Жаза және оның мақсаты

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2 бет

1. ТАРАУ. ЖАЗА ЖӘНЕ ОНЫҢ МАҚСАТЫ

1.1. Жаза ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4 бет
1.2. Жазаның мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 7 бет
1.3. Жазалар жүйесі және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12 бет

II ТАРАУ. ЖАЗАНЫҢ ЕРЕКШЕ ТҮРІ . ӨЛІМ ЖАЗАСЫ ... ... ... ... ..15 бет
2 І.Өлім жазасының қысқаша тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18 бет
2.2. Қазіргі кезде қолданылып жүрген өлім жазасының
түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22 бет
2.3.Өлім жазасы туралы қазіргі тұжырымдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26 бет

III ТАРАУ. ӨЛІМ ЖАЗАСЫН ОРЫНДАУ

З.1. Өлім жазасын орындаудың жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30 бет
З.З.Өлім жазасын орындау тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32 бет

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34 бет

БИБЛИОГРАФИЯ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35 бет
Қылмыстық құқық пәнінде бірде бір мәселе өлім жазасын зерттеудегі сияқты қызықтырып қаралмайды деп айтуға болады. Өлім жазасы мәселесі жөнінде арнайы әдебиеттер саны өте үлкен. Ол туралы 1838 жылдан бастап-ақ арнайы әдебиеттер пайда бола бастаған.
Мәселен, Каплер 1838 жылғы “Руководство к литературе уголовного права” атты еңбегінде 232-ге жуық үлкен және кіші мазмұндамаларды, ғылыми еңбектері мен үзінділерді қарастырған.
Бұл еңбектің жалпыға мәлімдігі келесі мән-жайлығы сиапатталады. Бұл еңбекпен танысқан адам, мейлі ол маман болмаған күнде де, ол туралы — “өлім жазасы қаралып біткен және зерттеуге жатпайды”1 деген тұжырымға келеді. Осы жерде мен, бұл бітіру жұмысын зерттемес бұрын, бұл ой пікірмен келіспеген болатынмын, ал қазір оны зерттеп біткеннен кейін мен одан да бетер бұл оймен келіспеймін және айтарым бұндай мәселе, кез келген тұлғаны, әлі толық зерттелмеген тақырып ретінде, көпке дейін қызығушылықпен қарастыруға назарын аударады, деп ойлаймын. Бірақ әрине, схоластикалық тұрғыдан алып қарастырғанда, өлім жазасы туралы көптеген монографияларда, мазмұндамаларда, мақалаларда айтылғандарға қосатын ештеңе жоқ. Бірақ философиялық-тарихи, заңдық тұрғыдан алып қарастырғанда өлім жазасы туралы әдебиеттер саны көп болған күнде де, ол әлі толық зерттелмеген тақырыптардың қатарына жатады және әлде де зерттелуі тиіс деп ойлаймын.
Бұл тақырыпты қарастырғанда мен сондай-ақ, өлім жазасның тарихи жағына және ол туралы қоғамдық пікірлерге мән беріп қарастырғанмын.
Бұл тақырыпты зерттеу барысында мен өлім жазасы туралы өз пікірімді ғана емес, сондай-ақ халықтың да, бұл жаза жөніндегі пікірлерін қарастыруға әрекет жасадым. Әрбір маманға қойылатын өлім жазасы туралы не ойлайсыз, жазаның бұл түрі заңды ма, әлде заңсыз ба? - деген сұрақтарға бiр жақты пiкiр алу мүмкiн емес. Осы тұрғыдағы мәселеге әр түрлi жауап алуға болады.
Бiтiру жұмысы үш тарау, қорытынды және пайдаланған ---------көздердiң тiзiмiнен тұрады.
I. Нормативтік құқықтар актілер.

1. ҚР Конституциясы 30 тамыз 1995ж.
2. ҚР Қылмыстық кодексі 1997ж
3. ҚР Атқару кодексі. 1997 ж
4. Қазақ ССР Қылмыстық кодексі. Алматы. 1958ж.
5. Жоғарғы Сот Пленумының қаулысы Жаза тағайындалғанда соттардың заңдарды қолдану тәжiрбиесi туралы 24 маусым 1993ж.

II. Арнайы әдебиеттер:

6. Алауханов Е. , Рахмметов С. Жаза Өркенист 1999ж.
7. Кистаковский А.Р. Исследование о смертной казни. М.,2000г.
8. Против смертной казни. Сб.материалов. М.199ІГ.
9. Смертная казнь за и против. М.1989г.
10. А.Л. Лаврин. 1001 смерть. М.,1991г.
11. Н.Өсерұлы. Жеті жарғы. Алматы ,1996ж.

III.Басылымдар

12. Бабушкин А.В. “Обречение насмерть” Труд. 1999г.
13. Бирюков Е. Против жестокости-жестокостью. Соц.законность. 1990г. №11.
14. Борик А. “Расстрелять дешевле” Лит.газета. 1998г. 17 июнь.
15. Ваксян А. “Маратори на исполнение смертной казни? Вторая попытка”.
Рос. Юстиция. 1998г. №5.
І6. Грибов В. “Просторные камеры для смертников” Преступление и наказание.1998г. №.
17.Карпей И.И. “Высшая мера: за и против”. Сов.государство и право.
1991г.№7.
ІЗ.Катанян К. “Смедэтная казнь временно отменяется” Известия 1999г. 3 февраль.
19. Квашис В.Е. Смертная казнь и общественное мнение”. Гос.право. 1997г. №4.
20. Крашенников П. “Смертная казнь - это кровная месть”. Лит.газета. 1999г. 7-13 июля.
21. Михлин А.С. “Способы применения смертной казни” Государство и право. 1997г. №1.
22. Никитский Л. “Убить” смертную казнь, чтобы вздохнуть в суды присяжных. Моск.новости., 1999г. 7-14 февраль.
23. Приставкин А. “Кого же мы казним”. Московские новости. 1999г. 7-14 февраль.
24. “ Разговор о смертной казни”. Человек и закон 1997г. №2.
25. Рудненко Р. “Привести в исполнсние о смертной казни в России” Аргументы и факты.1997г. №21.
26. Савицкий В. “Смертная казнь пока отменяется”. Труд-7. 1999г. 5 февраль.
27. Онгарбаев С. Өлім жазасын алып тастау әлі ерте. Түркістан. 1999ж 10-1бнаурыз.
28. Арбабаева Г. Панорама. 1997-24 январь.
29. Ардаев В. “Убийство в законе” Известие. 1996 - 5 июнь.
30. Калеева Т. “Смертная казнь: между “за” и “против”. Каз.правды. 1997 -31 январь.
31. Мерцалов В. Высшая мера. Чем ее измерить? Каз.правды. 2000-20 январь.
32. Сулсймслов К. “Главный полицейский Казахстана выступаст за отмену смертной казни.” АиФ Казахстан. 1999г. №47.
33.Шаймерденов К. “Высшая мера наказания” Фемида. 1998г. №7.
34. Шаймерденов К. “Какие цели у высшей меры? Наука Казахстана. 1999г. 16-30 ноябрь.
35. Вестник КазГУ. Сер.юридическая. 1997г. №5. - стр. 154-163.
36. “Смертная казнь и пределы гуманизма”. Вест. КазГУ. Сер. юрид. 1998г. №9.
37. Вестник Мин. юстиц. РК. 1996г. №7. Стр. 29-30.

IV. Оқу кұралдары.

38. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Ағыбаев А.И. Алматы 1998ж.
39. Уголовное право. Наумов А.В. М., 1996г.
40. Мамытов А А. Советтік қылмыстық құқық. 1958ж
41.Уголовное право. Часть общая; Уголовыное наказание; понятие, виды, назначение. 1 том, Екатеринбург. 1994г.
42. Уголовно исполнительное право России. А.И. Зубкова. М., 1997г.
43. Уголовно и исполнительное право Казахстана. Алматы, 1997г.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
................................2 бет
1. ТАРАУ. ЖАЗА ЖӘНЕ ОНЫҢ МАҚСАТЫ
1.1. ... 4 ... ... 7 ... ... ... және ... 12 ... ... ЖАЗАНЫҢ ЕРЕКШЕ ТҮРІ - ӨЛІМ ЖАЗАСЫ………………15 бет
2 І.Өлім ... ... ... бет
2.2. Қазіргі кезде қолданылып жүрген өлім жазасының
түрлері
............................................................................
.........................……22 бет
2.3.Өлім ... ... ... ... бет
III ТАРАУ. ӨЛІМ ЖАЗАСЫН ОРЫНДАУ
З.1. Өлім ... ... ... ... ... ... бет
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
............…...34 бет
БИБЛИОГРАФИЯ
............................................................................
.........…35 ... ... ... ... бір ... өлім ... зерттеудегі
сияқты қызықтырып қаралмайды деп айтуға болады. Өлім ... ... ... әдебиеттер саны өте үлкен. Ол туралы 1838 жылдан ... ... ... бола ... ... 1838 жылғы “Руководство к литературе уголовного права”
атты еңбегінде 232-ге жуық ... және кіші ... ... мен ... қарастырған.
Бұл еңбектің жалпыға мәлімдігі келесі мән-жайлығы сиапатталады. Бұл
еңбекпен танысқан адам, мейлі ол ... ... ... де, ол туралы — “өлім
жазасы қаралып біткен және зерттеуге жатпайды”1 деген тұжырымға келеді. ... мен, бұл ... ... ... ... бұл ой ... ... ал қазір оны зерттеп біткеннен кейін мен одан да ... ... ... және ... ... ... кез ... тұлғаны, әлі толық
зерттелмеген тақырып ретінде, көпке дейін қызығушылықпен қарастыруға
назарын ... деп ... ... ... схоластикалық тұрғыдан алып
қарастырғанда, өлім ... ... ... ... ... айтылғандарға қосатын ештеңе жоқ. ... ... ... алып ... өлім ... ... саны көп болған ... де, ол әлі ... ... ... ... және әлде де ... тиіс деп ... тақырыпты қарастырғанда мен сондай-ақ, өлім жазасның тарихи жағына
және ол туралы қоғамдық пікірлерге мән беріп қарастырғанмын.
Бұл тақырыпты зерттеу барысында мен өлім ... ... өз ... ... ... ... да, бұл жаза ... пікірлерін қарастыруға
әрекет жасадым. Әрбір маманға қойылатын өлім жазасы туралы не ойлайсыз,
жазаның бұл түрі ... ма, әлде ... ба? - ... ... бiр ... алу мүмкiн емес. Осы тұрғыдағы мәселеге әр түрлi жауап алуға болады.
Бiтiру жұмысы үш тарау, қорытынды және ... ... ... - ... ЖАЗА ЖӘНЕ ОНЫҢ ... Жаза ұғымы
Қылмыскерге тек қылмыстық жазалау шараларын, оның ішінде ... ... ... ... ғана қылмыскерлікті біржола жеңе алмайтындығымызды
тарих дәлелдеді. Ал, қылмыскерліктің алдын алу, одан ... ... ... ... көп ... ... ... мемлекет басқа да шараларды қолданады. Мұндай
шаралардың бірі — жаза.
Жаза дегеніміз — соттың үкімі бойынша ... ... ... Жаза ... ... кінәлі деп танылған ... және ... ... мен ... /ҚР ... ... айыру немесе оларды шектеу болып табылады.
Қылмыстық нормаларын сақтауды мемлекет ... ... ... ... бұл ... ... заңның басқа салаларындағы
нормалардың бұзылуына ... ... ... ... жеке азаматтар
мүддесіне үлкен зиян келтіреді.
Жаза ... ... — адам мен ... ... бостандығын,
заңды мүдделелерін, бейбіт өмірін және адамзат қауіпсіздігін, меншікті,
ұйымдардың ... мен ... ... ... ... ... ... ортаны, конституциялық құрылысты және Қазақстан
Республикасы аумағының тұтастығын, сондай-ақ ... мен ... ... ... қара ниет ... ... ... бұрын күшінде болған Қылмыстық заңда ... ... ... да жаңа Қылмыстық Кодекс қабылданғанға дейін,
қылмыстық заң әдебиеттерінде ... ... ... ... болады. Олардың бір-бірінен онша айырмашылығы жоқ, оларда жаза
дегеніміз-қылмыстық заң негізінде қылмыс жасаған ... ... ... ... ... ерекше шарасы деген мазмұн бар.
Ал қазіргі Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі жаза түсінігіне
келесідей анықтама береді: жаза дегеніміз ... ... ... ... ... ... Жаза қылмыс жасауға кінәлі деп танылған
адамға қоладынылады, және ... ... мен ... ... ... ... айыру немесе оларды шектеу болып табылады.
Бұл анықтамадан жаза ... ... ... Оны ... ... мемлекеттік ерекше орган — сот қана үкім негізінде қолдана алады.
Үкім тек Қазақстан ... ... ... ... ... шаралары лауазымды адамның атынан немесе қандай да ... ... ... ... ... енген сот үкімі барлық мекемелер, кәсіп орындар мен
ұйымдар үшін ... ... ... ол ... ... аумағында
орындалуға тиісті.1
Жазаның орындалуы мемлекет күшімен жүзеге асырылады , қоғамдық ықпал
жасау шараларының жазадан айырмашылығы сол — ... ... ... ... ... пікір тұрады.
Қоғамдық ықпал ету шараларын мемлекеттік органдар ... ... ... Жаза — ... ... заңмен белгіленген
шарасы. Қылмыс жасаған адамға сот жазаның бұлардан ... ... ... пен жаза - ... ... байланысты құқықтық түсінік. Мемлекеттік
мәжбүрлеу шарасы ретінде жаза тек қылмыс үшін қолданылады.
Жазаға тән ерекшелік — міндетті ... ... ... ... ... мәжбүрлеу, зорлау сипаты. Олар күш көрсету, моральды
материалдық және басқада ықпал ету арқылы жүзеге асырылады,
Жазалау ... тән ... бола ... да ... ... жаза ... ретінде қарастырылмайды. Бұрынғы қылмыстық кодекстерде
жазалау жазаның мақсаты ретінде ... ... ... ... жаза ... ... Атап айтқанда Н.А.Беляев былай деп жазды: “Жазаның мақсаты
жазалау, ол ... ... ... үшін ... ... ... И.И.Карпец пен А.Н.Тарбағаевтың ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын жазада соттылық
сияқты өзіне тән сипат бар, ол ... ... және ... ... ... зардабын тигізеді. Мысалы, егер адам жаңадан қылмыс ... ... ... үшін ... ... ... ... жай болып табылады.
Бұрын қасақана қылмыс жасағаны үшін соттылығы бар адамның жаңадан
қасақана ... ... ... ... деп ... Қайталанудың
болуы тағайындалған жазаның түріне және мөлшеріне, ... ... ... ... ... ... ... әсер етедi.
Мемлекеттік мәжбүрлеу шараларының басқа түрлерінен ... сол - ... ... ... оның ... сот тек ... ғана емес, сонымен қатар моральдық тұрғыдан теріс баға береді.
Сондықтан да, жаза тағайындау дегеніміз қылмыс ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, қылмыстық жаза қылмыстық заңмен
белгіленген мемлекеттік мәжбүрлеу ... оны ... ... ... болған
адамға қатысты сот өз үкімімен қолданады, онда жазалау сипаты болады ... ... ... ... ... ... ... бетке басылады.
1.2. Жазаның мақсаты
Әрбір мемлекеттік мәжбүрлеу шарасының өз міндеті, ... тән ... ... ... ... ... жаза ... оны қолдану және
іске асыру арқылы мемлекет қол жеткізуге ұмтылатын әлеуметтік нәтиже.
Жазаның ... ... ... ... ... заңдарының
алдында тұрған жалпы міндеттерден туындайды.
Жазаның мақсатын анықтаудың бәрінен ... ... заң ... ... зор. ... адамға қатысты жазаның түрін, мөлшерін анықтай
отырып, сот жазаны басшылыққа алуға тиіс. Бұл ... ... ... жаза ... ... емес үкім ... әкеп соғуы мүмкін.
Жазаның мақсатына заң тұрғысынан ... ... ... ... ... үшін де ... Мысалы, бірінші рет жасалған
қылмыстардың жалпы қылмыстың алдын алу ... үшін және ... ... сондай көрсеткіш болады.
Жазаның мақсаты қылмыстық заңдарда былай деп ... ... ... ... ... ... сотталған адамды түзеу
және сотталған адамның да, басқа ... да жаңа ... ... ... ... ... мақсаты:
а) әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру;
б) сотталғанды түзеу;
в) сотталған тарапынан жаңа ... ... ... ... ... жеке ... мақсаты;
г) басқа адамдар тарапынан қылмысты болдырмау (жалпы сақтандырудың
мақсаты).
Жаза қолданылған әрбір жағдайда осы мақсаттар бірге қатыстырылуы ... ... ... ... ... - жаза ... ... табылады. Қандай қылмыс болмасын ... ... ... — жаза ... бірі ... ... ... қылмыс
болмасын әлеуметтік әділеттілікті бұзады. Мысалы, күші басым адам әлсіз
адамды соққыға жығады. Ер адам күш ... әйел ... ... ... қызмет бабын пайдаланып, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделеріне
елеулі нұқсан келтіреді. Осы көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... қатысты әлеуметтік әділеттілік
бұзылған.
Айыпкерге жаза тағайындағанда сот тек жәбiр шеккен адамға ғана ... ... ... ... ... ... ... да қалпына
келтіруге әрекет жасауға тиіс. Қылмыскерді бас бостандығынан айыру, оны
күйзелту ... аз да ... ... ... ... ... өзінің бұзылған құқықтары мен заңды мүдделері қалпына келеді
деп үміттенеді.
Ал, жалпы қоғам көлемінде әлеуметтік әділеттілік ... келу үшін ... ... ... ... сот ... ... ашық мәжілістерде
өтеді тағайындайды, сол арқылы көпшілікке қылмыстық занды ... ... ... ... ... ... тәртіпті, қоғамдық
қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, жалпы халық ... ... ... ... ... ... ... естіген
адамның көңіл күйі орнына түседі. Мысалы, көп қылмыс жасаған қылмыскерді
өлім жазасына тартқан ... онда ... ... ол ... ... ... деп көңілі орнайды. Жазаның мақсатын заң әлеуметтік1
әділеттілікпен байланыстырады, сондықтан сот тек қана әділ жаза ... өте ... ... ... ... ... ... әділеттілікті
қалпына келтірудегі мақсатына қол жеткізу мүмкін емес.
Жаза қолданғанда адамдар әділеттілікті сезінеді, ал кейбір ... ... ... ... ... ... тудырады. Сондықтан
да қатаң болса да әділ жазаны көпшілік ... ... ... ... ... сай емес жаза тағайындау жазаның
мұндай маңызды мақсатын жоққа шығарады. Жазаның басқа бір ... ... ... ... ... мақсаттың болуы Қазақстан Республикасы қылмыстық
заңның адамгершлік сипатын ... ... ... заңды қолдана отырып, мемлекет ол адамның жазаны
өтегеннен кейін қоғамға ... ... ... ... оралуын көздеуге
тиіс.
Түзеу дегеніміз — адам бойындағы қылмыс жасауға ... ... ... ... тақырыбымыз өлім жазасына арналғандықтан бұған біз
тоқталмаймыз.
Жазаның өзіндік жеке мақсаты — арнайы (жеке) сақтандыру мақсаты. ... де, ... да — ... адам тарапынан жаңа қылмысты болдырмау,
қылмыстан ... ... сол ... ... ... ... бағытталады.
Әдебиеттерде арнайы сақтандыру шараларының мазмұны және оған ... ... ... ... ... жоқ. А.И. ... ... арнайы
сақтандыру шараларының мәні қылмыстың жауапкершілікке тартылған адамның
жаңа қылмыс жасауына жол ... және бұл ... ... тәрбиелеу
арқылы қол жеткізуге болады.
Ал, И.И.Карпецтің пікірінше, нақты адамға жаза тағайындалғанда арнайы
сақтандырудағы мақсатқа мына ... қол ... ... ... ... ... ... қылмыскердің көңіл күйіне ықпал ... ... ... ... мына ... қол ... ... сотталған адамды жаңа қылмыс жасау мүмкіндігінен айырады.
Қылмыстың заңда белгіленген жазалар ... ... ... ... ... ... жоққа шығаратын көптеген амалдар қарастырылған.
Екіншіден, арнайы сақтандырудағы мақсатқа жазамен қорқыту ... ... ... ... ... сол ... қалай да болатындығына
байланысты. Егер де ... ... ... үшін ... құтылмайтын
мойындаса, ол қылмыстан бас тартуы мүмкін. Сотталған адамның басына қандай
да бір күйзеліс келсе, ол жаңа ... ... бас ... ... ... жасаған қылмыс үшін заңда қатаң жаза қарастырылған. Бұрынғыдан да
бетер қатаң жазалану үрейі адамды жаңа ... ... бас ... ... ... сақтандырудағы мақсатқа жазаны өтеу ... ... ... өзі ықпал ету арқылы қол жеткізуге болады,
ол да сотталған адамның жаңа қылмысқа бармауына себеп болады.
Ал, қылмыстан жалпы ... ... ... сотталған адам
тарапынан басқа адамдарға, заң ... ... ... ... жасатпау.
Қылмыстан арнайы сақтандырудан оның айырмашылығы — ... ... ... жеке ... ... ... ... да нормативтік актілерді
бұзуға икемді, тиянақсыз адамдарға ықпал ... ... ... қылмыс
жасаған жағдайда оны қолдану қаупі қылмысқа бейім адамдарға тосқауыл
болады, қылмыстық ниеттен ... ... ... үшін жаза ... ... ... ... жасаудан сақтандырады.
Жазаның жалпы сақтандыру шараларындағы ықпалы бірінішіден, қылмыстық
заңның жарияланып, онда әрбір нақты ... үшін ... ... екіншіден, қылмыс жасаған нақты адамға ... ... ... ... ... ... процесінде, - деп
жазады М.Д. Шаргоридский.2
С.В. Полубинская жалпы алдын алу ... екі ... ... ... ... тар ... ... негізінен қорқыту шаралары
және бір шама тәрбие арқылы қылмыс жасауға бейім адамға ықпал ... ... ... кең ... ... ... ... мүшелеріне
жазаның тәрбиелік ықпал етуі.
Жазаны қолданғанда жазаның барлық мақсаттары бірден қамтылады. Бірақ
бұл, сол мақсаттардың бәріне бірдей қол жеткізу ... ... ... ... оны ... ол сол жаза өтеп жатқан кезінде ... ... ... ... ... ... сақтандырудағы мақсатқа қол жетеді,
бірақ бұл ... ... ... ... ... масатына қол жеткізе
алмаймыз.
1.3. Жазалар жүйесі және оның түрлері
Жазалар жүйесі дегеніміз — ... ... ... бір ... толық берілген және сот үшін міндетті ... ... ... ... ... ... тізімі.
Қылмыстық заңның өзінде барлық соттар үшін міндетті болып ... ... ... ... шегі және ... ... ... республика аумағында қылмысқа карсы күрес саласында біркелкі ... ... ... ... ... ... ... келтіретін
айырудың мәніне қарай жазаның түрлері мынадай топтарға бөлінеді:1
1. Сотталған адамға моральдық жағынан әсер ететін жаза ... ... ... ... ... ... әскери немесе құрметті
атағынан, сыныптық шенінен, дипломатиялық дәрежесінен, біліктілік сыныбынан
және мемлекеттік наградадан айыру.
2. Сотталған ... ... шек ... ... жаза ... бір ... атқару немесе белгілі бір қызметпен шұғылдану құқығынан
айыру, әскери қызмет бойынша шектелу.
3. Сотталған ... ... ... айыруға байланысты жазалар:
түзеу жұмыстары, айыппұл, мүлікті тәркілеу;
4. ... ... ... ... бас ... ... жаза ... өлім жазасы, бас бостандығынан айыру, қамау,
тәртіптік әскери бөлімде ұстау. Жаза түрлерін ... ... ... ... ... жаза ... кіретін барлық жаза түрлері негізінен
үш топқа бөлінеді.2
Бірінші ... ... ... ... ... ... дегеніміз- заң
бойынша жеке дара жаза ретінде, ... ... ... ... үшін
қолданылатын жаза түрлерін айтамыз.
Жалпы қазіргі қылмыстық заңдарға ... ... ... деп ... келесідей негізгі жазалар қолданылады:
- айыппұл салу;
- белгілі бір ... ... ... ... бір ... ... айыру;
- қоғамдық жұмыстарға тарту;
- түзеу жұмыстары;
- әскери ... ... ... бас ... шектеу;
- қамау;
- тәртіптік әскери бөлімде ұстау
- бас ... ... өлім ... ... өлім ... ... тізіміне кіргенмен, ол ерекше
сипаттағы жаза деп көрсетілмеген.
Екінші топқа ... ... ... ... ... деп- ... ... тағайындалатын, жазаның мақсатын жүзеге асыруда оған көмекші
роль атқаратын жазаларды ... ... ... ... ... ... тағайындалғанда соттардың заңдарды қолдануы ... ... 1993 №3 ... ... ... қосымша жаза тағайындау
мәселелеріне назар аударғаны жөн, өйткені негізгі және ... ... ... білу, оны даралай көрсету принципін дәйекті түрде жүзеге
асыруға, жазаның ... ... ... - ... ... ... ... баптарының санкцияларында қосымша жазаларды ... ... ... ... онда ... оны ... ... қарап, қолданған шешімнің тұжырымдарын үкімде міндетті түрде
көрсетуге тиіс.
Қосымша жазаға жататындар:
- арнаулы ... ... ... атағынан, сыныптық шенінен, дипломатиялық
дәрежесінен, біліктілік сыныбынан және мемлекеттік наградаларынан айыру;
- мүлкін тәркілеу.
Үшінші ... ... де, ... да жаза ... ... жазалар
жатады. Оларға жататындар: айыппұл салу, белгілі бір ... ... ... бір ... айналысу құқығынан айыру.
Сонымен қатар қолданылып жүрген қылмыстық заңда мазмұны мен мәні әр
түрлі жаза түрлері ... Бұл ... ... ... - ... ... негізгі шарты болып табылады.
2. ТАРАУ. ЖАЗАНЫҢ ЕРЕКШЕ ТҮРІ - ӨЛІМ ЖАЗАСЫ
2.1. Өлім ... ... ... ... — ең бір ... толғандыратын қылмыстық құқықтық
мәселелердің біріне жатады. Оның төңірегіндегі дауға тек заңгерлер ... ... ... қатысуда. XX ғасырдың 70-80 ... өлім ... ... келешекте бұл жазадан бас тарту үрдісі дүние ... оның ... ... ... ... 1989 жылғы 15
желтоқсандағы Азаматтық және саяси құқықтар ... ... ... ... ... өлім ... бас ... жөніндегі БҰҰ-
лық үндеуін көптеген мемлекеттер қабылдады. Қазіргі кездерде Еуропа
одағына, кіретін ... одан бас ... ... ... ... пікір өлім
жазасын қылмыстық жазалар қатарынан біртіндеп шығару идеясын онша құлшынып
құптамай отыр.
Қазақстан Республикасында, ... да ... ... ... бұл түрі әлі бар. ... ... ... өлім жазасы жазаның ерекше шарасы ретінде, аса ... үшін ғана ... деп ... Ондай жазаға кесілген
адамның кешірім сұрауға (амнистияға) құқығы бар.2
Өлім жазасы тағайындалатын қылмыстардың тізімі ... Өлім ... ... ... жасалған ерекше қылмыстар үшін, сондай-ақ соғыс
кездерінде немесе ұрыс жағдайында ... ... ... ... ... пен ... ... қарсы қылмыстар және
ерекше ауыр әскери қылмыстар үшін тағайындалуы мүмкін, яғни өлім жазасы
қазіргі ... ... ... Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің
нормаларының 18 санкциясында көзделген. Ол бұрынғы, яғни осы 1998 ... ... ... ... ... кодекске қарағанда екі есе аз. Ол біздің
жас ... де өлім ... ... бас ... ... ... норма жазаның бұл түрінің мазмұнын ашпайды, дегенмен
сот үкімі сотталған адамның ... жою ... ... береді.
Жазаның мазмүны өлім жазасын жүзеге асыру тәсілін көрсеткенде ашылады.
Мысалы, ату жазасына кесу. Жазаның бұл тәсілімен орындалуы ... ... ... ... ... Өлім жазасын қолданғанда сот жаза
тағайындаудың ... алғы ... ... ... тиіс.
ҚР Жоғарғы соты Пленумының ... 1995 ... ... ... ... ... ... №3 қаулысында жазаның
бұл түрі жауапкершiлікті ... ... мән ... сонымен қатар аса
ауыр қылмыс жасаған адам ... ... ... оны ... қажет болған
жағдайда қолданылады. Өлім жазасын қолдану барлық жағдайларда ... ... ... ... ... толық дәлелін табуы тиіс
және сотталушыға толық сипаттама беруді ... ... ... ... тартудың мерзімі ескірсе немесе
қылмыстық жауапкершілікке тартудың мерзімі ... ... ... ... ... ... өлім ... қолданбаудың ерекше жағдайларын
көздейді.
Егер сот айыптау үкімінің ескіруін қолдануын мүмкін емес деп тапса,
онда өлім ... өмір бойы бас ... ... ... ауыстырылады.
Егер сот айыпкерді ескіру ... ... ... ... ... мүмкін емес деп санаса, онда өлім жазасы жиырма бес
жыл мерзімге бас бостандығынан айыруға немесе өмір бойы бас ... ... ҚР ... ... ... өлім жазасы әйелдерге, он сегіз
жасқа дейін қылмыс жасаған адамдарға, үкім шығарған кезде алпыс бес ... ер ... өлім ... ... ... айта ... жағдай ол сот өлім ... ... ... Кез ... ... ол өлім ... басқа жазалардың түрін
таңдап алуға құқығы бар.
Сонымен қатар, өлім жазасы кешірім жасау тәртібінде өмір бойы ... ... ... ... бес ... бас бостандығынан айырып
жазасын ерекше ... ... ... ... ... мүмкін.
Өлiм жазасы, ол туралы үкім заңды күшіне енгеннен ... бір жыл ... ал ... ... ... сұрау жөніндегі өзінің
конституциялық құқығын пайдалануына мүмкіндік береді.
Жалпы өлім жазасы туралы ... ... ... алғашқы
мемлекеттердің пайда болуымен қатар болып ... Ал өлім ... ... заңды жаза ретінде қоғамға көшіп, биліктің бөліне ... ... ... ... ... ... заңдарымен соттаған, ал
саяси территориялық құрылымның құрылуымен синтезге және ... ... ... пайда болған. Бірақ әрине олай болған күнде
де өлім жазасы әр ... ... ... бұзушылықтар үшін әртүрлі
қолданылған. Мысалға алғанда, бір мемлекетте өлім жазасы адам өлтіргені
үшін, Талион ... ... ... — жан ... алып, өлім жазасы
қолданылған, екінші мемлекетте некенің талаптарын бұзғаны ... ал ... ... ... ... құдіретті күшін жоғалтқаны үшін
тағайындалатын.1
Мемлекеттік құқықтық қатынастардың пайда болуымен, “талион ... ... Ол ... ... жаза ... ... сай ... Көпшіліктің сана сезімінде ол әлі күнге дейін “қанға-қан, жанға жан”
(толығымен ол былай деп айтылады2: “... егер ... зиян ... ... ... көзге-көз, тіске-тіс, қолға-қол, ... аяқ, ... ... қанға-қан тапсыр”) деген ойда жүреді. ... ... ... ... құны ... ... де ... оптикалық мемлекеттерде, орта ғасырлардағы Ресей мемлекеттерінде
өлім жазасы екі тұрғыдан алып ... Ол ... өлім ... ... өлім ... Жай өлім ... түрлеріне — дарға асу, басын
шабу, суға батыру ... ... Ал ... өлім ... ... ... аузына еріген қорғасын құю, --------------, қолға отырғызу, тірідей
жерге көму сияқтылар жататын.
Осы жерде ... ... және ... ... емес сондай-ақ,
ерте ғасырлардағы Қазақстанда да ондай өлім жазасы қолданылған. Оны ... ... ... жеті ... көре ... Жеті ... бірінші
бабы қанға- қан, жанға-жан деп текке басталмаған. Адам өмірге ... ... ... ... ... ... ... қылмыс бар ма? Сондықтан да
қашан, қай ... ... кісі ... ... ... ... байланысты, әр автор ... ... ... ... ... еткендерге мүгедектік” десе, екіншілері
“Кімде-кім біреуді өлтірсе, онда ол қанға қанмен жазаланады, ... ... ... ... ... 200 ат құн төлейді” дейді. “Қандай бір түрде
болсын, ... ... жаза дәл ... ... ... ... ... құн төлеп құтылу деген де түсініктер болған. ... Ә. ... ... ... құны 200 жылқы болсын” деп
көрсетілсе, О.Р.Греков “Ер адамның құны 100 жылқы немесе 1000 ... ... ... салыстыру ретінде берілген мысалдардан, егер кiнәлi жағы
адамы үшін құн ... ... онда ... не оның жақыл бір ... ... ал Алты ... мен о.р ... және ... біз қүы ... ... Жеті жарғыда: “ер адамның құны 1000
қой, әйел адамның құны ер адамның жарты құны” деп анық көрсетілген.
Егер қожасы ... не ... ... ... ... өлтірсе,
ұрыларды тонаушы қарақшыларды қылмыс үстінде өлтірсе құн төлемеген.
Құн үшін мал төлеуге ... ... ... ... құн ... берген.
Жалпы қылмыскер екі түрлі жолмен жазаланатын:
- бірі малмен тартатын жаза;
- екіншісі басымен тартатын ... ... ... ... ... ... ... жерді
дөңгелектетіп сызып қойып, соның ішінде пәлен күн отырғызған.
Қазақтарда өлім жазасы: атқа сүйреп ... асып ... тас ... ... т.б. ... орындалған. Әрі сабақ болсын деп бірнеше ... ... ... іліп ... ... ... ... болған, ал қазіргі кезге дейін, яғни
Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін алып, өз ... ... ... ... ол Ресей отаршылығында болған, сол ... осы ... да ... ... осы ... ... ... орын алады деп
ойлаймын.
Совет Одағында өлім жазасы аса ауыр қылмыстарға ғана ... ... ... ... де белгілі жағдайда
революциялық ... ... ... ... ... ... ... өлім жазасын қолдануды жоққа шығармайды.
Совет мемлекетінде өлім жазасын қолданушылық қанаушы таптың құралы
болып ... ... ... ... ... ... Өлім ... Совет мемлекетінде уақытша және ерекше жаза қатарында
қарастырылған.1 Өлім жазасы тек аса қауіпті қылмыстар үшін қолданылады. Оны
қолдану түпкілікті емес. ... оны ... ... ... ... рұқсат
етілген.
Ол кездерде қазіргі кезге лейін ерекше жазаға есептелінуі, ... ... аса ... ... аты қылмыстық заңдарда атап
көрсетіледі. Сондықтан оны соттың бет алды қолданылуына заң жол ... ... ... ... ... өлім ... тек кейбір
мемлекеттің әскери, шаруашылық қызмет бабындағы /парақорлық, қызмет шегінен
асушылық және кісіні күшпен ... ... ... ғана ... ... ... РСФСР-дің 1926 жылғы кодексінде де сақталған болатын.
Социалистік меншікті қорғау туралы 1932 ... 7 ... заң өлім ... ... аса ... ... қол сұғушылыққа да қолданудың
мүмкіндігін қарастырған.
1958 жылғы қабылданған СССР және ... ... ... ... ... ССР ... ... баптарында өлім жазасы туралы
былай делінген: ... ... ... ... ... ... ... террорлық акты жасағандық, бандитизм, жасанды қағаздар
мен бағалы қағаздарды кәсіп ретінде өткізу мақсатымен ... ... ... ... ... ... ... қағаздармен кәсіп
ретінде немесе көп мөлшерде алыпсатарлық жасаған ... ... ... ... үшін ... ... ауырлататқан жағдайларда
қасақана кісі өлтіргендік, мемлекеттік немесе қоғамдық ... ... ... ұрлағандық, ал соғыс уақытында немесе ұрыс жағдайында ССР одағының
заңдарында арнайы көрсеткен реттерде
— басқа да ерекше ауыр қылмыстар жасағандық үшін өлім ... ... ... ... ... ... бас ... айыру орындарында түзелу жолына
түскен қамаудағыларға зорлық-зомбылық көрсетуші немесе әкімшілік ... ... ... ... қатысушы ерекше рецидивистер мен ауыр қылмыс
жасағаны үшін сотталғандар жөнінде өлім жазасын — атуды қолдануға ... ... деп ... жазаға қосылып тағайындалатын,
жазаның мақсатын жүзеге асыруда оған ... роль ... ... ... ... ... Соты Пленумының
«Жаза тағайындалғанда соттардың заңдарды дұрыс ... 24 ... ... №3 ... 16 – ... ... қосымша жаза
тағайындау ... бас ... ... жөн. ... ... ... ... дұрыс үйлестіре білу оны ... ... ... ... жүзеге асыруға, жазаның мақсатына жетуге
көмектеседі», - делінген. Сондықтан да ... ... ... қосымша жазаларды қолдану немесе қолдану мүмкіндігі
көрсетілсе, онда соттардың оны ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде көрсетуге тиіс.
Ал ... жаза ... ... ... ... ... шешімнің қабылданбауына сілтеме жасайды. Кінәлі сотталған кезде
ол ... ... ... ... баптарында қосымша жаза
қолдану міндетті деп ... сот оны ... ... ... ... ... ... жағдайда ғана ... ... ... ... ... үкімде міндетті түрде көрсете
отырып, оған ... ... ... жаза жеке – дара ... ол тек қана
негізгі жазаға қосылып ... ... ... ... ... ... ... арнаулы, әскери немесе құрметті атағынан, сыныптық ... ... ... ... және ... айыру;
b) мүлкін тәлкілеу қолданылуы мүмкін (39-бап , 2 -бөлігі)
Үшінші ... ... де, ... жаза ... ... ... жататындар: айыппұл салу, белгілі бір ... ... ... бір ... ... ... айыру. Осы
көрсетілген жаза түрлері ... жаза ... ... да
немесе басқа жазаға заңда белгіленген реттерде қосымша жаза ... ... да ... ... ... ... ... мазмұны мен мәні әртүрлі жаза түрлері ... ... ... ... - ... ... күрес жүргізудің негізгі
шартты болып табылады. Енді осы ... ... ... ... ... ... ... шекте сотпен белгіленіп
тағайындалатын ақша сомасын өндіріп алу. ... ... ... ... да түрі бола ... ... бір лауазымнан немесе белгілі
бір қызметпен айналасу ... ... ... бір ... құқығынан айыру немесе белгілі бір лауазымды құқығынан
айыру ... ... ... өзін - өзі басқару органдарында
белгілі бір ... ... ... бір ... немесе өзгеде
қызметпен айналасуына тиым салу. ... бір ... ... ... бір ... ... құқығынан айыру жазаның негізгі
түрі ретінде бір ... бес ... ... ал ... ... ... үш ... дейін белгіленеді.
Белгілі бір лауазым иесі болу ... ... бір ... ... ... негізгі жаза ретінде ... ... ол ... арнайы көрсетілген ... ... ... ... ... ... жаза ... кезінде
қолданылады.
Жазаның бұл түрі ... жаза ... ... іс - әрекет
сараланатын қылмыс ... ... ... ... ... ... санкциясында көрсетілмесе де кінәлінің
істеген іс - ... ... ... сот оны ... бір лауазым
иесі болу немесе белгілі бір ... ... ... ... деп ... ... Мысалы, медицина қызметкерлерінің
мамандық міндеттерін тиісті ... ... ... еңбек
қабілетінің үштен бір бөлігі ... ... ... ұзақ ... ... ... ... бас бостандығына шек қоюға
жазалаумен бірге қосымша жаза ... ... ... белгілі
бір уақытқа шұғылдану құқығынан айыру жазасын тағайындауға ... осы ... ... 41 – ... талабына сәйкес
сот белгілі бір лауазымды атқару ... ... бір ... құқығынан бұл жаза түрі ... ... ... оны ... ... үкімде көрсетіле отырып қолдануға құқылы.
Сотталған адамдар сот белгілеген мерзім ... ... ... ... мүлдем жұмыс істемеу ... ... салу ... ... ... сот үкімі бойынша қойма меңгерушісі
лауазымын ... ... ... ... сол жүйеде жүк тиеуші,
күзетші және ... ... ... ... ... ... айналысуға құқылы немесе ... ... ... ... бір ... ... адам сол ... басқа
жұмысты, атап айқанда, санитарлық, шаруашылық меңгерушісі, лаборатория
қызметкері сияқты жұмыстарды ... ... ... бір ... болу ... ... бір ... шұғылдану құқығынан айыру
жазасын орындаудың тәртібі мен шарттары арнаулы ... ... ... осы ... қолдану барысында жазаның
орындау мерзімін есептеудің ... аса ... ... ... шектеуге қамауға алу, ... ... ... ... бас бостандығынан айыруға қосымша жаза
ретінде ... ... ол ... ... ... түрлерін
өтеудің барлық уақытына қолданылады, бірақ бұл ... оның ... ... ... ... ... 8 ... басқа негізгі түрлеріне қосымша жаза түрі ... бір ... ... құқығынан айыру тағайындалған жағдай,
сондай-ақ ... ... ... ... мерзімі үкім заңды күшіне
енген сәттен ... ... жаза ... сот ... ... ... кейін ол
қасақана орындалмаса оған кедергі жасаған адам ... ... – бабы ... ... ... ... ... жұмыстарға тарту деп жергілікті ... ... ... ... ... ... ... тегін
істеуі айтылады. Қоғамдық ... ... ... ... ... ... бос ... тегін басқа да қоғамға пайдалы
жұмысын орындаудан ... ... ... ... ... өзін - өзі басқару органдары белгілейді. Қоғамдық жұмыстар 60
сағаттан 120 ... ... ... күніне 4 сағаттан аспауы
тиіс. Сотталған адамдардың ... ... ... ... ... немесе өзін - өзі басқару органдары ... ... адам ... жұмыстарды орындаудан жалтарған
ретте олар осы Кодекстің тиісінше 45 және 46 – ... ... ... бас ... шектеумен немесе қамауға алумен
ауыстырылады. Бұл орайда ... адам ... ... ... 8 сағат қоғамдық жұмыс үшін бас ... ... бір күн ... болу ... есептеледі.
Әскери қызметшілерге елу бес ... ... ... алпыс
жастан асқан еркектерге, жүкті ... ... ... ... бар ... ... немесе екінші топтаға мүгедектерге
қоғамдық жұмысқа ... ... ... кезде қолданылып жүрген өлім жазасының түрлері
Жалпы қазіргі кезде колданылып жүрген өлім ... әр ... ... ... Жиі кездесетіні ату және дарға асу, ... ... ... — ол ... ... ... және
смертельная инфекция. Ал одан да сирек кездесетін жаза — ол ... ... ... шабу ... ... Ал ... ... мемлекеттерінде әлі
күнге дейін адамның көзіне жат өлім жазалары қолданылады. Олар таспен ... ... ... ... ... ... Иранның қылмыстық
кодексінің 119 бабында өлім жазасына сипаттама беріліп, онда тас туралы да
көрсетілген. Онда ... ... ... ұрып ... жазасына кесілгенде
тастар жазаға кесілген адамды бір немесе екі рет ұрып ... ... олар тас ... ... ... болмауы керек”.
Ал енді, өлім жазасының қазіргі қолданылып жүрген түрлеріне қысқаша
тоқталып кетейік.
Дарға ... ... бұл түрі ... ... ... ... неге ... күнге дейін ешкімге белгісіз — ең бір ... ... Оның ... ... ... ... ... “Өлім
жазасына тағайындалған адамның мойнына жіпті ... аяқ ... ... тастайды, өлім дененің ауырлық күшінен, тіпті ... ... ... ... көп қолданылып жүрген дарға асу технологиясы, негізінен
1949-1953 жж. ... ... хан ... қарастырылып,
қалыптасқан болатын. Мұнда комиссия адамның басын денесінен ажыратпай,
жедел және ауыртпай ... деп ... ... ... ... берген ұсынысы бойынша, жазаға аяғының астынан люк
ашылады. Осы жерде жіптің ұзындығы денесінен ... ... оның ... ... мен ... ... байланысты болады.
Негізінен осы комиссияның берген ұсынысы ... күні ... ... ... көп мемлекеттерде жүзеге асырылады.
Ату.
Жазаның бұл түрі оқ пен ату құралын ойлап тапқаннан ... ... ... жүр. ... ол ... әрекеттер кезінде, оның
оңайлылығына және арзандығына сүйене отырып, көп колданылатын болған.1
Мұнда ату бір адаммен ... ... ... ... өміріне
маңызды мүшесіне ату арқылы жүзеге асырылған. Мысалы, ... ... ... ... асырылады. Онда адам нерв ... ... ... ... егер жаза бір топ ... ... ... болса, онда
тұлғаның бірден есінен танып, тез өлу ... ... ... бір ... ... ... кезде, олар жазаланып жатқан тұлғалардан
едәуір алыста тұрады және оның бірден ... ... ... ... азайтады.
Осы жерде бір айта кететін жай, ол Қазақстанда да өлім ... ... ... ... Оның процедурасына келетін болсақ, онда өлім
жазасына кесілген тұлғаны бір жыл өткеннен кейін өлім ... ... алып ... ... байлап, коридормен жібереді де, ескертусіз басынан
атады. Бұл жағдайда ол жерде міндетті түрде, орындаушы тұлға, сол ... ... және ... ... ... ... ... жазаға тарту.
Жалпы алғанда өлім жазасының бұл түрі ең ... ... 1888 ... және күні ... ... ол АҚШ мемлекетінде қолданылып келеді.
Олардың ойынша электр орындығында ... ... ... ... ... ... дейді.
Оның процедурасы келесідей болып табылады: жазаланған тұлғаны арнайы
орындыққа мықтап бекітіп, өлім жазасын ... оның ... ... ... ... ... ... уақытқа күшті электр тоғын қосады.
Өлім жүрегінің тоқтауы нәтижесінде және демінің жетпеуі нәтижесінде ... ... ... бұл ... адамгершілік қағидасына сай
келмейді дейді. Өйткені, кей кездерде токты ... ... ... ... иісі ... және ол адам қан ... зәрінің ұстамай шығуы, көзінің
шығып кетуі мүмкін.
Газбен уландыру.
Жалпы негізінен АҚШ мемлекетінде әр штатта әр ... ... ... бір ... электр орындығы, басқаларды газбен уландыру,
тағы басқа мемлекеттерде смертельная инфекция қолданылады.
Газбен уландыру жазасынын ... ... ... табылады:
Жазаға тартылған тұлғаны, ауа кірмейтін бөлмедегі /герметичная камера/
орындыққа ... Оның ... ... ... ... ... ... отыру үшін стетоскоп бекітеді. ... ол ... ... ... алуы үшін ... ... газы жіберіледі.
Өлім цианид газымен демалу энзимдерінің бұзылып, ... ... ... бұл түрі ... ғасырларда ең бір көп қолданылатын жазаның
біріне жататын. Ал қазіргі ... өлім ... бұл түрі тек ... ... ғана ... Ол мемлекеттер Сауд Аравиясы, Йемен
Араб Республикасы және Біріккен Араб әмірелері.
Ол адамның басын денесінен, ... шабу ... ... ... ... ... ... — адамның басын, балтаның өткір жүзімен дереу
шауып, есінен тандыру арқылы ... ... Осы ... ... ... ... күшіне байланысты болады.
2.3.Өлім жазасы туралы қазіргі тұжырымдар
Өлім жазасы туралы мәселелер күні бүгінге дейін ... ... ... ... жатады.
Өлім жазасына сілтемені ескере келе, келесілерді айтуымызға болады. Ол
қоғамдық ойлардың көпшілігі, өлім жазасын ... ... ... сол
себептен, оны зерттеу ерекше маңызды болып табылады. Саяси құкықтық ... ... ... ... орны мен ... маңыздылығы, әлеуметтік топтың
өлім жазасының ... ... және ... ... Бұл ... ... ... М.Н. Герпеттің1 жасаған
фундаментальды зерттеуінен кейін ... және күні ... ... ... ... ... тыс қаралған. Соның арасында әсіресе, соғыстан
кейін өлім жазасы туралы қоғамдық пікірлер барлық мемлекеттерде ... Осы ... көп ... АҚШ мемлекеті болып табылады. Онда ... ... ... ... ... ... ... дәстүрге айналып кеткен
болатын және ол сол қоғамдық өмірдің күнделікті ... ... ... өлім ... ... және оған ... ... ұлттық ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... ... ... ... туралы айтатын болсак, келесідей ойларды
айтуымызға болады, ол әлемдік қоғамдық бірлестіктермен ... жаңа ... ... ... БҰҰ ... ескерту және қылмыстың әділділігі
жөніндегі комиссияның 1996 жылғы ... елу ... ... ... ... ... және ... өлім жазасынан бас
тартуды күшейтетін тснденцияларын бекіткен. Соған сәйкес 1989 жыл мен 1995
жылдың аяғына ... осы ... ... 25 ... бас ... ... аяғына таман өлім жазасы 72 мемлекеттерде, және 30 ... ... ... және күні ... ... ол 90 ... сақталып
қалған.2
Жалпы алғанда осы жазаға байланысты қазіргі ... ... ... ... көп ... ... ... өлім жазасын қолдайды, ал
екіншілері ол жазаға қарсы болып, оны жою керек деген пікірлер ... ... ... ... өлім ... ... ... құқықтық тәртіпті сақтаудың тиімді шарасы болып
табылады деп ... ... ... пәнінен бізге мәлім, біздің
қоғамымыздың 85% ... ... ... ... Сол ... ... қорқыту арқылы қоғамдық тәртіпті сақтауы керек деп айтады. Ол
негізінен біздің ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі кездегі статистикалық
көрсеткіштерге ... ... ... бұрынғы ең алғаш 1988 жылы қылмыстық
бұзушылықтарға жасалған ... ... ... ... Өлім ... ... ... сұрау жүргізетін болсақ,
ол бастапқыда Совет мемлекетінде, Ленинград қаласында жүргізілген, ... ... ... он ... сегізі өлім жазасын өз
қолымызбен жүзеге асырар ... - ... ... ... ал одан ... жүзге жуық тұлғалар өлім жазасын ... ... ... ... ... жіберген. Ал, осы мәселе бойынша менде өзіміздің студенттердің
арасында сұрау жүргізген болатынмын. Оның нәтижесі мынадай: 65% ... ... ... ал ... ... оған қарсы, олардың ойынша, бұл
жаза тек аса ... ... үшін ғана ... ... - ... жазасын жақтаушылардың кейбіреулері, өлім жазасы тиімді болып
табылады, өйткені өлім ... бас ... оған ... ... өмір бойы
бас бостандығынан айыру жазасына тарттылады, ал ол біздің экономикамызға
әсерін ... ... ... де айтады.
Осыған байланысты халықаралық Амнистия өлім жазасын жақтаушылардың
әсерінен ... және ... ... ... ... ... ... қылмыскерлердің құқықтарын шектейді және ... әділ жаза ... ... ... - ... ойларды
айтады. Мысалы, 1989 жылы “Московская правда” газеті татар қаласында ... ... Ол жаза ... іс ... ... ... болатын, бұл процесс ашық алаңда бес мың қатысушылардың
қатысуында болған. Осы ... сот әділ жаза ... ... ... айтып қорқытқан екен. Мұнда үкімді сот емес, халық
шығарған деп айтуымызға ... ... ... ... ... ... ала анық болған. Өйткені, қатысушылардың атмосферасы жазаның
баламасы туралы тіпті сөз қылған жоқ - дейді.2
Ал өлім ... ... ... ... ... ... әрбір адам туылған кезде, өмір сүруі үшін шарт ... ... ... ... ... алып ... Осы шарттың негізі бойынша
әрбір азаматтар белгілі бір қоғамга кірген ... ... ... бір бөлігін қорғау және қауіпсіздігін ... үшін ... ... ол өзіне қымбат, құнды өмірін қорғау және қауіпсіздігін
сақтау үшін ғана тапсырады, - ... ... өлім ... ... ... ... өлім ... табиғи құқыққа сай келмейді деп көрсетілген. Ал ... ... өлім ... ... ... ... қайшы келеді деп
айтады. Өйткені библияда көрсетілгендей, бірінші ережесі “өлтірме” ... ... ... ойымша, өлім жазасынан бас тартуымыз кажет, оған мен
қелесідей мысалдарды келтірер едім. Біріншіден, сот ... ... ... ... сол Чикатиланы алып қарасақ, нақты сол Чикатиланы
ұстағанға дейін, ... ... ... ... жазаға тартылып кеткен
болатын. Бірақ, әйтседе, қазіргі кезде біздің қылмыс сотының ... оны ... ... бір күш ... ... ол күш өлім ... болып
табылады. Яғни менің айтайын дегенім, ол өлім жазасынан бас ... ... ол ... ... ... және ... кезде одан бас тарту әлі
ерте болып табылады.
III ТАРАУ. ӨЛІМ ЖАЗАСЫН ОРЫНДАУ
3.1. Өлім ... ... ... ... ... қылмыстық кодексіне сәйкес, өлім
жазасына сотталған адамды ұстағанда, оны күшейтілген күзетпен және ... ... ... ... ... тиіс. Жалпы өлім жазасы
түріндегі ... ... ... рет ... осы жаңа ... ... көрініс тапқан болатын. Ал бұрындары ол құпия болып, арнайы
зандармен реттелетін.
Сотталушы, егер кешірім ... ... ... берген болса, үкімнің
орындалуы Қазақстан Республикасының Президенті шешім қабылдағанға ... ... және ... ... өлім ... ... кейін, бір
жылдан кейін орындалады. Ол мерзімнің ... ... оған ... ... ... ... ... сұрауға мүмкіндік беріледі.
Ал егер сотталушы кешірім жасау туралы өтініш бергеннен бас тартқан
жағдайда түзеу мекемесінің әкімшілігі, ... ... ... ... үкімінің занды күшіне ... ... ... ... ... ... ... үкіміне қарсылық жасау үшін,
негіздердің жоқтығы туралы Қазақстан ... ... Соты ... сондай-ақ кешірім жасау туралы өтініштің ... ... ... ... кешірім жасау туралы өтініш беруден
бас тартқаны туралы акт, өлім жазасы түріндегі ... ... үшін ... табылады.
Жалпы өлім жазасына сотталған адамға белгілі бір құқықтар беріледі,
оның қүқықтық жағдайлары келесідей болып табылады.
Үкім заңды ... ... ... сотталушының бір жылдың ішінде,
белгіленген тәртіппен ... ... ... ... ... ... бар болып
табылады. Ол негізінен:
- заңда көзделген тәртіппен қажетті азаматтық ... неке ... ... ... заң ... ... және ұзақтығы мен санына шек қойылмай адвокатпен
оңаша кездесуге; қажетті медициналық көмек алуға;
- хаттарды шек қойылмай ... және ... ... ... ... ай ... бір кыска мерзімді кездесуге;
- дін қызметшісімен кездесуге;
- күн сайын ... отыз ... ... ... ... өнімдері мен бірінші кезекті, қажетті нәрселерді сатып алуға,
-
- қатаң режимдегі ... ... ... ... ... ... ақша жұмсауға қүқығы бар болып табылады.
Олар өздері туралы сот үкімі заңды күшіне енген, бірақ кешірім жасау
мәселесі шешілмеген, не ... ... ... ... ... жазасына сотталғандар жазасын одан ары өтеу ... ... ... дейінгі жағдайларда ұсталады.
Ол камераларда әдетте, екі адамнан артық орналастырылмайды.
Сотталғандардың ... және өзге де ... ... ... ... қаулысы бойынша сотталғандардың жеке басының қауіпсіздігіне
қатер төнген жағдайда, олар жалғыз ... ... ... ... ... ... камерада ұстаудың талаптары ескерше
отырып, ... ... ... ... ... ... өтініш қабылданбаған, өлім
жазасына сотталғандар үкімді орындау үшін, тиісті мекемелерге жіберілгенге
дейін, келесі жағдайларда ұсталады:
- тамақ өнімдері мен ... ... ... ... ... ... жеке есеп ... қаражаттан ай сайын бір айлық ,есептік
көрсеткіш мөлшерінде жүмсалады;
- жыл ... екі ... ... ... жыл ішінде бір посылка мен бір бандероль алуға;
- ... бір ... ... ... ... ... Өлім ... орындау тәртібі
Өлім жазасы Қазақстан Республикасыныда қылмыстық атқару кодексіне
сәйкес, жария етілмей, ату жолымен ... ... Егер өлім ... адамға қатысты қолданылған болса, онда ол жеке-жеке, басқалардың
қатысуынсыз, әрбіреуіне бөлек орындалады. ... ату ... ... ... асырылады және оны орындау алдында оның жеке басы ... ... ... ... прокурор олім жазасы атқарылатын
мекеменің ... және ... ... жерде егер өлім жазасына тартылып жатқан тұлғаның психикалық
жағдайы жөнінде күмәнданатын болса, оны үш ... ... ... тексерілуге жібереді. Және оның қорытындысы бойынша хаттама
толтырылады. Егер өзінің ... ... ... ... ... жағдайының бұзылғандығы анықталса, ол туралы хаттама
үкімді шығарған сотқа қайта жіберіледі.
Ал егер комиссия шешімі бойынша, оның психикалық ... ... ... оған ... олім ... ... ... дәрігер куәландырады. Сот үкімінің орындалғандығы туралы хаттама
толтырылып, оған ... өлім ... ... мекеменің өкілі, дәрігер
қол қояды.1
Жазаны атқарған органның әкімшілігі үкім шығарған сотқа, сондай-ақ
сотталушының жақын туыстарының біріне өлім ... ... ... ... Және ... жерленген жері туралы, туыстарына
жерленген уақыттан екі жыл өткен соң ғана ... бұл ... тек заң ... ғана ... ... ал ... әлемдік тәжірибеге көз салатын болсақ, өлім ... ... ... қаза ... және қай ... ... ... оның процедурасына тоқталатын болсақ, үкім шыгарылғаннан соң,
сотталушының кешірім туралы өтінішін, сот қанағаттандырмағаннан кейін, үкім
бір ... соң ... ... ... оның ... ... ... жіберіп, артынан басына оқ ату арқылы жүзеге асырылады.
Азамат өлгеннен кейін, азаматтық хал актілерін жазу органына әкімшілік
белгіленген үлгіде хабарлама жібереді және ... ... өлуі ... ... алуына болатын орынды хабарлайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы заңдылық пен құқық тәртібіне байланысты практикалық міндеттерді
шешуде мемлекетіміздің ... ... бір ... ... ... заңның ролі едәуір, ол — заң ... ... ... ... түрімен күресуге бағытталған. Жаза мемлекет қолындағы маңызды
құрал. Ол ... ... ... оның ... ... ... ... ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін қоғамдық тәртіпті
және қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, конституциялық ... ... ... ... мен ... ... қорғалатын мүдделерін,
адамзаттың бейбіт өмірі мен ... ... ... қорғайды.
Осы жерде, қорғауға байланысты шектеулі жағдайларға барып, өлім
жазасын тағайындау керек пе, әлде жоқ па? - ... ... ... ... болсын қатты ойландырады. Осы ... ... өлім ... ... ... ... адамнан оның өмірінен басқа кез келген затты ... ... ... ... ... ... конституциясында
көрсетілгендей ең қымбат игілік болып табылады. Және оны бұл ... ... ... және ... одан ... ... ... деп
ойлаймын.
Пайдаланған әдебиет
I. Нормативтік құқықтар актілер.
1. ҚР Конституциясы 30 тамыз 1995ж.
2. ҚР Қылмыстық кодексі 1997ж
3. ҚР ... ... 1997 ... ... ССР ... ... ... 1958ж.
5. Жоғарғы Сот Пленумының қаулысы Жаза тағайындалғанда соттардың заңдарды
қолдану ... ... 24 ... ... ... ... ... Е. , Рахмметов С. Жаза Өркенист 1999ж.
7. Кистаковский А.Р. Исследование о смертной казни. М.,2000г.
8. Против смертной казни. Сб.материалов. ... ... ... за и ... ... А.Л. ... 1001 смерть. М.,1991г.
11. Н.Өсерұлы. Жеті жарғы. Алматы ,1996ж.
III.Басылымдар
12. Бабушкин А.В. “Обречение насмерть” Труд. 1999г.
13. ... Е. ... ... ... 1990г. ... Борик А. “Расстрелять дешевле” Лит.газета. 1998г. 17 июнь.
15. Ваксян А. ... на ... ... ... ... ... Юстиция. 1998г. №5.
І6. Грибов В. ... ... для ... Преступление и
наказание.1998г. №.
17.Карпей И.И. “Высшая мера: за и против”. Сов.государство и право.
1991г.№7.
ІЗ.Катанян К. ... ... ... ... ... 1999г.
3 февраль.
19. Квашис В.Е. Смертная казнь и общественное мнение”. Гос.право. ... ... П. ... ... - это кровная месть”. Лит.газета. 1999г.
7-13 июля.
21. Михлин А.С. “Способы применения смертной казни” Государство и ... ... ... Л. ... ... казнь, чтобы вздохнуть в суды присяжных.
Моск.новости., 1999г. 7-14 февраль.
23. Приставкин А. “Кого же мы ... ... ... 1999г. ...... о ... казни”. Человек и закон 1997г. №2.
25. Рудненко Р. “Привести в исполнсние о смертной ... в ... ... ... ... ... В. “Смертная казнь пока отменяется”. Труд-7. 1999г. 5 февраль.
27. Онгарбаев С. Өлім жазасын алып тастау әлі ерте. Түркістан. 1999ж ... ... Г. ... 1997-24 январь.
29. Ардаев В. “Убийство в законе” Известие. 1996 - 5 июнь.
30. Калеева Т. “Смертная казнь: между “за” и “против”. ... 1997 ... ... В. ... ... Чем ее ... Каз.правды. 2000-20 январь.
32. Сулсймслов К. “Главный ... ... ... за отмену
смертной казни.” АиФ Казахстан. 1999г. №47.
33.Шаймерденов К. “Высшая мера наказания” Фемида. 1998г. ... ... К. ... цели у ... ... ... ... 1999г. 16-
30 ноябрь.
35. Вестник КазГУ. Сер.юридическая. 1997г. №5. - стр. 154-163.
36. “Смертная казнь и ... ... ... ... Сер. ... ... Вестник Мин. юстиц. РК. 1996г. №7. Стр. 29-30.
IV. Оқу кұралдары.
38. Қылмыстық ... ... ... ... А.И. Алматы 1998ж.
39. Уголовное право. Наумов А.В. М., ... ... А А. ... ... ... ... ... Часть общая; Уголовыное наказание; ... ... 1 том, ... ... ... ... ... России. А.И. Зубкова. М., 1997г.
43. Уголовно и исполнительное право Казахстана. Алматы, ... А.Ф. ... ... о ... ... ... Тула 2000г.
стр. 6
1 ?ылмысты? ???ы?. Жалпы б?лім. А.Н.А?ыбаев. Алматы, 1998ж. 175 бет.
1 Уголовное право. Часть ... ... ... ... ... — 4 том. ... 1994ж. 32 бет.
1 ?Р ?ылмысты? кодексі . Алматы 1997 ж. 38 бап.
1 Государство и право 1997ж. №4 52 ... Е. ... ... ... ... 1999, 17 ... Преступление и наказание. 1998г. №1, 22 бет
1 ?ылмысты? ???ы?. Жалпы ... ... А.К. 182 б. ... ... ... ... право” Наумов
1 ?Р Жо?ар?ы сотыны? жаршысы. 1993ж. № 2, 3 бет.
1 Е. Алаханов, С. Рахметов. “Жаза” ?ркениет 1999 ж. 66 ...... ... 1995ж. 15 бет.
1 ?Р Жо?ар?ы сотыны? жаршысы. 1993 ж. №2 6 бет
2 ?Р ?ылмысты? кодексі, Алматы 1999ж. 49 бап, 2 ... А.П ... “ 100 ... Москва, 1991, стр.47.
2 Государство и право .1997. “№4 50 бет
3 Н. ... Жетi ... ... 1995 ж. 43 ... АА.Мамытов. Советтiк ?ылмысты? ???ы? 135 бет.
1 ?аза? ССР ?ылмысты? кодексі 1958ж 22 ... АП ... “1001 ... М. 1991г. стр ... Государство и прпво №4. 1997 г. стр. 50
2 Исследованис о смертной казни. АФ. ... М. 2000 г. 38 ... ... ... ... Сб. ... Москва. 1992 г. 39 бет
2 Московскис новости 1989 г. №3, 4 ... ... ... за и ... М., 1989 г. 133 ... ... право Росии. М., 1997. А.И. Зубкова. 523 бет.
1 ?Р ?ылмысты? ат?ару ... 167 бап.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаза және оның мақсаты жайлы27 бет
Жаза және оның мақсаты туралы10 бет
Жаза туралы тусінік оның белгілері және мақсаты. Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау28 бет
Қылмыстық құқықтағы жазаның түрлері мен мақсаты6 бет
А.Байтұрсынов және халық педагогикасы7 бет
Бiрiккен ұлттар ұйымының трансұлттық ұйымдасқан қылмысқа қарсы конвенциясы41 бет
Жазаның жүйелері және түрлері44 бет
Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс15 бет
Педагогикалық қатынастағы ықпал етудің негізгі тәсілдері» бойынша терминологиялық сөздік және жеке практикалық тапсырма6 бет
Қазақстанның ата заңдары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь