Жұмыссыздық экономикалық категория ретінде

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1. Жұмыссыздық экономикалық категория ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

Жұмыссыздық ұғымы және түрлері еңбек нарығы ... ... ... ... ... ...7
Жұмыссыздық көрсеткіші және Оукен заңы ... ... ... ... ... ... ... ... 12
Халықты жұмыспен қамтудың өзекті мәселелері ... ... ... ... ... ... 13

2. Қазақстан Республикасының жұмыссыздық мәселелерін шешу бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

2.1 . Болашақ мамандарды жұмыспен қамту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.2. Қазақ халқының табысы мен жұмысбастылық арасындағы өзара байланыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
Қазақстанда экономикалық реформалар басталған кезде, демографиялық үдерістердің еңбекке жарамды жасқа кіретін, және ол жастан шығатын адамдардың ара салмағының ықпал етуімен, еңбек рыногында құрылымдық терең өзгерістер жүрді. 1991 жылмен салыстырғанда 2002 жылы республикада жалпы халық санының 9,5% - ға азаю кезінде, экономикалық белсенді халықтың саны 13,1% -ға кеміді. Бұл орайда жалдамалы жұмыскерлердің саны экономикалық белсенді халықтың 95,8% құраса, 2002жылы осы көрсеткіш 54,5%ға дейін азайды. Сонымен бірге еңбек ресурстары құрылымында өздігінен жұмыспен қамтылған халықтың және жұмыссыздардың үлесі өсті. Жалпы жұмыспен қамтылудың негізгі құрамдас бөліктерінің бірі ретіндегі өздігінен жұмыспен қамтылу 1991жылмен салыстырғанда 10 есеге өсті және 2,7млн. адамға жетті немесе 2002 жылғы экономикалық белсенді халықтың 39,9% құрады. Статистикалық органдардың деректері бойынша 2002 жылы жұмыссыздар саны 690,7 мың адам болды, немесе ол экономикалық белсенді халықтың 9,3% құрады.
Өнеркәсіп және ауылшаруашылық обьектілерінің аймақтық әркелкі орналасулары, бірқатар аймақтарда халықтың ықшам қоныстанулары еңбек ресурстарына әртүрлі қажеттіліктерді туындатады. Қазақстан халқын жұмыспен қамту мынадай ерекшеліктермен сипатталады халықтың ұдайы өсіп өнуі негізінен ауылдық жерлерде шоғырланған әсіресе еліміздің оңтүстік аймақтарында, ал қажеттілік қалалар мен өнеркәсіп инфрақұрылымы дамыған аймақтарда жоғары. Кейбір аймақтардың еңбек ресурстары төменгі деңгейде өзара жұмылдырылуымен ерекшеленеді.Бұл сол аймақтардағы жұмыссыздық деңғейіне өз әсерін тигізіп, адамдарды аймақтар мен экономикалық өсу орындарына тартуға кедергі жасайды.
Жұмыспен қамтылған халықтың салалық құрылымында да айтарлықтай елеулі өзгерістер байқалуда. Мәселен, жыл сайын елімізде мың. маман иесі қайта даярлаудан өткізіледі. Еңбек және халықты әлеуметтік қамсыздандыру министрлігінің мәлімдеуінше жұмыссыздықпен күрес бағдарламасының нәтижесінде 2007 жылдың соңында экономикалық белсенді топтың арасында жұмыссыздар санын 7% кемітуді жоспарлауда. Былтырғы жылы Қазақстанда жұмыссыздық көрсеткіші 8,1 % құраған болатын. Жыл сайын елімізде 200 мың жұмыс орындары ашылып, олардың жартысы ауылдық жерлердің халқына өз үлестерін алып келуде. 2005 жылы еңбекпен қамту мекемелеріне шағымданған 200 мың адамның 180 мыңы жұмыспен қамтамасыз етілді.
Өзін өзі жұмыспен қамту жүйесінде адамдардың жалақысы тұрақсыз және жоғары болмауы мемлекеттегі аз қамтылған топтардың санын көбейтуге алып келуі мүмкін. Қазіргі таңда Қазақстанда 15,2 млн. Адам тұрмыс кешуде , бұл көрсеткіштің 7883,5 мың адамы экономикалық белсенді топ қатарын құрайды. 2007 жылыдың маусым айының соңында тіркелген жұмыссыздар саны 74,4 мың. адамды құраса , ол өткен жылғы көрсеткіштен 25,7 мың. адамға кеміген. Тірекуге алынған адамдар санының жартысын әйелдер құрап отыр -51,7 мың. адам. Маусым айында тіркелген жұмыссыздар санында экономикалық белсенді топ 0,9% құраса, 2006 жылы бұл көрсеткіш – 1,3% құраған болатын.
1. БҰҰДБ. 1996 жылғы адам дамуы туралы баяндама - Нью-Йорк, Оксфорд: Юниверсити Пресс, 1996
2. Қазақстан Республикасының «Халықтың жұмыспен қамтылуы туралы» Заңы/ Казахстанская правда. 05.01.1999
3. Адам дамуы: әлеуметтік-экономикалық прогрестің жаңа өлшемі. Адам құқықтары, 2000
4. Гриффин К. Қазақстандағы экономикалық өтпелі кезеңдегі жұмыспен қамтылу және әлеуметтік қорғау.
5. Қазақстан Республикасы: Адам дамуы туралы Есеп 2003
6. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республиеасындағы еңбек туралы» Заңы Казахстанская правда. 24.12.1999
7. Никифорова А.А Еңбек нарығы: жұмыспен қамтылу және жұмыссыздық . Москва-1991
8. Мелдеханова М.К Халықтың жұмыспен қамтылуы және экономикалық өсу: әдіснамасы, стратегия және реттеу механизмі. –Алматы, 1999.

9. Сілтеме: [1] Қазақстан Республикасының «Халықтың жұмыспен қамтылуы туралы» Заңы/ Казахстанская правда. 05.01.1999
[2]Заславский И. К. К новой парадигме рынка труда. Вопросы экономики 1998. 8p-91 б7
[3] Қазақстан цифрларда. Статистикалық жинақ .Редакцияны басқарған Қ. С. Әбдиев 2004 ж.
10. [4] Адам дамуы туралы есеп 2006
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
............................................3
Негізгі
бөлім.......................................................................
................................5
1. Жұмыссыздық экономикалық категория
ретінде.....................................5
Жұмыссыздық ұғымы және түрлері еңбек нарығы.......................7
Жұмыссыздық көрсеткіші және Оукен заңы................................12
Халықты жұмыспен қамтудың өзекті мәселелері........................13
2. ... ... ... ... ... . ... мамандарды жұмыспен
қамту..........................................18
2.2. Қазақ халқының табысы мен ... ... ... әдебиеттер
......................................................................2
4
Кіріспе
Қазақстанда экономикалық реформалар басталған кезде,
демографиялық үдерістердің еңбекке жарамды жасқа кіретін, және ол ... ... ара ... ... ... еңбек рыногында құрылымдық
терең өзгерістер жүрді. 1991 жылмен салыстырғанда 2002 жылы ... ... ... 9,5% - ға азаю кезінде, экономикалық белсенді халықтың
саны 13,1% -ға ... Бұл ... ... ... саны
экономикалық белсенді халықтың 95,8% ... ... осы ... ... азайды. Сонымен бірге еңбек ресурстары құрылымында өздігінен
жұмыспен қамтылған халықтың және жұмыссыздардың үлесі өсті. Жалпы жұмыспен
қамтылудың ... ... ... бірі ретіндегі өздігінен жұмыспен
қамтылу 1991жылмен салыстырғанда 10 есеге өсті және 2,7млн. адамға ... 2002 ... ... ... халықтың 39,9% құрады.
Статистикалық органдардың ... ... 2002 жылы ... ... мың адам болды, немесе ол экономикалық ... ... ... және ауылшаруашылық обьектілерінің аймақтық әркелкі
орналасулары, бірқатар ... ... ... қоныстанулары еңбек
ресурстарына әртүрлі қажеттіліктерді туындатады. Қазақстан халқын ... ... ... ... ... ұдайы өсіп өнуі
негізінен ауылдық жерлерде ... ... ... ... ал ... ... мен ... инфрақұрылымы дамыған
аймақтарда жоғары. Кейбір аймақтардың еңбек ресурстары төменгі ... ... ... сол ... ... өз ... тигізіп, адамдарды аймақтар мен экономикалық өсу
орындарына тартуға кедергі жасайды.
Жұмыспен қамтылған халықтың салалық құрылымында да ... ... ... ... жыл ... ... мың. маман иесі
қайта даярлаудан өткізіледі. Еңбек және халықты әлеуметтік қамсыздандыру
министрлігінің ... ... ... ... 2007 жылдың соңында экономикалық белсенді топтың арасында
жұмыссыздар санын 7% ... ... ... жылы ... ... 8,1 % құраған болатын. Жыл сайын елімізде 200 ... ... ... ... ... ... ... халқына өз
үлестерін алып келуде. 2005 жылы еңбекпен қамту мекемелеріне шағымданған
200 мың адамның 180 мыңы ... ... ... өзі ... ... ... ... жалақысы тұрақсыз және жоғары
болмауы ... аз ... ... ... ... алып келуі
мүмкін. Қазіргі таңда Қазақстанда 15,2 млн. Адам тұрмыс кешуде , ... 7883,5 мың ... ... ... топ ... ... ... маусым айының соңында тіркелген жұмыссыздар саны 74,4 мың.
адамды құраса , ол ... ... ... 25,7 мың. ... ... ... ... санының жартысын әйелдер құрап отыр -51,7 мың.
адам. Маусым айында тіркелген жұмыссыздар ... ... ... 0,9% ... 2006 жылы бұл ... – 1,3% ... болатын.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеті. Курстық жұмысты жазудағы негізгі
мақсатымыз қазіргі ... ... жүзі ... ... мәселеге айналып
отырған жұмыссыздық мәселесін жан-жақты және терең зерттеу ... ... ... ... ... туындайды, яғни жұмыссыздық мәселесін әлемдік
дәрежедегі зерттеушілер еңбегін пайдалана отырып, оқырман қауымға жеткізе
білу.
Курстық ... ... ... ... біз екі ... бөліп
қарастырдық. Бірінші тарауда жалпы жұмыссыздық мәселесіне тоқталып, онда
жұмыссыздықтың жалпы түсінігі мен ... ... ... ... циклдік және құрылымдық жұмыссыздыққа тоқталдық. ... ... ... бір ... ... ... ... немесе алғаш
рет жұмыс іздеу барысында сәтсіздіктерге ... ... ... әр ... ... ол ... ... нәсіліне, жасына және
жынысына қарай топтар арасында әр түрлі болып келеді. Әсіресе түрлі түсті
нәсілдер ... ... ... ақ ... нәсілдер арасындағы
жұмыссыздық көрсеткішіне қарағанда әлдеқайда жоғары болады.
Курстық ... ... ... ... толық жұмылдыру
мәселесіне тоқталып, онда жұмыссыздық дәрежесіне баға ... және де ... ... жан-жақты тоқталдық. Сонымен қатар жұмыссыздық
дәрежесін төмендету мен ... ... ... ақы ... ... қандай кезде толық жұмылдыру жағдайында
болатындығын ... ... ... шешуші мәселелері болып
табылады. Ал жұмыссыздықтың табиғи ... ... ... ... және ... ... ... Жұмыссыздық дәрежесін
түсіру жолында дүние жүзі бойынша маңызды шаралар ... ... бірі ... жұмыссыздығымен күресу. Сонымен қатар жұмыссыздарға
көмек ақы төлеу шаралары да алып барылады.
1. ... ... ... ... өсу адам ... ... және адам бойындағы таңдау
қабілетін ұлғайту үшін кең ... ... Осы ... іске ... ... ... тиянақты таңдау жасай білулері үшін бойдағы
мүмкіндіктерді ұдайы кеңейтіп отырулары тиіс. Жұмыспен қамтуды ... ... өсу мен адам ... ... жасау арасындағы негізгі
байланыстырушы буын болып табылады.
Барлық экономикалық мүмкіндіктердің ішіндегі ең маңыздысы жұмыспен
қамтылу немесе жұмыс ... ... ... ... жету үшін ... ... ... мен қызмет көрсетулерді иеленуге жағдай жасайтын
табыстармен адамды қамтамасыз етеді. Бұл ... ... ... тек ... ғана ... сонымен бірге тіршілікке қажет қаражаттар табудың барлық
тәсілдерін ұйғарады.
Адамдар өз жұмысын ақшалай сыйақылар әкелуден бөлек көптеген өзге ... ... да ... ... ... қоғам өміріне адамның белгілі бір
үлес қосуына және ... ... іске ... мүмкіндік туғызады.
Жұмыс адамның өзін-өзі ... ... және жеке ... ... сеп ... сый құрметке жеткізеді. Жұмыс істеу сондай-ақ адамның
ұжымдық шешімдер қабылдауына, қатысуына және ... ... ... ... ... ... біте қайнасады, өйткені адам еңбек қызметінің
қай түрін таңдауына байланысты ... өмір ... ... Жұмыстың түрін
дұрыс таңдау адамның тек экономикалық қана емес, сонымен бірге ... ... ... ... ... кең ... ашып береді.
Экономикалық ұстаным көзқарасы тұрғысынан жұмыспен қамтылу – ... ... ... өнім ... ... әрекеті.
Жалпы экономикалық санат ретінде жұмыспен қамылуды анықтаудың үш
тәсілі бар:
Жұмыспен қамтылу жұмыс күшінің сұранысы мен ... ... ... ... ... орындары мен қызметкерлердің саны бойынша
да, сондай-ақ сапасы ... ... ... еңбек ету үдерісі, немесе жеке адамдарға ... ... Бұл ... осы ... ... ... ... атап
көрсеткен аса маңызды;
Жұмыспен қамтылу әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... мен ... ... құқықтық нормаларға, еңбек келісімдеріне негізделеді.
Жұмысен қамтылу дегеніміз – Конституцияға және ҚР өзге де нормативтік
актілеріне қайшы ... ... жеке және ... ... ... және ... ... немесе табыс әкелетін
әрекет. [1]
Әр түрлі түсіндірмелерді ... ... ... ... толық
анықтамасы бойынша былайша болуы мүмкін: «жұмыспен қамтылу – нақты
адамдардың жеке және ... ... ... ... келмейтін әрекеті, ол жұмыс істейтіндерге ... ... ... ... ... ол еңбек рыногындағы жұмыс күшінің
сұранысы мен ұсынысының сандық және сапалық теңдік дәрежесінің ... ... ... ... ... ... ... стандарттарға сәйкес елдегі халықтың
барлығы экономикалық ... және ... ... емес ... ... ...... бақылаудың есепті
мерзімінде материалдық құндылықтар мен қызмет көрсетулерді өндіру ... ... ... ... ... ... қатарына қатардағы
халық, сонымен қатар қарулы күштерде қызмет атқарып жатқан адамдар ... және ол екі ... ... ... жұмыспен қамтылғандар мен
жұмыссыздар.
Экономикалық белсенді емес ... ... ... ... және жұмыссыздардың санына кірмейтін барлық адамдар жатады:
үй шаруасындағы ... ... ... ... ... ... ... мен студенттер, жұмыс істемейтін жне жұмыс іздемейтіндер,
жұмыс істемейтін зейнеткерлер, рантье және өзгелері.
Жұмыспен қамтылған халыққа, ХЕҰ стандарттары бойынша, ... ... ... және одан ересек, жалданып жұмыс істейтін және өздерін
өздігінен жұмыспен қамтитын адамдардың ... ... Олар – ... ... ... ... өндірістік коопретивтердің мүшелері,
көмектесуші отбасы мүшелері, ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеген студенттер, үй шаруасындаңы ... ... ... ... тұрақты немесе мерзімді әскери
қызметкерлер. Жұмыспен қамтылуды өнімді, әлеуметтік пайдалы, ... ... емес деп ... ... ... – халықтың қоғамдық өндірісте жұмыс істеулері.
Әлеуметтік пайдалы жұмыспен қамтылу тек қоғамдық өндірісте жұмыс
істейтін ... ғана ... ... ... ... ... ... жастағы оқушылардың, үй шаруашылығын ... ... ... ... анықталады.
Жұмыспен толық қамтылу – қалағандардың барлығының ақы төленетін жұмысы
бар, ... ... орын ... ... ... Бұл ... және ... жұмыссыздықпен анықталатын жұмыссыздықтың табиғи
деңгейі ... ... ... екі түрі бар: көзге көрінетін және
жасырын. Біріншісі толық емес ... ... ... ... адамдар
санымен есептеледі. Екінші түрі не еңбек ресурстарын дұрыс бөлмеуді немесе
еңбек пен өндірістің өзге ... ... ... ... ... ... білдіреді. Жасырын толық емес жұмыспен
қамтылудың ... ... ... табыс, төмен еңбек өніділігі, жұмыс
істейтіндердің біліктіліктерін толық пайдаланбау жатады. ... ... үшін ... ... ... ... нысандары қолданылады, олар:
толық емес жұмыс уақытының түрлі режимдерінде ... ... ... ... байланысты жұмыспен қамтылу,
стандартты емес жұмыс орындарындағы ... ... ... ... ... бойынша жұмыспен қамтылу. ... ... ... ... ... қамтылу мен жұмыссыздық арасындағы аралық аймақ
құрады.
Жұмыссыздық түрлері және еңбек нарығы.
Нарықтық қатынастар ... ... ... мен ... ... ... ... – әлеуметтік–экономикалық құбылыс, осы құбылыс
кезінде елдің экономикалық белсенді халқының бір бөлігі біршама ... ... ... ... ... ... ... олардың пайда болу себептеріне қарай өзгешеленеді:
Уақытша жұмыссыздық жұмыспен қамтылғандардың өз ынталары бойынша
жұмысты ауыстыруымен байланысты, ... ... ... ... өз ... іздейді. Мұндай жұмыссыздық әрқашан және барлық жерде
болады.
Құрылымдық жұмыссыздық ғылыми–техникалық прогрестің, ... ... ... ... ... ... өзгеруінен
туындайды. Осындай жағдайға байланысты жұмыс күшіне ұсыныс пен сұраныс
арасында сәйкессіздік пайда ... ... ... ... ... дағдарыстар
кезінде, кәсіпорындар жаппай күйзеліске ұшырайтын, жұмыспен қамтылғандар
саны көптеп қысқаратын жағдайларда пайда болады.
Соңғы жылдары жұмыссыздық ... ... ... қамтуда және барған
сайын ұлғайып келеді. Оның ... ... ... және ... ... кіретін елдердің барлығыда дерлік өсу ... ... ... ... ... ... даушы елдердің көпшілігі
халық санының өсуінен қалып қоймаулары үшін біршама ... ... ... ... ... әрең ... отыр.
Шығыс Европа және ТМД елдерінде кепілденген және толық ... ұзақ ... бойы ... ... адамдар, кенеттен, мемлекеттік
секторды қайта құру мен жеке секторды жұмыс орындарын баяу ... ... ... кепілдігінен айырылып, жұмыссыздықтың өсу
проблемесын бастан кешірді. Экономикасы ... ... ... де жалақы
деңгейінің төмендеуі байқалады.
Еңбек нарығын қалыптастыруда экономиканың ресми емес секторының ... ... ... қызметтің стандартты емес формаларының дамуы орын
алуда, атап айтқанда «халықтың өзін–өзі жұмыспен қамтуы».
Стандартты деп - ... ... ... ... немесе ол сайлаған
менеджердің басшылығымен кәсіпорында немесе ұйымда мерзімі ... ... ... ... емес ... күні ... жалдану
негізіндегі жұмыстылық есептелінеді. Көптеген дамыған мемлекеттерде ... ... ... емес - ... формалары көптүрлі және оған жататындар:
Тұрақты емес уақытша жұмыстылық. Тұрақты еес жұмысбасты адам деп еңбек
келісім–шартын белгілі бір ... ... ... бір ... ... сондай–ақ маусымдық кездейсоқтық немесе біржолғы жұмысты істеуге
деп бекіткен ... ... ... Бұл ... ... ... ... жұмыс кестесіне мәжбүрлі түрде ... ... ... ... және т.б. ... ... ... орнында болмайтын
жұмысшылар жатады;
Үстеме жұмыстылық. Үстеме жұмыстылықтағы жұмысшылар деп жұмыс уақыты
белгілі шектік ... көп ... ... ... ... қамту, оған жұмыс берушілер, ... ... және тар ... өз ... жұмыспен
қамтылғандар жатады;
Ресми емес жұмыстылық. Бұған кіретіндер: а) жеке ... бар; ... ... жалданушылар; б) халықтың үй шаруашылығындағы жұмыстылық;
в) ауызша келісім–шарт негізіндегі ресми сектордағы жұмысбастылар;
Халықтың үй шаруасындағы ... Бұл ... ... ... үй жағдайында рынокта сату үшін немесе өзі тұтыну ... ... ... ... ... ... өзі тұтыну үшін
өндіретіндерді жұмысбасты деп қарамайды және де олар экономикалық белсенді
емес ... ... ...... өсу ... адам дамуына ықпалын
азайтатын құбылыс. Біріншіден, ол адамдар мен үй шаруашылықтарының белгілі
бір бөлігін ... ... ... ... қол жеткізуден
айырады. Олар үшін адам даму ... ... ... Екіншіден,
жұмыссыздық әсіресе, ұзақ мерзімді еңек дағдыларын жоғалтуға, яғни
жинақталған адам ... ... ... және ... ол адам
дамуына теріс ықпалын тигізеді. Үшіншіден, жұмыссыздық тек жеке адамдардың
ғана емес, ... ... ... ... ... қолдауға,
мемлекеттердің жұмыспен қамту жөнідегі түрлі бағдарламаларын іске асыруға
байланысты ... ... ... ... ал ... ... адам
дамуына анағұрлым тиімді ... ... ... ... ... ... ... үшін қазыналық жоғарғы шығындарды,
адам капиталынан айырылуды, ... ... ... ... ... білдіреді.
Ел экономикасы нарықтық сипат алған кезеңнен бері ... ... өз ... ... ... ... ... көздерін
іздеуде. Өзін–өзі жұмыспен ... ... ... ... ... орнын көрсету, басқа да объективті
экономикалық заңдылықтармен байланыстылығы, ... ... ... ... ... ... теориялық методологиялық өлшемдерін
табу. Нақты нарықтық ортада адамдардың өзін ... ... ... ... ... әрбір сатысына, өзінің сипаттамасы мен ... ... ... белгілі бір жұмыстылық моделі ... ... ролі ... үшін ... ... жүзеге асыруда оларға
теңдей құқықтық жағдайлар туғызуында жатыр. Жұмыстылыққа ... ... ... ... азаматтарға, жынысына, діни сенім–
нанымына, жасына, саяси ұстанымына, ... ... ... еңбектегі құқығын жүзеге асыруға және ... мен ... ... ... түрін таңдаудағы еркіндігін, жеке өз мүдделері мен
қоғамдық қажеттіліктерді ескере қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... нарықтарын
құру жалпы әлемдік үрдіске айналып отыр. ... ... ... отырып нарықтағы тауарларға сұраныстың ұлғаюын және халықтың
жұмыстылығын қамтамасыз етуге ... ТМД ... ... ортақ
экономикалық кеңістік қалыптастыру мақсатындағы Кедендік одақты құруында,
одаққа мүше ... ... ... ... нарығын құру,
әлеуметтік–еңбектік қатынастар саласында келісімді ортақ саясат жүргізу,
еңбек жағдайын ... және ... ... ... ... күшінің
көші–қонын реттеуде жатыр.
Жалпы экономиканың гүлденуі, қоғамдық байлықтың өсуі сайып келгенде
жұмысшылардың өздерінің еңбегінің ... ... ... ... ... ... ... және оны дамытуға
байланысты болады.
Жұмыстылық қатынастары экономикалық, демографиялық және ... ... ... ... мазмұны жұмысшы үшін өз
еңбегі мен өзіне ... өмір ... ... және ... ... ... әсер ... демографиялық–жұмыстылықтағы
халықтың жас жыныстық сипаттамасының өзара байланысынан, оның құрылымынан
және т.б., әлеуметтік–жеке ... ... және оны ... ... ... экономикалық бетбұрыстар
әлеуметтік–еңбек аясын да қата ... ... ... ... экономикалық, демографиялық, әлеуметтік зерттеулері оның
дамуына, немесе керісінше оның дағдарысына әкелетін белгілі бір үрдістердің
қалыптсуын көрсетіп отыр. Ол ... ... ... ... ... жаңа ... қатынастарының
қалыптасуы;
Экономиканың қайта құрылуы;
Жұмысшы кадрлардың көп бөлігінің материалдық өндірістен қызмет көрсету
саласына өтуі;
Қосымша еңбек ... ... жеке ... пайда болуы;
Шетелдік жұмысшы күшін тарту;
Әртүрлі екі кадрлық құрамның ... ... да ... ... ... және де ... ... пайда болған айрықша нарықтық
кәсіптегі жұмысшылар ... ... ... аудиторлар,
менеджерлер және т.б;
Экономиканың жекелеген салаларындағы еңбек сипатының өзгеруі сауда,
тұрмыстық қызмет ... және ... ... істеу, үйде отырып жұмыс істеу, қосымша табыс көздерін
жасау және іздеу;
Жұмыстылыққа кепілдік беру, еңбек ақысын төлеу, ... ... ... режимі жөніндегі ... ... ... ... ... ... жүйесін құру.
Сонымен қатар жұмыстылық аясындағы өзгерістер ұлттық еңбек нарығында
келесідей кері үрдістердің де ... ... ... ... өсуі;
Жұмысшының кәсібилік деңгейі мен табысы арасындағы ... ... ... ... ... және ... ... рухани ескірген жұмыс
орындарының көбеюі;
Білікті мамандардың ... ... ... ... мамандықтар
бойынша тез арада қайта даярлаудың мүмкіндігінің жоқтығы;
Жұмысбасты халықтың жұмыс ... ... ... ол ... ... ... жоғалтуына әкеледі;
Жастар, әйелдер, мүгедектер, әскери міндетін ... ... ... ... ... жұмыс орындарын талап етпеген зейнеткерлер
мен жасөспірімдер сынды халықтың әлеуметтік–демографиялық ... ... ... ... ... жағдайлрда еңбек нарығының үш үлгісі танымал: жапондық,
АҚШ және шведтік үлгілер.
Жапондық үлгі. Ұйымдасқан ішкі ... ... ... үлгісі.
Еңбек қатынастарының жүйесі фирмада шектеулі 55-60 жасқа ... ... ... кепілдігін көздейтін ғұмырлық қағидатқа негізделеді. Осы
жүйе компаияларға фирма ішіндегі деңгейде біліктілікке ... ... ... ... ... құрамын жедел жүргізуге мүмкіндік
туғызады.
АҚШ үлгісі. Осы үлгі үшін ... ... ... ... тән.
АҚШ–тың әр штатында жұмыспен қамту және жұмыссыздарға көмек көрсету туралы
өз ... ... ... өз сақтандыру қорлары бар. Конъюнктура
өзгерген және өндіріс көлемі азайған жағдайларда ... ... ... ... АҚШ үлгісі үшін кәсіптік жұмылдыру немесе
сыртқы еңбек рыногының ерекшеліктері тән.
Швед ... ... ... ... ... ... ... негізгі элементтері: еңбек биржасының тиімді жұмыс
істеуі; ... ... ... ... үй ... жұмыс күші
жұмылдырғыштығының жалпы ... алғы ... ... ... ... ... айырмашылықтарды деңгейлестіруге
бағытталған ... ... Осы ... жаңа ... орындарын ашу, жұмысқа
орналастыру, кадрларды қайта даярлау, жастар мен ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші және Оукен заңы.
Енді жұмыссыздықты сипаттайтын кейбір қосымша мәліметтерге ... ... ... ... ... және оны ... мемлекеттік саясаттың шаралартын бағалауға көмектеседі.
Айталық, сіз жұмысты жоғалттыңыз деп ... ... ұзақ ... ... болуыңыздың ықтималдығы қанша? Жауабы өте маңызды, өйткені ол
жұмыссыздық ... және ... ... лайықты шараларын
көрсетеді. Бір жағынан, егер жұмыссыздық қысқа мерзімді сипатта болса, оның
уақытша және мүмкін шарасыз болуын ... ... ... ... ... ... ... сай келетін жаңа жұмысты табу үшін ... ... ... ... ұзақ ... ... ... жұмыссыздық – өзге
құбылыс, себебі лайықты жұмыс табу үрдісі ұзаққа ... ... ... ... ... ... күту болады. Осыдан, жұмысыздық
ұзақтығы туралы мәліметтер біздің оның себептері ... ... етуі ... ... ... ... оңай ... Мәліметтер бойынша, көп
адамдаға жұмыссыз отыру кезеңі ұзаққа созылмайды, алайда сол ... ... ... ең ... ... ұзақ бойы жұмыссыз
отырғандар қосады. Мысалы, 1974 жылы жұмыссыздық деңгейі 5,6% болған ... 60%-ы 1 ай ... ... жұмыс тапты. Сол жылы
жұмыссыздықтың жинақталған ұзақтылығынан 69%-ы 2 ... одан көп ... ... отыру кезеңдеріне жатады. Неге осы фактілер ... ... ... үшін, келесі мысалды қарастырайық. Айталық, 14 адам
берілген жылдың кейбір бөлігінде ... ... Оның ... 12-сі бір ай
ішінде жұмыс табады, ал екеуі жыл бойы жұмыс істемейді. Сонда, осы адамдар
жалпы ... 36 ай ... ... болып шығады. Берілген ... көп ... ... ... ... ... ... 14 адамның
ішінде 12-сі немесе 86% үшін жұмыссыздық бір ай ... ... ... ... ... көп ... ұзақ уақыт бойы
36 ай ішінде 24 ай ... ... 67% жыл бойы ... ... ... ... Талқылау заты не болатынына қарай – жұмыссыз отырудың жеке
мерзімдері ме ... ... ... ... ма, ... ... мерзімді, не ұзақ мерзімді болады.
Жұмыссыздықтың ұзақтығы туралы ... ... ... үшін ... мәні бар. Егер ... ... ... қысқарту
болса, онда ұзақ мерзімді жұмыссыздық жалпы жұмыссыздық ұзақтылығына үлкен
әсерін тигізеді. ... ... ... өте дәл ... өйткені ұзақ
мерзім бойы жұмыссыз отыратындар барлық жұмыссыздар арасында азшылықты
құрайды. Жұмыссыз ... ... көп ... ... ... түрде тез
табады.
Жұмыссыздық пен нақты ЖҰӨ көлемі арасында қандай тәуелділік бар? ... ... ... мен ... ... ... ... атқарады, ал жұмысыздар – атқармайды, осыған байланыста
жұмыссыздық деңгейінің ... ... ЖҰӨ ... ... ... Бұл ... ... мен ЖҰӨ көлемі арасындағы жағымсыз
тәуелділік, бірінші болып тәуелділікті зерттеуші, экономист Артур Оукеннің
есімімен ... заңы ... ат ... -
10 - ... ... - ... - ●1984
6 -
5 - ... -
3 - ... -
1 ... ... ... -
-3 - ... -2 -1 0 1 ... ... ... заңы. Сурет пиктограмма болып табылады, мұнда горизонталь ось
бойынша жұмыссыздық деңгейінің өзгерісі көрсетілген, ал ... ...... ЖҰӨ ... ... ... түрінде көсетілген. Әрбір
нүкте белгілі бір жылға сәйкес. Осы екі ауыспалылардың ... ... әр ... ... ... ол әрбір жұмыссыздықтың нақты ЖҰӨ
көлемінің төмендеуімен байланысты екендігін көрсетеді. Суретте Оукен заңы
АҚШ деректері ... ... Суре ... ... ... ... ... бір бақылаудың нәтижесі болып табылады (бұл жағдайда – белгілі
бір жыл бойынша). ... ось ...... түріндегі нақты ЖҰӨ
көлемінің өсім қарқыны көрсетілген. Суретте жұмыссыздық деңгейінің өзгерісі
нақты ЖҰӨ клемімен ... ... ... анық ... ... ... заң өлшемділігі болады, яғни
мұнда нақты ЖҰӨ көлемінің өсім қарқыны тұрғын халықтың өсімімен, капиталдың
жиналуымен және ғылыми–техникалық ... ... ... ... ... қатар, әрбір жұмыссыздық деңгейінің ... ... ЖҰӨ ... өсім ... 2,5 %-ға ... Сол ... деңгейінің 6 және 8%-ға өсімі нақты ЖҰӨ көлемінің ... ... 3 – 2 х (8 – 6) = ... ... Оукен заңы бойынша, экономиканың төмендеуімен нақты
ЖҰӨ көлемі 1%-ға төмендейді.
Оукен заңы жұмыссыздық ... мен ЖҰӨ ... ...... ß (U – U*)
Y*
Мұндағы: Y – нақты өнім көлемі;
Y* – потенциалды ЖҰӨ;
U – ... ... ...... ... деңгейі;
ß – эмпирикалық коэффициент.
1.3. Халықты жұмыспен қамтудың өзекті мәселелері.
Экономикасы өтпелі ... ... ... ... ... ... тұрақтылықты қамтамасыз ету экономикалық өсудің
нақты ... ... ... ... етеді. Экономикалық тұрақтылыққа
қол жеткізген күннің өзінде де, экономикасы өтпелі елдерде қалыптасқан әрі
қарай өсудің бастапқы жағдайлары ... ... анау ... ... ... оның аймақтық ерекшеліктерін және қолайлы алғышарттар ... ... ... ... ... асырылуы қажет. Сонымен қатар,
экономикалық өсудің дәстүрлі ... ... да ... қаралады.
Бәрімізге белгілі, олар үш топқа бөлінеді: ұсыныс фокторлары: табиғи
ресурстар, еңбек ... ... ... ... технологиялар;
сұраныс факторлары: жиынтық тұтынымдар ... және ... ... ... ... Осы ... тығыз байланысы нақты ұлттық
жалпы табыстың ұлғаюын және бір тұрғынға шаққандағы көлемінің ... ... ... ... ... әдебиеттерде бұл факторлар
жеке және заттық факторларға әсер етуі ... ... ... ... ... ... ал жеке ... дегенде жұмыс
күшін айтады.
Экономикалық өсудің жолдары сараланғанда әрқашан да оның ... ... деп ... ... ... үш ... ... дамуымынының әлемдік тәжірибесі бұл ... да ... ... бір шикізат ресурстары жоқ бола тұра экономикалық ... ... ... ... ете ... Сонымен қатар, шикізат және ... мол ... ... ... ... өсу ... бәсең. Сондай–ақ, бүкіл экономиканың және қаржы ... ... ... ... ... ... ... үдетілген жоғарғы қарқынмен өсірудің ауыр салдары да болуы мүмкін.
Соңғы айтқанымыз экономикалық өсу ішкі ... толы ... ал ... ... ... істей» бермейтіндігіне дәлел
болады.
А. Смит, А. Маршалл, Д. Рикардо, Ж. Б. Сэй сияқты ХІХ және ХХ ... ... ... ... ... қамтудың классикалық теориясы
нарықтық тепе–теңдік пен ... ... ... ... ... ... негізін қалаушы А. Смит жұмыспен қамту жөнінде:
«оның көлемі бір жұмысшының еңбек ақысының орташа ... ... ... ... арасында тікелей байланыс бар: ... ... ... ... ... ... ... болмауына, еңбек
ресурстарының толық пайдаланылмауына әкеліп соқтырады – деп атап ... ... ... ... табиғи орташа еңбекақыны белгілі ... ... ... деп ... ... ... өсуі халықтың еңбек
ресурстарының өсуіне, жұмыс күшіне ұсыныстың көбеюіне және ... ... ... әкеп ... А. Смит ... ... сәйкес келеді және еңбекке деген сұраныстың жоғарылау шарты» –
, дейді.
А. Смиттің ілімін ... Д. ... ... өзі мен ... боп ... және өз негізінде табиғи бағамен анықталады да, оның
маңайында ауытқиды деген. Құбылмалы реттеушінің әсерінен еңбекақының ең ... мен ... ... ... ... ... тепе –теңдік
қалыптасады. А. Маршаллдың: «еңбек нарығында ... ... ... алушылар жағында жиірек болады, себебі әрбір жұмыс күшін сатушы оның
тек бір данасына ғана қожа» – ... ... өте ... М. ... ... теорияның классикалықтан өзгешелігі ол
нарықтық ... мен ... ... талдауда және реттеуде түбегейлі
жаңа көзқарасқа ... ... ... ... ... ... ... ететін жұмыспен қамтудың автоматты тетігі жоқ
екендігін көрсетеді. Кейнс ... ... ... ... ... тұтыну
шығындарынан және болжанатын капитал салымдарынан қалыптасатын тиімді
сұраныс динамикасы анықтайды. Дж. ... ... ... ... оның ... ... көбінесе табыстары өскен сайын ... ... ... ... бұл табыстың өсу мөлшеріне ... ... ... ... ... ... психологиялық заң арқылы анықталатын
тұтыну бейімділігі мен ... ... ... ... ... ... ... Кейнстің экономикалық теориясы мен ... ... ... ... толық қамтудың кепілі болатын
нарықтың өздігінен реттелу тетігі болмайды;
- тауарға деген ... ... пен ... ұсыныстың
тепе – теңдігіне деген көлемді дағдарыс пен ... ... да қол ... болады;
- баға мен еңбекақы мөлшері бәсекелестіктің мінсіз еместігінен,
монополиялардың әсерінен икемді сипатқа ие емес, ... ... ... қамтаасыз етуге жол ашатын нарық реттегіші бола
алмайды;
- мемлекет жұмыспен қамтуға қолдау көрсету мақсатында ... ... ... пайыздық қойылымдар мөлшерінің
реттелуіне ықпалын күшейтуге және де ... ... ... ... ... ... ... да, ынталандыру арқылы белсенді
макроэкономикалық саясат жүргізуге тиісті.
Классикалық емес теорияның жаңа бағытының жұмыспен қамтудың монетарлық
теориясының көш ... ... ... М. Фридман болып табылады. Ол
қамылудың: жоғары ... тек баға ... ... ... ғана ... деп
тапты. Фридман кез – келген ифляция маңызды емес, тек шегірілмеген инфляция
ғана маңызды. Инфляция мен жұмыссыздықтың арасында ... ... ... ... ... келетін табиғи деңгейі бар.
Инфляцияның өспелі ... ... ... ... ... ... ғана пәрменді жолы бар: ақша ... өсу ... ... ... ... нәтижесі – жұмыспен қамтудың жоғары
деңгейін ұстап тұрудың шарты тұрақты бағаға немесе ақша ұсынысының жылдық
орташа өсу ... төрт ... ... ұстауға қол жеткізу болып
табылады.
2. ... ... ... ... шешу ... Болашақ мамандарды жұмыспен қамту.
Қазақстан еңбек нарығындағы ... ... ... екі түрлі
маңызды жағдайға негізделеді. Біріншіден, еліміздегі жұмыссыз ... 15-24 жас ... ... ... 26,3% болса, 25-29 ... ... 17,4% ... [3]. ... ең ...... ... Жастар қоғамның саяси, экономикалық және әлеуметтік құрылымын
анықтайды, сол ... ... ... елде олар ең ... ... ... табылады. Аталған мәселелердің өзектілігіне қарамастан, ... ... өте көп ... ... ... ерекшеліктеріне қарай талдайтын болсақ, 18-24 жас арлығындағы
жастар - негізінен кәсіби ... өту ... ... ... мен жас азаматтар. Міне осылар еңбек нарығына аяқ басқан ... топ ... ... ... ... ... және әлеуметтік
тәжірибесі жеткіліксіз, осыған байланысты бәсекелестік қабілеттері де төмен
болып табылады.
Жыл ... ... оқу ... ... есебінен жұмыс күшінің
ұсынысы өсе түсуде. Мысалы, ...  оқу ... ... ... саны 123,9 мың адамды құраған [4]. Оқу орындарының, ... ... оқу ... ... ... ... ... болмауы айтарлықтай қиындықтар тудырады.
Мемлекет пен қоғам жастардың ... ... ... жол ... ... отырмай, жастарды жұмыспен қамтудың реттеудің ... ... оның ... қол ... ... Жастарды жұмыспен қамту
тиімділігіне қол жеткізу мақсатында әлеуметтік-еңбек ... ... ... ... немесе оған кедергі болатын ерекшеліктерді
талдай отырып, ... ... ... ... ... ... Негізінен бұл еңбек ресурсы ретінде жастардың ерекшелігіне
негізделген әлуметтік-психологиялық сипаттамалар.
Мамандар ... және ... ... және оларды ары қарай жұмысқа
орналастыру төңірегінде қордаланған мәселелерді тек ... ... ... болады. Республикалық бюджетте осы мақсатқа қаржы жинақтау қажет.
Мемлекеттік және аймақтық ... ... ... қатар
жеке кәсіпорындардың, инвесторларың қаражаттарын тарта отырып, экономиканың
келешегі бар дамыған салаларында ... ... ... және ... ... ... қатар, әлеуметтік сауалнама мәліметтері негізінде,
еңбек ... ... ... ... мүмкіндік беретін төмендегідей
бағыттар ұсынылып отыр:
1. Жастарды еңбек нарығына даярлау. ... ... ... ... ... ... ... еңбек нарығының жастар
сегментіндегң диспропорционалдық, жұмыссыз ... ... ... оқып ... ... ... ағымының еңбек саласындағы
құндылықтарды бағалау, еңбек нарығындағы әлеуметтік-психологиялық
бағыты мен әлеуметтік дайындық ... ... ... ... ... ... кәсіби тұрғыда өзін-өзі
анықтау және жұмыспен қамту мәселесін шешетін, кәсіби бағыт саласындағы
мамандар дайындау міселесін ... ... жолы – ... ... жағдайға бейімделген психологиялық үгіттеу ... ... ... ... жастардың әлеуметтік-психологиялық
дамуына кері әсер етеді және көп жағдайда өзін ... ... ... ... ... жойыла бастайды.
2. ЖОО түлектерін жұмыспен қамту мәселелері. ... ... ЖОО- ның ... көп ... оқу ... ... орналасуды мақсат тұтантындарын көрсетіп отыр – 82,5%-ы
көздейді. ЖОО ... ... ... ... ... ... айтарлықтай кең, олар: табыс табу – 53,7%; белгілі саладағы нақты
тәжірибе - 29,3%; тұрақты жұмыс орнын анықтаған ... ... үшін ... ... ... - 35,6%; жұмыс істеп жүрген
достарының қатарынан қалмау - 3,2%; өмірді өзгерту - 9,04%. ... ... ... жаңа ... бір ... еңбек
ресурстарын ұдайы өндіру жне пайдаланумен ... ... ... ... мен ... ... ... екінші
жағынан, оқу орындары қызметінде кадрларға нақты сұранысты, олардың
түлектерінің кәсіби ... ... ... ... есеп ... ... Жастарды қолдау бағдарламалары. Әлеуметтік саладағы аймақтық ұйымдар
жастардың аяғынан тік тұруына және ... ... ... ... ... ... түрде қатысады, олардың бағдарламалары
жастар мселесінің ерекшеліктерін ескереді. Бірақ жастар ... жасы ... ғана ... өмірге қадам басуға байланысты,
оларға тән әлеуметтік қызметтермен де ерекшеленеді. Сондықтан жұмыс
орнын ... ... әр жас ... ... ... ықпал ететін
көрсеткіштерді өзінше бағалайды.
4. Жастардың ... ... ... ету. ... ... ... тұрақтылығын арттыруды қамтамасыз ететін бағыттарға жалпы
білім беру жне ... ... ... тұрғыдан дайындау
жатады.Жастарды еңбекпен қамтуға ықпал жасуға төмендегілер жатады:
Жастар үшін жаңа жұмыс орындарын ашатын ксіпорындарға қолдау ... ... ... ... мен ... ... рет ... қамтуды ұйымдастыруға
мүмкіндіктер тудыру;
Жастарды жұмыспен қамтуға арналған ... мен ... ... де, ... ... ... ... қарамастан,
жастардың арасында жұмысқа орналасуда кездесетін ... әлі ... ... ... ... респонденттердің 20,2% жас маманның
жұмыссыздығының себебі еңбек ету ... ... 20,2% оны ... ... ... ... өз ... мен
білімін дұрыс көрсете алмауымен байланыстырады. Осыған байланысты бүгінгі
таңдағы ЖОО-ның оқу ... ... ... ... ... ... ... жас маманды кәсіби, психологиялық және этикалық жағынан
дайындауға бағытталған арнйы курстар енгізілсе, біздің ... ... ... орналасу кезінде кездесетін бірқатар қиындықтарды жеңуге
жол ашылар еді.
2. Қазақ ... ... мен ... ... ... бұл ... адамдардың негізгі табыс көзі екені
мәлім, ... ... ... статистикасы табысты
жоғарылату, қолдау және оны ... ... ... ... және ... маңызды элементті құрайды. Жұмысбастылық пен
табысты бірлесіп өлшеулер әр түрлі деңгейде ... етіп ... ... әр ... ... ... ... қиындықтармен және экономиканың бөлек ... ... ... ... ... ... ... статистика басқаратын өмірімізде
кездесетін келесідей жағдайлардан көрінеді: бір жағынан толық ... бар ... ... ... ие ... және ... жұмыс іздейді;
екінші жағынан – кәсіпорындағы жұмысбасты тұлғалар ... ... ... ... сұраныстың жетіспеушілігін бастан кешіреді. Бұл
байланыста халықтың алатын ... мен ... ... ... ... ... ... екі басты мақсатқа тіреледі. Бірінші
мақсат - әр түрлі экономикалық ... ... ... ... Осы мақсатты жүзеге асыру кезінде жоғарылау табыс әкелетін іс түрін
табу тапсырмасы пайда болады:бұл жерде тұлғанаң қанша ақша тапқанына ... бір ... ... ... ... алып ... бөлу ... Мұндай ақпарат жұмысбастылыұты ынталандырудағы
мемлекеттік саясатты қалыптастыру мен бағалауда өте маңызды. ... ... ... жұмыспен өзінің экономикалық игілігін қамтамасыз ете алмайтын
тұлғалардың саны мен мінездемесін анықтаумен байланысты. Бұл ... ... оның ... ... ... ... жету үшін жұмысбастылық шартынан экономикалық қиыншылықты өтетін
халық тобын табу мәселесін шешу ... яғни ... ... ... ... қол ... табу. Әл-ауқат аясында
мемлекеттік саясатты қалыптастыру және ... үшін бұл ... ... типтерін екі үлкен топтарға бөлуге болады:
1) жалдамалы жұмыспен,
2) өз кезегінде келесі көрсеткіштермен бейнеленетін жеке ... ... ... Есеп беру ... ... ( ... ... қажет,
өйткені экономикалық іс әрекеттердің әр ... ... есеп ... әр ... ұзақтығы болады).
2. Жұмыстың ұзақтылығымен сағаттар немесе күндер есеп беру ... бір ... іс ... ... ... ... ... кіріс пен істелген сағаттан немесе күннен есептеп
алынады. Бұл есептеу барысында еңбек етуге кететін шығын бірлігіне ... іс ... ... ... ... ... ... еңбек
бағасында. Жоғарыдағы көрсеткіштерді келтігеннен кейін төмендегі матрицаның
басқа берілгендері есептелінеді.
Экномикалық іс- әрекеттің нақты түрінің көрсеткіштерін есептеу ... | ... ... ... ... |
| ... іс- ... ... |
|Жұмысбастылық көлемі ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... беру мерзімінің ұзақтылығы: |1.Тікелей жалақы; |
| |2. ... және ... да ... |
|1. Жұмыс істейтін адамдардың саны; ... ... ... |
| |3. ... ... ... ... істелген күндердің саны; |жалдамалы жұмысшылар үшін сақтандыру|
| ... таза және ... ... ... ... ... саны; |Б. Жеке өзінің кәсіпорнында жұмыс |
| ... ... ... Бір ... ... ... |1. ... табыс; ... ... |2. Іске ... ... ... |
| |3. ... ... кіріс; |
| |4. Таза ... ... |
| |5. ... ... ... ... пен ... қатынасын табу, әлауқаттың шынайы
көрсеткішін анықтауда өте ... ... ... құндылығы және оның жүзеге
асырылуы Еңбек және халықты әлеуметтік ... ... ... ... ... оның ... Жұмысбастылықтағы қосымша табысты анықтау;
- Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғалған халқына мемлекеттік
трансферт көлемін ... ... ... ... ішінде халықтың табысы төмен топтарының жеке
есепке алу жүйесін толықтыру;
- Халықтың әлауқатын жақсарту ... ... ... ... ... ... ... бағалау жүйесін жасау.
2.3. Жұмыссыздық мәселесін шешу бағыттары
Экономикалық өсуге ... ... ... көп ... ... ашатын
немесе олардың санын мүлде ұлғайтатын өсудің арасында; жалақыны көтеруге
жағдай жасайтын өсу мен ... ... ... ... ... ... жағдайларын жақсартуға жәрдемдесетін өсу мен нәтижесінде осы
жағдайлар ... ... ... ... ... және ... қажет
қаражаттар табуды кепілдейтін өсу мен барлық кездейсоқ ... ... ... ... ... таңдау жасауға тура келеді. Басқаша
айтқанда, мемлекеттер адамдардың басым көпшілігін жақсы сападағы ... ... ... ететін өсу мен осылардың ешқайсысын
қамтамасыз етпейтін өсудің арасындағы ... ... ... ... бағдарланған экономикалық өсу мен экономикалық
өсу стратегиясынның аясында жұмыспен қамтуды ұлғайтуға бір мезгілде қатар
қол жеткізуге ... ... ... ... ... ... онда осындай стратегия енгізуге болатын ... ... ... ... ... ... ... қамтуды қамтамасыздандыруға бағытталған айқын саясат
ұстау.
2. Жұмыспен қамтуды қамтамасыздандыруға бағытталған ... ... Адам ... ... ... ... ... бағыттау –
біліктілік деңгейін көтеруге, өнімділік пен ... ... ... Жұмыспен қамтуды ұлғайту мен еңбек нарығына ықпал етудің өзге де
баңыттарын ... ... ... қол жеткізудің құқылы мүмкіндіктері.
6. Әлеуметтік қызмет көрсетулерге тең құқылы мүмкіндік жасау.
7. Халықтың әлсіз топтары үшін қолайлы жағдай туғызу.
Өтпелі кезеңдегі ... үшін ... ... ұйымдастыру арқылы
даму стратегиясы өзіне негізгі үш құрамды бөлікті енгізуі мүмкін:
1. Ынталандырулар құрылымы ... ... ... ... тапшы капитал мен уақытша жолыққан жұмыс күшін ең пайдалы
арақатынаста біріктіретін инвестициялау ... ... ... тиімді
пайдалануға жеткізуі тиіс.
2. Шағын және орта кәсіпорындардың жылдам өсуін ... ... ... база ... ... ... және ... Шығыс Азиядағы
өзге сәтті елдермен салыстырғанда Қазақстанда осы сектор ... ... ... ... ұлттық бағдарламасын ұйымдастыру. Осы
бағдарламаның міндеттері - өтпелі кезеңде кедейленгендерді ... ету және ... ... ... ... күрделі құрылысын жасау. Күрделі құрылыстың осы жобалары
ұрпақтан ұрпаққа ... ... ... ... айналуы үшін мұқият
таңдалулары тиіс. Кейбір жобалар жалпыұлттық мәнде болулары мүмкін,
мәселен, ... ... ... ... ... - Астанадағы тұрғын үй және ... ... ал ... ... ... ... ықтимал (жергілікті жолдарды
жөндеу, ирригациялық ... ... ... және ... және суландыру жобалары, көпшілік ... ... ... ... ... ... ... үшін қазыналық жоғарғы
шығындарды, адам капиталынан айырылуды, әлеуметтік саралаудың күшеюін,
жастар проблемасының ... алып ... ... нарықтық сипат алған кезеңнен бері адамдар Үкіметке
жалтақтамай, өз қабілетін дамытып, кәсіпкерлікпен айналысып ... ... ... ... қамтуда экономикалық категория ретінде
әлеуметтік–экономикалық жүйедегі орнын көрсету, ... да ... ... ... ... ... экономика
заңдылықтарымен өзара әрекетін көрсету, теориялық методологиялық ... ... ... ... ... өзін ... қамту механизмін
зерттеу қажет.
Экономика дамуының әрбір сатысына, өзінің ... мен ... ... ... ... бір жұмыстылық моделі сәйкес келеді.
Мемлекеттің ролі ... үшін ... ... ... ... оларға
теңдей құқықтық жағдайлар туғызуында жатыр. ... ... ... ... ... ... жынысына, діни сенім–
нанымына, жасына, саяси ұстанымына, ұлтына, ... ... ... құқығын жүзеге асыруға және қабілеті мен кәсіби
даярлығына сәйкес жұмыс түрін таңдаудағы еркіндігін, жеке өз ... ... ... ... ... етуі ... интеграция тұсында мемлекеттердің өзара ортақ нарықтарын
құру жалпы әлемдік үрдіске айналып отыр. Мемлекеттер өздерінің нарықтарын
біріктіре отырып ... ... ... ... және ... ... етуге ұмтылады. ТМД аясындағы елдердің ортақ
экономикалық кеңістік қалыптастыру мақсатындағы Кедендік ... ... мүше ... көздегені ортақ еңбек нарығын ... ... ... ... ... саясат жүргізу,
еңбек жағдайын жасау және еңбекті ... ... ... ... ... ... ... гүлденуі, қоғамдық байлықтың өсуі сайып келгенде
жұмысшылардың өздерінің еңбегінің ... ... ... ... ... қабілеттіліктерін пайдалануына және оны ... ... ... ... ... және әлеуметтік
процестермен байланысты. Жұмыстылықтың экономикалық мазмұны жұмысшы үшін ... мен ... ... өмір ... ... және қоғамдық
өндірістің тиімділігінің өсуіне әсер етуінен, демографиялық–жұмыстылықтағы
халықтың жас жыныстық сипаттамасының ... ... оның ... т.б., ... ... ... және оны ... жүргізіліп жатқан экономикалық бетбұрыстар әлеуметтік–еңбек
аясын да қата құрған. Ұлттық еңбек нарығының көрсеткіштерінің ... ... ... оның ... ... керісінше оның
дағдарысына әкелетін белгілі бір үрдістердің ... ... ... ... ... ... азайту жолында келесідей шараларды жүргізу
қажет:
1. Еңбек ресурстарынның ұдайы өсу процесінің мониторингісін құру ... ... ... ... ... ... ... алу жүйесін жетілдіру.
2. Жасырын жұмыпен қамтылғандарды жасырын жұмыссыздарды ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді
анықтай отырып салық жүйесін жетілдіру.
3. Кіші және шағын кәсіпкерлікті дамыту негізінде жаңа ... ... ... ... қамтудың жаңа икемді ... ... ... оқу ... ... ... жастарың білім сапасын көтеру.
6. Талапкерлердің мамандық таңдау барысында мемлекет сұраныс ... ... білу ... жетілдіру қажет деп білемін.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. БҰҰДБ. 1996 жылғы адам дамуы туралы ... - ... ... ... ... ... ... «Халықтың жұмыспен қамтылуы туралы» Заңы/
Казахстанская правда. 05.01.1999
3. Адам дамуы: әлеуметтік-экономикалық прогрестің жаңа ... ... ... ... К. ... экономикалық өтпелі кезеңдегі жұмыспен
қамтылу және әлеуметтік қорғау.
5. Қазақстан Республикасы: Адам дамуы туралы Есеп 2003
6. Қазақстан ... ... ... ... ... ... правда. 24.12.1999
7. Никифорова А.А Еңбек нарығы: жұмыспен қамтылу және ... ... ... М.К ... ... ... және экономикалық өсу:
әдіснамасы, стратегия және реттеу механизмі. –Алматы, 1999.
9. Сілтеме: [1] Қазақстан Республикасының «Халықтың ... ... ... Казахстанская правда. 05.01.1999
[2]Заславский И. К. К ... ... ... ... ... экономики
1998. 8p-91 б7
[3] Қазақстан цифрларда. Статистикалық жинақ .Редакцияны басқарған Қ.
С. Әбдиев 2004 ж.
10. [4] Адам дамуы туралы есеп 2006

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында70 бет
Ақшаның жалпы эквивалент және экономикалық категория ретіндегі түсінігі19 бет
Ақшаның экономикалық категория ретіндегі мәні26 бет
Валюта – дербес экономикалық категория ретінде37 бет
Дүниені философиялық түсіну: болмыс, материя – алғашқы категориялық ретінде6 бет
Жекеменшік экономикалық категория ретінде24 бет
Игілік экономикалық категория ретінде. Тауардың мәні және оның қасиеттері10 бет
Кәсіпкерлік экономикалық категория ретінде34 бет
Мемлекеттік қаржы экономикалық категория ретінде67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь