Қазақстан Республикасының халықаралық сауда саясаты

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДА САЯСАТЫНДАҒЫ РӨЛІ

1.1 Халықаралық сауда және оны макроэкономикалық талдау ... ... ... ... ... ..4
1.2 Қазақстан Республикасының халықаралық сауда қатынастарындағы
айырбас бағамы және төлем балансы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.3 Қазақстан Республикасының экспорт пен импорты және
протекционизм саясатының жүргізілу барысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11

2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ БСҰ.НА ЕНУІ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ САУДА ЖАҒДАЙЫН ДАМЫТУ ЖОЛЫ

2.1 ҚР.ның БСҰ.на енудің мақсаты мен барысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.2 Қазақстанның БСҰ.на енуімен байланысты мәселелер ... ... ... ... ... ... ... 18

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ СЫРТҚЫ САУДА АЙНАЛЫМЫ

3.1 Экпорттық және импорттық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
3.2 ТМД мемлекеттерімен сыртқы сауда ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25 ҚОЛДАНЫЛҒЫН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Қазақстан Республикасының бүгінгі таңдағы халықаралық сауда қатынастарына тән ерекшелігі негізінен ел экономикасының әлемдік экономикада дамушы ел ретінде танылып, ал халықаралық саудада шикізатты экспорттаушы ел болып табылады.
Әлемдік тәжірибе дәлелдегендей шикізаттық экономикалы елдер дүниежүзілік бәсекеге қабілетсіз болып қала береді және ол елдердің экономикасы шикізат бағасына тәуелді болып, тұрақсыз даму жолы болып табылады. Сондықтан Қазақстан үшін алдағы жылдарға басты стратегиясы экономиканы шикізаттық бағыттан алып шығатын индустриялы-инновациялы экономика құру болып табылады.
Қазір отандық өнеркәсіпорындарының экономикалық өнімділігі төмен, яғни өндірістік және экономикалық шығындары жоғары. Елде өндіріс көлемінің өсуі шығындардың одан да жоғары қарқынмен өсуін қамтамасыз етеді. Осының салдарынан отандық өнеркәсiптердiң рынокқа шығарған өнiмдерiнiң бәсекеге қабiлеттiлiгi төмен болып, олардың экономикалық белсендiлiгiнiң өсуiне керi әсер етуде. Яғни, бiр сөзбен айтқанда экономиканың тиiмдi дамуы үшiн ұдайы өндiрiстiң негiзi болып табылатын капиталдардың толық және қарқынды қызмет етуi қажет болып табылады.
Осы аталған тиімсіз даму формасы болып отырған экономиканың шикізаттық бағытынан экономиканың индустриялы-инновациялы түріне көшу елдің ішкі саясаттарымен қоса, сыртқы экономикалық қатынастары мен әрекеттеріне де тікелей байланысты болып табылады. Себебі, халықаралық сауда, халықаралық капитал қозғалысы, ашық экономика, шетел инвестициялары, капитал және тауардың халықаралық ағымдары, дамыған елдердің өзіндік ерекшеліктерін жан-жақты талдау бүгінгі тақырыптың өзектілігі болып табылады.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбын “Қазақстан Республикасы халықаралық сауда қатынастарына тән ерекшеліктері” деп алдық.
Осы тақырыпқа макроэкономикалық тұрғыдан келетiн болсақ экономиканы жабық және ашық экономика деп қарастыруға болады. Ашық экономикада негiзгi макроэкономикалық теңдеуге экспорт пен импорт ұғымдары қосылады. Мұның мағынасы бiр елдегi артық тауарлар мен қызметтердiң екiншi бiр сол өнiмдерге сұранысы туып отырған елге экспортталуымен және басқа қажеттi өнiмдердi импорттаумен байланысты болып отыр.
Жұмысты орындаудағы негізгі мақсат халықаралық сауда қатынастарын және оның элементтерін макроэкономикалық талдау және ҚР-ның бүгінгі таңдағы халықаралық сауда жағдайы мен сауда баланстарына талдау жасау болып табылады.
1. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
2. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М., - Дело. 2002. – 472 с.
3. Агапова Т. А., Серегина С. Ф. – Макроэкономика. - Учебник. – МГУ. - Изд-во Дис. - 1999. – 416с.
4. Байгiсиев Майдан-Әли / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық құқық: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2004. – 302 бет.
5. Мэнкью Н.Г. - Макроэкономика. – Москва. - 1994 г. – 630 с.
6. Гальперин В.М. и др. - Макроэкономика. – СПб. - 1997г. - 630 с.
7. Дорнбуш Р., Фишер С. - Макроэкономика. - Пер. с англ. – М.: Изд-во МГУ. - 1997. – 784 с.
8. Микро-макроэкономика. - Практикум. - Под общ. ред. Ю.А. Огибина. – СПб. - 1994 г. - 230 с.
9. Дәуренбекова Ә.Н. “Бәсеке қабiлеттi өнеркәсiптi дамыту – индустриялық-инновациялық стратегияның басты бағыты” // Аль-Пари, №2-3. 2004 ж.
10. Н. Ә. Назарбаев. Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
11. Обзор макроэкономической ситуации в Казахстане// Бердибек Сапарбаев, РЦБК, №5 2008 г.
12. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г. – 487 б.
13. Тауар өндіре алсаң ғана ДСҰ-ның қызығын көресің. АЙҚЫН газет. 30 наурыз 2006 ж. 7-бет.
14. ҚР және оның өңірлерінің әлеуметтік-экономикалық дамуының статистикалық көрсеткіштері. 07.2008 ж.
15. ҚР әлеуметтік дамуы. 07.2008 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
............................................................................
........................................3
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДА САЯСАТЫНДАҒЫ РӨЛІ
1. Халықаралық сауда және оны ... ... ... ... ... сауда қатынастарындағы
айырбас бағамы және ... ... ... Республикасының экспорт пен импорты және
протекционизм ... ... ... ... ... ЕНУі ... ... сауда жағдайын дамыту жолы
2.1 ҚР-ның БСҰ-на енудің мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ СЫРТҚЫ САУДА АЙНАЛЫМЫ
3.1 Экпорттық және импорттық
құрылымы........................................................22
3.2 ТМД ... ... ... ... ... ... бүгінгі таңдағы халықаралық сауда
қатынастарына тән ... ... ел ... әлемдік
экономикада дамушы ел ретінде танылып, ал ... ... ... ел ... ... тәжірибе дәлелдегендей шикізаттық ... ... ... қабілетсіз болып қала береді және ол ... ... ... тәуелді болып, тұрақсыз даму жолы ... ... ... үшін ... ... ... стратегиясы
экономиканы шикізаттық бағыттан алып шығатын индустриялы-инновациялы
экономика құру ... ... ... өнеркәсіпорындарының экономикалық өнімділігі төмен, яғни
өндірістік және экономикалық шығындары жоғары. Елде өндіріс көлемінің ... одан да ... ... ... қамтамасыз етеді. Осының
салдарынан отандық өнеркәсiптердiң рынокқа ... ... ... ... ... ... экономикалық белсендiлiгiнiң өсуiне керi
әсер етуде. Яғни, бiр сөзбен айтқанда экономиканың тиiмдi дамуы үшiн ұдайы
өндiрiстiң ... ... ... ... ... және ... қызмет
етуi қажет болып табылады.
Осы аталған тиімсіз даму ... ... ... экономиканың шикізаттық
бағытынан экономиканың индустриялы-инновациялы түріне көшу ... ... ... ... экономикалық қатынастары мен әрекеттеріне де
тікелей байланысты болып табылады. Себебі, халықаралық ... ... ... ашық ... ... ... капитал және
тауардың халықаралық ағымдары, дамыған елдердің өзіндік ерекшеліктерін жан-
жақты талдау бүгінгі тақырыптың өзектілігі болып табылады.
Сондықтан курстық жұмыс ... ... ... ... ... тән ... деп ... тақырыпқа макроэкономикалық тұрғыдан келетiн болсақ экономиканы
жабық және ашық экономика деп қарастыруға болады. Ашық ... ... ... ... пен ... ... қосылады. Мұның
мағынасы бiр елдегi артық тауарлар мен ... ... бiр ... сұранысы туып отырған елге экспортталуымен және басқа қажеттi
өнiмдердi ... ... ... отыр.
Жұмысты орындаудағы негізгі мақсат халықаралық сауда қатынастарын
және оның элементтерін макроэкономикалық талдау және ҚР-ның бүгінгі ... ... ... мен ... баланстарына талдау жасау болып
табылады.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ... ... ... ... Халықаралық сауда және оны макроэкономикалық талдау
Халықаралық экономикалық қатынастардың дәстүрлі және ең кең ... ... ... ... Халықаралық сауда –еңбек бөлінісі
негізінде әр түрлі елдердің тауар өндірушілер ... ... ... ... және ... ... ... тәуелділігі. Сонымен
халықаралық сауда дегеніміз – дүниежүзі елдері арасындағы ... ... ... сауда мәселесі кез-келген мемлекет үшін маңызды ... ... ... ... ... негізінен елдің
сыртқы экономикалық байланыстары мен әлемдік экономикадағы орны арқылы
көрініс табады. ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Халықаралық сауда бойынша макроэкономикалық талдауды жүргізген кезде
біз ең бірінші экономиканың ашық экономикалы болуы ескеріледі.
Ашық экономика проблемаларын талдау ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың негiзiн
халықаралық сауда құрайды. Ашық ... ... ... ... пен ... ... ЖҰӨ ... жұмысбастылыққа тiкелей әсер
етедi. Бұл көрсеткiштер ... ... ... әсерiн
тигiзедi.
Экспорттық салалардағы өндiрiстiң өсуi шет мемлекеттерде ... ... ... сұраныстың өсуiн көрсетедi, ... ... ... ЖҰӨ көлемiн өсiредi. Керiсiнше, импорттың
өсуi шет ... ... ... өсiредi, бұл жағдай ЖҰӨ көлемiн
кемiтедi. / 1, 394 б. /
Ашық экономиканың жабық ... ... ... ... көрсеткiштерге ашық экономика көрсеткiштерi қосылады.
Мысалы, экспорт пен импорт, әлемдiк пайыз қойылым және айырбас бағамдары.
Меркантелистердiң ... ... ... үшiн iшкi ... қатар сыртқы экономикалық сауданың орнының ерекше екенiн атап
көрсеткен. Қазiргi халықаралық экономикалық қатынастарда әр ел ... ... ... ... ... әр ... әсер ете
алады. Республикамыз ендi ғана ... ... келе ... ... экономикға әлi де өз әсерiн тигiзе алмайды. Сондықтан ол ... ... ... ... яғни ... ... әлемдiк
өзгерiстерге тәуелдi. Ал мұндай экономиканы ... кiшi ... деп ... Осы кiшi ашық ... макроэкономикалық
талдауларын тиiмдi жүргiзiп, тиiмдi қолдана ... ... ... ... ... ... табысты есептеу келесi теңдеумен берiледi:
Y = C + I + G + ( EX – IM )
(1)
Мұндағы:
Y - өнiм ...... мен ... тұтыну;
I – инвестициялар;
G – мемлекеттiк шығындар;
( EX – IM ) – экспорт пен ... ... ... Бұл ... N x-тi ... / 2, 356 б. /
N x - ашық ... ... компонент болып табылады. Ол
мынаған тең деп белгiленедi:
NX = Y – ( C + I + G ) ... ашық ... ... ... шарт әлемдiк пайыз қойылым
r* = r болып табылады. Өйткенi кiшi ашық ... ... ... ете ... сондықтан iшкi пайыз қойылым әлемдiк пайыз қойылымға ... ... ... ... ... ... ... iшкi пайыз қойылымынан
жоғары болып тұр, яғни бiздiң инвестициялық сұранысымыз азаяды және ұлттық
инвесторлар сыртқа шыға ... / 6, 579 б. ... ... ... және ... ... ... әсер ететiн
факторлар немесе саясаттарына iшкi бюджеттiк салық саясат, ... ... ... және инвестиция сұраныстың өзгеруi
жатады.
1) Iшкi бюджеттiк-салық саясатының әсерi. Мысалы, G↑, T↓ деп алайық.
( Сурет-1) / 6, 737 б. /
r* S2 - I S1 - ... I ... S
I = ... – Iшкi ... ... G↑, T↓ ... ... G↑ өссе S↓, яғни I > S онда N x терiс ... ... T↓ → ( Y – T )↑ → C↑ → S↓ ... орын ... T↓ - ... ... ... саясаты, ал G↓, T↑ - рестрикция
бюджеттiк салық саясаты деп аталады. / 2, 364 б. /
2) ... ... ... ... саясаттар кiшi ашық экономика болғандықтан ұлттық экономикаға
өз әсерiн тигiзедi. Шетелдiк ... ... өссе G↑ онда ... ... да, ... ... қойылымы өседi. Ұлттық инвесторлар
сыртқа шыға бастайды, соның есебiнен таза экспорт өседi.
3) ... ... ... ... iшкi экономикада мемлекет
салық жеңiлдiктерiн енгiзедi деп есептейiк.
r* S
r1
I2 (r*)
r* I (r*)
I, S
I = ... – Iшкi ... ... енгiзiлуi
Мұндай жағдайда ұлттық экономикада инвестиция деген сұраныс артады,
iшкi пайыздық қойылым көтерiледi, шетелдерден инвестициялар келе ... таза ... ... ... Яғни, I > S, r↑, N x ↓. / 3, 340 б. ... ... ... ... ... ... бағамы және төлем балансы
Ұлттық валюта. 1993 жылы 12 ... ... ... ... ... Республикасында Ұлттық валютаны енгiзу
түралы” Жарғыға қол қойды және осы ... 1993 жылы 15 ... ... ... ... ... валюта – «теңге» енгiзiлдi. Ал 1999 жылы ... ... және ... валюталық қатынастарды еркiн рыноктық түрде
дамыту үшiн еркiн айналымға жiбердiк. Бүгiнгi ... ... ... ... нығайып, елiмiздiң тұрақты экономикалық өсуiне даңғыл жол ашуда. /9/
Ұлттық валютаның шетел валютасына айырбасталу жағдайлары, яғни: а)
еркін ... және ә) ... ... ... ... ... ... ұлттық валютасы теңге еркін
айырбасталатын валюта болып табылады.
Валюталық паритеттің ... ...... ... ... ... ... Сондай-ақ 1970 жылдардан бастап Еуропа елдерінде
және 1991 жылдан бастап Қазақстанда ХВҚ-ның Жарғысы бойынша валюта паритеті
тек СДР ... ... алу ... – арнаулы ақша өлшемімен немесе басқа
халықаарлық валютамен өлшенуі мүмкін, бірақ алтын емес.
Сонымен валюталық паритет дегеніміз – ... ... ... ... ... ... ... екі валюта арасындағы шекті қатынас.
Мұнда егер ұлттық валюта теңгеге, яғни елдің ақша бірлігіне негізделсе, ал
дүниежүзілік ... жүйе – бір ... ... ... ... ... ... бірліктеріне негізделеді.
Резервтік валюта – бұл басқа елдер үшін ... ... ... ... ... ... ретінде қызмет ететін және валюталар
бағамын реттеу мақсатында ... ... ... ... ... және ... құралы қызметін атқаратын әлемнің алдыңғы
қатарлы елдерінің еркін ауыстырылатын ұлттық ... ... АҚШ ... мен еуро ақша ... ... бастап паритеттер валюта қоржыны негізінде анықталуға
көшті. Валюта қоржыны деп бірнеше валюталардың белгілі бөліктерінің сомасын
сол валюталардың ... ... ... ... АҚШ ... бөлумен
анықталатын бір валютаның орташа өлшенген бағамын айтады.
Валюталық жүйенiң маңызды элементтерi – ... ... ... Оның ... ... тауарлармен көрсетiлген ... ... ... және несиенiң қозғалысында валюталармен
өзара ... ... ... және ұлттық нарықтағы
бағаларды, сондай-ақ ұлттық немесе ... ... ... ... ... құндық көрсеткiштерiн салыстыруға банктер ... ... ... ... ... ... бағалап отыра
байланысты негiзделедi.
Валюталық бағам валюталарға сұраныс пен ... ... ... ... байланысты өзгередi. Валюталық бағамның
қажеттігі:
- Тауар және қызметтермен ... ... мен ... ... ... ... ... Ипортер ұлттық
валютаны шетелден тауар алғаны үшін шетел ... ... ... және ... ... бағаларды және құндық
көрсеткіштерді салыстыру;
- Фирмалардың және банктердің шетел валютасындағы ... ... ... ... ... ... немесе болмауы элементі. Валюталық шектеу
резиденттерi мен резидент еместердiң ... және ... ... ... операцияларын заңды түрде немесе
әкiмшiлiк ... тиым ... ... ... ... шектеу,
валюталық бақылаудың құрамдас бөлiгi ... ... ... ... ... ... . ... шектеудiң мақсаттары келесiдей :
- төлем балансын теңестiру;
- валюталық бағамды қолдау;
- ағымдағы және ... ... шешу үшiн ... ... ... ... шектеу келесiдей қағидаларға сүйенедi :
- валюталық операцияларды ... және ... ... ... ... ... үшiн рұқсат қағазының берiлуi ;
- ... ... ... ... ... ... ... қайтарымдығын шектеу.
Төрт қосындыдан тұратын (елдің ресми алтын және валюта резервтері, СДР
есепшоттары, ... ХВҚ ... ... және ... ... қарыздарын өтеу
мүмкіншілігін білдіретін мемлекеттің халықаралық ... ... ... ... ... ... құралдары мен халықаралық есеп айырысу
формаларын қолдану тәртібін белгілеу;
2) Валюта нарығы мен алтын нарығының ережелері;
3) Валюта қатынастарын реттейтін ұлттық ... ... ... ... ... ... ... валюталық бақылау ұйымдары және
т.б. жатады.
Халықаралық есеп айырысу ... ... ... ... ... орын ... себебi ол ұлттық ... ... ... ... көрсетедi. Сондықтан жиынтық ... ... ... ... ... ... мен
мiндеттемелердiң таза сальдосы есептелiнедi.
Халықаралық есеп айырысу баланстары – ол бiр ... ... ... ақшалы талаптары мен мiндеттемелерiнiң және
түсiмдерi мен ... ... есеп ... ... ... ... ... төлем балансы;
2. есеп айырысу балансы;
3. халықаралық ... ... /4, 29 ... ... ... - ... бiр уақыт аралығында
мемлекеттiң шетелге төлеген валюталық соммасымен оған ... ... ... ... бiр ... және бiр күндiк төлем
балансы болады.
Бiр күндiк ... ... ... ... ... ол ... бiр ... орындалуға тиiс ... ... ... ... ... ... ... тқлем балансы осы уақыт аралығында қзгерiстердi ... ... ... ... осы ... аралығындағы төлем мен
тұсiмдердiң арақатынасын көрсетiп, ... ... ... өзгерiстерiн және елдiң экономикасының ... ... ... ... ... ... болса, онда төлем балансы
активтi, ал егер ... ... ... ... онда ... ... деп аталады.
Төлем балансымен есеп ... ... ... ... төлем балансына тек iс жүзiнде ... ... ... есеп аыйрысу бағасына ... ... ... ... ... есеп ... балансында барлық алынған және ... ... оның ... ... ... ... өтелменген
несиелерде көрсетiледi, оның iшiгде ... ... ... несиелерде көрсетiледi;
- төлем және есеп айырысу баланстарының ақырғы сальдосы-активтiк
немесе ... ... ... ... ... олар ... ... несие берушiлердiң есеп айырысу баланстары
акивтiк болады, ал төлем ... ... ... ... бойынша пассивтiк болады;
- төлем балансына тек төленген экспорт және импорт кiргiзiледi, ... ... ... ... ... алумен төленетiн тауар
айналымының төленбеген бөлiгiн ... /3, 265 ... ... және есеп ... баланстарының ... ... ... ... ... Төлем балансының құрылымын ... ... ... ... басылымдарда жарияланатын ... ... екi ... ... балансының құрылымы
1) “Ағымдағы операциялар балансы”
1. сауда балансы ( сыртқы сауда ... ... ... ... /3, 264 ... ... ... Қызметтер балансы және комерциялық емес ... ... ... ... ... үшiн ... )
2) ... және несие қозғалысының балансы”
Кесте-1 - Қазақстан Республикасының төлем балансы
(млн.АҚШ доллары)
| |2004 |2005 |2006 |2007 ... есеп ... |-272,6 |454,9 |-485,7 ... балансы |1987,14 |3679,00 |6785,55 |10321,8 |
| ... ... ... ... |28300,6 |
| ... ... ... ... ... |
|Қызмет балансы ... |-272,6 |454,9 |-485,7 |
| ... |1540,42 |1712,29 |1999,1 |2251,0 |
| ... ... ... |-5026,2 |-7466,4 ... ... ... |-1746,6 |-2815,3 |-5179,7 ... және ... ... |-213,07 |-277,5 |-410,0 |-817,9 ... | | | | ... ... ... |-1014,80 |-1448,3 |-2331,8 |-4611,5 ... ... ... |127,70 |123,6 |140,21 |228,2 ... ... ... ... |72,58 |68,10 |118,25 |181,8 ... | | | | ... ... |-99,77 |-212,5 |-331,8 |-160,3 ... ... |113,74 |-164,67 |-488,16 |-412,4 ... ... ... ... есеп бойынша Қазақстан
Республикасының төлем балансы көбінесе теріс шамада болғандығын, ал сауда
балансының жылдан-жылға еселеп ... келе ... ... ... 10000 млн. ... ... 2007 жылы 30000 млн. ... жеткендігін,
импорттын да өсіп келе жатқандығын көре аламыз. Жалпы ... ... ... ... ... ... да құрамдық мөлшері жылдан-
жылға артып келе ... ... ... экспортының негізгі құрамын шикізаттық өнімдер
құрайды, ал импорттық заттар ... ... ... ... ... ... ... – экспорты бойынша түсiммен және импорт бойынша
төлемдердiң арақатысы. Егер тауар ... оны ... ... ... активтiк сауда балансы болады, ал егер ... ... ... онда сауда балансы пассивтiк сальдосы пайда болады
Көрсетiлген қызметтер ... – ол ... ... да ... ... ... да әр ... сонымен бiрге
коммерциялық операциялар емес ... ... ... мен
түсiмдер бiрiктiрiледi.
Капитал және ... ... ... – ол жеке ... ... ... және ... бойынша , алынған және
берiлген халықаралық несиелер бойынша ... мен ... ... ... - ... және ... елдердiң
статисикасында кең орналасатын ... ... Оның ... ... ... ... одан қаралатын ... ... ... өз ... ... /9, ... балансының сальдосын анықтағанда оның ... ... ... ... екiге бөлiнедi. Негiзгi ... ... ... ұзақ мерзiмдi капиталдың қозғалысы ... ... - ... ... ... ... ... – валюталық резервтердiң қозғалысы , ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк зайымдар, халықаралық валюта – несиелiк ұйымдардың
несиелерi және т.б. төлем ... ... ... ... ... негiзгi және баланстандырушы тараулардың қорытынды
көрсеткiштерi ... ... өтеу ... яғни ... формальды
тепе-тең болуы қажет.
Төлем балансының тепе-теңдiкке әкелетiн ақырғы әдiс – ... ... ... ... ... ... өтеу
құралы – еркiн айырбасталатын шетел валютасын алу үшiн – ХВК – ... ... ... ... елдiң шотына ... ... ...... ... Ал 1979 жылдан ЕВЖ-ге мүше ... осы ... ... ... /4, 31 б/
1.3 Қазақстан Республикасының экспорт пен импорты және ... ... ... Республикасының бүгiнгi әлемнiң экономикалық шаруашылығы
күннен-күнге күрделене түскен таңдағы мемлекет ретiндегi орны оның рыноктық
қатынастағы ... ел деп ... ... ... Рыноктық қатынастардың
дамуы ұлттық экономикамыздың елiмiз өз ... ... ... осы
уақытқа дейiн даму үстiнде. Рыноктық қатынастардың тиiмдi ... ... ... ... ... ... қызмет етуiн қамтамасыз
етiп отырады.
Сұраныс пен ұсынысты талдау баға ... және ... ... ... ... көмектеседі. Мемлекеттің тауар қызметін импорттау
және экспорттау көлеміне, дүниежүзілік қалыптасқан баға мен ... сол ... ... ... айырмашылығына байланысты. Дүниежүзілік
баға тепе-теңдігі ішкі сұраныс пен ұсыныстан пайда болаы, яғни бұл баға
халықаралық ... ... ... ... елде ... артықшылық теориясына байланысты ұлттық ... ... ... келе ... ... ... еркін
сауда аймағына жататындықтан экспортық жағынан тиімді болғанымен оған көп
бөгеттер қойылған. Оларға: /1, 411 ... ... ... ... салығы;
- Қазыналық баж салығы – мемлекет ішіндегі өндірілмеген ... ... ... – оның ... ... бір ... ... тауардың ең жоғары шегін белгілейді. Халықаралық саудаға
салымдардан ... ... ... көп ... ... ... бөгет – лицензиялық жүйе.
Сыртық саудадағы протекционизм кезінде ... ... ... ... ... ... жиналысында қолдампаздықты жақтаушылар көп.
Олардың еркін саудаға кедергі қою ұлттық маңызды себептерге байланысты: /4,
38 б/
- ... ... ... – бұл ... ... ... әскери саясат үшін маңызды. Қолдампаздық баж ... ... ... ... үшін ... ... мен материалдар шығару
үшін салынады.
- Мемлекеттегі жұмыс орнын көбейту – оның ... ... Ашық ... ... ... ... ... мемлекеттік шығыннан, таза экспорттан құралады. Импорт
мөлшерін қысқарту арқылы жиынтық шығынның өсуі экономиканың дамуын
ынталандырады. Өйткені ... ... ... және ... орны көбейеді.
Протекционизм саясатының өзіндік кемшіліктері де баршылық:
1.Импорт кезіндегі жұмыс ... ... ... ... ... ... ... бірақ басқа елдерде жұмыс орны көбейеді.
2.Импорттық шектеу енгізген кезде барлық ... жете ... Бір ... ... ... ... ... экспорт импорттан үлкен болса, ол мемлекеттің экономикасы жақсы
дамиды, ал экспорт импорттан кіші ... онда ол ... ... ... көбейеді.
3. Баж және квотадан ауыртпашылық көрген мемлекет оған ... ... ... ... ... ... ... экономикасы
құлдырайды.
Ұзақ уақытты кері байланыс. Ұзақ ... ... ... экспорт
импорттан үлкен болу арқылы ішкі ... ... ... ... ... ... баж ... арқылы таза экспортты өсіруге
және жұмыс орнын көбейтуге болады деген түсінікпен экономистер келіседі.
- Тұрақтылық үшін ...... ... ... нарыққа тәуелді. Соғыс, циклдық тұрақсыздық,
өндіріс жүйесінің ... ... ... ... өндіріс диверсификациясын ынталандыру үшін баж
салымын және квотаны енгізеді, соның ... ... 1 ... 2 тауар тәуелділігі кемиді. Ол ішкі
экономиканы халықаралық саясаттан, ... ... ... ... ... жұмыс күшінен қорғау – Қазақстан фирмаларын
және жұмысшыларды ... ... ... ... ... ... ... қорғамаса, онда Қазақстан нарығында шетелдік арзан
тауарлар қаптап, ұлттық тауар мөлшері және жұмысшылар айлығы
төмендейді. Бұл әсіресе Қазақстан үшін екі ... ... ... Қазақстан азаматтары білімді маман ретінде шетелде
қалып жатыр, ал бүгінде Қазақстан экономикасы ... ... ... ... Қазақстанға да жұмыс күші
ағымы толастамауда. /1, 413 б/
Бiрақ қазiргi ... ... ... басым көпшiлiгi
елiмiздiң шикiзаттық қорын игеруге салынып отыр. ... ... ... өзi осы ... ... ... рыноктарда мұнайға деген
бағаның өсуiмен байланысты болып отыр. Ал экономиканың ... ... ету үшiн ... ... ... дамыту мәселесi туындап
отыр. Ол үшiн осы ... ... ... ынталандыруды мемлекеттiк
тұрғыдан ынталандыруды қолға алу керек. Оның себебiн ... 2008 ... ... тартылған инвестиция мөлшерiмен анық көруге болады.
(сурет 3). /12, 16 б/
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ... ... инвестициясының құрылымы
Импорт көлемiн азайту экспортқа бағытталған өнiм өндiру барлық дамыған
және дамушы елдердiң басты ... Осы ... ... ... ... ... машина жасау өнеркәсiбiн көтеруге барлық күш-
жiгер салынуы тиiс болып отыр. Себебi, ... ... ... ... ... Минералды шикiзатты өндiруден өңдеуге
дейiн, тамақ, киiм, ауыл шаруашылығы, көлiк жiне ... ... ... ... машина жасаудың ең қуатты өндiрiстерi көлiк және ауыл
шаруашылығына қажеттi техника өндiруi тиiс.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... және астық өнімдері құрап отыр. Ал елге ... ... ... ... техника, киім-кешек және тағы басқа шикізаттық емес
өнімдер құрайды. Жалпы ... ... ... ... ... ... 8-ші суреттен көре аламыз. /13, 388 б/
Суреттен көріп отырғанымыздай еліміздегі ... ... ... ... ... яғни ... импорттан жоғары болып келеді. ... ... 85% ... ... немесе дайын емес фабрикаттар құрайды.
Сондай-ақ импорттың басым бөлігін ... сала ... мен ... ... отыр.
Сонымен, бүгiнгi таңда басты мәселенiң бiрi болып ... ... ... кiру алдындағы дайындық ... ... жаңа ... ... ... ... Ол сыртқы және iшкi
нарықтарда бәсекеге төтеп бере алатын тауарлардың инновациялық ... ... ... Мұны, Оңтүстiк Корея, Сингапур, Тайвань елдерiнiң
өнеркәсiптiк тауарлары әлемдiк нарықта ... ... ... ... ... кез ... өндiрiстiк кәсiпорын өнiмнiң ғылыми-техникалық
сиымдылығын ... тиiс, ... ... мәнi бар ... ... өз
бағыты мен механизмiн анықтап алуы керек. ... ғана ... ... қатарлы 50 елдің қатарына қосылуға дайын болып, өзінің ... етіп құра ... ... | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... сауда айналымы
Сурет-4-ҚР сыртқы сауда айналысы
Осы жұмыстарды қаржыландыру бюджеттен бөлiнген қаражаттардан
құралатын, Даму ... ... iске ... ... ол ... ... қарай тиiмдi пайдалану, ысырапқа жол бермеу, субъективтi
факторлардың орын алмауын ... ... ... ғана ... ... ... таңда тағы бiр маңызды мәселелер қатарына өнеркәсiпте жаңа
салаларды Қазақстанның экономикалық, географиялық ... ... ... құрылымын жетiлдiре түсу болып саналады.
1. ҚАЗАҚСТАННЫҢ БСҰ-на ЕНУі ұлттық экономиканың сауда жағдайын дамыту жолы
2.1 ҚР-ның ДСҰ-на ... ... мен ... айрықшалық ерекшелігі болып оның ... ... ... пен осы ... барлық мүше-елдерінің тең құқықтығына негізделген
еркін сауда-саттықты қамтамасыз етуге арналған ... ... ... ... ... ... табылады. Ашық сауда саясаты шағын ішкі
саудаға ие және кеңейіп келе жатқан әлемдік рыноктарға жол ... ... ... ... үшін ... ... ... болып табылады. Өздерін
дәл болжамдауға болатын және халықаралық ... ... ... ... ... ішкі мүмкіндіктерін пайдаланумен саудалық
серіктестерімен тартыста өзінің бәсекеге ... ... ... /15, 116 ... ... елдің ДСҰ-на енудегі көздейтін мақсаты белгілі бір
артықшылықтарға ие болу.
Қазақстан үшін олар ... ... ашық ... ... ие, әлем ... мен оның
дамуына ықпал ететін әлемдік ... ... ... ол ... ... ... ДСҰ түрде барынша ықпал ету режиміне
(РНБ) ие болады.
-Қазақстан сондай-ақ өз тауараларын транзиттеуге арналған қосымша және
тиімді жолдарына ие ... Бұл ... ... ... ... ... ... дамыту үшін әсіресе маңызды болып
табылады.
-Қысқа- және ... ... ... ... енуі
инвестицияларды тарту, және ең алдымен оларды өңдеу өнеркәсібіне ... ... ... ... ... маңызды болып табылады.
-Қазақстан үшін ДСҰ-ның ... ... ... ... ... ... ... демпингке қарсы дауларына
қатысты қолданылатын режимі ... ... ие ... ... және ол саудалық-
саяси дауларды БСҰ-да ескерілген рәсімдердің шеңберінде одан да ... ... ... береді.
-ДСҰ-на кірумен Қазақстан ұлттық мүдделеріне негізделумен әлемдік ... ... ... ... ... ие ... ... алады.
-Сонымен қатар, сыртқы экономикалық саясат туралы жедел ақпарат пен БСҰ-
на қатысушы-елдердің ... ... ... ақпаратқа қол жеткізу
мүмкіндігі туындайды, бұл ақырында одан да ... ... ... ... мүмкіндік береді.
-Ішкі рыноктағы алдыңғы қатарлы технологиялардың, тауарлардың, ... мен ... орын ... ... ... ... енгізу нәтижесінде ұлттық өнімнің сапасы мен бәсекеге
қабілетін арттыруға арналған жағдайларды тудырту.
- Импорт ... ... ... кең ... ... төмен бағалармен қол жеткізе алады.
Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің негізгі құжаттарында
әлемдік ... кез ... елін ... ... ... бас ... ештеңе айтылмаған. Келісімнің XXXIII-бабында былай делінген: “Осы
Келісімге қатыспайтын үкімет, немесе осы келісімде ескерілген өзінің ... ... ... өзге ... ... ... толық
дербестікке ие болатын жеке кедендік аймақтың атынан әрекет ... ... ... ... ... немесе сол аймақтың атынан сол үкімет ... ... ... келісілетін шарттармен кіре ... ену ... ... Келісімге қатысушы-елдердің үштен екі бөлігінің
көпшілігімен қабылдануы мүмкін.
ДСҰ-на ену рәсімінің өзі брінеше жалпы сәттерден ... ДСҰ Бас ... ... ... ... ... ... кеңесі сол
өтінішті өтінім-беруші-елдің үкіметі ұсынған басты ... ... ... сауда режимінің сипаттамасына, елдің халықаралық
сауда ... мен ... ... ... режимі туралы» Бас
келісімінің ұстанымдары мен нормаларына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... топты құрайды.
2. ДСҰ-на қатысқысы келетін елдің үкіметі мүше-елдердің сыртқы-сауда
режиміне қатысты ғана ... ... ... ... ...... ... қаржылық және несиелік жүйелер,
салық салу механизміне қатысты сауалдарына жауап береді.
3. Жұмыстық топ, барлық ... ... ... ... бар баяндаманы, және мүмкін, ... ... қосу ... ... ... ... мүше-елдері баяндаманы немесе хаттаманың жобасын талқылайды,
соған негізделумен кезекті сессияда шешім шығарады. Құқықтық тұрғыдан алып
қарағанда қосылуы ... ... ... ... ел мен ... қатысушы-
елдердің өзара келісімі ретінде қарастырылуы мүмкін.
ДСҰ-на кіруші елдермен ... ... ... ең үлкен дау
импортталатын тауарларға қатысты баж қойылымдарын ... ... ... ДСҰ-на кіру барысында импорттық баждарды орта
салмақтанған деңгейге дейін төмендетуі керек. Ал ДСҰ- дағы ... ... ... 4 %. /15, 118 ... ДСҰ-на кіруіне қарсы келушілер мұндай халықаралық сауда
режимін либеризациялау экономиканы толығымен шет ... ... ... ... ... ... ... жабылып, мемлекеттің
экономикалық қауіпсіздігіне нұқсан келтірілуі ... ... ... ... ... тарифтің, орта салмақтанған қойылымы 4% көлемінде, ... ... 7-15 % ... болса, бұл Қазақстан үшін тиімді қойылым
болады, өйткені біздің импорттық тарифтің орта салмақтанған қойылымы 8-9 ... ... ... ал бұл ДСҰ- ның ... көп ... емес.
Сонымен қатар Қазақстан өз тарифтерін әрдайым төмендетіп келеді.
Тауарлы позициялардың ең көп саны 0-15%, оның ... 75% ... ... ... 1-10%, ал 94.3 % - 0-15% көлемінде тарифтер қойылымдары
салынады. (Сурет 9) ... ж. ... баж ... ... ... құрылымы
Сурет- 5 - 2002-2007ж.ж. ҚР импорт және импорттық баждар
Қазіргі кездегі Қазақстан нарығындағы ... ... ... сондықтан ДСҰ-на енгеннен кейінгі шет ел ... ішкі ... ... жандандырып, отандық өндірушілерді,
өндірісті ... ... ... өнім ... жақсартуға және
тұтынушылар қажеттіліктерін қанағаттанрыруға мүмкіндік береді.
Қазақстандағы импорт бәсекеден ... ... ... ... ... сапасы жақсы, табысы аз тауарлармен қамтамасыз ету;
- кәсіпорындарды техника мен ... ... ... ... ... заманғы бәсекелес өнім шығаруға
мүмкіндік беретін инвестициялық тауарлармен қамтамасыз ету;
- инвесторларға тауарлар түрлеріне сұраныстың артуы жайында ... және өз ... жаңа ... ... мүмкіндік
береді;
- кәсіпкерлерді не өндірісін дамытуға, не жабуға мәжбүрлейді;
Әрине, Қазақстан ДСҰ-на енудің нәтижесінде бәсеке артады, бір ... ... да, ... ... ... шығындарын азайту мен еңбек
өнімділігін арттыруға әдістер таппаса, жабылады.
Теңгенің нақты курсының азайтылуы импортты тауарларға ... ... ... ... үлкенірек шектеу болады. Импортерлер елге
шет ел ... ... ... ... ... ... ... тағы бір
механизмі- ұлттық стандарттарды қолдану. Бұл механизм әсіресе АҚШ- та ... ... ... ... ... байланысты мәселелер
ДСҰ-на ену Қазақстан Республикасының әлемдік экономикаға бірігуге
арналған ... ... аса ... ... бірі болып
табылады. Қазіргі уақытта Қазақстан ... ... ... шикізатын сатып
отырғандықтан, және мұнда ерекше қиындықтар байқалмағандықтан, үкіметтің
БСҰ-на енуге деген ... ... ... көрінуі мүмкін. Алайда
мұндай проблемалар бір сәтке арналған және жеке міндеттерге негізделумен
емес, елдің ... ... ... негізделумен шешіледі.
Аяққы өнім өндірісінің дамуын Қазақстанның сыртқы ... ... ... ... ... соңғысы ішкі сұраныстың шектелгендігінің орнын
толтырады. ... бұл ... ... ... ... ... саудалық тосқауылдар түріндегі түрлі ... ... ... ... ... өнімінің экспорты үшін соншама қажетті
болып келетін барынша ықпал ету режиміне ... ... тек ... ... ... ғана ие болады. Қазіргі уақытта Қазақстан өнімдері -
ферросилиций мен металдарға қарсы демпингке қарсы дауларды АҚШ, ... ... және ... ... /16, 7б ... ДСҰ-на ену проблемасын талқылау барысында Қазақстанның ... ... ... ... ... ба, жоқ па, оның экономикасының
жағдайлары мен шарттары ДСҰ-ның өз мүшелеріне қоятын талаптарына жауап бере
ме, ол ... ... өзі үшін ... ... ... орындай ала ма
деген сияқты сауалдар айрықша мағынаға ие ... ... ... Қазақстан көптеген нарықтық реформаларды жүзеге
асырып үлгерген және экономикасын нарықтық экономикаға ... ... ... ... ... ЕО және АҚШ ... нарықтық
экономикалы ел екендігін мойындады.
Мемлекеттің аздаған шамада араласуымен экономиканың ашықтығының қажетті
деңгейіне қол жеткізілді, халықаралық сауда ырықтандырылған, меншіктің 80%-
і ... ... ... елде ... ... ... ... айырбас бағамы тұрақты болуда. ... ... ... ... критерийлері бойынша халықаралық
саудаға өзара шектеулерді орнатусыз қосыла алады.
Сонымен қатар Қазақстанның ... ... ... ие ... ... бері едәуір көлемдегі рәсімдік-ұйымдастыру жұмысы жүргізілген:
Қазақстан Республикасының БСҰ-на енуі жөніндегі Жұмыстық топтың 4
отырысы және ... ... мен ... ... ... жол ашу жөніндегі ... ... ... ... келіссөздердің 7 раунды өткізілген болатын. Сонымен қатар, ішкі
қолдау көрсету мен ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... ... /16, 7 ... заңдарын халықаралық сауда ... ... ... қол ... Ішкі ... ... ... қорғау, стандарттау, патенттер бойынша жаңадан заңдар
қабылданды, Парламентте Кедендік ... жаңа ... ... Бұл ... ... ... қосылуы бойынша алты жыл бойы жүргізілген
жұмыстардың ... ... ... ... ... ... мен
Қазақстанның ДСҰ мүшелерімен ену шарттарын белгілеу жөніндегі келіссөздік
процесінің белсенді фазасына өтуі табылады.
Тауарларға рыноктарға жол ашу ... ... ... ... ... ... ... кіруі жөніндегі жұмыстық
топтың құрамына кіретін 33 ... ... 15 ел ... болатын:
АҚШ, ЕО, Канада, Швейцария, Жапония, Австралия, Латвия, Польша, Грузия,
Болгария, Бразилия, Мексика, Чехия мен ... ... мен ... ... ену процесіне әсер ету тұрғысынан аса маңызды БСҰ
мүше-елдері болып АҚШ, ЕО, Жапония, Канада, ... және ... ... біз ... ... ... ... әлі
жеткілікті мөлшерде дамымағандығын түсінуге тиіспіз.
Белгілі болғандай, ДСҰ-на ену тәжірибесінде жаңадан енетін елдердің екі
мәртебесі қалыптасты: ... ... ... және ... ... режимінің
мәртебесі. Постсоциалистік елдердің көпшілігі ДСҰ-на ену ... ... ... ие ... тиімді деп санайды, ол ДСҰ-ның жекелеген
ұстанымдары мен ... ... ... ... ... ... береді. ДСҰ-дағы дамушы елдің мәртебесі Ұйымға енуден
кейінгі өтпелі ... бойы ... ... ... ... ... өнеркәсіп салаларын қорғау ... ... ... ... ... және өзге ... ... сақтауға
мүмкіндік береді.
ДСҰ-на ену туралы шешім қабылдау кезінде республиканың экономикасының
дамуына әсер етуі мүмкін барлық ... және ... ... ... Өзге ... тең құқылы қатынастар негізінде ... ... ... ... ... ... табуға мүмкін емес
екендігін естен шығармаған ... ... ... қарағанда артық болуға
тиіс, және соңғылары елдің ұлттық мүдделері мен мемлекеттік қауіпсіздігіне
нұқсан келтірмеуі ... ... оң ... ... ... дамыту ДСҰ-дға кіруден
табыс табудың ең ... ... ... ... ... ... елге
табыстың келіп құйылуын арттырады және отандық ... ... ... ... өндіріс деңгейін арттырады және сол
арқылы экспорттық мүмкіндіктерді күшейтеді. Сонымен қатар импорттың ... ... ... дамытады, тұтынушылардың қажеттерін бұрынғыдан да
арзан тауарлармен қанағатандыруды арттырады.
Қазақстан әлемдік шаруашылық пен әлемдік құрылымдарға ... ... ... ел ретінде танылумен қатар, ол ДСҰматты түрде ДСҰ-ның
барлық ... ... ... ... ... ... ... режиміне қол жеткізеді, бұл ең алдымен осындай режимге екі тараптық
негізде ие болуға болмайтын жағдайлар үшін маңызды болып ... /15, ... ... ... ... ... ... халықаралық
саудасын дамыту үшін ерекше маңызды болып келеді. Қысқа- және ортамерзімді
келешекте Қазақстанның ДСҰ-на енуі ең ... ... ... ... ... себебі ол сыртқы рыноктарға инвестициялардан басқа
(шикізаттарды санамағанда) ... ... ... Бұл ... ... шикізат өңдеу мен өңдеу өндірістерінің одан да жоғары
сатыларын дамытуға тартуға үміттенуіне ... үшін ... ... ... ... әсіресе ретсіз түрде,
бұрынғысынша оны нарықтық емес, ... ... ел деп ... ... ... ... қолданылатын демпингке қарсы
дауласулар кезіндегі режимі үлкен маңызға ие болуы ... ... ... ... ... ... қатаң рәсімдер шеңберінде одан да
әділетті негізде шешуге мүмкіндік береді.
Экономика мен сауда режимін қайта құрудың ... ... ... ДСҰ ... ... көптараптық сауда жүйесін жаңарту табылуда.
ДСҰ құру туралы шешімнің қабылдануына негіз болған ДСҰ ... ... ... ... ... ... ... ұстанымдарына
негізделген тұғырнамаға жаңа тыныс беріп, күш берді. Бұл ... үшін ... ... ... ... емес. ДСҰ Қазақстанға
ғаламдық сауда жүйесіне толықтай бірігудің келешек артықшылығын ... ... ... ... және ... ережелер, даулы мәселелерді
шешудің одан да ... ... мен ... ... ... ... Қазақстан экономикасын реформалаудың бағдарламасын елеулі
түрдегі сырттай қолдау болып табылуы мүмкін. ... ... ... ену
туралы өз өтінімін ... ... ... ... ... ... өзі ... ырықтандыруға ықпал етуде маңызды роль ... ал ... ... шетелдік инвесторлардың Қазақстанның
реформалардың жолын ұстанатындығына көзін жеткізуі тиіс.
Қазақстанның ДСҰ ... ... ... Қазақстандағы халықаралық
саудалық саясат реформаларын қарастыру ісін қорытындылай келе оның алдына
қойылатын мақсаттарды қорыта кетейік:
1. Халықаралық ... ... ... бағалық әдістер мен механизмдерді
артықшылықпен қолдану. Импортты реттеуде басты дәйектеме ... ... ... ... ... ... қолданыстағы экспорттық квоталар
біртіндеп ішкі және әлемдік бағаның айырмасымен ... ... ... ... ... ... ... күшін жою. Орталықтандырылған импорттың
күші жойылғаннан кейін орталықтандырылған ... ... ... ... шешу ... ... ... жойылуы тиіс.
3. Сыртқы экономикалық қатынастарға көптараптық ... ... ... ... және оның географиялық және тауарлық құрылымын
кеңейту. Бұл жерде негізгі артықшылық болып ... ... атап ... ... мен түрлі экспорттық баждардың
жойылуы ... ... ... қорғау шараларының баламалы жүйесін қалыптастыру.
Импорттық баждардың жақын уақыттағы өсірілуі жекелеген ... ... ... ... шаралардың орнатылғандығын көрсетіп отыр. ... ... ... ... ... ... қатысты шектеу міндеттемелерін, ... ... ... жөніндегі мәіндеттемелерді қабылдау арқылы жойылуы тиіс.
6. Халықаралық ... ... ... пайдаланудан, өзге, іс-
әрекеттің бұл саласына қатысы жоқ мақсаттармен бас ... ... ... тиімді деңгейін қолдау ісін кедендік тарифтердің
мөлшерлемелерін, және ... ... өзге ... мен ... ... ... асыру мүмкін болмайды. /15, 121 б/
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ СЫРТҚЫ САУДА АЙНАЛЫМЫ
3.1 Экпорттық және импорттық құрылымы
Тауарлардың сыртқы статистикасы ... ... ... ... ... ... ... ұйыдаспаған сауданы ескерусіз
келтіреді. Тауарлар дегеніміз еліміздің материалдық ресурстарын әкелген
кезде арттыратын, ал ... ... ... ... ... ... мүлік
(электр энергиясын, газ бен мұнайды қоса).
Сыртқы сауда статистикасында ескерілген негізгі ... ... ... экспорт және импорты.
Сыртқы сауда айналымы – елдің белгілі ... ... және ... ... ...... рынокта өткізу үшін елден тауарларды шетке
шығару, сондай-ақ шет елде шығарылған тауарлардың кері экспорты.
Тауарлар импорты – шетелден ел ішінде ... үшін және ... үшін ... ... ... әкелу.
Республикамыздың кеден статистикасы тауарлар әкелу және шетелге
шығару есебінен сыртқы сауданың «жалпы» есептеу жүйесі негізінде
жүргізеді, онда ... ... ... ... ... ... оның
шегінен асып кететін барлық тауарлар ескеріледі. Еліміздің ... ... ... ... ... ... сауда ағымының географиялық бөлінуі мына тәсілде жүргізіледі:
- тауарлар экспорты – тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... елі бойынша, ал өнер
туын туындылары, коллекциялау мен антиквариат заттары және кері
импорт тауарлары, жөнелту елі ... ... ... ... ... ... |қаңтар |ақпан |Наурыз ... ... ... |
|Сыртқы | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |3499,1 |7409,2 |7983,0 |8717,9 |10003,2 |10544,0 ... |5180,1 |5109,7 |5490,7 |5735,1 |6496,5 |7034,9 ... |91,7 |99,0 |107,7 |109,2 |114,7 |105,4 ... ... ... ... ФОБ немесе ФОШ бағаларында (тауарды
ату шарты, ол бойынша тауар бағасына оның құны және тауарды кеме ... ... ... ... ... ... мен тиеу ... импорт тауарлары – ҚСТ немесе ТСТ ... ... ... , ол бойынша тауар бағасына оның құны, тауарды сақтандыру жәе ... ... ... ... тасу шығыстары қосылады) шығарылады.
(14,49)
Құндық көрсеткіштер АҚш долларымен ... ... ... есепиеу кеден декларациясын ресімдеуге қабылдау күніне,
республиканың ... ... ... ресми курс бойынша жүзеге асады.
Қазақстан Республикасының сыртқы саудаайналымы, кеден статистикасының
деректері бойынша, ұйыдаспаған сауда ... ... ... млн. АҚШ ... ... және 2007 ... қаңтар-маусыммен
салыстырғанда салыстырғанда 42,5 % -ға артты, оның ... ... ... млн. АҚШ ... ... 60,7 %-ға артты,импорт – 17093,2 млн. ... ... 15,5 %-ға ... ... құрылымы
Қазқастан өнімдерінің негізгі ... ... ... (15,3%), ... (9,5%), ... (8,8%), ... (7,5%), ... Израиль (3,5%), Иран (3,4%), Украина (3%), Түрция (2,8%).
Талданып ... ... ... ... ... ... ТМД
елдерінің үлесі 15,8% (2007 жылғы қаңтар-маусымда – 16,5% құрады.
Импорттық ... ... ... ... ВЫ
ОРПО
2008 жылғы қаңтар-маусымда инвестициялық тауарлар импорттың жалпы
көлемінде 7727,5 млн. АҚШ доллларын ... 45,2% ( 2007 ... ... – 6761,2 млн. АҚШ ... ... 45,7%) ... ... қаңтар- ммаусымда барлық импорттық жеткізілімдердің 47,5%
ТМД елдерінде (2007 ... ... ) ... ... ... ... ... Федерациясы (импорттың жалпы
көлемінің – 38,3%), Қытай (10,2%), Германия (6,8%), АҚШ пен ... ... ... (3%), италия (2,7%), Түркия (2,6%), Франция (2,4%),
ұлыбритания (1,7%) (15,8).
3.2 ТМД мемлекеттерімен сыртқы ... ... ... ТМД елдерімен сыртқы сауда айналымы 13642,3
млн. АҚШ долларын құрады және 2007 ... ... ... артты,оның ішінде экспорт-5521,3 млн. АҚШ долллары болып, 53,6%
импрт-8121 млн.АҚШ долларын ... 25,1% ... ... ... ТМД мемлекеттерінің үлесі 26,2 құрады.
2008 жылғы қаңтар-маусым ТМД мемлекеттеріне шығарылған экспорттың
жалпы көлеміндегі миниралдық өнімдердің үлес салмағы 52% ... ... ТМД ... ... ... ... машиналар,
жабдықтар, көлік құралдары, приборлар мен аппараттардың үлесі-23 (2007
жылғы қаңтар-маусымда – 25%), миниралды өнімдер – 35 ( 27%), ... – 16 (18%), ... ... (10%) ... ... миниралдық, химиялық және метеллургия өнімдерінің негізгі
жеткізушілері болып табылады. 2008 жылғы ... осы ... ... ... ... көрсетілген тауарлардың жалпы
импортындағы үлесі 95% (2007 жылғы қаңтар-маусымда94), металлургия өнімдері
53 (56%), азық-түлік таурлары – 61 (61%), химия тауарлары – 35 ... ... ... ... басқ ... ... сауда айналымы
38497,9 млн. АҚШ долларын құрап,2007жылғыосы кезеңмен салыстырғанда 45,2%
артты, оның ішінде экспорт-29525,7 млн.АҚШ доллары болып, 62,1%, импорт –
8972,2 млн АҚШ ... ... 8% –ға ... келгенде, халықаралық сауда қызметінде кiшi ашық ... ... ... ... болып келедi.
Кiшi ашық экономикада басты шарт болып iшкi ... ... ( r ... ... қойылымға ( r* ) тәуелдi болып ... Бұл ... бiз әсер ете ... ашық ... екi ел арасындағы экономикалық қарым-
қатынас ... ... ... де байланысты. Номиналды айырбас бағамы
екi ел валюталарының салыстырмалы бағалары болса, ал ... ... ... ... өндiрiлген тауарлардың салыстырмалы бағалары.
Мемлекет ашық экономикада әр ... ... ... оларға: бюджеттiк-салық саясаты, ақша-несие ... ... ... яғни протекционистiк саясат.
Ашық экономикада IS-LM-дi ашық экономикада қарастыратын МАнделл-
Флеминг ... ... Бұл ... ... ... жұмыс iстеуi
валюта бағамдары мен валюта режимдерiне байланысты. Мұнда тұрақты ... ... ... ... ... ... еркiн қалқымалы режим
кезiнде ақша-несие саясаты ... ал ... ... ... тұрақты
айырбас бағамы кезiнде тиiмдi болып келедi.
Қазiргi Қаазқстанның экономикасы халықаралық ... ... ... ... ... ... шығып, ол ел табысының
негізгі көзі болып отыр. Бұл ... ... ... дәлелдегендей
экономиканың шикiзат бағыттылығы елдiң тиiмдi және тұрақты ... ... ... ... ... кезiнде ұлттық экономика
бәсекеге қабiлеттi болмаса, онда оның ... ... ... ... да бiзге мемлекет ретiнде қалыпты жұмыс iстеу үшiн тұтастай
алғанда экономикамыз бәсекеге ... болу ... Ал ... ... ... өз мiндетi туындайтыны белгiлi. ... ... ...... ... категория болып табылады.
Қазақстан Республикасы бүгінгі таңда әлемдік экономикадағы өзінің орны
бар дербес ... ... өз ... ... ... елдерімен
экономикалық сауда-саттық байланыстарына түсіп отыр. Ал осы байланыстардағы
тауар ... екі елде ... ... ... бағаларымен
анықталады. Сондықтан басқа елмен байланыста еліміздің тиімді халықаралық
шарттарға қол жеткізуі, отандық тауарлардың құндылығын ... ... ... орны ... ... ... ... халқына Жолдауында “мемлекеттiк қолдаудың оңтайлы
ролi, бiр жағынан, ... ... ... оның ... қол
жеткiзуге, екiншi жағынан – ... ... және ... ... жеке меншiк секторды тарту жөнiнде белсене жұмыс жүргiзуде деп
бiлемiн” деп атап ... ... ... ... ... бәсекеге барынша
қабілетті экономика құруы керек және ... ... ... 50 ... ... қажет болып табылады.
Қазақстанның дүниежүзiлiк шаруашылыққа интеграциялануға ұмтылысы оның
халықаралық валюта-қаржы және ... ... ... ... ... ... Елiмiздiң бүгiнгi таңдағы негiзгi валюталық саясаты теңге
құнының тұрақтылығын орнықтыру және оны ... ... ... ... ... Мұның өзi бiр жағынан балансталған,
екiншi жағынан ... ... мен ... үшiн ашық ... рыноктың
болуын талап етедi. Теңгенiң еркiн ауысатын ... ... ... Қазақстан экономикасы үшiн дүниежүзiлiк рынокқа
шығудың тиiмдi ... атап ... ... ... ... байланысты талдау
көрсетіп отырғандай, халықаралық сауда саясаты ... алға ... ... және ... ... ... көшу ... қол жеткізген прогреспен тығыз байланысты.
Алайда айта кететін нәрсе, сыртқы экономикалық саладағы реформаның ... өз ... ... ... жағдайдың жақсаруына, сол арқылы
жалпы экономикалық реформаның алдына қойылған мақсаттарды жылдам ... ... ... етуі тиіс. Сауда саясаты Қазақстанда шаруашылықты
құрылымдық ... құру ... алып ... да ... роль ... және де тиіс.
Қазақстан, әрине, барлық параметрлер бойынша БСҰ-на қосылғысы келетін
аса мағыналы мемлекеттердің арасында тең жағдайға ие болуда. ... ... «өлі ... ... ... ... оның ... қатынастардың толық қанды қатысушысына айналу процесі әлі
көптеген күш-жігер жұмсауды ... ... ... ... осы ... ... сондай-ақ оның сол қиындықтарды жеңіп шығуы да
ықтимал болып табылады.
Халықаралық сауда саласының реформасын жүзеге ... ... ... ... ... Алайда Қазақстанның халықаралық
сауданың көптараптық жүйесіне бірігу ... ... ... ең ... ... ... батыс рыноктарына өздеріне
жол ашуының жағдайларын жақсартудың арқасында ... ... ие ... ... ... ... Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. ... ... - 2003. – 432 ... ... С.Н. - ... - ... – 2-е изд., испр.,
доп. – М., - Дело. 2002. – 472 ... ... Т. А., ... С. Ф. – ... - ...... ... Дис. - 1999. – 416с.
4. Байгiсиев ... / ... ... ... және
валюталық құқық: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2004. –
302 ... ... Н.Г. - ...... - 1994 г. – 630 ... ... В.М. и др. - Макроэкономика. – СПб. - 1997г. - 630 ... ... Р., ... С. - ... - Пер. с англ. – М.: Изд-во
МГУ. - 1997. – 784 ... ... - ... - Под общ. ред. Ю.А. ... ... - 1994 г. - 230 с.
9. ... Ә.Н. ... ... өнеркәсiптi дамыту –
индустриялық-инновациялық стратегияның басты бағыты” // Аль-Пари, №2-
3. 2004 ж.
10. Н. Ә. ... ... ... ... ... ... ... қатарына кіру стратегиясы Жолдауы, Астана, 2006 жыл, ... ... ... ... в ... ... Сапарбаев,
РЦБК, №5 2008 г.
12. Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г. – 487 ... ... ... алсаң ғана ДСҰ-ның қызығын көресің. АЙҚЫН газет. 30
наурыз 2006 ж. ... ҚР және оның ... ... ... ... 07.2008 ... ҚР әлеуметтік дамуы. 07.2008 ж.
-----------------------

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық және сыртқы сауда саясаты8 бет
Сыртқы саудадағы мемлекеттік саясат29 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет
Xix ғасырдағы сауда сипатының өзгеруі17 бет
«Alem Sauda.Ltd» ЖШС11 бет
«Сауда - көлік компаниясы» ЖШС кадрлық саясаттың қазіргі жағдайы мен даму деңгейі 58 бет
«Сауда фирмаларының тауар қозғалыстарын есепке алу» бағдарламасын әзірлеу65 бет
Адам саудасы және онымен күресудің өзекті мәселелері40 бет
Адам саудасымен күресудің халықаралық құқықтық механизмдері51 бет
Адамды саудаға салу қылмысының жасалуы мен күресуінің шаралары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь