Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1. КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРДЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАУАПТЫЛЫҒЫ
1. Кәмелетке толмағандарға тағайыңдалатын жаза түрлері ... ... ... ... ... ... 5
2. Кәмелетке толмағандарды кылмыстык жауаптылықтан және жазадан босату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
3. Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босатудың түсінігі және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
4. Ескіру мерзімінің өтуіне байланысты қылмыстық жауаптылықтан босату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Жаңа Қылмыстық кодексте кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы жеке дараланып, арнаулы бөлімде көрсетілген.
Бұл дегеніміз мемлекеттің әділеттік жөне ізгілік принциптерін басшылыққа ала отырып, кәмелетке толмағандардын жас жағынан және ақыл-ойы жөнінен толық жетілмегендігін ескере отырып, оларды арнаулы қамқорлыққа алуының көрінісі болып табылады. Осыған орай қылмыстық заң кәмелетке толмағандарға ересектермен бірдей талап қоймайды.
Кәмелетке толмағандардың психологиясын ескере отырып, оған қылмыстық жауаптылықтың ерекше жағдайларын белгілеу қылмыстық жазаның мақсаттарына жетудің бірден-бір оңтайлы жолы болып табылады.
Сондықтан да кәмелетке жасы толмағандарға қылмыстық заң жаза болып табылмайтын тәрбиелік сипаттағы мәжбүрлеу шараларын кеңінен қолдануды белгілеген.
Қылмыстық кодекстің 78-бабының 1-бөлігіне сәйкес «Кәмелетке толмағандар деп қылмыс жасаған кезге қарай жасы он төртке толған, бірақ он сегізге толмаған адамдар танылады». Яғни, қылмыстық жауаптылыққа тартылатын ең төменгі жас 14-ке толу.
Ресейдің, Австрияның, Германияның, Жапонияның қылмыстық заңдарында да осылай көрсетілген. Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы Францияның Қылмыстық кодексінде— 13, Нидерландыда, Португалияда — 12, Жаңа Зеландияда — 10, Ирландия құқығында—7 жас деп көрсетілген. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексі бойынша 14-ке толмаған адамдар қылмыстық жауаптылыққа тартылмайды. 14-ке толмаған жас өспірімдер өзінің істеген іс-әрекетінің қоғамға қауіптілігін, мәнін жете түсінбейді және өзінің іс-әрекетін басқара алмайды.
Егер кәмелетке толмаған адам Қылмыстық кодексте көзделген жасқа толса, бірақ психикасының бұзылуына байланысты емес психикалық дамуы жағынан артта калуы салдарынан кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмысты жасау кезіндегі өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс жүзіңдегі сипаты мен қоғамдық қауіптілігін толық кәлемінде түсіне алмаса не оған ие бола алмаса, қылмыстық жауапка тартылуға тиісті емес (15-бап, 3-бөлігі).
Егер кәмелетке толмаған адамның (14,16 жас) есінің дұрыстығын жоққа шығармайтын психикасының бұзылуы оларды қылмыстық жауаптылықтан босатпайды, бірақ бұл мән-жайды сот жаза тағайындау кезінде жеңілдететін мән-жай ретінде ескереді және ол Қылмыстық заңда көзделген медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын тағайындау үшін негіз болады (ҚК-нің 17-бабы, 1, 2-бөліктері).
1. Астемиров З.А. Уголовная ответственность и наказание не совершеннолетних. М., 1970.
2. БабаевМ.М. Индивидуальные наказания несовершеннолетних. М., 1968.
3. Куфаев В.И. Педагогические меры борьбы с правонарушениями несовершеннолетних. М., 1971.
4. Лейкина Н.С., Грабовская Н.П Возврат и его влияние на уголовную ответственность / Курс советского уголовного права. Частьобщая. Л., 1968.Т.1.
5. ЛазаревА.М. Субъект преступления. М., 1981.
6. ОрловВ.С. Субъект преступления. М., 1958.
7. Пионтковский А.А. Учение о преступлении по советскому уголовному праву. М., 1961.
8. СкрябинМ.А. Общие начала назначения наказания и их применения к несовершеннолетним. Казань, 1988.
9 . ҚР құқық негіздері. Е.Баянов, Алматы, 2001ж
10. С.Д. Баққұлов Құқық негіздері., Алматы, 2004ж.
11. А. Ағыбаев, 1998 «Жеті жарғы», 1998 ж.
12. А. Ағыбаев, 2007«Жеті жарғы» ЖШС, өнд. толықт., 2007 ж.
13. Табанов С.А.,2003 "Жеті жарғы" ЖАК, 2003 ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
............................................3
Негізгі
бөлім.......................................................................
................................5
1. КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРДЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАУАПТЫЛЫҒЫ
1. Кәмелетке толмағандарға тағайыңдалатын жаза
түрлері........................5
2. Кәмелетке толмағандарды кылмыстык ... және ... ... ... және ... босатудың түсінігі және
түрлері.....................................................................
............................................13
4. Ескіру мерзімінің өтуіне байланысты қылмыстық жауаптылықтан
босату......................................................................
............................................16
Қорытынды...................................................................
...................................25
Пайдаланған ... ... ... кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы
жеке дараланып, арнаулы бөлімде көрсетілген.
Бұл дегеніміз мемлекеттің ... жөне ... ... ала ... кәмелетке толмағандардын жас жағынан және ақыл-ойы
жөнінен толық жетілмегендігін ескере отырып, оларды арнаулы ... ... ... ... Осыған орай қылмыстық заң кәмелетке
толмағандарға ересектермен бірдей талап қоймайды.
Кәмелетке толмағандардың психологиясын ... ... оған ... ... жағдайларын белгілеу қылмыстық жазаның мақсаттарына
жетудің бірден-бір оңтайлы жолы ... ... да ... жасы толмағандарға қылмыстық заң жаза болып
табылмайтын ... ... ... ... ... ... кодекстің 78-бабының ... ... ... деп ... ... ... ... жасы он төртке толған, бірақ он
сегізге ... ... ... ... қылмыстық жауаптылыққа тартылатын
ең төменгі жас 14-ке толу.
Ресейдің, Австрияның, Германияның, Жапонияның қылмыстық заңдарында да
осылай ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексінде— 13, Нидерландыда, Португалияда — 12, Жаңа
Зеландияда — 10, Ирландия құқығында—7 жас деп ... ... ... кодексі бойынша 14-ке толмаған адамдар ... ... 14-ке ... жас өспірімдер өзінің істеген іс-
әрекетінің қоғамға қауіптілігін, мәнін жете түсінбейді және ... ... ... ... ... ... адам ... кодексте көзделген жасқа
толса, бірақ психикасының бұзылуына байланысты емес ... ... ... калуы салдарынан кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмысты
жасау кезіндегі өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс жүзіңдегі сипаты
мен қоғамдық ... ... ... түсіне алмаса не оған ие бола
алмаса, қылмыстық жауапка тартылуға тиісті емес (15-бап, 3-бөлігі).
Егер ... ... ... (14,16 жас) есінің дұрыстығын жоққа
шығармайтын психикасының бұзылуы оларды қылмыстық жауаптылықтан ... бұл ... сот жаза ... кезінде жеңілдететін мән-жай
ретінде ескереді және ол Қылмыстық ... ... ... ... шараларын тағайындау үшін негіз болады (ҚК-нің ... 1, ... ... ... 18-ге толған адам кәмелетке толмаған ... ие бола ... ... та ... кодекстің 87-бабының талабына
сәйкес он сегіз бен ... жас ... ... ... ... әрекетінің сипатын және жеке ... ... ... сот ... ... ... ... арналған арнаулы тәрбие немесе
емдеу, тәрбиелеу мекемесіне орналастыруды коспағанда, осы ... ... ... Мұндай ретте қоғамға қауіпті істелген ... мәні 18 бен 20 жас ... ... жас мөлшеріне байланысты
және психикалық жете дамымауынан болуы қажет.
1. КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРДЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАУАПТЫЛЫҒЫ
1. Кәмелетке толмағандарға тағайыңдалатын жаза ... ... ... ... ... жаза ... соттардың заңдылықты сақтауы туралы» 1999 ... 30 ... ... ... жаза тағайындау мәселесін қараған ... ... ... тек ... ... ... түрлері ғана
қолданылатындығына және олардың мерзімдері мен мөлшері сол ... ... ... назар аударуы керек. Сондай-ақ КК-нің
80 және 81 -баптарында көрсетілген жағдайларды да қосымша ескере ... әрі ... ... ... және ... толмаған сот-талушының жеке
басының жағдайларын ... ... ... ... ... ... бар мәжбүрлеу шараларын қолдану мүмкіншілігін қарастыру
қажет», - деп ескертілген.
Кәмелетке толмағандардың психикалық жағдайы мен жас ... ... ... жаза ... де ... ... жеңіл
болып белгіленген. Кәмелетке толмағандарға қатаң қылмыстық шаралар (өлім
жазасы, өмір бойы бас ... ... ... ... жасы толмағандардың статусының ерекшеліктеріне байланысты оларға
белгілі бір лауазым атқару ... ... ... ... ... ... ... қызметінен шектеу ... ... ... Қылмыстық кодекстің 79-бабын келтіріп отырмыз.
1. Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жаза түрлері:
а) айыппұл;
б) белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан ... ... ... ... түзеу жұмыстары;
г-1) бас бостандығын шектеу;
д) бас бостандығынан айыру болып табылады.
2. Айыппұл ... ... ... ... ... табысы немесе
өндіріп алуға жарайтын мүлкі ... ... ғана ... оннан бес жүз айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде
немесе кәмелетке толмаған адамның ... ... өзге ... ... алты айға дейінгі кезендегі мөлшерінде тағайындалады.
3. Кәмелетке толмағандарға белгілі бір қызметпен айналысу құкығынан
айыру бір ... екі ... ... ... тағайындалады.
4. Қоғамдык жұмыстарға тарту қырық сағаттан жүз алпыс сағатқа дейінгі
мерзімге тағайындалады, ол ... ... ... ... ... ... ... табылады және ол оны оқудан немесе негізгі жұмысынан
бос ... ... Он алты ... ... ... бұл жаза ... ұзақтығы күніне екі сағаттан, ал он алтыдан он сегіз ... ... үшін ... үш сағаттан аспауы керек.
5. Түзеу жұмыстары сот үкім ... ... он алты ... ... толмаған адамдарға бір жылға дейінгі мерзімге тағайындалады.
5-1. Кәмелетке толмағандарға бас бостандығын шектеу бір ... ... ... ... ... ... толмағандарға бас бостандығынан айыру он жылдан аспайтын,
ал ... ... кісі ... үшін ... ... ... ... біреуі ауырлататын мән-жайларда ... үшін — он екі ... ... ... тағайындалуы мүмкін. Он
төрт жастан он сегіз жасқа дейін ауыр емес қылмысты және он төрт ... ... ... ... орташа ауыр қылмысты бірінші рет жасаған адамдарға бас
бостандығъшан айыру тағайындалмайды.
7. Кәмелетке толмай сотталған адамдар бас ... ... бас ... ... ... рет ... еркек жынысты
кәмелетке толмағандар, сондай-ақ әйел жынысты кәмелетке толмағандар — жалпы
режимдегі тәрбиелеу колонияларында;
б) ... бас ... ... ... ... ... ... толмағандар — күшейтілген режимдегі тәрбиелеу колонияларында
өтейді.
8. Қоғамдық қауіптілік сипатына және ... ... ... ... және ... да ... қарай сот қабылданған шешімнің себебін
көрсете ... ... ... кәмелетке толмай сотталған адамның бас
бостандығынан айыруды жалпы режимдегі тәрбиелеу ... ... ... Сот ... ... ... ... толмай сотталған адаммен
қарым-қатынас кезінде оның жеке басының белгілі бір ... ... ... ... ... ... жасы ... толмағанның психикалық
өзгешелігі: денсаулығының нашарлығы, белгілі бір ... ... бір ... ... қажеттіліктері жатады. Қылмыстық кодекстің 79-
бабы жазаны өтеуден ... ... ... ... бұл ... екіншісімен
ауыстыру туралы арнайы көрсетпеген. Кәмелетке жасы толмағандарға мұндай
ретте жазаны ауыстыру жалпы негізде Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... жаза тағайындаудың
ерекшеліктері Қылмыстық кодекстің 80-бабында көзделген.
Кәмелетке толмаған ... жаза ... ... осы ... ... ... ... басқа, оның өмірі мен ... ... ... даму деңгейі, жеке басының өзге де ... оған жасы ... ... ... ... толмаған жас жеңілдететін мән-жай ретінде басқа ... және ... ... жиынтықта ескеріледі.
Кәмелетке толмаған адамға тағайындалған жаза әділ болуы керек. Әділ
жаза деп кәмелетке толмағандардың түзелуіне ... әсер ... ... ... ... ... жауаптылықтан
және жазадан босату
Кәмелетке толмағандарды қылмыстық жауаптылықтан және ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қылмыстық құқықтың жалпы нормасы бойынша кәмелетке толмағандар шын өкінуіне
байланысты (65-бап); қажетті ... ... ... кезде (66-бап),
жәбірленушімен татуласуына байланысты ... ... ... ... ... ... ... байла-нысты (69-бап)
қылмыстық жауаптылықтан ... ... ... ... ... ... 69 және 75-баптарында козделген ескіру мерзімі
кәмелетке ... ... ... ... оның жазасын өтеуден
босату кезінде тең ... ... ... ... ... ... жасаған қылмысы үшін
осы Кодекс бойынша өлім жазасының тағайындалуы мүмкін ... ... ... мәселені сот шешеді. Бұл норма жасы ... ... ... заң ... ... адамдарға өлім жазасы немесе өмір
бойына бас бостандығынан айыру жазасы қолданылмайды. Қылмыстық кодекстің 69-
бабының ... жасы ... ... ... ... пен адамзаттың қауіпсіздігіне қарсы қылмыстар үшін жасы
кәмелетке толмағандар ... ... Жасы ... ... Қылмыстық кодекстің 85-бабында көрсетілген қысқартылған ... ... ... ... ... ... бойынша 18
бен 20 жас аралығындағы адамдарға да қолданылады. Он сегіз бен жиырма жас
аралығындағы қылмыс ... ... ... ... ... және ... ескере отырып, сот ерекше жағдайларда оларға кәмелетке толмағандарға
арналған арнаулы тәрбие немесе емдеу-тәрбиелеу ... ... осы ... ... ... ... ... 87-бабы). Жасы
кәмелетке толмағандар қылмыстық жазадан жалпы қылмыстық ... ... ... ... ... (63, ... жазаны өтеуден мерзімінен
бұрын шартты түрде босату ... ... ... ... ... жаза ... ауыстыру (71-бап) ауруға шалдығуына байланысты ... ... ... әйелдердің және жас балалары бар әйелдердің жаза
өтеуін кейінге калдыру (72-бап) айыптау үкімінің ... ... ... жазаны өтеуден босатылады. Қылмыстық кодекстің 84-бабы ... ... ... шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың
тәртібін белгілеген.[2]
Жазаны өтеуден ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасап бас бостандығынан айыруға немесе түзету
жұмыстарына соттаған ... ... ... орташа ауырлықтағы қылмысы үшін сот тағайындаған
жаза мерзімінін кемінде төрттен бірін;
б) ауыр қылмысы үшін сот ... жаза ... ... ... адам ... кол ... ... аса ауыр қылмысы үшін сот
тағайындаған жаза мерзімінің кемінде жартысын;
г) адам өміріне қол ... ... аса ауыр ... үшін ... жазаның кемінде үштен екісін нақты өтегеннен кейін қолданылуы
мүмкін.
Кәмелетке ... ... ... қылмыстық жа- уаптылықтан және
жазадан босатудың негіздерімен бірге олар ... ... ... ... негіздер де бар:
1) кәмелетке толмағандарға мәжбүрлеу ... ... ... ... босату (81-бап, 1-бөлігі).
2) тәрбиелік әсері бар ... ... ... ... ... ... ... жасы толмағандарды арнаулы тәрбие немесе емдеу- тәрбиелеу
мекемесіне орналастыру арқылы жазадан босату (83-бап, 6-бөлігі).
Қылмыстық ... ... ... ... ... кішігірім
ауырлықтағы қылмыс жасаған немесе бірінші рет орташа ауырлықтағы ... ... ... ... егер оны ... жауаптылыққа
тартпай-ақ түзетуге болады деп белгіленсе, сот оны қылмыстық жауаптылықтан
босатуы мүмкін.
Бұл ретте оған Қылмыстық кодекстің 82-бабында ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмыс жасағаны үшін бірінші рет
сотталған кәмелекетке толмаған адамды, егер оны ... ... ... ... ... ... бар ... шараларын қолдану
жолымен қол жеткізуге болады деп танылса, сот оны жазадан босатуы мүмкін.
Бұл баптың нормасын ... ... ... ... адамның кішігірім немесе орташа ауырлықтағы
қылмысты істеуі; 2) осы қылмыстарды істегені үшін кәмелетке ... 3) ... ... үшін ... кодекстің 82-бабында көзделген
тәрбиелік әсері бар ... ... ... деп ... ғана ... Мұндай ретте 82-бапты қолданған дұрыс болады.
1. Сот кәмелетке толмаған адамға тәрбиелік әсері бар ... ... ... ... ... ата-аналарының немесе олардың орнындағы ... ... ... ... ... ... келтірілген зиянды қалпына келтіру міндетін жүктеу;
г) бос уақытын шектеу және ... ... ... ... ... ... ... толмағандарға арналған арнаулы тәрбие немесе емдеу-
тәрбиелеу мекемесіне орналастыру.
2. Кәмелетке толмаған адамға бір мезгілде тәрбиелік ... бар ... ... ... мүмкін».
Қылмыстық Кодекстің 83-бабының 1—4-бөліктеріне сәйкес тәрбиелік әсері
бар осы шаралардың мазмұны төмендегідей:
1. Ескерту кәмелетке толмаған адамға оның ... мен ... ... және осы ... ... ... қайталап
жасаудың зардаптарын түсіндіруден тұрады.
2. Кадағалауға беру ата-аналарына немесе олардың орнындағы адамдарға
не мамандандырылған мемлекеттік ... ... ... адамға тәрбиелік
әсер ету және оның мінез-құлқын бақылау жөнінде міндеттер жүктеуден тұрады.
3. Келтірілген зиянды қалпына ... ... ... ... ... ... және оның тиісті еңбек дағдысы болуын есепке ала
отырып жүктеледі.
4. Кәмелетке толмаған адамның бос ... ... және оның ... ... ... ... белгілі бір орындарға баруға, ... ... бір ... оның ... механикалық көлік құралын
басқаруға байланысты нысанын пайдалануға тыйым ... ... ... ... кейін үйден тыс жерде болуын, мамандандырылған мемлекеттік
органның рұқсатынсыз басқа жерлерге ... ... ... ... толмаған адамға білім беру мекемесіне қайта оралу, ... ... ... не ... ... ... ... орналасу талабы да қойылуы мүмкін.
Осы тізбе толық ... ... ... кодекстің 83-бабының
бесінші бөлігіне сәйкес алты айдан 2 жылға дейінгі мерзімге ... ... ... ... орналастыруды сот кәмелетке ... ... ... ... жасаған адамға тағайындауы ... ... ... үшін ... ... тол-маған адам
қасакана (абайсызда емес) орташа ауырлықтағы қылмысты істесе, ауыр, ... ... ... бұл бап ... ... Екіншіден, сол қылмысы
үшін сотталған болса, үшіншіден, ... ... ... алты ... ... дейінгі арнаулы тәрбие (арнаулы мектеп, техникалық училище)
немесе ... ... ... ... барларға)
орналастырылады.
Аталған мекемелерде кәмелетке толмағандар жасы кәмелетке толғанға
дейін ... ... ... ... ... органның қорытындысы негізінде сот кәмелетке толмаған адам [3]
өзінің түзелуі үшін ... әрі бұл ... ... ... етпейді деген
қорытындыға келсе, мерзімінен бұрын тоқтатылуы мүмкін.
Заңда ... жасы ... ... ... ... емдеу-
тәрбиелеу мекемесінде болуы Қылмыстық кодекстің 83-бабының 5-бөлігінде
көзделген (Алты ... екі ... ... Осы ... ... ... ... кәмелетке толмаған адамның жалпы білім ... ... ... ... қажет болған жағдайда ғана жол беріледі, бірақ ол
кәмелетке ... ... ... аспауы керекдеп белгіленген
(Қылмыстық кодекстің 83-бабы, 6-бөлігі). Кәмелетке толмаған адамнын ... және ... ... болуының, оларды ауыстырудың
тәртібі мен ... ... ... ... ... және ... босатудың
түсінігі және түрлері
Жалпы қағидаға сәйкес қылмыстық жауаптылық сот арқылы қылмыс ... ... жаза ... арқылы жүзеге асырылады. Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Сотының «Қылмыстық жаза тағайындаған ... ... ... ... 1999 ... 30 ... ... қаулысында:
Қылмыстық белгілері бар әрекет жасаған, бірақ қоғамға елеулі қауіп
келтірмейтін ... ... ... жаза ... ... мен ... қылмыс жасамайтындығы туралы мәселені талқылап,
негіз болған жағдайда ондай адамдарды ҚК-нің 65—68- баптарында ... ... ... жауапкершіліктен босатуға тиіс.
Соттың адамды қылмыстық жаза ... ... ... ... ... істің жан-жақты, толық, және объективті түрде
зерттелген мән-жайларына және сотталушының жеке басы ... ... ... — деп атап ... ... Осыған орай кейбір
реттерде қылмыстылықпен күресте мақсатқа жету ... ... ... ... ... оған жаза ... ... оны жазаны нақты
өтеуден босату арқылы, сондай-ақ жаза өтеуден ... ... ... ... ... жеңілірек жазамен ауыстыру арқылы жүзеге асырылуы
да мүмкін.
Осыған байланысты қылмыстық құқық ... ... ... ... ... ... ... айырбастау туралы институтты
белгілейді. Мұның әрқайсысы тәжірибеде кеңінен қолданылады. ... ... ... ... ... ... босатуды кеңінен
пайдаланудында зиянды жағы бар. Бұл институтты ... жиі ... ... жауаптылықтын сөзсіз бо-луы принциптерін аяққа басады.
Сондықтан да көрсетілген мәселелерді ... ... ... және ... жағдайда ғана қылмыспен күрес мақсатының қылмыстық жауаптылық немесе
жазаны қолданбай-ақ жүзеге асырылуы жағдайында ғана ... ... ... жасы ... ... ... және жазадан
босатудың негіздері қаралмайды. Жасы ... ... ... жазадан босату мәселелері арнаулы тарауда қарастырылады.
Қылмыстық заң бойынша қылмыстық ... ... ... ... Шын ... ... қылмыстық жауаптылықтан босату.
2. Қажетті қорғану шегінен асқан кезде қылмыстық жауаптылықтан ... ... ... ... ... жауаптылықтан босату.
4. Жағдайдың өзгеруіне байланысты қылмыстық жауаптылықтан босату.
5. Ескіру ... ... ... ... ... ... ... немесе кешірім жасау актісі негізінде қылмыстық жауаптылықтан
босату.
Осы аталған негіздер мен ... ... ... ... шартсыз жүзеге асырылады.
Қылмыстық заң бойынша кінәлі деп танылған адам жаза ... ... ... ... ... оның ... ... жазамен
ауыстырылуы мүмкін.
Қылмыстық заң бойынша жазадан босату мынадай негіздер ... ... ... ... ... ... босату.
2. Жазаны өтеуден мерзімінен бұрын шартты түрде босату.
3. ... ... ... ... жеңіл жаза түрімен
ауыстыру.
4. Жүкті әйелдердің және жас балалары бар ... ... ... ... ... ... салдарынан жазадан босату мен жазаны өтеуді
кейінге қалдыру.
6. Айыптау үкімінің ... ... ... байланысты жазаны өтеуден
босату.
7. Рақымшылық немесе кешірім жасау актісі негізінде жазадан босату.
Қылмыстық жауаптылықтан босату, жазадан босату ... ... одан ... ... бір-бірінен айырмашылығы оларды қолдану ... ... ... ... ... ... (қылмыстық
жауапқа тартудың мерзімі ... ... ... босатудан
басқасы) істелген қылмыстың. коғамға қауіптілігі онша көп болмаған және ... ... ... жаза ... ... болған жағдайларда
қолданылады. Жазадан немесе оны одан әрі өтеуден босату сот үкімі бойынша
белгілі бір ... ... соны өтеу ... ... дәлелдеген адамдарға қолданылады.
Мұндай жазадан босату тек заңда ... ... сот ... ... асырылады.
Қылмыстық жауаптылықтан немесе жазадан босатылудың ... ... ... қатысуы арқылы жүзеге асырылады. Мысалы, ... ... ... ... ... жазаны өтеу мекемесінің және ... ... ... ... ... ғана сот арқылы жүзеге
асырылады. Қылмыстық ... ... ... ... ... ... босату, айыптау үкімін орындаудың мерзімі ескіруге
байланысты жазадан ... ... ... ... ... ... береді.
4. Ескіру мерзімінің өтуіне байланысты қылмыстық
жауаптылықтан босату
Қылмыстық жауапқа тартудың мерзімінің ескіруі деп ... ... ... ... ... сол ... үшін заңда көрсетілген шарттарға
сәйкес жауапқа тартуға мүмкіндік беретін уақыттың өтуін ... ... өтуі ... ... ... қажеттілігін жояды,
сондықтан да ол қылмыс ескірген қылмыс қатарына ... ... ... ... ... оған ... жинау, істі сотта қарау кезінде
жинақталған мәліметтерді қайта жаңғыртудың өзі де ... ... ... да ... ... ... ... қылмысы үшін кінәлі
адамға қылмыстық ... ... ... жоқ. Қылмыстық кодексте (69-
бап) мұндай жауаптылықтан босатудың негіздері істелген қылмыстың ... ... ... ... ... істегеннен кейін 2 жыл өтсе;
2) орташа ауырлықтағы қылмыс істегеннен кейін 5 жыл ... ауыр ... ... ... 10 жыл өтсе;
4) аса ауыр қылмыс істегеннен кейін 15 жыл өтсе. Ескірудің мерзімі
қылмыс істеген ... ... және сот ... ... ... енген кезге дейін
есептелінеді. Қылмыс істеген уақыт деп қылмыстың зардабының орын алған
уақытынан ... ... ... ... ... асырылған уақытты
айтамыз. Үзіліссіз қылмыста қылмысқа байланысты іс-әрекеттерді ... ... ... оның ... ... есептелінеді. Сөзылмалы
қылмыста ескіру мерзімі ең соңғы іс-әрекетті істеп біткен уақыттан бастап
есепке алынады.
Егер заңда көрсетілген мерзім ... ауыр ... аса ауыр ... адам ... 1-бөлігінде аталған мерзім өткенге дейін ... ... ... ... мерзімі тоқтатылады. Бұл ретте ескіру
мерзімінің есептелуі жаңа қылмыс ... ... ... ал қалған реттерде
егер адам ескіру мерзімі біткенге дейін жаңа ... ... ... ... ... ... өз ... дербес жүріп отырады.
Егер қылмыс істеген адам тергеуден немесе соттан бой ... ... ... ... өтуі тоқтатыла тұрады. Тергеуден немесе соттан бой
тасалаудың өзі ... ... ... үшін ... оның ... ... ... көрсетеді. Мұндай реттерде ондай адамдарды қылмыстық
жауаптылықтан босатуға жол берілмейді. Мұндай ... ... ... өтуі ол адамды ұстаған күннен бастап немесе кінәсін ... ... ... ... ... жаңғыртылады. Бұл орайда, егер қылмыс жасалған
уақыттан бері 25 жыл өтсе және ... ... ... адам ... тартылмауы керек.
Өлім жазасы қолданылуы мүмкін ... ... ... ... ... ... тартудың ескіру мерзімін қолдану ... тек қана сот ... Егер ... ... бітуіне байланысты
сот адамды қылмыстық жауаптылықтан босату мүмкін деп таппаса, өлім жазасын
тағайындауға болмайды. Бұл ... сот 25 ... ... мерзімге бас
бостандығынан айыруды немесе өмір бойы ... ... ... ... ескіруге байланысты ... ... ... ... да бар. ... ... ... 6-тармағында
бейбітшілікке және азаматтың қауіпсіздігіне қарсы қылмыс істеген адамдарға
ескіру мерзімі қолданылмайды.[4]
Қазақстан Республикасы Конституциясының 54-бабы 6-тармағына ... ... ... жеке ... тобы ... ... заң шығаруға кұқылы.
Казақстан Республикасы Конституциясының 44-бабы 15-тармағына ... бір жеке ... ол ... ... ... ... ... енген
жағдайда кешірім жасау туралы актіні Қазақстан Республикасының Президенті
шығарады (76-бап, 3-бөлігі).
Рақымшылық және кешірім беру Қазақстан ... ... ... ... ... ... Бұл ... белгілі бір қылмыстар
үшін жауаптылықты белгілеген ... ... ... сот ... ... жауаптылықты немесе жазада немесе оған сот ... ... ... ... алады. Рақымшылықты және кешірім беруді
қолданудың өзі мемлекеттін. ... ... ... ала отырып,
қылмыс істеген адамдарға уақытша қателескен адамдар ретінде қарап, оларға
сенім білдіруі ... ... ... ... ... елде болған
елеулі оқиғаларға немесе мерей тойларға байланысты қабылданады. Мысалы,
1991 жылы 15 ақпанда ... ... ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік егемендігі жөніндегі
Декларациясының қабылдануына байланысты «Рақымшылық ... ... 1994 жылы 5 ... ... ... ... байланысты
рақымшы-лықтуралы», 1996 жылы 15 маусымда «Қазақстан Республикасының жаңа
Конституциясының бір жылдығына байланысты рақымшылық ... 1999 ... ... ... ... жылына байланысты рақымшылық
жасау туралы», 2000 жылы 29 ... ... ... ... туралы Декларацияның қабылдануының 10 жылдығына,
2001 жылы 2 сәуірде Қазақстан ... ... ақша ... ... 2002 жылы 19 ... Қазақстан Республикасының егемендігінің
10 жылдығына, 2006 жылғы 9 қаңтарда ... ... ... мерекелеуге байланысты рақымшылық ... ... ... ... қабылданды.
Рақымшылық актісінің нормативтік мәні бар. Бұл акт рақымшылық туралы
заңда көрсетілген істеген ... ... ... ... қарамастан
белгілі бір санатқа немесе топтарға жататын адамдар жөнінде қолданылады.
1991 жылғы 16 ... ... ... ... ... ... ... бас бостандығынан айыру түріндегі жазадан
немесе бас бостандығынан айырумен ... емес ... ... ... ... қоргау жөніндегі жауынгерлік іс-кимылдарға
қатысқандар;
б) КСРО ордендерімен және медальдарымен наградталғандар;
в) I және II ... ... г) ... ... ... ... сондай-ақ жүкті әйелдер; д) 60 жастан асқан еркектер; 55 ... ... ... ... 5 ... ... актісі бойынша біріншіден, бас
бостандығынан айыру ... ... ... бас ... ... емес жазадан тағайындалған жаза мерзіміне ... ... ... ... ұсталмаған (тағайындалған жаза мерзіміне
қарамастан) кәмелетке толмағандар; үш жылға дейінгі мерзімді қоса ... ... ... ... ... ... ұсталған
кәмелетке толмағандар; екіншіден, 16 жас-қа дейінгі балалар; I және 11
топтағы ... ... бар, ... ... ... әскери және
интернационалдық борышын орындау кезінде қаза тапқан әскери қызметкерлердің
жесірлері; соғыс мүгедектерінің және ... ... ... үшіншіден, 1941 — 1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысының қатысушылары
мен мүгедектері, сондай-ак ... ... ... 60 ... асқан
еркектер, 55 жастан асқан әйелдер, I және II топтағы ... ... ... болған немесе ата-аналық құқыктан айырылған, 16
жасқа ... ... бар ... ... ... ... ... және жазадан босатуы
мүмкін. Мысалы, 1994 жылғы 5 қазаңдағы «Рақымшылық жасау туралы» Заң ... ... ... 1997 ... 5 қазаңына дейін істеген
адамдарды ... ... ... ... актісі негізгі немесе
қосымша жазаданда босатуы мүмкін. Мысалы, 2006 ... 9 ... ... ... сәйкес ауыр емес және орташа қылмыстар үшін
сотталған:
1) кәмелетке ... ... ... ... немесе асырауында I және II топтардағы
мүгедек балалары бар әйелдер, сондай-ақ жүкті әйелдер;
3) I және II ... ... ... жасына жеткен әйелдер мен ер адамдар жазадан ... ... ... ... аясына жатпайтын, ауыр емес және
орташа ауыр ... үшін ... ... егер олар тағайындалған жаза
мерзімінің кемінде үштен бірін өтеген болса (2-6.), осы Заңның 1 ... ауыр ... үшін ... ... егер олар ... ... кемінде үштен бірін өтеген болса (З-б.), осы заңның 1,2,3-
баптарының қолданылу аясына жатпайтын, ауыр ... үшін ... peт ... ... ... адамдар, егер олар тағайындалған жаза
мерзімінің кемінде жартысын өтеген ... (4-6.), осы ... ... ... аясына жатпайтын, бас бостандығынан айыруға сотталған,
осы Заңның 19-бабында белгіленген рақымшылық жасау актісін орындау ... өтеп ... бір ... аз ... ... адамдар қылмыстық жазадан
босатылады (5-6.);
2006 жылғы 9 қаңтардағы ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... сот үкімі бойынша бас ... ... ... ... сотталғандар;
2) бас бостандығынан айыруға ... ... ... ... ... ... сот ... орындалуы кейінге
қалдырылған жүкті әйелдер және жас балалары бар әйелдер;
3) әскери қызметке шақырудан жалтарған ... ... және ... ... енгізілгенге дейін ауыр емес және ор-таша ауыр қылмыстар
жасаған әскери қызметшілер, егер осы Заң ... ... ... ... ... таяу ... жергілікті әскери басқару орғандарына,
әскери-тергеу орғандарына, ... ... ... ... ... ... мойындап келген жағдайда;
4) егер бас бостандығынан айыруға ... емес жаза ... ... ... болса, жазаның осы түрлеріне сотталған ... ... ... ... 8-бабына сәйкес осы заң қолданысқа енгізілгенге дейін
жасалған, олар үшін 5 жылға ... бас ... ... ... немесе
бас бостандығынан айырумен байланысты емес жаза көзделген қылмыстар ... істі ... бас ... ... тергеу өндірісіндегі
қылмыстық істер мен сотта қаралмаған істерді жүргізу тоқтатылады.
2006 жылғы 9 ... ... ... ... Заңы ... ... ... тағайындаған жазаны қысқарту ... ... ... 1, 2, 3, 4, 5, ... ... жазадан босатуға
жатпайтын, бас бостандығынан айыруға:
1) ауыр емес және ... ауыр ... үшін ... егер ... жаза ... кемінде жартысын өтеген болса,
ауыр қылмыстар үшін сотталған;
3) егер тағайындалған жаза мерзімінің кеміңде ... ... ... аса ауыр ... үшін ... ... ... өтелмеген
бөлігінің жартысы қысқартылатын болып белгіленген (8-6.);
Өзіне қатысты рақымшылық ... ... ... адам оған ... ... ... жасау қолданылмайды (18-6.).
2006 жылғы 9 қаңтардағы осы Заңның күші:
1) сот үкімі бойынша аса қауіпті рецидивистер деп танылған, ... не аса ... деп ... қылмыстарды қайталап жасаған;
2) елім жазасы кешірім жасау тәртібімен бас бостандығынан айырумен
ауыстырылып ... ... өмір бойы бас ... ... ... осы ... 7-бабының 3) тармакшасында аталған адамдардан басқа, аса
ауыр қылмыстар жасағаны үшін сотталған;
4) Заңның 1-бабының 1, 2,3,4) ... ... ... аса
ауыр қылмыстар жасағаны үшін сотталғандығы бар адамдар;
5) бұрынғы сотталғандығы заңнамада ... ... ... алып ... ... ... ... рақымшылық немесе кешірім
жасалып, қайтадан қасақана қылмыс жасаған;
6) осы Заң қолданысқа енгізілген күнге Қазақстан ... ... ... ... ... тәртібін қысастықпен
бұзушылар деп танылған немесе жазасын өтеу ... ... ... ... ... Қазақ КСР Қылмыстық кодексіндегі, Қазақстан Республикасының
Қылмыстық кодексінде көзделген нақты қылмыс ... ... ... күші ... ... ... ... осы Заңның 10-бабының
7,8 тармақшасында нақтыланып көрсетілген.[5]
Егер осы 2006 жылғы 9 қаңтардағы заң ... ... ... жаза орыңдалмаған болса, рақымшылық жасау қолданылатын ... ... да, ... ... да босатылады.
Рақымшылық жасау туралы осы заңның 1, 2, ... ... ... ... ... кезінде оларды жазадан босатумен бір
мезгілде ... ... ... ... күші осы акт ... ... немесе осы
актіде арнайы көрсетілген мерзімге дейін қылмыс жасағандарға қолданылады.
Созылмалы немесе жалғасқан қылмыстарды істеу ... ... ... ... ... онда бұл ... күші оларға да
қолданылады.
Кешірім беру — бұл ... ... ... акт. ... беру
актісі бойынша сотталған адам тағайындалған жазадан толық немесе ішінара
босатылады немесе сот үкімі бойынша ... жаза ... ... ауыстырылады. Кешірім беру актісі бойынша бұрын жаза ... ... да ... ... ... ... ... (44-бап, 15-тармақ)
Республика соттары ... ... ... ... беру құқығы
Республика Президентіне берілген.
Жалпы кешірім беру ... ... ... оның ... ... комиссиясының өтініші бойынша жүзеге асырылады. Егер сотталған
адам бас ... ... ... өтеп ... онда мұндай өтінішті
еңбекпен түзеу мекемесінің әкімшілігі білдіруге ... ... беру ... ...... ... ... асырылатындықтан ол сотталған
адамның істеген кез келген қылмысының мәні мен ... ... Өлім ... ... бас ... ... жазасына
ауыстыру; негізгі немесе қосымша жазалардан толық немесе ішінара босату;
бас бостандығынан айыру ... ... ... бөлігін неғұрлым жеңілірек
жазамен айырбастау; сотталғандық атақты жою; сот үкімі немесе ... ... ... зиянды өтеуден босату сияқты мәселелер
кешірім беру ... ... ... ... реттерде кешірім беру арқылы қылмыс істеген адам ... ... ... ... жағдайда кінәлі адам сотқа
берілмейді. Кешірім беру актісі ... ... бір ... шарт қоюмен
байланыссыз болып табылады. Кешірім беру ... ... ... ... екінші рет қоюға болады.
Кешірім беру мен рақымшылық, актісінің айырмашылығы мынада: кешірім
беру актісі әр уақытта да нақты бір адам ... бір топ ... ... яғни бұл ... ... мәні бар. Ал рақымшылық болса,
рақымшылық туралы заңның талаптары мен ... ... ... ... ... яғни ... актісінің нормативті мәні
бар.[6]
Қорытынды
Қорыта келгенде қылмыстық кодекстің 13-бабының ... ... ... ... ... ... қылмысы үшін сотталғандардын қылмыстың
қайталануын тану кезінде есепке алынбайды, яғни олар ... ... ... ... ... ... ... сәйкес 18 жасқа толғанға
дейін қылмыс жасаған адамдар үшін осы ... ... ... жою мерзімдері қысқартылады және ... ... бас ... ... ... ... неғұрлым жеңіл түрлерін
өтегеннен кейін тәрт айға;
б) кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмысы үшін бас ... ... ... бір ... ауыр және аса ауыр қылмысы үшін бас бостандығынан айыруды өтегеннен
кейін үш ... тең ... Жасы ... ... ... істегендерге
Қылмыстық кодекстің 77-бабында кәзделген соттылық ... ... ... және ... ... ... ... адамның соттылығы
жойылды деп танылуы туралы ереже ... ... ... ... ... сынақ мерзімінің өтуіне байланысты соттал-ғандықты жою туралы (77-
бап, 3-бәлігі, «а» тармағы); Бас ... ... ... ... ... ... ... адамның соттылығын жою туралы (77-
бап, 3-бөлігі, «в» тармағы); мерзімінен бұрын босатылған ... жою ... ... ... ... алып тастау туралы (79-
бап, 5-бөлігі) қолданылады.
Қылмыстық заң есі дұрыс емес ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерді есі дұрыс күйде жасаған, бірақ сот
үкімі шыққанға дейін немесе ... ... ... өз ... жөнінде
өзіне есеп беру немесе өзі әрекетін басқару ... ... ... ... ... ... жоққа шығармайтын
психикасының бұзылуынан зардап шеккен адамдарға медициналық ... ... ... ... ... ... медициналық сипаттағы ... ... сот ... ... ... ... ... сақтандыруды, ондай азаматтардың жеке басын қорғауды және дұрыс
емдеуді жүзеге асыру мақсатын ... ... ... душар болған
адамдарға жаза тағайындау ізгілік және әлеуметгік әділеттілік принциптеріне
қайшы келеді. ... да есі ... емес ... ... ... ... жауаптылықтан босатылады.
Қоғамға қауіпті іс-әрекеттерді жасағаннан кейін есі ... ... ... да жаза ... ... ... ... мұндай адамдар
өзіне-өзі есеп беру немесе өз әрекетін басқару ... ... ... ... ... ... ... болып жатқан ... ... ... да оған ... жаза өз ... Егер ... адамдар дертінен айықса, оларды қылмыстық жауапқа
тартудың ескіру мерзімі өтпесе және ... ... және ... басқа да негіздер болмаса сот оларға жаза тағайындауы мүмкін.
Қылмысты маскүнемдікпен, нашақорлықпен немесе уытқұмарлықпен ауыратын
адамдар ... ... сот ... ... ... бойынша ондай
адамдарға жазамен қатар еріксіз емдеу шараларын ... ... ... ... Астемиров З.А. Уголовная ответственность и наказание не
совершеннолетних. М., 1970.
2. БабаевМ.М. Индивидуальные наказания несовершеннолетних. М., ... ... В.И. ... меры ... с ... М., 1971.
4. Лейкина Н.С., Грабовская Н.П Возврат и его влияние на ... / Курс ... ... ... ... ... ЛазаревА.М. Субъект преступления. М., 1981.
6. ОрловВ.С. Субъект преступления. М., 1958.
7. Пионтковский А.А. Учение о преступлении по советскому уголовному праву.
М., ... ... ... начала назначения наказания и их применения к
несовершеннолетним. Казань, 1988.
9 . ҚР ... ... ... ... ... С.Д. ... Құқық негіздері., Алматы, 2004ж.
11. А. Ағыбаев, 1998 «Жеті жарғы», 1998 ж.
12. А. ... ... ... ЖШС, өнд. ... 2007 ... ... С.А.,2003 "Жеті жарғы" ЖАК, 2003 ж.
-----------------------
[1] Астемиров З.А. Уголовная ответственность и наказание не
совершеннолетних. М., ... ... ... ... ... М., ... ... Субъект преступления. М., 1981.
[4] А. Ағыбаев, 2007«Жеті жарғы» ЖШС, өнд. толықт., 2007 ... ... ... "Жеті жарғы" ЖАК, 2003 ж.
А. Ағыбаев, 1998 ... ... 1998 ... ҚР ... ... ... ... 2001ж

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы27 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы жайлы47 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығына жалпы сипаттама.32 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығының жалпы сипаттамасы19 бет
Кәмілетке толмағандардын қылмыстық жауаптылығы26 бет
Кәмелетке толмаған қылмыскерлердің қылмыстық жауаптылығы45 бет
Кәмелетке толмағандар қылмыстық жауаптылығының жалпы мәселелері83 бет
Кәмелетке толмағандарды жазалаудың ерекшеліктері53 бет
Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жаза түрлері мен шектері48 бет
«Кәмелетке толмағадардың қылмыстық жауаптылығы».5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь