Маркетингтің теориясы және тұжырымдамалары

Кіріспе 3

1. Маркетингтің мәні, мазмұны және эволюциясы 4
2. Маркетинг тұжырымдамалары 13
3. Маркетинг түрлері және олардың Қазақстанда даму тенденциялары 18
4. Маркетингтің қағидалары және қызметтері 26
5. Маркетингтің негізгі мақсаттары 28
6. Қазақстандағы маркетингтің қалыптасуы мен дамуының ерекшеліктері 32

Қорытынды 42
Қолданған әдебиеттер 43
Маркетинг теориясы экономикалық ғылым жүйесінің қалыптасуымен тығыз байланысты. Маркетиніті тереңдетіп зерттеу тек нарық, айырбас, тауар, сұраныс, қажеттілік сияқты экономикалық категорияларының мәнін түсіну негізінде ғана болуы мүмкін. Бұл түсініктер маркетингтің прагматикалық теориясының даму негізі болып табылады.
«Нарық» түсінігі экономикалық категориялардың кең тараған түрінің бірі екеніне қарамастан, оның бірыңғай түсініктемесі жоқ. Алғашқы кездерде «нарық» базар, сату орны ретінде қарастырылды. Қоғамдық еңбек бөлінісінің тереңдеу шамасына қарай, маркетинг түсінігінің мәні дамып, неғұрлым күрделі мағынаға ие болды. Осыған орай, «нарық» түсінігінің көптеген анықтамаларын екі топқа бөлеміз. Бірінші топқа нарықтың саяси-экономикалық мазмұнына орай, нарықты еркін кәсіпкерлікке және мемлскеттің ролін шектеуге негізделген қоғамдық өндірісті ұйымдастырудың әдісі ретінде қарастыратын анықтамалар жатады. Екінші бағыт нарықтың нақты экономикалық мазмұнына сүйеніп. оны тұтынушылар мен жабдықтаушыларды айырбас мақсатында жақындататын механизм ретінде сипаттайды. Бұл жағдайда нарық тауарлар мен қызметтерге сұраныс пен ұсыныстың арақатынасын анықтауға мүмкіндік беретін механизм ретінде қарастырылады.
Маркетинг жүйесінде нарық - нақты және әлуетті (потенциалды) тұтынушылардың жиынтығы. Нарықты өзінің тауарды сатып алу мүмкіндігі және қажеттіліктері бар тұтынушылар құрайды. Сондықтан маркетингтің басты мівдеті тұтынушылардың мұқтаждықтары мен қажеттіліктерін айқындау және қанағаттандыру болып табылады.
Практикалық маркетингте «нарық» категориясының нақты сипаты бар және оның параметрлерін савдық түрде өлшеуге болады.
1. Сатыбалдин С.С. Маркетинг – нарықтану негіздері. Оқулық құрал. Алматы, ҚазҰТУ, 1994.
2. Котлер Ф. Маркетинг негіздері. Москва, Прогресс, 1992.
3. НысанбаевС.Н., Садыханова Г.А. Маркетинг негіздері. Алматы: Қазақ университеті, 2002.
4. Ф.Котлер «Маркетинг негіздері» Алматы: жазушы, 2005
5. Ахметов К.Е. «Менеджмент негіздері» Алматы: ҚазЭУ, 2004
6. Сатыбалдыұлы С. «Маркетинг-нарықтану» Алматы: оқулық, 2002
7. Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А. «Маркетинг негіздері» Алматы, 2005
8. Бердалиев «Басқару негіздері» Алматы: ҚазЭУ, 20003
9. Еслямова М.Т., Бектемирова Н.Т. УМК «Менеджмент және маркетинг негіздері» Алматы: ҚазҰТУ, 2006
10. Өмірзақов, Бердалиев «Менеджмент негіздері» Алматы: ҚазЭУ, 2001
        
        Маркетингтің теориясы және тұжырымдамалары
МАЗМҰНЫ:
Кіріспе 3
1. Маркетингтің мәні, мазмұны және эволюциясы 4
2. ... ... ... ... түрлері және олардың Қазақстанда даму тенденциялары 18
4. Маркетингтің қағидалары және қызметтері ... ... ... ... ... Қазақстандағы маркетингтің қалыптасуы мен дамуының ерекшеліктері
32
Қорытынды 42
Қолданған әдебиеттер 43
Кіріспе
Маркетинг теориясы экономикалық ғылым ... ... ... Маркетиніті тереңдетіп зерттеу тек нарық, айырбас, тауар,
сұраныс, қажеттілік ... ... ... мәнін түсіну
негізінде ғана болуы мүмкін. Бұл түсініктер маркетингтің ... даму ... ... табылады.
«Нарық» түсінігі экономикалық категориялардың кең тараған түрінің
бірі екеніне қарамастан, оның бірыңғай түсініктемесі жоқ. Алғашқы ... ... сату орны ... қарастырылды. Қоғамдық еңбек бөлінісінің
тереңдеу ... ... ... ... мәні ... неғұрлым күрделі
мағынаға ие болды. Осыған орай, ... ... ... ... ... ... ... топқа нарықтың саяси-экономикалық мазмұнына
орай, нарықты еркін кәсіпкерлікке және ... ... ... ... ... ... әдісі ретінде қарастыратын
анықтамалар жатады. Екінші ... ... ... экономикалық мазмұнына
сүйеніп. оны тұтынушылар мен ... ... ... ... ... ... Бұл ... нарық тауарлар мен
қызметтерге сұраныс пен ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Маркетинг жүйесінде нарық - нақты және ... ... ... ... ... ... ... алу мүмкіндігі және
қажеттіліктері бар тұтынушылар құрайды. Сондықтан маркетингтің ... ... ... мен ... ... ... болып табылады.
Практикалық маркетингте «нарық» категориясының нақты сипаты бар ... ... ... ... ... болады.
1. Маркетингтің мәні, мазмұны және эволюциясы
Маркетингтің эволюциялық даму кезеңі ғасырдан астам уақытқа созылып
келеді. Ірі ауқымды өндіріс ... ... күрт ... ... ... және ... өткізу әдісі ретінде ол, ... ... ... ... ... ... де пайдаланыла бастады. XX
ғасырдың 60-жылдары маркетинг ғыльши негізделді және ... ... ... ... ... ... ... кең қолданылды, 70-жылдары
өнеркәсіпте белсенді пайдаланылды, ал 80-жылдары қызмет көрсету саласына
және ... емес ... де ... ... ... ... «market» (нарық) сөзінен шыққан, ал «инг»
жалғауы нарық жасаушы немесе нарық аумағындағы қызмет дегенді ... ірі ... ... ... және бәсекелестіктің күрт
шиеленіскен жағдайында ... ... мен ... ... ... ... ... дамуының бірінші кезеңі XX ғасырдың басы-нан бастап ... ... ... ... Бұл ... маркетингтің мақсаты -
тауарларды ұтымды өткізу, тездетіп сату және ... ... ... ... Бұл ... ... ... кең қанат жайған
маркетингтің өндірістік, содан соң өткізу тұжырымдамалары ... ... ... қатар каіштал шоғырлануы мен
орталықтандырылуы ... ... ... ... ... ... ... ретіиде бөлініп шықты. Ал оқу пәні ... ... ... ... ... ... ... және Калифорния уни-верситеттерінде
жүргізіле бастады.
Елуінші жылдары маркетингті тауар ... ... ... ... нарықтың өзгермелі жағдайларына бейімделген ... ... ... ... ... ... ... бағдарын түпкілікті
жоғалтып, фирма компаниялардың жұмысының мен әр түрлі жақтарын да ... ... және ... ... ... бір ... айналды.
Оның институционалдық қалыптасуы және ұйымдық ресімделуі бір ... ... 1926 жылы ... ... және ... ... ... ол 1973 жылы Американдық маркетинг ассоциациясы деп өзгертілді.
Кейіннен мұндай ұйымдар Батыс ... ... және ... ... ... ... ... 1960-1970 жыл-дарды қамтыды, осы
кезеңде маркетинг тұтынушылардың ... ... ... теориясы
мен тұжырымдамасының құрамдас бөлігі ретінде қарастырыла бастады. Бұл
компаниялардың ... ... ... қағидалары негізінде жүзеге
асыру ғылымының негізін қалады, ол «басқарудың нарықтық теориясы» деп ... ... ... ... ... дамуының үшінші
кезеңіне аяқ басып, бизнестін философиясына ... ... ... зор ... ... оның ... түрлері мен тауарларға толуы,
бәсекелестіктің өршуі, ғылыми-техникалық прогрестің өсуі, маркетинг мәнінің
түрленуіне әкелді - оны ... ... ... ... зерттеу мен оған
бейімделудің жолын іздейтін және фирманың барлық қызметін біріктіретін
корпоративтік ... ... ... ... бастады. Бұл кезеңге
маркетингтің дәстүрлі және ... ... ... ... ... ... артуы тән болды.
Менеджменттің әйгілі маманы Питер Друкердің ұйғарымы бойынша: «Бизнес
мақсатының тек бір ғана дұрыс ... бар, ол - ... ... ... ... мен оның ... ... фирма өз өнімі туралы
не ойлайтыны басты мәселе емес. Өзінің сатып алатын тауары ... ... ... оның ... деп нені есептейді, осының барлығы бизнестің
мәнін анықтап, түпкілікті ... ... ... ... жету ... ... ... іс-әрекеттің қозғаушы күші, оның төңірегінде
маркетингтің саясаты мен стратегиясы жасалады. ... ... келу үшін ең ... оның ... ерекшелігінің маңызы мен нақты
бір қажеттілікті қанағаттандыратын мүмкіндігін ескеру керек.
Тауар - бұл ... ... ... ... ... ... ... Тауарлар материалды (шикізат, машиналар, құрал-
жабдықтар, азық-түлік) және материалды емес (қызмет, ... ... ... және оны ... ... ... ... маркетинг теориясында маңызды орын ... ... ... Айырбас - өндірушілер мен ... ... ... жүзеге асырылатын қоғамдық байланыс түрі. Айырбас
жүргізу үшін екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... бар ... және ... қатар айырбастауға деген ниет
болуы тиіс. Екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Мәміле - белгіленген шартқа байланысты тауар мен ... ... ... үшін екі ... ... ... өзара келісімі. Мәміленің екі
түрі бар: ақшалай, мұнда тауарлар ақшаға айырбасталады, ... ... ... тек ... ... ... негізінде жүзеге
асырылады. Бартерлік мәмілелер толық ... ... тән. ... ... ... алғашқы кезеңінде экономикалық дағдарыс,
кәспорындардың ақшалай ... ... ... ... ... мәмілелер экономикада елеулі роль атқарды.
Маркетинг жүйесінде сұранысты зерттеу - нарықты кешенді зерттеудің
басты ... ол ... ... ... ... мүмкіндік
береді. Фирманың нарықтағы табысты жұмысы тауарға сұраныстың сипатын және
күйін мұқият анықтаумен және оның ... ... ... ... - ... алу ... бар ... Сұраныс адамның
қажеттілігін ғана емес, ең бастысы оның ... ... ... ... ... де ... екі деңгейі бар: жалпы нарықтағы (немесс ... ... ... ... ... ... ... - бұл фирма және тауар маркаларының ... ... ... мен ... ... ... нарығында қолданылатын жалпы
сату көлемі.
Өнімге (немесе маркаға) сұраныс — фирманың нарықтагы үлесіне сәйкес
келетін, тауар нарығындағы сұраныс ... және ... ... ... ... ... және қарама-қайшылык бар екенін атап өтуіміз қажет.
Қажеттілік - мағынасы кең ұғым. Сұраныс қажеттіліктің бір бөлігі және
ол тұтынушының сатып алу ... ғана ... ... ... ... ... ... мен талабын да білдіре алады.
Негізінен маркетинг адамның жаратылысына тән ... ... оның ... және ... ... байланысты пайда болған
қажеттіліктеріне әсер ... ... ... ... және
технологиялық ортаның даму деңгейіне және табиғатына байланысты ... ... ... ... Абсолютті қажеттіліктерге қарағанда,
салыстырмалы қажеттілікті толық қанағаттандыру мүмкін емес, өйткені олардың
деңгейі жоғарылаған сайын, ... ... ... ұмтылыс пайда
болады. Әлеуметтік және басқа факторлар сияқты маркетинг те үнемі дамуда
және өзгерісте болып ... ... даму ... ... ... және басқа да ғалымдар, аталып өткен экономикалық
категорияларды пайдалана отырып, маркетинг теориясын, оның түсініктемелік
аппаратына ... және ... ... анықтамаларын енгізе отырып,
дамытты. Мұқтаждық адамның табиғатына тән, ол адам ... ... ... болмаған жағдайда орын алады. Маркетинг
тұтынушының тілегі мен ... және ... ... ... тауардың тартымды болуы мен әйгілі болуын қамтамасыз етеді.
Өзінің эволюциясы кезінде ... ... ... ... ... сәйкес маркетинг мәніне деген көзқарастар
өзгерді, оның көптеген ... ... ... ... мәліметтері бойынша, бүгінгі күні маркетингтің 2000-нан ... бар. ... ... М. ... ... ... ... (хамелеон), не айтқың келсе, соны білдіре ... ... ... ... ... ... оған әр ... сипаттағы анықтамалар беруде.
Маркетинг теориясында анықтамалардың екі тобын бөліп көрсетеміз, ... және осы ... ... ... тауарлар мен
қызметтерді жылжыту процесіне баса ... ... ... ... ... мен мамандардың көзқарастары
өзгеріп отырады. Ф. Котлер алғашында маркетингті «Фирмаға үзақ ... ... ... ... ... ... тұтынушыға бейімделген өндірістік-
өткізу әрекеті» деп сипаттаған ... ... ... оны «тауарды
өндіру, оны тұтынушыға ұсыну және ... ... жеке және ... ... мен ... қанағаттандыруға
бағытгалған әлеуметтік және басқару процесі» деп көрсетті.
Бұл ұғымға сан ... ... келу ... қазіргі кезеңде әр
түрлі аспектіде қарауға әкелді, - ол - ... ... ... ... ... және ... идея», «өндірістік - өткізу
қызметін басқару жүйесі», ... ... ... мен ... ... ... әлеуметгік
процесс», «коммерциялық қызмет», «менеджменттің кірікпелі қызметі», «сатып
алушылар-дың талаптарын ... ... ... ... және ... ... «фирманың бәсекелік басымдылыққа жету және
бәсекеге қабілеттілігін арттыру тәсілі», «өндіруші мен ... ... ... ... ... ... ден қарастырады. Бұл
анықтамалардан, ... көп ... және әр ... ... ... ... шетелдік және отандық ғалымдар ұсынған неғұрлым жиі
кездесетін анықтамаларын талдай ... ... ... ... былай
топтастыруға болады.
1. Маркетингті тауарлар мен ... ... және сату ... ... ... ... ... қызметіне және тауарды
нарыққа жылжытуға назар аударылады. Бұл көзқарас ... ... ... ... ... сату және ... ... Осыған орай,
Ф.Котлердің «өткізу - маркетинг мұзтауының ұшар басы ... ... бірі ... ... ең ... де емес» деген сөзін
келтіргеніміз жөн.
2. Маркетинг менеджменттің маңызды міндеті ... ... ол ... ... - ... ... басқару жүйесі деп
беріледі. Бұл амал - тәсіл ... ... ... ... ... ... Маркетангті менеджмент доктринасына ұштастыру,
нарықгық қатынастарды тиімді қалыптастыру құралы ... ... ... ... ... ... Маркетинг - қазіргі бизнес философиясы, ... ... ... ... мен ... ... бағытталған
мақсат. Мұндай көзқарасты ұстанатын ... ... - ... ... қарастырады, бірақ мұнда оның мақсаттары
тым мінсіздендірілген (идеализированы). Бұл көзқарас ... ... ... ... ... қызметіне сәйкес келеді.
4. Маркетингті адамдардың мұқтаждықтары мен ... және ... ... ... ... ... анықтамалар. Бұл көзқарастар маркетингтің әлеуметтік сипатын
көрсетеді.
Маркетингтің теориясы мен тәжірибесін зерттеу, оларды сынай үғынып,
мағынасына ... ... ... ... ... ... оның ... әдістері мен міндетті қызметтерін
сипаттауға мүмкіңдік берді. ... - бұл ... ... ... ... ... мен қажеттіліктерін қанағаттандыру
жолымен бәсекелестік қабілеттілігін арттыру арқылы ... ... ... және ... ... Бұл ... ... екі жақтылығын
бөліп көрсетеді, ол екі ... ... - ... және ... аспектіде маркетинг адамдардың қажеттілігін ұқсастыру
және қанағаттандыру арқылы пайданы көруге бейімделген бизнестің идеясы мен
философиясы ретінде сипатталады.
Ұсынылған ... ... ... ... ... ... ол маркетинг қамтитын барлық мәселелерден тұрады,
сонымен бірге бұл қызметтің ең ... ... - ... ... ... айырбас қатынастары механизмі арқылы қанағаттандыру.
Маркетингтің қағидалары мен ... тек ... пен ... ғана ... ... ... ... өрістерінде қолданылады.
Сондықтан маркетинг объектілері тек қана тауарлар мен қызметгер ғана ... емес ... ... Ай және ... Крест қоғамы), жеке аймақтар
(Ыстық көл), идеялар (қоршаған ортаны қорғау) және ... да ... ... бола ... ... ... емес ерісте де пайдаланылуы мүмкін. Әр
түрлі қоғамдық ұйымдар және мекемелер, ауруханалар, ... ... үйі, ... ... ... ... өзіне клиенттер үйіруге
және оларды өздерінде қалдыруға тырысады. Мұнда маркетинг әдістерін қолдану
қажеттілігі туындайды, ол тұтынушыларға қызмет көрсету мен баға ... ... ... ... ... ... және тұжырымдамалық екі жағы бар:
Қызметтік тұрғыдағы маркетшг - ол бұл ... ... ... ... ... қызметін ұйымдастыру және оның бәсекеге
қабілеттілігін жоғарылату үшін жүзеге асырылатын қызметтер жүйесі. ... ... ... ... ... ... ... қарастыры
лады.
Тұжырымдама ретінде маркетинг қатаң бәсекелестік ... ... ... болуынан және тауарлар ассортиментінің жылдам жаңаруына
байланысты туындаған. Осының нәтижесінде ... ... ... өзінің тауарларына бос тауаша (ниша) іздеу, ... ... ... және оны ... ... ... жағдайда маркетинг фирмалардың стратегиясы мен ... ... ... философиясы болып табылады.
Тұжырымдамалық аспектіде маркетингі кез ... ... ... ... және ... ... деп атап көрсетуге болады. Бұл мәкі
бойынша маркетинггің идеологиялық және саяси жағдайы.
Маркетингтің ... ... ... ... - ... ... табылады, оны алғаш рет американ ғалымы Н. Борден
ұсынған, ... Дж. ... ... Е. ... Ф. ... дамытқан, Оның
негізінде қазіргі кездегі маркетинг тұжырымдамалары ... ... ... деп ... ... профессоры Нейл Борден 1957 жылы «маркгтинг-
микс» (маркетингтік ... ... ... оның негізін тауар, баға,
сауда маркасы, жарнама, жылжыту және маркетингтік бағдарламаны ... ... ... ... ингредиенттер құрады. Алдымен, Н.
Борден 12 ... ... ... ... Е. ... ол ... ... дейін қысқартты. Н.Борденнің ойынша, маркетингтік
қоспа элементтерінің арақатынасы сатып алушылардың мінез-құлқы мен ... ... ... және ... рөлінен тұратын нарықтық
күштердің әсер ету дәрежесіне байланысты болады.
Мичиган университетінің професеоры Е. ... ... ... отырып, 1960 жылы төрт ... ... ... ... ол ... «р» әрпінен басталатын өнім, баға, орын ... ... ... ... Бұл ... ықшамдылығы және
сыйымдылығы, оны қабылдаудың қарапайымдылығы, құрылуының логикасы оны
теоррияда және ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік берді.
Бұл тұжырымдаманы алғаш рет ... ... ... ... ... ... көптеген шетелдік
оқулықтардың мазмұны жасалған, оны нарыққа бейімделген ... ... өз ... қолданады.
Сонымен қатар, «Р»-лар саны қолдану аумағына ... ... ... ... - «4Р», ... ... өрісінде - «5Р» (5-Р - регзопаі),
халықаралық маркетингге және саудада - «6Р» үлгісі қолданылады.
Бұл үлгі элементтерінің санын көбейту ... ... ... ... ... ... «4Р» ... кіреді және оның элементтерінің
түсіндірмесі ... ... ... ... «4Р» ... басқа
нарықтык мүмкіндіктерді талдау, маркетингтік ... ... ... маркетингті жоспарлау және бақылау кіреді. ... ... ... маркетинггік қызметінде маңызды роль атқарады.
Қазіргі әлеуметтік-экономикалық жағдайда ұйымдар қызметінде, әсіресе
қаржы-қаражаттың жетіспеушілігіне байланысты фирманың ... ... ... ... ... ... анықтау маңызды
тәжірибелік орын алады. Бұл үлгінің жеке элементтерінің салыстырмалы мәні
ұйым типіне, тауар ... жәңе оғаң ... ... ... ... Мәселен, стандартталған өнімдер маркетингі үшін тауар саясаты
аса ... ... ... ... тауарлары үшін оның ... зор. ... ... ... ... ... белгісін
көрсететін заттар үшін шешуіпі мәңі жоқ, ал ... ... ... ... оның релі ... ... ... тгауарларға қарағанда, тұтыну тауарларына қатысты жарнаманың мәні
өте жоғары.
Маркетинг-микс ... - ... ... ... бұл маркетинг шараларын жоспарлау, ұйымдастыру,
үйлестіру, бақылау және аудитпен ... ... ... ... өндірушіге және тұтынушыға ықпал ету тұрғысынан қарағанда
маркетинг ролі мынада.
Тиімді ұйымдастырылған маркетинг ... ... жол ... және ... ... ... жағдайында баяндылығыи
арттырьш, нарықтағы бәсекелестік қабілетін ұштайды.
Маркетинг тауарлар мен ... ... ... пен ... ... ендіруші мен тұтынушылардың өзара ұзақ ... ... ... мен ... жету ... ... арттыруға ықпал етеді.
Тұтынушының қажеттіліктерін зерттей келе ... ... ... ... ... рөлі ... маркетингтің неғізгі сипаттарын, белгілерін, табиғатын
талдай келе, оны: қазіргі бизнес философиясы мен ... ... ... ... саласы; ойлау жүйесі және ... ... ... ... ... ... сала деп ... Маркетингтің осындай белгілері Қазақстан экономикасының әр ... ... ... ... ... және ғылым саласы ретінде шапшаң, қарқынды
дамуда, бұл маркетинг ... ... ... қызметкерлерді дайындап
шығару, ғылыми-зерттеу жұмыстарды орындау мен ... өзін ... ... ... ... көптеген ғылымдар тоғысында тұр, әсіресе әлеуметтану және
психология ғылымдарының ... ... оның ... ... ... тұрғыдан қарағандағы сатып алушының мінез-құлқын
зерттеу болып ... ... ... ... және ... ... да жатқызуға болады, өйткені оның зерттеулері ... ... ... экономикасы мен ... ... ... 60-шы ... басында мінез-құлық ғылымы негізінде
қалыптаса бастаған тұтынушылардың мінез-құлқы туралы ғылымның маркетинг
құрамында ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдамалары
Маркетинг нарықтық экономикалық жүйеде орны бар ойлау стилі, іргетасты
қалайтын қондырғы немесе басқару философиясы сиятқты кәсіпікерліктің де ең
негізгі ... ... ... ... ... ... басты
мұраты - сатып алушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру және осының
негізіңде оның өсу мен мол ... табу ... ... ... ... мен ... ... тұжырымдамалар
белгілі:
• өндірістік;
• тауарлық;
• өткізу ... ... ... қоғамдық немесе ... ... ... тұжырымдамалар американдық экономиканың дамуының белгілі бір
кезеңдерін, сонымен қатар ... ... ... ... жатқан
экономикалық және саяси өзгерістерді сипаттайды. Оларды практикалык ... ... ... ... ... ... ... шығу көздері, маркетингтің шоғырлану дәрежесі нарықтағы
бәсекелестік деңгейі сияқты көптегеи факторлар әсер ... бұл ... ... ... ... ... ... сәтті қолдана білді.
Көптеген экономикалық ақпарат көздерінде ... ... ... ... ... ... пайдаланылмады
делінеді. Алайда маркетингтің кейбір элементері сол жылдары да қолданылды
деген жөн. Кеңес ... ... ірі ... кәсіпорындарында
сұраныстың ұсыныстан басымдылығына байланысты ... ... ... ... ... ... ... өндіру оның өзіндік құнын
төмендету есебінен арзан өнім шығаруға мүмкіндік берді. ... ... ... мен ... әрдайым ескеріле бермегендіктен,
көптеген тауар түрлері артық өндірілді, олар өз тұтынушысын таба алмай,
мөлшерден тыс ... және ... ... әкеп ... ... тауарларға қарағанда тұтыну тауарларына ... ... ... ... - ... әрекеттесу
маркетиигік, арзан бағамен сатылатын жаппай тұтыну ... ... ... ... ... ... жаппай өндіріс және жаппай
тұтыну дәуіріне ... ... Бұл ... ... ... талап етеді:
• сұраныс ұсыныстан жоғары;
• халықтың көп бөлігінің табысының төмендігіне байланысты шығарылатын
тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... саны ұлғайған сайы, өндірістік шығындар
төмендейді, ол, өз кезегінде ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді;
• үлкен және тұрақты нарықтың ... ... ... ... ... мысалы ретінде Генри Фордтың автомобиль
компаниясының кәсіпкерлік қызметін атап өтуге ... Оның ... ... ... хмаркетинг тұжырымдамасының мәні - «Т» модельді
автомобильді ендіру технологиясын жетілдіріп, оның өзіндік ... ... ... ... бұл енім ... қол ... ... тудыруында. АҚШ ... күрт ... осы ... жаппай өндіруді талап етті, осы мүмкіндікті Г. Форд қолдаяа
отырып, автомобильді қалың көпшілік тұтынушылардың қолы жететіндей етті.
Маркетингтің ... ... - ... ... және ... ... ... мақсат деп қояды. Бұл тұжырымдаманың негізгі
қағидасы - тұтынушыны өзінің ... ... ... ... тауарларынаы асып түсетін тауарлар мен қызметтерге ... ... ... және ... ... ... тауарларға
ықыласты пейіл танытады. Сондықтан фирманың барлық күші ... ... ... Бұл ... ... ... - ... басы бүтін айналысу «маркетингтік алдын ... ... ... ... ... бизнес мектебінің профессоры Теодор Левитт
өзінің осы мәселеге ... ... ... ... болжай
алмаушылығы» деп атаған. Ол американдық ... ... ... осы компаниялардың иелері тек теміржол бизнесімен ғана айналысып,
көліктің бәсекелес түрлері пайда ... ... қапы ... деген түйінге
келді.
Өткізу немесе сауда тұжырымдамасы ұйымдарды мынандай мақсаттарды
орындауға бейімдейді: өндірілген ... ... ... ... ... бойынша жоспарды орындау. Өндірушілер және сатушылар өз қызметін,
маркетингтің барлық құралдары мен ... ... ... ... және ... Осы ... ... өндірушілер
тауарлар тапшылығында және монополия жағдайында жұмыс істейді. Бұл
тұжырымдаманың ... ... ... тауар өндірісіне және ... ... ... екі ... ... ... ... табылады. Өткізу мәселелері АҚШ-та және Еуропада XX ғасырдып
30-жылдар басында ... ... ... ... ... ... ... нарықта өткізу ... ... ... ... ... маркетингтік қызметін жүзеге асырады.
Маркетингтік тұжырымдама қазіргі таңдағы жаңа тұжырымдама ретінде
өткен ғасырдың 50-жылдары ... Оның мәні ... ... ... ... ... тұтынушының қажеттіліктері мен мұқтаждықтарын анықтау
және оларды ... ... ... мен ... ... ... ... объект - фирманың мұқтаждықтары ... бар ... ... Демек, маркетингтік тұжырымдама -
клиенттердің мұқтаждықтары мен ... ... ... ... бір ... біріктіру және оларды бәсекелестермен салыстырғанда
тауармен ... ... ету. ... ... ... -
король!»; «Клиенттің айтқан сөзі әрқашанда дұрыс»; «Тауарды емес, клиентті
жақсы көру керек» деген сияқты ұрандар бейнелейді. Бұл тұжырымдаманы ... ... ... ... «Мсdonalds», «ІВМ», «Ргосіег & ОагпЫе», «Соса-
Соlа», «Асііда8» және т.б. компаниялар өз ... ... » ... даму ... ең ... ... ретінде
келтіруге болады. Рэй Крок есімді кәсіпкер 1955 жылы ағайынды ... ... ... гамбургер мен туралған бифштекстерге мамандалған
шағын мейрамханаларыыың жұмысыиа көңіл ... ... ... ... ... ... қуырылған картоп пен сүт коктейлін
дайыидау жылдамдығы және де ... ... ... ... «Fast food» ... ... әзірлеу идеясына қызыққан Крок ... ... ... ... қүру ... өз қызметін ұсынды. Келісім
нәтижесінде бизнестің жаңа түрі - ... дами ... ол ... ... ... ... ... ағайынды
Макдональдттар жалпы түсім көлемінің ... ... ... ал Крок ... ... атын сату құқығына ие болды. Франшизалық серікке сауда аты
150 мың долларға ... 20 жыл ... ... ... Бес ... ... осындай мейрамханалардың 228-ін құрды, ал қазіргі кезде жер жүзіндегі
олардың/саны 10 мыңнан.астам, Крок маркетингтік ... ... ... ... ол ... тілінен аударғанда «сапа-қызмет
көрсету-тазалық-құндылық» дегенді білдіреді.
Ф. Котлердің анықтамасы бойынша, маркетинг тұжырымдамасы төрт китке
негізделген ... ... ... ... ... мен
қажеттіліктерін білу, интегралданған ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыруға бейімделген компанияның
барлық бөлімшелерінің үйлесімді жұмыс істеуін интегралданған ... деп ... ... маркетинг екі деңгейден тұрады.
Бірінші деңгей - маркетиңгтік қызметтерді аткару ... әр ... ... ... әрекеті.
Екінші деңгей компанияның әрбір қызметкерінің әрекеті' ... ... ... ... орай Hewlett ... ... ... Д. Паккардтың ойыңша «Маркетинг өте маңызды,
сондықтан оііы маркетинг бөліміне басыбайлы етіп түгел бере алмаймыз».
Көптеген ... ... - ... табу, ал маркетинг
тұжырымдамасы осы ... ... ... арқылы жетуге
көмектеседі. Тұтынушыларға сатып алған тауары мен қызметінің ... ... ... және олар ... ... ... сапалы болғанып
қалайды.
Қогамдық немесе әлеуметтік-этикалық маркетинг ... ... ... ... және тұтынушылық қозғалыстардың күшеюіне
байланысты дамыған. Бұл тұжырымдама мынадай сәйкестеңдірілген үш ... ... ... ... олар ... ... ... қажеттілігі және
қоғам мүдделерін қанағаттандыру. Әлеуметтік-этикалық тұжырымдама негізінде
тұтынушылар мүддесі (consumer's satisfaction), қоғамның игілігі (community
welfore), ... ... ... profit) ... бұл ... деп те ... Ол ... ортаны жақсарту императив ретінде
болуын және кәсіпкерлік қызметтің қоғамның даму мақсаттарына сай ... ... Бұл ... ... орта экологиясының бүзылуына, табиғи
ресурстардың жетіспеушілігіне, халық ... ... және ... ... ... ... байланысты дамыды. Ф. Котлер тұтынушылар
құқығын ... ... ... ... «Coca Cola» ... өте ... мысал келтірген (16, 66 - б).
1970 жылдары тұтынушы құқықтары мен ... ... ... ... ... ... тақты.
1. «Coca-Cola» сусынының нәрлілігі аз.
2. Оның ... қант және ... ... ... зиян ... ... қолданылатын бромдалған өсімдік ... ... ... және сәндік заттарының сапасын бақылау
басқармасының зиянсыз деп есептелетін ... ... ... «Cola» ... кофеиннің көптігі тырысу, ұйқысыздық, асқазан-
ішек құрылысы ауруларына, талшық тініндегі өзгерістерге әкелуі мүмкін.
5. Қайта өңделмейтін ... ... зор ... ... ... ... биохимиялық ыдыратуға келмейтін материалдардан жасалады және қоршаған
ортаның ластануына әкеледі.
Осындай және осыған ұқсас жағдайлар нәтижесінде ... ... ... ... сипатталған тұжырымдамалардан басқа, ғалымдар алтыншы
тұжырымдама ретінде өзара әрекеттесу маркетингі тұжырымдамасын ұсынуда. Бұл
тұжырымдама ... ... ... мен ... арасындағы
өзара қарым-қатынасты жолға қойып, оған қолдау көрсететін үдеріс ретінде
қарастырады. Мұндай қатынастар материалдық, ... ... ... ... ... маңызды ресурс ретінде есептеледі.
Әлеуметтік-этикалық (қоғамдық) маркетинг негізінде қоршаған ... ... ... ... ... ... ... Ұйым
қызметінің экологиялық аспектілері және өндіретін өнімдердің экологиялық
қауіпсіздігі оның ... ... ... ... ... табылады.
Маркетинг тұжырымдамаларының жіктелуі шартты сипатта болып келетінін
атап өткен жөн.
Қазақстандық ... ... ... емес, негізінен
қызмет ету түрі ретінде дамуда.
3. Маркетинг түрлері және олардың Қазақстанда даму тенденциялары
Тәжірибеге сүйенетін болсақ, ... ... ... ... де ... ... ... негізінде маркетинг түрлерін
жіктеу белгілері арқылы жүйелендіруге болады. Ғылыми-теориялық негіздерді
талдау және синтездеу ... ... ... ... ... біз ... ... қолдана отырып, маркетинг түрлерін
жүйелендірдік (1-сурет).
Экономикада пайдалану деңгейше байланысты ... ... ... деп бөлуге болады.
Макромаркетинг теориясының эволюциясын талдаған Дж. Шит, Д.Гарднер,
Д.Гаррет сияқты американдық ... оның пәні ... ... ... мен қоғамның өзара қарым-қатынасын есептейді, ал 60-80
жылдары аралығында оған көп назар аударылуы себебін сол ... ... және ... ... ... пен ... ролінің
артқандығымен түсіндіреді.
Макромаркетинг қажеттіліктерді қоғам деңгейінде талдауға және олардың
тауарлық нарықтардың дамуына ... ... ... ... ... макромаркетинг мәселелері микромаркетингке қарағанда, ... ... және ... ... жүйе ... ... Дж. Фиск ... экономикалық ресурстарды
пайдалануға жұмылдыратын технология ... және ... ... ... ілім ... сипаттайды. Ж-Ж. Ламбен макромаркетингті
тұтынушылардың талап-тілегіне орай өндірісті, кәсіпкерлік пен ... ... ... отыру жүйесін қа-лыптастыратын экономикалық
демократия факторы ретінде сипаттайды.
Осы анықтамаларды ... ... ... ... маркетинг
жүйесінің қызметтерін, тауар нарығының даму ... ... ... ... ... нарық
сұранысының даму тенденциясын зерттеу, мемлекеттік мекемелер және қоғамдық
ұйымдар мен кәсіпорындардың өзара ықпал етуінің ... ... ... Макромаркетинг шегінде пайда болатын ... және оның ... даму ... ... ... және ... ... және бөлшек сауда желісін тиімді орналастыруды
негіздеу, тауарлардың баға индексінің серпінін ... ... ... ... ... ... ... және қызмет маркетингі,
экономика саласындағы маркетинг деп, екі ... ... ... болады.
Маркетингтің теориясы мен тәжірибесі өзінің пайда болу кезінен бастап
микроэкономика деңгейінде басымырақ дамьь дьу, оның ... ... ... ... ... және ... ... қатынастары
қарастырылады. Микромаркетинг - кәсіпорындардың, ... ... ... ... ... ... мақсатталған маркетингтік
қызметі.
П.Диксонның «маркетингті басқару - мәні ... ... ... ... келісуіміз керек. ... да, ... ... ... ... байқаймыз. Кез ... ... ... ... ... де ... негізінен фирмалар
мен компаниялар қызметінде қолданылады.
Экономикалық субъектілердің микромаркетингті пайдалануы және ... ... сол ... ... даму ... ... микромаркетинг экономиканың қазіргі даму
денгейінің ... ... сай ... ... ... ауқымдары өте кең, оның қағидалары мен әдістері
тек өндірісте ғана емес, ... ... ... ... адам
түлғасына да қатысты пайдаланылады.
Маркетингтің қолдану аумақтарын ... ... оның ... ... ... өнеркәсіп, тұтыну, қызмет көрсету және
коммерциялық емес ... ... ... ... ... Осылардың
әрқайсысы сәйкес нарықтардағы маркетингтік қызметті сипаттайды.
Нарықтық экономика жүйелеріндегі маркетингтің ең ... ... ... ... Ол ... мен отбасыларынан тұратын түпкі тұтынушылар
және фирмалар ... ... ... ... маркетингтің объектісі өндірістік мақсатқа арналған
тауарларды өндіруші кәсіпорындардың ... ... ... ... өнеркәсіптік маркетингтік үлесі 26%-ті қүрайды
және оның өсу ... бар. ... ... мен ... нарықтық
экономикалы елдерге, оның ішінде экономикасында ... ... ... ... Қазақстанға да тән.
Өнеркәсіптік және тұтыну ... ... ... өндіріс
құралдарын және тұтыну тауарларын тұтыну сипаттары, өткізу арналары, тауар
қозғалысы, коммуникациялардың ... ... ... бар. Өнеркәсіптік маркетингтің ерекшеліктері әдебиеттерде
толық сипатталған. Осылардың кейбіреулеріне тоқталып кетейік.
- ... ... ... көлемінің ауқымдығы және оларды ... ... ... мен ... ... тікелей байланысты
талап етеді. ... ... ... ... және ... ... арналары пайдаланылады, ал тұтыну ... ... және көп ... ... мүмкін.
- Өнеркәсіптік мақсатқа арналған өнімдер нарығындағы ... ... ... ... Ол ... ... болып, күштірек
ауытқиды. Түпкі тұтынушылар сұранысьшың болмашы ... ... ... ... ... ... ... күрт өзгеруіне
әкеледі.
- Сатып алушылар саны аз болғандықтан, өндірістік мақсатқа арналған
тауарлар ... ... ... ... ... болады, ол
қажеттіліктерді зерттеуді талап етеді.
Бұл ерекшеліктерді ... ... ... арналған
тауарларды өндірушілердің маркетингтік стратегияларынан көруге болады.
Азық-түлік нарығындағы бәсекелестіктің дамуы, Қазақстандағы нарықтық
экономиканың пайда ... ... ... ... ... аударылған
агромаркетингтің қалыптасуына әсер етті. 1995 жылы ... ... ... ауыл шаруашылығының жұмыстарының
қорытындылары бойынша республикалық ... ... ... терминологияны қолдануына қарамастан, олардың көбі нарықтық
механизмдерді енгізуді білмейді. Мысал ... ... ... ... ... ... Ауыл ... министрлігінің
құрылымдарының ол туралы түсініктері нақты емес», деп атап өтті (24, ... ... ... ... ... ... отандық экономиканың басқа
өрістерімен салыстырғанда, маркетингтің ... ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылық министрлігі аппаратында, агроөнеркәсіптік
кешенінің аудан дық, облыстық басқармаларында құрыла ... ... ... ... ... ерекше нәтиже берген жоқ,
өйткені оның қағидаларының дамуы үшін тауар өндірушілердің өздерінде жағдай
жасалмады.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... экономикасындағы тез
дамып келе жатқан секторлардың бірі. Дамыған индустриалды елдердің жалпы
ұлттық ... ... ... ... 2/3-тен 3/4-ке дейін жетеді. АҚШ-тағы
бұл сала болжам бойынша жақын жылдары барлық жаңа жұмыс орындарының ... ету ... ... ... ... ... ... олардың жаңа
түрлері пайда ... оның ... ең ... ... ... ... ... сақтандырушылық,
зейнеткерлік және дәстүрлі емес әлеуметтік сипаттағы қызмет түрлері жатады.
Қазақстан экономикасындағы ... ... ... және ... ... ... мен ... шаруашылығы саласындағы бірлескен
кәсіпкерліктің, делдал-коммерциялық қызмет, көтерме және ... ... ... ... ... дамуына байланысты. Осыған
байланысты ... ... ... ... мен ... іс жүзіне асыру құралы ретінде қызмет керсету ... ... ... ... ... қарқынды дамуы және осы ... ... ... ... ... ... ... әкелді.
Оның тәсілдері мен әдістері, қағидалары тауарлар маркетингімен ұқсас
болғанымен ... ... да ... ... ... ... ... тенденцияларға сәйкес,
ол әсіресе, оның коммерциялық емес ... ... ... емес ... - мемлекеттік, аймақтық, муниципалды мекемелер,
қоғамның құқық қорғау, денсаулық сақтау, ... ... ... ғылым және
мәдениет аумағындағы қажеттіліктерін қамтамасыз ететін және ... ... ... ... ... ... жатады.
Коммерциялық емес ұйымдар маркетингінің негізгі ерекшелігі - алғашқы
орынға пайда табу ... ... оның ... ... мөлшерде
өлшеу мүмкін емес. Осыдан коммерциялық емес ұйымдардың мақсаттарына сәйкес
баға белгілеу, өткізу және ... ... ... ... ... әзірлеу мүмкіндігі туындайды.
Маркетингке үдеріс ретінде ішкі екі ... тән, ол ... және ... жақтарынан көрінеді. Осы екі аспектіге
сәйкесінше маркетингтің: ... және ... ... екі ... ... ... Стратегиялық маркетинг - тұтынушылардың қажеттіліктерін
талдау негізінде бар және әлуетті (потенциалды) нарықтарды ... ... ... ... ... ... ... бірқатар өнеркәсіптік кәсіпорындардың ... ... ... негізінен жедел маркетингті қолданатынын көрсетті.
Бұл - нақты нарықтық жағдайда маркетингтік ... ... ... ... ... қатар коммуникация саясатын ұйымдастыру.
Сондықтан, біздің мамандардың түсінігінше, маркетинг теориялық және
тәжірибелік жағынан жедел түрінде ғана ... Бұл ... оны ... пайда алуға бағытталған, көбінесе жарнама-өткізу қызметін қамтитын
менеджмент құралы ретінде қарастырып отыр. Мұндай бір ... ... ... ... ... оның үзақ ... ... қамтамасыз етпейді.
Жүзеге асыру шекараларына байланысты маркетингтің ұлттық (ішкі),
халықаралық, ғаламды (глобальды) деген түрлері ... ... ... даму ... ... - ... ішкі және сыртқы нарықтарда қолдану. Ішкі маркетинг екі
аспектіде ... ... ... ... ... және ... жүзеге асырылатын маркетинг. Соңғысы фирманың клиенттерін және өз
қызметкерлерін ... ... ... ... ... көздёйді.
Қазақстандық кәсіпорындарда өз қызметкерлері ішкі маркетинг бөлігі ретінде
әзір қарастырылып жатқан ... ... ... ... ... ... мен ... пайдалану өзекті мәселе болуда. Ішкі маркетингке
қарағанда, халықаралық маркетингтің әр елдің ұлттық, экономикалық ... ... ... ... асыру өзгешелігі бар. ... ... ... ... ... ұлттық-тарихи,
экономикалық және саяси ерекшеліктерін, ... ... ... ... ... конъюнктурасын, халықаралық маркетинітің
қағидалары мен құралдарын тереңнен білуді талап етеді.
Әлемдік экономикадағы ... ... ... ... ... ... ұлттық нарықтардың ... ... ... және әр ел ... ... ... ... маркетингтің интеграциясы мен стандартына
негізделген ... ... ... дамуына ықпалын тигізіп отыр.
Әлемдік кеңістік ауқымында жүзеге ... ... ... кезінде
ұлттық нарықтардың ерекшеліктері жойылады. ... ... ... жоқ, ... ... ... экспорттық маркетинг
деңгейінде жүреді. Отандық тұтынушылар, біздің нарықта қызмет ... ... ... ... ... асырылатын ғаламды маркетинг
шараларынан әсер алуда.
Халықаралық және ғаламды маркетингтің дамуы отандық кәсіпорындар ... ... ... ... бірігуіне және шетелдік капиталды
жұмылдыруға оның ықпалы зор. Ұлттық және халықаралық маркетинг арасында аса
қатты өзгешелік ... да, ... ... әр ... ... мен ... ... мәдениеті, экономикасының өзгешелігіне
байланысты ... ... бар. ... ... ... ... ... экономикалық және саяси
тұрақсыздық, олардың заң ... ... ... ... ... ... талаптар, тарифтік және тарифтік емес ... әр ... ... ... ... айырбас бағамының
тұрақсыздығы, отандық өнімді шетелдік нарықтарға ... ... ... ... ... ... - осылардың бәрі Қазақстандағы
халықаралық маркетингтің дамуына кедергі жасайды.
Тұлғалық немесе эгомаркетинг - нақты тұлғаға қоғамның оң ... және оны ... ... қызмет. Саяси қайраткерлер, әртістер,
спортшылар, адвокаттар және бизнесмендер өзінің танымалдығын және ... ... ... ... қолданады.
Қазіргі кездегі маркетингтің маңызды түрі — ... ... ... идея ... ... ... және ... түсінігімен тығыз байланысты болады. Ғылыми әдебиетте әлеуметтік
маркетингтің қарама-қайшы анықтамалары кездеседі. Кейбір ... ... ... коммерциялық емес салада маркетингтің құралдарын қолдану
десе, ал басқалары - біртұтас әлеуметтік жүйедегі маркетингтік қызмет ... ... ... ... ... қоғам мүддесін ескере отырып
жүзеге асырылатын және әлеуметтік қатынастар ... ... ... қоса ... бағытталған. Мысалы, Қытайдағы
отбасыны жоспарлау, нақты әлеуметтік мұқтаждықтарға ... ... ... ... ... ... маркетинг негізінде жұмыс
істейтін компания, егер оның мақсаттары қоғам мүддесіне қайшы ... ... бас ... ... Моррис Қазақстан» ААҚ темекі
компаниясының, ... ... ... ... ... жарнама компаниясы
және насихаттауы, әлеуметтік маркетинг логикасына сәйкес келеді.
Өндірушінің тұтынушымен байланысына қарай тікелей және желілік сияқты
маркетингтің екі ... ... ... Қазақстанда тікелей маркетингтің сан алуан ... ... ол ... телефон, теледидар, Интернет желісі және БАҚ-
тың басқа түрлері, жаңа технологиялар көмегімен, сонымен қатар таратып сату
және дербес сату көмегімен жүзеге ... ... ... ... ең бір ... түрі - көп
деңгейлі (мультилевел - MLM) немесе ... ... ол ... ... ... ... тән, ... ондағы тауарлар өндірісі ішкі нарық-
тың нақты сыйымдылығынан көп асып түседі және оларды ... ... Оның мәні ... ... ... ... ең көп ... қамту. MLM-компанияның ерекшелігі ол ... ... және ... сату ... ... ... алушы болып табылатын дистрибьютерлер жүзеге асырады. Олар өз кірісін
өткізу арнасының тұтынушылық желісінде өнімдерді сатудан алады. ... ... ... жоғары деңгейдегі мүшелеріне төлем төлеуге
жіберіледі. Желілі маркетинг тауарларды ... ең ... түрі ... ... дәстүрлі өткізу арналарын бақылайтын фирмалардың нарыққа
енуге жасаған кедергілерін айналып өтуге мүмкіндік береді.
Маркетингтің бұл түрін Қазақстандағы нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... оңтайлы қолданған, ол
косметика, медициналық препараттар, түрмыстық ... ... ... ... ... ... ... болатын.
Жіктеу белгілерінің бірі - ол тауарлар мен қызметтерге сұраныс
жағдайы. Оған ... ... ... түрі бар, ... ... -
нарықтағы сұраныс жағдайын зерттеу және оларды ... ... ... ... егер ... бәрі немесе көбі бұл тауарды
қабылдамаған жағдайда болады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда конверсиондық
маркетинг туындайды, оның міндеті - ... ... ... ... ... оның ... ... бағасын төмендетіп, жылжытудың неғұрлым
тиімді түрін қолдану.
Ынталаңдырушы (креативный) маркетинг - ... ... жоқ ... төмен болғанда пайдаланылады. ... ... ... тауарды
білмегенде немесе оның қасиеттерін қажетсіз деп санағанда туыңдайды.
Ынталандырушы маркетингтің құралдары - ... күрт ... ... ... ... ... ... маркетинг - ол жасырын (болуы ықтимал) сұраныс, ... бар ... ... ... пайдаланылады. Мұндағы
маркетингтің міндеті - ықтимал сұранысты нақты сұранысқа айналдыратын ... ... ... ... - тұтынушылардың қажеттілігі мен
үмітіне сәйкес өнімдерді ... ... ... ... және ... ... ... төмендегенде қолданылады. Оның төмендеуі нарықтың
осы тауар түріне толығуы салдарынан болуы мүмкін. ... ... ... тауарға қосымша жаңа қасиеттер қосу және жаңа өткізу
нарықтарын табу арқылы сұранысты тудыру. Мысал ретінде, шылым шегуге ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұл кезде темекі өнімдеріне сұраныс күрт төмендеді, ол
құрамында зиян-ды ... аз ... ... ... болуына әкелді.
Синхромаркетинг - құбылмалы ... ... ... ... ... ... ... еүраныстың маусымдық және
басқалай құбылуынан ... ... ... ... ... ... тауарларға сұраныс, нарық коньюнктурасындағы циклдік өзгерістер.
Сұранысты тұрақтандыру үшін шығарылатын ... ... ... икемді
бағалар мен жылжытудың тиімді әдістерін пайдалану қажет.
Толық құнды немесе оңтайлы сұраныста қолдаушы маркетинг ... ... - ... талғамы жүйесінің өзгеруін ескере ... ... тыс ... ... оның ... ... ... мен тауарлық ресурстарынан асып түссе, ... ... ... ... өте ... ... ол тауарды жоғары
бағамен сатуға, ... ... ... ... ... тауар нарықта
аз болғандықтан, тұтынушының компанияға деген көзқарасы теріс болуы мүмкін.
Сондықтан демаркетингтің мақсаты - ... тыс ... ... ... ... бағаны жоғарылату, жарнаманы қысқарту, басқа фирмалардың
өндірістік ... ... ... ... негізгі құралдарын
қолдану қажет.
Иррационалды сұраныс денсаулыққа зиян, қоғам көз-қарасы тұрғысынан
алғанда орынсыз, ұтымсыз ... ... ... ... шылым,
порнография). Мұндай жағдайда қарсы әрекет етуші ... ... ... - ... күрт ... ... ... оларды
пайдалануды шектеу жолымен адамдарды зиянды өнімдерді тұтынудан бас тартуға
сендіру.
Міне ... ... ... ... ... ... барлық түрі біртіндеп дамуда. Өнеркәсіптік маркетингке
қарағанда, ... ... ... ... жедел
маркетинг, макромар-кетингке қарағанда, микромаркетинг кең қолданыс тапқан.
4. Маркетингтің қағидалары және ... ... ... ... ... ... ... нақты
қағидаларға негізделеді. Оларды білу, ... ... ... ... ... сұранысын өз уақытында айқындап, тауарларыи олардың
қажеттіліктері мен ... ... ... береді.
Қағида-теория мен ғылымнан шығатын үйғарымдардың негізі немесе ... ... ... ... ... ... ... заңдылық.
Маркетингтің қағидалары - маркетинг дамуының тұрақты заңдылығын сипаттайтын
негізгі ережелер.
Маркетингтің мынадай қағидаларын бөліп көрсетуіміз керек:
1. ... ... және ... ... ... ... кәсіпорынның өндірістік бағдарламасын қалыптастырудың негізі ... ... ... мен ... ... және маркетингтік зерттеулерді жүйелі түрде ... ... пен ... ... ... ... ... өндірістің тұтынушылық сұранысқа бейімделуі.
Өндірістің қызмет етуі сұранысқа байланысты, сондықтан ол ... ... ... ... ... ... олардың даму тенденциялары туралы нақты білімге сүйеніп, жүзеге
асырылуы тиіс. Бұл ... ... ... ... сөз болып кеткен
мынадай сөздермен бейнелейді: «Өндірілген затты сату шарт ... ... ... ... Бұл ... ... асыру нарықтағы өзгеріп тұратын
талаптар мен тұтынушы сұранысын, ... пен ... ... ... үтқырлығы мен иілімділігін көздейді.
3. Сұранысты ... және ... ... ... ... ... ... сұранысты қалыптастыру, нарыққа және
қажеттілікке әсер ету ... ... жаңа ... сәтті өтуі маңызды
проблема болып табылады. Мүны әлуетті сатып алушыларды ... ... ... мен ... ... ... ету негізінде шешу
керек.
4. ... ... ... ... Бұл ... ... ... пайда алуға жетелейтін фирма мақсаттары арқылы бейнеленеді. Осы
қағида маркетинг үдерісін тиімді ... ... ... ... ... жұмысы ... ... және ... ... болжамды бағалауға негізделген, оның даму
саясатын және ... ... ... ... ... ... ... қабылданған стратегиялық және тактикалық
шешімдеріне алынатын табыс мөлшері тікелей тәуелді.
Көптеген ... ... ... ... ... лсәне басқарушылық блоктарына жіктейді. Талдаушы қызметке
нарықты және ... ... ... және оперативтік жоспарлау
жатады, ал өндірістікке - тауарды өндіруді ұйымдастыру және олардың сапасын
жоғарылату; ... - ... ... және сату ... ... жоспарлау, ұйымдастыру, үйлестіру мен бақылау сияқты кез
келген басқарудың функциялары да жатады. Олар маркетингтің ... ... ... ... нақтыланып отырады:
- Нарықты маркетингтік тұрғыдан зерттеу;
- Маркетингті жоспарлау;
- Кәсіпорынның маркетингтік қызметін ұйымдастыру;
- Тауарлық саясаттың жүзеге асуы;
- Баға саясатының ... ... сату ... ... ... мен ... ... Кәсіпорынның маркетингтік қызметін бақылау. ... ... ... кәсіпорындардың, фирмалардың және компаниялардың
маңызды бағыттарында жүргізіледі. Маркетингтік зерттеудің ... және ... ... ... Бұл ... ... мен фирма қызметтерінің әлсіз және мықты жақтары,
тауар, баға, сату коммуникациялық саясаттары және ... ... ... маркетингтік әрекетінің басты элементі болып
табылады, соңдықтан ... ... ... ... қүру ... күрестің күшті қаруы болып табылады. Баға саясаты баға ... ... ... ... шығындарға, сұранысқа, бәсекелестерге
негізделген және нарықтық жағдайларды ескеретін бағалар жатады.
Өткізу саясаты тауар өткізу ... мен ... ... ... ... бүған көтерме және бөлшек сауда желісі арқылы
өткізу, тасымалдау, логистикалық, жабдықтау жүйесі және түпкі ... ... ... ... жарнама, паблик рилейшнз (көпшілікпен байланыс), жеке
сауда және тауарды өткізуді ынталандыру арқылы іске асырылады.
Маркетинг ... ... оны ... ... жүргізіледі және жүзеге
асатын шараларға белгілі түзетулер енгізуге жағдай жасайды, сөйтіи фирманың
маркетингтік қызметінің жемісті болуына ... ... ... негізгі мақсаттары
Экономикалық субъектілердің маркетингтік қызметінің табысты болуы үшін
дүрыс таңдалған қысқа, орта және үзақ мерзімді маркетинг мақсаттары маңызды
орын ... Бұл ... ... баса атай ... ... ... жүзетінін білмегенге қуалай соққан жел де жоқ» деген сөздерін
келтіруге болады.
Менеджменттің ... ... бірі Г. ... ... он екі ... атты ... ең басты қағида ретінде
нақты қойылған мақсаттарды келтіреді (25, 27- б).
Атақты амеркандық ғалым И. ... ... - ... ... ... отыруға және оның нәтижесін қадағалап ... ... ... ... ... сөзімен келісуге тура келеді.
Көптеген фирмалардың мақсаттары ... ... ... ... және ... қажеттіліктеріне жауап
беретін әлеуметтік мәселелерден тұрады.
Маркетингтік мақсаттар фирманың өз мақсатына жетуін қамтамасыз етеді.
Бұл мақсаттар сан ... ... және ... ... ... ... ... әр түрлі жағдайларға қарай түзетуге келетін ... ... ... ... алғашқы орын фирманың табиғи мақсаты болып
саналатын - үнемі пайда түсіру және оны көп ... ... ... ... ... ... ресейлік және қазақстандық фирмалар
пайданы өзінің қызметінің негізгі ... ... ... ... ... ... бойынша, неміс компанияларының негізгі
маркетингтік мақсаты жаңа ... ... ... оны ... ... ... табылады. Әйгілі жапондық фирмалардың стратегиялық
мақсаты ... ... ... «Sony» ... ... А. ... «Жапонияда жасалған» атты ... ... ... ... - ... деп ... (26, ... жағдайдағы маркетингтің басты мақсаты - адам факторы, бизнес
әлемінде табысты ... келе ... ... ... оны ... - ... мен ... мүратына жету үшін керек маңыздылардың
бірі деп санайды (27, 17-6).
И. Ансофф, П. Друкердіц ... ... ... ... ... бір ғана өлшемдеріне негізделуге болмайды, ... ... ... теориялық және тәжірибе жүзінде кедергі ... ... ... ... ... бір ғана ... болмауы керек, оның
бір бүтағы фирманың пайдасы болатындай мақсаттар «векторын» пайдалану керек
(28, 91). Мақсаттар ... ... олар ... таза ... ... ... ... барынша көбейтуді (максимилизациялауды) ұсынды.
Пайда алу фирманың қысқа мерзімде табысқа ... ... ... және ол үзақ ... ... іске асыруда жарамсыз. ... ... ... ... ... ... ... ұйымның бағдарлық құндылықтарын қайта бағалауы фирма
мақсаттары тұжырымдамаларының кеңеюіне әкелетін үзақ ... ... алға ... ... ... әр ... ... жұмысшылар, акционерлер, жабдықтаушылар) бір-біріне сәйкес
келмейтін ... ... және ... ... ... «мүдделі топтардың мақсаттары» атты теория ... ... ... ... ... ... мүддесін ес-керетін, өзара ықпалы бар ... қоюы ... ... ... ... ... бола ... әйтсе де
осылардың арасынан ең ... ... ... ... арадағы
(промежуточные) мақсат болып табылатын екінші деңгейдегі мақсаттардың бэрін
бір ... ... ... ... ... ... ... талдау
нәтижесінде және фирманың ... ... ... ол ... ... ... бұл мақсаттар түзетілуі мүмкін.
Нарықтық қатынастардың дамуының алғашқы кезеңінде ... ... ... ... - ... ... болды (2
-кесте).
2-кесте
Қазақстандық компаниялар маркетингінің мақсаттары
|Компанияның атауы ... ... ... ... ... |
| |алу ... ... У ... н |
| | ... | ... |
|«Филип Моррис» |+ |++ | |+++ ... және К°» |+++ | |-н- |+ ... Ай» |+++ |++ |+ | ... |+++ |+ |++ | ... |+-Н- |+ |++ | ... ... |+-Н- |+-) |+ | ... ... |++ |һ | |+++ ... ... |+-Н- |++ | |+ ... ... |+++ | |+ |++ ... ... |+++ |+ |++ | ... |+++ |+ |++ | |
* ... ... ... басшыларын сұрау негізінде
әзірленген.
+++ -маркетинггің басты мақсаты; ++ және + - аралас мақсаттар.
Кестеден ... ... ... ... ... барысында барлық
компаниялардың басты мақсаты пайда түсіру, ал ... ... ... ... жоғарылату арадағы мақсат болып табылады.
Осылайша, отандық компаниялар өзінің нақты ... ... және ... ... ... оларды жазбаша түрде
сәйкес жос-парларда ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін талдау
және барлық басқару деңгейлеріндегі ... ... ... ... ... ... әдістемелік тәсіл отандық компаниялардың
нақты мақсатты анықтау үдерісін басқаруға және оларды ... ... ... Қазақстандағы маркетингтің қалыптасуы мен дамуының ерекшеліктері
Нарықтық қатынастардың дамуына орай, ... ... ... ... ... ... ... қолданудың
объективтік қажеттілігі туындады. Маркетинг ... ... ... оның ... мен ... ... тәжірибесін Қазақстанның
әлеуметтік-экономикалық, ұлттьіқ, аймақтық және тарихи ... ... ... пайымдау қажет.
Әкімшілдік-жоспарлы экономика кезеңінде отандық ғалымдар маркетингті
өнімді мөлшерден көп өндіріп, оны ... ғана ... ... ғана тән экономикалық категория ретінде қарастырған.
Маркетинг қағидаларын елемеу, көптеген өнімнің ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік
кәсіпорындардың қоймаларында ... ... ірі ... ... ... ... ... өтпелі экономиканың дамуының алғашқы
кезеңіне тән. Егер 1998 жылдың 1 қаңтарында ҚР ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарында дайын өнім
қорлары 10 млрд теңгеден астам болса, ал 2000 жылдың 1 қаңтарында - 5 ... ... ... ... басты себеп терінің бірі - кәсіпорындардың
нарықты зерттемеуі, тұтынушылардың сұранысына ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері мен
серпіні және экономикалық субъектілердің қоршаған орта ... ... ... ... ету ... ... өтпелі кезең
жағдайына орай анықталады.
Қазақстанда жоспарлы - директивті байланыстың үзілуі ... ... ... және ... ... күрделі
проблемаларды тудырды. Өтпелі кезең ... ... ... және даму ... ықпалын тигізіп, оның экономикасының әр түрлі
саласында қалыптасу өзгешелігін анықтады. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей,
маркетинг ... бір ... яғни ... ... ... ... дамығанда және нағыз бабындағы нарықтық қатынастар бар
болғанда қол-данылуы мүмкін. ... ... даму ... ... әр түрлі
көзқарасты ұстанатын тұтас мектептер бар. Мәселен, Гарвард ... Т. ... ... ... маркетинг мектебі нарықта
бәсекелестік болмаған күннің өзінде маркетинг өз әрекетін ... ... ... ... Экономика универсйтетінің профессоры
Скиннер басқарған маркетинг мектебінің тоішіылауышца, ... тек ... ... және ... ... ... ғана орын ... дамуының маңызды факторы - ... ... ... ... ... ... ... сұраныстан жоғары болатындай жағдай
жасау.
1994 жылға дейін Қазақстанға тауарлық ассортименті ... ... орын ... ... ... жағдайы тән еді. Кейіннен ұсыныстың
сұраныстан артуы мен ... ... ... ... толығу
тенденциясына байланысты «сатып алушы нарығы» қалыптаса ... ... ... ... ... әлдеқайда жоғары отандық гауарлардың
бәсекелестікке төтеп бере ... және ... ... ... 1998 ... ішкі ... қант ... әлемдік бағадан екі есе, ал сары май
1,7 есе артық болды. Егер ... ... ... ... ... ... жай-күйіне коммерциялық-делдалдық құрылымдар,
кооперативтер, сауда кәсіпорындарының өзіндік сатыпалулары, «желқайықтар»
(челноки) әсер ... ... ол ... ... ... өндіруі
есебінен толысып келе жатыр.
Тұтыну тауарлары мен қызметтері нарығының жай-күйіи талдау олардың
кейбіреулерінде «сатып ... ... жағ ... қалыптаса бастағанын
көрсетті.
Маркетинг үшін қолайлы шарттар тек дамыған ... ... ғана ... іске ... кемеліне келген бәсекелестік
кезінде жасалады. Монополия маркетингтің нарықтық мүмкіндіктерін біршама
төмендетеді. ... ... өту ... ... және мамандану
нәтижесін пайдалануға негізделген территориялық ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік ортаны қүру жөнінде жасалған мемлекеттік шараларға
кәсіпкерлікті дамыту және қолдау, кәсіпорындарды ... ... ... ... ... және орта ... ... Бірақ Қазақстанда көптеген өндірістік және тұтыну тауарлары бойынша
құрылған нарықтар олигополистік болып табылады.
Экономиканы басқару жүйесінің ... ... ... ... ... саласының белсенді дамуы және
басқадай жаңадан жасалған нарықтық ... ... ... ... ... ... де, Қазақстанда кәсіпкерлердің нарықтағы еркін іс-
әрекеттерін қарастыратын нағыз бабындағы нарықтық қатынастар, ... ... қор ... ... ... биржалары, нарық инфрақұрылымы әлі де
болса қалыптаспаған.
Қазақстандағы маркетингтің қалыптасу үдерісін сипаттай ... ... ... ... зерттеу және болжау сияқты элементтері
әкімшілдік-жоспарлы ... да ... атап өту ... ... қызығушылық, ынта-ықылас 70-жылдары пайда ... оның ... ... ... ... қызметінде
пайдаланылды, ол отандық өнімнің шетелдік нарықтарға шығуына жол ашты.
Маркетингтің негізі 1976 ... ... ... ... ... ... ... тұтынушы талаптарын ескере отырып, өнімді өндірудің
әдістемелік тәсілі ретінде КСРО-да, кейіннен Ресейде қаланды (16, 7-6). ... ... ... ... ... және ... ... бөлімдері құрылды, осы кезеңде маркетингтің мәскеулік
мектебі қалыптаса бастады.
Қазақстанда маркетинг ғылым бағыты, шаруашылық қызмет ... ... ... ... ... ... республиканың нарықтық
қатынастарға өтуінен бастап қалыптасты. 1991 жылдан бастап кәсіпорындар мен
ұйымдарда маркетинг ... ... оған ... ... қызметі
енгізіле бастады. Республика Президенті Н.Назарбаев 1994 жылы «Бүгінде
басшылыққа кәсіпорынды ұтымды ... алып ... ... ... және өндірісті жаңғыртып, жетілдіруге қаржы табу жолын білетін
адамдар келуі тиіс» деп атап өтті.
Маркетинг бәсекелік күрестің тиімді ... ... ... ... ... ол ... бәсекеге қабілеті күшті салаларда дами
бастады. Маркетингтің қағидалары мен элементтері ... ... ... ауыл ... ... ... ... - өнеркәсіптік кәсіпорындарға, қызмет көрсету саласында, ең соңғы
кезекте коммерциялық емес ... ... ... ... ... ірі және орта ... сондай-ақ
банктерде маркетинг қызметі, ал олардың кейбіреуінде департаменттер іс-
әрекет етеді. Бұлардағы маркетинг ... ... ... ... ... әр ... ... мүмкін, бірақ олар; нарықты маркетингтік
зерттеу, сұраныс жағдайын, тауарлық, ... баға және ... ... ... ... ... бөлімдердің қызметі кәсіпорынның негізгі мақсаттарын
жүзеге асыруға және бәсекелестік жағдайда оның тиімді қызмет ... ... ... маркетинг қызметі құрылымдары кезінде директивті
(жоғарғылардың төмендегілерге басшылық нұсқауы) түрде ... ... күні ... ... сай ... 2001 жылы маркетингтік
тәжірибені байыту мақсатында Алматы ауыр машина ... ... ... ... «Беккер және К°» және басқа да Қазақстанның ірі және орта
кәсіпорындарының маркетинг жөніндегі директорлары мен жетекшілерінен ... ... ... ... ... және жарнама бөлімдері бар
екендігін, ал респонденттердің 17%-інде ондай бөлімдердің әлі күнге дейін
құрылмағандығын ... ... ... ... ... құрылмаған кәсіпорындарға
«Қазақмыс» «Құйма-механикалық зауыты», «ХаррикейнҚұмкөлМұнай» БК ЖШС ... ... ... ... негізінен тау-кен металлургиялық кешен
кәсіпорындарының алғашқы бөлімшелерінде және ... ... ... ... көбі ... ... ... жылдары құрылғанын
айтты. Бұл қазіргі ... ... ... ... ... ... біріккен кәсіпорындардың құрылуымен, жаңа отандық фирмалардың
ашылуымен, тұтыну ... ... ... ... ... осының бәрі маркетинг құралын пайдалануды талап етті.
Нарықтық экономикаға өту кезіндегі маркетингтің дамуына кедергі болған
негізгі себептерге: тұтынушылардың ... ... ... ... ... қарыздарды, төленбеген төлемдерді,
импорт тауарының интервенциясын және ... ... ... ... ... нарық жағдайында жұмыс істеу тәжірибесінің
болмауын жатқызамыз. Осының бәрі ... ... ... алып ... ... ... маркетинг жөніндегі және маркетингтік зерттеулер
жүргізетін агентгіктер мен оргалықтар, жарнама агенттіктері, жоғары ... ... ... маркетингтің инфрақұрылымы қалыптаса
бастады. 1991 жылы әлеуметтік және маркетингтік зерттеулер жөніндегі БРИФ
атты ... ... ... 1993 жыльг Қазақ Басқару академиясы (қазіргі
Т.Рысқұлов атындағы Қазақ ... ... ... ... ... бірінші болып маркетинг бойынша мамандарды дайындайтын
мамандықты және кафедраны ашты.
Осы жылдары ... ... ... ... қалыптасуы басталды.
Қазақстандағы нарықтық қатынастардың қалыптасуының объективті және
субъективті ... ішкі ... ... тыс ... және
қорғалмағандығы, шаруашылық субъектілерінің әрекет ету сипаты, басшылықтың
маркетинг рөлін бағаламауы, оның қазіргі тұжырымдаларының дамуы мен ... ... ... ... ... тұжырымдамасы
маркетингтің қалыгггасу кезіңде өткізушілік сипатта болды.
2000 жылдан бастап маркетинг дамуының екінші ... ... ... ... кәсіпорындардың маркетингке бейімделуі тән. ... ... оның ... емес ... ... байланысты,
маркетингтік құралдардың қадірін саналы түрде жете ... ... ... бола ... ... нашар дамыған кәсіпорындар
негізінен өз өнімдерін өткізу проблемаларымен айналысады және маркетингтің
ролін жете бағаламай ... ... ... ... ... қалаушы ретінде қабылдадыңыздар ма?» деген сауалға «ФудМастер»,
«Филип ... ... «РЯО ... (Пепси), «Әсем-Ай» компанияларының
маркетинг бөлімінің басшылары оң жауап берді. Оларда ... ... және олар енді ... ... дамып келеді.
Міндетті қызмет аясына нарықтық зерттеулер, ... ... ... баға ... ... ... ... ынталандыру,
жарнамалау және т.б. кіретін маркетинг бөлімінің басқару ... ... ... 1996-1997 ж.ж. болды.
Қазақстан экономикасындағы маркетингті қолдану саласының өсу ... ... ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік
берді (3-кесте).
3-кесте Қазақстанда маркетингті қодцану саласы және оның ... ... ... 1991 жылы дами ... оған көптеген
кәсіпорындардың коммерциялық және ... ... ... ... ... ... мен қағидаларын пайдалану тән болды. Бұл
кезеңде кәсіп орындар өзінің өндірістік мүмкіндіктеріне қарай бейімделді,
сондықтан да ... ... ... ролі ... ғана ... ... «Қарағанды конфеттері», «Бахус», «Қант орталығы» және
«Баян сүлу» компанияларының маркетинг мамандары, олардың басшылары бұл
тұжырымдаманы әлі ... ... Міне ... осы ... ... ... ... бейімделген маркетинг ... ... ... ... тәсіл басшының маркетингті
түсінбеуінен, оны тұжырымдама және ойлау ... ... ... ... жоқтығынан болып түр.
Біз талдаған кейбір кәсіпорындарда ... ... әлі ... ... ААҚ, ... ... ... «Қарағанды конфеттері»
компанияларында маркетинг бөлімі жоқ, оның ... ... ... ету ... бір маманы атқарады.
Зерттеулер бойынша, нарыққа өту кезінде маркетинг бөлімін ... ... ... ... олар дың қалыптасуы нарық жағдайына
сәйкес емес, сол ... ... ... ... ... ... тек бөлім атауларының ауысуы ғана болды. Қаржылық жағдай,
мамандардың нарық ... ... ... тәжірибесінің аздығы, басқару
шешімдерін қабылдаудағы маркетингтің маңыздылығын жете ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан маркетингтің
кейбір элементтері компаниялар меи фирмалардың әр ... ... ... ... түрде бей-берекет атқарылып жүрді.
Сонымен бірге маркетингтің ... ... оның ... ... ... ... ... дамуының алғашқы
кезеңінде маркетингтің ең тартымды, үлкен ... ... ... нақ ... нәтиже беруге мүмкіндігі бар элементі баға болды. Ал, коммерциялық
және қаржылық ... ... ... ... ... болды.
Қазіргі кезде маркетингтің ең жиі қолданылатын элементі жарнама және
«за1е8 рготоііоп» (өткізуді ынталандыру) акциялары.
Салыстыру ... ... ... кешенінде басты орынды жарнама және
өткізуді ынталандыру шаралары ... ... - ... ... ... - ... саясаттағы инновацияға басым көңіл бөлінеді.
Маркетингтің маңыздылығына көзі жеткен компаниялар басқару аппаратын
және қызметтерін кеңейтіп, өзіндік ... ... ... ... ... ... ... нарыққа бейімделген
компанияларда маркетингтік зерпеулер өз күшімен және маманданған ұйымдарды
тарту арқылы жүргізіліп, маркетингтік жоспарлар ... ... ... ... ... ... ... |Компаниялар |
| ... | |
| ... ... ... ... ... |
| |жоқ ... | |
|2 ... ... ... ... |
| ... ... саны 5 ... «Алматы шайы», «Баян |
| |адамға дейін ... «РК.0 ... ... және |
| |5 пен 10 ... ... 20-дан |К°» «Рахат», «Филип Моррис» |
| ... | |
|3 ... ... ... ... ... «Филип Моррис», |
| |Қосымша ... ... ... |
| | ... «Баян сұлу», «Қарағанды|
| | ... ... |
|4 ... ... ... және К», «Алматы |
| |зерттеулерді жүргізуі ... ... ... ... ... ... «ФудМастер», «Әсем-Ай», |
| |ездері жәңе ... ... ... ... |
| ... ... көмегімен | |
|5 ... - ұзақ ... ... ... ... ... |
| |жоспарлаумен ... ... ... |
| |- ... мерзімді жоспарлаумен ай|«Алматы шайы», «Баян-сұлу»,|
| |нал ысаты н дар ... ... ... |
|6 ... ... %-пек ... ВоШегз», «Филип Моррис» |
| ... ... 8-ге ... |«Маслодел», «Әсем-Ай» «Алматы |
| |2-ге дейін I -ге дейін ... ... ... |
| | ... |
* ... ... ... бойынша автор әзірлеген
Пепси-кола және шырын өндіретін "РЯО ВоМеге" компаниясының тәжірибесі
үлгі тұтарлықтай. Қазақстан нарығында 2000 жылдан бері ... ... ... ... ... басқару франчайзинг қағидаларына
негізделген. Компанияның ... ... ... ... оның жаңа
озық технологияны «ноу-хауды», ... ... және жеке ... пен ... ... ... үшін тиімді оқытуды қамтамасыз
етуге, шетелдік инвестицияларды ұлғайту мен нарыққа ... ... ... қызметтер үстемелеп келуіне, халықтын сатып алушылық сұранысын
қанағаттандыруға бағьпталған. ... ... ... соның
ішінде логистика және маркетинг компания қызметінде ... рөлі ... ... компанияларда тиісті қызметкерлер
саны бір немесе екі адам. Олар маркетингтік ... өз ... ... ... ... кәсіпорындарының маркетинг жағдайын сипаттаушы ... ... ... ... ... ... «РКО ВоШегз», «Филип
Моррис», «Қант ор талығы» компанияларының ... ... оиың ... 8 пайызынан тұрады. Бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... ... ... асырудың тиімділігі, кәсіпорын
мақсатгары, ұйымдастыру оңтайлылығы, ресурстарға, шығарылатын тауарлар мен
нарықтың өзгешелігі маркетингтік орта және ... ... ... ... әсер ... ... ... маркетингтің ұйымдық нысанына
байланысты.
Нарыққа өтудің бастапқы жылдары маркетинг бөлімдері тауарлық ... ... ... ... оның көптеген компаниялар үшін тиімсіздігі
анықталды. Сондықтан бұл құрылымдарды функционалды ұйымдастыру ... қүру ... ... бола ... Мұндай шешімге «Фуд Мастер»,
«Әсем-Ай», «Беккер және К°» ком-панияларының басшылары және ... ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес
келетін «Рахат» ААҚ компаниясының маркетинг бөлімін айтуға болады, оның
ұйымдық құрылымы үш бөлімнен ... Олар ... ... (5 ... ... және ... (6 ... өткізу (5 адам) бөлімдері. Бұл
кәсіп орынның біріктірілген ... - ... және ... ... оны Қазақстандагы кондитерлік саланың лидеріне айналдырды.
Өндірістің өсуіне және де маркетингтің жүйелі тәсілдерін пайдалануға
кедергі ... - ... ... ... төмендеуі деп
белгіленді. Халық тұтынатын тауарлар негізінен орташа ... ... ... алушыларға бейімделеді. Сатып алушы сұранысына тәуелділік өндіріс
шығындарын азайтуға және ... орай ... ... ... ... ... ... басқару жүйесі ретінде
қазір әлі қалыптасу кезеңінде. Маркетингтік ... ... ... ... ол ... іс-әрекет ретінде дамиды және
жетіледі. Бұл негізінен шетелдік компаниялар, БК және ... ... даму ... ... ең маңызды көрсеткіш
маркетингтің инфрақұрылымы болып ... ... ... ... ... ауқымы өте кең. АҚШ халқының 70%-ы экономиканың әр
түрлі салаларында ... ... бұл ... ... кететін шығын
шамамен 1 млрд. долларды ... Ал, ... ... ... жуық ... инвестицияланады.
Қоғамдық пікірді зерттеу және маркетинг бойынша Еуропалық қоғамдастык
(ЕСОМАР), Халықаралық ... ... ... ... маркетинг
ассоциациясы (ААМ) сияқты маманданған халықаралық ұйымдар ... ... ... ... атқарады. Америка маркетинг
ассоциациясының құрамына іскер адамдар, жоғары оқу ... ... ... қызметкерлер кіреді. Бұл ассоциация маркетинг және маркетингтік
зерттеулер жөнінде ... да ... ... ... 2000 жылы құрылды.
90-жылдардың басында «маркетинг сапасы» деген түсінік ... ... ... ... ... ... айтуынша «маркетинг
сапасы» түсінігі философиялық, ... ... ... ... ... қатар ұйымның әрекет ету ... ... ... ... ... ... ... сипаггамасы
|Маркетинг сапасы-ның |Аспектілердің мазмұны ... | ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бейімделу, нарықтың моиділігіне |
| ... ол ... ... ... |
| ... ... ... негізінде |
| ... ... ... |Үнемі фирманың жағымды бейнесі мен енімі туралы |
| ... ... ... байыппен емес, сезіммен |
| ... ... ... ... меи ... пайда орталықтарын |
| ... ... ... және икемді басқару ... ... ... ... ... және |
| ... ... ... ... ... ету ... ... жеке функцияларын біржақты бөліп |
| ... ... ... ... ... қолдану|
|Тұтынушыларды саралау |Нарықтық тауаша саясатын қалыптастыру, ... ... ... еткен кезде басқарушы фактор |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... «Никсдорф»,
«ИКЕА», «Эрко», «Нивеа», «Отто Ферзанд», «Шотт», «Адидас», ... ... ... ... ... ... Олар тиімді маркетинг
жүргізгендері үшін «Дойчер маркетинг ... ... ... ... ... мен ... ... тауарлар мен
қызметтерге сұраныс пен ... ... ... әр ... пайдаланады. Әрбір фирма сыртқы ортаның әлеуметтік ... ... мен ... ... даму - ... ... ескере отырып, сәйкесінше, өндірістік, тауарлық, ... ... ... ... ... ... Осыған
орай, қазақстандық компаниялардың басшыларынан пікір сұрау нәтижесінде,
олардың көбінің қызметі маркетингтің өткізу тұжырымдамасына ... ... ... ... ... даму ... ... енгізу кешенді сипатта өтуі керек және әрбір ұйымның қызметі
басқарудың ... ... ... ... ... ... қажет.
Маркетинг тұжырымдамасын тәжірибе жүзінде енгізу - ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін
өндірісті қайта бейімдеу.
Қазақстанда әлеуметтік бейімделген нарықтық экономиканың қалыптасуы
мен дамуына сәйкес, ... ... ... елдерінде қазіргі заманда
негізгі болып саналатын әлеуметтік немесе қоғамдық маркетинг тұжырымдамасын
пайдалануы ... ... ... ... ... ... ... зерттеулермен, өнімнің бәсекеге төтеп бере алатындай өндіру
ісінен, осы заманғы ... және ... ... ... арқылы тауар
өткізудің оңтайлы жүйесін қалыптастырумен байланысты мәселелердің тұтас бір
кешенін ... ... ... тек арнайы құрылған маркетинг
қызметімен ғана іске асырылмайды, бұл ... ... ... ... ... ... қатысады.
Тауар саясаты тауардың ассортименттік тұжырым-дамасын, олардың сапасын
және бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатуды, өнімнің өмірлік циклын талдауды,
жаңа және ескі ... ... ... ... ... стратегиясын айкындауды, ораманы жасау және сервисті ұйымдастыруды
басқаруды қамтиды.
Қолданған әдебиеттер
1. Сатыбалдин С.С. Маркетинг – нарықтану ... ... ... ... ... ... Ф. ... негіздері. Москва, Прогресс, 1992.
3. НысанбаевС.Н., Садыханова Г.А. Маркетинг негіздері. Алматы: Қазақ
университеті, 2002.
4. Ф.Котлер «Маркетинг негіздері» Алматы: жазушы, ... ... К.Е. ... ... Алматы: ҚазЭУ, 2004
6. Сатыбалдыұлы С. «Маркетинг-нарықтану» Алматы: оқулық, ... ... С.Н., ... Г.А. ... негіздері» Алматы, 2005
8. Бердалиев «Басқару негіздері» Алматы: ҚазЭУ, 20003
9. Еслямова М.Т., Бектемирова Н.Т. УМК ... және ... ... ... ... Өмірзақов, Бердалиев «Менеджмент негіздері» Алматы: ҚазЭУ, 2001

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Маркетингтің теориясы және тұжырымдамалары жайлы24 бет
Маркетинг жүйесі35 бет
Маркетинг түрлері және олардың Қазақстанда даму тенденциялары30 бет
Маркетинг тұжырымдамалары18 бет
Маркетингті басқару тұжырымы24 бет
Маркетингтің мәні12 бет
Маркетингтің теориялық негіздері мен концепциялары16 бет
Маркетингтің туризм индустриясында маңыздылығы23 бет
Қазақстан Республикасының қонақ үй саласындағы қарым қатынас маркетингтік іс – әрекетін және оның даму мәселелерiн зерттеу83 бет
Кәсіпкерлік капитал5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь