Лизингтік операциялардың экономикалық мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. ЛИЗИНГТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ
1.1. Лизингтің мәні, түсінігі және мағынасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Лизингтік операциялардың мәні мен жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.3. Лизинг .инвестиция тартудың басты құралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

2. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ ЛИЗИНГТІК ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1. Лизингтік компанияларда лизингтік мәміленің жасалу тәртібі ... ... ... 16
2.2. Ауыл шаруашылығындағы лизингтің орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.3. Лизингтік тәуекел және оны басқару әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

3. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЛИЗИНГТІҢ АҒЫМДЫҚ ЖАҒДАЙЫ МЕН ДАМУ БОЛАШАҒЫ
3.1. Қазақстандағы лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін жетілдіру..35
3.2. Лизингтік операциялардың қазіргі кездегі жағдайы мен алдағы уақыттағы перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43
ҚОСЫМША
Қазақстан экономикасының барлық салаларында нарықтық қатынастарға негізделіп жүргізілген реформалар тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз етуге. Сондықтан да Ел басшысының Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында «экономиканы әртараптандыруға бағытталған Индустриалды –инновациялық стратегияны іске асыру қажет» деп айқындалып беруі бекер болмаса керек.
Бүгінгі күнгі мемлекеттің ұзақ мерзімді болашақтағы стратегиялық мақсаты ҚР-ның тиімді және тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз етуге қабілетті өндірістік аппаратты құру болып табылады. Осы арада Қазақстанның барлық негізгі қорларының шамамен 50-70%-ға дейінгі мөлшерінің ескіргенін және жақын уақыт аралығында айырбастауды талап ететінін ескере кеткен жөн. Пайдаланылуда жүрген негізгі қорлардың өте көп бөлігінің ескіруі және өнеркәсіптің өңдеу салаларына жұмсалып отырылған инвестициялар көлемінің өте төменгі деңгейі отандық өнімдердің бәсекелестік қабілеттіліктерінің төмендеуіне әкеліп соғады.
Қазіргі кезде әлемдік тәжірибеде, лизинг экономиканың нақты секторына инвестиция тартудың негізгі құралдарының бірі бола отырып, прогрессивті технологиялар негізінде ескірген өндірістік базаны жаңартуға және шаруашылық субъектілері үшін тиімді шарттармен негізгі өндірістік қорларды сатып алуға мүмкіндіктер беретін инвестициялық қызметтің ерекше түрі ретінде кең түрде танылуда.
Лизингтің басқа қаржылық құралдармен салыстырғандағы артықшылықтарына қарамастан, экономикалық қатынастардың бұл нысаны ҚР-да өте баяу қарқынмен дамуда және бұл мәселе біздің республикамызда әзірге кешенді зерттеулер объектісіне айнала қойған жоқ. Инвестициялар жалпы көлеміндегі лизингтік операциялардың үлесі бүгінгі таңда тек 1,9% ғана құрап отырғандығын, ал шет елдерде бұл көрсеткіш 15-30% аралығында екендігін және Қазақстан экономикасының дамуының қазіргі кезеңі үшін лизингтік қатынастарды дамытудың өте өзекті болып табылатындығын ескерсек, сол қатынастарды дамыту жолдарын айқындау және оларды басқару тетіктерін жетілдіруді ғылыми негіздеу қажеттілігі туындайтыны түсінікті. Осы мақсатта еліміздегі лизингтік қатынастар нарығындағы төменгі іскерлік белсенділіктеді және қазақстандық экономика үшін лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін зерттеу объектісіне айналдыру қажет.
Жұмыстың негізгі мақсаты лизингтік қатынастардағы өзгеру үдерістерін кешенді түрде талдау негізінде оларды басқару тетіктерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар жасау болып табылады. Біз лизинг операциясын елімізге нақты пайда түсіру үшін лизинг операциясын жасалудың тәртібін реттейтін арнайы нормативті актілер, заңдар қабылдауымыз керек. Соған орай, еліміздің экономикасын тұрақтандыру, дамыту үшін лизинг шарты секілді индустрия, өндірісті инвестициялар арқылы дамытудың қолайлы жолы деп атауға болады.
1. ҚР «Қаржы лизингі туралы» Заңы,2000,5шілде
2. ҚР «Қаржы лизингі туралы» Заңы// Егемен Қазақстан, 2000ж. 12 шілде
3. Қаржы лизингінің шарты бойынша қосылған құн салығынан босатылатын мүлік тізбесін қалыптастыру ережелері//Егемен Қазақстан, 2005ж. 16 наурыз
4. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялар. Алматы, 2004ж.
5. Смағұлова Р.О. Қаржы нарығы. Алматы, 2001ж.
6. Оралбаева Ж.З. Қазақстандағы лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін жетілдіру. Алматы, 2005ж.
7. Қаржылық лизинг және экономиканың нақты секторы// Қаржы қаражат, №6,2001
8. Қазақстандағы лизингтік қатынастар механизмін жетілдіру жолдары// Қаржы қаражат, №2, 2004
9. Лизингті қалыптастыру және тиімді қолданудың экономикалық негіздері// Ізденіс-Пойск, №3, 2003
10. Лизингтік келісімдердегі тәуекелділіктерді ескере отырып, лизингтік қатынастарды басқару мәселелері//АльПари,№4, 2004
11. Ауыл шаруашылығындағы лизингтің орны//Вестник университета «Кайнара», №3, 2003
12. Лизингтік қатынастарды банктік құрылымдар арқылы ұйымдастырудың ерекшеліктері// Банки Казахстана, №6, 2004
13. Әлемдік және отандық лизингтік нарықтың қалыптастыру және даму ерекшеліктері//Хабаршы «Жас ғалым. Ізденістер. Мәселелер. Зерттеулер» сериясы, №1, 2005
14. Лизинг –инвестиция тартудың басты құралы//Заң газеті, 2000ж. 26 қаңтар
15. «Лизинг дегеніміз не? Немесе кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне кәсіпкерлер құқығын қорғау туралы// Заң газеті, 2001ж. 21 мамыр
16. Лизингтік қызметтер// Егемен Қазақстан, 2004ж. 24 сәуір
17. «Темір Лизинг: сатып алатын –біз, игілігін көретін –сіз»//Қазақстан ZAMAN, 2004ж. 28 мамыр
18. Лизингтік жүйенің артықшылығы неде?//Жас Қазақ үні, 2005ж. 22 сәуір
19. Лизингтік қаржыландыру құрылымы жағынан ауыл шаруашылығына жақындау// Айқын, 2005ж. 30 маусым
        
        Тақырыбы: «Лизингтік операциялардың экономикалық мазмұны.»
2006-05-31
Мазмұны
КІРІСПЕ.....................................................................
.......................................3
1. ЛИЗИНГТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ
1.1. ... ... ... ... ... операциялардың мәні ... ... ... тартудың ... ... ... ... ... ... ... Лизингтік компанияларда лизингтік ... ... Ауыл ... ... ... ... және оны ... ... ЛИЗИНГТІҢ АҒЫМДЫҚ ЖАҒДАЙЫ МЕН ДАМУ БОЛАШАҒЫ
3.1. Қазақстандағы лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін жетілдіру..35
3.2. Лизингтік операциялардың қазіргі ... ... мен ... ... барлық салаларында нарықтық қатынастарға
негізделіп жүргізілген реформалар тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз
етуге. Сондықтан да Ел ... ... ... ... ... әртараптандыруға бағытталған Индустриалды –инновациялық
стратегияны іске ... ... деп ... ... ... ... ... күнгі мемлекеттің ұзақ мерзімді болашақтағы ... ... ... және тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз етуге
қабілетті ... ... құру ... табылады. Осы арада Қазақстанның
барлық негізгі қорларының шамамен 50-70%-ға дейінгі мөлшерінің ескіргенін
және жақын уақыт ... ... ... ... ... ... жөн.
Пайдаланылуда жүрген негізгі қорлардың өте көп бөлігінің ескіруі және
өнеркәсіптің ... ... ... ... ... ... төменгі деңгейі отандық өнімдердің бәсекелестік қабілеттіліктерінің
төмендеуіне әкеліп соғады.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... секторына
инвестиция тартудың негізгі құралдарының бірі бола отырып, прогрессивті
технологиялар негізінде ... ... ... ... ... ... үшін ... шарттармен негізгі өндірістік қорларды
сатып алуға мүмкіндіктер беретін инвестициялық қызметтің ерекше ... кең ... ... ... ... ... салыстырғандағы артықшылықтарына
қарамастан, экономикалық қатынастардың бұл нысаны ҚР-да өте баяу қарқынмен
дамуда және бұл ... ... ... ... ... ... айнала қойған жоқ. Инвестициялар жалпы көлеміндегі лизингтік
операциялардың үлесі бүгінгі таңда тек 1,9% ғана құрап ... ал ... бұл ... 15-30% ... ... және Қазақстан
экономикасының дамуының қазіргі ... үшін ... ... өте ... ... ... ескерсек, сол қатынастарды дамыту
жолдарын айқындау және ... ... ... ... ғылыми
негіздеу қажеттілігі туындайтыны түсінікті. Осы ... ... ... ... ... ... белсенділіктеді және
қазақстандық экономика үшін лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін
зерттеу ... ... ... ... ... лизингтік қатынастардағы өзгеру үдерістерін
кешенді түрде талдау негізінде оларды ... ... ... ... ... ... болып табылады. Біз лизинг операциясын елімізге
нақты пайда түсіру үшін ... ... ... ... ... ... ... заңдар қабылдауымыз керек. Соған орай, еліміздің
экономикасын тұрақтандыру, дамыту үшін лизинг ... ... ... ... ... дамытудың қолайлы жолы деп атауға болады.
Көрсетілген мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... экономикалық мәнін зерттеу және
теориялық тұрғыдан негіздеу арқылы, оның ... тән ... ... отырып, «лизинг» түсінігінің тұжырымын
нақтылау;
- лизингті ұйымдастырудың әр ... ... ... мен іске ... ... ... ... бір нысаны ретіндегі лизингтің
артықшылықтарын ... ... ... ... лизингтік
экономикалық тиімділігін бағалау;
- ҚР-дағы лизингті әр түрлі деңгейлерде басқару қажеттіліктерін
негіздеу арқылы, оларды реттеуді ұдайы жетілдіріп ... ... ... ... лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін
жетілдіру жолдарын анықтау.
ҚР-ның экономикасының әр ... ... ... ... ... ... ... тетіктерін жетілдіру жолдары
қарастырылады.
Кез келген ... ... ... ... ... ... құра ... ірі несиелендірудің бір түрі –лизинг. Лизинг
ұғымы Қазақстан экономикасына жаңадан келген ұғым. Оны біз ... ... ... ... Ол ... бір түрі ... қажетті тауарларды және қызметтерді аз ... ... және ... ... мүмкіндік береді.
Лизингті белсенді енгізуде ұлттық экономиканың ... ... оның ... ... ... ... ... экономикалық қызметінің
дамуының және дүниежүзілік нарықта отандық кәсіпорын өнімдерінің бәсекелес
қабілеттілігін арттырудың басты ... бірі бола ... ... ... ... ... және ... оқып-үйрену негізінде лизингтік қатынастардың ерекшеліктері
туралы түсініктерді тереңдету болып ... ... ... ... және ... ... ... іске асырылуы Қазақстан
Республикасының лизингтік саласына инвестициялар ... және ... ... ... ... ... тез жаңартуға,
өндірілген өнімдердің сапасы мен бәсекелестік қабілеттілігін жоғарлатуға
әсер етуі мүмкін. Лизингтік ... ... ... және ... ... ... ... толықтыру үшін ұсынылған ұсыныстарды
лизингтік келісімге қатысушы ... ... ... ... ... ... ... және лизингтік қызметтер
нарығындағы лизингтік операциялардың неғұрлым тиімді шарттарын таңдау
кезінде пайдаланылуы мүмкін.
1 ... ... ... мазмұны
1.1. Лизингтің мәні, түсінігі және мағынасы
Нарықтық қатынасқа көшу ... ... ... ... және олардың техникалық жабдықталуын жоғарлату үшін
несиелік ... ... ... ... пайдалану қажет. Лизинг
несиенің бір түрі ... ... ... ... және ... мөлшерлі шығынмен өндіруге және жоғалтудан сақтауға ... ... ... ... ... тарихтың тереңіне
кетеді. Лизингтік ... ... ... ... ... ХХІ
ғасырда қолданыла бастады. Әсіресе, Венеция мен ... өте ... ... ... ... ... кемелерінің иесіне жалға
берілген.
Тарихта лизингке ұқсас операцияның б.э. 2000 ... ... ... жасалғандығы белгілі ... ... ... ... жасалғандығы туралы нақты зерттеулер
ретінде 1877 жылы «Белл ... ... ... американдық
компанияның телефондарды сатудың орнына жалға бергендігін тілге тиек
етеді. ... ... ... ... атты ... ... компания
1952 жылы Сан-Францискода (АҚШ) құрылған. Еуропада 1962 жылы «Дойче
лизинг ... ... ... ... ... ... ... болыпты. 1972 жылдан бері ... ... ... ... ... ... ... және «Lease» деген ... ... яғни ... және ... алу» ... мағынаны білдіреді. Лизинг ... ... ... көп ... және ... 50 ... соңы ... жылдың басында АҚШ, ... ... және Азия ... ... ... ... ... ерекше лизингтік компаниялар пайда
бола ... ... ... ... жазылған экономикалық
әдебиеттерге шолу жасау нәтижесінде, ... ... ... ... мен ... олардың сипаттарындағы сапалық өзгерістерге және
лизингтік келісімдердің санының өсуіне байланысты, шартты ... 5 ... ... және оның ... кезеңіне сипаттамалар берілген (кесте
1).
Кесте 1. Әлемдік нарықтағы лизингтің даму кезеңдері*
|Кезеңдер | ... ... соңы ... басы |Лизингтің қалыптасуының ... |
| ... ... ... жж. ... ... ... ... жж. ... ... таралу кезеңі |
|ІV. 1970-1980 жж. ... «шу» ... ... ... ... дейін |Әлемдік лизингтік одақтардың құрылу |
| ... ... ... «Жас ... Ізденістер. Мәселелер. Зерттеулер» сериясы, №1,
2005, 15б.
Лизинг ... елде 1989 жылы ... ... ... ... ... пайда болған. 1990 жылы бұрынғы Қазақ ... ... ... «Прокат (ежіре) және лизинг ... ... және ... ... мақсатты бес жылдық
бағдарламасын іске асыратын коммерциялық ... ... ... ... ... ... алдын ала сатып алумен
және ... ... ... ... ... шарттарға сәйкес
пайдалануға берумен айналысатын лизингтік фирмалар болды.
Еліміздегі лизингтің қалыптасуы мен даму ... ... ... ... 2003 ... ... айында «Қазақстандағы лизинг:
тәжірибе, ... және даму ... ... ... ... ... ... столда» болған пікір алмасулар нәтижесінде лизингтік
бизнестің 15 ... ... ... ... ... кезеңдеріне арнайы
кесте құрастыра отырып талдаулар жасалынған (кесте 2).
Кесте 2. Қазақстандағы лизингтің қалыптасу және даму кезеңдері*
|Жылдар ... ... ... ... |аты | ... ... болу ... лизингтік компаниялар құрылды |
|1989-1992 |кезеңі ... ... ... ... лизингтік |
| | ... аз ... іске ... ... |
|ІІ-кезең |Баяулау |Қазақстанның ішкі ... ... ... |кезеңі |дағдарыстардың әсерінен лизингтік бизнестің |
| | ... ... ... ... ... ... мемлекттік қолдау және ынталандыру |
|1995-2000 |даму ... ... ... бұл ... |
| ... ... лизинг» кезеңі деп те атауға |
| | ... ... ... |Банктік лизингтік компаниялардың құрылуымен |
|2000-2003 |лизинг» ... ... ... секторда өте тез|
| ... ... дами ... ... ... ... ... автор жасаған.
Осы кестеде көрсетілген кезеңдерді 2004 жыл және одан жоғары жылдар
деп толықтыру ұсынылған. Себебі, 2004 ... ... ... ... ... ... Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізілгені белгілі.
Ондағы ең ... ... бірі ... ... ... ... ... сомаларын толық көлемде салық салынатын табыстан шегеру
құқығының ... және ... беру ... ... ... ... ... ҚҚС-нан босатылатындығы болып табылады. Яғни,
штелдік тәжірибе көрсеткендей, лизингтік операцияларға салық салу тәртібі
бойынша енгізілген ... ... ... нарықтың дамуына оң ықпал
ететіндіктен, біз оны еліміздегі лизингтің қалыптасуы мен дамуының V-кезеңі
және ... ... ... мен ... саласы бойынша Қазақстанның басқа
мемлекеттермен халықаралық ынтымақтастық кезеңі» деп атауды ұсынамыз.
Лизинг жөніндегі түсініктер, ең ... ... ... ... ... ... сату, сатып алуды іске асыру
және заемды рәсімдеу кезінде ... ... ... ... ... анықталынады. Бұл келісім-шарттың жиынтығы лизингтің
шынайы мәнін және оның ... әр ... ... - бұл ... берушінің өзіне тиесілі құрал- ... ... ... ... ... және ... ... лизинг алушыға лизингтік төлем төлеу шартымен
белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... жылдың 5 шілдесіндегі ... ... ... туралы» заңына сәйкес лизинг дегеніміз – ... ... ... ... беруші, лизинг алушы және лизингке
берілетін мүлікті ... ... ... жеке ... ... жеке және ... ... болып табылады.
Лизингке беруші—бұл өзіндік және сырттан ... ... ... ... ... өз ... сатып алатын және
оны лизингтік келісім-шарт негізінде ... ... ... ... ... Лизингке беруші бір мезгілде басқа
лизингтік келісімге қатысушы ретінде көрінуге ... ... ... ... ... ... үшін лизингке берілетін ... ... ... қатысушы тұлға.
Лизингке беруші лизингке алушыға ... ... ... ... ... және ... бір ... ақымен
бере отырып, шын ... ... ... тән ... ... ... іске ... Бірақ, басқа
жағынан алып қарағанда ... ... де және ... ... да
ақшалай емес, яғни өндірістік формадағы капиталмен жұмыс ... ... ... ... ... ... және лизингтің
халық шаруашылықтық мәнін ... ... ... ... ... ... ... салынған
негізгі құралдың жіктелуіне жататын кез ... ... ... мүліктер табылады.
«Қаржылық лизинг туралы» Қазақстан Республикасының Заңына ... ... және ... ... ... да ... ... пайдаланылатын кез келген тұтынылмайтын ... ...... ... ... санала алады.
Қаржылық лизинг мәселесімен айналысатын ... ... ... ... беру және ... ... ... деп ... несиеден қарағанда өзіндік ерекшелігі бар, ол ... ... ... 1). ... ұзақ ... ... қаржыландырудың
негізгі қаражатының жетіспеушілігіне байланысты клиенттерге қолайлы.
Банктік несиенің және ... ... ... ... лизинг арқылы қаржыландыру көбірек тиімді, бірақ меншік
қаражатынан азырақ тиімді ... ... ... лизингтік келісімнің негізі қаржылық, нақты айтқанда
несиелік ... ... ... Мүлік иесі (лизинг ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Ол мүлікті
толық ... ... ... және ... ... ... ... соманың орнын толтырады. Осы тұрғыдан алып ... ... мәні –ол ... ... ... беру формасындағы
лизинг берушінің лизинг алушыға берген ... ... ... ... коммерциялық несиемен өте ұқсас, бірақ ... ... бар. Бұл ... ең ... ... көрінеді. Коммерциялық несие кезінде тауарға ... ... ... ... ... төлем жүргізу уақыты ... ... ... ... ... ... ... мерзімі аяқталғаннан кейін де лизинг
объектісінің лизинг ... ... қала ... ... лизингтік келісім кезінде мүлікті пайдалану құқығы ... ... ... ... ... пайдалануға берілген
меншік құқығы лизингке берушіге сақталынады, ал оны ... ... ... ... ... ... иелену үшін лизинг алушы
лизинг берушіге ... ... ... төлемдер төлейді.
Лизингтік келісім-шарт мерзімі ... ... ... ... ... лизинг берушінің меншігінде қалады.
Коммерциялық несие ... ... ... және ақша
формасында өтеледі. ... ... ... ... ... ... ... мерзімі аяқталғаннан кейін келісім
объектісі ... ... ... ... ... Лизингтік
келісім компенсациялық ... да ... ... ... ... ... ... алынған құрылғылардың көмегімен өндірілген
өнімдер ... ... ... ... ... ... және лизингтік нұсқалар бойынша
есептеулер кезінде алынған соңғы нәтижелерді бір кесте түрінде ... ... ... (кесте 3).
Кесте 3. Несие және лизинг есебінен ... ... алу ... ... ... ... |
| ... ... ... ... сатып алу шығындарының |1318,8 |1057,23 ... құны PV ... | | ... Корпоративтік табыс салығы бойынша |395,2 |363,64 ... ... құны PV үнем | | ... ... ... алу шығындарының дисконтталған|923,6 |693,59 |
|құнының салық бойынша үнемділіктің | | ... ... ... (1 ... | | ... ... бойынша үнемділік құнының құрылғының |29 |34 ... ... ... түріндегі қатынасы (2жол/ | | ... ... | | ... ... ... ... ... жасалынған.
Сонымен, қаржылық лизинг банктік несиелеудің альтернативті болып
табылатын күрделі қаржыны қаржыландырудың ... ... Ол ... көп ... ... – ақ қажетті тауарларды алуға және
өндірістік құрал-жабдықтардың ... ... ... мүмкіндіктер береді. Яғни, лизинг – ... ... ... ... ... Бұл кешеннің құрамына жалға беру
туралы келісім-шартпен қоса, ... ... ... алу ... ... ... үшін осы келісім шарттардың күрделілігі тән. Және тағы бір
ерекшелігі жалға беруде екі ... ... яғни ... ... ... ... ал лизингте үш қатысушы: ... ... ... ... ... ... жағдай негізделген, себебі ... ... ... ... ... және оның ... ... алады. Сондай-ақ,
міндеттердің бұлай ... ... ... ... ... ұстауының
кепілі болып табылады.
Лизингтің бұл ... ... ... ... іске ... ... алушыға түрткі болатын себептер
ретінде қызмет ... Бұл ... ... ... ... пайдаланылады.
Мұндай мәмілеге лизинг берушілер де ... Егер ... ... ... онда олардың тиімділігі ... ... ... ... ... қаражаттарын азғантай
тәуекелмен орналастыруда, салықтық ... ... және ... ... ... орнатуда көрінеді. Ал
лизингтік компаниялардың ... ... ... ... ... ... өткізу шеңберін кеңейту және ... ... ... ... ... ... мынандай элементтер
жатады:
1. Мәміленің ... ... ... ... ... сонымен қатар мүліктік құқықтар және ... ... ... ... лизингі республика ... және ... ... Нарықта еркін айналуға тыйым
салынған мүліктер мәміленің объектісі болып табылады.
2. ... ... ... ... ... болып мәміле
объектіге тікелей қатысы бар жақтар табылады. Сонда оларды тікелей ... ... ... болады.
Лизинг мәміленің тікелей қатысушыларына мыналар жатады:
- лизингтік фирмалар мен компаниялар (лизинг берушілер мен лизинг
алушылар);
- ... ... және ауыл ... ... және ... ... ... алушылар немесе лизинг берушілер);
- мәміле объектілерін жабдықтаушылар-өндірістік және ... ... ... қатысушыларына лизинг берушіні несиелейтін
және мәмілелердің кепілдеуші болатын коммерциялық және ... ... ... брокерлік және басқа да делдал фирмалар
жатады.
3. Лизинг мерзімі (лиз мезгілі). Лиз мезгілі дегеніміз ... ... ... ету мерзімі. Лизинг ұзақ мерзімді жалдың ... ... ... ... ... ету ұзақ ... мен ... лиз мезгілінің уақытылы шектеулерін анықтайды.
4. Лизинг құны. Лизингтік ... ... ең ... ... ... тиісті лизинг төлемдер сомасын анықтау.
Лизинг –бұл тәуекелдің жоғары деңгейі бар банк операциясы. Лизинг
бизнестің ... ... көп ... ... түрі ... ... және
лизингтік компаниялар қарыз қаражаттарды кең түрде тартуға ... ... ... үшін ... ... ... ... емес (бөлімді, басқарманы ұйымдастырып), лизингтік ... ... ... ... көлеміне, бағытына, нақты түрлеріне
әсерін тигізіп, тікелей түрде қатысуы маңызды.
1.2. ... ... мәні мен ... ... ... ... ... лизинг көп түрлерге
бөлінеді және осыған сәйкес көп ... ... ... ... ... ... бірнеше белгілері бар. Бұл лизингтік
операцияларды (сурет 1) қызмет ... ... ... ... ... ... ... формасының өзіне тән қасиеті бар және ол міндетті
түрде лизингтік мәмілелерді жүзеге асырған кезде және ... ... ... ... ... операциялар нақты белгіге ие болады.
Бұл берілген мәміленің мәнін алдын ала анықтауда және ... ... ... потенциалды пайдасын сақтап қалуында маңызды рөл атқарады.
Лизингтің 10 шақты түрін ... ... ... 2 ... ... ... қаржылық лизинг—жалдау төлемін жалға алынған мерзім ішінде толық
төлеу немесе өзін-өзі өтеуімен ... ... ... ... ету мерзіміне қарағанда, оның пайдалану
мерзімінің қысқалығын және мүліктің құнын толық ... ... ... ... ... ... ету ... төмендегі төлемді
қарастыратын келісім-шарт түрін, жабдықтық ... ... ... оның ... 90% ... лизингтік төлемдер. Бұл лизингтің түріне
мынадай ... ... ... ... ... ... өндіруші және жабдықтаушы болып табылатын 3 жақ кіреді.
Сурет 1. Лизингтік ... ... ... ... ... ... ... алушыға лизинг объектісін пайдалану
құқығымен бірге көп жағдайда келісе сатып алу құқы беріледі. ... ... оны ... ... ... ... бойынша мүлікке деген меншік
құқығынан, артықшылықтар мен ... ... ... де ... бұл лизинг алушыға тек мына төменде көрсетілгендердің біреуіне
қанағаттанса ғана беріледі:
- лизинг мерзімінің соңында лизинг ... ... ... ... деген
жеткілікті кепілдеме бар;
- бекітілген лизинг мерзімі ... ... ... ... барлық
экономикалық пайданы алуға мүмкіндік береді. Бұл пайданы одан оның
барлық қызмет көрсету мерзімі барысында алуға болады. ... ... ... ... ... осы мүліктің қызмет ету
мерзімінің кем дегенде 75% құраған кезде болады;
- лизинг бойынша лизинг берушіге төленетін ... баж, ... ... ... ... ... қызмет және
т.б. сомасыз минималды арендалық төлемдердің ағымды құны лизингке
берілген мүліктің нарықтық құнына немесе ... тең ... ... ... ... ... берілген (алынған) негізгі
құралдардың құны лизинг ... ... ... айқындалады.
Осы жоғарыда айтылғандардың біреуіне жауап бермейтін лизингтік
келісімдер идентификацияланады және шұғыл лизинг ... ... ... ... ... объектісі болып машиналар мен жабдықтың көп
тараған, ... ... ... Олар ... ... тозу ... жоғары
қарқынды болып келеді. Сондықтан лизингтік келісім-шарттың ... ... ... ... ... қарағанда едәуір қысқа
болады. Бұл келісім-шартты лизинг алушы кез келген уақытта бұза ... ... ... ... ... және меншік құқығымен
байланыстарды тәуекелдерді енгізеді. Лизинг алушының ... ... ... және оны иеленумен байланысты шығындар бір лизингтік
келісім-шарт барысындағы төлемдермен өтелінбейді. ... ол бұл ... рет және ... бірге әртүрлі пайдаланушыларға уақытша пайдалануға
беруге мәжбүр болады.
Шұғыл келісім-шарттардың ... ... ... ... алу арқылы шешуді ұйғармайды, ал инвестициялау арқылы
қарастырылған лизингтік төлемдер ... ... ... ... ... болады. Бұл мыналармен байланысты: лизинг беруші машиналар
мен жабдықтарды кейде оларды кім, қашан және ... ... ... ... ... ала сатып алады. Сондықтан оның осы ... ... ... ... ... болмайды және өзінің лизингтік
қызметінің бағасын көтеруге мәжбүр болады.
Шұғыл лизинг кезінде ... ... ... ... объектісін
сақтандырады. Олардың техникалық қызмет көрсетуін және ... ... Бұл ... ... ... ... өтеу кезінде тәуекелді
минимизациялауға мүмкіндік береді, ал мүліктің қалдық құны ... ... өсіп ... ... және ... ... сұраныстың
болмау себебінен де өсуі мүмкін.
Лизинг алушы, сонымен бірге шығындарды ... ... ... жалға алынған жабдықтарды, оның моральды тозуының тездетілуіне
байланысты пайдаланғанда, онда ... ... ... ... ... ... ... қалу мен жөндеуден болған өндірістік емес
шығындардың ... ... ... егер ... ... ... ... пайда оның бастапқы құнын өтемесе, ол шұғыл лизингті
қалайды. Сонымен бірге жаңа ... бір рет ... үшін ... ... ... үшін қысқа мерзімге жалға берілген жағдайда да
ол шұғыл лизингті қалайды.
Лизингтік келісім-шарттың мерзімі аяқталғаннан кейін лизинг ... ... ... ... ... жаңа ... ... немесе
мәміленің объектісін лизинг берушіге қайтаруға ... бар. ... ... ... ... ... сатып ала алады. Егер бұл қаржылық
лизингке жатса, онда ол оны ... ... ... алуы ... Ал егер ... ... байланысты болса, онда ол лизинг берушінің келісімімен ... ... ... ... лизингтердің отандық және халықаралық тәжірибеде қолданылатын
мынадай түрлері бар:
1) ішкі лизинг—бұл оның қатынасушыларының бір ... ... ... яғни лизинг беруші, лизинг алушы және сатушы ... ... ... ... ... ... немесе бірнеше тараптардың әр елден болып
келуімен сипаттайды. Халықаралық лизингті жүзеге асырған ... ... ... лизинг алушы Қазақстан ... ... ... ... ... және импорттық болып бөлінеді. Экспорттық
лизингте шетел лизинг лаушы болса, импорттық лизингте шетел лизинг
беруші болып табылады;
4) ... ... ... ... ... Кейін сол сатқан затын қайтарып өз қолданысына алады.
5) Лизинг «пакеттегі» -кәсіпорынды ... ... ... ... Бұл бойынша ғимарат пен құралдар несиеге беріледі, ал
жабдықтар жалдау шарты негізінде тапсырылады. ... ... ... беру ... ... ... банк ... беруші банк болып табылады;
7) толық лизинг—лизинг нысанасына ... ... ... ... ... ... ... беруші жүзеге асырады;
8) таза лизинг—лизинг нысанасына техникалық қызмет көрсетуді және оның
ағымдағы жөндеуін лизинг алушы жүзеге асырады.
1.3. ... ... ... ... жаңа нарықтық экономиканың өмірінде кейінгі кезде
пайда болған ұғымның бірі. Қазақстанда, сонымен қатар, ТМД елдерінде ... ... 1989 ... ... ... үшін ... жаңа техникаларды
сатуға көп мүмкіндіктер туғызады. Сонысымен ... ... ... ... Ал, ... ... ... қордың
тұрақты жаңарып тұруына мүмкіндік береді. Қазіргі заманда лизинг—ұлттық
экономиканың ... ... және оның ... қабілеттілігін әлемдік
нарыққа көтерудің факторы болады.
Өндіріс орындарындағы ... ... және ... ... ... жаңартуға қаржылық ресурстардың болмауы ... ... ... перспективті алаңына айналдырып отыр.
Лизингтік бизнесті қалыптастыру және ... ең ... ... оның ... ... ... ... етуші кәсіпорын
үшін маңызды орынға ие. Әсіресе, моральды және физикалық жағынан ескірген
негізгі қорларды пайдаланатын, ... ... ... ... кәсіпорындар үшін маңызды. Оларды лизингтің осы мақсатта
пайдалану ... ... ... іске ... өндірістің
техникалық деңгейін көтеруге, машиналар ... және ... да ... үшін жылжитын құралдарды лизингтік мәміленің негізінде қолдану
кезінде лизингтік операциялардың элементі мен ... ... ... ... ... ... ... және
лизингтік мәмілені рәсімдеу тәртібі қарастырылады. ... ... ... және оның ... ... ... беріледі. Негізгі қорлардың және ұзақ ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік жазулар
беріледі.
Лизинг бизнесі кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... ... ... ... ... кадрлармен және тағы
басқалармен қамтамасыз ету жөнінде қолдау жасалған жағдайда ... ... ... ... ... ... үрдісті күшейтуде,
лизинг бойынша жалға алушы кәсіпорынның қаржы жағынан сауықтыруда, сондай-
ақ шағын және орта бизнес субъектілерінің ... ... ... ... бола ... бизнестің Қазақстанның экономикасында қолданылу мүмкіндігі
мынадай себептерге байланысты:
- барлық сала кәсіпорындарындағы моральдық және жарамдылығы ... ... ... ... ... және ... және жабдықтар шығаратын өндірістің жоқтығы;
- мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың республикадан тыс жерлерде жаңа техникалар мен
технологиялар сатып аларлық қаржының жоқтығы;
- банк несиелері ... ... және ... ... ... ... ... мен жабдықтар сатып алудың мүмкін еместігі.
Лизинг ұғымын құрайтын қатынастар жиынтығы қазіргі ... ... ... ... ... ... дамуы үшін ең
біріншіден салық, кеден, қамсыздандыру заңдарына және ... заң ... ... қажет. Лизингтің артықшылығы осындай операцияларға
қатысушылардың әрекет-қарекеті нақты белгіленге дәйекті ... ... ғана ... ... ... ... ... негізінен инвестицияларды
қаржыландыруға арналғандықтан заңдарда ... ... ... ... ... ... салудың бір жолы ретінде
дамуына төлем жасамау проблемалары кедергі ... ... ... ... белсенділіктің артуы мүмүкіндігін жоққа шығарады.
Инвестиция жасаудың ... ... ... да, ... ... ... ... жағдайында несиемен де, лизингпен де ... ... де ... ... ... болмайды.
Лизингтің дәстүрлі түрлері көлік қатынасы, әсіресе, авиация мен темір
жолда, құрылыс, жол ... ... ... ... кешен
салаларында мейлінше жылдамырақ дамиды. Қазақстанның қазіргі ... ... ... ... барысы мен мемлекеттік мүлікті
басқарудың үлгісі ретінде пайдалануды мүмкін етіп, ... жол ... ... ... ... ... ұлғаймалы ұдайы
өндірісінің даму болашағын көрсететіндіктен, жалпы елдегі ... ... ... ... ... яғни негізгі
қорларға салынған инвестициялар және жалпы ішкі өнімдегі лизингтің үлесі
ретінде бағалау ... ... 4). ... жасау барысында ҚР-дағы
лизингтік нарық көлемінің жыл ... өсіп ... ... ... мен ... ішкі өнім ... үлесінің басқа елдермен
салыстырғанда өте ... ... ... даму ... де ... ... 4. ... Республикасындағы лизингтік нарықтың көлемі.*
|Көрсеткіштер |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... ... ... |6,36 |6,40 |12,6 |29,9 ... ... салынған |595,7 |943,4 |1100,0 |1259,3 |1530,6 ... | | | | | ... ... |0,38 |0,67 |0,59 |1 |1,9 ... % | | | | | ... ішкі ... |2599,9 |3250,6 |3776,3 |4449,8 |5542,5 |
|Жалпы ішкі өнімдегі лизингтің |0,09 |0,19 |0,2 |0,3 |0,5 ... | | | | | ... ... ... ... автор құрастырған.
2 –тарау. Коммерциялық банктердегі лизингтік операциялардың
жағдайын талдау
2.1. Лизингтік компанияларда лизингтік ... ... ... ... ... кейін, тәуелсіздік алуымызбен қатар
бағдарламаларымыздың дұрыс ... ... ... ... ... ... біраз көздерін өшіріп алдық.
Мәселен, сол кезде жіберілген ауыл шаруашылындағы олқылықтар бүгінгі ... ... ... 2000 жылы ауыл шаруашылығын жақсарту мақсатында
«Лизингтік компаниялар» құрылған болатын. Бүгінгі күнде елімізде 20-ға жуық
лизингтік ... ... ... Оның 8-і ... ... ... компаниялар.
Лизингтік компаниялардың және банктік мекемелердің жүргізетін
лизингтік ... ... ... ... ... және ... ... мүліктердің бәсекелестік қабілеттілігіне
белгілі бір деңгейде тәуелді болады. Сондықтан да ... ... ... мен ... жақсы байланыста болулары қажет. Лизингтік
компаниялар ... және ... оқып ... ... ... ... ... жауап беретіндей негізгі құралдарды
лизингке беруге тырысады. Кейбір фирмалар ... ... ... және ... ... ... мәселелері бойынша кеңестер
беру қызметтерін де ұсынады. Лизингтік компаниялардың қызметі мәміленің
объектісіне ... ... ... ... ... және ... ... Брокерлер мәміленің шарттарын орындау үрдісінде объектіге ... ... ие ... ... ... (қызметтері) мәмілені
жасауға қажетті жақтардың (тараптардың) мәліметтері, мәміле ... ... ... және оның ... ... ... болып
табылады. Лизингтік келісім-шартқа қатысатын брокерлер, жақтардың ... ... ... ... жауапкершілікті көтереді. Дилерлер
мүлікті өзіндік қаржы немесе ... ... ... ... біреуге лизинг
беруге сатып алады және осы ... ... иесі ... ... ... ... ... қаржылық лизингтің шарттарына сәйкес
алып,оны басқа шарттарға сәйкес лизинг алушыға лизингке беретін ... ... ... ... ... байланысты лизингтік
компаниялар ҚР-ның Заңдарына сәйкес резидентті және резидентті емес болып
бөлінеді. Олардың ... ... ... уәкілденген (мақұлданған)
лицензия негізінде жүзеге асады. Лизингтік қызметті лицензиялау лизингтік
компанияның кредиторлары мен ... ... ... мақсатымен
зиян келтіретін бәсекелестерді жояды. Лицензияны ... ... ... ... ... Сонымен қатар ол компанияның келісімі
бойынша төленбеген сомасы оның жылдық айналымының 10% асса да ... ... ... ... ... ... ... лицензия
алмай-ақ лизинг шартына сәйкес өткізе алады. Коммерциялық банктер Ұлттық
банктен ... ... ... ғана ... ... жүргізе алады.
Басқа заңды тұлғалар лизингтік қызметті мемлекеттік органмен сендірілген
бір ... ... бір ... келісім-шарт түрінде жүзеге асырады.
Лицензияны алу тәртіптері және шарттары лизингтік ... ... ... ... ... ... қызметін көпшілік түрде жүргізеді. Олар жыл сайын ... ... және ... ... тексерілген пайда мен
шығынның шотын жариялауға міндетті.
Лизингтік компанияның төленген жарғы ... 100 000 ... ... ... кем ... керек. Олардың құрылтайшылары
таза активтер мөлшерін ... ... ... ... есептелінген
мөлшерден кем емес екенін қолдауға міндетті.
Лизингтік ... ... және ... ... ... кем емес қатынасында қолдауға міндетті. Егер олар ... онда ... ... ... жарғылық капиталдың 1/10
бөлігі мөлшерінде резервтік қорды қалыптастырулары керек. Бұл ... жабу және ... ... ... таза ... ... ... үшін қажет. Резервтік қор Ұлттық банкте ... ... ... ... ... ... алушы лизинг затын алу үшін келісім-шартқа отырады ... ... ... ... 3).
Лизингтік келісім-шарт. Лизинг – бұл ... ... ... ... мәмілелерде кемінде үш келісім-шарт
жасалады:
1) ... ... мен ... ... ... беруші мен жабдықтаушы арасында;
3) лизинг алушымен банк арасында.
Лизингтік келісім-шартты ... және оны іске ... әр ... ерекшеліктеріне байланысты.
Лизингтік келісімнің жанама және тікелей қатысушыларына байланысты
лизингтік үрдістің үш жақты ... көп ... ... ... Лизингтік
үрдістің схемасының жалпы түрі төмендегідей (сурет 2).
Лизингтік үрдісте лизингтік ... ... ... яғни лизинг беруші мен лизинг алушыдан басқа да ... ... ... ... ... –лизинг объектісі болып табылатын мүлікті
сатушы заңды немесе жеке тұлға (жабдықтаушы);
2) сақтандырушы—қайтарым негізінде ... ... ... ... ... ... ... жақ;
3) кредитор—лизинг берушінің келесіде лизингке беретін мүлікті сатып
алуды қаржыландыратын тұлға-банк;
4) делдал—осы ... ... ... ... ... лизингтік
келісіммен байланысты қызмет көрсетуші тұлға.
Лизингтік үрдісте шартты түрде 3 ... ... ... ... (1-4) ... ... ... жасау үшін барлық дайындалған
жұмыстар жүзеге асырылады және ... ... ... ... ... алу үшін ... ... лизинг берушіге
тапсырысы;
2. Лизинг алушының төлем қабілеттілігі және лизингтік ... ... ... ... ... ... беру ... лизинг берушінің
жабдықтаушыға жіберетін заказ-нарядты алғанын растау:
- 2 данадағы шот;
- лизинг алушының қол қойған жабдықты ... ... ... ... 3. ... ... ... Исабеков Б.Н. Қазақстанда аралас экономика кезіндегі индустриалдық-
инновациялық ... және ... ... ... ... кепілдеме талоны.
Лизинг алушы мен жабдықтаушы арасындағы келісімнің жалпы шарттары:
- лизинг берушінің жабдықтаушыға ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі.
4. Лизингтік компания мен банктің лизингтік келісімдер жүргізу үшін
несие алу жөнінде жасасқан несиелік келісім-шарт.
Екінші ... (3-9) ... ... ... және ол ... ... ... Лизингке берілетін мүлікті сату-сатып алу келісім-шарты.
6. Лизингтік келісім-шарт. Мұнда мыналар көрсетілуі қажет:
- лизинг объектісін қажетті орнына жеткізіп беру мерзімі, қаржыландыру
сомасы және ... ... ... ... ... ету мерзімі;
- лизинг берушінің меншікке деген құқығы;
- тәуекелдер, жауапкершілік, техникалық кепілдеме;
- жабдықты пайдалану;
- жөндеу, модификация және күтіп ұстау;
- ... ... ... ... ... ... ... әдістері (ай сайын, квартал сайын немесе лизингтік
төлемдердің алдын алатындар);
- ставкалар (жабдықтың нақты немесе шартталған құнымен) және ... ... ... дайындау бойынша шығындар);
- салық салу және баждар;
- ... ... ... ... ... мен ... берушінің құқықтары және міндеттері;
- лизингтік келісім-шартты бұзу тәртібі;
- арбитраж және дауларды шешу;
- кешіктірілген жағдайлар (келісім-шарт тек ... ... ... енеді;
- қосымша мәліметтерді алу міндеттері (баланс);
- жақтардың және қабылдау құқығын ... ... ... ... (материалдарды сипаттау);
- қалдық құнының кепілдемесі;
- банктің кепілдемесі.
7. ... ... ... ... актісі. Ол мынадан
тұрады:
- лизингтік келісімнің объектісін нақты жеткізіп беру, оны құру ... ... ... ... ... ... талап қойылатын
куәлік);
- мәміле объектісінің жұмыс істеуіне зиян келтірмейтін және лизинг
алушының лизингтік төлемдерді төлеудегі ... әсер ... ... ... мәліметтер болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... жоюға
міндеттенетін мерзімді көрсетеді;
- алғашқы лизингтік жарнаны төлеу күні көрсетіледі. Осылай қабылдау
хаттамасының датасы ... ... ... етуінің алғашқы
мерзімімен сәйкес келеді;
- лизинг алушы рәсімдейді, лизинг беруші, ... ... ... қол қояды.
8. Лизингке берілетін мүліктің техникалық қызмет көрсетуінің келісім-
шарты.
9. Лизинг объектісін сақтандыру келісім-шарты.
Үшінші кезеңде (10-12) ... ... ... пайдалану
басталғаннан кейін келесі процедуралар орындалады:
10. Лизингтік төлемдерді төлеу;
11. Мүлікті келешекте пайдалану бойынша қатынастарды ... ... ... ... не лизинг объектісін ары ... жаңа ... ... ... не ... алу
аукционы бойынша лизинг объектісін сату-сатып алу келісім-шартын
жасау);
12. Лизинг ... ... ... ... және ... ... ... кезде лизинг субъектілерінің
құқықтық жағдайына және оның осы ... ... ... ... ... ... бұл бөлімінде бүкіл лизингтік мәміленің
жүзеге асу кезеңінде лизинг алушы мен ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Егер лизингтік келісім-шарттың
қатысушыларының арасында дау пайда болса, онда олар ... ... ... ... бойынша шешіледі. Лизинг берушінің лизинг объектісіне деген
меншік құқығы лизингтік келісім-шартқа сәйкес шектелген ... ... ... ... объектісіне зиян келтірген тәуекелді жоғары ... ... ... ... ... иесі ... Лизинг беруші мәміле
объектісін толық жөндеуден, оны ... ... ... қызмет көрсетуден болған шығындар мен тәуекелдердің және меншік
құқығымен байланысты басқа да ... ... өзі ... ... да ... ... ... көрсетілмесе. Егер өзге
жағдайлар лизингтік келісім-шартта ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру үшін кепіл ретінде пайдалануға
құқы жоқ. ... ... ... ... ... келісім-шарттан шығатын
талаптардың құқығын пайдалануға құқы бар. ... ... ... ... ... келісім-шартта көрсетілген шекте және жағдайда қолдана алады.
Лизинг ... ... ... ... ... ... ... міндетті. Келісім-шартта міндетті түрде лизингтік
төлемдерді өз уақытында төлемеу ... ... үшін ... ... Лизинг алушының кінәсінен болған лизингтік төлемдерді
төлемеуі және өз уақытында төлемеуі ... ... ... ... табылады. Лизингтік келісім-шартты оның қатысушылары бұзған жағдайда,
олар келісім-шартты бекітілген азаматтық заңдылық тәртіппен бұзуды ... ... ... ... ... ... әсерін тигізген
шығындарды, лизингтік келісім-шартты бұзған жақ өтейді.
Лизинг ... ... және ... ... ... ... заң ... жағдайларында лизинг шарты тараптардың бірінің талап етуі бойынша
өзгертілуі немесе сот ... ... ... ... ... Лизинг
шарты мынадай жағдайларда:
1) егер лизинг алушы лизинг нысанасын елеулі түрде нашарлатса;
2) егер лизинг алушы лизинг ... ... ... ... ... ... қарамастан лизинг нысанасын лизинг
шартының ережелерін немесе лизинг нысанасының мақсатын бұза ... ... егер ... ... ... ... белгіленген мерзімі аяқталғаннан
кейін қатарынан екі немесе одан көп рет лизинг ... ... ... ... ... ... етуі бойынша бұзылуы, ал ... ... ... ... ... ... қайтарылуы
мүмкін.
Мынадай жағдайларда:
1) егер лизинг беруші шарттың ... ... ... ... ... пайдалануға кедергі жасайтын болса;
2) егер ... ... ... оны ... ... ... ... ескертілмеген кемшіліктері болса;
3) егер лизинг беруші лизинг нысанасын жеткізіп беру мерзімін бұзса,
лизинг алушының ... ... ... лизинг шарты бұзылуы, ал
лизинг нысанасы лизинг берушінің есебінен оған қайтарылуы мүмкін.
Лизинг нысанасы. Үйлер, ... ... ... ... жер ... және кез ... басқа да тұтынылмайтын заттар
лизинг нысанасы бола ... Ал ... ... мен ... ... ... бола ... лизинг берушіде мәміле объектісін сатушыға ... ... ... беру ... ... ... ... мәміленің
объектісінің сынығы жөнінде және ... алу ... ... да міндеттерді орындау бойынша талаптар қоюға құқы болған
жағдайда құқықтар сөзсіз лизинг ... ... ... беруші келісім-шарт
бойынша осы міндеттерді лизинг алушының алдында орындауды өзіне ала ... ... ... ету ... ... лизинг
алушы лизингтік келісім-шартта көрсетілген техникалық қызмет ... ... ... ... ... ... ... қажетті жұмыстарды
орындайды. Лизинг алушы егер келісім-шартта өзге жағдайлар қарастырылмаса,
мәміле объектісін иелену және ... ... іске ... ... ... және ... көтереді (егер объектіні иелену құқы
келісім-шартта лизинг алушымен бекітілсе).
Егер ... ... ... ... ... лизингке берілетін
мүлікке лизинг берушінің жеке қарыздары бойынша төлетулер ... тек ... ... ... етілген құқықтарға салынуы мүмкін.
Бұл ... ... ... жаңа ... иесі лизингтік келісім-
шарттан шыққан лизинг берушінің барлық құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... келісім-шартта көрсетілген
пайдалану және аукцион құқы және міндеттері лизинг ... ... ... ... ... ... келісімі жоқ болған жағдайда:
- оған мәміленің объектісі қайтарылуы керек;
- келісім-шарт лизинг алушының кінәсінен өз ... ... ... ... ... ... ... бұзылуына байланысты лизинг берушіге
келтірілген шығындар «конкурстық» үрдіс кезінде басқа кредиторлармен
қатар ... ... ... ... ... ... болған жағдайда келісім-шарт лизинг ... ... ... қоса лизинг берушінің қарыздарын жабу
мақсатымен өткізілетін (сатылатын) дербес ... ... ... ... лизинг алушы лизингтік келісім-шартты сатып алушы болып өзі ... ... Егер ... ... келісім-шартты сатып алса, онда
соңғысы іс-әрекетті тоқтатады, ал мәміле объектісі ... ... ... ... коммерциялық банктің мәміле объектісін мақсатты
пайдалануы және жалға ... оны ... ... ... іске ... құқығы да бекітіледі.
Лизингте ең маңыздысы, бұл ... ... ... ... ... бір ... құнының қалуы. Ол үшін құрал –
жабдықтың ... ... ... жүйесі болуы тиіс. Лизинг алушы
өзінің қаражаты есебінен лизинг ... әр ... ... ... ұрлықтан және т.б) сақтандырады және лизинг ... ... ... ... ... ... компаниялары лизингтік жолмен қаржыландырылған
техникаларды сақтандырудың тәжірибесін қолға ала ... ... ... ... ... ... уақытша істен шыққан жағдайда оның шығынын
сақтандыру жүйесі арқылы жабудың тоериялық, тәжірибелік ... ... ... ... ... екі ... келісімі бойынша
жүзеге асырылады. Келісім мәмілесі мынадай үлгімен анықталуы мүмкін:
- екі жақтың біреуі ... ... ... басқа жағынан сақтандыру төлеу бола ма;
- сақтандыру сомасын кім ... ... ... ... ... сақтандыру мәліметін жабу қандай үлгімен қолданылады және т.б.
Лизинг ... ... ... ... ... ... және лизинг беруші,
егер басқа түрі ҚР-ның заңнамалық актісінде қарастырылмаса, лизинг шарты
бойынша өзара екі жақ ... ... ... ... ... құқылы.
Іс жүзінде кез келген лизингтік ... ... ... ... ... ... ... Лизингке алу мерзімі
4. Лизингке берушінің меншіктік құқы
5. Тәуекелдер, ... ... ... ...... пайдалану
7. Күту, жөндеу және жаңарту
8. Зиян, қолайсыз ... ... ... ... комиссиялар
11. Төлемді кешіктіргені үшін төлемақы өсімі
12. Сатып алу ... ... ... бұзу ... ...... қайтару
15. Салықтар, баждар
16. Жаңа міндеттердің пайда болуы
17. Тараптардың қосымша ... ... мен ... ... ... ... шарты (келісімшарт кепілдеме алуына байланысты
күшіне енеді және ... ... ... беру ... ... ... Тараптардың қолдары
22. Тараптардың орналасқан жері
23. Қосымша (материалдардың және т.б. ... ... ... ... ... кепілдемесі.
Лизинг шартының қолданылуы лизинг шарты тараптар белгілеген ... Бұл ... ... ... ... лизинг нысанасы құнының барлық
немесе елеулі бөлігі амортизациясының ... кем ... ... ... немесе лизинг шартында өзгеше көзделмеген болса, лизинг шарты оған
қол қойылған кезден бастап күшіне енеді және тараптар үшін ... ... ... ... тараптар өздерінің барлық міндеттемелерін орындап
болған кезден бастап, ... заң ... ... өзге ... ... ... ... келісім-шарттың мерзімін орнатқанда лизинг беруші мен лизинг
алушы келесі жағдайларды қарастырады:
- оның технико-экономикалық ... ... ... ... мерзімі. Лизинг келісім-шарттың ... ... ... ... ... ... алумен жабдықты пайдалану мерзімінен аспау
қажет. Келісім-шарттың мерзімі заңмен ... ... ... Австрияда
амортизацияны есептеу үшін керекті мерзімнің 40% деңгейі төменгі ... ... ... жоғары шегін көрсетеді;
- жабдықтың амортизация мезгілін үкіметтік органдар орнатады. Қаржылық
лизинг кезінде келісім-шарттың мерзімі әдетте амортизация мезгілімен ... ... ... ... арзан мәміле баламасының пайда болу циклі.
Шығарылатын өнімді ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөлуі маңызды;
- инфляциялық процестер динамикасы. Лизинг беруші үшін тез қарқынды
инфляция кезінде ... жал ... ұзақ ... ... ... ... және ... бағалардың төменделу кезінде лизинг
беруші келісімнің ұзақ мерзіміне тырысады;
- қарыз капиталдардың нарығының конъюнктурасы мен оның даму ... ... банк ... кең түрде қолданғандықтан, лизингтік
пайыздарының негізі болып табылатын ұзақ мерзімді ... ... ... деңгейі лизингтік келісімнің ұзақтығына тікелей әсер етеді.
Мүлікті жалға алу бойынша лизингтік келісім-шарттың ... ... ... бойынша әртүрлі болуы мүмкін. Бұл ең алдымен,
мәміленің, объектінің қызмет ету ... ... яғни ... мен
жабдықтардың амортизация кезеңімен байланысты. Бұл келісім-шарттың ... ету ... ... ... үрдісінің динамикасы, саудалы
капиталдар нарығындағы ... ... ... және оның ... төмендеу тенденциясы да ескеріледі. Жалға беру ... ... үш ... ... беру ... бар:
1) қысқа мерзімді жалға беру (рентинг) –бір күннен бір жылға ... орта ... ... беру ... ... жылдан үш жылға дейін
мерзімге;
3) ұзақ мерзімге жалға беру (лизинг) –үш ... 20 ... ... ... артық мерзімге.
Сондықтан, лизинг деп жалға беруші мен жалға алушы үшін, өндірістік
пайдалану мақсатымен келісім-шарттың ... ... ... берушінің меншік
құқығының сақталуымен сатып алынған машиналар мен ... ұзақ ... ... ... ... мен ... ... беру келісім-шартын
айтамыз.
Лизингтік операциялар, жоғарыда көрсетілген талаптарды орындамағандар
салық салу мақсатына лизингті мойындамайды және ... ... ... ... үшін ... салу ... таратылмайды. Мысалға, жер
негізгі қаражаттың амортизациясына жатпайды және жер учаскесінің лизингі
салық салу ... ... ... ... ... ... ... бар: қосылған құн салығы және ... ... ... ... ... Ауыл ... лизингтің орны
Қазақстан Республикасында лизингтік операцияларды реттеу 2000 жылдың
шілде айында қабылданған «Қаржы заңынан» кейін ғана қолға ... ... ... ... ... ... түрі өзге елдердегідей қарқынды даму
үстінде. Еліміз дамушы мемлекет болғандықтан көптеген өндіріс салалары,
ауыл ... ... ... ... жаңа ... ... етеді. Алайда, барлық өндіріс көздерінің мұндай игі
шараларға қорларындағы ... жете ... Және де ... ... ... ... несие алуға мүмкіндіктері жоқ. Елімізде лизингтің
қажеттілігі бұрыннан айтылып келе жатқаны ... ... ... ... өз ... лизингтік несиелендіру жүйесін енгізуді
билік басындағылардан талап етіп отырған. Осының негізінде 2000 ... ... ... ... Оның еншісіне ауыл
шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... келісім бойынша алғашында 630 ... ... ... ... ... тұрғысынан келетін болсақ, лизинг
капитал салу жай ғана пайда түсірудің көзі ... бұл ... ... ... ... ... өндірістің одан әрі дамып, әрдайым
жаңарып отыруын қамтамасыз етеді.
Агроөнеркәсіптік ... (АӨК) ... ... ... үш ... ... ... өндіріс құрал-жабдықтарын өндіруші өнеркәсіп
салалары мен АӨК материалдық-техникалық ... ... ... жүйесі жатады. Екінші звено ретінде ауыл ... ... ... өндірілген ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеп, сақтып ... ... мен оны ... жүзеге асырушы салалар жатады.
Қазіргі уақыттағы өндірілетін ауыл шаруашылығы өнімінің тең жартысы
өнеркәсіптік өңделеді, ал ауыл шаруашылығының өзі ... ... ... ... ... ... азық-түлік өнімдерімен қажетті деңгейде қамтамасыз ету
үшін ауыл шаруашылығы мен оған қызмет көрсетуші салаларының пропорционалды
дамуы және ... ... ... ... ... ... ... барлық звеносында басқаруды жетілдіру қажет. Агроөнеркәсіптік
интеграцияның материалдық алғышарты қажетті материалдық-техникалық базамен
қамтамасыз ету, ауыл ... ... ... ... ... ... материалдық-техникалық база, ауыл ... мен ауыл ... ... өндірушілерге агросервистік қызмет
көрсету өте төмен деңгейде. Негізгі өндірістік ... ... ... ... ауыл ... ... ... дайындалу деңгейі
төмен. Ауыл шаруашылығында үлкен инвестицияны қажет ететін аяқталмаған
өндіріс көп. Ауыл ... ... ... ... ауыл ... ... өндірушілерінің өз
қаржылары құрылыс салуға, техникалық ... ... ... ... Сондықтан да аграрлық секторды реформалау ... ... ... ... халық шаруашылық мәні бар, жоғары
құндылықты объектілерге жұмсау қаралған.
Ауыл шаруашылығы өндірісінің өзіне тән ерекшеліктері: маусымдылығы мен
өндіріс ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру тиімсіз болып отыр.
Сондықтан да ауыл ... ... ... жаңа ... оны аймақтық және салалық ерекшеліктерін ескере отырып, дамыту
өте маңызды.
Қазіргі уақытта ауыл шаруашылығында қызмет жасаушылар –шаруа (фермер)
қожалықтары мен шағын ауыл ... ... ... ... ... ... ... басты шарттарының
бірі –олардың техникалық жабдықталуы. ... ... ... ... және басқа да құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуі.
Жалпы экономиканың аграрлық секторындағы дағдарыстық жағдай өнеркәсіп
өнімдері мен ауыл ... ... ... май, ... мал ... ... мен өсімдіктерді қорғау құралдары
және т.б. ауыл шаруашылық өнімдеріне деген баға теңдігінің бұзылуынан болып
отыр. Шаруа ... ... ... ... ... айналым
қаржыларының жетіспеушілігі және бағасының қымбат болуына байланысты құрал-
жабдықтар мен ауыл шаруашылығы техникаларын сатып ала алмайды.
Мұндай жағдайда ... ... ұзақ ... ... ... қанағаттандыруда балама әдістің бірі –лизинг болып табылады.
Лизинг қаржы тапшылығы жағдайында ауыл шаруашылығына ... ... ... ... табылады.
Шетелдік саясат пен отандық тәжірибе негізгі өндірістік құралдарды
қалыптастыруда бұл әдістің ... ... ... ... ... ... ... лизинг есебінен осы операциялардың даму
деңгейіне байланысты негізгі ... ... ... 6-20% ... ... ... ... бойынша
лизингтік компания немесе коммерциялық банк қазіргі заманға сай ... мен ... ... ала ... оны әр ... мерзімге шаруа
қожалықтарына жалға береді. Шаруа қожалықтары мүлікті пайдалануына қарай
берешегін біртіндеп өтейді.
Шаруашылық тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... лизингте машиналар мен жабдықтарды олар тозғанға
дейін уақытша пайдалануға береді. Жалға ... аз ... ... ... ... ... жасаса отырып, жалға берушіден (банк немесе
лизингтік компания) өзіне қажетті мүліктерді ... ... ... соң ... алушының жаңа келісім-шарт жасауға ... бар. Ол ... ... ... ... ... ... кең қолданылады. Қаржылық ... ... ... ... ... шаруа қожалығы жалға
берушіге жалға берілетін мүліктің тұтас ... ... ... ... ... иесі ... лизингтік айырбас жалға беруші арқылы қаржыландырады, яғни, ол
өндірушіден мүлікті сатып ... оны ... ... ... Ал, ... банк немесе лизингтік компания айырбасты қаржыландыра отырып,
делдал ролін ... ... ... қожалықтарында да, банктің де коммерциялық
мүдделеріне сай, екі жақ үшін де ... ... ... ... қожалығы
келісім-шарт жасаса отырып, өзін бір мезгілде бірден ірі қаржылық шығын
жұмсаудан босата ... ... ... банктің лизингтік қызметін пайдалана
отырып, жаңа техника алумен бірге ақпараттық, экономикалық, конъюнктуралық,
болжамдық қызметтерінде ... ... ... ... банк ... нарықты бағалаумен бірге өнім өндіру, оны ... мен ... ... басқа да қосымша қызметтер көрсетеді.
Шаруа қожалықтарына банктің ұзақ мерзімді несиесіне ... ... мына ... ... біріншіден, жалға алған мүлікті
пайдаланудан түскен пайда сомасынан есептелетін лизингтік төлем және оған
аренда ақысы ... ... ... ... ... ... жалға
алу ақысын төлеу мерзімін таңдауда жеңілдіктер қаралған.
Лизингтік операцияларды жалға алуға төлем ... ... ... ... қожалығының қандай бір қымбат машиналар, жабдықтар мен
механизмдерге қажеттілігі уақытша ... ... ... алу ... ... ... ... соң мүлікті сатуға байланысты шығындар
немесе мүлікті циклды пайдалануда оны ... ... ... ... ... ... ... тәуекел және оны басқару әдістері
Кез келген экономикалық келісімдер сияқты ... ... ... ... ... ... ... тәуекелділікті ескеру қажет деп
ойлаймыз. ... ... ... ... ... деңгейінде белгілі
бір шешімдерді қабылдау процесі соңғы нәтижелердің белгісізділік жағдайында
іске асырылады. Яғни кәсіпкерлік қызметтің кез ... ... ... ... ... ... екендігі белгілі. Экономикалық тұрғыдан
алып ... ... ... ... және «жоғалту
ықтималдылығың» деп түсіндіріледі. Сонымен бірге тәуекелділік—бұл қаржылық
операцялардың ... іске ... ... деп те ... қызмет кәсіпкерлік және инвестициялық қызметтердің бір түрі
болып табылғандықтан, лизингтік ... ... ... ... ... ... ... және субъективті себептерге
байланысты әр түрлі тәуекелділіктерге барады.
Тәуекелділіктерді басқару мәселесі экономиканың кез ... ... тән ... бірі болып табылады. Сондықтан да осы мәселенің
лизингтік қатынастар орнату кезінде де ... мәні өте ... ... ... көп ... ... оның ... мақсаты
белгілі бір қолайсыз жағдайлар туған кезде пайда болатын шығындарды азайту
немесе оның орнын ... ... ... тәуекелділікті басқары
процесі бір-бірімен байланысты бірнеше кезеңдерден тұрады. Оны келесідей
блок-схема түрінде ... ... ... ... қатынастарды жүзеге ... ... ... ... басқару сол лизингтік қатынастарға әсер ететін негізгі
факторларды оқып-білуден басталады. Бұл жағдайда ең ... ... ... ... ... қатынастарға қатысушы ... ... ... ... оның ... белгілі бір
түрлеріне немесе өз ... ... ... ... ... тәуекелділіктерге қатысты ерекшеліктері
ескерілуі қажет. Мысалы, егер лизингтік компания белгілі бір ... ... ... бір ... ғана маманданса, онда оны ең алдымен лизингтік
келісімдер бойынша неғұрлым ... ... ... болуы, іске
асырылуы мүмкін келісімдердің ... ... ... қызықтырады.
Сонымен бірге, лизингтік келісімдерге ... ... ... ... ... ... ... қызметтің даму болашағы да
қызықтыруы мүмкін.
2. Тәуекелділіктің белгілі бір ... ... ... ... қатынастарға қатысушы тұлғалардың қаржылық жағдайына
әсер ету аясы және оның ... ... ... ... ... ... осы ... тән
тәуекелділіктердің біреуіне немесе тәуекелділіктердің топтарына тәуелділігі
пайда ... ... ... да ... әрбір түрін лизинг
субъектілерінің қызметтерімен салыстыра отырып, оның әсер ету аясын талдау,
оларды болашақта ... ... ... мен ... сақтандыруы мүмкін.
Сурет 4. Лизингтік қатынастардағы тәуекелділіктерді ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын
математикалық есептеу әдістерін талдау. Дұрыс емес ... қате ... ... және сонымен қатар лизингтік төлемдерді есептеудің
әр түрлі түрлерін пайдалану лизингтік келісімге қатысушы тұлғалар үшін ... ... ... ... да ... келісімдерді іске асыру
кезінде математикалық ... ... ... ... ... қаржыландыратын коммерциялық ... ... ... ... және ... ... қолдануға ұмтылулары
қажет. Осы мәселені шешу үшін қазіргі уақытта көптеген мамандандырылған
фирмалардың математикалық есептеулерді ... ... ... ... ... ... мен ... құралдарын
пайдалану қажет.
Тәуекелділіктерді талдау—бұл тәуекелділікті басқару процесіндегі
маңызды кезеңдердің бірі ... ... Оның ... ... ... ... және ... жүзеге асыру барысында
кездесетін тәуекелділіктер туралы қажетті ақпараттарды жинақтау. Осы
жинақталған ... ... ... ... ... бір шешімдер қабылдау үшін жеткілікті болуы керек.
Тәуекелділікті талдау олардың түрлерін анықтау және бағалаудан тұрады.
Тәуекелділік түрлерін ... ... ... ... әсер ететін
барлық тәуекелділіктер (жалпы және типтік) нақты ... ... ... ... қатынастарға әсер ететін ... ... ... ... ... осы кезеңдегі ... ... ... ... ... ... ... толық сипаттама беру.
Жалпы тәуекелділікке кәсіпкерліктің барлық ... ... ... Яғни, табиғи, экономикалық, саяси және т.б.
тәуекелділіктер. Осы аталған тәуекелділіктердің ... ... ... ... нәтижелер береді. Тәуекелділік деңгейіне әсер ететін бұндай
факторларды объективті ... деп ... ... ... ... лизингтік келісімге қатысушылардың ешқандай
мүмкіндіктері жоқ, яғни бұндай ... ... ... ... тәуекелділік деңгейін төмендету бойынша ешқандай
іс-әрекеттер жасай алмайды.
Сурет 5. Тәуекелділік түрлерін жіктеу.*
*Көзі: Автормен ... ... тән ... ... оң және ... нәтижелер алуды көрсететін тәуекелділіктер. Бұндай
тәуекелділіктер ... ... ... ... тиімсіз
басқару шешімдерінің әсерінен пайда болады.
Енді осы аталған ... ... ... жеке-жеке
тоқталайық:
1. Лизинг объектісімен байланысты тәуекелділіктер –бұл ... ... ... ... бұзылуымен және
моральдық жағынан тозуымен байланысты тәуекелділіктер. Лизинг
объектілерінің осындай ... ... ... үшін ... бөлу ... ... Ол үшін ең ... лизингтік компания
ақпараттық-аналитикалық жұмыстар жүргізу керек, яғни лизинг
объектісінің түріне және олардың пайдаланылатын ... ... осы ... ... болу және ... туралы ақпараттарды жинақтау жүйесіне талдаулар жасау
қажет. Содан кейін лизинг объектілерін жеткізу, іске ... ... ... ... сақтандыру шараларын іске
асыру талап етіледі. Ол үшін лизингтік компания немесе лизинг
алушы сақтандыру компаниясымен келісім-шарттар бекіту қажет.
Міне осындай жұмыстар іске ... ... ... ... қол ... ... ... операцияларды жүзеге асыру кезінде пайда болатын
тәуекелділіктерді лизингтік келісімге ... ... ... да қарастыруға болады. Тәжірибеде
лизинг субъектілерімен байланысты ... ... ... ... ... ... тәуекелділіктер;
- төлем тәуекелділігі.
Лизинг субъектілерімен байланысты тәуекелділіктердің пайда болуының
негізгі себептеріне лизингтік ... ... ... субъектілердің
мүдделерінің әр түрлілігін және олардың өз міндеттемелерін уақытында
орындамауын жатқызуға болады.
3. ... ... ... ... ... келісімнің әр түрлі ... ... ... ... пайда болады.
Жалпы қаржылық тәуекелділіктердің ақша айналысы және ... ... ... ... болуымен бірге пайда
болатыны белгілі. Сондықтан ... ... ... ... ... нарықтық тәуекелділік (валюталық, пайыздық, инфляциялық және т.б.);
- несиелік тәуекелділік.
Нарықтық тәуекелділік –бұл өсімақы ставкаларының, валюта бағамдарының,
инфляция деңгейінің ... ... ... ... ... ... тәуекелділіктер –бұл банктер белгілі бір лизингтік компанияға
лизинг объектісін сатып алу үшін несие берген жағдайда ... ... ... бұл ... пайда болу себебі, лизингтік
компанияның негізгі қарызды және ол ... ... ... өз
уақытында төлемеуі. Несиелік тәуекелділікті төмендету үшін коммерциялық
банктер өздерінің еншілес ... ... ... жобаның
тиімділігіне жан-жақты талдау жасағаннан кейін ғана несие беру туралы шешім
қабылдау қажет. Ал басқа лизингтік ... ... ... ... ... ... ... несиелік қабілеттіліктеріне талдау жасап және
жасалған талдау қорытындылары ... ... ... ... ғана
несие берілуі керек.
Сонымен қаржылық тәуекелділіктер елдегі ... ... ... Елде ... ... ... ... ескере
отырып, лизингтік компаниялар жоғарыда аталған әдістер арқылы қаржылық
тәуекелділіктерді ... ... ... ... ... ... шаруашылығының
барлық салаларына тән табыстың тұрақсыздығын ... Оның ... ... өте жиі ... ... ... тауарлар бағасының өзгеруі.
Лизингтік нарықта бәсекелестіктің ... ... ... ... ... ... лизингтік компаниялардың қызметіне
деген сұранысты ... ... ... ... пайда болатын
тәуекелділікті төмендету үшін ... ... ... ... ... ұсына білу қажет.
Баға тәуекелділігі –бұл лизингтік ... ... ... ... объектісінің бағасының өзгеруімен байланысты табысты
жоғалту тәуекелділігі. Лизинг беруші өз табысын ескі баға ... ... ... ... ... ... кезінде
жоғалтады. Ал лизингке алушы ескі баға бойынша ... ... ... ... жағдайда зиян шегеді. Тәуекелділіктің осы
түрін лизингтік келісім-шарт бекітілген ... ... ... ... ... белгілеу арқылы төмендетуге болады.
5. Лизингтік қатынастарға тән типтік тәуекелділіктерді жіктеу
кезінде оның бір түрі ... ... ... ... ... ... қатынастарды ең алдымен
серіктестік қатынас ретінде ... ... ... қатынастарға қатысушы тұлғалар
арасындағы келісім қатынастарына негізделеді. Серіктестік
тәуекелділігі, ... ... ... ... ... келісім-шарт бекіткен оның серіктесі белгілі бір
себептермен өз міндеттемелерін орындаудан бас ... ... ... ... тәуекелділігі лизингтік қатынастарға қатысушы барлық
тұлғалардың жүргізетін операцияларымен (активті және пассивті) өте ... ... осы ... ... ... екі ... ... операциялардың түрлерінің ерекшеліктеріне ... ... ... кезеңдеріне. Лизингтік операциялардың
түрлерінің ерекшеліктеріне байланысты лизинг ... ... ... әр түрлі болады.
Бекітілген лизингтік келісім-шарттардың өмірлік кезеңдерін үшке
бөліп қарастыруға ... ... ... ... ... іске ... (міндеттемелердің орындалуын үнемі ... ... ... ... ... ... және ... кезеңінде серіктестерінің
сенімділігіне, сапасына және сонымен бірге олардың келісімдерді іске ... ... ... ... ... Серіктесінің сапасы
ең алдымен, оның ... ... ... ... ... және ... ... белгілі бір саладағы жалпы макроэкономикалық
жағдайлардың өзгеруімен анықталады. Ал, ... ... ... бағалау кезінде, оның қай елде ... ... ... ... ... несиелік тарихы, төлем қабілеттілігінің болащағы және
т.б. көптеген факторлар ескерілуі қажет.
Лизингтік ... тән ... ... ... ... ... ... басталады. Бағалау бұл лизингтік
қатынастарды іске ... ... ... ... тәуекелділіктерді сан
жағынан көрсету. Соның нәтижесінде болашақта мүмкін болатын шығындардың
ықтималдылығы мен мөлшері ... ... ... түрлерін анықтау және оларды бағалау бір-бірімен өте
тығыз байланысты. Соған байланысты оларды жалпы процестің жеке ... ... ... мүмкін емес. Сонымен бірге, талдау бір-біріне
қарама-қарсы екі бағытта ... яғни ... ... ... және керісінше. Бірінші жағдай арқылы пайда болған шығындардың
себептері анықталса, ал екіншісінде арнайы жүргізілген талдаулар ... және ... ... ... түрлері анықталып, оларға бағалау жүргізілгеннен кейін
болашақта мүмкін болатын шығындар ... ... ... әсер ету ... ... ... тәуекелділіктің
әрбір түріне оны азайтудың дәстүрлі екі-үш әдісін пайдалануға болады.
Сондықтан да, тәуекелділікке әсер ... ... ... ең ... ... ... ... салыстырмалы түрде бағалау мәселелері
туады.
Тәуекелділіктерді басқару бойынша арнайы бөлім сол шаруашылық
субъектісінде ... ... ... ... және осы қызметпен байланысты негізгі ережелерді ... ... ... осы сала ... таңдалған стратегияларды іске
асыру ... де ... ... ... түрлерін анықтау,
жасалынған экономикалық келісімдерді тіркеу және оларды статистикалық
өңдеулерден ... ... ... ... ... ... ... қарастыра отырып, лизингтік ... ... ... ... қатынасты басқару жүйесін
қалыптастыру кезінде келесідей ... ... ... бір ... ... ... тұлғалар санының неғұрлым
көп болуы (лизингтік компания, лизинг алушы, жеткізуші,
сақтандыру компаниясы, кредитор және ... ... ... ... ... іске асыру мерзімінің ұзақтылығы (3
жылдан жоғары);
3) лизинг сипатының көп түрлілігі, ... ... ... ... және қаржылық қызметтермен өте
тығыз байланысты.
Сондықтан да, ... ... іске ... кезінде
тәуекелділіктерді басқару лизингтік ... ... ... ... ... ... табылуы керек.
3 –тарау Қазақстандағы лизингтің ағымдық жағдайы мен даму болашағы
3.1 Қазақстандағы лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін
жетілдіру.
Экономикалық қатынастардың дамуының ... ... ... ... түрде пайдалану қажеттіліктерін айтып қана қоймай,
сонымен бірге, осы қатынастарды білікті түрде басқаруға да өте көп ... ... ... ... ... ... қатынастарды басқарудың
бірнеше деңгейін қалыптастырудың қажеттілігі бар (сурет 6).
Сурет 6. Лизингтік қатынастарды ... ... ... Ж.З. ... ... қатынастарды басқару
тетіктерін жетілдіру. Алматы,2005,17б.
Әр ... ... ... үкіметтік емес ұйымдардың,
университеттердің, халықаралық ... және ... ... ... ... ... ... арқылы елдегі лизингтік
қатынастардың дамуы үшін қолайлы ... ... ... ... ... ... маңызды роль атқарады. ҚР-да
халықаралық даму жөніндегі АҚШ Агенттігінің қаржылық ... 2003 ... ... ... Жоба өз ... ... Бұл ... негізгі
мақсаты лизингтік қатынастарды реттейтін заңдылықтарды жетілдіру үшін
мемлекеттік басқару органдарына және Парламентке ... ... ... ... орталарда лизинг туралы танымдылықты ... ... ... ... ... ... ... көмектер жасау болып
табылады. Қазіргі кезде осы Жобаның бірінші және ... ... ... асырылған. Ал үшінші кезеңін іске асыру үшін Халықаралық ... ... ... ... ... ... Азияда
лизингті қаржыландыру Қорын құру бойынша жұмыстар жүргізілуде. Лизингтік
қатынастарды мегадеңгейде басқаруды дамыту үшін ... ... ... ... ... қажет.
Лизингтік қатынастарды басқарудың нарық талаптарына сәйкес ... ... ... ... ең ... мемлекет макродеңгейлік
қатынастарды реттеуші ретінде неғұрлым маңызды роль атқарады. Еліміздегі
лизингтік ... ... ... ... ... аралығында
лизингтік қатынастарды ұйымдастыратын және реттейтін бірнеше нормативті
актілердің бекітілгені белгілі. ... ... ... ... ... қағидаларын анықтайтын база құрылған. Бірақ лизингтік
қатынастарды дамыту бойынша елімізде қабылданған заңнамалық ... ... ... ... ... ... нарықтың
мемлекеттен реттеуші шараларды талап еткендігін көруге болады. ... күні ... ... ... ... ... көмегімен
жеткілікті деңгейде реттеулер жүргізіп отырған жоқ. Сондықтан да, ... ... ... ... ... ... деңгейде
басқарудың кейбір тетіктерін сапалық ... ... ... бойынша
дамыту қажет екендігін ұсынамыз:
1) Лизингтік қатынастарды әр ... ... ... ... ... ... ретінде оның әлеуметтік
–психологиялық аспектілерін түсіндіруге ... ... ... ... нормативтік базаны қалыптастыру қажет. Ол үшін
лизингтік қатынастарға ... ... ... ... істеп жатқан
заңнамалық құжаттарды түсіндіретін «төменгі» деңгейдегі, яғни ... ... ... ... енгізу керек.
2) ҚР-да лизингтік қатынастарды құру қағидаларын ... ... ... ... реттеу тетіктерін жасау және оларды
нақты қолданысқа енгізу керек. Бұл жерде ең алдымен, ... ... ... бір ... бар ... ... деп аталатын жаңа
тетікті қолдануға өту үшін қажетті құқықтық базаны ... ... айта ... жөн. Себебі, шетелдік ... ... ... ... ... құрылысты жүргізуге қажетті құрылғыларды
шұғыл лизинг негізінде пайдалану қаржылық лизингке ... ... ... ... Сондықтан да қазіргі кезде лизингтік қатынастарды
шұғыл ... ... ... көп ... ... керек. Осы мақсат үшін шұғыл
лизинг тетіктерін пайдалану қағидалары мен ... ... ... ... ... ... қажет.
3) Соңғы кездері еліміздегі лизингтік нарықтағы өзекті мәселелердің
бірі бұрын ... ... ... ... беру ... ... отыр. Жалпы бұл норма «Қаржылық лизинг туралы» ҚР-ның ... ... ... ... бұл ... ... істемей отыр.
Сондықтан да, бүгінгі күні ... ... осы ... ... және ... үшін ... жеңілдік шарттар құру қажет.
Себебі, ... ... ... ... ... ... ... лизинг объектілерінің көптеген ... ... ... ... ... беруші субъектілірдің қызметтеріне бақылау жасауды күшейту
мақсатында, олардың қызметтерін лицензиялау тәртібін қолдану қажет. Ол үшін
«Қаржылық лизинг ... ... ... ... өзгертулер енгізу керек.
Бұл лизингтік қызметтер нарығын нақты жұмыс ... ... ... ... ... ... ... лизингтік қатынастарды басқару жүйесін
реттейтін заңнамалық негіздерге ... ... мен ... енгізу
еліміздегі лизингтік қызметтер нарығының дамуына қолайлы әсер етеді.
Лизинг беруші субъектілердің қызметтерінің ерекшеліктерін қарастыра
отырып, олардың ұлғаймалы ұдайы ... ... ... ... және ... ... секторларының құрылымынан тұратын аралық звено
болып табылатынын атап өткен жөн. Елдегі лизингтік ... ... ... және нақты секторларының белгілі бір элементтерінен
қалыптасатыны белгілі (сурет 7).
Сурет 7. Лизингтік ... ... ... ... ... Ж.З. ... ... қатынастарды басқару
тетіктерін жетілдіру. Алматы,2005, 19б.
Лизингтік қатынастарды іске асыру нәтижесін соңғы тұтынушы ... ... ... Олар ... ... ... ... басқаруға
қатыса отырып, қосымша экономикалық тиімділіктер алуды көздейді. ... ... ... ... іске ... ... ... алушылар
белсенділіктері өте төмен тұлғалар ретінде, яғни ... ... ... қызметтерін тек «тұтынушылар» ретінде ғана көрінуде.
Лизингтік қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... тетіктерге бағытталуы керек:
- өз иелігіне пайдалануға алынатын мүлік ... ... ... ету үшін ... ... ... белсенді түрде қатысу;
- лизинг алушылар өз өндірістерінің ... ... ... ... ... ... ... лизинг объектісін
пайдалану есебінен ... ... мен ... қызметтердің
негізделінген бағасын қалыптастыруды қамтамасыз ... ... ... ... ... басқару деңгейлерін кешенді түрде
пайдалану лизингтік қатынастарды бекіту ... ... ... ... күні ... ... басқару тетіктерін жетілдіруге
әсер ететін ... бірі ... ... ... ... ... ... келісімдерді қаржыландырудың негізгі көзі
коммерциялық банктердің несиелері ... ... ... ... лизинг –бұл
қаржылық қызметтің бір түрі бола отырып, қазіргі кезде еліміздегі банктік
индустрияның даму ... ... ... ... ... ... банктер лизингтік компанияларды қаржыландыру кезінде ҚР ҰБ-нің
белгілеген шектеуін сақтауға міндетті, яғни қаржыландыру банктің ... 10% ... ... ... ... осы ... қазіргі кезде
лизингтік қатынастарды басқару тетіктерінің дамуына кедергі жасап отырған
негізгі ... бірі ... ... Осы ... ... ең ... ... инвестицияларын тарту болып саналады. Ал, шетел инвестицияларын
тартуға кедергі болып отырған мәселелердің бірі ... ... ... ... ... ... ... басқару тетіктерін жетілдіру және
оларды пайдалану бойынша жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... жаңартуға, отандық өндіріске
инвестициялар тарту, сол арқылы отандық ... ішкі және ... ... ... ... ... және орта
бизнес салаларындағы кәсіпкерлікті белсендіруге, қазіргі заман талаптарына
жауап беретін және қымбат бағалы құрылғыларды ... ... өте аз ... аралығында қол жеткізуге болады.
3.2 Лизингтік операциялардың қазіргі кездегі жағдайы мен ... ... ... ... ... ... құрылымның
дамуының арқасында кең тарайды. ... өзі ... ... ... ... және фирмалардан тұрады. Бұл компаниялар коммерциялық
банктердің және ... ... ... ... ... ... ... инвесторларының қатысуымен де құрылған. ... ... ... және ... ... лизингтік операциялардың
көлемінің өсуі негізінде жасалынған зерттеулер ... ... ... ... ... ... компаниялар санының ұлғаюы және
кейбір шұғыл лизинг бойынша мәміле жасалатын ... ... ... ... құрамында брокерлік лизингтік компаниялар пайда
болуда. Бұл компаниялар, негізінен, шетел және ... ... мен ... ... ... және серіктестік жағдайында
мәліметтерді жеткізумен айналысады. Олардың иесі біздің есебіміз ... ... ... көлемінде шамамен 20% құрайды.
Мүліктерді, жабдықтарды және т.б. жалға берумен айналысатын ... ... ... ... ... ... болатыны
күтілуде. Олардың үлесіне барлық лизингтік операциялардың 30%-дайы ... ... ... ... ... ... ... көлемі
лизингтік операциялардың жалпы көлемінде 20-30% шегінде тербеліп тұратын
болады. Сонымен ... ... жеке ... ... қызметте
өндіріске арналған қозғалмайтын мүліктермен, құрылыстармен және бөлмелермен
жасалынған операцияларда ... жаңа ... ... де
пайда болатыны анық.
Лизингтік құрылымды дамыту және қалыптастыру үрдісінде көп түрлі
лизингтік компаниялардың ... ... ең ... жабдықтарды лизинг арқылы
жеткізуді пайдалануда шаруашылық субъектінің өсіп отыратын қажеттілігімен
шартталған. Бұл олардың кәсіпорындарын техникалық және технологиялық ... және осы ... үшін ... ... лизинг түрінде тарту
үшін керек. Сонымен қатар батыс ... үшін ... ... нық ... байланысты, олардың елінде лизинг берудің, ... ... ... аудармай-ақ және ... ... ... ... салудың тиімді жолы болып табылады. Осыған
байланысты лизингтің шетел жабдықтарын ... ... ... ... ... алу мүмкіндігіне қарағанда жоғары болып ... ... ... ... ... ... жабдықтаушыға қолайлы
жағдай жасау бойынша, лизингтік компанияларға олардың қызметтеріне көмек
(қолдау) көрсету және ... ... ... ... ... ретінде
қатысуын кеңейту бойынша шаралар қабылдауға мәжбүр болады.
Дегенмен, ҚР жағдайында лизингтік ... бір ... және ... үшін ... ... ынталандыру, басқару құқықтық аумақта лизинг бойынша
адресті іс-әрекеттерден тұратын бағдарлама ... ... бұл ... кешенді болуы керек, мұндағы барлық міндеттер тек ... ... ғана ... сонымен бірге олардың бір-бірімен ... ... ... ... ... ... Осы бағдарламаны жасауда
әдістеме жағынан заңдылықты құқықтың қамсыздандыруының өзара байланысын
қарастыратын жүйелік ... ... ... ... ... ... қатар
лизингті де мемлекеттің және ... ... ... екі
масштабты инвестицияны тартудың құралы ретінде пайдаланған ... ... ... ... ... жаңа дәстүрлі емес және
спецификалық сияқты өнірісті техникалық, технологиялық жаңарту системасы
енгізіледі. Бұл жүйеде арендалық қарым-қатынастар, кепілдік ... ... ... ... міндеттер бойынша және ... ... ... іске ... ... ... және оны
инвестициялаудың формасы ретінде ... ... ... асыруда
көптеген проблемалар туындайды. Олардың шешілуі елдегі лизингтік бизнесті
дамыту үшін ... және ... ... зерттеулерін жалпылау нәтижесінде
«лизинг» түсінігінің жеке категория ... ... ... ... ... меншіктің көріну мазмұны мен ерекшеліктерін ашып
көрсетуге мүмкіндіктер ... ... ... ... ... ... ... сатып алушының мәртебесінің лизинг беруші мен
лизинг алушының арасында және бір ... ... ... ... ... мен сатушының арасында ерекше бөліп ... ... ... лизинг объектілерін пайдаланушыларды қажетті өндіріс құралдарымен дер
кезінде және ... ... ... ... ... ... ... саудалық қатынастардың жиынтығы болып табылатын кәсіпкерлік және
инвестициялық қызметтердің бір түрі және лизинг беруші мен ... ... ... ... ... мен астушының арасындағы серіктестік қатынастар
деген тұжырымдама ... ... ... және ... ... ... ... қаржы жұмсамай пайдалануға болады, яғни ғимарат ... ... мен ... ... ... және т.б. сатып алуға
болады. Бұл шаруашылық ... ... ... ... қысқартуға
және олардың кәсіпорындарының тұрақты дамуына қажет ... ... ... ... ... ... Сондықтан, лизинг өзінің беретін
мүмкіндіктері мен әкелетін пайдасы болғандықтан, кәсіпкерлер үшін ... ... ... ... пен ... ... түрі ... тәжірибедегі лизингтік қызметтер нарығының сандық және сапалық
көрсеткіштерінің негізгі ... ... ... ... ... үшін ... мақсатында терең зерттеулер жүргізілді.
Соның нәтижесінде лизингтік қызметтер ... ... ... өндірістің
даму деңгейіне және ағымдық экономикалық жағдайларға тікелей байланысты
екендігі, бірақ елдегі ішкі ... ... база ... ... ... енгізетіндігі анықталды. Сонымен бірге, ... ... ... қатынастарға қатысушы барлық тұлғаларға ... ... және ... –экономикалық тиімділіктер әкелуге қабілетті
нарық деп бағалай отырып және оның өсу ... өте ... ... ... ... ... технологиялық базасын жаңарту
катализаторы бола алатындығы анықталды.
Қазақстандағы лизингтік ... ... ... ... зерттеу
нәтижесінде, оның дамуының негізгі бағыттарын анықтай отырып, елдегі ішкі
лизингтік ... ... ... оған деген сұраныспен
анықталатындығы, ал оның құрылымы тұтынушылардың ... ... ... ... және ... ... ... жұмыс
істейді. Сонымен, ... ... ... пайда ... ... үшін ... ... ... ... ұйымдастырушылық құрылымында ... ... ... ... ... құрылуы керек. Бұндай бөлім тек қана
тәуекелділікті басқару мәселелерімен ... ... ... ... ... ... қатысушы субъектілердің
қызметтерінің бағыттарына, ұйымдастырылған басқару құрылымына байланысты
құрылуы мүмкін.
Лизинг ... ... үшін ... ... ... ... ... қызмет етуінің басты шарттарының бірі ... ... ... ... ұзақ мерзімді несиеге деген
қажеттілігі қанағаттандыруда балама әдістің бірі ... ... ... қаржы тапшылығы жағдайында ауыл шаруашылығына инвестиция тартудың
тиімді формасы.
Жұмыста лизингтік қатынастардағы тәуекелділіктерді басқару үдерісін
көрсететін ... ... және ... ... тән
тәуекелділіктерді серіктестік тәуекелділігімен толықтыру, ... ... ... ... болатын тәуекелділіктерді басқару үшін ... ... ... субъектілердің ұйымдастырушылық құрылымына тек
тәуекелділіктерді басқару мәселелерімен ғана айналысатын «Тәуекелділіктерді
басқару» бойынша арнайы бөлім енгізу керек.Лизингтік ... ... ... зерттеу нәтижесінде лизингтік төлемдер көлемі мен ... ... ... ... ... кері ... бар
екендігі анықталды және лизингтік келісім-шарттың ұзақ ... ... ... ... ... ... есептеудің базалық әдістемесін
ЛТm =ЛТ*і,(ЛТm –бағаның өзгеру индексіне түзетілген лизингтік ... ... ; і ... ... өзгеру индексі) формуласымен
толықтыру ұсынылды.
ҚР-дағы лизингтік қатынастарды мега-, макро-, медиа- ... ... ... ... ... ... ... жетілдіріп
отырудың керек екендігі дәлелденді.
Лизингті дамыту үшін заңдық-құықтық актілердің қабылдануы банктер мен
саудалық құрылымдар құрған, мемлекет немесе ҚР заңдары бойынша ... ... ... және ... ... ... қаржыландырылатын түрлі
лизингтік компаниялардың пайда болуына септігін тигізді.
Қолданылған әдебиеттер
1. ҚР «Қаржы лизингі туралы» Заңы,2000,5шілде
2. ҚР «Қаржы лизингі туралы» Заңы// Егемен ... 2000ж. 12 ... ... ... ... ... қосылған құн салығынан босатылатын
мүлік тізбесін қалыптастыру ... ... 2005ж. ... ... С.Б. ... ... операциялар. Алматы, 2004ж.
5. Смағұлова Р.О. Қаржы нарығы. Алматы, 2001ж.
6. Оралбаева Ж.З. Қазақстандағы лизингтік қатынастарды басқару тетіктерін
жетілдіру. ... ... ... ... және ... ... ... Қаржы қаражат,
№6,2001
8. Қазақстандағы лизингтік қатынастар механизмін ... ... ... №2, ... ... қалыптастыру және тиімді қолданудың экономикалық негіздері//
Ізденіс-Пойск, №3, 2003
10. Лизингтік келісімдердегі тәуекелділіктерді ескере отырып, лизингтік
қатынастарды ... ... ... Ауыл ... ... ... университета «Кайнара»,
№3, 2003
12. Лизингтік қатынастарды ... ... ... ұйымдастырудың
ерекшеліктері// Банки Казахстана, №6, 2004
13. Әлемдік және отандық лизингтік ... ... және ... «Жас ... ... ... Зерттеулер»
сериясы, №1, 2005
14. Лизинг –инвестиция тартудың басты құралы//Заң газеті, 2000ж. 26 қаңтар
15. «Лизинг дегеніміз не? Немесе кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... Заң газеті, 2001ж. 21 мамыр
16. Лизингтік қызметтер// Егемен Қазақстан, 2004ж. 24 ... ... ... ... алатын –біз, игілігін көретін –сіз»//Қазақстан
ZAMAN, 2004ж. 28 мамыр
18. Лизингтік жүйенің артықшылығы неде?//Жас Қазақ үні, 2005ж. 22 ... ... ... ... жағынан ауыл шаруашылығына жақындау//
Айқын, 2005ж. 30 маусым
Қосымша 1 Жеке және заңды тұлғалардың лизинг алу үшін қажетті ... ... ... алу үшін ... құжаттар:
1.Өндіріс жайын немесе жерді пайдалануға рұқсат берілетін анықтама
2.Бюджетке ... ... ... ... ... ... ... мекен-жайы туралы анықтама /форма 3/.
4. Нотариалды бекітілген құжаттардың ... Қол қою ... мен ... ... бар ... ... ... тұлғалардың лизинг алуы үшін қажетті құжаттардың тізімі:
1. Лизинг алушының анықтамасы.
1. Құрылтайшы шешімі.
2. Жобаның ... ... ... ... ... ... ... берілетін анықтама.
4. Бюджетке немесе банктерге қарызының жоқтығын растайтын анықтама.
5. Тұрғылықты мекен-жайы туралы анықтама /форма 3/.
7. ... ... ... ... ... ... туралы куәлігі.
11.Салық төлемінің куәлігі.
12.Стат. Карта.
13.Қол қою үлгісі мен мөрдің таңбасы бар ... ... ... ... ... ... лизинг
Ішкі лизинг
Халықаралық лизинг
Рентинг
Экспортты
Қызмет лизинг
Импортты
Ливеридж
лизинг
Хайринг
Транзитті
Лизинг
«пакеттігі»
Б
А
Н
К
Л
И
З
И
Н
Г
Б
Е
Р
У
Ш
І
Л
И
З
И
Н
Г
А
Л
У
Ш
Ы
С
А
Қ
А
Н
Д
Ы
Р
У
Ш
Ы
К
О
М.
жабдықтаушы
Сыртқы факторлар: инфляция, бәсеке, саяси және ... ... ... ... тәуекелді-
ліктердегі әсер ететін ішкі және сыртқы факторларын анықтау.
Ішкі факторлар: таңдалған стратегиялары, өндірістік потенциал, шаруашылық
және экономикалық байланыстар, қаржылық ... ... ... ... ... ... ... бағалау
Серіктестіктерді таңдау туралы қосымша ақпараттар жинақтау.
Тәуекелдіктер деңгейінің әсер ету ... ... - өзі ... және ақша ... резервтендіру
Тәуекелдіктерді бөлу
сақтандыру
Қажетті қаржылық ресурстар көлемі анықталады.
Шешімдер қабылдау
Лизинг объектісі нақты ... және ... ... ... ... алу ... қатынастарға қатысушылар арасында, олардың міндеттері анықталады
және бөлінеді.
Келісім объектілерінің және ... ... ... отырып,
тәуекелділікке әсер етудің бір немесе бірнеше түрлері пайдалынады.
Тәуекелдікке тікелей әсер ету
Пайда болған шығындар және оларды төмендету ... ... ... іс - ... белгілі бір жиынтығы, олар пайда болған
шығындар мөлшерін бақылауға, кездейсоқ жағдайлардан сақтануға әсер етеді.
Лизинг қатынастардағы тәуекелділік түрлері
Жалпы тәуекелдіктер
Типтік тәуекелдіктер
1.Лизинг объектілерінің ... ... ... объектілерінің жоғалуы
3. Лизинг объектілерінің бұзылуы
4.Лизинг объектілерінің моралдық жағынан тозуы.
Лизинг объектісімен байланысты тәуекелдіктер
Саяси ... ... ... ... ... тәуекелдіктер
1. өндірістік
2. маркетингтік
3. төлемділік
Қаржы тәуекелдіктер
1. нарықтық
2. несиелік
Коммерциялық ... ... азаю ... баға тәуекелділігі
Серіктестік тәуекелділік
Лизингтік қатынастарды басқару деңгейі
микродеңгей
медиадеңгей
макродеңгей
мегадеңгей
Лизингке алушы субъектілер деңгейінде
Лизингке беруші ... ... ... ... басқару
Халықаралық ұғымдар деңгейінде басқару
Лизинг объектісін пайдалану арқылы қажетті тиімділікке қол жеткізу.
Лизингтік қатынастардың ... ... ... ... базаны жасау арқылы, лизингтік қатынастардың дамуын
ынталандыру
Лизингтік қатынастарды реттеу бойынша ұсыныстар беру арқылы лизингтік
қатынастардың ... ... ... жасау.
Қызметтер көрсету нарығы
Қаржы нарығы
Банктік қыз Сақтандыру ... ... ... нарығы
меттер нарығы нарығы
Лизингтік қызметтер нарығы (ұсыныс жасаушы ... )

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Банктердің форфейтингтік операцияларының экономикалық негіздері89 бет
Жаңа банктік қызметтер мен өнімдер, олардың талдау әдістері30 бет
Инвестициялық операциялары39 бет
Лизинг операциялары жайлы70 бет
Лизингтік операцияларды ұйымдастыру85 бет
Мамандандырылған қаржы-несие мекемелерің экономикалық рөлі29 бет
Ақша қаражаттар қозғалысының есебі39 бет
Біріккен кәсіпкерлік8 бет
Банктің активті операциялары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь