшылық және
мемлекеттiң қарыздары өседi.
Сегiзiншiден, жұмыспен толық қамтамасыз етiлмеген жағдайда ... ... ... ... ... нақты табысын шамалы
төмендетiп, халықтың көбiрек және ... да ... ... етуiн талап
етедi. Нәтижесiнде жылжымалы инфляция бiр ... ... ... және оның стимулы болып та табылады. Дефляция, керiсiнше, ... және ... ... ... төмендетедi.
Тоғызыншыдан, стагфляция жағдайында инфляцияның жоғары дәрежесi үлкен
жұмыссыздықпен ұштасады. Елеулi инфлиция жұмыспен қамтуды ... ... ... ... бiр ... ... көлемi және жұмыссыздықтың,
екiншi жақтан, арасында тiкелей өзара байланыс болмайды. /1, 239 б/
Онынщшыдан, әр түрлi тауарлардың ... ... және ... ... ... емес ... ... отырады. Ұзақ мерзiмдi уақыт
интервалында “инфляцияның ... ... ... ... ... өсуi, ... нақты көлемiн, оның өзiнiң табиғи
дәрежесiнен жоғары ұстап отыруға көмек бередi.
Инфляция өз кезегiнде халықты жұмыспен қамтуға айтарлықтай әср ... жылы ... ... ... оның ... көрсететiн “сұраныс
инфляция” деген үлгiнi ұсынды. Ол ... ... мен ... ... бар ... ... ... Оның қорытындысы бойынша,
жұмыссыздықтың кейбiр дәрежесiне (6-7%) жалақының ... ... ... өсiмi ... тең ... ... осы табиғи дәрежеден төмен болса,
онда жалақының өсiмi шапшаңдайды және керiсiнше. Соңынан жалақы мен бағаның
өсуiнiң өзара ... ... бар ... ... осы ... және бағаның өсу қарқынының өзара байланысы болып ... ... ... сызығын келесi суреттен көре аламыз:
W, P
W2
W1
U1 U2 U
Сурет-1 – Филипс қисық сызығы
Мұндағы,
W – номиналдық ... өсу ...... ...... ... %; /6, 323 б/
Суреттен көрiп отырғанымыздай филипс қисық сызығы жұмыссыздық ... ... ... және болжауға болатын керiсiнше байланыс бар
екенiн көрсетедi. ... ... ... тек ... ... ... ... болуы мүмкiн және керiсiнше деген де дәлелдейдi.
Экономикада практика жүзiнде ... ... ... ... дәрежесi
болады.
XX ғаысрдың 50-60 жылдардағы дамыған елдердiң статистикалық
көрсеткiштерiн ... ... ... ... ... ... ... жылары көптеген елдердiң экономикасында жұмыспен қамту толық жүзеге
асырылды. Өндiрiстi одан әрi ... және ... ... ... орындалуы бағаның өсуiн шапшандатты және керiсiнше
– инфляцияның қарқыны төмендеген сайын жұмыссыздық өсе ... мен ... ... ... ... неше түрлi
сипатта дәлелденуде. Жартылай бұл жағай ... ... ... ... нарығы жұмыспен қамтудың құрылымы, ... орны т.б. ... ... сипаты бар, көптеген жекелеген
рынок болып табылады. Осы жағдай мынаған әкеледi: еңбек ... ... ... ... ... ... ... жылжығанда,
жұмыссыздық практика жүзiнде сақталады, ал сонымен қатар, ... ... ... қанағаттандырылмаған сұраныс сақталады. Бұларда
шығындардың көбеюiне және ... ... ... ... өсуi жалғаса
бередi. Осы процестiң макроэкономикалық нәтижесi – ... ... ... ... ... басқа да дәлелi бойынша, өндiрушiлер мен
еңбекшiлерге экономиканың өсу кезеңiнде баға мен ... ... ... ... ... Жоғары дәрежедегi жұмыссыздық жалданып жұмыс iстеушiлердi
төмен жалақыға келiсуге мәжбүр ... Бұл ... ... бұзады. Бұдан басқа экономикалық тиiмсiз конъюктура өндiрушiлердiң
бағаны көтеруiне кедергi келтiредi. ... ... ... толық
қамтуға жақындаған сайын өндiрiстiң қосымша факторларына сұраныс өсе
түседi. Осының ... ... ... және оның өсуi ... өнiмдiлiгiнiң
өсу қарқынынан артық болып отырады. /6, 331 б/
Филипс қисық ... ... екi ... ... Бiрiншi
баығтта бұл сызық экономикалық заң деп қаралады. Бұл ... ... ... ... бiр ... ... ... айтады. Мемлекеттiң
реттеуiнiң құралдарының әр түрлi қолданудың көмегiмен, ... ... ... ... сай келетiн, инфляция мен ... ... ... ... болады. Сөйтiп, қисық сызықтың бойымен жоғары
және төмен жылжуға болады.
Екiншi бағыт инфляция мен ... ... ... және үзiлмейтiндiгiн жоққа шығарады. Экономикада орынды
қарқыны берiлген инфляция жағдайында, жұмыспен қамтудың ең ... ... ... ... ... баға және жұмыссыздық бiрдей
қосарласып өседi. Осындай ... ... ... ... бiр ... ... ... тоқырау) деп аталады. Осы
кездегi инфляция мен жұмыссыздықтың өзара байланыстары ... ... ... ... ... ... Филипстiң қисық сызығы оңға қарай
жоғары жылжиды да, ол инфляция дәрежесiнiң әрқайсысына жұмыссыздықтың өскен
дәрежесi сәйкес ... ... осы ... ... ... ... ... бөлім мен бірінші тарауды ... ... ... ... мен оның ... экономикаға және халықтың тұрмысына кері, жағымсыз әсер
ететіндігін көрдік. Осыған орай инфляцияның тұрақты, әрі ... ... тұру үшін ... ... қарсы саясаттардың маңызы зор болып
табылады. Сондықтан жұмыстың екінші ... ... ... ... асуы мен оның Қазақстандағы жүргізілу барысына тоқталмақшымын.
II ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИНФЛЯЦИЯЛЫҚ ПРОЦЕСС ТУРАЛЫ
2.1 Қазақстан Республикасының инфляциялық жағдайы және ... ақша ... ... ... ... табылады, яғни ол
қоғамның дамуының тепе-теңдiгiнiң бұзылуына себепшi болады. ... ... ... ... ... ... ... бiрi болып келдi. Өйткенi елiмiздiң 1991 жылы өз егемендiгiн
алуымен байланысты ұлттық экономикамыз бiрден ... ... ... бiрден-бiр себебi бұрынғы орталықтан басқарылып келген ... ... ... ... ... ... елдiң ақша айналысы жүйесiнiң
тиiмсiздiгi дереу көрiнiп қалды. Сол кездегi ... ... ... ... шапшаң болды. Олай болатын себебi, экономикада
өндiрiлген өнiмдер мен қызмет ... ақша ... тым ... ... жылы КСРО ... ... Қазақстан ТМД-ның басқа
мемлекеттерiмен бiрге “рубль аумағында” қала ... ... ... ... ... экономикалық жүйе ыдырап, рыноктық қатынастар
орын ала бастауына байланысты ... ... ... ақша ... өсiп, инфляция кең етек ала бастады. Осының салдарынан 1992
жылы айналысқа 200, 500, 1000 ... ... шыға ... 1992 ... ... ... рет ... 5000 рубль, кейiннен 10000 және 50000
купюралары шығарылды. Алайда өндiрiстiң одан ... ... ... ... өсуi, ... ... ... үшырауы
инфлицияны одан сайын үдеттi. Тiптi сол кездегi инфляция гиперинфляцияға
айналды, ... ... ... ... 2000%-дан асып кеттi. Осыған
байланысты бұрынғы 15 ... ... ... өтуге бетбұрыс жасауы
ортақ валютаны ұстап тұрудың тиiмсiз екендiгiн мойындады. /7, 42 б/
Осыған байланысты 1992 ... ... ... ... ... ... ... рубльден күдер үзiп, өз валютасын
шығаруға бетбұрыс ... ... Жаңа ... ... ... ... шарт жасасты. Сөйтiп, 1993 жылы 1, 3, 5, 10, 20, ... 100 ... ... ... жеткiзiлдi. Оларды қолдан жасаудан
қорғалатын 18 дәрежесi болды.
1993 жылы 12 ... ... ... ... ... ... Ұлттық валютаны енгiзу түралы”
Жарғыға қол қойды. Осы жарғымен 1993 жылы 15 қарашада сағат 8-ден ... ...... ... Мембанкiнiң және 1992-1993 жж. Ресей үлгiсiндегi қазыналық және
банктiк билеттердi ... 20 ... ... 18-де ... Қолма-қол
ақшалардың, рубльдiк шоттардың, салымдар мен ... ... 1 ... үшiн 500 ... айырбас бағамы бойынша жүргiзiлдi.
Қазақстан Республикасының 16 жастан асқан барлық азаматтары 100 мың
рубль шегiнде ақша ... ... ... бiр рет қана ... ол
туралы төлқұжатқа белгi соғылды. 100 мыңнан асатын рубльдер арнайы жеке бет
шотына аударылып, оны алты ай ... ... ... құқысыз болды.
Лимиттен асқан ... шығу ... ... ... ... тексердi. /7, 43 б/
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкi ... ... ... ... = 4 ... 70 тиын ... белгiледi. Келесi жылдары ол бiрден өсiп
кеттi. Соған сәйкес бағамен жалақы да өстi.
15 қарашадан 18 қарашаға ... ... ... және ... де ... ... Сондықтан заңды тұлғалармен, сол сияқты бөлшек сауданы жүзеге
асырушы және ... ... ... ... ... ... түсiмдерi
күнделiктi қабылданды. Кәсiпорындардың баланстарындағы рубльмен берiлген
активтер мен пассивтер екi күн ... ... ... ... ... және активтер мен пассивтердi қайта есептеу кезеңiнде банктер
клиенттермен операциялар жүргiзбедi.
Алайда теңгенiң енгiзiлiнiң өзiнде де ... өсуi ... ... Оның ... бiр ... ... өндiрiстiң құлдырауы, мемлекеттiк
бюджеттiң тапшылығы экономикадағы жаппай теңсiздiктiң орын ... ... ... ... және ... өсуiнiң себебiне сұраныс және
шығындық инфляциялар бiрдей әсер еттi.
Қазақстанда ақша масасының ... үш ... ... атап ... ... ... ... тапшылықты қаржыландыру үшiн орталық банктерден
келген несиелер;
• Екiншiден, Ұлттық банктiң коммерциялық банктерге несиесi – ... үшiн ... ... ТМД мемлекеттерiне несие – олардың Қазақстанмен саудадағы
тапшылығымен байланысты.
Аталған несиелердiң көздерi, негiзiнде ақша ... ... ... ... ... ... ... базаны кеңейткен болатын. Осы
мәселе туралы ұлттық валюта енгiзiлгеннен бастап елдегi банк жүйемiз нақты
ақша-несиелiк және ... ... ... ... ... 1995 ... бастап инфляция деңгейi төмендей басатады, ал ол өз
кезегiнде экономикалық өсуге жол ашты. /8, 12 ... ... ... орны ... деп те ... ... 1990 ... бастап өндiрiстiң құлдырауы, бұрынғы орталықтанған
экономиканың ақшаны құнсыздануға ... ... ... ... ... ... ... бет алғанда қаржы саласы дереу дағдарысқа
ұшырады. Осының салдарынан ... ... ... тұтынушылар
тауарына инфляция деңгейi 2000%-дан асып кеттi. Өндiрiс пен ... ... ... ... күрт ... алып ... Халықтың
ақшалай кiрiстерi кеми бастады, еңбек ақы төмендедi, жұмыссыздық мәселесi
орны ... ... ... ... ... ... жалпы елде
кедейлiктiң деңгейi өсе бастады.
Әлемдiк тәжiрибеде ... ... деп екi жыл ... ... 40%-дан төмендесе айтады. Ал Қазақстанда 1992-1994 жылдары
гиперинфляция болды.
Осы мәселеге мемлекетiмiз әр түрлi саясаттарды iске ... ... ... ... өзiмiздiң ұлттық валютамыз болмауы себебiнен қаржы
жүйемiз ... және ... ... ... түрде жүргiзе алмады.
Осыдан бастап елiмiз экономиканы ақша-несиелiк және валюталық түрде реттей
бастады, ұлттық валютамызды тұрақтандыру ... ... ... алды ... ... меншiкке жекешелендiру сяасаты, яғни кәсiпкерлiктi
дамыту реформалары жүргiзiлдi. Бұл ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкi болды.
Сөйтiп 1995 жылдан бастап экономикада жүргiзiлген реформалардың
нәтижесiнде және ... ... ... түрi арқасында инфляция
қарқынының төмендеуi байқалды, ал оның төмендеуi ... ... ... ... өсуiне, елдегi әлеуметтiк жағдайлардың жақсаруына,
экономикалық активтi халықтың санының өсуiне, кәсiпкерлiктiң дамуына,
елдегi ... ... ... ... және ... ... белең
алуына әкелдi.
Осылайша 1995 жылы жылдық инфляция деңгейi 60,3%, 1996 жылы – ... жылы – 11,2%, 1998 жылы – 1,9%, 2001 жылы 6,4%, 2002 жылы 6,6%, ... ... ... ... ... ауытқымай жалпы 5,8%-ды құрады,
ал өткен 2004 жылы инфляция деңгейi 6,7%-ды құрады. ... 2005 ... ... осы ... яғни 5-7% деңгейiнде жоспарлаған болатын.
Бұлайша экономикада инфляция қарқынын жоспарлап отырғаны жалпы жүргiзiлген
реформалардың және саясаттардың оң ... бере ... деп ... ел ... инфляия қарқыны төмен және тұрақты деңгейiнде
болып отыруы жалпы өндiрiстердi дамытуға басты ... ... ... ... ... қарқыны тұрақтанып, экономиканың тұрақты өсуіне байланысты
және елдегі қаржы рыногының рынок талаптарына сай толық ... ... ... қызмет етіп отырған заңды тұлғалар мен халықтың, инвесторлардың
сеніміне ие ... ... ... ... ... ... инвесторлар,
сақтандыру компаниялары, қор биржалары өз қызметтерін дамытуда.
Ақша реформасындағы ақша-несие саясаты негізінде Қазақстанда 1998 жылы
теңгенi еркiн қалқымалы ... ... ... бұл кездерде елiмiзде
инфляция деңгейi бiршама төмендеген кездер едi. ... ... ... ... туындауына байланысты соңғы жылдары айналысқа 5000 және
10000 теңгелiк ... да шыға ... ... ... есеп ... ... ... бастағанынан және халықтың табысының
өскендiгiнен болып отыр. Өткен жылдардағы ... ... 2005 ... ... ... ... ... аралығына белгілеген мөлшері (5-7%)
деңгейінде болып келді. Яғни 2003 және 2004 ... ... ... келедi.
Әрине бұл да болса бiздiң ұлттық валютамыздың күннен-күнге нығайған белгiсi
деп айтсақ ... 2005 жылы ... ... ... 5-7% ... асып ... Оның ... шамасы 8% мөлшерінде, ал 2006 жылы 7,9%, биылғы 2007 жылы
инфляция шамасы өте жоғары ... деп ... ... ... ... ... ... инфляция деңгейі 9%-10% шамасында болады деп
жоспарланса, ал тәуелсіз эксперттер мен ... ... ... жылы ... ... ... 15-20% ... болды деп
есептелінуде. Бұл инфляциялық шағын ... ... ... ... ... жасап отыр:
Біріншіден, елімізде жалпы халықтың табысының ... ... бұл ... экономиканы қыздыруда;
Екіншіден, әлемдегі рынокта шикізаттық ресурстарға бағаның ... ... ... ... 80 ... ... жетуі. Яғни, еліміз
ішінде де соңғы бірнеше айда мұнай ... ... ... күрт ... ... алғанда әлемде шикізатқа деген ... ... ... ... да ... ... ... алып
келді.
Үшіншіден, биылғы жылы отандық нарықта барлық тауарлардың бағасының
өсуі орын алуы, әсіресе тамақ ... оның ... нан ... мен ... ... өсуі ... ... бағалардың өсуіне алып келді. Оған
себеп биыл астық өнімдеріне деген сұраныс бағасының ... ... ... ... ... ... сипатталады.
осы жоғарыда аталғандар негізінде халық арасында инфляциялық күтудің орын
ала бастауы. /9, 2 б/
Жалпы еліміздегі 2000 жылдан ... ... ... ... суреттен көре аламыз.
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | ...... ... ... ... ... ... қатар 2004 және 2003 ... ... ... яғни ... ... ... ... өсуі байқалса, ал
2005-2007 жылдары инфляция барысында ондай лидерлер орын ... ... ... дәне ... ... және ... өнімдері. Ал тағам және
жеміс жидекке 20% шамасында болып отыр. ... ... ... өсуі ... ... ... ... биылғы жылы орын алмады және ... ... ... ауыл ... ауыр ... байланысты болса
керек.
Осымен бұл бөлімде инфляция жағдайының, оның ... ... ... ... осы ... ... көрінісін талдап өттік. Талдау
барысында келесідей қорытындылар айтсақ болады, яғни ... ... ... ... ... ... ... инфляцияның баяулау
кезеңі болды, ал 2000-2006 жылдар инфляцияның төмен (5-8%) және ... ... ... 2007 жылы ... ... ... байланысты
инфляция деңгейі біршама өсіп кетіп отырғандығын қарастырдық.
Жұмысымның келесі бөлімінде еліміздегі инфляцияға қарсы ... ... ... ақша-несие саясатының іске асу механизміне тоқталып
өтпекшіміз.
2.2 Ұлттық экономикадағы инфляциялық көріністер және ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкi осы уақытқа дейiн өзiнiң ең
бiрiншi ... ... ... ... ... ... және оның
тұрақты деңгейiн қалыптастыруға қызмет етiп келе жатыр. Соңғы ... ... Банк ... ... деңгейiн бiршама жақсартқанын және оны қз
уысына алғанына куә болып отырғанымыз рас. Оны 2001 жылы ... ... ... төмендегенiнен және одан кейiнгi аралықта ... ... 5-7% ... ... ... болып отырғанына
көзiмiз жеттi.
Өз кезегiнде өспелi инфляция мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... ... деңгейiнiң
анықталмағаны байқалса, соғұрлым кәсiпкерлердiң инвестиция ... ... ... ... Ал ... ... ... өз
кезегiнде өндiрiстiк мүмкiншiлiктердi төмендетедi. Сондықтан мемлекет және
елдiң қаржы секторы ... ... ... ... ... банк осы ... жағдайларды ескере отырып 2003-2006
жылдарға инфляцияның белгіленген ... яғни 5-7% ... ... ... Бұл ... шама 2003 және 2004 ... ... қатынастар да тиімді дамулы қолға алды. Ал ... ... ... ... шамадан асып кетті. Оны жоғарыдағы бөлімде
талқылап ... Бұл өз ... ... тұрақты дамуына кері
әсерін тигізеді. Сондықтан елбасымыздың өзі және ... ... ... биылғы еетк алып отырған инфляциялық ... ... ... ... тұрғыдан қолға алуда. /9, 4 б/
Жалпы ... ... ... ... құралдарын және жүзеге
асуын келесi суреттен көруге болады:
|Ақша ... ... ... ... ... ... ... |iк ... |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... | |мен | |
| | | ... |
| | | |н | |
| | | ... ... ... орташа, % | |4-6 |3-5 |3-5 ... (ТБИ) ... % |6,5 |5-7 |4-6 |4-6 ... Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр. ... ... ... ... ... жылға арналған ақша-несие
саясатының басты мақсаты орташа жылдық базалық инфляцияны – 2005 жылы 4-6%
және 2006-2007 жылдары 3-5% ... ... ... мақсат етілді.
Инфляциялық таргеттеу тұсындағы ақша-несие саясатының ... ... ... ... операция», оның ішінде РЕПО операциясы
және вексельдерді қайта есепке алу операциялары жатады. 2003 жылы Ұлттық
банк ... ... ... ... ... үшін ... ... жылдан бастап Ұлттық банк ақша-несие саясатын жүргізу кезінде
базалық ... ... ... ала ... ... ... ... Басқармасының қаулысына сәйкес базалық
инфляцияның есебі екі әдістеме ... ... және оны ... ... ... агенттігі жүзеге асырады. Базалық
инфляция есебінің бірінші әдістемесіне сәйкес тұтыну бағалары ... ... ... ... және ... бағаны алып
тастау, ал екінші әдістеме бойынша – ... ... ең ... өсуін
көрсеткен 5 компонентті және бағаның неғұрлым төмендегенін ... ... алып ... ... Ұлттық банктік және Үкіметтің бірігуімен белгілеген инфляцияны
таргеттеудегі инфляцияның 2005 жылғы ... ... ... ... ... Өйткені ұлттық экономикада жүргізіліп келе жатқан
саясаттар нәтижесінде экономикаға берілген несиелердің тым ... ... ... ... алып келе жатыр және елімізде шілде
айынан ... ... ... ... ... рынокта мұнай бағасының
рекордтық нәтижеге жетуінен бүгінде инфляция ... 10 ... ... – 7,8%
және 7,9% деңгейінде болып келеді. Жалпы мамандардың айтуы бойынша ... ... ... 8%-ға, 2006 жылы 7,9%, ал биылғы 2007 жылы ... ... деп ... ... . Яғни ... ... Ұлттық
банктің белгілеген инфляция деңгейінің коридоры 4,9%-6,5% деңгейінен нақты
инфляция деңгейі асып кетіп отыр.
Сондықтан ендігі жерде ... ... ... және ... ... ... ... ең тиімді әдіс болып табылатын Ұлттық ... ... ... ... болып табылады. Яғни, Ұлттық банк өзінің
ақша-несие саясатын ... ... ... ... қойылымын
өзгерту арқылы іске асырады. Биылғы жылы Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... пайыз қойылымын екі мәрте өсірді.
Оның ... ... ... 2006 ... 1-ші сәуір айында РЕПО ... ... ... көрініс тапты.
Қазақстанның соңғы жылдардағы ... ... зер ... ... ТМД ... ... ... болып отыр .
Оларға: экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бағамның тұрақтылығы, бюджет тапшылығының аз
ғана шамада болуы, ... ... өсуі және ... инвестициялық
рейтингінің өсуі. Ал экономиканың әлсіз жақтарына ұлттық экономиканың
негізін ... ... ... яғни ... ... негізінде сол салалардың ғана өте жылдам өсуі, ал өндірістің
нақты салаларының өте баяу дамуы және ... ... аз ... ... ... ең тиімсіз жері еліміздің барлық көрсеткіштері
әлемдік рыноктағы бағалардың өзгеруіне ... ... ... ... баға ... ... дамуы күрт төмендеп, барлық
макроэкономикалық көрсеткіштер азаяды. Сондықтан еліміз бұл ... ... ... ... іске асыруда.
Сондықтан Ұлттық банк ақша-несие саясатын ендігі жерде басты бағыты
етіп ... ... ... ... ... тұрақтылығы және
нығаюы, сондай-ақ экономика салаларының ... ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Қазақстандағы алдағы жылдарға инфляция бойынша болжамдарда инфляция
деңгейі 2010 жылдар аралығында келесідей жоспарланған ... ... 44 ... ... ... банкі ақша-несие саясатындағы инфляциялық таргеттеу
бойынша 2003-2010 жылдар аралығындағы инфляцияның деңгейінің факт және
болжам көрсеткіштері
| |2003 |2004 |2005 ... ... ... ... ... негізгі элементтеріне келесілер жатады:
1. Анықталған көрсеткіштердің белгіленген мөлшерлері ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді басты мақсаты ... ... ... ... ... ... ... болуы;
4. Реттеуші органдардың жауапкершілігін жоғарлату, яғни ол жоспарланған
көрсеткіштерге ... ... ... таргеттеу қағидаларына әлемдік тәжірибе бойынша мыналар
жатады:
• Бюджеттің ... ... және ... ... ... Толық қанды қызмет етуші қаржы ... және ... ... ... ... бағаны реттеудегі шараларының тәуелсіздігі;
• Саясат құралдары мен инфляция арасындағы байланыстарды түсіну;
• Ифляция қарқынын жоспарлаудағы тиімді әдістер жиынтығын қолдану;
• Жүргізілген ... ... ... ... ... таргеттеу қағидаларына өтуі «SWOT» анализ
деп аталатын экономикалық талдаудың негізінде 4 бөлімнен ... ... ... ... ... ... ... /9, 4 б/
Ұлттық банктің ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, осы міндетті орындауда Ұлттық банк ... іске ... ... ... ... құру және ... ... жүйесін құрылымдау, еуропалық төлем жүйелерін ұлттық экономикаға
тиімді формаларын ... ... ... және ... ... ... ... жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Осымен 2-ші тарауды қорытындылай келе ... ... ... ... көлемінің нақты мөлшерлемесін көрсету және оның орындалуын ... өзі ... ... инфляциялық таргеттеу деп аталатындығын және
инфляциялық таргеттеудің ... ... мен ... ... инфляциялық таргеттеуге өтудегі мақсаты мен міндеттерін қарастырып
өттік.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта ... ... ... ... және ... айтарлықтай керi әсерiн тигiзетiн, өз ... ... ... байланысты болып келетiн және экономика ылғи да
орын алып отыратын экономикалық құбалыс болып табылады.
Инфляция бұл ... ... ... ... ... ... және тауарлар және қызметтер ... ... ... құнсыздануы, сондай-ақ ақшаның сатып алу қабiлетiнiң төмендеуi деп
айтсақ болады. Инфляция елеулi қарқында немесе бiршама жоғары ... ... ... ... өндiрiс процесiнiң алшақтықтарына және ... көп ... ... ... ақша айналысының заңы бұзылғандығының
көрiнiсi.
Инфляция - өз кезегiнде ақша жүйесiнiң және ақша ... ... ... Ақшаның құнсыздануына келесi факторлар
себепшi болады: ақша айналысының факторлары және ... емес ... екi ... экономиканың құрылымына және қызмет етуiне байланысты үлес
салмақтары да әр түрлi ... ... ... инфляцияның пайда болу
факторларына байланысты оның екi басты түрi болатындығын ... ... ... және ұсыныс (шығын) инфляциясы жатады.
Сонымен қатар жұмыс ... ... ... ... ... ... қоғамға тигiзер он түрлi ... ... ... ретiнде әлемнiң көптеген елдерiндегi
экономиканың ... ... ең ... ... бiрi ... есептеледi.
Бүгiндегi Қаазқстан экономикасындағы және оның дамуындағы ... өсуi ... ... сатып алу қабiлетiнiң құлдырауымен ғана
емес, сонымен бiрге елдiң ... ... ... ... ... ... ... өндiрiс пен өткiзу сферасындағы әр түрлi ... ... ... қарама-қайшылықтары себепшi болып отыр.
Инфляцияның әуел бастағы себебi – ұлттық шаруашылықтың түрлi ... мен ... ... мен ... ... ... мен
шығыстары, айналыстағы ақша массасы мен шаруашылықтың ақшаға ... ... ... белгiлi.
Сонымен, жұмысты аяқтай келе Қазақстандық экономикадағы ... ... ... ... ... ... тым өсiп кеткен басқару аппаратын қаржыландырумен, өндiрiстiң
шикiзат бағыттылығымен, ұлттық валютаның шетел валютасымен салыстырғандағы
бағамының ... ... ... ... ... елiмiзде
ресурстарды жалпы үнемдеу және бюджет тапшылығын жою инфляцияға қарсы
саясат жүргiзудiң ... ... ... ... ... экономикасындағы инфляция қарқынының өсуі негізінен ұлттық
экономиканың әлі де болса шикізаттық ... ... яғни ... ... ... жоғарғы қарқында өсуі, соның нәтижесінде
тұтынушылар табысының өсіп, олардың тұтыну қабілетінің артуы, ал ... ... ... ... ... өнімдердің болуы,
отандық өңдеу өнеркәсібі салаларының ... ... ... ... ... ... соңғы 2-3 жылдағы инфляция қарқынының ақырындап өсіп ... ... ... Егер ... осы ... дами ... болса,
экономиканы реттеу қаржы саласының ғана қолында болып, ал оның түп негізі
өндіріс саласын тиімді дамытпасақ ... ... ... ... ... ... байланысты еліміз 2004-2007 жылдарға Ұлттық банк ... ... ... еліміздің үкіметі ұлттық ... ... алып ... ... ... ... ... бұл шаралар баяу жүргізілуде, ал шикізаттық бағыттағы
салалар өндірісі жылдан жылға ... ... ... ... ... мен ... осы ... шешуге нақты кіріссе дейміз.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. ...... 2001, - 466 ... С.Б.Мақыш / Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. 2-шi басылым, қайта
өңделген және толықтырылған. – алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 ... ... ... банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, ... - ... ... ... Н.Қ., ... М.Ә. - ... - ... – Алматы.
Экономика. - 2003. – 432 бет.
5. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп.
– М., - ... 2002. – 472 ... ... Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 ... ... О ... экономики и регулирование инфляционного
процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 ... ... ... ... и пути ... с ... // ... КазНУ.
Серия экономическая. №1, - 2004 г.
9. Сайденов А. Г. «О ... ... ... ... и
других направлениях деятельности Национального ... // ... №10, - 2005 г. 2-4 ... «О ... ... на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №8,9 -
2007 г. 2-3 ... ... ... и ... курс вэкономике Казахстана” //
Вестник КазНУ. Серия экономическая. №3, - 2006 г.
12. Статистический ... ... – 2007. – 487 ... ... ... – 2007г. – 487 ... ... саясат
Ұсыным инфляциясы
Сұраным инфляциясы
ЖҰӨ-дi тұрақтандыру
Ұлттық валюта бағамын көтеру;
Бағалардың төмендеуi және ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы инфляцияға қарсы жүргізілетін саясат27 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде3 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы. Филлипс қисығы25 бет
Жұмыссыздық, инфляция18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь