Қаржы және инфляция туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3


1 ҚАРЖЫ ЖӘНЕ ИНФЛЯЦИЯ, ОЛАРДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУ ... 5

1.1 Қаржының экономикадағы маңызы мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Инфляцияның табиғаты мен экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8



2 ҚАРЖЫ ЖӘНЕ ИНФЛЯЦИЯ, ОЛАРДЫҢ ӨЗАРА БАЙЛАНЫСЫ МЕН ҚАЗАҚСТАНДА ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

2.1 Қаржы және инфляция, олардың өзара үйлесімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
2.2 Қазақстандағы инфляциялық процесс және оны реттеу саясаттары ... ... ..15



Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Қазақстан Республикасы өз егемендiгiн алғаннан кейiн өзiнiң банктiк жүйесi құрылып және қаржы секторы өз алдына қызмет ете бастады. Елiмiздегi экономикалық өсудiң тұрақтылығы, инвестицияның көптеп тартылуы, кәсiпкерлердiң экономикалық ынтасы, экономикалық активтi халықтың саны, халықтың әлеуметтiк жағдайы елдегi макроэкономикалық көрсеткiш және экономикалық негативтi құбылыс болып табылатын инфляция деңгейiне тiкелей байланысты болады. Басқаша айтсақ ұлттық экономиканың жалпы көрiнiсiн, оның даму жағдайын инфляция деңгейiнiң қарқынымен оның қаншалықты тиiмдiлiгiн айтуға болады.
Рыноктық қатынастар құрылымында да мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмiнде қаржы зор рөл атқарады. Қаржы – нарықтық қатынастардың құрамды бөлiгi және мемлекеттiк саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтiк-экономикалық мәнiн түсiне бiлудiң, оның iс-әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдiстерi мен амалдарын көре бiлудiң маңызы зор.
Инфляция экономикалық құбылыс ретiндегi анықтамасын келесiдей беруге болады: инфляция - тауар айналымының қажеттiгiмен салыстырғанда айналыс сферасының артық қағаз ақша массасымен толып кетуi, олардың құнсыздануы және соның нәтижесi ретiнде – тауарлар мен қызметтер көрсетуге бағаның өсуi; ақшаның сатып алуға жарамдылығының төмендеп кетуi. Инфляция кезiнде қоғамдық өндiрiс процесiнiң алшақтықтарына және артық көп ақшаның шығарылуына байланысты ақша айналысының заңы бұзылады.
Осындай экономика дамуы үшiн жағымсыз ортаны қалыптастыратын инфляцияны шешудiң бiрден-бiр жолы оның қарқынының өсуiнiң себептерiн айқындау арқылы алдын алу болып табылады. Ал ол үшiн ең алдымен инфляция теориясын, оның пайда болуына әсер ететiн факторларды, инфляцияның түрлерiн және оның ерекшелiктерiн сондай-ақ әр формадағы инфляцияның қоғамға, әлеуметтiк-экономикалық салаға тигiзер әсерлерiнiң деңгейiн бiлу қажет болып табылады.
Сондықтан мен курстық жұмысымның тақырыбын “Қаржы және инфляция” деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi және менiң оны таңдаудағы мақсатым қаржы мен инфляцияның экономикалық құбылыс ретiнде жан-жақты қарастырып, қаржы мен инфляцияның өзара байланысын, инфляцияның экономикалық тиімді дамудағы тигізер салдарын, оның пайда болу себептерін қарастырып, елiмiздiң экономикасының тұрақты және отандық өндiрiстiң қарқынды дамуы үшiн инфляциялық процессетрдiң алдын алу және оны реттеу саясаттарын қарастыру негізінде бүгінгі таңдағы Қазақстан экономикасы үшін инфляциялық таргеттеудің маңызы мен жүргізілу барысын талдау болып табылады.
1. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2005 – 553 бет.
2. Мельников В.Д. Ильясов К.К. Финансы. Учебник для вузов. – Алматы: 2001. – 252 с.
3. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001, - 466 б.
4. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
5. С.Б.Мақыш / Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. 2-шi басылым, қайта өңделген және толықтырылған. – алматы: ИздатМаркет, 2004. – 248 бет.
6. Баян Көшенова , Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары, - Алматы: “Экономика” 2000ж.
7. Д.А.Федотов “Причины инфляции и пути борьбы с ней” // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №1, - 2004 г.
8. Сайденов А.Г. «О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка» // Банки Қазахстана, №12, - 2005 г. 2-4 стр.
9. Кинасова О «Перегрев экономики и регулирование инфляционного процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр.
10. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана, №9, - 2007 г. 2-3 стр.
11. Статистический ежегодник. Алматы. – 2007г.- 446 с.
12. Национальный Банк Республики Казахстан Пресс-релиз №33 от 7 сентября 2007 года.
13. «Перспективы перехода Казахстана на инфляционное таргетирование» // Сембиева Л.М., Банки Казахстана, №9, 2007 г.
14. «Статистикалық мәліметтер» // Банки Казахстан, 2008г. №1. 89стр
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
...........................................3
1 ҚАРЖЫ ЖӘНЕ ИНФЛЯЦИЯ, ОЛАРДЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУ ....5
1.1 ... ... ... мен ... ... табиғаты мен ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ӨЗАРА БАЙЛАНЫСЫ МЕН ҚАЗАҚСТАНДА ДАМУ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ .......................................................11
2.1 ... және ... ... өзара ... ... ... ... және оны реттеу саясаттары
..........15
Қорытынды
............................................................................
.................................26
Қолданылған ... ... өз ... ... ... ... ... құрылып және қаржы секторы өз алдына қызмет ете бастады. Елiмiздегi
экономикалық өсудiң тұрақтылығы, ... ... ... ... ... ... ... халықтың саны,
халықтың әлеуметтiк жағдайы елдегi ... ... ... ... ... ... табылатын инфляция деңгейiне тiкелей
байланысты болады. Басқаша айтсақ ... ... ... ... ... ... ... деңгейiнiң қарқынымен оның қаншалықты тиiмдiлiгiн
айтуға болады.
Рыноктық қатынастар құрылымында да мемлекет тарапынан ... ... ... зор рөл ... ... – нарықтық қатынастардың
құрамды бөлiгi және ... ... ... ... ... Бұл ... ... мәнiн түсiне бiлудiң, оның ... ... ... ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай
дамыту ... ... ... ... толық және ұтымды пайдаланудың
әдiстерi мен амалдарын көре бiлудiң маңызы зор.
Инфляция экономикалық құбылыс ретiндегi анықтамасын келесiдей ... ... - ... ... ... ... ... артық қағаз ақша массасымен толып кетуi, олардың ... ... ... ...... мен қызметтер көрсетуге бағаның
өсуi; ақшаның сатып алуға жарамдылығының төмендеп ... ... ... ... ... ... және ... көп ақшаның
шығарылуына байланысты ақша айналысының заңы бұзылады.
Осындай экономика дамуы үшiн ... ... ... ... ... жолы оның қарқынының өсуiнiң себептерiн
айқындау арқылы алдын алу болып табылады. Ал ол үшiн ең ... ... оның ... ... әсер ... ... инфляцияның түрлерiн
және оның ерекшелiктерiн сондай-ақ әр ... ... ... ... тигiзер әсерлерiнiң деңгейiн бiлу қажет
болып табылады.
Сондықтан мен курстық жұмысымның тақырыбын ... және ... ... ... өзектiлiгi және менiң оны таңдаудағы мақсатым қаржы мен
инфляцияның экономикалық құбылыс ретiнде жан-жақты ... ... ... ... байланысын, инфляцияның экономикалық тиімді дамудағы
тигізер салдарын, оның пайда болу ... ... ... ... және ... өндiрiстiң қарқынды дамуы үшiн
инфляциялық процессетрдiң алдын алу және оны ... ... ... ... таңдағы Қазақстан экономикасы үшін инфляциялық
таргеттеудің маңызы мен ... ... ... ... ... ... жұмысты орындау барысында келесiдей ... ... ... ... категория ретiнде оның экономикалық мәнi мен
қызметтерiн анықтау;
2. Инфляцияның ... ... оның ... оған әсер ... ... және оның ... ... ерекшелiктерiн
ашып көрсету;
3. Елiмiздiң егемендiгiн алғаннан кейiнгi инфляциялық жағдайын, ... болу ... және ... ... шешу жолдарын
қарастыру;
4. 2003-2007 жылдардағы инфляцияны ... ... ... ... ... ... қарастыру.
5. Елiмiз экономикасының қаржы саласы және мемлекеттiк ... ... ... және оның негiзгi бағыттарын, олардың iшiнде
ұлттық экономика ерекшелiгiне байланысты тиiмдiлерiн ұсыну;
1 ... ЖӘНЕ ... ... ... ТАЛДАУ
1.1 Қаржының экономикадағы маңызы мен құрылымы
“Қаржы” бұл қолма-қол ақша, ... ... ... орта ... ... financia ... пайда болған француздың қоғамда нақты өмiр
сүретiн, объективтiк сипаты мен айрықша ... ... бар ... бiлдiре отырып, тарихи қалыптасқан экономикалық категория
ретiнде көрiнедi. Құн категорияларының ... ... ... орын ... ... iшкi ... сондай-ақ ұдайы өндiрiстегi ... ... ... ... ... ... ... – тауар-
ақша қатынастарының болуынан және қоғамдық дамудың ... ... ... ...... мен ақшалай қорларды жасау
арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына
деген ... ... ... әне бұл ... ... ... ... арқылы мемлекет өзiнiң саяси, экономикалық және
әлеуметтiк сфералардағы көптеген ... ... ... ... ... ... қолданады. Қаржы деп ақша қаражаттарын бөлу және
пайдалану туралы қатынастардың ... ... ... ... ерекше қорлар арқылы жүрiп отыратын ақша қатынастары.
Қаржы қатынастары ... ... пен ... және жеке ... ... ... және заңды тұлғалардың арасында;
• Заңды тұлғалар арасындағы;
• Жеке мемлекеттер аарсындағы қатынастар.
Осы қатынастар жүйесi қаржы ... деп ... ... ... әр ... ... әлеуметттiк, мүлiктiк және жеке
адамды сақтандыру қорлары, мемлекеттiң валюта резервтерi, кәсiпорындардың
фирмалардың, басқа коммерциялық және ... емес ... ... ... ... ... мазмұнын құрайтын
қатынастардың өзгещелiгi олардың көрiнiсiнiң әрқашан ... ... ... ... ... жүйе ... қоғамдық ұдайы
өндiрiстiң әр түрлi субъектiлерi арасындағы ақша және тек ақша ... ... ... ... ... ... сипаты – қаржының
маңызды белгiсi. Қаржының ақшалай сипаты оны жүзеге ... ... ... ... ... категорияларға тиiстiлiгiн баса көрсетедi.
Ақша қаржының ... ... ... болып табылады.
Қаржы қатынастары өзiнiң негiзiнде бөлгiштiк қатынастар болып
табылады. Қаржының арқасында ... ... ... ... шаруашылық жүргiзудiң түрлi деңгейлерiнде қоғамдық өнiм ... ... сан ... ... жүзеге асады. Қаржы қатынастарының бөлгiштiк
сипаты ... ... ... ... ... белгiсi болып
табылады.
Қаржының түрлi мақсатты ақша қорларының қозғалысында көрiнуi оның
маңызды ... ... ... ... Ақша қорлары, iстiң шын мәнiнде,
қаржы қатынастарының объектiлерi болып табылады. ... ... ... ... ... ... өндiрiс қатысушыларының барлығында,
өндiрiстiк емес сферада қаржылық ... ... iске ... ... ... өзгеше белгiлерi бұл экономикалық
категорияны ақша қатынастарының бүкiл ... ... ... ... ... әрi ... өзгешелiгiн, ерекшелiгiн атап көрсетедi.
Басқа бiрде-бiр құндық ... ... ... ... қаржыға тән
белгiлердi иемдене алмайды.
Экономикада қаржы ресурстары болмаса, қаржы механизмi ... ... ... ... кең ... ... ... мемлекет өзiнiң
iшкi және сыртқы саясатын жүзеге ... ... ... ... ... ... және ... қауiпсiздiгi функцияларын
қамтамасыз ете алмайды.
Жалпы қаржының ... ... ... ... оның
экномиканың барлық салаларында атқаратын негiзгi қызметтерiнен анық ... ... ... ... осы ... ... тән ... мәнннiң iс қимылдағы көрiнiсiн ... ... ... ... ... бөлгiштiк және ... ... ... ... ... ... ... жақтаушылары қаржы қоғамдық өндiрiстiң екiншi
стадиясында – ақша нысанындағы қоғамдық ... ... бөлу ... пайда
болады, қаржының бөлгiштiк сипаты оның ... ... ... деп ... Осы ... ... қаржы басты екi қызмет
орындайды: бөлу және бақылау.
Қаржының бөлу қызметi қаржы ... ... ... өнiм мен оның
аса маңызды бөлiгi – ұлттық табысты, сондай-ақ ұлттық байлықтың бiр бөлiгiн
бөлу және қайта бөлу ... ... ... ... есеп пен ... ... жүзеге асыруға
байланысты болатын қаржының бақылау қызметi ... екi ... ... Бұл қызмет жалпы iшкi өнiмдi тиiстi қорларға бөлуге және
оларды мақсатты арналым бойынша жұмсауға ... ... ... ... ... ... мағынасы кәсiпорынның шаруашылық қаржы
қызметiне ... ... ... Бұл бақылау материал, еңбек және ... ... әрi ... ... ... қана қоймай, сонымен
бiрге кәсiпорындарда өндiрiс рентабелдiлiгiн арттырудың резервтерiн ашуға,
өндiрiстiук емес шығындарды болдырмауға ... ... ... өндiрiстiк тұжырымдаманы жақтаушылар қаржының
экономикадағы келесi үш қызметiн көрсетедi:
1. ... ... мен ... ... Ақшалай табыстар мен қорларды пайдалану;
3. Бақылау қызметi.
Мемлекет және кәсiпорындар өзiнiң иелiгiне ... ... ... ... ... өнiм және ... өнiм ... бiр
бөлiгiн алып немесе тартып отырады. Бұл ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асады.
Қаржы жүйесін құрайтын жеке элементтердің орны мен рөлі бірдей емес.
Бастапқы элемент жүйесінің ... ... ... ... ... өйткені жүйе элементтері мен буындардың өзара ... ... ... ... ... ... жүйесінде мұндай элемент болып
бірінші кезекте мемлекеттік бюджетпен көрінетін мемлекеттің қаржысы ... ... ... ... ... ... ... негізін қалайды, материалдық өндірісте нақтылы өнім –
қоғамның қаржы ресурстарының ... көзі ... ол ... бастапқы сферасы болып табылады.
Халықтың қаржысы қаржы жүйесінің ерекше бөлігі болып табылады. Халық
өзінің ақша қаражаттарымен жалпымемлекеттік ... ... және ... ... ... жүргізуші субъектілерінің өндірістік және
өндірістік емес ... ... ... Бұл сан ... халыққа еңбекке ақы төлеумен, жинақтаушы ... ... ... ... ... және ... емес ... байланысты, басқа жағынан, халық өзінің ақшалай табысынан салық
төлейді. ... және ... емес ... ... және ... мен ... қызметін төлейді. Мұндай ... ... ... ... рыноктарда, халыққа қызмет көрсететін
кәсіпорындар мен ұйымдарда ... ... мен ... ... алуға
байланысты болатын ақша қатынастарын қоспағанда, ... ... ... ... табиғаты мен экономикалық мәні
Экономикалық құбылыс ретiнде инфляция көптен берi өмiр сүрiп келедi.
Оны тiптi ... ... ... ... ... әрi ... қызметiмен тығыз
байланысты деп саналады.
Инфляция терминi ( латынның. Inflatio сөзiнен шыққан, аудармасы –
“қабыну”, ... ақша ... ... XIX ... орта шенiнде пайда
болды және АҚШ-тың Азамат ... ... ... ... қисапсыз
шығарылуымен байланысты болды. Экономикалық әдебиеттерде инфляия ұғымы
бiрiншi дүниежүзiлiк ... ... ... ... ал ... ... әдебиеттерде ол 20-шы жылдары жазыла бастады. Инфляция бұл
бағаның өсуiнен, тауарлар ... және ... және ... төмендеуiнен туындайтын ақшаның құнсыздануы, сондай-ақ оның сатып
алу қабiлетiнiң төмендеуi.
Инфляцияның дәстүрлi ең көп ... ... ...... ... ... ... сферасының артық қағаз ақша
массасымен толып кетуi, олардың құнсыздануы және ... ... ...
тауарлар мен қызметтер көрсетуге бағаның өсуi; ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндiрiс процесiнiң
алшақтықтарына және артық көп ақшаның шығарылуына ... ... заңы ... ... ... ... – қол ақша ... және төлемақыны
жүзеге асыру кезiнде қызмет көрсету, сонымен бiрге кәсiпорындар мен ... ... ... ... қаражаттардың алмасуы – ақша
айналысы деп аталады.
Ақша айналысы заңы – құн заңының ... ... ... Ол ... ақша ... ... ... қоғамдық формацияларға тән. Айналыстағы
ақшаның саны К. ... ... ақша ... ... реттеледi. Тауар
айналысына қызмет ету үшiн қажеттi ақша мөлшерi екi ... ... ... ... тиiс тауарлар бағасының қосындысына, екiншiден ақша
айналысының жылдамдығына байланысты өзгередi. Ақша ... заңы ... ... = P * Y / ... - өз ... ақша ... және ақша ... жай-күйiн көрсетедi. Ақшаның құнсыздануына мына факторлар
себепшi болады:
• айналысқа артық ақшаның шығарылуы;
• қолайсыз ... ... ... сенiмнiң жоғалуы.
Ұзақ уақыт бойы ифляцияны монетарлық құбылыс деп санап ... ол ... мен ... ... өсуi ... түсiндiрiлiп келдi. Әлi
де бiрқатар шетелдiк ... ... ... ... ... ... ... анықтайды. Алайда инфляцияның тауар бағасының
өсуiнде көрiнгенмен оны тек таза ақша ... ... ... ... ... ... түрлi сфераларындағы ... ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық құбылыс ... ... ... ... ... экономиканың қазiргi
дамуының ең өткiр мәселелерiнiң бiрi болып есептеледi.
Инфляцияның көрiну нысандары ... ... мен ... ... өсуi, оның ... ... ... мұның өзi ақшаның құнсыздануына, оның сатып алу қабiлетiнiң
төмендеуiне алып келедi;
• ұлттық ақша бiрлiгiнiң ... ақша ... ... бағамының
төмендеуi;
• ұлттық ақша бiрлiгiнде көрiнетiн алтынның бағасының көтерiлуi.
Бүгiндегi инфляция бағаның өсуi нәтижесiндегi ақшаның ... алу ... ғана ... ... бiрге елдiң экономикалық дамуының жалпы
қолайсыз ахуалымен де байланысты. ... ... пен ... әр ... ... ... ... процесiнiң қарама-
қайшылықтары себепшi болады. Инфляцияның әуел ... ...... ... салаларындағы жинақтау мен тұтыну, сұраным мен ұсыным,
мемлекеттiң кiрiстерi мен ... ... ақша ... ... ... ... ... алшақтықтар екенi белгiлi.
Инфляция – бұл кез келген экономикалық даму ... тән ... ... ... ... және ... ... орын алады.
Қазiргi кездегi экономикалық қатынастардың күрделенген ... ... ... ... Ақша ... ... ... тапшылығын жабуға
пайдаланылған, шексiз көп ақшаның эмиссиялануы ... ... ... ақша ... ... ... халық шаруашылығының
артық несиеге толуы.
2) Ақшалай емес ... ... ... ... ... механизмiне, мемлекеттiң экономикалық
саясатына, оның iшiнде, салық саясаты, баға ... ... ... ... факторлар жатады.
Инфляцияның iшкi және сыртқы факторларын айыра бiлу қажет. Iшкi
факторлардың арасында ... ... және ... ... ... ... ... – бұл шаруашылық сәйкессiздiгiнiң
бұзылуы, экономиканың ... ... ... ... ... ... ... ерекше
жағдайлар және ... ... ... мемлекеттiк қаржының
дағдырысы бюджет тапшылығы, ... ... өсуi, ақша ... ... ... ... ақша айналысы жылдамдығының артуы
нәтижесiнде кредит ... өсуi және ... ... дүниежiзiлiк құрылымдық дағдарыстар (шикiзат, энергетика, валюта
дағдарыстары), ... ... ... ... шығаруға бағытталған
мемлекеттiк валюта саясаты, алтынды, ... ... ... ... сыртқы факторлары болып табылады.
Сөйтiп, көпфакторлы процесс ретiндегi инфляция – бұл ақша ... ... ... ... ... ... өндiрiс дамуындағы
алшақтықтың көрiнiсi.
Бiрiншi жағдайда қағаз ... ... ... ... ... ... ... тауарлардың бағасы өседi. Үшiншi жағдайда шетел
валютасына қатысты ұлттық валютаның бағамы төмендейдi.
Инфляцияны келесiдей белгiлерiне ... ... ... ... ... ... қарай:
• ашық инфляция, яғни бағаға ешқандай да кедергi ... оның ... ... ... ... яғни ... ... жағдайында бағаға мемлекет қатаң
бақылау жасап отырады;
• инфляциялық шок, яғни бiр мезетте бiрден баға өсiп ... ... ... ... ... ... яғни баға бiр ғана елдiң шекарасында өседi;
• дүниежүзiлiк ... яғни ... ... топтарын немесе барлық
ғаламдық экономиканы түгелдей дерлiк ... ... өсу ... ... баяу ... – баға баяу ... бiртiндеп жылына 10%-ға өседi;
• орташа инфляция – баға тез қарқында жылына ... ... ... ... баға ... ауыр экономикалық және әлеуметтiк зардаптарға
шалдықтырады;
• ұшқыр инфляция – баға ... ... ... дейiн және одан жоғары
қарқынмен өседi. Инфляцияның бұл түрi ақша ... ... ... Мұндай жағдайда ақша өзiнiң атқаратын ... ... ... ... ... ... ... кезде бiрiншi
түрiне жатады. Елiмiздiң 1992-1993 жылдардағы ұшқыр инфляциядан соңғы
жылдардан бастап баяу ... өтуi ... ... ... болып
табылады.
Инфляция қарқыны статистикалық көрсеткiш – тұтыну бағаларының индексi
көмегiмен анықталады.
Тұтыну бағаларының индексi тауарлар мен қызметтердiң түрлерiн ... ... ... анықталады. Оны есептеуде келесi формула
қолданылады:
ТБИ = ... ... ... ... ... ... ... жылдағы
тұтыну қоржынының бағасы, одан шыққан санды 100-ге көбейтемiз
2 ҚАРЖЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... МЕН ... ДАМУ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Қаржы және инфляция, олардың өзара үйлесімі
Экономиканың екі категориясы болып ... ... мен ... ... ... ... Инфляцияның іс-әрекетін қаржы проблемаларымен
байланыстырып отыру қажет, өйткені ... ... ... ... ... ... ... Белгілі бір сандық нысандар мен әдістерді қолдану;
... ... ... ... ... ... ... Мемлекетік бюджеттің тапшылығын жабудың әдістері;
• Мемлекеттің берешектің көлемі.
Нарықтық экономика кезінде ... ... ... ... арқылы айтарлықтай әсер етеді инфляциялық тенденцияларды ... ...... ... өсуі, бұл ерекше төлейалушылық
сұранымның артуына жеткізеді, сөйтіп тікелей баға белгілеуге әсер ... мен ... ... көтерілуіне байланысты ақшаның құнсыздануы
бюджет шығыстарының көбеюіне соқтырады, ал оның кірістері, ең алдымен салық
түсімдері қажеттіліктен ... ... ... Бұл ... болатын ұзақ уақытқа
созылған тапшылыққа ұрындырады.
Екінші ...... ... ... көбеюі. Салықтың едәуір
бөлігі баға механизмі арқылы тұтынушыға ауысады және нарықтағы ... ... ... болып табылады.
Үшінші фактор – бюджеттердің ұзақ ... ... ... шығындардың неғұрлым өсуімен байланысты).
Инфляция қаржы қатынастарын да өзгертуге ұшыратады. ... ... мен ... ... өсуі ... мемлекет
шығыстарының өсуін жандандырады.
Екіншіден, инфляция қаржы ресурстарын құнсыздандырады және ... ... ... тудырады.
Үшіншіден, инфляциялық процесс мемлекеттің берешегі проблемаларын
шиеленістіреді.
Сөйтіп, қаржы мен ... ... ... ... келеді. Қаржы
инфляциялық процестердің тездеткіші бола алатыны сияқты, ... да ... әсер ... Ақшаның құнсыздануы және бағаның көтерілуі
мемлекеттің шынайы кірістерін төмендетуге, бюджеттің шығыстарын көбейтудің
қажеттігіне, салық ... ... ... ... ... ... ... өсуіне ұрындырады. Инфляцияның жоғары қарқыны
мемлекеттің қаржы ресурстарын құнсыздандырады, өйткені салықтық кірістер
мен қарыздар оларды ... ... ... ... бір кездері арқылы
түседі, сондықтан мемлекеттің алу сәтінде олар құнсызданады. Осыған ұқсас
мемлекеттік ... ... ... ... қарыздарды тартау
үшін мемлекет өзінің ... ... ... ... ... ... көтеруге мәжбүр болады, бұл мемлекеттік борыштың атаулы
өсуін тудырады.
Ү
Й
Л
Е
С
І
М
С
І
З
Д
І
К
Сурет-1 – Қаржы мен инфляцияның өзара үйлесімі
Қаржы ... мен ... ... бір ... ... бірін-бірі өзара толықтыра отырып, экономикалық жүйедегі келеңсіз
нәтижелерге апарады. Мәселен, ... ... ... ... ақшалай тбыстардың құнсыздануы, ұзақ мерзімді
инвестицияға деген экономикалық ынтаның төмендеуі, ... ... ... ... ... ... ... инфляцияның өзара байланысын инфляцияның екі типі бойынша
бақылап отыруға ... ... ... ... ... және
шығындар инфляциясы (өндірушілер инфляциясы).
Сұраныс инфляциясы келесiдей ... ... ... ... ... өсуi, яғни әскери техникалардың азаматтық салаларда
пайдалану қажеттiгiнен, нәтижесiнде ақша баламасы айналыс үшiн ... ... ... ... ... және iшкi қарыздардың өсуi, яғни
мемлекеттiң ... және орта ... ... ... ... ... ... нәтижесiнде мемлекеттiң iшкi қарызы артады;
• несиелiк экспанциялау, яғни ... ... ... ... мен ... беретiн несиелер ... ... ауыр ... ... өте көп ... ... ... импортталған инфляция, яғни шетел валюталарын сатып алу барысында
тауар айналымына қажеттiлiктiң үстiне ұлттық валютаның ... ( ... ) ... – бұл баға ... ... әсер ... факторлардың болуымен сипатталады:
• еңбек өнiмдiлiгiнiң өсуiн азайту және өндiрiстiң құлдырауы;
• көрсетiлетiн қызметтiн маңызының артуы;
• бiр өнiм ... ... ... ... ... ... ... энергетикалық дағдарыс.
Нақты экономикалық өмірде инфляцияның бұл түрлері және ... ... ... ... өзін ... ... бұл өз ... шиыршық дегенді тудырады. Бұл кезде өндірістің тұтынылатын
компоненттері баға мен ... ақы ... өсуі ... ... шығарылатын өнім құнының артуына соқтырады, мұндай өнімді ... және ... ... ... ... ... өсуін талап етеді және осылайша шексіздікке кете береді.
Нарықтық экономика механизмі – бәсеке мен ... ... ... ... ал ... жеке ... ол
жоқ болғанда инфляция дамиды. Еркін бәсеке жағдайында мемлекет шығыстарын
немесе кредиттерді ... ... ... ... ... ... кәсіпорын не өндірістің көлемін қысқартуғ, не оның
шығындарын төмендетуге мәжбүр болады. Макроэкономикалық ... ... не ... ... ... не бағалардың төмендеуі болады.
Алайда фирмалар, компаниялар жағдайдың жақсаруына үміттене отырып, рынокта
қалуға тырысалы және бағалар мен ... ... ... ... Бұл ... жаппай ауқымдағы әрекеті инфляцияның төмендеуіне
мүмкіндік жасайды.
Монополияландырылған экономикада бұл механизм әрекет етпейді, ... ... ... ... шала ... жинақтау
бұйымдарын, жабдықтарды жеткізулерді таңдай ... Ол ... ... ... ... мәжбүр болады және жоғарлатылған
бағаларды өзінің тұтынушыларына, ... ары ... ... ... ... ... тұтынушыға – халыққа аударып салады.
2. Қазақстандағы инфляциялық процесс және оны реттеу саясаттары
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi осы ... ... ... ... ... мiндетiн елдегi инфляция қарқынын төмендетуге және оның
тұрақты деңгейiн қалыптастыруға қызмет етiп келе жатыр. Соңғы бiрнеше ... Банк ... ... ... бiршама жақсартқанын және оны қз
уысына алғанына куә болып отырғанымыз рас. Оны 2001 жылы ... ... ... ... және одан ... ... елдегi
инфляция деңгейiнiң 5-7% аралығында тұрақты ... ... ... ... ... өспелi инфляция мемлекеттiң экономикаға бақылау жасауы
төмендегенiн көрсетедi. ... ... ... ... ... ... кәсiпкерлердiң инвестиция тартуға және
салуға ... ... Ал ... ... ... ... өндiрiстiк мүмкiншiлiктердi төмендетедi. Сондықтан мемлекет және
елдiң қаржы секторы инфляция қарсы саясаттар ... ... банк осы ... ... ... ... ... инфляцияның белгіленген деңгейін, яғни 5-7% аралығында болады деп
жоспарлады. Бұл жоспарланған шама 2003 және 2004 ... ... ... да ... ... қолға алды. Ал 2005, 2006, ... ... ... ... шамадан асып кетті. Оны жоғарыдағы
бөлімде талқылап өткенбіз. Бұл өз кезегінде экономиканың тұрақты ... ... ... ... елбасымыздың өзі және Ұлттық банктің қатысы
бойынша биылғы еетк алып ... ... ... ... ... ... тұрғыдан қолға алуда.
Елiмiз инфляцияны жою және ақша айналысын тұрақтандыруға арналған
шаралар ... ... ... ... ... ... тiкелей және
жанама реттеулер негiзiнде жүзеге асып ... ... ... ... ... ... ... асады. Ол елдегi жалақы мен бағалардың
өсу нысаналарын белгiлеу ... ... ... ... Ал бағаға ықпал
етудiң жанама әдiстерiнiң үлесi ... ... деп те ... ... iске асып ... ... ... жанама әдiстерiне
монетарлық және фискалдық саясаттың “дефляциялық” ... ... ... ... ... үшiн ақша ... ... несиелердiң көлемiне,
пайыз қойылымыныңкөлемiне, ұлттық валюталық бағам саясатына, ашық рыноктағы
бағалы қағаздармен операцияларға ... ... ... ... жүргiзiп
отырады. Өйткенi бұл өтпелi экономиканың талабынан туындайды.
Қазақстан Ұлттық банкi мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын, яғни оның
төлемқабiлеттiлiгi мен басқа шетел валюталарына қатысты ... ... ... кезегiнде өспелi инфляция мемлекеттiң экономикаға бақылау жасауы
төмендегенiн көрсетедi. Неғұрлым ... ... ... ... ... кәсiпкерлердiң инвестиция тартуға және
салуға ынтасы төмендейдi. Ал инвестициялық активтердiң ... ... ... ... ... ... ... және
елдiң қаржы секторы инфляция қарсы саясаттар жүргiзiп отырады.
Инфляцияға қарсы саясат – инфляциямен күреске бағытталған ... ... ... ... ... ... ... екі негізгі
жолы белгіленген: дефляциялық саясат және кірістер саясаты.
|Ақша ... ... ... |ттiк |қ ... |резервт|тiкелей|бюджетт|реттеу;|рын |iгiн |
|көлемiн |iк ... | ... ... ... |у; |; |
| |рын | |ры мен | | | |
| ... | ... | | |
| | | |ғын | | | |
| | | ... | | |
| | | |у; | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | ... ... ... ... – 2007г.- 446 ... – 2005-2007 жылдардағы инфляция деңгейі
Сонымен Қазақстанның ұлттық валютасы теңге соңғы жылдары ... ... ғана ... ... ... алмастырылатын валюталарға шексiз
айырбасталады және бүгiнгi таңда ... ... ... ... ... нығаюда көрiнiп отыр. Әрине бұл жетiстiктер елiмiздiң
қаржы және ақша реформаларын ... ... ТМД ... ... ... секторының ең қолайлы реформаланғанын көрсетiп отыр.
Инфляциялық таргеттеу тұсындағы ... ... ... ... ... ... операция», оның ішінде РЕПО операциясы
және ... ... ... алу ... ... 2003 жылы Ұлттық
банк өзінің ресми мөлшерлемелерінің ролін ... үшін ... ... өз ... ... жылдары және өткен 2004 жылдарда инфляциялық
таргеттеуге ... ... үшін ... ... ... ... ... стратегиялары қолданылады. Оны
келесі суреттен көруге болады.
Сурет-4 – Инфляциялық таргеттеу стратегиялары
Бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру, бағалы қағаздар нарығының
толық және сенімді түрде дамуына, экономиканың ... ... ... әрі ... ... үшін ... ... сондай-ақ жинақтаушы
зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік ... ... ... ... ... негізгі
көрсеткіштерінің болжамы келесі 1-ші ... ... ... /13, 60 бет/
Кесте 1
2007-2010 жылдарға арналған ақша-несие саясатындағы ... ... ... |2007 |2008 |2009 |2010 ... ... ... % |9-10 |5-7 |4-6 |4-6 ... (ТБИ) ... % |9-10 |6-8 |5-7 |5-7 ... ... ... %|9,0 |7-8 |7 |6,5 ... ... Л.М., Банки Казахстана, №9, 2007 г.
Инфляциялық таргеттеу тұсындағы ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... оның ... РЕПО ... вексельдерді қайта есепке алу операциялары жатады. 2003 жылы ... ... ... ... ... ... үшін шаралар қолданбақ.
Бұл өз кезегінде биылғы ... және ... 2004 ... ... ... ... үшін ... етеді. /9, 4б/
Алайда Ұлттық банктік және Үкіметтің бірігуімен белгілеген инфляцияны
таргеттеудегі инфляцияның 2005 жылғы ... ... ... ... биыл ... ... Өйткені биылғы жылы ұлттық экономикада
жүргізіліп келе ... ... ... ... ... тым артып кетуіне байланысты экономикалық толқуларға алып ... және ... ... ... ... ... ... өсуі,
әлемдік рынокта мұнай бағасының рекордтық нәтижеге жетуінен бүгінде
инфляция ... 10 ... ... – 7,8% және 7,9% ... ... ... мамандардың айтуы бойынша 2005 жылы инфляция деңгейі 8%-ға ... ... Яғни 2005 жылы ... ... ... ... ... 4,9%-6,5% деңгейінен нақты инфляция деңгейі асып кетіп отыр. /8,
61 б/
Сондықтан ендігі жерде ... ... ... және ... ... ... таргеттеуде ең тиімді әдіс болып табылатын ... ... ... ... ... ... табылады. Яғни, Ұлттық банк өзінің
ақша-несие саясатын ... ... ... пайыз қойылымын
өзгерту арқылы іске асырады. Биылғы жылы Ұлттық банк инфляцияның қарқынды
етек алуына байланысты ... ... ... ... екі ... өсірді.
Оның бірінші жолғы өсімі 2005 жылдың 1-ші сәуір айында РЕПО ... ... ... өсуімен көрініс тапты.
Инфляцияны төмендетудің тағы да бір шарасы неғұрлым қатаң ақша-несие
саясаты болып табылады. Бұл ... ... банк ... перегрев»
кезінде қолданады. Бәрімізге белгілі алдағы жылдары біздер экономиканы
несиелеуді дамыту үшін банктердің ... ... ... ... ... ... азайтуды қолға алған болатынбыз. ... ... өсуі ... ... ... ... алып келлі. Банктердің
экономиканы несиелендіру шамасы соңғы 5 жылда 9,2 есеге ... Ал оның ... ... 27%-ға ... жетті.
Сондықтан ендігі уақыттарда еліміздің ... ... ... қорғану мақсатында қысқа мерзімді пайыз қойылымдарын өзгерту
немесе жоғарлату негізінде ... ... ... ... тұру ... ... ... Ұлттық банк қаржы рыногындағы реттеу шараларының ... ... банк ... ... Бұл өз кезегінде экономикадағы ақша
айналысын төмендетуге септігін тигізеді. Осы ... ... ... болып
Ұлттық банктегі банктердің депозиттары болып табылады. /10, 24 б/
Сондай-ақ Ұлттық банк ... ... ақша ... сақтайды және
елімізде 2007 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап валюталық режимдегі валюталық
операцияларды лицензиялауды алып ... Осы шара ... ... ... ... ... ... тұрақтылықты және оның
төменгі деңгейін қамтамасыз етеді.
Қазақстанның соңғы ... ... ... зер ... ... ТМД ... ішінде көшбасшы болып отыр .
Оларға: экономикалық ... ... ... ... ... ұлттық валюталық бағамның тұрақтылығы, бюджет тапшылығының аз
ғана ... ... ... ... өсуі және ... инвестициялық
рейтингінің өсуі. Ал экономиканың әлсіз жақтарына ұлттық ... ... ... ... яғни ... шығарылған
шикізаттардың негізінде сол салалардың ғана өте жылдам өсуі, ал ... ... өте баяу ... және ... ... аз ... ... экономиканың ең тиімсіз жері еліміздің барлық көрсеткіштері
әлемдік рыноктағы бағалардың ... ... ... ... ... баға төмендесе ... ... күрт ... ... көрсеткіштер азаяды. Сондықтан еліміз бұл мәселені шешу
үшін индустриялы-инновациялы бағдарламаны іске асыруда.
Сондықтан Ұлттық банк ... ... ... ... басты бағыты
етіп инфляцияның тұрақты деңгейі, валюталық бағамның ... ... ... экономика салаларының өңдеуші өнеркәсіптеріне жеңілдікті
несиелер беруді қамтамасыз ету болып табылады.
Осы аталған ақша-несие ... ... ... ... ... табылады.
Инфляцияны таргеттеуді ең алғаш Жаңа Зеландиняның Орталық банкі 1990
жылдан бастап қолдана ... ... ... он ... бұл ... бағытына келесі елдер өтті: Канада (1991), ... ... (1993), ... (1994) және т.б. ... ... таргеттеу элементтеріне Чехия, Бразилия, Израиль,
Чили, Польша және Венгрия мемлекеттері өтті.
Инфляциялық таргеттеу инфляция көрсеткіштерінің жүйелі ... яғни ... банк ... орта ... ... ... жылға алдын ала анықтап отырады.
Сонымен Ұлттық банктің ақша-несие саясатының биылғы және ... ... ... ... ... ... инфляцияның деңгейін тұрақты
белгіленген шамада ұстап тұру болып табылады. ... банк ... ... жылы ... ... керек;
2006 жылы 4,8%-6,2%-дан аспауы керек;
2007 жылы 4,1%-5,5%-дан аспауы керек;
Сондықтан ендігі жерде ... ... ... және ... ... ... таргеттеуде ең тиімді әдіс болып табылатын Ұлттық банктің
қысқа мерзімді қойылымдарын енгізу болып ... ... ... банк өзінің
ақша-несие саясатын жүзеге асыруда «рефинансирование» пайыз қойылымын
өзгерту арқылы іске асырады. ... жылы ... банк ... қарқынды
етек алуына байланысты қысқа мерзімді пайыз қойылымын екі мәрте өсірді.
Оның бірінші жолғы өсімі 2005 ... 1-ші ... ... РЕПО ... ... өсуімен көрініс тапты.
Инфляцияны төмендетудің тағы да бір шарасы неғұрлым қатаң ақша-несие
саясаты болып табылады. Бұл ... ... банк ... ... қолданады. Бәрімізге белгілі алдағы ... ... ... дамыту үшін банктердің несие қызметтерінің ынталы жүруі үшін
пайыз ... ... ... ... ... ... ... өсуі жалпы қарыз ресурстарының өсуіне алып келлі. Банктердің
экономиканы несиелендіру шамасы соңғы 5 жылда 9,2 ... ... Ал оның ... үлесі 27%-ға дейін жетті.
Сондықтан ендігі уақыттарда еліміздің Ұлттық банкі экономикалық
толқулардан ... ... ... ... пайыз қойылымдарын өзгерту
немесе жоғарлату негізінде инфляцияның төменгі деңгейін ұстап тұру саясатын
атқаруды қолға ... ... банк ... ... реттеу шараларының бірі
қысқа мерзімді банк ноталарын шығару. Бұл өз кезегінде экономикадағы ақша
айналысын ... ... ... Осы ... басты құрал болып
Ұлттық банктегі банктердің депозиттары болып табылады.
Сондай-ақ Ұлттық банк еркін қалқымалы ақша айырбасын ... ... 2007 ... 1-ші қаңтарынан бастап валюталық режимдегі валюталық
операцияларды ... алып ... Осы шара ... ... ... қозғалысы негізінде инфляциялық тұрақтылықты және оның
төменгі деңгейін ... ... ... банк ақша-несие саясатын ендігі жерде басты бағыты
етіп ... ... ... валюталық бағамның тұрақтылығы және
нығаюы, сондай-ақ экономика салаларының өңдеуші өнеркәсіптеріне ... ... ... ету ... табылады.
Қазақстандағы алдағы жылдарға инфляция бойынша болжамдарда инфляция
деңгейі 2010 жылдар аралығында келесідей жоспарланған шамада ... ... ... ... ... ... инфляциялық таргеттеу
бойынша 2003-2010 жылдар аралығындағы инфляцияның деңгейінің болжам
көрсеткіштері
| |2003 |2004 |2005 ... ... |7,9 |8,4 |15 |6,4 |5,9 |5,5 | ... ... ... ... ... жатады:
1. Анықталған көрсеткіштердің белгіленген мөлшерлері туралы алдын-ала
басылымдарда жария ету;
2. Ақша-несие саясатының ұзақ ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарды таңдауда еркіндіктің болуы;
4. Реттеуші органдардың жауапкершілігін жоғарлату, яғни ол жоспарланған
көрсеткіштерге жетуді қамтамасыз етеді.
Инфляциялық таргеттеу қағидаларына әлемдік ... ... ... ... ... ... және ... тұрақтылыққа
кепілдік беру;
• Толық қанды қызмет етуші қаржы жүйесі және валюта бағамының
тұрақтылығы;
• Ұлттық банктің ... ... ... ... ... құралдары мен инфляция арасындағы байланыстарды түсіну;
• Ифляция қарқынын жоспарлаудағы тиімді әдістер жиынтығын қолдану;
... ... ... ... ... инфляцияны таргеттеудегі негізгі мақсаты баға
тұрақтылығын қамтамасыз ету, осы ... ... ... банк келесі
міндеттерді іске асырады.
• Мемлекеттің ақша-несие саясатын құру және ... ... ... ... еуропалық төлем жүйелерін ұлттық экономикаға
тиімді формаларын дамыту;
• Валюталық реттеу және валюталық бақылауды ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Қазақстанның соңғы ... ... ... зер ... ... ТМД елдері ішінде көшбасшы болып отыр ... ... ... ... қарқыны, инфляция деңгейінің
тұрақтылығы, ұлттық валюталық бағамның тұрақтылығы, бюджет тапшылығының аз
ғана ... ... ... ... өсуі және ... ... ... Ал экономиканың әлсіз жақтарына ұлттық ... ... ... ... яғни экспортқа ... ... сол ... ғана өте ... өсуі, ал өндірістің
нақты салаларының өте баяу ... және ... ... аз ... ... ... ең тиімсіз жері еліміздің барлық көрсеткіштері
әлемдік рыноктағы бағалардың ... ... ... ... яғни
шикізатқа баға төмендесе ... ... күрт ... барлық
макроэкономикалық көрсеткіштер азаяды. Сондықтан еліміз бұл мәселені шешу
үшін индустриялы-инновациялы бағдарламаны іске асыруда.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, рыноктық ... ... да ... ... ... ... ... зор рөл атқарады. Қаржы – нарықтық
қатынастардың құрамды бөлiгi және ... ... ... ... Бұл ... қаржының әлеуметтiк-экономикалық мәнiн түсiне бiлудiң,
оның ... ... ... ... ұғынудың, Қазақстан
экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ... ... ... ... ... ... мен амалдарын көре бiлудiң маңызы зор.
Ал өз кезегінде қаржы – ақша қатынастарының ... ... ... экономикалық жүйе шеңберінде қоғамдық ұдайы өндірістің түрлі
субъектілері арасындағы ... ақша ... ... тек ... ақша
қатынастарын білдіреді, сондықтан оның рөлі мен маңызы экономикалық
қатынастарда ақша ... ... орын ... ... ... экономикалық және әлеуметтiк дамуына айтарлықтай
керi әсерiн тигiзетiн, өз кезегiнде ... ... ... ... келетiн және экономика ылғи да орын алып ... ... ... ... бұл рынокта бағалардың өсуiнен, тауарлар тапшылығының орын
алуынан және ... және ... ... ... туындайтын
ақшаның құнсыздануы, сондай-ақ ақшаның сатып алу қабiлетiнiң төмендеуi деп
айтсақ болады. Инфляция елеулi ... ... ... жоғары өсiмде орын
алған кезiнде қоғамдық өндiрiс процесiнiң алшақтықтарына және айналыстағы
артық көп ақшаның болуына байланысты ақша ... заңы ... ... ... өту ... қаржы қатынастарының
әлемдік стандарттарға сай дамуы және қаржылардың тиімді қалыптасуы мен
жұмсалуын ұйымдастыру ... ... ... ... табылады.
Сондықтан қаржы қатынастарында қаржы қорларын тиімді
қалыптастырудың көздері мен оларды дамыту мәселесі алдынғы орында тұрады.
Инфляция - өз ... ақша ... және ақша ... жай-күйiн көрсетедi. Ақшаның құнсыздануына келесi факторлар
себепшi болады: ақша айналысының ... және ... емес ... екi фактор экономиканың құрылымына және қызмет етуiне байланысты ... да әр ... ... отырады. Сондай-ақ инфляцияның пайда болу
факторларына байланысты оның екi басты түрi болатындығын ... ... ... және ... ... инфляциясы жатады.
Бүгiндегi Қазақстан экономикасындағы және оның дамуындағы ... өсуi ... ... сатып алу қабiлетiнiң құлдырауымен ғана
емес, сонымен бiрге елдiң экономикалық ... ... ... ... ... ... ... пен өткiзу сферасындағы әр түрлi факторлар
тудырған өндiрiс процесiнiң қарама-қайшылықтары себепшi ... ... әуел ... себебi – ұлттық шаруашылықтың түрлi салаларындағы
жинақтау мен тұтыну, сұраным мен ұсыным, ... ... ... ... ақша ... мен ... ... қажеттiлiгi
арасындағы алшақтықтар екенi белгiлi.
Сонымен, жұмысты аяқтай келе Қазақстандық экономикадағы инфляциялық
процестер шаруашылықтың ... ... ... ... тым өсiп ... басқару аппаратын қаржыландырумен, өндiрiстiң
шикiзат бағыттылығымен, ұлттық валютаның шетел валютасымен ... ... ... ... ... ... елiмiзде
ресурстарды жалпы үнемдеу және ... ... жою ... ... ... басты құралына айналып отырғаны белгiлi.
Осыған байланысты еліміз 2003-2007 жылдарға Ұлттық банк инфляциялық
тұрақтылықты және оның төменгі ... ... үшін ... ... ... ал еліміздің Үкіметі ... ... ... алып ... ... ... жүзеге
асыруда.
Елбасының 2006 жылы наурыз айындағы халыққа ... ... ... ... ... 50 ... қатарына кіруі керек» деп
маңызды даму стратегиясын алдыға қойды. Мұндай жоғары ... ... ... ... үшін ... экономикасын жан-жақты индустриялы дамуын
жеделдетіп, экономиканың тиімді дамуына кері әсер етіп ... ... яғни ... ... ... жоюымыз керек.
Бүгінгі күнде орын алып отырған бүкіләлемдік қаржы ... ... ... да ... тыс ... жоқ. ... салдарынан
елдің жалпы экономикасы 2007 жылы өсу қарқыны баяулап, елде қаржы саласының
дағдарыстық жағдайы көрініс тауып, ... ... 15%-ға ... ... Енді алдағы уақытта осындай қолайсыз ... жол ... ... алу үшін ең ... ... ... ... секторын одан әрі
дамыту, экономиканың шикізаттық ... ... ... өту, ... қаржыларға деген сұранысты азайтып, отандық
инвесторларды ынталандыру шараларын ары қарай ... ... ... ... ... ... Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2005 – 553 ... ... В.Д. ... К.К. ... ... для ...... – 252 с.
3. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. ...... 2001, - 466 ... ... ... ... ... / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд.
2-е, - ... ... ... / Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. 2-шi басылым, қайта
өңделген және толықтырылған. – алматы: ... 2004. – 248 ... Баян ... , Оқу ... / Ақша, несие, банктер, валюта
қатынастары, - ... ... ... ... ... ... и пути борьбы с ней” // Вестник КазНУ.
Серия экономическая. №1, - 2004 ... ... А.Г. «О ... ... ... политики и
других направлениях деятельности ... ... // ... №12, - 2005 г. 2-4 ... ... О ... ... и регулирование инфляционного
процесса» // Банки Казахстана, №9, - 2005 г. 41-44 стр.
10. «О текущей ситуации на ... ... // ... ... №9, ... г. 2-3 ... ... ежегодник. Алматы. – 2007г.- 446 с.
12. Национальный Банк Республики Казахстан Пресс-релиз №33 от 7 сентября
2007 года.
13. «Перспективы ... ... на ... ... ... Л.М., Банки Казахстана, №9, 2007 г.
14. «Статистикалық мәліметтер» // Банки ... 2008г. №1. ... ... емес ... шамадан тыс қаржыландыру
ИНФЛЯЦИЯ
ҚАРЖЫ
Қаржы ресурстарының құнсыздануы
Жанама салықтардың басым ... ... ... ... ... үшін ... ... көбеюі
Бюджет тапшылығын ақша эмиссиясымен жабу
Кредит үшін пайыздық мөлшерлемелердің көбеюі
Мемлекет кірістерінің көбеюі
Салықтық түсімдердің жетімсіздігі
Мемлекеттік борыштың өсуі
Инфляцияға қарсы саясат
Ұсыным инфляциясы
Сұраным инфляциясы
ЖҰӨ-дi тұрақтандыру
Ұлттық ... ... ... ... және ... ... таргеттеу
Номиналды табысты таргеттеу
Курстық таргеттеу
Номиналды жалақыны таргеттеу
Инфляцияны таргеттеу
Пайыз қойылымын таргеттеу

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде3 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы. Филлипс қисығы25 бет
Жұмыссыздық, инфляция18 бет
Инфляция9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь