Қазақстан Республикасындағы лизинг

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Негізгі бөлім
1.Лизингтің пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1.Лизингтің экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Лизингтің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

2 Тарау ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЛИЗИНГТІҢ ДАМУ ЖОЛДАРЫ МЕН КЕЛЕШЕГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.1 Лизингтік бизнестер және оның ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.2 Қазақстан экономикасында лизингтің алатын орны ... ... ... ... ... ... ..19
2.3 Қазақстан Республикасындағы лизингтік бизнестің келешегі ... ... ... ...22

3. ЛИЗИНГТІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДАМУ ЖОЛДАРЫ МЕН БОЛАШАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Ғылыми-техникалық прогрестің әсерімен өндірістің қайта ұйымдастырылуы, шаруашылық жүргізудің экономикалық жағдайының түбірімен өзгеруі еліміз үшін материалдық-техникалық базаны жаңартудың және әртүрлі меншік нысанындағы субъектілердің негізгі құрал-жабдықтарын жетілдіру үшін дәстүрлі емес әдістерді іздестіру және ендіру қажет болып отыр. Осындай әдістердің бірі лизинг. Кәсіпкерлік саласындағы лизингтік бизнестің орны ең алдымен лизингтің объектісіне орай айқындалады.
Лизингтің инвестицияның басқа тәсілдерімен салыстырғанда артықшылығы мынада. Ол кәсіпкердің үй-жай және жабдық сатып алуға бүкіл қаражатын жұмсамай, оның бір бөлігін ғана пайдалана отырып, өз бизнесін дамытуға мүмкіндік береді. Осының нәтижесінде лизингке, әсіресе шағын және орта бизнес өкілдері айрықша қызығушылық танытады. Қомақты қаражатың болмаса да өндірісте озық технологияларды пайдалануға жол ашылады. Сонымен лизинг шағын кәсіпкерлікті дамытудың маңызды құралына айналады.
Мемлекеттің қаржы жүйесінің негізгі буыны халық шаруашылығы салалары кәсіпорындарының қаржылары болып табылады. Міне, осы буында нақты түрлі экономикалық қатынастар жүргізіледі.
Қазақстан нарықтық қатынастарға еселеніп отырған дағдарыс кезеңінде өткен. Бұл дағдарыс өндірістің құлдырауы мен сауда-экономикалық қатынастарының жаппай бұзылуының, бағалардың қарқынды өсуі мен инфляцияның өрши түсуінің салдарынан инвестициялық белсенділік күрт төмендеді.
Қазақстан экономикасы дамуының өзекті мәселелерінің бірі экономиканың базалық және басым салдарындағы негізгі құралдардың физикалық және моральді тозуы болды. Бұл мәселені шешуде біздің ойымызша лизингтің, инвестициялаудың ерекше түрі ретінде, маңызы өте жоғары.
Лизингті жіктеудің принциптері мен критерийлері шетелдік және отандық ғалымдар тарапынан біршама мол қарастырылған. Бұл мәселе әсіресе, В. Белов, Е. Кабатова, В. Анташов, Г. Уварова, Е. Чекмарева, В. Бочаров, В. Часовой, С. Медведков, В. Голощапов, В. Евстратов, Л. Гехт, А. Смирнов, К. Сусанян еңбектерінде кеңінен зерттелген. Алайда айтылған ғалымдардың еңбектерінде лизингтік келісімнің мерзімі, объектісі мен субъектісі, т. б. мәселелер туралы көзқарастар біркелкі емес.
Тақырыптың өзектілігі: Қазақстан Республикасының президенті Н. Ә. Назарбаев Ұлттық экономиканы көтерудің басым шараларының бірі ретінде инвестицияларды пайдалануды атады. Бұл орайда экономиканы құрылымды өзгертуде және көп жылдық дағдарыстан шығуда лизинг алдыңғы қатарлы және тиімді қаржыландыру түріне айналды. Сондықтан да лизингтің табиғатын, пайда болу тарихын, шетелдік және отандық тәжірибелерді, елімізде даму келешегін талдаудың маңызы зор. Осыған орай курстық жұмыстың тақырыбын таңдауға біріншіден, Қазақстан Республикасында лизинг нарығы әлі де толығымен қалыптасып, игерілмеуі; екіншіден, лизинг арқылы экономиканы инвестициялау бірден-бір дұрыс жол деп есептейтінім негіз болып тақырыптың өзектілігін дәлелдейді.
1. Қазақстан Республикасының «Қаржы лизингі туралың Заңы. //Егемен Қазақстан 12/VІІ-2000
2. Закон Республики Казахстан «Об иностранных инвестицияхң от 28 декабря 1994 года (с изменениями)
3. Программа развития лизинга в РК на 2006-2007 годы
4. Абраимов Р. Развитие финансового лизинга в РК: реальность и перспективы //Аль-Пари 2006 г. № 4-5
5. Айманова Л., Оралбаева Ж. Қаржылық лизинг және экономиканың нақты секторы //Аль-Пари 2006 г. № 4
6. Комаров В. Реальная помощь реальному сектору //Развитие лизинговых отношений //Риск 1999 г. № 2-3
7. Лизинг: Эффективные возможности инвестирования и реструктуризации производства //Бизнес 2006 г. № 3-4
8. Сагадиев К. Лизинг в Казахстане: проблемы и перспективы развития. Азия-ЭЖ //1998 г. № 13
9. Менсен Т., Цыганов А. Страхование лизинговых сделок в сфере малого бизнеса //Финансы 2005 г. № 13
10. Сайденов А. «Операция лизингң //газета «Казахстанская правдаң № 209-210 от 28.09.2006 г. Стр. 6
11. Национальное статистическое агенство РК http://WWW.kazstat.asdc.kz
12. Национальный банк РК http://WWW.natіonalbank.kz
13. Тлеужанов Е., Киреева К. Лизинг – форма инвестиционного финансирования //Аль-Пари 2005 г. №4
14. Газман В. Д. «Лизинг: теория, практика, коментарииң 1997 г.
15. Смагулов А. Лизинг. Учебное пособие. Алматы: Балауса, 1996. 176 с.
16. Сагадиев К.А., Смагулов А.С., Мырзахметов А.И. Лизинг в Казахстане: теория и практика. Алматы: Агроуниверситет, 2000. – 202 с.
17. Калдияров Д. Лизинг – как эффективный метод кредитования малых предприятий. - А.: Каржы-каражат, 1999. №12.
18. Смагулов А.С. Лизинги и рейтинг. Практикум: Учебное пособие / Под общей редакцией академика К.А. Сагадиева). Алматы: Агроунивеситет, 2000. -169 с.
19. Смагулов А.С. Лизинговый договор. Серия в помощь фермеру и предпринимателю // Алматы: Агроуниверситет, 2000. – 29 с.
20. Ошакбаев Р. Как приобрести технику в лизинг? – Алматы: Агроинформ, 2002. №1. –с.3.
21. Кабдуллина Ж. Актуальные вопросы финансового лизинга // Предприниматель и право, 2003. №10.
22. Лизинг: экономические, правовые и организационные основы. Учеб. пособие для Вузов / Под ред. проф. А.М. Тавасиева, проф. Н.М. Коршунова. 3-е изд., перераб. и доп. – М.: ЮНИТИ-Дана, 2004. – 320 с.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
................................3
Негізгі бөлім
1.Лизингтің ... ... ... ... ... ... ЛИЗИНГТІҢ ДАМУ ЖОЛДАРЫ МЕН
КЕЛЕШЕГІ....................................................................
14
2.1 Лизингтік бизнестер және оның
ерекшеліктері..................................14
2. Қазақстан ... ... ... Қазақстан Республикасындағы лизингтік бизнестің
келешегі...............22
3. Лизингтің ... даму ... ... ... ... ... ... ... қайта
ұйымдастырылуы, шаруашылық жүргізудің экономикалық жағдайының түбірімен
өзгеруі еліміз үшін материалдық-техникалық ... ... және ... ... ... ... ... жетілдіру үшін
дәстүрлі емес әдістерді іздестіру және ендіру қажет болып отыр. Осындай
әдістердің бірі ... ... ... ... ... орны ең
алдымен лизингтің объектісіне орай айқындалады.
Лизингтің инвестицияның басқа тәсілдерімен салыстырғанда артықшылығы
мынада. Ол кәсіпкердің ... және ... ... ... ... қаражатын
жұмсамай, оның бір бөлігін ғана пайдалана отырып, өз бизнесін ... ... ... нәтижесінде лизингке, әсіресе шағын және орта
бизнес өкілдері айрықша қызығушылық танытады. ... ... ... ... озық ... ... жол ашылады. Сонымен лизинг
шағын кәсіпкерлікті дамытудың маңызды құралына айналады.
Мемлекеттің қаржы ... ... ... ... шаруашылығы салалары
кәсіпорындарының қаржылары болып табылады. Міне, осы ... ... ... ... ... ... ... еселеніп отырған дағдарыс кезеңінде
өткен. Бұл ... ... ... мен ... ... бұзылуының, бағалардың қарқынды өсуі мен инфляцияның
өрши түсуінің салдарынан инвестициялық белсенділік күрт төмендеді.
Қазақстан ... ... ... ... бірі ... және басым салдарындағы негізгі құралдардың физикалық және моральді
тозуы болды. Бұл ... ... ... ... лизингтің,
инвестициялаудың ерекше түрі ретінде, маңызы өте ... ... ... мен ... ... және отандық
ғалымдар тарапынан біршама мол қарастырылған. Бұл мәселе әсіресе, В. Белов,
Е. Кабатова, В. Анташов, Г. ... Е. ... В. ... В. ... ... В. Голощапов, В. Евстратов, Л. Гехт, А. Смирнов, К. Сусанян
еңбектерінде кеңінен зерттелген. Алайда айтылған ... ... ... ... ... мен субъектісі, т. б. ... ... ... ... өзектілігі: Қазақстан Республикасының президенті Н. Ә.
Назарбаев Ұлттық экономиканы ... ... ... бірі ... пайдалануды атады. Бұл ... ... ... және көп ... ... ... ... алдыңғы қатарлы және
тиімді қаржыландыру түріне айналды. Сондықтан да лизингтің табиғатын, пайда
болу тарихын, шетелдік және ... ... ... даму ... ... зор. ... орай курстық жұмыстың тақырыбын таңдауға
біріншіден, Қазақстан ... ... ... әлі де толығымен
қалыптасып, игерілмеуі; екіншіден, лизинг арқылы экономиканы инвестициялау
бірден-бір дұрыс жол деп есептейтінім ... ... ... ... ... ... лизингтің теориялық негіздерін зерттеу
және оның шетел тәжірибесін ескере ... ... даму ... жолдарын іздеу және келешегіне болжам жасау. Осының негізінде
курстық жұмыстың негізгі міндеттері:
- лизинг ... ... ... ... даму ... ... ... мен түрлерін сипаттау;
- әлемдік және Қазақстандағы лизингтік операциялардың ерекшеліктерін
көрсету;
- Қазақстандағы лизингтік операциялардың дамуы мен болашағына зер ... ... ... ... пайда болуы, табиғаты және
түрлеріне; ... ... ... ... тарту тәжірибесіне;
республикамыздағы лизингтің нарықтың ... мен ... ... ... келтіруші факторларға талдау жүргізілді.
Курстық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш ... ... ... ... тізімінен тұрады.
1.Лизингтің пайда болуы
1.1.Лизингтің экономикалық мәні
Лизинг сөзі «to leaseң ағылшын ... ... ... ... ... ... жалға беруден айырмашылығы – жалға беруде екі
жақ қатысса, яғни жалға беруші және жалға ... ... ал ... ... яғни ... ... лизинг алушы және жабдықтаушы болады.
Лизинг – бұл лизинг берушінің (жалға берушінің) өзіне тиесілі ... ... ... ... өндіріске, сауда-
саттыққа және қоймаға ... ... ... ... (жалгерге)
лизингтік төлем төлеу шартымен, белгіленген мерзімге пайдаланкға беруін
қарастыратын жалға беру шарты.
Банктердің лизингтік ... ... ... ... болып
келеді. Алайда, лизингтің несиеден бір ... ... ... төленіп, мерзімі аяқталғаннан кейін де лизинг
объектісінің лизинг берушінің меншігінде қала ... ... ... ... ... ... объектісі ретінде қарыз алушының берген кепілдігі
қалады.
Тарихта лизингке ұқсас операцияның б.э. 2000 жылдай ... ... ... ... ... ... зерттеушілер лизинг
операциясының жасалғандығы туралы нақты зерттеулер ретінде 1877 жылы «Белл
Телефон Компаниң деген ... ... ... сатудың орнына
жалға бергендігін айта кетеді. «Юнайтед Стейтс лизинг корп.ң атты алғашқы
лизингтік компания 1952 жылы ... (АҚШ) ... ... 1962
жылы «Дойче лизинг ГМбХң деген ... ... ... ... ... болыпты. 1972 жылдан бері ... ... ... ... ... банк құрылымының іскерлік ортамен өндірісті
қаржыландыру бойынша ынтымақтастық құруына және өзара әрекеттесуіне өз
ықпалын тигізетіндіктен бүгінгі қазақстандық экономикаға қажетті операция
болып табылады.
Лизингілік ... ... ... ... ... ... ... жарайтын тауарларды жалдауға негізделген әр ... ... ... ... ... ... қарай жалгерлік операцияның үш түрі бөліп көрсетіледі:
1. Қысқа мерзімді жалдау (рейтинг) – 1 күннен 1 жылға дейін;
2. Орта ... ... ... – 1 жылдан 3 жылға дейін;
3. Ұзақ мерзімді жалдау (лизинг) – 3 ... 20 ... ... және ... ұзақ ... заңды формасында лизингілік мәміле инвестициялық құндылықтарды
ұзақ мерзімді жалға алудың өзінше өзгешелігі бар түріне ... ... дәл ... ... маңызы жоғары,
өйткені оны ресімдеудің заңмен белгіленген ережесі сақталмайтын болса, ол
лизингілік мәміле ретінде ... Бұл ... ... ... жағымсыз қаржылық салдарды тудырады.
1.2. Лизингтің түрлері
Лизингтік мәмілелердің бірнеше түрлері бар. ... ... екі ... ... ... және ... ... Шұғыл лизинг – бұл мүліктің қызмет ету мерзіміне ... ... ... қысқалығын және мүліктің құнын толық өтемеуін
сипаттайды.
2. Қаржы лизингі – бұл ... ... ... ... ... ішінде өзінің толық амортизациялық құнын төлеп шығуымен немесе өзін-
өзі өтеуімен ... ... ... және ... ... ... шетелдік және
отандық теория мен іс-тәжірибеде маңызды мәнге ие. ... ... ... ... бөлініп көрсетіледі. Жіктелуіне қарай:
1. Жалға берілетін мүлікке ... ... ... операцияларды қаржыландыру түрі бойынша;
3. Лизингтік келісім-шартқа қатысушылардың құрамы бойынша;
4. Лизингке берілген мүліктің түрі бойынша;
5. Лизингтік мүліктің ... ... ... ... мүліктің өтелу көрсеткіштеріне сәйкес;
7. Лизингтік операция өтетін рынок секторы бойынша;
8. Салықтық және амортизациялық жеңілдіктерге қатынасы бойынша.
1. ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді:
-Таза, яғни мұнда мүлікке қызмет ... ... ... ... ... ... алады;
-Толық, мұнда мүлікке қызмет көрсетуге жұмсалған
шығындардың барлығын ... ... ... ... ... ... мүлікке қызмет көрсетуге
жұмсалған шығындардың бір бөлігі ғана лизинг берушіге тиеді.
2. Лизингтік операцияларды қаржыландыру түрі бойынша лизинг келесідей ... яғни ... ... ... ... рет беру ... ... яғни мұнда лизингтік келісім-шарттың бірінші
мерзімі аяқталған соң келесі кезеңге ... ... орын ... Ол үшін
белгілі-бір уақыттан соң лизинг объектілері лизинг алушының талабы бойынша
жаңа ... ... ... ... ... ... ... алушы өз мойнына алады. Қайта бастау лизингі ... ... саны және ... пайдалану мерзімдері екі жақпен
алдын-ала келісілмейді.
3. Лизингтік ... ... ... ... лизинг келесідей
түрлерге бөлінеді:
-Тікелей лизинг, мұнда мүліктің меншік иесі (жеткізуші)
лизингке объектіні дербес береді (екі ... ... ... ... ... компания қатыспайтындықтан классикалық лизингтік
келісім-шарт деп атауға болмайды;
-Жанама ... яғни ... ... ... ... ... жағдайда келісім-шартқа жабдықтаушы, лизинг беруші және лизинг алушы
қатысатындықтан классикалық лизингтік операция деп атауға ... ... бұл ... күрделі, ірі масштабтағы
обьектілерді қаржыландыру тәсілі ретінде ... ... ... лизинг берушілердің және банктерден ... ... ... қатар лизингтік мүшелерді сақтандыратын
бірнеше компаниялардың қатысуымен топтық немесе акционерлік деп аталынады.
Бұл лизинг түріне көп ... ... ... күрделі болып
саналынады.
4. Лизингке берілген мүліктің түрі ... ... ... ... ... (құрал-жабдық, техника, автомобильдер,
самолеттер және тағы басқа);
-Жылжымайтын лизинг (ғимараттар, сооружения).
5. Лизингтік ... ... ... ... лизинг келесідей түрлерге
бөлінеді:
-Толық өтелетін лизинг, мұнда бір келісім-шарттың әрекет
ету мерзімі ... ... ... ... ... мүліктің құны толық
төленеді;
-Толық өтелмейтін лизинг, ... бір ... ... ... ... ... ... мүлік құнының тек бір бөлігі ғана өтеледі.
6. Лизингтік мүліктің ... ... ... лизинг келесідей
түрлерге бөлінеді:
-Қаржылық ... ... ... – бұл ... ... ... ішінде құрал-жабдық амортизациясының толық құнын немесе оның
бір бөлігін, лизинг берушінің қосымша ... ... ... ... ... ... – бұл мүліктің қызмет ету ... оның ... ... ... және мүліктің құнын толық
өтемеуін сипаттайды.
7. Лизингтік операция өтетін рынок секторы ... ... ... ... ... – бұл ... ... қатысушыларының
бір елден келуімен байланысты сипатталады;
-Сыртқы лизинг (Халықаралық ... – бұл бір ... ... тараптардың әр елден болып келуін сипаттайды. Сыртқы лизинг өз
кезегінде экспорттық және импорттық болып ... ... ... ... ... ... ... лизингте шетел лизинг беруші болып
танылады.
8. Салықтық және амортизациялық ... ... ... ... ... бөлінеді:
-Мүлікке, табысқа, ҚҚС, әр түрлі ағымдарға, ... және тағы ... ... салу бойынша жеңілдіктерді қолдану;
-Жеңілдіктерді пайдаланусыз.
Лизинг операцияларының техникасы 1, 2 суреттерде әр ... ... ... ... ... лизинг операцияларын жүзеге асыру үшін
қаражаты жетпей қалған жағдай да ... ... онда ол ... ... ... ... ... тартатын лизингтік операция деп атайды.
Тәжірибе көрсеткендей, лизинг бойынша жасалатын мәмілелердің 85%-ға
жуығы қаражат ... ... ... ... ... Лизингке беруші
лизиннгке беретін активтер құнының 80%-дай мөлшерінде бір ... ... ... ұзақ ... несие алады. Мұнда лизингтік төлемдер мен
құрал-жабдықтың өзі ссуданы қамтамасыз ету ... ... ... ... тапсырыс беру;
2) құрал-жабдық үшін төлем;
3) құрал-жабдықты жеткізу;
4) лизингтік төлемдер.
1) Банк пен лизинг ... ... ... ... жасалып,
несие беріледі;
2) Лизинг компаниясы алған несиені ... үшін ... ... ... ... ... сатады.
4) Лизинг компаниясы мен ... ... ... арасында лизингтік
келісімшарт жасалады;
5) Жабдықтаушы құрал-жабдықпен жабдықтайды;
6) Лизингті ... ... ... үшін ... ... Лизинг компаниясы несие беруші банкке несие үшін төлемдерін төлейді.
Мұндағы лизингтік төлемдердің ... ... ... төмендегідей
формуламен есептеледі:
ЛТ=АА + НТ + КТ + ҚТ + ҚҚС
Мұндағы,
ЛТ – ... ... ... ...... ... ... аударымдар сомасы;
НТ – лизинг берушінің несиелік ресурсты пайдаланғаны үшін төлем;
КТ – ... ... ... ... бергені үшін лизинг берушіге
комиссиондық төлем;
ҚТ – көрсеткен қызмет үшін қосымша төлем;
ҚҚС – лизинг берушінің көрсеткен қызметі үшін лизингті алушының ... ... ... салық.
Амортизациялық аударымдар (АА) сомасының формуласы:
БҚ * На
АА ( үүүү
100
Мұндағы,
БҚ – ... ... ... - амортизациялау нормасы (%);
Несиелік ресурс үшін төлем (НТ) формуласы:
НР * ... ( ...... берушінің пайдаланған несиелік ресурсының шамасы;
НС – несие үшін сыйақы мөлшері.
Несие ресурс (НР) шамасының анықталу формасы:
Қб - ... ( ... - ... жыл ... құны;
Қа - мүліктің жыл аяғындағы құны.
Комиссиондық төлемнің (КТ) мөлшерінің формуласы:
НР * Кс
КТ ( үүүүү
100
Мұндағы,
Кс - ... ... ... ... ... қызметтері үшін төлемдер (ҚТ) есебі:
ҚТ ( Ші + Шқ + Шж + ... – банк ... ... ... – көрсетілген қызмет үшін шығыстар;
Шж – ... ... ... шығыстар;
Шб – басқа да шығыстар.
Лизингтік операцияның негізгі элементтері:
- келісім-шарт объектісі;
- келісім-шарт ... ... ... ... ... ... ... төлемдер;
- Лизинг бойынша көрсететін қызметтер.
Лизинг объектілері. Өндірістік циклда жойылмайтын материалдық
құндылықтың кез-келген түрі ... ... ... бола ... субъектілеріне келісім-шарт объектісіне тікелей қатысы бар
тараптар жатады. Бұл арада ... ... ... және ... ... келісім-шарттың тікелей қатысушыларына мыналар жатады:
- лизинг формасы және компаниясы (лизинг беруші немесе
жалға ... ... ... ... ... ... мен
халық (лизинг алушылар немесе жалға берушілер);
Лизингтік келісім-шарттың жанама қатысушыларына мыналар жатады:
- келісім-шарттың кепілдігі ретінде алға ... әрі ... ... және ... ... ... компаниялары;
- брокерлік және өзге де делдалдық фирмалар.
Лизингтік ... ... ... ... ... ... лизинг кезеңі деп ұғуға болады.
Лизингтік төлемдер. Лизингтік операцияның жобасында ең күрделі сәтке
лизинг берушінің тиесілі лизингтік төлемдердің ... ... ... жатады. Қысқа мерзімді және орта мерзімді лизингтің төлемінің
сомасы тауар нарығының конъюктурасымен ... Ұзақ ... ... ... есеп айырысу негізіне әдістемелік ... есеп ... ... ... көрсетілетін қызметтер. Лизинг әр түрлі қызмет
көрсетулермен сипатталынады. Бұл қызмет түрлерін ... ... ... ... ... ... себебі – оның қарапайым
несиелдерден мынадай артықшылықтарының болуына байланысты:
- Лизингтің ... ... ... мүлкі жоқ ұсақ
кәсіпорындарды несиелеуге болады. Ол ... ... ... ... ... ... ... лизингке берушінің меншігінде қалады да,
лизинг алушы банкротқа ұшыраған жағдайда несиелік тәуекел деген ... ... ... ... бұл сол ... ... ... басқа кәсіпорын іздестіруге кетеді);
- Лизинг 100 пайызға ... ... ... ... қысқа мерзім ішінде өзінің меншікті капиталын жұмсамай-ақ, жаңа
құрал-жабдықты пайдалана отырып, ... өнім ... және ... ... ... ... мүлікті несиеге сатып алғаннан, лизинг
бойынша алған қолайлы, себебі, бұл жерде ол мүлік кепіл ретінде болады.
- ... ... ... ... ... ... құнына лизингтік төлемдер ғана қосылып, мүлікке
салынатын салықты жалға берушінің өзі ... ... ... ... жеңілдіктер алады.
- Несие берушінің көзқарасымен қарағанда, несиенің мақсатты
пайдалануына ... да ... ... ... алушы құрал-жабдықтың қалдық құнының жоғарлануынан
(әсіресе инфляциядан) ... ... ... ... ... құны ... қарағанда жоғары, бірақ та ескерген
құрал-жабдықтан туындайтын тәуекелдің лизинг берушінің ... ... ... ... да ол ... ... орнын толтыру үшін
комиссияны ... ... ... ... ... – бұл ... ... күрделі
операция. Көптеген мәмлелерде кемінде үш контракті жасалады: 1) лизинг
беруші мен ... ... ... 2) лизинг беруші мен ... 3) ... ... мен банк ... ... келу ... ... толық қаржылық талдаудан
өткізеді. Лизингте ең маңыздысы, бұл ... ... ... бір ... ... қалуы. Ол үшін құрал-жабдықтың қалдық құнының
сақтандыру жүйесі ... ... ... ... ... ... ... затын әр түрлі тәуекел жағдайлардан (өрттен, ұрлықтан және т. б.)
сақтандырады және лизинг берушіге ... ... ... ... ... кез ... ... контракт мынадай элементтерді қамтуға
тиіс:
1. Объектісі.
2. Жабдықтау мерзімі.
3. Лизингке алу мерзімі.
4. Лизингке берушінің ... ... ... ... ... ... Құрал-жабдықты пайдалану.
7. Күту, жөндеу және жаңарту.
8. Зиян, қолайсыз жағдайлар.
9. ... ... ... ... ... ... үшін пеня.
12. Сатып алу мүмкіндігі.
13. Келісімшартты бұзу шарты.
14. Құрал-жабдықты қайтару.
15. Салықтар, баждар.
16. Жаңа міндеттемелердің пайда болуы.
17. Тараптардың қосымша ... ... мен ... қалыпқа келтіру.
19. Кешіктіру шарты (контракт кепілдеме алуына байланысты күшіне мінеді
және т. ... ... ... беру ... ... ... Тараптардың қолдары.
22. Тараптардың орналасқан жері.
23. Қосымша (материалдардың және т. б. ... ... ... ... Банктердің кепілдемесі.
Қазақстандағы лизинг өзінің алғашқы қадамдарын 1989 жылдан бастады.
Еліміздегі лизинг мынадай жолдармен қалыптасқан:
1) аймақтық ... ... және ... ... ... ... байланысты кәсіпорындар
және жұмыс істеп тұрған орындар және агроөнеркәсіп ... ... ... ... кәсіпорындары;
2) екінші деңгейдегі банктердің лизингтік операциялары;
3) жаңадан құрылған арнайы лизингтік фирмалар;
4) лизингтік ... ...... импорттық және басқа да
шетелдік фирмалармен бірлескен кәсіпорындар және ... ... ... ... ... қадамы ретінде лизинг қызметіне байланысты қабылданған заңдар,
айталық: «Қаржы лизингі туралың ҚР заңының (5. 07. 2000) ұзақ ... ... ... ... ... ... ... лизингтік төлемдердің қайтатындығына кепілдеме
беру, лизинг жобаларына қатысушылар ... ... беру ... әр ... ... ... ... жоғары бағалы қағаздарын беру және
сақтандыру жолымен, кей жағдайларда ... ... ... ... ... үлкен күрделі қаржы жұмсалымын талап ететіндіктен ... ... ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЛИЗИНГТІҢ ДАМУ ЖОЛДАРЫ МЕН КЕЛЕШЕГІ
2.1 Лизингтік бизнестер және оның ... ... ... – құрал- жабдықтарды жалға алу және
мерзім ұзартылып ... алу ... ... ... ... ... төмен проценттік төлемдер, сонымен қоса оны алдын ала
белгіленген бағамен сатып алу ... (көп ... ... мерзімі
аяқталысымен) болып табылады.
Қазіргі кезде, Батыс Еуропа елдеріндегі лизингтік операциялардың өсуі
оның ... пен ... ... ... ... салықтарды
төлеудегі жеңілдік мүмкіндіктерімен байланысты.
Сонымен қатар лизинг құрал-жабдықты жалға беруші фирмалар үшін де,
жалға ... ... үшін де, ... ол ... техникалық дамуының
жалғыз мүмкіндігі болып табылатын орташа және шағын ... үшін ... ... табылады. Лизинг уақыты қолданылатын еңбек құралдарының қызмет
атқару мерзімінің 40-90 пайызын құрайды және иемдену сипатында болмайды.
Лизингтік ...... ... көп ... ... белгілі бір мерзімге жалға ... ... ... ... ... ... алу өндіріс құралдарының
моралдық ... ... ... ... ... өзіне
қажетті құрылғыларды лизингке алу үшін ... екі ... ... ... ... құрылғыларды лизингке алу банктік несие
есебінен сатып алуға қарағнда неғұрлым тиімді ... ал ... ... ... алу үшін ... ... тарихы болмаса.Осы жерде
лизингтік компаниялардың жеткілікті түрде ... ... жоқ және ... банк ... беруден бас тартатын клиенттермен қосымша тәуелділіктерге
бара отырып жұмыс істеу мүмкіндіктерінің бар екендігі көрінеді. Бұл жағдай
лизингтік ... бір ... ... ... ... ... ... жалға алушы фирмаға 5-8
жыл мерзіміне жалға береді.Ал ол өз кезегінде мүлікті ... ... ... ... ... стратегиялық маңызды салалардың тез дамуына жағдай
жасай отырып, экономиканың өндірістік секторын ... ... ... ... баламалы формасы ретінде банктер мен ... ... ... күшейтеді, несие процентінің төмендеуіне
әсер етеді, ал бұлардың өзі өндірістік ... ... ... ... ... алумен салыстырғанда лизингтік операциялардың қандай
айырмашылықтары бар?
Біріншіден, мәміле нысаны лизинг беруші емес, өз ... ... ... ... ... ... лизинг мерзімі құрал-жабдықтың физикалық тозу мерзімінен (1-
20жыл) аз және салықтық амортизация мерзіміне (3-7жыл) жақын.
Үшіншіден, келісім-шарттың мерзімі ... ... ... ставкамен жал мерзімін ұзарту немесе қалдық құнымен сатып ала
алады.
Төртіншіден, әдетте ... ... ... ... не ... ... ... төлемдер ай сайын, әр тоқсан немесе жарты жыл ... ... Жыл ... ... ... ... ... сатып алу бағасынан жоғары жіне құрал-жабдықтың сипаты мен
келісім ... ... ... ... ... ... ... сол, еліміз әзірше
шикізат ресурстарының әлемдік бағаларына тәуелді және бұл ... ... ... ... ... ... алдағы орта
мерзімді болашақта сақталып әрі өсе түседі. Ұзақ ... ел ... ... ... қорғау мақсатында Қазақстанда мұнай
экспортынан түскен табыстың көлемі 6млрд. АҚШ долларынан асатын Ұлттық ... ... ... ресурстарының бағалары тұрақсыздығынан
қорғаудың тағы бір тетігі отандық ... ... ... ... Бұл
жағдайда елдегі құрал-жабдықтардың тозғанын және алдағы бірнеше жылда
оларды ... ... ... жөн. Осы ... ... бір ... алудың басқа түрлерімен салыстырғанда кешенді ... бар ... ... және инвестициялық операциялар элементтерін
біріктіретін лизинг болмақ.
Жалпы, лизингтік саланың дамуы экономикалық ... ... ... әсер ... Ол ... және орта ... өз өндірісін құру мен
жетілдіруге мүмкіндік бере отырып, шағын және орта бизнестің одан ... ... ұзақ ... қаржыландырудың қосымша формасы
болып табылатандықтан күрделі салымдар көлемін ұлғайтады, сол ... ... ... ... ... ... ... жаңартылуын
тездететеді. Лизинг қаржылық қызметтер нарығында ... ... ... ... ... ... құны ... қаржылық
қызметтер нарығын кеғейтеді. Ол кәсіпорындардың банкке қарыздарының
жоғарлауына жол бермей, негізгі ... ... ... ... балама
болып табылады. Сонымен қоса, макродеңгейде кең ... ... ... арқылы елдің төлем балансы пассивіне әсер етеді және
әлемдік нарықта қарыз беруші рейтінгін төмендетпейді, өйткені халықаралық
валюта қоры ... ... ... ... міндеттемелер мемлекеттің
сыртқы қарыз көлеміне енгізілмейді. Сондықтан халықаралық лизинг көптеген
дамыған елдерде сонымен бірге, дамып келе жатқан елдерде мемлекеттік ... ... пен ... ... ... ... ... лизингтік әдістің жоғары тиімділігін ... ... ... ... ... есебінен осы
операциялардың даму деңгейіне байланысты ... ... ... ... 6-20 ... ... қажеттіліктерді
қанағаттандырады.
Лизинг бойынша лизингтік компания немесе коммерциялық банк қазіргі
заманға сай ... ... мен ... жалға береді. Ал олар
мүлікті пайлалануына қарай берешегін біртіндеп төлейді.
Лизингтік операциялар кәсіпорын ... да ... ... ... сай екі жақ үшін де ... ... табылады. Шаруа
қожалығы келісім шарт жасаса отырып өзін бір мезгілде ... ірі ... ... ... ... Жалға алушы банктің лизингтік ... ... жаңа ... ... бірге ақпараттық, экономикалық,
конъюнктуралық,болжамдық қызметтерін де ... ... ... бірге банк
шаруа қожалықтарына нарықтық бағалаумен бірге өнім өндіру, оны ... мен ... ... ... да ... қызметтер көрсетеді.
Шаруа қожалықтарына банктің ұзақ мерзімді несиесіне қарағанда лизингтің
артықшылығы мына ... ... ... ... ... ... ... пайда сомасынан есептелетін лизингтік төлем және оған
аренда ақысы болғандықтан ... ... ... ... алушыға жалға
алу ақысын төлеу мерзімін таңдауда жеңілдіктер қаралған.
Лизингілік бизнеске қатысушылардың өз-ара іс ... ... ... ... ... жеке мүдделеріне байланысты.
Лизинг берушінің мүддесі:
• лизингілік маржа және тәуекелділікке байланысты сыйақы түріндегі таза
табыс алу;
• лизинг алушының төлемдік ... ... ... ... операциясының қорғалу жағдайын көтеру;
• өзінің бәсекелестік қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... деңгейін көтеру;
• сырттан тартылатын ресурстық базаны кеңейту;
• банк ... ... ... ақша ... ... мүддесі:
• лизинг саласына жаңа мүлік объектілерін келтіру;
• өндіріске қажетті құрал-жабдықтарды, мүліктерді және қазіргі заман
технологияларын ... ... ... алып және ... ... ... ... берілетін салық жеңілдіктеріне байланысты қаражат
жыйынтықтарын ... ... ... ... икемділігін қамтамасыз ету;
• өндірісті техникалық жарақтандыру үшін керек ... ... ... ... ... ... және салық шығындарын төмендету;
• әкімшілік шығындарын азайту;
• негізгі құрал-жабдықтардың моральдық және табиғи тозу ... ... ... ... ... ... өндіріс өнімінің көлемін ұлғайту;
• лизинг ... ... ... ... ақша ... ... ... ағымдағы капитал айналымын қысқарту және өндірісті кеңейтуге арналған
капитал айналымын молайту;
... ... ... ... өнімді пайдаланушылардың қатарын кеңейту және осыған сәйкес табысты
молайту;
• шығарылған өнімнің кемшіліктерін жедел табу;
• шығарылатын өнім ... ... ... және оның бәсекеге
қабілеттігін арттыру;
... ... дер ... шешу;
• лизинг алушылармен көп жылдық қарым-қатынаста болу.
Инвестордың мүддесі: несие және лизинг затының мақсатқа сай
пайдалануын қатаң қадағалауда ұстап отырып ... ... ... ... ... ... ... үшін сыйақы алу;
• кепілдікке байланысты тәуекелдікті азайту.
Делдал мүддесі: агенттік функцияны жасағаны үшін сыйақы алу;
Сақтандырушының мүддесі: сақтандыру ... ... ... сақтандыру сыйақысын алу.
Лизинг операциясына қатысушылардығ жалпы мүддесі:
• өздерінің бәсекеге жарамдылық ... ... ... және ... ... пайдалану салаларын ұлғайту;
• лизингтік бизнесте кездесетін қауып-қатерлерді неғұрлым азайту.
Сурет 1- Лизингілік операцияға қатысушылардың өз-ара іс қимылы
С ы з б а н ұ с қ а н ы ң о п е р а ц и я л ы қ м а з м ұ н ... ... ... ... өтініш.
2. Өтініш жасаушыға берілген кепілдік шарты.
3. Лизинг беруші және ... ... ... ... ... Лизинг берушінің инвесторға беретін кепілі.
5. Лизинг затын жеткізу ... ... ... ... ... ... ... делдалға тапсырған шарт.
6. Лизинг берушінің несиелендіру (қаржыландыру) шарты.
7. Мүлікті сақтандыру шарты және лизинг берушінің ... ... ... ... ... және ... беруші арасындағы лизинг заты бойынша сатып алу-
сату шарты.
9. Жеткізуші, лизинг алушы және лизинг беруші қол ... ... ... ... Лизинг затына пайдалану кезеңінде көрсететін сервистік
қызмет жөніндегі шарт.
Сонымен лизинг жалға беру ... ... ... формасы
ретінде кәсіпкерлік құрылым қызметіндегі перспективті қаржылық құрал болып
табылады.
Әрине, лизингтік ... ... тән ... де бар. ... ... беруші үшін мүліктердің моральдық жағынан тез тозу және
лизингтік төлемдерді уақытында алмау тәуелділіктері бар. Ал, лизинг ... ... құны сол ... ... алу ... жоғары болуы мүмкін.
Бірақ, барлық елдерде салықтық және амортизациялық жеңілдіктердің енгізілуі
лизингтік бизнестің тез қарқынмен өсуіне әкеледі. Міне ... ... ... ... ... жауып кетеді.
2.2 Қазақстан экономикасында лизингтің алатын орны
Бүгінгі таңда банк қызметтерін толығымен жетілдіру, банк жүйесінің даму
жолдарын анықтау ... ... ... ... ... ... ... экономикасының нарықтық қатынастар жолына түсуі оның
жалпы әлемдік ... ... ... ... ... ... ... банктік несиелік істі қалыптастыра отырып
әлемдік тәжірибеге сүйенеді. Бірақ, қазіргі ... ... ... ... Қазақстандық коммерциялық банктерді
қанағаттандыра алмайды.
Бәрімізге белгілі Қазақстанда нарықтық ... ... ... ... ... ... ... және инфляция
мен баға деңгейінің өсуі ... ... ... ... ... осы жағдайларда Қазақстан экономикасындағы ... ... ... және моралдық жағынан тозуы өзекті мәселелердің бірі
болып табылады. ... ... ... ақша ... ... бірге техникалық құрал-жабдықтардың толық құнын
төлеу үшін несие алудағы қиыншылықтар әсер етеді.
Осы жағдайларда ... ... ... тиімді әдістерінің
бірі күрделі құрылысты қаржыландырудың және инвестицияның ерекше формасы
лизинг ... ... ... ... өндірушілердің өнімдерін бәсекелестік
қабілеттілігінің төмендігіне байланысты нарықтан сапасы ... ... ... ... ... ... ... бойынша өте
артта қалуда, қазіргі өндірісте 70-80 пайыз тозған ... ... ... ... бар ... ... негізгі фондысының 0,8-1,2
пайызы ғана жаңартылып отырады, ал дамыған ... бұл ... ... ... ... қалыптасуының негізгі себебі өндірісте инвестицияның
жетіспеушілігі болып табылады. Өндіріс бір қалыпты жұмыс ... ... ... жағдайларда негізгі құралдар ... ... және ... ... үздіксіз жаңартылып отыру ... ... және ... ... ... ... техникалық
деңгейде қолдап отырады.
Қазіргі кезде біздің еліміздің өндірушілері қиын ... ... ... ... бәсекелестік қабілеттігінің төмендігіне
байланысты олардың қолында өзіндік қаржы ресурстары өте аз. ... ... ... ... отандық тауар өндірушілерге тікелей
қолдау көрсете алмайды. Коммерциялық банктердің де ... ... ... ... ұзақ ... ... ... үшін
мүмкіншіліктері жоқ. Міне, осындай жағдайларда лизинг Қазақстандағы
қаржылық нарықты күшейтудің сенімді құралдарының бірі ... ... ... ... ... беру қатынастарының өзіндік үлгідегі формасы ретінде
кәсіпкерлік құрылым қызметіндегі перспективті қаржылық құрал ... ... ... экономикада тиімді көрсетті. Яғни көптеген
қазақстандық кәсіпкерлер үшін әлемдік нарыққа ... ... ... ... өту ... ... мәселелер осы лизинг
арқылы шешілуі мүмкін.
бағыттылған инвестициялық қызмет ақша ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің несиелік портфеліндегі орта және
ұзақ мерзімді ... ... ... ... экономиканың
нақты секторларын несиелеуге ақша қаражаттарының жеткілікті деңгейде
бөлінбей отырғандығын ... ... ... ... ... ... қалу тәуекелдіктерін төмендету мақсатында ... ... ... күшейтуде. Көптеген өндіріс орындарының
қаржылық жағдайларының тұрақсыз болуына байланысты олардың ... ... ... ... ... ... үшін де өзіндік
қаражаттарды жинақтаудың мүмкіндіктері жоқ.
Міне, осындай мәселелерге байланысты ... ... ... ... ... ... үшін қаржы қажеттіліктерін тууда. Яғни,
жоғарыда көрсетілген мәселелерді, оның ішінде ... ... ... ... ... ... шешуге болады.
Қазақстанда лизингтік қызмет рыногы 2000 жылдан ... ... ... Соның ішінде лизингтік мәмілелердің негізгі үлесі мемлекеттің 100
пайыз қатысуымен «Казагрофинансң лизинг компаниясына тиеді. Ол ... ... ... шешу үшін ... ... ... үкіметтің бастамасымен құрылған болатын.
Коммерциялық банктер лизингімен өздерінің арнайы құрылған еншілес
компаниялары арқылы айналысуды лайық ... ... ... ... ... лизинг компаниялары жұмыс істейді, оның 8-і жергілікті
банктердің еншілес ... ... ... ... ... үлесі 51%, ал, 26%-ы «Казагрофинансң лизинг ... жылы ... ... ... ... ... үлесі
1% төңірегінде болды. Бұл, әлі де болса тым аз, дегенмен, 2003 ... ... төрт есе ... өсім бар. ... ... капиталдағы инвестициялар құрамында лизинг үлесі басқа елдермен
салыстырғанда өте төмен. Бұл ... ... ... – 20-30%, ... елдерінде – 10-20%, Ресейде – 5-7% .
Лизингілер мемлекеттің ... ... ауыл ... ... мен комбайындарды, басқа да ауыл шаруашылығы
құрал-жабдықтарын ... ... ... ... ... Оның ... де
инвестицияның бұл түрін пайдаланушылар үшін, ... ... ... айтқанда, 3-7 жылға дейін алуға болады. Лизингте берілген мүліктердің
жалпы құрылымында жол-құрылыс техникалары екінші орын алады. Оның ... ... ... ... ірі ... ... бастағандығы және «Астана-жаңа қалаң еркін экономикалық аймақ
шегінде құрылыстың қарышты ... ... ... ... ... мен ... түсіне бастады. Оған, 2002жылы-291, ал 2003жылы-
722 лизинг ... ... және оның ... мөлшері 169 мың доллар
құрағаны дәлел. 2004 жылы лизингіге берілген жалпы ... 47 ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы
техникаларының 60 пайызын ... АҚ ... ... ... ... ... ... бойынша, 2003жылы лизинг
көлемі 85 млн. ... 2004 жылы 260 млн. ... ... ... төрт ... алты пайызға
дейінгі жылдық өсіммен үш жылдан жеті ... ... ауыл ... ... ... ... ... болуы мемлекеттің
қолдау көрсетуінің нәтижесінде болып отыр. Бюджеттік көтермелеудің
арқасында ... ... ... ... ... 5,3 ... ... ие болды. «Казагрофинансң енді ... ... ... ... қолдау көрсетуде.
Лизингтің артықшылықтарын шығыс қазақстандық фермерлер дұрыс бағалай
білді. Үкіметтің ауылды өркендетуге бөлген 3,5млрд.тен. ... ... ... ... олар ... ... ауыл ... техникаларын
сатып алуға жұмсады.Төрт жылдың ішінде лизинг бойынша ... ... ... ... түскен жоқ. «Казагрофинанстыңң Шығыс Қазақстан
облысындағы ... да ... ... ... отырып, лизинг
бойынша төлем мерзімін 8 жылға дейін ... ... ... ... 3-4пайыз шамасына келтірді. Ал 2005 жылы негізінен ауыл шаруашылығы
өнімдерін өңдейтін жабдықтарға сұраныс ... ... ... 1млрд. тен.
асып түсті.
2004-2005жылдары республика бюджетінен лизинг бағдарламасы бойынша тек
мал шаруашылығы кәсіпорындарына технологиялық ... ... ... ... тен. ... ... Бағдарламаны жүзеге асырған оператор
«Казагрофинансңлизинг компаниясы.
Лизингке берілген ... ... ... ... ... ... - 47 ... және сауда - 17%
құрылыс - ... - ... - ... салалар - ... ... ... ... ... – көпшілік жағдайда лизингтік мәмілелер орташа
есеппен 4,5 жыл ... ... ... ... – лизингке берілген ... ... және ... көрсеткіштері 1,5 – 6,0 мың АҚШ доллар аралығында.
3.Пайыз мөлшерлемесі – ... ... ... ... жаңа
компаниялардың келуімен байланысты жалпы ... ... ... ... ... ... 20пайызға, ал төменгі: 13пайыздан
9пайызға дейін. Бұл деректер «Казагрофинансң лизингтік ... ... ... ... ... талаптар – лизинг алушыларға ешқандай
шектеуліктер жоқ, ... ... ... ... ... алушылардың
95пайызы шағын және орта бизнеске жатады.
5.Лизингтік секторды ... ... ... ... ... көзі ... банктердің қаржысы (87%), ... ... өз ... ... ... айта ... ... ол Ұлттық банктің коммерциялық
банктерге ... ... ... бойынша коммерциялық банктер
қарамағындағы компанияларға өз капиталының ... ... ... ... жоқ. ... бұл ... ... даму барысына
кедергісін тигізіп тұрғанын басып айтқым келеді, себебі қаржының шектелуіне
байланысты ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері болмайды.
Бұл мәселені тек шетелдік инвестиция әкелу арқылы ғана шешуге болады.
2003жылы Қазақстандық екі ... ... АҚШ ... ... шет ... алып ... ... көрсетті. Қазақстанның халықаралық лизингтік
ассоциация ... ... ... ... ... шет елдік
қаржыландыру көздерін кеңінен пайдалану керек екендігін көрсетеді.
2.3 Қазақстан ... ... ... ... ... біздің мемлекетіміз таяудағы он ... ... ... ... қабілетті 50 елдің қатарына шығару міндетін қойып
отырғанда, бәсекелестікке қарымы мол басым салаларды, яғни ... ... ... ... Ал ... ... сол арқылы отандык
өнімдердің ішкі және сыртқы нарықтардағы бәсекелестік ... ... ... бірі ... ... мен техниканың соңғы
жетістіктерін енгізу негізінде оған қызмет көрсететін негізгі қорлардың
сапалық жағдайын жоғарылату ... ... ... ... экономика
жағдайында жұмыс істейтін кәсіпорындардың бәсекелестік қабілеттілігі ... ... мен ... ... ... ... ... негізгі қорларының технологиясы қаншалықты деңгейде қазіргі
заман ... сай ... ... ... бізге ұзақ мерзімді
тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз етудің классикалык факторларының бірі
өндірістік база немесе өндірістік аппарат болып саналатындығы да ... да, ... ... ... ұзақ ... ... мақсаты ҚР-ның тиімді және тұрақты экономикалық дамуын
қамтамасыз ... ... ... аппаратты құру болып табылады. Осы
арада ... ... ... ... шамамен 70-80%-га дейінгі
мөлшерінің ескіргенін және жақын уақыт аралығында ... ... ... кеткен жөн. Пайдаланылуда жүрген негізгі қорлардың өте көп
бөлігінің ескіруі және өнеркәсіптің өңдеу ... ... ... ... өте төменгі деңгейі отандык өнімдердің бәсекелестік
қабілеттіліктерінің төмендеуіне ... ... ... ... ... банктік жүйесінің экономика салаларының несиелік ресурстарға ... ... ... ... жоғарылағанымен,
банктік несие есебінен кәсіпорындардың негізгі ... ... ... ... ... ... ҚР ... министрлігінің
мәліметтеріне сүйенсек еліміздегі кәсіпорындардың негізгі қорларын жаңарту
үшін қазіргі таңда 800 млрд. теңгеден аз емес ... ... ... ... ... күні бұл ... ... коммерциялық банктерден
бөлінген несиелер көлемінен шамамен екі есеге жуық жоғары. ... ... ... ... ... ... лизингтік қатынастар
негізгі қорларды инвестициялаудың тиімді, ыңғайлы құралы ретінде дамыту
болып табылады. Қазіргі кезде ... ... ... қатынастар
экономиканың нақты секторына инвестиция тартудың негізгі құралдарының бірі
бола отырып, прогрессивті ... ... ... ... ... және ... ... үшін тиімді шарттармен
негізгі өндірістік қорларды сатып ... ... ... ... ... түрі ретінде кең түрде танылуда. Лизингтің басқа қаржылык
құралдармен салыстырғандағы артықшылықтарына қарамастан, экономикалык
қатынастардың бұл ... ... өте баяу ... ... және бұл мәселе
біздің республикамызда әзірге кешенді зерттеулер ... ... ... ... ... көлеміндегі лизингтік операциялардың үлесі
бүгінгі ... тек 2% ғана ... ... ал шет ... бұл ... аралығында екендігін және Қазақстан экономикасының дамуының қазіргі
кезеңі үшін лизингтік ... ... өте ... ... ... сол қатынастарды дамыту жолдарын айқындау ... ... ... ... ... ... қажеттілігі
туындайтыны түсінікті. Осы мақсатта еліміздегі ... ... ... ... ... және қазакстандық экономика
үшін лизингтік ... ... ... ... ... қажет.
3. Лизингтің Қазақстандағы даму жолдары мен болашағы
Лизингтің ... даму ... мен ... ... ... ... ... біздің елімізде дамуын 4 кезеңге бөліп көсетуге
болады:
І кезең (1989-1992 ж. ж.). ... ... ... Бұл кезеңде бірінші рет елімізде лизингтік компаниялар құрылды.
Лизингтік фирмалар мен кейбір коммерциялық банктер ... ... ... және ... ... жүзеге асырды.
ІІ кезең (1992-1994 ж. ж.). Ішкі нарықтағы жұмыссыз ... ... ... ... үдеуінің төмендеуі.
ІІІ кезең (1995-1997 ж. ж.). Елде лизингтік бизнестің қайта бас
көтеріп, ... бет алу, ... ... ... қолдау көрсету
кезеңі.
ІV кезең (1998-2005 ж. ж.). Лизингтік ... ... ... ... Осы ... көптеген лизингтік компаниялар жұмыс істеп,
нормативтік құқықтық база жасалды.
ТМД елдерінде, соның ішінде Қазақстан мен ... бұл екі сала ... ІІ ... ... ішкі ... лизингтік талапты қалыптастыру
бірге басталды. Бұл елдерде ... ... ... ... ... қаржылық лизингтік компаниялар мен коммерциялық
банктер жарты жыл бұрынғы, арнайы ... ... ... ... ғана,
лизингтік операциялар жүргізе бастады және олардың бұл саладағы бизнесі
белсенді дамыды. 1990 ... ... ... операция жүргізілді.
1992-1994 жылдары Қазақстанда лизингтік бизнеске ең ... ... Ішкі ... ... бұл ... жаңа ... лизингтік
компанияларға көптеген кедергілер көрсетті. ... ... ... өз ... тоқтатуға немесе басқа салаларға кетуіне 1992
жылдың 6 ... ... ... ... ... проценттік ставкаларының жоғарылауы себеп болды.
Бірақта бұл этапта жеке ... ... ... жүргізу жалғаса берді.
Экспортты лизингті операцияларға Ұлттық әуе ... ... ... БАӘ, ... Шри-Ланка елдерімен жасаған лизингтік
операцияларын қарастыруға болады. Бұл операциялар 1993-1994 ... ... ... ... ... компаниясы лизингтік
негізінде ешқандай да ... ... ... ... ... Toyota ... ... құрылғылар мен қосалқы бөлшектер әкеле
бастады.
Қазақстандағы лизингтік бизнестің дамуының 3 ... ... осы ... ... ... ... жол ... ынталандыру мен мемлекеттік қолдау; жаңа ... ... ... ... ... лизингтік компания (АЛК) «Азия-лизингң
(1995 ж. сәуір), «Кең далаң АҚ (1995 ж. қараша), «Агро-лизингң (1995 ... ... ... лизингтік шаралар жасауға қызығушылықтар
туды.
1994 жылы 10 ... ... ... ... ұлттық
лизингтік компаниясын құру туралы Үкімет қаулы шығарды.
Компанияларға келесідей қызметтер жүктеледі:
- Республиканың экономикалық қажеттілігіне ... ... ... ... Өндіріске капитал салумен өнеркәсіптің мүмкіндігін кеңейту ... ... ... ... ... ... масштабты инвестиция тарту мақсатында халықаралық
лизингті қолдану.
Бірақ та көптеген өзгерістерге байланысты 1995 ... ... ... мемлекеттің қатысуынсыз аймақты компания болып тіркелінді. Ол ... ... ... ... ... ... ... өндірістің өңдеу
саласына құрылғылар, кіші-өндірістер және тағы басқа капитал сыйымды
салалардың ... ... ... ... ... ... ... берді.
АЛК « Азия-лизингң арқылы жүзеге асырған проектілердің бірі –
«Казкоммерцбанкң кепілдігі арқылы ... ... ... 400 мың 8 ... ... ... алды.
Сонымен Қазақстанда лизингтің дамуы түрлі арна бойынша келе жатыр:
1. Коммерциялық банктердің лизингті операциялары;
2. Қайтадан құрылып жатқан ... ... ... ... ... мемлекетімен қоса және шетелдік лизингтік
компаниялардың – халықаралық – экспорттық, импорттық, ... ... ... ... ... және агроөнеркәсіпті комплексін 1996-1997
ж. қолдауң туралы Қазақстан ... ... ... ... ... ... лизингті енгізу және оны
жасаудағы нормативті-методика туралы нақты ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруда тұжырымдамалық
жоспарда негізінен 4 бағыт орындалды:
1. Мемлекеттік лизинг, дәлірек айтқанда, толығымен ... ... ... Муниципалды лизинг, жергілікті бюджет қаржысынан қаржыландырады;
3. Коммерциялық лизинг, банктердің немесе лизингтік ... ... ... ... ... қаржысынан қаржыландырады;
4. Аралас лизинг, бұл жерде коммерциялық құрылымдар мен ... ... ... ... жылдары банктердің экономиканың нақты секторына және ... ... ... үшін мемлекет көптеген шаралар қолданды.
Бұл жерде үлкен үлесті коммерциялық лизингті қолдану алады. Соның арқасында
өнеркәсіптер материалды көмек, негізгі ... ... ... ... алды.
Бірақта кейбір екінші деңгейлі банктерде қаржылық лизингте өздерінің
белсенділіктерін көрсетпеуде. Оны төмендегілермен ... ... ... ... ... саясатын ескере отырып көпжоспарлы іс-шаралар
жүргізеді. Сол себепті, көбінесе қаржы лизингін ескермейді.
2. Кейбір банктер ... ... ... ... пайда
табуды жақтайды.
Экономикалық жалпы жағдай, еліміздегі лизингтік бизнестің дамуына
үлкен әсер етеді. Нарықтық экономикаға өту ... ... ... Олардың бәрі технико-экономикалық қатынастардың үзілуіне қаржы-
несие саясатын жүргізудегі бағыттың бұзылуына әсер етті. КСРО-ның құлауы
тауар ... ... ... әкелді. Бұл өз кезегінде өндірістің
құлдырауына әкеп соқтырды.
Сонымен, Қазақстандағы лизингтік бизнестің дамуына жалпы экономиканың
мәселесі және т. б. ... ... ... әсер етеді.
Осы факторлардың кейбір лизингтік бизнестің дамуына кедергі болса, ал
енді бір факторлар оның дамуына жол береді.
Қазақстандағы лизингтің ... ... ... көрсеткендей 1992-
1994 жылдар лизинг дамуындағы қаралы жылдар болса, ... ... және ... ... ... коммерциялық негіздегі
транспорттық лизинг нәтижесінде бұл мерзім лизинг дамуына үлкен үлес қосты.
Әсіресе, лизингтік операциялар 2002 ... бері ... ... ... та ... тез дамуына, әсіресе коммерциялық лизингтің
дамуына көптеген шешілмеген мәселелер кедергі жасады және жасауда. Солардың
ішінде ... ... ... және ... ... ... ... мен құрылғылардың бағаларының өсуі және өсу нәтижесінде машина
жасау және басқа салалар ... ... ... ... Машиналар мен құрылғылардың лизингтік қаржыландыруда ішкі және ... ... және ... ... ... ... машиналар мен құрылғыларды іздеу.
4. Экономикадағы төлемтәртібі. Соңғы жылдардағы несиелер ... ... ... ... ... ... базаның төмендеуі.
Коммерциялық лизингтің дамуын тежейтін тағы бір ... ол ... ... жоғарылығы мен мерзімінің қысқалығы. Олардың деңгейі
инфляция және Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің қайта қаржыландыру
ставкасына ... ... ... ... Қазақстан банктері
лизингтік операцияларға қатысуына ... ... ... ... ... ... ... мерзім (1 жылға дейін), орта
мерзімді (1-6-10 жыл) және ұзақ мерзімді (10 жылдан ... ... ... ТМД елдеріне көбінесе қысқа мерзімі (1 жылға дейін), орта мерзімді
(1-3 жыл) және ұзақ ... (3 ... ... ... ... болып келеді.
Шетелдерде қысқа мерзімді несиелерден гөрі, ұзақ немесе орта ... көп ... ал ... елде ... 1 ... ... барлық несиелердің 70% үлесін алады.
Қазіргі кезде біздің еліміздің кәсіпорындары көбінесе моральді және
физикалық тозған негізгі қорларды пайдалануда. Оларды ... ... ... ... та ... әр ... салада керекті әртүрлі
негізгі қорларды шығаратын ... ... ... ... ... ... ... 1500 машина түрінің 11-і ғана шығарылады.
Қазіргі кезде ең күрделі мәселелердің бірі ... ... алу үшін ... ... ... ... ... іздеп
табу.
Қазақстан Республикасындағы лизингтің дамуын тежеп ... ... ... ... көрсетуге болады.
1994 жылы лизингтік инфрақұрылымды кең көлемде дамытатын жыл болды.
Бұл ... ... ... ... ... қатынастың
субъектілеріне берілген жеңілдіктің негізі болды деп есептеуге болады.
Осындай құжаттардың бірі № 206 1994 ... 12 ... ... ... ... Республикасының Үкіметінің заңы болып
табылады. Онда ... ... ... ... қолдау және
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... лизингтің дамуына келесідей факторлар әсер етуде:
- Шетелде «лизингң деген термин 3 жылдан ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді инвестицияға әлі
жағдай жасамаған. Банктердің ұзақ мерзімді несиелеудегі тәуекелді жабатын
салық ... ... ... ... ... инфрақұрылымының дамымауы.
- Лизингтік компанияларда жоғары дәрежелі мамандардың жетіспеушілігі.
- Кепіл жүйесінің дамымауы. Тәуекелден құтылу үшін 100% ... ... ... ... лизингке, оның ішіне ... ... ... көп ... жоқ, ... та ... ... экономикалық және
әлеуметтік мәселелерді шешуге болады.
Лизингтік бизнесті ұстап отырған факторларға ... ... ... болады, «Қаржылық лизингң туралы заң, салық және
кеден кодекстері көптеген өзгерістерді ... ... ... әлі 1986 ... ... ... ... халықаралық конвенцияға қосылған жоқ. Нарыққа
тәуекел үлкен қаржыландыру мерзімі өте қысқа, алғашқы салымның ... ... құны ... Тәжірибе көрсеткендей лизингтік операция
егерде бизнес-жоспарды жақсы жасағанда ғана екі жаққа тиімді болады.
Сол секілді лизингтік қызметті дамытудың бір жолы ... ... ... ... табылады.
Лизингтік іс-шараларда сақтандыруды айта отырып келесілерді көрсете
кеткім келеді. Сақтандыру ерікті түрде жасалады, ал ... ... ... онда екі жақ оны ... ... ... ... тәуекелдерді сақтандыру мүмкін:
мүліктік тәуекел, ... ... ... тәуекел, азаматтық және
профессионалдық жауапкершіліктердегі тәуекел, жұмысшылардың өмірі ... ... ... ... ... ... байланысты тәуекел.
Жоғарыда аталған тәуекелдерді сақтандыруды барлық сақтандыру
компаниялары құқылы. Қазақстан Республикасының ... ... осы ... мен ІІ деңгейлі банктердің бақылаушысы болғандықтан, олар
Ұлттық банкке, лизингтік операция жайында есеп ... ... ... ... ... ... ... лизингтік компанияларды,
дәлірек айтсақ, лизинг нарығының дамуы мүмкін емес.
Қазақстанның индустриялық-инновациялық даму стратегиясында ... ... және ... ... ... ... ... қойылғаны
белгілі. Әсіресе, Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымына мүшелікке өтуге ниет
білдіріп отырған қазіргі кезеңде оның маңызы зор. Шағын және орта ... ... ... ... ... ең ... тетігі лизинг болып
табылады. Қазақстанда лизингті дамытуға қолайлы жағдайлар толық ... бұл өз ... ... ... ... түрткі болумен бірге
лизингтік қызметтердің сапасын арттыруға да жол ашып ... ... ... құн салығынан босатылатын импорттық негізгі
құралдар тізіміне қатысты проблема айрықша өзекті болмақ. ... ... ... деп ... Оған ... саласы, азық-түлік өнеркәсібі,
баспахана ісі және т. б. салалардағы өндірістік жабдықтар қамтылған.
Қазір ... 20-ға жуық ... ... ... істейді. Олардың 8-
і отандық коммерциялық банктердің салалық компаниялары болып табылады.
Қазақстанда лизинг саласын дамыту ... жоба ... ... жылы елімізде лизингтік қызмет түрлерінің көлемі шамамен 190 млн.
долларды ... ... ... ... ... ... соның ішінде проценттік сыйақыларды ... ... ... ... ... ... ... енгізілген.
1.07.2007 ж. ҚР-да 51 лизингтік компания тіркелген. Оның ішінде, ірісі
– 19 компания. 2007 жылы 4 ... ... ... ... 1компания
тіркеу қызметін аяқтады. Сонымен қатар 9 лизингтік компаниялар өз қызметін
түрлі себептерге байланысты уақытша тоқтатты.
2006 ж. 1899 ... ... ... 437,4 млн. АҚШ долл – ... берілді. ІFC-тің (Іnternatіonal Fіnancіal Corporatіon) бағалауы
бойынша ... ... ... 2007 ж. 600-700 млн. АҚШ долл. құрауы ... ... ... одан әрі ... үшін ... ... ... керек, бұл дегеніміз өз алдына бір ... ... даму жолы ... ... ... ... бағытқа байланысты.
1. Экономиканың барлық саласындағы моральді және физикалық тозған ... тез, әрі ... ... ... ... төмендетумен қоса, инвестициялық белсенділікті
арттыру.
3. Мемлекеттік қолдау және ... ... ... экономикадағы шағын
және орташа бизнесті дамыту.
Шаруашылық кешендегі инвестиция жоғарылату – ол лизингтік іс-шараны
тезірек дамыту болып табылады. Оны ... ... тек ғана бос ... сонымен қатар дамып келе жатқан шағын және орта бизнеске де ... ... ... ... бизнестің дамуы Қазақстанда инвестицияны
белсендірудің және негізгі құрал-жабдықтарды ауыстырудың ... ... ... ... ... ... тетігі ретінде қалыптасып
келе жатыр. Инвестиция ... ел ... ... ел экономикасын
өмірге қажетті салаларына капитал ... ... ... нақты қолдау
көрсетуде коммерциялық банктер мен лизингтік фирмаларға ұзақ және орта
мерзімділік табыс әкелуде ... рөл ... ... ... бар. ... қарап лизингтің Қазақстанда дамуына көптеген ... ... ... ... ... оның ... сондай-ақ, Қазақстандағы лизингтік бизнестің даму жай-күйін,
проблемалары мен перспективаларын қарастыру мынадай ... ... ... ... және заң ... ... ... бірдей түсінік
берілмейді. Қазіргі кезде оның жүзден астам анықтамасы бар. Оның ... ... ... ... да ... көп. Сол ... ... ұғымын
түсіндіру тұжырымдамалары әрбір елде әр түрлі. Сондықтан ... да осы ... ... ... ... жөн. Бұл ... ... тұрған ерекшеліктер мен иіндеттерді ... ... ... ... ... талаптарға келгенде батыстық
стандартты талдамай көшіріп ала салуға болмайды. Оны ел ... ... ... ... ... ... дамуын шартты түрде төрт кезеңге
бөлуге болады:
І кезең ... ж. ж.). ... ... бизнесінің
туындауы. Бұл кезеңде бірінші рет елімізде лизингтік компаниялар ... ... мен ... ... банктер лизингтік операцияларды
жеке түрде және аздаған көлемдерде жүзеге асырды.
ІІ кезең (1992-1994 ж. ж.). Ішкі ... ... ... байланысты лизингтік бизнестің үдеуінің төмендеуі.
ІІІ кезең (1995-1997 ж. ж.). Елде ... ... ... ... ... бет алу, мемлекеттің лизингтік бизнеске қолдау көрсету
кезеңі.
ІV кезең (1998-2005 ж. ж.). Лизингтік ... ... ... кезеңі. Осы кезеңде көптеген ... ... ... ... ... база ... негізінде Қазақстанда лизингті ұйымдастырудың төрт негізгі
бағыты шығады:
- мемлекеттік лизинг немесе толықтай мемлекеттік ... ... ... ... ... (муниципалдық) лизинг немесе жергілікті бюджеттен
қаржылыландырылатын лизинг;
- коммерциялық лизинг, мұны ... ... ... мен ... өз қаражаты және заем қаражаты есебінен жүзеге асырады;
- ... ... ... ... пен ... құрылымдардың үлестік
қатысуы арқылы жүзеге асырылатын лизинг. Мұндайда мемлекеттік және
жергілікті ...... ... мен ... ... ... ... етеді немесе лизингтік мәмленің белгілі
бір бөлігін бюджеттен қаржыландырады.
Қорытынды лизингті несиеге арзан айырбас еместігін айта ... ... ... ... ... ... кешенді
бағдарлама жетіспеуге болады деуге болады. Оның құрамында ... ... ... ... мамандарды дайындайтын, көрсетілетін қызметтерді жариялайтын
ақпарат ... ... ... инфрақұрылымын дамыту;
- Лизингтік келісімшартты несиелеуде банктермен кең көлемде жеңілдіктер
берілсе (3 ... ... ... ... ... ... кезде қолға алынған мәселелермен қоса (халықаралық лизнгтік
келісімшарттарда валюталық бақылаудың болмауы) ... ... ... ... ... бағдарлама коммерциялық банктердің қысқа мерзімді тәуекелі
жоғары операциялармен қызмет ... ұзақ ... ... ... пайда алуға итермелейтін болар еді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының «Қаржы ... ... ... ... ... ... Республики Казахстан «Об иностранных инвестицияхң от 28 декабря
1994 года (с изменениями)
3. Программа ... ... в РК на ... ... ... Р. ... ... лизинга в РК: реальность ... ... 2006 г. № ... ... Л., ... Ж. ... ... және экономиканың нақты
секторы //Аль-Пари 2006 г. № 4
6. ... В. ... ... ... сектору //Развитие лизинговых
отношений //Риск 1999 г. № 2-3
7. Лизинг: Эффективные возможности инвестирования и ... ... 2006 г. № ... ... К. ... в ... проблемы и перспективы развития. Азия-
ЭЖ //1998 г. № 13
9. Менсен Т., Цыганов А. Страхование лизинговых ... в ... ... ... 2005 г. № 13
10. Сайденов А. «Операция лизингң //газета «Казахстанская правдаң № ... от ... г. Стр. ... ... ... ... РК ... Национальный банк РК http://WWW.natіonalbank.kz
13. Тлеужанов Е., ... К. ...... ... ... 2005 г. ... ... В. Д. «Лизинг: теория, практика, коментарииң 1997 г.
15. Смагулов А. Лизинг. Учебное пособие. Алматы: Балауса, 1996. 176 с.
16. Сагадиев К.А., ... А.С., ... А.И. ... в ... и ... ... Агроуниверситет, 2000. – 202 с.
17. Калдияров Д. Лизинг – как эффективный метод ... ... - А.: ... 1999. ... ... А.С. ... и ... Практикум: Учебное пособие / ... ... ... К.А. ... Алматы: Агроунивеситет,
2000. -169 с.
19. Смагулов А.С. Лизинговый договор. Серия в ... ... ... // ... ... 2000. – 29 с.
20. Ошакбаев Р. Как ... ... в ...... ... №1. –с.3.
21. Кабдуллина Ж. Актуальные вопросы финансового ... ... и ... 2003. ... ... экономические, правовые и организационные основы. Учеб.
пособие для Вузов / Под ред. ... А.М. ... ... ... 3-е изд., ... и доп. – М.: ... 2004. – 320 ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы аграрлық салада қызмет атқарып жатқан «Қазагроқаржы» АҚ лизингтік қызмет көрсету нарығындағы қызметі76 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің лизингтік операциялары95 бет
Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесі21 бет
Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесінің даму күйі мен перспективалары33 бет
Қазақстан Республикасындағы лизинг операциясы36 бет
Қазақстан Республикасындағы лизинг шарттары, оның ерекшеліктері мен дамуының қазіргі жағдайы52 бет
Қазақстан Республикасындағы лизингтік операциялар78 бет
Лизингтік қызмет көрсетудің теория-әдістемелік негіздері68 бет
Лизингтің теориялық негіздері. Қазақстандағы лизинг бизнесі62 бет
«Казагрофинанс» акционерлік қоғамының қаржы лизингін талдау57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь