Қазақстан Республикасының салық саясаты

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3.4

I. Нарық қатынастары жағдайындағы салық теориясы

Салықтардың әлеуметтiк экономикалық мәнi ... ... ... ... ... ... ... .. 5.12
Салықтардың қызметi, олардың экономиканы
дамытудағы рөлi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.14


II. Қазақстан Республикасының салық жүйесi


Қазақстан Республикасы салық жүйесiндегi салық механизмi ..15.30
Салық жүйесiндегi әртүрлi салықтардың үйлесiмi ... ... ... ... ... ..30.46


III. Салық саясаты, оны жүзеге асыру мәселелерi


Салық механизмiн салық саясаты арқылы жетiлдiру ... ... ... ... ...46.52


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52.53

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..54
Мемлекеттiң нарық экономикасын қалыптастыруға көмектесетiн экономикалық құралдардың арасында салықтарға маңызды рөл берiледi. Салық салу – бұл қоғам мүшелерiнiң бәрiне қатысты сала, ол мемлекеттi де жалпы қоғамды және әрбiр жеке салық төлеушiнi қамтиды. Мемлекет үшiн салықтар бұл өмiр сүру мәселесi. Олар мемлекеттiң қызметiн қаржыландыра отырып, оның негiзгi табыс көзi болып табылады. Осы арқылы олар мемлекет аппаратын ұстауға, мемлекеттiң қорғаныс қабiлетiн қамтамасыз етуге, қоғамдық тәртiптi ұстауға, мемлекеттiк бағдарламаларды қамтуға, бюджет саласындағы жұмысшыларға жалақы төлеуге жұмсалады. Салықтар арқылы жиналған қаражаттардың жетiмсiздiгi, салық жүйесiнiң тиiмсiздiгi, салық салудан жалтару, мемлекеттiң ахуалына жылдам әсер етедi, ал осы арқылы қоғам мен халыққа әсер етедi.
Ұйымдар, кәсiпкерлер және қатардағы азаматтар салықтармен байланыста және бұл байланыс өте қатаң түрде жүредi.
Салықтар арқылы кәсiпкерлердiң табысын алу олардың қызметiн ары қарай жалғастыруға ынтасын түсiредi, халықтың сатып алу қабiлетiн төмендетедi, өндiрiстiң қаржылық базасын төмендетедi. Бұл елдегi жалпы экономикалық ахуалдың төмендеуiне әкеледi – тауарлар сұранысқа ие болмайды да өндiрушiлердi өндiрiстi қысқартуға мәжбүрлейдi.
Салықтар мемлекеттi ақша қаражаттарымен қамтамасыз ете отырып, белгiлi бiр мөлшерден асып кеткен жағдайда олар экономика мен халықтың өмiр деңгейiн нашарлататын себепке айналады. Дұрыс ойластырылмаған салық саясатының экономика мен қоғамға тигiзер әсерi соғыстың немесе жаулап алу қатерiнен кем болмайды.
Салық салу сияқты әртүрлi бағыттағы ғалымдардың зейiнiн өзiне барынша аударта алатын қоғамдық саяси, экономикалық өмiрдiң саласын тату қиын.
Салықтар өте өткiр және әлеуметтiк қауiптi құрал, мұны мемлекет ақырын, ойластырып барып қолдануы керек.
Бұл жұмыста салық салудың негiзгi теориялық мәселелерi қарастырылады. Тақырыптың өзектiлiгi қазiргi таңдағы салықтардың алатын орнымен, олардың қоғамға әсерiмен, Қазақстан Республикасындағы салық жүйесiн, оның iшiнде салық механизмiн салық саясаты арқылы жетiлдiруден көрiнедi. Жалпы жұмысты орындау барысында белгiлi бiр қойылған мақсаттарға қарай мынадай негiзгi мiндеттер қойылады:
- жалпы салықтар теориясы, қазiргi заманғы, нарық қатнастары жағдайындағы салықтар теориясын қарастыру, олардың ұтымды және терiс жақтарын салыстыру;
- салықтардың жалпы пайда болуы мен әлеуметтiк айқындау;
- салықтардың қызметi, олардың экономиканы дамытудағы рөлi;
- Қазақстан Республикасының салық жүйесi және ондағы салық механизмiнiң алатын орнын қарастыру;
- Салық жүйесiндегi әртүрлi салықтардың үйлесiмiн талдау;
1. Основы налоговой системы: Учебное пособие для вузов / под ред. Д.Г.Черника. – М.: Финансы, ЮНИТИ, 1998. – 422 с.
2. Худяков А.И., Наурызбаев Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление, виды. – Алматы: ТОО БАСПА, 1998 –160 с.
3. Ермекбаева Б.Ж.., Лесбеков Г.А. Основы налогообложения: Учебное пособие. – А-ты: Қазақ Университетi, 2002, - 122 с.
4. А.И.Худяков., Г.М.Бродский. Теория налогообложения: Учебное пособие. – Алматы: ТОО Издательство Норма – К, - 2002, 392 с.
5. Э.К.Идрисова. Регулирование предпринимательской деятельности в сфере малого и среднего бизнеса. – Алматы: Қаржы-қаражат, 1999, 136 с.
6. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. – Алматы: Қаржы-қаражат, 1997. – 389 с.
7. Ермекбаева Б.Ж. Жалпы мемлекеттiк салықтар: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 1997. 135 б.
8. Исахова П.Б. Мемлекеттiк бюджет: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 1998. – 185 б.
9. Налоговый Кодекс. О налогах и других обязательных платежах в бюджет. – Алматы: Юрист, 2003. – 265 с.
10. Оспанов М.Т. Проблемы совершенствования системы управления налогами в Республике Казахстан. – Алматы, Познани, 1996. - 260 с.
11. Оспанов М.Т. Гармонизация налоговых отношений. – Алматы: ТО ФаксИнформ. – 1997.
12. Карагусова Г.Л. Налоги: сущность и практика использования. – Алматы: Қаржы-қаражат, 1994.
13. Алипов А. Воздействие налогообложения на развитие малого и среднего бизнеса. // Азия: Рикардо Д. Начало политэкономии и налогообложения. М. – Л: ГИЗ, 1923.
        
        МАЗМҰНЫ:
Кiрiспе
............................................................................
................. 3-4
Нарық қатынастары жағдайындағы салық теориясы
7 Салықтардың әлеуметтiк экономикалық мәнi ..............................
5-12
8 Салықтардың қызметi, ... ... ... Республикасының салық жүйесi
11 Қазақстан Республикасы салық жүйесiндегi салық механизмi ..15-30
12 Салық жүйесiндегi әртүрлi салықтардың үйлесiмi ......................30-
46
Салық саясаты, оны ... ... ... ... механизмiн салық саясаты арқылы
жетiлдiру...................46-52
Қорытынды
............................................................................
.......52-53
Қолданылған әдебиеттер
..................................................................54
КIРIСПЕ
Мемлекеттiң нарық экономикасын қалыптастыруға көмектесетiн экономикалық
құралдардың арасында салықтарға маңызды рөл берiледi. ... салу – ... ... бәрiне қатысты сала, ол мемлекеттi де жалпы қоғамды және
әрбiр жеке салық төлеушiнi қамтиды. Мемлекет үшiн ... бұл өмiр ... Олар ... қызметiн қаржыландыра отырып, оның негiзгi табыс
көзi болып ... Осы ... олар ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге, қоғамдық тәртiптi ұстауға,
мемлекеттiк бағдарламаларды қамтуға, бюджет саласындағы жұмысшыларға ... ... ... ... жиналған қаражаттардың жетiмсiздiгi,
салық жүйесiнiң тиiмсiздiгi, салық салудан жалтару, мемлекеттiң ахуалына
жылдам әсер ... ал осы ... ... мен ... әсер ... ... және қатардағы азаматтар салықтармен байланыста
және бұл байланыс өте қатаң түрде жүредi.
Салықтар арқылы кәсiпкерлердiң табысын алу ... ... ары ... ынтасын түсiредi, халықтың сатып алу қабiлетiн төмендетедi,
өндiрiстiң қаржылық ... ... Бұл ... жалпы экономикалық
ахуалдың төмендеуiне әкеледi – тауарлар сұранысқа ие ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарымен қамтамасыз ете отырып, белгiлi
бiр мөлшерден асып кеткен жағдайда олар ... мен ... ... ... себепке айналады. Дұрыс ойластырылмаған салық
саясатының экономика мен ... ... ... ... немесе жаулап алу
қатерiнен кем болмайды.
Салық салу сияқты әртүрлi бағыттағы ғалымдардың зейiнiн өзiне барынша
аударта ... ... ... ... ... ... тату ... өте өткiр және әлеуметтiк қауiптi құрал, мұны мемлекет ақырын,
ойластырып барып қолдануы керек.
Бұл жұмыста салық салудың ... ... ... ... өзектiлiгi қазiргi таңдағы салықтардың алатын ... ... ... ... ... ... жүйесiн, оның iшiнде
салық механизмiн салық ... ... ... көрiнедi. Жалпы жұмысты
орындау барысында белгiлi бiр қойылған мақсаттарға қарай мынадай негiзгi
мiндеттер ... ... ... ... ... заманғы, нарық қатнастары
жағдайындағы салықтар теориясын қарастыру, олардың ұтымды және
терiс жақтарын салыстыру;
- салықтардың жалпы пайда ... мен ... ... ... ... олардың экономиканы дамытудағы рөлi;
- Қазақстан Республикасының салық жүйесi және ондағы салық
механизмiнiң алатын ... ... ... жүйесiндегi әртүрлi салықтардың үйлесiмiн талдау;
- Салық саясаты, оны жүзеге асыру мәселелерiн талқылау;
- Экономиканы салық саясатының тетiктерi (механизмдерi) ... және осы ... ... ... салық механизмiн жетiлдiру.
Осы айтылған мiндеттер жұмыс барысында орындалды және олардың
орындалуына ... ... ... ... салықтарды
пайдаланудың маңызды жақтарын қолдануға ұсыныстар жасалады.
Салықтар мәселесi әлемдiк ... ... әрi ... бiрi. ... орай, қазiргi таңда жеклеген салық
төлеушiлерiнiң арасында салықтарды ... бөлу орын ... ... ... оның алдында бәрi тең болатындай етiп құрылған. ... ... ... ... ... ораналсуына қарай дискриминация жоқ. Бiрақ
салық қызметiнiң барлық күшi тексеруге оңай салық төлеушiлерге бағытталған,
ал олардың жекелеген топтары салықтан ... да заң ... да ... да ... ... ... салық ауртпалығы көп те, ал
басқалары ... өте аз ... ... ... ... ... ... қаржы базасын қалыптастырудың көзi ғана ... ... ... ... ... ... ... Осы
мәселелерге, салық саясатының әлеуметтiк саясатпен қатынасы жөнiнде бiраз
талдаулар жасалады, яғни әлеуметтiк сала шет ... үшiн ... ... болу ... осы жөнiнде автор бiраз мағлұматтар бередi.
Белгiлi бiр ... ... ... оның ... жүйесiн
құрады. Экономикалық өсудi қамтамасыз ету, халықтың әлеуметтiк қамсыздану
деңгейiн көтеру, ... ... ... елде ... және ... ынталандыру, мiне осы аталған мәселелер салық жүйесiнiң
қызмет ету арқылы шешiлуi тиiс өзектi мәселелр ... ... ... ... ... ... Салықтардың әлеуметтiк экономикалық мәнi
Кез келген мемлекет өзiнiң жеке қаржы базасы болған кезде ғана өмiр
сүре алады. ... ... ... ... аппаратын ұстауға және қызметiн
жүзеге асыру барысында туындайтын шығындарды жабу үшiн ақша ... ... 5 бет/. ... ақша ... ... ... өнiмi ... бұған басқару қызметiнiң бiр түрi ... ... ... ... жоқ. ... айтқанда жалпы мемлекеттiк аппараттың
қызметiмен бiрге ... бiр ... ... ... ... ... ие ... қарамастан ақша оның құнының көрсеткiшi болып
табылатын өнiмдi ... ... орай ... оны ... ... ... мәжбүр. Мемлекеттiң ақшаны табуы мемлекеттiң ақша қорын құру үшiн,
оның ... ... ... ету үшiн ақша ... ... Мемлекет ақша қаражаттарын әртүрлi әдiстермен табады. ... ... иесi ... ... өз еркiмен беруiнен көрiнiс табады.
Мұндай әдiстiң классикалық мысалы болып ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiң ақшаны табуы оны ерiксiз,
мәжбүрмен алу арқылы ... ... ... ... ... ... әскери табыстар (добыча), баждар мен қоса ... ... ... ең көне әдiсi ... ... дейiнгi белгiлi қаржылар П.П.Гензель осыған орай көне
дәуiрдiң өзiнде салық салудың тиiмдi тәсiлдерi болғанын атап ... ... ... екi мың ... ... ... және ... дiндерiмен
шарттастырылатын десятинадан қазiргi салық салудың ең түпкi ... яғни ... ... ... ... ... кезде, ол бiр
халықтарда патриархтық ұйымдар болса, ... ... ... болған /2, 16 бет/. Мiне сол кездерде жалпы мемлекеттiк
заңдардың тiптен болмағаны белгiлi, ол кезде ... ... ... ... емес, әрi қатал дiни қауымдардың жазылмаған заңдары болды
Салықтар таңы арайлап атып, дамып келе ... ... ... ... ... болған болатын. Кезiнде Iнжiлдегi iзгi хабарын
жазғанда Лука Исаның (Христостың) тууы туралы өзiнiң баяндауын “Сол күндерi
кесарь (патша) ... жер ... ... ... салық төлеу үшiн
тiзiмге тiркелсiн деген бұйрық бередi” деп бастаған едi. Осы оқиға салықтар
мен алымдарға ... ... ... алу және ... ... ... болды, сондай-ақ халық санағы мен жерлердi есепке алу жөнiндегi
аталмыш өктем iс-қимылдар Сирияны ... ... ... ... ... ... болатын.
Тiзiмге тiркеу (қазiргi кездегi салықтық тiркеу есебiне алу) барысында,
бiрiншi кезекте ... ... ... провинциялардың жерлерiн
кадастрлеуге және бағалауға қол жеткiзiлсе, ... ... ... ... салық төлеушiлер ретiнде есепке алынады.
Бiздiң эрамызға дейiнгi ҮII-ҮI ... ... ... онға ... бiр бөлiгiн қазынаға алу қажет деп белгiлеген. Ал
ҮI ғасырдың соңы мен Ү ... ... ... ... ... пайда болған /3, 7 бет/.
Ресей мемлекетiiң салық жүйесi IХ ғасырдың соңына ... ... Ең ... ... ... ... деп ... Сол кездерде
алыатын салықтардың барлығы баждар болып саналатын. Баждардың мына ... ... ... ... ... и ... ... “вира”,
“продажа”.
Бiрiншi Петр тұсында фискалдық палата құрылған болатын. Одан ... ... ... ... ... ... ... органдар болған.
Қазақстанда да заман кезеңдерiне сай салық жүйесi болғаны ешбiр күмән
тудырмайды, Бiр ғана дәлел ... ... ... ... мен ... ... қалалар “Сығанақ”, “Отырар”, “Тараз”, “Меркi”, “Исфиджаб”, “Құлан”,
“Яссы”, “Сауран”, ... ... ... “Тамиз”, “Екiгөз”
жөнiндегi мағлұматтарды айтуға болады. Тек бiр ... ... ... ... осы ... жөнiндегi дерек
көздерiнiң өте аз болуы. Кезiнде Қазақстан тарихында, сонымен бiрге ... ... ... ... зор үлесiн қосқан бiрден бiр құқықтық дерек
көзi Тәуке ... ... ... ... оның тiкелей қатысуымен,
қабылданған “Жетi жарғы” болып табылады /3, 9 бет/.
Қазақстанның Ресей ... ... ... оның ... да ... ... салықтар мен өзге де ... ... ... Тек Қазақстанның өзiне тән алымдар да белгiленiп отырған. ... ... ... ... “ямская повинность” және т.б.
Салық салу жүйесi адамзат өркениетiнiң әрқилы ... ... дами ... бүгiнгi күнде белгiлi бiр деңгейде дамыған әрбiр
мемлекеттiң қоғам – ... ... да ... ... және ... ... аяларын реттеудiң таптырмас
құралы ретiнде көрiнiс табуда.
Салықтардың экономикалық мәнi мынада: салықтар шаруашылық жүргiзушi
субъектiлермен халық табысының ... ... ... ... бiлдiредi. Сондай-ақ шаруашылық жүргiзушi субъектiлер мен халық
табысының бiр мөлшерiн мемлекет үлесiне ... ... ... ... ... ... пайда болады және мемлекеттiң
өмiр сүрiп, дамуының негiзi болып табылады. ... ... ... ... да болса оның салық жүйесiнiң қайта құрылуымен, жаңғыруымен
бiрге қалыптасады /4, 19 ... ... ... iшкi және ... ... жүргiзу үшiн белгiлi
бiр мөлшерде қаржы ... ... ... – мемлекеттiң тұрақты қаржы
көзi. Мемлекет салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында ... ... ... ... /5, 17 бет/. Салықтардың мәнiн толық
түсiну үшiн олардың ... ... ... ... Ал ... маңызы олардың атқаратын қызметтерiне байланысты.
Салықтардың экономикалық белгiлерi:
1) салықтар мемлекет үлесiне жиынтық қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... табиғи салықтар да болуы
мүмкiн
3) Салық қайтарымсыз төлем
4) Салықтарды төлеу эквивалентсiз сипатқа ие
5) Салық ... ... ... ... ... ... ... тұрақты экономикалық қатынастар туғызады
Салықтар мемлекетке экономикалық процестердiң барысын ... ... ол ... ... функциясы және өндiрiстiң белгiлi
бағытын қамтамасыз ететiн арнайы салық механизмi арқылы жүзеге асады.
Салықтарды мемлекеттiк ... ... ... ... ... табиғатынан, олардың iшкi мәнiнен және қызметтерiнен шығады.
Салықтар экономикалық категория бола ... ... ... ... бөлу қатысты ерекше өндiрiстiк қатынастардың жиынтығын бiлдiредi,
және ең алдымен фискалдық қызмет атқарады. Ұлттық ... бiр ... ... ... ... мен мемлекеттiң арасында
үздiксiз байланыс туғызады, бұл ел ... ... ... ... ... ... /6, 55 бет/.
Осыған байланысты салықтар реттеушiлiк қызмет те атқарады деп айтуға
болады, оны ... ... ... ... ынталандыру, шектеу,
санкциялау жүзеге асады Салықтардың аталған екi қызметi салықтардың маңызды
жағын көрсетедi және ... ... ... ... ... ... дамуы ең алдымен оның фискалдық қызметiн қалыптастыру арқылы
жүрдi. ... ... ... ... ... ... қалыптаса
бастады, бұл экономикалық функциясы деп аталады (бұл мемлекеттiң рөлi мен
қызметiнiң ... ... ... ... мәнiн жүйелi түрде
зерттеудiң негiзiн қалаушы Д.Рикардо салықтардан қауiптен басқа (зұлымдық)
ештеңе көрген жоқ. Ол ... ... ... ... ... егер ол пайда мен табыстың басқа көздерiне әсер ... ... әсер етуi ... ал егер оның ауыртпалығы ... ... ... ... ... онда салықтардың неге салынатыны бәрiбiр”
дедi. Бiрақ бiз оның еңбектерiнде салықтарды жою ... ... ... олар ... ... өмiр ... ... базасын бiлдiредi /7, 22 бет/.
Рикардоның белгiлi пайдалылық идеясын ұнатпауы оның салықтардың тек бiр
жағын ғана қарастыруымен ... ... ... Яғни ол ... ... қамтамасыз етудi ғана көрдi де ... ... ... ... бiр ... А.Смит салықтардың өмiр
сүру фактiсiне басқаша қатынасты. Ол “салықтар қауiп әкелiп қана қомайды,
егер салық салудың ... бiр ... ... қоғамдық дамудың ең
негiзгi оңтайлы факторы болады” дедi. Ол ... ... ... ... ... ... өздерiнiң төлем қабiлеттiлiгiне
байланысты яғни ол үкiметтiң қорғауыменен қолданатын табыстарына ... ... ... да ... ... ... және
төлеу әдiстерiнiң белгiлi, анық болуы; салықты салық ... ... мен ... ... ... салық механизмiн ол төлеушiнiң қалтасынан
ол мемлекет кассасына төлегеннiң үстiнен мейлiнше аз ... етiп ... /8, 111 ... 1890 жылы әлеуметтiк саяси теорияны ұсынды. Ол бойынша салық
саясаты тек ... ... ... қатар әлеуметтiк саяси мақсаттарды
көздеуi керек.
Салықтың таза қаржылық мақсатымен бiрге тағы басқа ... ... ... көмегiмен реттеушiлiк қызметтi еркiн айырбас жағдайындағы
бөлуде өзгерiс болатындай етiп жүзеге ... ... ... мен мүлiктi
қолдануға да реттеушiлiк ... ... ... ... мемлекеттiң
шаруашылық өмiрге араласуын кеңейтудi жақтаушы болып ... ... ... кез ... қоғамдағы байлықты теңсiз бөлумен күресе
алады. Өзiнiң ойын ... келе ол ... тек ... ... ... ... шаруашылық өмiрге саналы түрде әсер етудiң құралы” дедi.
Француз экономисi Ф.Кэне де ... ... ... ... ... ол ... ... атап көрсеттi және
салықтар капиталдың ұдайы өндiрiсi процесiне әсер ететiн негiзгi фактор ... ... ... ұйымдастырылған салық таза өнiм есебiнен
алынуы тиiс, ... ... ... ... ... бұл ... ... иесiн, меншiк иесiн және мемлекеттi құлдыратады, тонау ... мен ... ... ... олар ... ... өмiрге белсендi араласудың құралы ретiнде қарастырылғанын, және
салық ауыртпалығын анағұрлым дұрыс тарата отырып, олардың шаруашылық ... ... ... ... қарастырғанын айта кету керек.
Тәжiрибеде салықтардың экономиканы реттеудiң ... ... ... ... ... ... ... бұл идеялардың дұрыстығы
байқалады.
Профессор В.Твердохмбовтың салық жүйесiн құрудың негiзгi принциптерi
мен осы позицияны кртикалық талдауы мән ... ... ... В. ... салу ... ... ... талпыныстары салық
теорияларында көрiнiс тапты. Олардың ... ... ... ... ... ... ... Салық жүйелерiнiң концептуалды
модельдерi мемлекеттiң экономикалық ... ... ... ... ... бойы ... экономикадағы рөлi туралы классикалық
көқарастар үстемдiк еттi. 200 ... ... ... ... А.Смит мемлекеттiк
қаржылардың эволюциясы жөнiнде iлiм қалыптастырды. Салық ... ... ... ... деңгейiнде қалыптасады. Ол салықтарды
жеке ... ... ... ... ... ... түрi деп
түсiндiрдi және олардың төрт қағидасын ұсынды: теңдiк, анықтылық, ... ... және ... ... ... Ж.Б.Сей (1767-
1832) және ағылшын экономистерi Д.Рикардо, Дж.Милль (1773-1836) экономиканы
сұраныс ұсынысты ... ал ... ... тым ... ... ... ... ауыстыру арқылы өзара теңдесу
болатын. өзiн өзi реттейтiн жүйе деп қарастырды /9, 53 ... ... ... ... көзi ... ... ғылыми полемика оларды
алудың принциптерi төңiрегiнде болды. ... ... ... ... ... ... ... процестердiң әсерiмен,
классикалық iлiмдi түзеуге қажеттiлiк ... яғни ... ... оның ... ... әсерi, салық салудың әлеуметтiк
экономикалық шектерiн белгiлеу. Жаңа ғылыми ... ... ... экономикалық ойдың негiзгi екi бағытын бөлiп қарауға болады –
кейнсиандық және ... ... ... – экономиканың жалпы қызмет етуiнiң ... ... ... ... ... ... белгiлейдi. Бұл теория өндiрiлген өнiмнiң өткiзiлуiн мемлекеттiк
реттеудiң әртүрлi әдiстерi арқылы қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
байлықтың негiзi ретiнде үнемдiлiк болған. Кейнс мұны ... ... ... да инвестиция ағымына қол жеткiзу үшiн
мемлекеттiң тек ақша несие саясаты ғана ... ... ... ... рөлi ... (1883-1946) салық салудағы прогрессивтiлiктiң жақтаушысы
болды, өйткенi ол капитал салымдарына қатысты ... ... деп ... Оның ... ... ережелерiнiң бiрi
экономикалық өсудiң толық жұмысбастылық жағдайындағы ... ... ... Егер бұл болмаса мол ақша жинақтары ... ... ... ... олар ... ... емес көзi болып
табылады. Өндiрiске салынбайды, ... ... ... ... ... ... Ал бұл үшiн мемлекеттiң салықтардың көмегiмен жинақ
түрiндегi табыстарын алу ... ... ... осы қаражаттар есебiнен
инвестиция, ағымдық мемлекеттiк шығындар қаржыландырылады.
Дж.М.Кейнстiң теориясы ... ... ... салықтар
“икемдiлiктiң құрылғы механизмi” ретiнде ... Оның ... ... ... ... рөл ойнайды. Бюджеттiң айырылмас
бөлiгi ретiнде бұл экономикалық категория ... ... ... ... түсiмдердiң төмендеуi бюджеттiң табысын азайтып,
экономикалық тұрақсыздыққа соқтырады. Ал ... ... ... бұл процестi реттейдi: ... ... ... ... табыс салықтық табыстарға қарағанда баяу өседi, ал ... ... ... ... ... тез ... Осылайша
белгiлi бiр әлеуметтiк тұрақтылық ... ... ... ... ... ... ғана енсе, сонымен қатар прогрессивтi шкала
бойынша салық салынатын табыстың ... ... де ... ... ... болады және табыс көлемiне қарағанда салықтық
түсiмдерде маңызды. ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiң барлық күшi әскери өнеркәсiптi
дамытуға ... ... ... ... ... өсу ... ... жиi болуы жағдайында
мемлекеттiң тиiмдi сұраныс ... ... ... теориясы
экономикалық дамудың талаптарына сай келудi доғарды.
Реттеудiң кейнсиандық жүйесi келесiдей себептер бойынша үзiлдi:
Бiрiншiден, өндiрiс жағдайларының ... ... ... ... ие ... кезде ресурстарға сұранысты емес, оларға
ұсынысты жақсартатын мемлекеттiк араласу қажет болды.
Екiншiден, экономикалық интеграцияның ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттiң сұранысты ынталандыруы көп
жағдайда шетел инвестицияларына оңтайлы әсер еттi. ... да ... ... ... ... ... ... әдiсi келдi.
Неоклассикалық теория еркiн бәсеке мен табиғилыққа, экономикалық, ... ... ... тұрақтылығына негiзделдi /10, 55 бет/. ... ... ... ... ... әртүрлi
қатынасында болып тұр. Неоклассикалық бағыт бойынша сыртқы түзеу шаралары
еркiн бәсеке заңдарына ... ... ... ... бағытталуы
керек, сондықтан да мемлекеттiк реттеу нарықтың өзiн-өзi реттеудiң табиғи
заңдарын шектемеуi керек. Осынысымен ... ... ... ... ... ... ... теориядан ерекшеленедi.
Неоклассикалық модель құрған Дж.Мид экономикалық процестердi ... тек ... рөл ... ол ... шығындарды үнемi өсiп
отыратын тұрақсыздандырғыш фактор ретiнде қарастырды. Неоклассиктер тек
қана ... ... ақша ... ... бөле ... ... ... олар ұлттық байлықтың өсуiн, толық ... ... ... ... бөлудiң тиiмдi механизмi жасалады дедi.
Неоклассикалық теорияда ұсыныс ... ... және ... кең ... ... ... теориясы салықтарды төмендету мен ... ... ... ... ... бұл ... ... жоғарғы салықтар кәсiпкерлiк бастаманы,
инвестициялық саясатты, өндiрiстi жаңарту мен ... ... ... тағы бiр ... аспектiсi – мемлекеттiк шығындарды мiндеттi
түрде қысқарту. ... бұл ... ... ...... ең ... нарқытың өзi, ал мемлекеттiк ... мен ... оның ... тек қана ... ... /11, 56 бет/.
Салық ставкаларының деңгейiн қалыптастырудың жалпы заңы бар. Кең салық
базасы салық салудың ... ... ... ... ... ... ... түрлерiнiң тар салық бағалары. Олардың
ствакаларын жоғарылатады. Салықтардың төмен және ... ... өмiр мен ... ... ... әртүрлi әсер
ететiндiгi ... ... ... ... ... ... оны төмендеткеннен
ұтады дедi, босатылған қаражатпен қосымша ... ... ал одан ... ... ... ... төлемдердi төқ\леушiлер өте жеңiл жасайды,
бұл мемлекеттi салық жинауға қосымша шығындардан құтқарады.
А.Смиттiң теориялық пiкiрлерi оның iзбасарлары үшiн ғана ... ... үшiн ... ... ... ... өсу мен салықтардың өзара байланысына талдау
жасау жоғары салықты мемлекеттерде инвестиция ... ... ... он есеге аз екенiн көрсеткен /12, 132-138 беттер/.
Салықтардың деңгейi өте төмен болмауы керек, ... ... ... ... ... өсуi бюджеттi белгiлi бiр уақытқа дейiн
ғана толықтырады да одан кейiн ол баяулайды, ал ... тiптi ... ... салықтық алулар 30 % көлемiнен аспа керек дейдi
А.Лаффер . Ал 40-50 % ... ... ... ... ... ол
экономиканың белгiлi бiр салаларына инвестициялауды қысқартады.
Оның ойнша салықтарды төмендету экономиканы дамытады. Бұл ... ... ... ... арқылы емес, салық ставкасы мен ... ... ... ... ... теориясы. Американ экономисi, нарық еркiндiгi идеясының
қолдаушысы М.Фридман ... Ол ... ... одан ... ... ... ... қызметпен шектеу керек дедi, ол – айналымдағы ақшаны
реттеу, мұнда салықтардың төмендетiлуi жөнiнде де ... ... ... ... ... ... ... банк процент
ставкалары мен ақша массасын өзгерту.
Неоклассикалық ... ... ... ... ... және ... тұтыну сұранысын қалыптастыратын ... ... ... ... ... көрiнедi.
Кейнсиандық теорияның дамуында жаңа ағымдар пайда болды.
Некейнсиандық теорияда салықтық проблемаларға зор мән берiледi. Ағылшын
экономистерi ... мен ... ... ... ... ... ... деп тапты. Бұл жағдайда жинақ пен тұтынылатын өнiмнiң соңғы
құнына салық салынады. ... ... ... ... және инфляциямен
күрестiң құралы болып табылатын тұтынуға салық салу идеясы ... ... ... ... ... ... ендi инвестицияға немесе
жинаққа бағыт ала алады, олар өз ... ... ... ... алу) ... ... ... айналған болар едi.
Ұзақ мерзiмдi салымдар болашақ экономикалық өсудiң факторы болып
табылады. Бiрақ ... ... ... ... ... ... ... баяу төмендейдi, сондықтан да ... ... ... ... ... ... түсiмдерi көп болады.
Осылайша салық жүйесi құрылғы ... бола ... ... ... ... ... ... мен түсiрулер
арқылы енгiзiлетiн тұтынуға салынатын салық саудаға бекiтiлiп ... ... ... әдiл, ... ... салығына қарағанда бұл
салықтарға салынбайды, олардың өсуiн ынталандырады
2. ... ... ... экономиканы дамытудағы рөлi
Салықтың мынандай негiзгi қыузметтерi бар:
- реттеушiлiк;
- фискалдық;
- қайта бөлу;
Осы аталған қызметтермен ... ... ... ... да ... ... Реттеушiлiк қызметi – салықтың ең негiзгi
қызметi. Осы қызмет арқылы ... ел ... өз ... ... ... реттеу жүзеге асырылады. Салықтық реттеудiң ең басты мақсаты
өндiрiстiң дамуына ықпал ету. ... ... ... ... ... салық салу әдiстерi салықтық ... ... ... ... ... салықтардың экономикалық мәнi мынада:
- бiрiншiден, салықтар шаруашылық жүргiзушi субъектiлер мен халық
табысының қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бiр ... ... ... жүргiзушi субъектiлер мен халық табысының
белгiлi бiр мөлшерiн мемлекет үлесiне жинақтап, жиынтықтаудың
қаржылық қатынастарын көрсетедi.
Жоғарыда көрсетiлген ... ... ... тек қана ... ... қана ... Сонымен қатар ақша және баға саясаты, шетелдiк
инвесторларды ынталандыру, шағын және кiшi кәсiпкерлiктi ... ... ... ... ... ... тетiктерi тиiмдi қызмет атқару үшiн,
олардың басқа да экономикалық тетiктерiмен тығыз байланыста болуы қажет.
Салықтық ... ... ... мен ... ... алатын орын
ерекше. Себебi ғылыми негiзделмеген, шектен тыс жоғары қойылған ставкалар
кәсiпкерлердiң ынтасын төмендетiп, ... ... ... ... тыс ... ... ставкалар салық төлеушiлердiң жауапкершiлiгiн
азайтып, өндiрiстiң төмендеуiне және мемлекеттiк бюджет ... ... ... Осы ... ... ... де ... жағы және
бар. Дамыған елдердiң тарихынан салық ставкалары жөнiнде мынаны байқауға
болады:
А) Егер төленетiн салық мөлшерi ... ... ... 50 ... кетсе, онда ол өндiрiстiң тоқтап қалуына әкеледi;
ә) Егер салық мөлшерi салық төлеушi табысының 45-50 процентi аралығында
болса, онда жай ... ... ... Егер ... мөлшерi, салық төлеушi табысының 35-40 процентi мөлшерi
аралығында болса, онда ... ... ... ... ... ... – фискалдық немесе бюджеттiк кiрiс бөлiмi
құрылымы. Салықтардың қоғамдық мiндетi артады. ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк, әскери-қорғаныс, тағы
басқа да шаралардың iске асуын қамтамасыз етедi.
Қайта бөлу ... ... ... ... табысының бiр бөлшегi
мемлекет пайдасына өтедi. Бұл ... ... ... iшкi ... ... ... үлес салмағы арқылы анықтайды. Соңғы жылдардағы
мәлiметтер ... ... ... iшкi өнiмдегi салықтардың үлес
салмағы 40 проценттен көбiрек болып отыр. Бұл ... ... ... ... жоғары. Елiмiздегi мемлекет мүддесi үшiн қаржы көздерiн
орталықтандырудың бiр айғағы осы. Мемлекет мына ... ... ... ... отырып елiмiздiң салық жүйесiн анықтайды.
Салық механизмiнiң қызмет ету жолдарын белгiлейдi, ... ... ... ала отырып салық саясатын анықтайды /13, 7 бет/.
Салықтардың анықтамасы, мәнi және мазмұны қызметтерi туралы ... ендi ... ... бiр ... ... ... көрейiк.
1. Салық салу объектiсiне байланысты;
2. Қолданылуына қарай;
3. Салық салу органына байланысты;
4. Экономикалық ерекшелiгiне ... ... салу ... ... ... ... салу объектiсiне қарай салықтар тiкелей және жанама салықтар
болып ... ... ... ... ... ... ... мүлiкке
салынады. Тiкелей салықтарға мына салықтар жатады:
- Заңды және жеке ... ... ... салық
- Корпорациялық табыс салығы
- Жеке табыс салығы
- Мүлiк салығы
- Жер салығы
- ... ... ... ... және т.б.
Жанама салықтарды тұтынушы төлейдi. Тауар немесе қызмет бағасына алдын
ала ... ...... оны ... ... ... салықтарға мыналар жатады:
- қосылған құнға салынатын салық;
- акциздер;
Бюджетке түскен соң қолданылатын белгiсiне ... ... ... ... болып жiктеледi.
Жалпы салықтар бюджетке түскен соң, ... ... ... ... ... салығы, қосылған құнға салынатын салық және т.б. Арнайы
салықтар ... ... соң, ... ала ... ... шараларға
жұмсалады. Мысалы, көлiк ... ... ... жол ... құруға
жұмсалады.
Салық салу органына байланысты салықтар жалпы мемлекеттiк ... ... ... бөлiнсе, экономикалық белгiсiне қарай табысқа
салынатын салық және тұтынуға ... ... ... ... ... салықтар салық төлеушiнiң кез келген салық салынатын объектiсiнен
түсетiн табысынан алынады. Олардың санатына мына салықтар ... ... ... ... ... ... ... салық төлеушi тауар немесе қызмет ... ... ... Оған ... ... ... салық пен акциздер
жатады.
Салық салу ... ... ... ... ... нақтылы және
дербес болып бөлiнедi.
Нақтылы салықтар салық төлеушiнiң салық салынатын ... ... ... ... Оған жер ... ... салығы жатады.
Дербес салықтар салық төлеушiнiң салық салынатын ... ... ... байланысты салынады. Оған корпорациялық табыс салығы, жеке
табыс салығы жатады.
Қазақстан Республикасының салық жүйесi
3. Қазақстан Республикасы салық жүйесiндегi салық механизмi
Салық ... ... пен ... және жеке ... ... ... және осы қатынасты анықтайтын салықтар, салық механизмi, яғни,
салық ... мен ... ... кесiмдердiң, салық қызметi органдарының
жиынтығын құрайды.
Салық жүйесi мемлекет қаржы көздерiн жасаудың ең ... ... ... ел ... қайта құруға, өндiрiстiң ұлғайып дамуына
және саяси әлеуметтiк шаралардың толығымен iске ... ... ... ... ... ... төрт кезеңге бөлiп қарастыруға болады.
- 1 кезең (1992-1995 жж.) жаңа салық жүйесi базисiнiң, салық
кезеңiнiң ... және iске ... 2 ... ... жж.) ... ... талаптарына сай
келетiн салық жүйесiн құруды аяқтау;
- 3 кезең (1998-2000 жж.) барлық ... ... ... ... ... мен ... енгiзу, салық
жүйесiн одан әрi жетiлдiру;
- 4 кезең (2001-2002 жж.) жаңа салық кодексi ... ... ... 1991 ... 25 ... қабылданған
Қазақстан Республикасындағы салық жүйесi туралы Заң тәуелсiз салық жүйесiн
құрудың ең ... ... ... ... Бұл ... ... күрделi жұмыстардың бiрi болып саналады. Осы кезеңдерде елде
көптеген өзгерiстер болуы және экономиканың ... ... ... айтқанда меншiктiң көптеген түрлерiнiң дамуы. Шаруашылық жүргiзушi
субъектiлер мен мемлекет ... ... ... ... және т.б. ... iске аса бастады.
Осы Заң бойынша алғаш рет Қазақстан Республикасында 42 салық ... еттi және олар 3 ... ... ... ... ... – 10
- мiндеттi түрде төленетiн жергiлiктi салықтар мен алымдар – 11
- ... ... мен ... 18 ... ... ... ... салығы, пайдаға салынатын салық, қосылған
құнға салынатын салық, акциз ... жер ... және т.б. ... ... салық жүйесiнiң көптеген кемшiлiктерi де болды. Атап айтқанда
басқа елдерге қарағанда бiдiң салық жүйемiздiң жинақталған ... ... ... ... ... түрлерiнiң көптiгi,
халықаралық салық салу қағидаларының ... тыс ... ... ... ... ... ... көптiгi т.б. Осыдан
кейiн елiмiздiң салық жүйесiн реформалаудың қажеттiгi туындады. Қазақстан
үкiметi 1992 жылдың ... ... ... кезеңi түрде реформалаудың
концепциясын қабылдады.
Аталмыш концепцияны iске асырудағы ... ... ... ... Президентiнiң 24.04.95ж. қабылдаған “Салық және бюджетке
төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заң күшi бар ... ... 1995 ж. 1-шi ... ... iске ... ... ... қызмет
еткен 42 салық түрiнiң орнына 11 салықтар мен алымдар қызмет ... ... ... заңдылығы бойынша елiмiздiң салық жүйесi ... ... ... ... ... тәжiрибеге мейлiнше жақындатылды.
1999 жылы салық жүйесi 5 рет күрделi өзгерiстерге ұшырады. Осыған орай
2000 жылы 1 қаңтарынан ... ... ... 17 ... ... ... қызмет еттi.
4-шi кезеңде, яғни 2001 жылдың 12 маусымда жаңа ... ... 2002 ж. 1-шi ... бастап iске қосылды. Салық Кодексiнде
Қазақстан Республикасында қолданылатын салықтар мен ... ... да ... ... атап ... 9 салық, 13 алым, 9 ... ... баж, 4 ... алым белгiленген.
Жаңа салық Кодексi 2002 жылдың 1-шi қаңтарында нарықтық экономиканың
қалыптасу кезеңiнде салық салу саясатының негiзгi ...... ... және оның ... қызмет етуiне мүмкiншiлiк беретiн салық механизмiн
iске асыру.
Салық салудың әдiстерi мен ... ... ... негiзгi қағидалары
мен жолдары, салық салуды ұйымдастыру салық механизмiне жатады.
Қандай да бiр ... ... ... ... мен элементтер
болады. Сол сияқты салық механизмi де белгiлi бiр салық элементтерiнен
тұрады. Бұл ... ... ... ... салу ... ... ... объект
- салық көзi
- салық ставкасы
- салық өлшем бiрлiгi
- салық оклады
- салық ... ... ... мерзiмi мен тәртiбi
- салық төлеушiнiң және салық ... ... ... мен
мiндеттерi
- салық төлеуiн бақылау
- салықтық жазалау шаралары
Салық механизмiнiң негiзгi элементтерi ретiнде осы аталғандарға ... ... ... ... ... ... және ... төленетiн басқа да
мiндеттi төлемдердi төлеу жөнiндегi заңды ... бар ... ... ... ... және ... емес заңды тұлғалар
- Қазақстан Республикасының азаматтары, шетел ... ... жоқ ... ... жiктеледi.
Салық объектiсi – заң жүзiнде негiзделген салық салуға негiз болатын
табыс, ... ... ... ... ... және т.б. ... ... игiлiктер.
Салық көзi – салық салынатын табыс. Салық салынатын табыс жылдың
жиынтық ... пен ... ... ... ... ... – бiр ... бiрлiгiнен алынатын салық мөлшерi. Ставкалар
тұрақты немесе пайыз нышанында белгiленедi.
Пайыздық ... ... ... регрессивтiк және
пропорционалдық ... ... ... ствакалар салық салынатын
табыстың өсуiне сәйкес ұлғайып отырады. ... ... ... ... ... ... байланыссыз тұрақты пайызбен
тағайындалады.
Регрессивтi салық ставкасы- салық салынатын ... ... ... ... ставкасының төмендеуi.
Тұрақты салық ставкасы салық объектiсiнiң көлемiне тәуелсiз бiрыңғай
сома түрiнде белгiленедi.
Салық өлшем бiрлiгi – есептеу үшiн ... ... ... ... ...... ... белгiлi бiр объектiсiнен төлейтiн салық
сомасы.
Салық жеңiлдiктерi – заңға сәйкес салық ... ... ... ... ... ... Салық жеңiлдiктерiне салықтан толық
босатылатын, салық ... ... ... ... ... ... төлеу мерзiмiн ұзарту т.б. жатады.
Салықты төлеу мерзiмi – ... мен ... да ... ... ... ... төлеу тәртiбi белгiленген мерзiмде салықты төлеген кезде алдымен
бюджетке қандай салықтар төлеу ... ... яғни ... ... ... дәйектiлiктi белгiлейдi..
Салық төлеушiлердiң құқығы:
- қолданылып жүрген ... және ... ... басқа да
мiндеттi төлемдер туралы салық заңдарындағы өзгерiстер туралы
салық ... ... ... алу;
- салық қатынастары мәселелерi бойынша өз мүдделерiн қорғау және
оны өзi, не өкiлi арқылы бiлдiру;
- ... ... ... ... ... ... нәтижелерi бойынша салық және бюжетке төленетiн
басқа да мiндеттi төлемдердi ... мен ... ... ... ... ... ... ету;
- жеке шотынан салық мiндеттемелерiнiң орындары бойынша ... ... ... ... ... алу;
- Салық Кодексiнде және Қазақстан Республикасының басқа да ... ... ... ... ... актiлерi
бойынша хабарламаға және салық қызметi органдары лауазымды
адамдардың әрекетiне (әрекетсiздiгiне) шағым жасау;
- Салық ... ... ... ... Салық салуға қатысы жоқ ақпарат пе құжаттарды табыс етпеу
Салық төлеушiнiң мiндеттерi:
- салық мiндеттемелерiн дер ... және ... ... ... ... ... ... анықталған салық заңдарын
бұзушылықтарды жою туралы заңды талаптарын ... ... ... ... ... ... қызметiне кедергi
жасамау
- нұсқама негiзiнде салық қызметi органдары лауазымды адамдарының
салық салу объектiсi және ... ... ... ... болып
табылатын мүлiктi тексеруiне жол беру;
- салық есептiлiгi мен құжаттарды заңға сәйкес тәртiппен ... ... ... ... ... ... ... кезде
тұтынушылармен ақшалай есеп айрысуды фискалдық жады бар бақылау
– касса машиналарын мiндеттi түрде пайдалана және ... ... ... бере ... жүргiзу.
Салықты төлеудi бақылау – салық ... ... ... ... мен ... да ... төлемдердi есептеу дұрыстығын және
олардың уақытылы төлену мәселелерi бойынша заңды және жеке ... ... ... басқаруды тек қана салық қызметi органдары жүзеге
асырады.
Салық салу қағидалары:
Салық механизмiнiң қызметi белгiлi қағидаларға сүйенiп iске асырылады.
Қазақстан Республикасының ... ... iсiн ... ... негiзделiп
жүргiзiлуiн талап етедi:
- мiндеттiлiк қағидасы бойынша салық төлеушi салықтық мiндетiн
толық және белгiленген мерзiмде орындауы тиiс;
- ... ... ... ... Республикасындағы бюджетке
төленетiн төлемдер мен салықтар нақты болуы тиiс;
- ... ... ... ... Республикасында салық
салу жалпыға бiрдей және мiндеттi болады, жеке түрдегi жеңiлдiк
жасауға рұқсат етiлмейдi;
- Бiртұтастық қағидасы ... ... ... ... бiрдей салық жүйесi қолданылады;
- Жариялылық қағидасы бойынша салықты ... ... ... ... ... ... көредi;
Салық iсiн тиiмдi ұйымдастыру мақсатында салықтарды белгiлi топтарға
бөлiп жiктеймiз.
Салықтарды мынандай ... ... ... ... ... салу ... байланысты
2. Қоланылуына қарай
3. Салық салу органына байланысты
4. ... ... ... Салық салу объектiсiн бағалау дәрежесiне қарай
Салық салу объектiсiне қарай ... ... және ... салықтар
болып жiктеледi.
Тiкелей салықтар тiкелей табысқа немесе мүлiкке салынады.
Тiкелей салықтарға мынандай ... ... ... табыс салығы:
- жеке табыс салығы;
- жер салығы;
- көлiк құралдарына салынатын салық және т.б.
Жанама салықтарды тұтынушы төлейдi. Тауар ... ... ... ... салық енгiзiлгендiктен, iс жүзiнде оны бюджетке сатушы аударады. Жанама
салықтарға мыналар жатады:
- ҚҚС;
- Акциздер;
Бюджетке түскен соң қолданылатын белгiсiне ... ... ... ... ... жiктеледi.
Жалпы салықтар бюджетке түскен соң, алдын ала белгiленген нақты
шараларға жұмсалады. Мысалы, ... ... ... ... жол ... ... салу органына байланысты салықтар жалпы ... ... ... ... экономикалық белгiсiне қарай табысқа салынатын
салық және тұтынуға салынатын салық болып жiктеледi.
Табысқа салынатын салықтар салық төлеушiнiң кез ... ... ... ... ... ... ... санатына мына салықтар
кiредi: табыс салығы, пайдаға саоынатын салық.
Тұтынуға салынатын салықты салық төлеушi ... ... ... ... ... төлейдi. Оған ҚҚС мен акциздлер жатады.
Салық салу объектiсiн бағалау дәрежесiне қарай салықтар нақтылы және
дербес болып ... ... ... ... ... ... салынатын
объектiсiнiң сыртқы белгiсiне қарай салынады. Оған жер салығы, мүлiк салығы
жатады.
Дербес салықтар салық төлеушiнiң салық салынатын ... ... ... ... ... ... ... салығы, жеке табыс салығы жатады.
2002 жылы 1-шi қаңтарда қабылданған салық Кодексi бойынша Қазақстан
Республикасында мынандай салықтар ... ... ... ... жеке ... ... ҚҚС;
- Акциздер;
- Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнайы ... ... ... жер ... көлiк құралдары;
Алымдар:
- заңды тұлғаларды мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым;
- жеке кәсiпкерлердi мемлекеттiк тiркелгенi үшiн ... ... ... ... және ... жасалған мәмiлелердi
мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым;
- радиоэлектрондық құралдары және жиiлiгi жоғары құрылғыларды
мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым;
- ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттiк
тiркегенi үшiн алым;
- азаматтық әуе кемелерiн мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым;
- дәрi-дәрмек құралдарын мемлекеттiк тiркегенi үшiн алым;
- ... ... ... ... ... ... алымы;:
- аукциондардан алынатын алым;
- елтаңбалық алым;
- жекелеген қызмет түрлерiмен айналысу құқығы үшiн ... ... және ... хабарларын тарату ұйымларына радиожиiлiк
спектрiн пайдалануға рұқсат беру үшiн ... жер ... ... үшiн ... ақы;
- жер бетiндегi көздердiң су ресурстарын пайдаланғаны үшiн
төлемақы;
- қоршаған ... ... үшiн ... ... ... ... үшiн ... орманды пайдаланғаны үшiн төлемақы;
- ерекше қорғалатын табиғи аймақтарды пайдаланғаны үшiн төлемақы;
- радиожиiлiк спектрiн пайдаланғаны үшiн ... кеме ... су ... пайдаланғаны үшiн төлемақы.
Мемлекеттiк баж
- мемлекеттiк баж;
Кеден төлемдерi:
- кеден ... ... ... төлемақы;
- алымдар;
Қазақстан Республикасы салық жүйесiн басқару Қазақстан Республикасы
Конституциясы ... ... ... ... ... ... қызметi органы Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлiгi Салық
Комитетiнiң және облыс, Астана, алматы ... ... мен ... ... комитеттерiнен тұрады.
Қаржы Министрлiгiнiң салық комитетi салықтар және бюджетке төленетiн
басқа да ... ... ... әрi ... ... ... ... ететiн және салық қызметi органдарын басқаратын
орталық атқарушы орган болып табылады. ... ... ... ... ... төленетiн басқа да мiндеттi төлемдердiң толық түсуiн, мiндеттi
зейнетаеқы жарналарының ... және дер ... ... ... ету
жөнiндегi, сондай-ақ салық төлеушлердiң салық мiндеттемелерiнiң орындалуына
бақылауын жүзеге асыру жөнiндегi мiндеттер жүктеледi. ... ... ... ... салық қызметi органдарына ... ... ... ... және ... ... органдарға жатпайды.
Уәкiлеттi мемлекеттiк орган салық органдарына басшылы жасауды жүзеге
асырады ... ... ... ... ... ... ... бiрiншi басшысы тағайындайды;
Салық қызметi органдарының мынадай құқытары бар:
- салық Кодексiне сәйкес кесiмдiк құқықтық актiлердi жасау ... өз ... ... ... ... ... және ... байланысты түсiнiктеме беру;
- салықтық бақылауды жүргiзу;
- Қазақстан Республикасы заңнамасында ... ... ... ... төлешiнiң салық мiндеттемесiмен байланысты
ақша қаражаттарының құжаттарын, ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды, есеп
айырысуларды, декларацияларды және өзге де құжаттарды тексеру;
- Салық төлеушiден есептелген және төленген салық және бюджетке
төленетiн ... да ... ... ... ... ... ... құжаттарды талап ету;
- Салықтық тексеру барысында салық заңдылықтарын бұзушылықтарды
растайтын құжаттарды тәркiлеу;
- Қазақстан Республикасы Үкiметi ... ... ... ... ... ... алу;
- Банктерден және банктiк операциялардың жекелеген түрлерiн жүзеге
асыратын ұйымдардан салық төлеушiнiң банк шарттарының нөмерiн,
ондағы ақша қозғалысы мен ... ... ... алу, ... ... ... ... салық төлеушiнiң құқықтарын сақтау;
- мемлекет мүддесiн қорғау;
- салық төлеушiлердiң ... ... ... ... ... ... қорына мiндеттi зейнетақы жарналарын толық
әрi уақытылы ... ... ... ... ... салу ... және ... да мiндеттi төлемдердiң есебiн жүргiзу;
- салық тексерулерiн нұсқама бойынша жүргiзу;
- салық құпиясын ... ... ... ... ... ... ... шараларын
қолдану;
- мемлекет меншiгiне айналған ... ... алу, ... ... және оны ... ... ... бюджетке
толық, әрi уақытылы түсуiн бақылау т.б.
Салық салу iсiн ұйымдастыруда және iске асыруда негiзгi жұмысты ... ... ... жүргiзедi десек артық болмайды.
Аудан бойынша салық комитетi мынандай бөлiмдерден құралған:
- салық төлеушiлер мен жұмыс iстеу бөлiмi;
- салық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету бөлiмi;
- ұйымдастыру, бақылау бөлiмi;
- ақпаратпен қамтамасыз ету және есеп бөлiмi;
Ендi әрбiр бөлiмнiң ... ... ... ... ... ... жұмыс iстеу бөлiмiнiң негiзгi қызметi:
- салық төлеушiлердiң есебiн жүргiзу;
- салық төлеушiлерге тексеру номерiн беру;
- салық төлеушiлерге салық заңнамаларын түсiндiру;
- есеп ... ... ... ... ... камералдық тексеру;
- патент беру т.б.
Салықтық аудит бөлiмiнiң негiзгi қызметi:
- ... ... ... Кәсiпорындардың жабылуына байланысты тексеру жүргiзу;
- Салық комитетiне түскен арыздарды, өтiнiштердi тексеру;
- хрнометраждық зерттеу жүргiзу арқылы патент ... ... ... ... өндiру бөлiмiнiң негiзгi қызметi:
- салық төлеушiлердiң бюджетке төленбеген қарыздарын ... ... ... есеп ... салықты өндiрiп алу туралы үлкен
шығару;
- ... ... бар ... төлеушiлердiң банктегi шоттарын
тексеру;
- салық төлеушiлердiң мүлiктерiн тәркiлеу;
- аукцион ... ... ... ... ... түсiру;
- жекелеген салық төлеушiлерде фискалдық жады бар бақылау касса
аппараттарының бар жоғын, дұрыс жұмыс дасауын тексеру, ... ... ету ... ... ... ... ... заңдармен, нұсқаулықтармен, өзге де заңнамалық
кесiмдермен қамтамасыз ету;
- соттарда, құқық қорғау органдарында ... ... ... ... – бақылау қызметiнiң бөлiмiнiң негiзгi қызметi:
- салық комитетiнiң iс жоспарын жасау және оны iске асыру;
- 2-4 ... ... ... ... ... ... ... мәлiметтер алмасу т.б.
Ақпаратпен қамтамасыз ету және есеп бөлiмiнiң негiзгi қызметтерi:
- бюджетке түскен салықтардың есебiн жүргiзу;
- салық төлеушiлердiң жеке шотын ашу және ... 1-4 ... ... ... ... ... орындалу есебiн тұрақты жүргiзу т.б.
Бүгiнде Қазақстан Республикасының салық жүйесi мен салықтары ұдайы және
айтарлықтай реформалану үстiнде. Бұл ... ... ... талаптары
мен өмiр тынысына, сондай-ақ мемлекет пен ... ... ... ... ... пен жергiлiктi бюджеттеудiң кiрiстерi
мен шығыстарын қалыптастыру принциптерiн жаңалауға, салықтар ... ... салу ... таңдау және қалыптастыру әдiстемелерiне
орай жүзеге асырылып жатқаны белгiлi /14, 17 бет/.
Салық жүйесi мемлекетпен және ... ... ... ... жиынтығы, салықтар мен алымдар, салық салу ... ... ... ... мен ... қатысты актiлер, салық салу органдары
мен салық қызметi жиынтығын құрайды.
Салық жүйесi ... ... ... ... ең ... ... қатар, ел экономикасын қайта құруға, өндiрiстiң ... ... ... ... ... толығымен iске асуына мүмкiндiк туғызады.
Қазақстан Респубюликасының 1991 жылдың 25 желтоқсанынд қабылданған
“Қазақстан Республикасындағы ... ... ... Заңы ... ... жүйесiн құрудың еғ алғашқы бастамасы болып табылады. Бұл
елiмiздiң экономикасын реформалаудағы күрделi ... ... ... ... ел ... ... болмаған жаңа құбылыстар iске аса
бастады. Оларды атап айтсақ: шаруашылықты ... ... ... ... өзара тепе-теңдiгi, шаруашылық жүргiзушi субъектiлер мен
мемлекет арасындағы қатынастардың құқықтық негiзде жүргiзiлуi т.б. Осы заң
бойынша ... ... ... ... ... алым мен ... олардың бюджетке түсу тәртiбiн белгiлеген тұңғыш тарихи құжат
болып есептеледi.
Осы заң ... ... ... мен ... ... ... мен мiндеттерi, республикалық және ... ... және ... басқару органдарының да салыққа ... ... мен ... ... бекiтiлдi. Қабылданған заңға
сәйкес 1992 жылдың бiрiншi қаңтарынан Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... салықтар
мен алымдар; 18- жергiлiктi салықтар мен алымдар енгiзiлдi.
Салықтар ... ... ... ... және ... ... қосылған
құнға салынатын салық және т.б. салықтар құрады.
Қазақстан Республикасының салық жүйесiн құруда ең алғашқы тарихи ... ... ... ... ел ... реформалаудағы маңызы
мен алар орны ерекше. ... ... ... ... жаңа ... ерекшелiктермен қатар кемшiлiктер де бұл ... тыс ... Яғни ... ... алғашқы құрылған салық жүйесiнде
бiрқатар шешуiн таппаған мәселелер, ... мен ... ... /3, 8 бет/. ... бұл ... ... ... бар. Басты
себебi, ол бiз салық жүйесiн құрғанда елiмiзде жиынтықталған ғылыми ... ... ... жоқ. ... ... органдары да, салық
төлешiлер де мұндай жаңа бастамаға психологиялық жағынан ... ... ... алған қабылданған салық жүйесiнде бiз жоғарыда айтып
кеткен дүниежүзiлiк ... ... ... салық принциптерi
саталынады. Сондықтан бұл ... ... ... ... ... ... ... мүмкiндiгi болмады /4, 47 бет/. Ең бастысы ... ... ... ... ... ... бюджет кiрiсiн
құраудағы өз рөлiн жете атқара алмауы, яғни салық көзi табыс немесе пайда
емес, ... ... ... ... ... ... айналымды анқытаудың қиындығы, шектен тыс
дәлелсiз берiлген салық жеңiлдiктерi, салық ставкаларының бiр ... ... ... болуы, Халықаралық салық салудың негiздерiнiң тыс қалуы және
т.б. кемшiлiктер салық жүйесiнiң одан ары қарай реформалаудың қажет ... ... ... ... ... негiзiнен мына салықтардың мына
принциптерi орындалмаған:
1. Мiндеттiлiк принципi;
2. анықтылық принципi;
3. ... ... ... ... ... ... жариялылық принципi /15, 7 бет/.
Яғни аталған кемшiлiктердiң ... ... ... ... қажет
еткенi белгiлi. Әрине бұл өмiр талабына саы. Экономиканы ... ... ... мүмкiн еместiгiн баршамыз түiснемiз, сондықтан салық жүйесi
де, бiртiндеп қалыптасады, түзiледi, ары қарай дамиды / /.
Қазақстан Үкiметi 1995 ... ... ... ... ұзақ ... ... Бұл ... негiзiнен салық ... ... ... ... ... салық салу принциптерiне сәйкес қызмет
етуге жеткiзу көзделген.
Осы концепцияны iс ... ... ... ... ... ... ... жылы қабылданған Заң күштi бар “Салық
және бюджетiн төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Жарлығы ... ... ... 1995 ... ... ... ... салық жүйесi iске қосылды. Бұл жаңа салық жүйесi бiршама болса ... ... ... ... халықаралық тәжiрибеге мейлiнше
жақындатылған.
Ендi бұрын қызмет еткен 42 түрлi салықтар мен алымдардың саны ... ... ... мен ... саны 11 – ге ... Салықтың
ең басты түрi болып табысқа салынатын салық, яғни пайда емес табыстан салық
алынатын болды.
Салық ... ... ... сақталып, салық салуда
қарапайымдылық, әдiлеттiлiк, салыстыру принциптерi өз шешiмiн тапқан / ... ... ... ... ... салықтың ставкасы жалпыға
бiрдей 30 ... ... ... ... ... ... ... барша төлеушi үшiн 20 процент көлемiнде бекiтiлдi.
Сонымен қатар амортизация есептеудiң жаңа ... ... ... ... ендi ... есеп жүргiзiледi.
Айта кететiн нәрсе, сол салық заңы бойынша салықтық ... ... ... Олардың iшiндегiң маңызды шешiмдердiң бiрi салық
заңдарын бұзғаны үшiн ... ... Осы ... ... ... ... борыш болып есептелiп, бюджет кiрiсне ... ... ... ... ... ... белгiленген мерзiмде
төленбесе оны төлеушiлердiң немесе олардың дебиторларының шоттарынан салық
айыппұл және өсiм жөнiнде пайда болған ... ... егер ... ... оның ... осы ... төлеуге келiсетiн болса, өндiрiп
алынады.
Салықтар ... ... өсiм ... ... ... ... ... қызметi органдары салық төлеушi мен оның дебиторларының ... ... ... ... ... мүмкiн тұмшалауға құқылы.
Берешек өтелген жағдайда мүлiктi тұмшалау туралы ... ... Жаңа ... ... ... бiрi халықаралық салық салудың тәртiбiн
енгiзу болып табылады.
Аталып ... ... ... ... заң өмiр ... сай, одан ... өзгерiп, дамуда. Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1995 ... ... ... Заң күшi бар ... ... кейбiр
заң актiлерiне өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы” жарлығы ... 1 ... ... ... ... ... ... енгiздi.
Енгiзген өзгерiстер мен толықтырулардың қатарына мына төмендегiлердi
жатқызуға ... ... ... минимумды анықтауда ең төменгi жалақы орнына
есептiк көрсеткiш енгiзiлгенi,
- арнайы экономикалық аймақтарда тiркелiп, қызмет ... ... ... ... 20 проценттiк ставка бойынша төлейтiн
болады;
- Заңды ... ... ... ... ... ... ... жалақыға жұмысалған шығындарға салық
салынады,
- Жер қойнауын пайдаланушылардың барлығы Қазақстан Үкiметiмен
контрактiге тұрар ... Бас ... ... ... ... ... тек енгiзiлген өзгерiстердiң басты-бастыларын атап кеттiк.
Салық жүйесiнiң бiр орында өзгерiссiз ... ... ... ... ... дамуы, нарықтық қатынастарға көшу жолында қалыптасатын ... ... ... ... ... талдап жиынтықтау
барысында, салық жүйесi де өзгерiп, дамып, бара бара жақсара түсуi тиiс.
Салық жүйесiнде басты орынды ... ... ... сөзсiз. Жаңа
салық жүйесi бойынша Қазақстан Республикасындағы салықтар жапымемлекеттiк
салықтар және жергiлiктi салықтар болып екi ... ... ... ... және жеке ... ... салығы;
2. Қосылған құнға салынатын салық;
3. Акциздер;
4. Бағалы қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық;
5. Жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы ... мен ... ... пен ... Жер ... Заңды және жеке тұлғалардың мүлкiне салынатын салық
3. Көлiк құралдарына салынаиын салық
4. Кәсiпкерлiк қызметпен айналысатын жеке ... және ... ... үшiн алынатын алым
5. Жекелеген қызмет түрiмен айналысу құқы үшiн алынатын алымдар
6. Аукционда сатудан алынатын алым
Қазақстан Республикасының мемлекеттiк бюджетiнiң кiрiс ... ... ... ... түсетiн түсiмдерден құралады Салықтық
түсiмдердiң iшiнде негiзгi орынды ... ... ... ... салықтардың үлесiне барлық салықтық түсiмдердiң үштен
екi бөлiгi тиедi. ... 1-2 жыл ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардан алынатын табыс салығының өсуi байқалады.
Тұлғалардың табыс салығы жедел өсуде. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... органдарының белгiлi бiр
еңбек нәтижесiнiң айғағы.
Нарықтық экономиканың қалыптасу кееңiнде салық саясатының ... ... ... саясатының басты мақсаты – салық жүйесiн құру және ... ... ... ... ... ... iске асыру. Салық
жүйесi - өзiнiң құралы жағынан бiрнеше компоненттерден тұратын күрделi
модель.
Салық ... ... ... ... ... ... және
осы қатнастарды анықтайтын салықтар, салық механизмi, яғни ... ... мен ... ... мен ... ... ... салуды
басқару және салық қызметi органдары. Салық салудың әдiстерi мен жолдары,
нұсқаулар мен ... ... ... ... ... салық салудың
негiзгi принциптерi және т.с.с. салық тиiмдi қызмет iстеуiне салық ... ... ... өте зор.
Ендi осы салық жүйесiнiң құрамы мен салық салу ... ... да бiр ... ... ... тетiктер және элементтер
болады. Салық салу механизмi де сол сияқты белгiлi бiр салық элементтерiнен
құралады.
Салық салу элементтерi мыналар: ... ... ... көзi, ... ... ... ... салық оклады, салық жеңiлдiктерi, салық
төлеу мерзiмi мен ... ... ... және салық қызметi органдарының
құқы мен мiндеттерi, салықтың төлеуiн бақылау. ... ... ... осы әрбiр элементке қысқаша түсiнiк берейiк.
Салық субъект (салық ... ... – заң ... ... ... ... жеке және ... тұлғалар.
Салық объектiсi - табыс, ... ... ету түрi, ... ... ... ... мүлiктi басқаға беру, табиғи қорларды
пайдалану, қосылған құн, айналым және т.б.
Салық көзi – ... ... ... ставкасы немесе өлшем бiрлiгiнен алынатын салық ... ... ... ... белгiленедi.
Тұрақты ставкалар салық объектiсiнен түсетiн табыстың мөлшерiне
байланыссыз, өлшем бiрлiгiне ... ... ... Проценттiк
ставкалар үш түрге бөлiнедi: үдемелi немесе прогрессивтi, ... ... ... прогрессивтi ставкалар салық салынатын табыстың өсуiне
сәйкес ұдайы үдеп, өсiп отырады.
Регрессивтi ... ... ... ... ... ... ... отырады.
Пропорционалды ставкалар салық салу объектiсiнiң мөлшерiне байланыссыз,
тұрақты бiр пороцентпен тағайындалады.
Салық оклады – салық ... ... бiр ... ... ... ... жеңiлдiктерi дегенiмiз, заңға сәйкес салық төлеушi бiртiндеп
немесе салық төлеуден түгел ... ... ... ... ... ... минимум, шегерiстер, салық ставкасын
төмендету, салық төлеу мерзiмiн ұзарту жатады. Салық төлеу ...... ... ... ... тәртiбi – белгiленген меорзiмде ... ... ... ... ... ... төлеу керек екенiн, яғни
төлеу ... ... бiр ... белгiлейдi.
Салық төлеушi дәйектiлiк заң жүзiнде бекiтiледi де, ... ... ... ... кезеңде барлық мүлiкке салынатын салық төленедi, сонан соң
акциздер және баж ... ... ... ... ... мен ... үшiншi кезеңде басқа салықтар мен алымдар.
Салық төлеушiлермен салық қызметi органдарының құқығы мен ... ... ... ... және ... Республикасының салық заңдарына мыналар жатады.
Қазақстан Республикасының салық қатынастарын реттейтiн Қазақстан
Республикасы Президентiнiң Заң күшi бар ... ... және ... ... да ... төлемдер туралы”. Қазақстан Республикасы
Президентi мен Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң ... ... ... ... ... ... ... қатысты емес заңдарға салық салуға байланысты мәселелердi
енгiзуге тиым ... Егер ... ... ... ... ... шарттарда Қазақстан Республикасының салық заңдарында
бар ... өзге ... ... ... онда аталған шарттың
ережелерi қолданылады. Халықаралық шарты қолдану үшiн iшкi республикалық
акт шығару қажеттiгi ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын халықаралық шарттар салық
қатынастарына тiкелей қолданылады.
Салық қызметiнiң құрылымы және мәртебесi. ... ... ... Мемлекеттiк салық Комитетiнен және облыстардағы, аудандардағы,
қавлалар мен қалалық аудандардағы мемлекеттiк салық ... ... ... Салық қызметiнiң құрылымында Қазақстан Республикасы
мемлекеттiк салық комитетiнiң салық ... ... ... және ... ... ... полицияларынан тұратын салық
полициясы органы жұмыс iстейдi. Арнайы экономикалық ... ... осы ... ... ... ... Салық органдары
тiкелей, салық қызметiнiң жоғарғы органына бағынады және ... ... ... ... ... орган салық органдарына басқару
жасайды.
Салық қызметi органдарының негiзгi мiндеттерi:
1) Салық төлеушiлердiң құқықтары мен ... ... және ... ... ... ... ... төленуiне бақылау жасау;
2) Салық төлеушiлер мен салық салынатын ... ... ... ... есептеу мен төлеуге байланысты декларацияның және
басқа құжаттардың нысандарын ... ... ... ... ... дұрыс есептемей өз
табысын азайтып көрсеткен заңды және жеке ... ... ... ... ... төлеуден жалтарып жүрген жеке және заңды тұлғаларды
салық полициясының бөлiмшелерiмен бiрiгiп iздестiрудi
жүзеге асыру;
6) Мәлiметтер ... ... ... ... ... ... жөнiнде жеңiлдiктерге деген құқығын растайтын құжаттарды
табыс етуге;
2) Жүргiзiлген тексерулер актiлерiмен танысуғаҒ
3) Салық органдарына салықтарды ... мен ... және ... ... ... жөнiндегi түсiндiрмелердi ұсынуға;
4) Салық салуға қатыссыз деп саналатын ақпарат пен құжаттарды
тапсырмалауға құқы ... ... және оның ... ету ... ... бiр принциптерге
сәйкес қызмет етуi керек. Сонда ғана салық ... өз ... ... ... түрде iске асыра алады. Дүниежүзiлiк тәжiрибеде қолданатын келе
жатқан бiрнеше принциптер бар. Олар мыналар: қарпайымдылық, ... ... ... ... кiрiс ... ... ... мен
төлемдердiң тиiмдi түсуiнiң ең басты кепiлi ... ... ... ... да ... ... қажет, салық төлеушiнiң ... ... ... Бұл үшiн ... шаралар қолданылуы тиiс:
- салықтардың түрлерi аса көп болмай, нақты да дәлелдi ... ... бiр ... ... бiрыңғай салық ставкасын белгiлеу
қажет;
- салық салу объектiсiн, ... ... ... ... айналымды
анықтау әдiсi мейлiнше жеңiл, қарпайым, қолдануға ыңғайлы және
түсiнiктi болғаны дұрыс;
- ... ... не үшiн ... оған ... ... бар
екенi дәлелдi болуы керек. Салық жеңiлдiктерiнiң мейлiнше
азайғаны қажет;
- салық ... ... ... ... яғни ... ... ... ықтимал.
Әдiлеттiлiк принципi. Салық жүйесiнде әдiлеттiлiк принципi тiкелей және
көлденең екi ... ... ... ... ... дегенiмiз – салық ставкасы, салық мөлшерi
төлеушiнiң табысына тiкелей ... ... ... ... ... қарастырады. Салық ставкасының шегi аса жоғары ... ... ... ... салық төлеушiнiң табыс табуға ынтасы төмендеп, табыс
азаюы мүмкiн, ал ... ... та ... ... ... ... ... – тиiстi жағдайда бiрыңғай салық
төлеушiге бiрдей талап, бiрдей шарт ... ... ... ... ... бiр табыс немесе қызмет түрiнен, мүлкiнен ... ... ... ... ... Бүл ... бойынша, салық ставкаларын бекiткен
кезде ол ставкалар ... ... ... жүрген ставкалармен
салыстырвлып, солардың деңгейiнде белгiленуi тиiмдi. Сеьеьi мектептен ... ... ... ... ... ... оны тоқтатуға әсер
етедi, ... ... ... ... ... республика
экономикасына қаржыларын салуына ... ... ... Ал ... басқа елдерде қолданылып жүрген ставкалардан едәуiр төмен
болуы, алдымен мектеп бюджетiнiң кiрiс көзiнiң құралуына терiс ... ... ... ... ... ... ... мiндеттi түрде табыс
мөлшерiне қарай төлеуге тиiс.
- ... ... ... ... ... мөлшерi салық төлеушiге айқын
да дәлелдi болуы керек;
- салық төлеу мерзiмi, салықты есептеу әдiсi, төлеу ... ... ... ... ... қолайлы.
Салық алудың үш түрлi әдiсi ... ... ... ... ... табу ... Кадасстрлық тәсiл бойынша салық
салу ... ... ... одан ... ... ... мөлшерiне
байланыссыз алынады. Мысалы: жер салығы, мүлiк салығы.
Декларация бойынша салық, салық төлеушiнiң декларацияда көрсеткен табыс
көлемiне байланысты және онда ... ... мен ... ... анықталады.
Үшiншi тәсiл, яғни табыс көзi бойынша салық, салық төлеушi қызмет
ететiн жұмыс орнынбухгалтерия ... ... ... Бұл үш ... де, ... механизмi құрамына енедi.
4. Салық жүйесiндегi әртүрлi салықтың үйлесiмi
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... да ... бар.
Салықтар тiкелей және жанама болып бөлiнедi. Жанама салықтарға қосылған
құнға салынатын салық пен акциз жатады.
Салықтар мен ... да ... ... ... ... ... ... туралы” зңындағы ережелер ... ... ... ... Корпаративтi табыс салығы.
2. Жеке табыс салығы.
3. Қосылған құнға салынатын салық.
4. Акциздер.
5. Жер қойнауын пайдаланушылардың ... ... мен ... Әлеуметтiк салық.
7. Жер салығы.
8. Көлiк құралдарына салынатын сал
9. Мүлiкке ... ... ... ... ... үшiн ... алым.
2.Жеке кәсiпкерлердi мемлекеттiк тiркегенi үшiн алынатын алым.
3.Жылжымайтын мүлiкке және онымен жаслатын ... ... ... үшiн ... және ... сапалы құрылғыларды мемлекеттiк
тiркегенi үшiн алым.
5.Механикалық көлiк құралдарымен ... ... ... үшiн
алым.
6.Теңiз, өзен және кiшi мөлшерлi кемелердi мемлекеттiк тiркегенi үшiн
алым.
7.Азаматтық әуе кемелерiн мемлекеттiк тiркегенi үшiн алынатын алым.
8.Дәрi-дәрмек ... ... ... үшiн ... ... ... авто-көлiк құралдарының өтуiнен
алым.
10.Аукциондардан алым.
11.Елтаңбалық алым.
12.Жекелеген қызмет түрлерiмен айналысу құқығы үшiн ... ... және ... ... ұйымдарына радиожиiлiктi қолдануға
рұқсат алу үшiн алым.
Төлемдер.
1.Жер учаскесiн қолданғаны үшiн алым.
2.Үстiңгi ... ... су ... пайдаланғаны үшiн алым.
3.Қоршаған ортаны ластағаны үшiн алым.
4.Жануарлар әлемiн пайдаланғаны үшiн алым.
5.Орманды пайдаланғаны үшiн ... ... ... ... ... үшiн ... секторын пайдаланғаны үшiн төлем.
8.Кеме, су жолдарын пайдаланғаны үшiн алым.
9.Сыртқы жарнаманы орналастырғаны үшiн алым.
Мемлекеттiк баж.
Кезеңдiк төлемдер.
1. Кеден бажы.
2. Кеден алымдары.
3. ... ... ... ... ... ... ... тиiстi бюджетке бөлiнедi.
Мемлекеттiк бюджет – бұл мемлекет пен қоғамдық өндiрiс
қатысушыларының арасында мемлекеттiң орталықтандырылған қаражат қорын
құру және оны ... ... ... және қоғамдық қажеттiлiктердi
қанағаттандыруға пайдалану бойынша туындайтын экономикалық қатынастар.
Мемлекеттiк ... ... ... органдарының қызметiн қамтамассыз ету
үшiн шығындар мен кiрiстер көрсеткiштерi бар ... ақша қоры ... ... ... ... қаржы саясатын жүзеге асыру
үшiн қажет. Мемлекеттiк бюджет объективтi экономикалық категория ... және ... ... ақша ... болу және ... бөлу жөнiнде
қоғамның қаржы қтынастарының бiр бөлiгiн көрсетедi.
Мемлекеттiк бюджет ... ... ... қайта бөлу және бақылау
функцияларын ... ... бөлу ... ... ... – қоғамдық өнiм құнын бөлу, қоғамдық өндiрiс сферасы мен ... ... ... салалардың, жекелеген
шаруашылық ... ... ... ... бюджеттен
Қазақстанда қазiр ЖУӨ-нiң 10% ... ... 20% ... ... функциясы бюджет қорларын бөлудегi сандық пропорциялардан көрiнiс
табады, яғни ... ... ... даму ... сай келуiн
және де бөлудiң дұрыс емес жолдарының алдын алуды бақылайды.
Мемлекеттiк бюджет тек қана ... ақша ... ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ, ... заң ре iнде ... ... ... ... ... ... реттеу механизмi ретiнде жиынтық ұғымды көрсетедi.
Мемлекет бюджет саясатын жасайды. Бұл әлеуметтiк экономикалық даму
бағдарламаларын жүзеге ... ... мен ... ... ... Осы бюджет-салық саясаты рақылы ... ... әсер етiп ... ... ... ... орталықтан жоспарланатын
шаруашылық жүйесiнен нарықтық шаруашылық жүргiзу ... ... ... ... ... ... қаншалықты деңгейде тиiмдi жасй алуында
және жүргiзуiнде.
Салық саясатының маңыздылығы бұл- ... ... және оның ... ... механизмi арқылы жүзеге асатындығында
Б.Ж. Ермекбаеваның оқулығында салық жүйесi – мемлекеттiк пен заңды
тұлғалар арасындағы ... ... ... салықтар мен алымдар,
салық салу әдiстерi мен тәсiлдерi, салық заңдары мен ... ... ... салу ... мен ... ... ... құралады деп
анықтама бередi. Яғни бюджет – слық саясат ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк салықтар арқылы, екiншi кезекте
басқа да кiрiстер арқылы, ... ... ... да ... ... ... осы жоғарыда аталған салық жүйесi арқылы және салық объектiсi,
слық субъектiсi, салық көзi, салық қойылымы, ... ... ... ... салық механизмi арқылы жүзеге асады.
Салық жүйесi, мемлекеттiң қаржы көздерiн жасақтаудың ең негiзгi құралы
болуымен ... ел ... ... ... өндiрiстiң ұлғайып, дамуына
және саяси әлеуметтiк шаралардың толығымен iске асуына ... ... ... 1991 ... 25 ... ... Республикасындағы салық ... ... заңы ... ... ... құруының ең алғашқы бастамасы болып табылады.
Бұл елiмiздiң ... ... ... ... ... ... ... ел экономикасында болмаған жаңа ... iске ... ... атап ... ... жүргiзудiң еркiндiгi, меншiк
түрлерiнiң бiр-бiрiне өзара тепе-теңдiгi, ... ... ... ... ... қатынастардың құқықтық негiзде жүргiзiлуi және
т.б.Бұл заң салық жүйесiн құрудың басты ... алым мен ... ... ... түсу тәртiбiн белгiлеген тұңғыш тарихи құжат
болып ... Осы ... ... ... мен салық қызметi
органдарының құқықтары мен мiндеттерi Республикалық және жергiлiктi ... да ... ... ... ... мен ... ... Уақыт өте келе бұл Заң қосымшалармен толықтырылып,
экономикалық прогреске ... ... ... Ал ... таңда
Қазақстан Республикасында жаңа салық Кодексiнiң қабылдануы менен оның iске
асырылуыменен салық жүйесi толық қалыптасты деке ... ... ... оның
iске асырылуында және де берiп жатқан нәтижесiнде ... да ... ... жүйесiне негiзiнен екi қызметтi атқарады: бiрiншiсi,
фискалды қызмет ешкiмдi де алаңдата қоймайды, себебi кез келген ... ... үшiн ... ... өте ... ... Реттеушi қызмет
әркiмнiң, мейлiң мемлекеттiң немесе кәсiпкерлердiң болсын аса қызықтыратын
мәселесi болып табылады. Баршамызға ... ... екi жағы ... ... ... ... ал ... еркiн
кәсiпкерлiктi ұстағандардың мүдделерiнен шығады.
Қазақстандағы салықтардың атқаратын реттеушi қызметiне ... оның ... өз ... сйәкес келе бермейтiн жақтарын
байқауымызға болады. Салықтардың реттеушiлiк рөлi ... ... ... беруi қажет: мемлекеттiк бюджетке түсетiн кiрiс мөлшерiнiң
белгiлi бiр деңгейiн ұстап отыру және кәсiпорындар мен жеке ... ... ... ... ... 2030 жылға
дейiнгi даму стратегиясында болашақтағы мемлекетiмiздiң негiзгi ... ... ... ... ең бiрiншiден, мұнайды экспорттау болып табылады.
Осыған сәйкес, салық ... ... ... ... мәселелрдiң бiрi
шикiзатты экспорттаушыларға салынатын салықтардың тиiмдiлiгiн арттыру болып
табылады.
Үкiмет басшысының ... 1999 ... ... ... ... тек ... түрiнде ғана мемлекеттiк бюджетiмiзге 500
млн АҚШ доллары шамасындағы қаржы түсiмi қалған. ... ... ... бюджетiмiздiң төрттен бiр бөлiгiндей мөлшерiн құрайды. Егер
бұл көрсеткiш тек қана ... ... орын ... ... онда елiмiздiң
бүкiл шикiзатын экспорттаудан түспей қалған қаражаттың мөлшерi ... ... ... көлеңкелi экономиканың келеңсiз әрекеттерiнен
елiмiздегi күнделiктi тұрмыстық қажеттiлiктерге аса зәру ... ... ... көп ... шегуде. Екiншi жағынан, салық салынатын
базаның кемуiнен, экспорттаушы емес экономиканың ... ... ... ... кәсiпорындарға жүктелетiн салық ауыртпалығы арта түсуде.
Егер экспортталатын шикiзаттың әлемдiк бағасы күрт төмендеп кетсе, онда
мәселе қалай шешiлмек деген сұрақтың ... ... Оған ... беру ... экспорттың елiмiз үшiн маңыздылығын сарапқа салуымыз қажет. Егер де
әлемдiк бағаның төмендеуiне қарамастан ... ... ... ... ... қала ... онда өндiрушi кәсiпорындарға мемлекет тарапынан
көмек көрсету аса қажет. Салық салу жағынан шикiзатты экспорттаушылар үшiн
көмектi ... ... ... ... ... ... ... табыс
салығы ставкасын да азайту қажет. Мұндай әрекет шикiзатты өндiрушiлер ... үшiн ... ... ... едi. Әрине, салықтай көмектiң де
белгiлi бiр шегi ... тиiс, егер ... ... ... бағасы
белгiлi бiр деңгейден төмендеп кететiн болса, онда мұндай ... ... ... болады. Осы аталған салық төлеушiлер мен ... орын алып ... ... ... ... ... ... монополиялық кәсiпорындар өз кезегiнде үстеме пайда
табу үшiн өздерiнiң тауар немесе ... ... ... қайта көбейтуге
құштар болып отыр. Мемлекет тарапынан монополияға қарсы комитеттiң бағаның
өсуiн тежейтiн ... бiр рөлi орын ... ... ... ... ... әлi де болса үстемдiк етуде. Осыған орай бағаның
өсуiне кедергi ... ... ... ... экономикалық жолда орын
алуға тиiс сияқты. Әңгiме бағаның тұрақты ... ... ... ... ... отыр. Кейбiр экономикасы дамыған ... ... ... аса ... ... ... үшiн
пайда нормасы мемлекет тарапынан 12 % шамасында етiп ... ... осы ... ... ... табысын салық түрiнде түгелдей мемлекет
бюджетiне өткiзуi тиiс.
Қазақстан жағдайында халыққа коммуналды қызметтер көрсетiп отырған жеке
және мемлекеттiк ... үшiн ... ... мұндай қысымдық
көрсету көптеген қиыншылықтарға алып келуi мүмкiн. ... ... ... ... ... өз қаржысын алып, пайда нормасы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандық
кәсiпорындар үшiн iшкi пайда ... ... ... ... 20-25 %-ке ... ... болады. Қаржы министрлiгi мен монополияға
қарсы комитет ... ... ... ... ... дұрыс сақталуын қадағалап отыратын болса, жеткiлiктi болар едi.
Осындай шаралардың нәтижесiнде мемлекеттiк бюджетке түсетiн кiрiс ... ... ... тұтынушылар үшiн монополиялық кәсiпорындардың
қызметтерi – ... ... ... ... ... ... ... көтерiлуiне айтарлықтай қызықпайтын болады, себебi
баға көтерiлгенiмен кәсiпорынның пайды мөлшерi еш ... ... ... мұндай әрекет нарқытық қатынастарға ешқандай
кедергi болмайды, керiсiнше, бұл нарық кезiндегi мемлекеттiң ... ... бiр жолы ... саналдаы.
Мемлекет қоғамның әртүрлi саласын бiлдiре ... ... ... әлеуметтiк және демографиялық саясаттарды iске ... ... ... ... функциясы ретiнде “Қаржы-Бюджет”,
“Ақша-несие” саясаттары арқылы жүзеге асырады. Сондай-ақ, олар ... ... ... мен ... ... ... ... “Бюджеттiк-қаржылық” жүйе, мемлекеттiң ... ... және ... ... олар ... ... ... әлеуметтiк және де көптеген басқа да
қызметтерiнiң iске ... ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң басты “Күре тамыры” болып – ... орай осы ... ... ... ... анықтамалар беруге болады.
Салық – бұл қоғамның экономикалық жағдайын мемлекет реттеуi арқылы
iске ... және ... ... ... ... кiрiсiн
қалыптастыру мақсатында жеке және ... ... ... ... және алдын ала бекiтiлген қайтарымсыз мiндеттi төлемлер болып
табылады.
Салық – бұл ... ... ... ... бiр ... ... мүлiктiк табыстарынан және қарыздарынан ... ... ... бойынша салық – бұл жеке және заңды тұлғалардан алатын
және олардың араасындағы мемлекеттiк өкiмет пен ... ... ... және ерекше маңызды әлеуметтiк мәселелердi
шешу, мемлекеттiң мойнына алған ... да ... ... жөнiндегi
экономикалық өзара қатынастарды бюджет ... ... ... ... ... мен ... ... табылады.
Сондай-ақ салық мемлекеттiң пайда болуыменен бiрге пайда болып және
мемлекеттiң қызмет етуiнiң негiзгi көзi ... ... Ең ... ... ... салу ... – құрбандық шалу болды. Құрбандық шалу
қандай да бiр жазылмаған заң болғандықтан. ... жан бас ... ... ... ... – 1 %, құлдарды сатудағы айналымнан 4 %-тiк ставка
негiзiнде ... ... жылы ... ... салығы алғаш рет енгiзiлген едi. Ол
құндылықтарға 3-еселенген салықтың түрi ретiнде ... ... ... ... басқа да дамушы елдерде 19 ғасырдың аяғы 20 ... ... ... салығы кең тараған және классикалық салықтың бiр түрi ... ... ... ... ... ... бiр жеңiлдiктер бар тұлғаларға
да қатысты.
Табыс салығы ең маңызды салық түрi және ... ... ... табыс салығының ставкалары ең жоғары болып келедi. Сондықтан
да салық төлеушi үшiн ... ... ... оның материалдық тұрғысынан
қарағанда оның жанына қатты әсерiн тигiзедi.
Табыс салығы – бұл ... ... ... алу ... ... мемлекет
пайдасы үшiн құрбандық шалу арқылы салық ... ... ... ... ... күштеп көңiл бiлдiредi, және де табыс салығын төлеу барысында
ақша бiр жақты қозғалыста болады. Яғни ... ... ... түсiп отырады /1, 67 бет/.
Жеке тұлғалардың табыс салығы – прогрессивтi салық және оның есептелуi
салық ставкасының ... ... ... ... ... объектiсi
ұлғайған және табысы өскен сайын салық ставкалары да ... ... ... ... ... ... бюджетi кiрiсiнiң басты
көздерiнiң бiрi және де басқа ... ... ... ... ... ... салықтың түрi. Табыс салығын төлеушi болып, салық дылы iшiнде
салық салынатын ... бар жеке ... ... Қазақстан
Республикасында қызмет көрсету арқылы ... ... ... ... ... ... салық органына есепке тұру арқылы, алынған
табыстарынан ... ... ... ... салығын төлейдi. Олардың
Қазақстандық көздерден алатын табыстарына мыналарды жатқызуға болады:
1. Қазақстан ... ... ... ... қызмет көрсетуден түскен табыстары;
2. нақты қызмет көрсетуiне ... ... ... ... заңдық, адвокаттық қызметтерiне
байланысты алынатын табыстары;
3. Қазақстан Республикасында орналаасқан мүлiктi ... ... және тағы ... ... ... ... ... салық жылы аяқталғанда немесе Қазақстандағы
қызметтiң тоқтауына ... ... орны ... ... ... ... тәртiппен жиынтық табыс туралы декларация ... ... ... табыс салығын төлеуде келесiдей әдiстермен төлейдi:
1. Төлем көзiнен ұсталатын табысы бойынша салық салу;
2. Жылдық жиынтық табыстары және шығындары ... ... ... ... ... режимi негiзiнде:
А) патент негiзiнде
ә) оңайлатылған декларация негiзiнде
б) бiр жолғы талап негiзiнде қызметтерiн атқарады.
Алдымен төлем көзiнен ... ... ... ... ... ... жеке ... табыс салығын төлеу барысында тұлғаның қай
кезеңде табыс аяғынан анықтауы қажет.
Кезеңдiк табыс (ай, 2 ай, ... 12 ай) – ... = ... ... ... көздерiнен табыс салығын ұстау келiсiм шарт ... ... шарт ... ... iстейтiн жеке тұлғаларға жасалған
төлемдердiң және де ... көз ... ... ... жеке ... ... ... төлейтiн тұлғалардын ұсталынады.
Төлем көзiнен табыс салығы мынандай төлемдерден ұсталып отырады:
1. ... ... ... ... ... ... немесе келiсiм шарт негiзi бойынша белгiлi бiр
жерде жұмыс жасайтын болса, онда оның ... ... ... ... бiр ... ... бойынша
салық ұсталынып қалады.
2. Мемлекеттiк емес зейнетақы, стипендия, жәрдемақы және ... ... ... ... жерi ... табыс
салығы ұсталынады.
Осылайша жеке тұлғадан төлем көзiнен ұсталатын табыс ... ... ... орын ... Олай болса, жеке тұлғалардан табыс салығын төлеудiң
келесi бiр әдiсi ... ... ... ... және ... туралы
декларация тапсыру жолы арқылы анықталады.
Бұл әдiстiң мазмұны болып, салық төлеушi салық органына ... ... ... ... және де салық төлеуге дайын екенiн бiлдiредi. Осы
әдiс бойынша ... ... ... ... ... ... ... де салықты төлем көзiнен ұстаған ерiксiз алу орын ... ал ... ... салу ... ... формасы орын алады. Бұл жағдайда салық
сомасын есептеу (жылдық ... ... ... ... ... қолдану және т.б.) салық төлеушiнiң өзiне немесе ... ... ... ... ... ... ... көздерiне салық салынбайтын
табыстар бар жеке тұлғалар, тұрғын үй ... және ... үшiн ... ... ... ... қоспағанда,
жылына 2000 айлық есептiк көрсеткiштен астам жоғары сомаға
бiржолғы iрi сатып алу жасаған жеке ... ... ... ... ... ... табыс алушы жеке
тұлғалар және шетел банкiсiнде есеп шоты бар жеке ... ... ... ... және Мәслихатының
депутаттарын сайлаған кезде, сондай-ақ мемлекеттiк қызметке
кiрiскен кезде қызмет ... ... ... ... ... ... салу ... болып табылатын кiрiстер мен
мүлiк туралы мәлiметтерiн табыс етедi.
Табыс салығын төлеудегi келесi бiр әдiс ... ... ... ... ... мәнi ... салық төлеушiлердiң жекелеген санаттарына
бюджетпен есеп айырысу үшiн белгiленген және ... ... ... мен ... ... ... ... ерекше тәртiп болып
табылады.
Кәсiпкерлiк қызметтiң жекелеген түрлерiне қатысты ... ... ... ... ... ... тiркеуден өткен
кезде салық заңдылығымен бекiтiлген салық салудың жеңiлдетiлген режимiнiң
түрiн өз еркiмен таңдайды, оларға:
1. Бiр ... ... ... ... ... Оңайлатылған декларация негiзiнде
Бiр жолғы талап негiзiнде қызметi ара тұра сипатта ... ... ... Ара тұра ... ... ... жылына бәрiн
жинақтағанда 90 күннен аспайтын қызмет қарастырлады. Сондай-ақ бiр ... ... ... ... ... алатын объектiiң жерiн,
қызметтi жүзеге асыру жағдайларын, ... мен ... ... қызметпен
шұғылдану тиiмдiлiгiне ықпал ететiн басқа да факторларды ескере отырып,
салық органы жүргiзген орташа күндiк хронометраждық ... мен ... ... ... ... органдардың шешiмiмен бекiтiледi.
Патент – арнайы салық режимiн қолану құқығын күәландыратын және ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл тәртiп
азаматтардың заңды тұлға құрмай-ақ сатып алған патент негiзiнде кәсiпкерлiк
қызметiн атқаруға болатынын ... ... ... ... күәлiк және лицензия ... ... ... ... ... бекiтiлген жиынтық салықты төлеу ... ... ... тапсырудан босатылады.
Жеке кәсiпкерлiкпен айналысатын тұлғаларға патенттi алу барысында
келесiдей талаптарға сай боуы тиiс:
1. Жалдамалы қызметкерлердiң ... ... жеке ... ... ... ... асыратын;
3. Жыл iшiнде табысы 1,0 млн ... ... жеке ... жеке ... бiр ... жыл ... кемiнде бiр ай
мерзiмге берiледi. Жеке ... ... ... есептеу барысында мәлiмделген
табыстың 3 % ... ... ... ... ... ... Сондай-
ақ кәсiпкер патент алу барысында жеке табыс салығын және әлеуметтiк салықты
бiрдей үлсте бюджетке төлеуге мiндеттi.
Жеке ... үшiн ... ... ... шарттар сақтлғанда
берiледi:
1. Жеке кәсiпкердiң өзiн қоса ... ... ... саны ... кезеңi iшiнде (1 тоқсан) 15 адамнан аспайтын
болса;
2. Салық кезеңi iшiнде табысы 4,5 млн теңге болса
Бұл әдiс ... ... ... ... ... ... ... салық ставкаларын қолдану арқылы есептелiнедi.
Дүниежүзiлiк тәжiрибе көрсеткендей дамушы елдер ... ... жеке ... ... салу ... сүйене отырып дамуда /1, ... ... жеке ... ... салу барысында қызмет
ететiн механизмiнiң бiрден-бiр кемшiлiгi ... ... ... ... – бұл ақшаның құнсыздануы ... ... және ... ... өсуi ... ... заңды және жеке
тұлғалардың шынайы табыстарының төмендеуiне әкеп соқтырады. Егер де алынған
табыс инфляция ... ... онда ... ... өсiп,
бiрақ шынайы табыс бұрынғы ... ... ... ... салу
барысында номиналды табыс алынған белгiлi бiр ставкаға ... ... ... ... ... ... салық салу барысында
инфляция коэффициентiн ескеру қажет. Яғни Қазақстан ... ... ... ... шегiн қайта санау керек, одан кейiн заңда
бекiтiлген салық ставкасын қолдануы ... ... (млн тг), 2000 ... түрлерi |2002 ж. |2002 ж. ... ... ... |I |I |лар |луы ... ... |ырмалы|
| ... ... ... ... |өсiм |
| |қ ... ... | | ... ... ... | ... | | | | |i, |
| | | | | | | ... ... ... |28781 |27819 |-962 |96,7 |27819 |29075 |95,7 ... тұлға табыс |15097 |14771 |-326 |97,8 |14771 |13650 |108,2 ... ... көзi | | | | | | | ... | | | | | | | ... құн салығы |8582 |14126 |5543 |164,6 |14184 |24828 |57,1 ... ... |44816 |49899 |5082 |11,3 |52939 |69729 |75,9 ... | | | | | | | ... да ... |150814,1|166972,1|16158 |110,7 |17048,3|187522 |90,9 |
Мәлiмет көзi: Қазақ
Бiз түрлi жалақы негiзiнде салық ... ... ... ... ... ... қандай жалақы болсын тiптi ең аз болса да
кәсiпорын мемлекетке 2/3 бөлiгiн төлеуi ... ... ... ... ... ... мәселерiнiң бiрi болып
бюджетке уақытылы түспеуi ... ... ... бюджет бойынша
салықтық түсiмдер туралы ... ... 1-шi ... ... ... ... ... әсер етедi:
- өндiрiстiк өнiмдегi еңбек күштерiнiң жоғарылауындағы ЖIӨ-нiң
өсуi (қаңтар, наурыз 112,1 %)
- 2002 жылдың 1-шi ... ... ... 1,2 % ... Сыртқы сауда айналымынң жоғарылауы (2002 ж. қаңтары 1195,9 млн
долл немесе 108 % өткен жылдың қаңтары ... ... ... ... ... импорттың 23 % өсуi
негiзiнде қамтамасыз етлген. ... ... ... ... ... ... ... 36,2 %) Ресей болып табылады.
- импортталған тауарлардан қосылған құн ... ... ... ... ... ... жетiспеушiлiктердiң төмендеуiн және ҚҚС бойынша
орнын толтыруларды бақылау;
- нақты әкiмшiлiк салықтар;
Жалпы мемлекеттiк бюджет бойынша және жеке ... ... ... ... ... ... ... бөлiп көрсетуге
болады:
- ҚҚС ставкасы 20 %-дан 16 %-ға төмендеуi;
- әлеуметтiк салық ставкасының 26 %-дан 21%-ға төмендеуi;
- әлеуметтiк ... ... ... ... корпоративтiк
табыс салығынан босатылуы;
- жеке табыс салығының төлем көзiнен ұстаылнатын салығы ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарды
эмиссиялау және тiркеу бойынша төлемдердiң алынып тастауы
- авто көлiктерi бойынша ... ... ... ... ... ... ... өзгеруi;
- дүниежүзiлiк нарықтағы мұнай мен металдардың конъюнктуралық
бағаларының өзгеруi ... ... ... ... ... кезде факторларды және
экономиканың даму ерекшелiктерiн ескеруiнсiз жүргiзедi. Осы ... ... ... ... немесе төмендеп кетуiне әкеп соқтырады
Мемлекеттiк бюджет бойынша бюджеттiк табысы 2002 жылы 1-тоқсанында
табыс ... ... 8.8 %-ке ... бұның бiрден бiр себебi болып
кәсiпкерлер өздерiнiң жұмыстрын жақсы деңгейлi түрде жүргiзуiне ... ... ... жұмыс орнының ашылуы, инфляция деңгейiнiң
төмендеуi және т.б. факторлардың әсерi болып табылады.
Жалпы табыс ... ... ... көзi ... ... ... үлес ... жоғарылауын көбейту болады, ал кәсiпкерлiк
қызметтен алынатын табыс салығы тұрақты және оның үлес ... ... тең /16, 72 ... жылы ... кәсiпкерлiктер саны 13515 бiрлiк, ал қызмет ... саны 5950 ... саны 44 %). ... әрбiр 1000 адамға
шаққанда 3 шағын кәсiпкерлер қызмет етуде. Қазақстан Республикасында жалпы
шаруашылық субъектiлерi саны ... 4/5 ... ... ... ... ... ... секторында жалпы жұмысшылар саны 995,7 мың ... ... ... ... жұмыс iстеу санының 15 %-тiн құрайды) және
олардың орташа және шағын кәсiпкерлiк заңды тұлғалар 45 % ал ... 55 ... ... құрайды.
Қазақстан Республикасындағы шағын кәсiпкерлiктiң жылдам дамымауына әсер
ететiн факторлар болып: экономикалық жалпы дағдарыс, бюджет ... ... ... ... ... өмiр сүру ... және т.б. ... қызметпен айналысатын шағын және ... ... ... ... ... ... және экономика
секторында шағын кәсiпкерлердiң басым болғанымен, олардан алынған ... ... ... түсiмдерi әлi де аз.
Нарық қатынастарының кеңеюiне байланысты ... ... саны ... ... Сол ... салық төлеушiлер санының
өсуi олардың ... ... ... ... ету үшiн табыс
салығын өз еркiмен төлеудiң қазiргi процедурасын өңдеудi және тез ... ... ... ... ... бiр ... элементтерi ретiнде
қарастыруға болады:
- салық төлеушiлердi салық есебiне қою және мемлекеттiк реестрге
қосу;
- салық ... ... ... картатекаларын автоматты
жүргiзу.
Осы қабылданған тәртiптер заң бұзушыларды айқындау және ... ... ... қажет етедi.
Таблица - 1
Қазақстан Республикасының мемлекеттiк бюджетi
Салықтық түсiмдердiң үлесi
1995-2001 жж.
млн тг
| |1995 |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 ... ... |219395 |242961 |279719 |309547 |398592 |598746 |375139 ... ... |159836 |178124 |204127 |215620 |330267 |524058 |322064 ... ... |21918 |22104 |16045 |18926 |26896 |38602 |33467 ... көзi: ... ... ... ... –2
Салықтық түсiмдердiң ЖIӨ -де алатын проценттiк үлес салмағы
млн тг
| |1995 |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 ... ... |21,6 |17,2 |16,7 |17,9 |19,8 |23,0 |25,8 ... ... |15,8 |12,6 |12,2 |12,4 |16,4 |20,2 |22,2 ... ... | | | | | | | ... ... ... | | | | | | | ... |3,5 |2,9 |2,4 |2,2 |2,7 |6,3 |7,0 ... |3,3 |3,8 |3,5 |4,7 |4,4 |4,4 |4,7 ... |0,6 |0,8 |1,0 |1,1 |0,8 |0,7 |0,8 ... ... ... | | | | | | | ... |2,5 |2,2 |2,5 |1,7 |1,8 |2,0 |2,2 ... ... |0,2 |0,4 |0,8 |0,8 |0,8 |0,6 |0,8 ... салығы |0,2 |0,2 |0,3 |0,3 |0,2 |0,2 |0,2 ... ... |... |... |... |... |3,5 |3,8 |4,2 ... ... |2,2 |1,6 |1,0 |1,1 |1,3 |1,5 |2,3 ... көзi: Қазақстан Республикасы статистика агенттiгi, Алматы,
2001
Қазақстан Республикасы Мемлекеттiк бюджетiндегi салықтардың алатын
үлесi зор ... ... ... оның ... ... және ... ... ауыртпалығында. Өйткенi салық ауыртпалығы
жоғарылаған сайын, одан, жалтару да көп ... Бұл өз ... ... ... ... ... керек. 1995-96 жж. Қазақстан
Республикасында салық жүйесi ендi қалыптасып қызмет жасай бастаған ... ... бәрi ... бола қойған жоқ, жаңа жүйенiң өз кемшiлiктерi,
ататын болсақ салық ставкаларының бiздiң елге ... ... ... өз ... ... Осы жылдары бюджетiмiзде салықтық түсiмдердiң
алатын үлесi анағұрлым аз екенiн ... ... ... ... ... ... ... байқаймыз. Салықтық түсiмдердiң ЖIӨ-гi үлесiне
келер болсақ сәйкесiнше аталған 1995-96 жж. үлес салмағы төменгi дәрежеде
болса, 1997 ... ... ... ... 1999 жылы ... үлес ... ... болса, 2001 жылы ол 22,2 процентке өскен. Бұл күрделi салықтар
ҚҚС, акциздер, корпоративтi табыс салығы (ол ... ... ... табыс
салығы деп аталған) есебiнен толтырып отырды.
Салықтар ең бiрiншi ... ... ... ... ... ... мәнi бюджетке түсiп, одан ары қарай ... ... ... ... ... ... бөлiнетiндiгiнде.
Сондықтан да салықтар туралы әңгiме болғанда мемлкет бюджетiне ... ... ... мемлекеттiк бюджетiнiң ... ... ... ... ... ... ... материалдарынан келтiрiледi.
Таблица –3. Мемлекеттiк бюджеттiң көрсеткiштерi
| |2000 |2001 |2002 /6 айға ... ... тг |598,7 |746,6 |377,0 ... ... тг |602,0 |759,6 |360,7 ... ... |-3,3 |-13,0 |16,3 ... тг | | | ... ... ... |23,0 |22,6 ... ... |23,2 |23,4 |21,6 ... ... |-0,1 |-0,4 |1,0 ... ... ... | | | ... көзi: ... ... статистика агенттiгi, Алматы, 2002
Келтiрiлген мәлiметтерден байқағанымыздай 2001 жылы мемлекет бюджетiнiң
орындалуы экономиканың жедел дамуы, ... ... ... өсуi
ұлттық валютаның нығаюыменен инфляция ... ... ... ... ... ... ... 1.01.02. жылғы
мәлiметтерi бойынша бюджет тапшылығы 13 млрд тг сомасында болған, ол ... үшiн ... 0,4 % ... 1.01.01. ... ... бюджет түсiмдерiнiң көлемi 24,7 % өсiп 746,6 млрд тг ... ... ... ... 759,6 млрд тг ... 26 % өскен.
1.07.02. жылғы жағдай бойынша ... ... 16,3 млрд тг (1 % ... ... 2001 ... осы кезеңдегi мәлiметтерi бойынша түсiм
көлемi 0,5 % өсiп 377 млрд тг ... ал ... ... ... млрд (10,1 %) ... бюджетiнiң көрсеткiштерiне кеңiнен тоқталып өтейiк
| |2000 |2001 |2002 /6 айға ... |598746 |746612 |376974 ... ... |587039 |733660 |372203 ... ... |524058 |635792 |341968 ... iшiнде, заңды |1633529 |169048 |898662 ... ... | | | ... | | | ... |115159 |159913 |87325 ... |19285 |21830 |12094 ... ... |51016 |68574 |36150 ... ... | | | ... ... |14763 |20944 |11257 ... ... |5506 |5454 |2644 ... ... |99082 |124284 |61058 ... емес |38602 |72505 |28456 ... | | | ... ... |25363 |1779 ... табыс| | | ... ... |3196 |233 |- ... ... ... |12719 |4771 ... ендi ... тобына тоқталсақ
| |2000 |2001 |2002 /6 айға ... қоса |602024 |759610 |360710 ... ... | | | ... өтеу | | | ... ... |35114 |50772 |18977 ... | | | ... | | | ... ... |47738 |64319 |32454 ... пен | | | ... | | | ... беру |84668 |106419 |58910 ... ... |54323 |62323 |30965 ... |171065 |186715 |98377 ... мен | | | ... | | | ... |17487 |18076 |10614 ... мен | | | ... саласындағы| | | ... | | | ... үй ... |30454 |9028 ... | | | ... ... |- |5500 |2348 ... | | | ... су, ... |11441 |23168 |10260 ... аулау | | | ... мен | | | ... ... | | | ... | | | ... ... |37804 |44212 |12323 ... және байланыс | | | ... |31325 |59042 |21979 ... ... | | | ... да ... | | | ... өтеу |35541 |37764 |18986 ... ... |... |... |... ... ... өтеу |25842 |33594 |15583 ... (профицит) |-3278 |-12998 |16264 ... он жыл ... ... ... ... ... ... отырады, оның iшiнде ... және ... ... ... ... ... ... азаюы
динамикасы байқалады. 1.07.02. жылғы жағдай ... ... ... ... шығындар iшiнде 9,6 % құраған, ал әлеуметтiк сала шығындары
55,1 % құраған. Әлеуметтiк ... ... ... ... ... азаматтарға жоғары көңiл бөлiнгенiн дәлелдейдi. Әлеуметтiк салаға
шығындардың өсуi адрестiк ережемен көрсетiлген әлеуметтiк көмектi қосады.
Бұлар мемлекеттiк ... мен ... ... кiрiстерiнiң 2001 жылғы құрылымы (% көлемiнде) /3,
399/
Салықтық түсiмдер 85 %
Капитал операцияларынан кiрiс 9,7 ... емес ... 9,7 ... ... өтеу 1,7 ... ... 19,5 ... сала 49,2%
экономикалық салалары 14,2 %
тағы басқалары 12, 8 ... ... өтеу 4,3 %
5. ... механизмiн салық саясаты арқылы жетiлдiру
Қазiргi мемлекеттер үшiн экономикалық өмiрдiң әр саласына кеңiрек әрi
күшейе араласудың өсуi тән. ... бұл ... ... ... ... ... төмен, Швецияда жоғары, Германия мен Жапонияда
төменiрек. ... ... ... ... шаруашылық механизмiнiң
ажырамас құрамдас болғанына көп ... ... ... ... ...... ... мен жеке
кәсiпкерлiкке қаржылық әсер ету. Бұлай әсер ... ... ... отырып
мемлекет келесiдей негiзгi мақсаттар қояды:
- тұрақты экономикалық өсуге қол жеткiзi
- негiзгi тауарлар мен қызметтерге баға ... ... ... қабiлеттi барлық халықты жұмыспен толық қамтамасыз ету
- халықтың белгiлi бiр ең төменгi ... ... ... ... халықты, әсiресе мүгедектер, зейнеткерлер мен көп ... ... ... ... қалыптастыру
- сыртқы экономикалық қызметтегi теңдiк
Бұл мақсаттарға бiр уақтыта жету мүмкiн емес. Мысалы, егер бағалар ... ... ... мен ... ... ... жүргiзу қажет. Бiрақ
бағаларды шектеу экономикалық ... ... ... ... Толық жұмысбастылыққа қол жеткiзу бағалардың өсуiне әкеледi.
өйткенi көп ... ... ... ... тура ... және ... бәсеке төмендейдi, теңестiрген арақатынас табу, лсы ... ... ... ... ... ... процесiне бағытталған қаржы-
бюджет механизмiнiң негiзгi бағыттары ... ... ... инвестициялар
- мемлекеттiк сатып алу жүйесi арқылы тауарлар мен қызметтердiң
бiр бөлiгiн өткiзу, ... ... ... iрi тұтынушы
ретiнде
- жергiлiктi салықтар мен ... ... қоса ... ... елдердiң салық саясаты жеке капиталды ... ... ... ... ... ... қызметтi жанама
субсидиялау формасы ретiнде қарастыруға болады.
Бiрқатар елдерде инвестицияны белгiлi бiр аймақтарға ... ... ... ... шетiндегi аймақтарға салық салу /5, 28 бет/.
Экономикалық ... ... ... ... ... салымын ынталандырады.
Кейбiр жағдайларда инвестицияларға ... ... ... салық
салынбайды. Мұндай қосымшалар (надбавка) каптал салымының жалпы көлемiнен
10 % болады.
Мемлекет ... ... ... ... ... салық салу
немесе кәсiпкерлiк қызметтi лицензиялау жатыр.
Салықтарды жоғарылату тым күрделi коъюнктураны шектеу үшiн қажет, ... әдiс - ол ... ... ... ... салық саясаты мен халықты әлеуметтiк
қорғау.
Кез ... ... iшкi ... ... ... бiрi
әлеуметтiк саясаттың маңызды мiндетi болып ... ... ... ... ... қол жеткiзу табылады. Ол төменде келтiрiлген
жағдайлар арқылы жүзеге асады:
- апаттаррдың салдарынан ... ... ... толтыру үшiн
немесе оны болдырмаудың алдын алуң үшiн, ... ... ... ... ... дүмпудiң салдарын жою үшiн
мемлекеттi кепiлдiк көрсету;
- материалдық қаражаттар мен белгiлi бiр өмiр деңгейiн қамтамасыз
ету және оның ... ... ... ... ... үшiн ұйымдық көмек көрсету. Қаражаттарды қайта
бөлу;
- өмiр ... ... ... (салықтармен, қаражаттармен,
қайырымыдылық көрсету арқылы, ... ... ... ... ... ... азаматтардың өмiр жағдайын
көтеру мәселесiне бағытталады. Әлеуметтiк саясат жүргiзудiң негiзгi
қағидалары:
1) ... ... ... ... өтем ақылар енгiзу
арқылы өмiр деңгейiн қорғау
2) кедей ... ... ... ... ... ақы ... әлеуметтiк қамсыздандыру саясатын жүргiзу, жұмысшылар үшiн ең
төменгi жалақы деңгейiн бекiту
5) мемлекет қаражаты есебiнен бiлiм берудi ... ... ... ... қорғау
6) жұмысшылардың бiлiктiлiгiн арттыруға және өз деңгейiнде ұстауға
бағытталған ... ... ... ... жасау барыснда мемлекет алдында әлеуметтiк
басымдылықтар туралы мәселелер тұрады. Яғни ең бастапқы жылдам ... ... ... ... ... Қоғам қажеттiлiгн қанғаттандыруға
бағытталған әлеуметтiк саясат саяси ... ... бiр ... ... Ол ... iшкi жүйе ... ... қосады: табыстар саясаты,
оның iшiнде ... ... ... ... ... ... ... саясат сонымен қатар салық саясаты.
Әлеуметтiк экономикалық саясаттың ... ... бiрi ... ... ... Тек осы ... ... ғана мемлекет бюджетiнiң
шығындар құрылымы мен ... ... ... ... ... ... ставкаларын, жеңiдiктерiн бекiтедi, жаңа төлемдер ... ... ... ... саясаты салықтық реттеу аясында кешендi
шаралар жүргiзу арқылы жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшiн бюджетке ақша
қаражаттарының ... ... етуi ... ... ... жүргiзбей мемлекет өмiр сүре алмайды. Қазақстан
Республикасының тиiмдi салық саясатын дамыту ... ... бiрi ... ... Бұл ... ... күрделi мiндеттердi
шешудi талап етедi. Мемлекет қандай әдiспен ... ... ... ... ... ... қаржы саласындағы негiзгi жоспар
ретiнде ақша ... ... ... бола ... мемлекет билiгiне
билiк өкiлеттiгiн жүзеге асыруға мүмкiндiк бередi, ал мемлекет үшiн ... ... ... ... ... ... салық саясаты салық
инструменттерi арқылы жүзеге асады. Мемлекеттiң жүргiзетiн салық саясатының
нәтижесi экономикалық саясатқа қандай өзгерiстер ... ... ... ... өте көп ... ... жоғары ставкасы бюджетке
түсетiн қаражат көлемiн азайтып қана қоймай ... ... ... - өте ... әкеледi. Яғни, мемлекет пен азаматтардың мүддесi
үйлесетiндей саясат жүргiзiлуi ... ... ... ... ... ... қажеттiлiктерiн ескередi, сондықтан да рсепублика
азаматы бюджетке төлемдердi мiндеттi түрде аудару керек, өйткенi ... ... ... ... ... ... бiздiң мемлекетiмiздiң жағдайына сәйкес
келетiн салық жүйесiнiң жағдайына сәйкес келетiн ... ... ... ... ... ... ... салу объектiсi табыс пен
шығындар болып табылатын модель қолданылады.
Халықты әлеуметтiк қорғаудың негiзгi ауыртпалығы мемлекетке түседi. ... ... ... ... қамтамасыз ететiн әлеуметтiк
институттар жүйесi бар. Олар мемлекет, ... ... ... ... ... ... қорлары, сақтандыру
компаниялары ... рөл ... ... Республикасының халықты
әлеуметтiк қорғау жүйесiнде негiзгi элемент ... ... ... оған ... ... ету де ... ... және зейнетақыны қамсыздандыру пайда мен ... ... ... ... жүзеге асырылады. Жапонияда әлеуметтiк қамсыздандыруға
орташа жалақыдан 7 % аударады, АҚШ-та 7,5 % ... ал ... құру ... ... ... ... асырылады. Қазақстанда
зейнетақы қорына жұмысшының жалақсынан 10 % ұсталады.
Мемлекеттiң бюджет ... ... ... ... ... қаржыландырылатындығымен және ... ... ... ... ... ... мүмкiншiлктерiмен
шектеледi, өйткенi ол өндрiске керi әсер етедi.
Мемлекет шығындарының мемлекет табыстарымен үйлестiру керек.
Әлеуметтiк қорғау мен әдiлдiк ... шешу үшiн ... ... ... ... әдiл жэәне бiршама икемдi зейнетақымен
қамтамасыз ету жүйесiн құру керек, оның ... ... және ... және ... ... ... жүйесi кiредi. Әрине,
бұл үшiн мемлекет тиiмдi, ... ... ... жасау керек, осы арқылы
мемлекет бюджеттi толтырып, әлеуметтiк саясатын жүзеге асырады.
Күн өткен ... ... ... ... ... саяси-әлеуметтiк
сипатқа ие болуда. Салық саясатының мәнi мен мазмұны, қоғамның ... ... ... сондай-ақ экономикалық саясаттың жалпы
бағыты, салық саясатының нақты әдiстерi мен ... Осы ... ... мемлекет аталған мақсаттарды көздейдi: ... ... – бұл бiр ... ... ... ... ... бюджетке салықтардың түспеуiне жол бермеуi. Азаматтар салық
төлемеуе әрқашан ұмтылған ұмтыла бередi де.
Салықтық қылмыстың ... ... ... ... ... ... табылады, ол мемлекеттiң салық жүйесiне терiс қарауы мен,
құқықтық ... ... ... ... табу мотивациясымен
түсiндiрiледi. Салықтарды ... ... екi ... ... ... заңсыз азайту
2. салықтарды заңды азайту немесе салықтық оптимизация.
Бұл жеңiлдiктер арқылы ... ... т.б. ... ... ... ... азайту нәтижесiнде бюджетке түсетiн қаражаттар түспей
қалады, сәйкесiнше зейнетақы төлеу, мемлекеттiк ... ... ... ... мемлекеттiк бағдарламалар жүзеге аспай қалады. Салық
саясатының негiзгi мiндетi – нарықтық ... ... ... ... өзiнiң халыққа жолдауында аз ғана байлар тобы мен көптеген
кедейлер тобынан тұратын қоғам ешқашан да ... ... ... ... ... ... ... негiзгi мiндеттердi
орындауы қажет:
- жұмысбастылықты қамтамасыз ететiн, халықтың өмiр ... ... ... ... аз қорғалған тобының
мүддесi үшiн ұлттық табысты ... бөлу ... ... салық төңiрегiнде азаматтардың копоративтi және жеке
мүдделерiнiң арасында паритетке қол ... яғни ... ... ... ... тұрақты салық жүйесiн құру;
- Салықтардың санын күрделi түсiм бермейтiн мақсатты салықтарды
жойып, оларды ... ... ... ... салықтардың рөлiн өсiру;
- Салық ауыртпалығын азайту және екi жақты салық ... ... ... ... ... ... ол ... алымдар
арқылы анықталады, олардың көптiгi өндiрiстi тықсырады. Қазiргi таңда
әлеуметтiк шығындарды ... ... ... ... ... ... ... мәселе қою керек. Бұл әлеуметтiк стандарттарға ... ... ... пайданы өсiредi. Әдiл салық жүйесiн құру өте
қиын, яғни бұл жерде қоғамдық ... ... ... ... төлемейтiндiгi жөнiнде айтылады. Салықтарды мемлекет ... өз ... жабу үшiн ... ... ... ... ... азаматтарды бұл салықтардан жалтармауға
итермелейдi. Ешбiр мемлекет ақша қаражаттарды дәл, әдiл және ... қол ... жоқ. ... ... ... пен ... ... салықтар қайда шығындалатындығы жөнiнде хабарландыру
үшiн тиiмдi. Мiнсiз салық саясаты кез келген мемлекет пен қоғамның ... ... ... ... бойы ... ... ... салық
заңында әдiлдiк қағидасының берiк орын алуы салық жүйесiн тиiмдi етiп ... ... ... адал ... азаматтар тәрбиелеуге әсер етедi.
Қортынды
Салық жүйесi ұзақ ... ... ... ... ... ... ... экономиканың дамуының перспективалық ... ... ... ... ... ... салықтық инструменттiң реттеушiлiк
қызметi даусыз емес, бiрақ салықтардың қызметiн тек қана фискалды ... ... ... ... ... және оның жекелеген агрегаттары өндiрiстiк және
iскерлiк қабiлеттi арттыруға бағытталуы керек, және де ... ... ... бiр ... ... қабылдауға
көмектесуi керек.
Дағдарыстан шығудың ... ... бiрi ... ... Өндiрiстiк дамыған елдердiң тәжiрибесi елдiң ... қол ... үшiн, ол ... ... және кiшi кәсiпкерлiгiн дамыту
керектiгiн дәлелдеп отыр. Кiшi бизнес субъектiлерi өте икемдi және ... ... ие, ... ... жылдам айналады. Олар үшiн
қысқа инвестициялық кезең тән. Кiшi ... ... ... ... ... тез ... тауарлар мен қызметтер нарығында тез
ауыса алады, ... ... ... ... ... ... ... саясатымен
анықталатын кәсiпорындарға қатысты болуы керек. Бұл ең ... ... ... ... ... ... ... (әсiресе тұрғын-үй құрылысымен айналысатындар үшiн) табыс
салығынан босату, бiрақ қызметтiң осы аталған түрлерiне ... ... ... ... құрылымын қарастыру керек.
Бұл дәл осы тауарлардың өндiрiсiн өсiредi. ... ... ... Қазақстан Республикасының салық жүйесiнiң ендi қалыптасып келе
жатқан кездерiндегi жеңiлдiктер ... ... ... ... ауыл ... ... өндiру және өңдеу, тұтыну
тауарларының, құрылыс материалдарының, медициналық техника, дәрi-дәрмек
құралдары мен ... ... ... ... ... ... үй, ... әлеуметтiк, табиғатты қорғау, құрылыс-жөндеу сияқты
басыңқы бағыттарда жұмыс iстейтiн субъектiлерiн алғашқы екi жыл ... ... ... ... керек. Тиiстi қызметтерден түсетiн түсiм
өнiмдi өткiзудiң жалпы сомасынан 70 %-ке көп болуы керек. 3-4 ... ... ... түсетiн табыс өткiзудiң жалпы түсiмiнен 90 %-ке ... ... ... ... ставкадан 50-25 % төлеу ... ... ... салық төлеушiлердi жыл сайынғы салықтық декларациямен
есептiлiктiң басқа ... ... ... ... ... ... ... салықтық жеңiлдiктер көрсетудiң осы
формасының орындалғандығында. Өйткенi ол механизм ... ... өз ... ... ... яғни ... ... бiткен
соң кәсiпорындар жабылды немесе басқа аудандардан басқа атпенен жаңадан
ашылып ... ... ... бiз салық заңына да салық жеңiлдiктерi бiткеннен
соң қызметiн тоқтататын кәсiпкерлер үшiн оның өткен ... ... ... ... бюджетке толығымен төлейтiндей тармақ енгiзудi ұсынамыз.
Бұл салық төлеушiлердi қызметiн ары қарай ... ... ... Кiшi және ... ... ... ... мемлекеттiк
бағдарламаның шегiнде экологиялық қолайсыз және шеткерi жерлерде өндiрiстiк
қызметпен айналысатын кәсiпорындар үшiн салықтық жеңiлдiктер жасау ... ... ... ашу мақсатында бiздiң ойымызша өндiрiспен
айналысатын шағын бизнес бизнес субъектiлерiне жеңiлдiктер беру ... ... ... ... ... ... пособие для вузов / под ред.
Д.Г.Черника. – М.: Финансы, ЮНИТИ, 1998. – 422 с.
2. Худяков А.И., ... Н.Е. ... ... ... ...... ТОО БАСПА, 1998 –160 с.
3. Ермекбаева Б.Ж.., Лесбеков Г.А. Основы налогообложения: Учебное
пособие. – А-ты: Қазақ Университетi, 2002, - 122 ... ... ... ... налогообложения: Учебное
пособие. – Алматы: ТОО Издательство Норма – К, - 2002, 392 ... ... ... предпринимательской деятельности в
сфере малого и среднего бизнеса. – Алматы: Қаржы-қаражат, 1999,
136 с.
6. ... В.Д., ... К.К. ...... ... – 389 ... ... Б.Ж. Жалпы мемлекеттiк салықтар: Оқу құралы. –
Алматы: Экономика, 1997. 135 б.
8. ... П.Б. ... ... Оқу ...... 1998. – 185 б.
9. Налоговый Кодекс. О налогах и других обязательных платежах в
бюджет. – ... ... 2003. – 265 ... ... М.Т. Проблемы совершенствования системы управления
налогами в Республике Казахстан. – Алматы, Познани, 1996. - 260
с.
11. ... М.Т. ... ... ...... ...... Карагусова Г.Л. Налоги: сущность и практика использования. –
Алматы: Қаржы-қаражат, 1994.
13. Алипов А. ... ... на ... малого и
среднего бизнеса. // Азия: Рикардо Д. ... ... ... М. – Л: ГИЗ, ... көзi: ... Республикасы статистика агенттiгi

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының әлеуметтік саясаты: саяси талдау48 бет
Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының бағыттары мен ресурстары26 бет
Қазақстан Республикасының инвестициялық саясаты24 бет
Қазақстан Республикасының макроэкономикалық саясаты және экономикалық өсу26 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
«ВКТ Строитель» ЖШС-ндегі жүргізіліп отырған кадрлық саясатының ерекшеліктерін зерттеу және оны жетілдіру бойынша іс-шаралар жүйесінің әзірлемесін ұсыну62 бет
Англияның әлемдiк экономикалық дағдарыс кезiндегi сыртқы саясаты24 бет
АҚШ-тың ішкі жағдайы және “жаңа бағыт”36 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Ақша саясаты31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь