Ұлттық фразеологиялық қор

КІРІСПЕ
I тарау Қытай тіліндегі фразеологизмдер және оның ерекшеліктері
1.1 Фразеологизмдер және оның шығу тарихы
1.2 Фразеологизмдердің құрылымдық.семантикалық ерекшеліктері
1.3 Фразеологизмдердің құрылымдық.грамматикалық ерекшеліктері
II тарау Фразеологизмдерде қолданылатын стилистикалық әдістер
2.1 Тұрақты тіркестерде қолданылатын стилистикалық әдістер
2.2 Мақал.мәтелдерде қолданылатын стилистикалық әдістер
2.3 Астарлы сөздерде қолданылатын стилистикалық әдістер
2.4 Дағды сөздерде қолданылатын стилистикалық әдістер
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Ұлттық фразеологиялық қор дегеніміз – бұл ұлттың мәдени өмірінің көрінісі. Фразеологизмдер – халық өмірінің айнасы. Бұл айнада ұлт болымысының көрінісі қамтылады десе артық болмайды. Әр фразеологизм қалыптасқан дүниетаным, ұлт ерекшелігінен хабардар етеді. Ұлт ерекшелігін тұтастай тану үшін оның тілдік, танымдық қасиеттерін зерттеп білмейінше бір ой-пікір түюге болмайды. Тіл – дүниенің ұлттық мәдени айшықтарын бейнелеуде адамдардың когнитивтік (танымдық) әрекетін қоршаған ортаның ықпалымен ұштастырады. Халықтың күн-көрісі, тұрмыстық мазмұнды белгілері жинақталған фразеологизмдердің тұлғасын түсініп талдау арқылы ұлттық дүниетаным, әртүрлі құбылыстарды қабылдаудағы көркемдік ақыл, ой деңгейін байқауға болады.
Тілдің лексикасында қаралатын лексикалық бірліктерден (жеке сөздерден) басқа тіл бірліктерінің тұрақты сөз тіркесі деп аталатын неғұрлым күрделі ерекше түрі қалыптасқан. Бұларды тіл білімінің фразеология саласы зерттейді. Фразеология термині қазіргі тіл білімінде екі мағынада қолданылады. Біріншісі тілдің фразеологиялық қорын зерттейтін саласы, екіншісі белгілі бір тілдегі фразеологизмдердің жиынтығы дегенді білдіреді.
Осы күнгі тіл білімінде фразеологизм деген ұғым кең мағынада қолданылады. 1990 жылы шыққан «Лингвистикалық энциклопедиялық сөздікте» фразеологизмдерге мынандай анықтама берілген: «фразеологизм дегеніміз формасы жағынан синтаксистік құрылымдармен ұқсас, бірақ олардай жалпы заңдылыққа сай сөйлеу кезінде жасалмай, даяр қалпында қайталап қолданылатын, семантикалық және лексика-грамматикалық құрамы тұрақты сөз тіркестері мен сөйлемшелер» [4.559]. Осы анықтамаға қарағанда фразеологизмдерге кең мағынада тілдегі мағына бірлігін сақтаған тұрақты сөз тіркестерінің барлық түрлері де жатады. Олар тұрақты сөз тіркестерінің түрлері мен сөйлемшелер, коммуникативтік тұрақты қолданыстағы әртүрлі бірліктер, қос сөздер мен қосарлы тіркестер, ресми іс-құжаттардағы даяр сөз орамдары т.б. түрінде болуы мүмкін.
Фразеология туралы еңбектерде фразеологизмдердің негізгі үш белгісі болатыны көрсетіліп жүр: мағына тұтастылығы, құрылымының тұрақтылығы, қолданылу тиянақтылығы. Бұл белгілердің қатарында фразеологизмдердің бейнелілігі көрсетілмеген. Фразеологизмнің тұтастығы дегеніміз жай ғана тұтастық емес, бейнелі, мәнерлі тұтастық. Мәнерлілік пен көркемдік фразеологизмдердің басқа да белгілері сияқты маңызды белгілері болып табылады. Сөйтіп фразеологизмдер басқа тіл бірліктерінен төрт түрлі белгі-қасиеттерімен ерекшеленеді: құрылым тұрақтылығы, мағына тұтастығы, даяр қалпында қолданылу тиянақтылығы, бейнелігі, мәнерлігі.
1. Войцехович И.В. Практическая фразеология современного китайского языка – М.: АСТ: Восток-Запад, 2007
2. Прядохин М.Г. Китайские недоговорки-иносказания. М., 1977
3. Кожевников И.Р. Словарь привычных выражений современного китайского языка – М.: АСТ: Восток-Запад, 2005
4. Лингвистический энциклопедический словарь – Москва,1990
5. Кеңесбаев С.К. Қазақ тілінің фразеологиялық сөздігі – Алматы: Арыс, 2007
6. Аханов К. Тіл білімінің негіздері – Алматы,1973
7. Салқынбай А., Абақан Е. Лингвистикалық түсіндірме сөздік – Алматы,1998
8. 温 端 政. 歇 后 语. 汉语 知 识 丛 书. 商 务 印 书馆, 北 京,2000
9. Горелов В.И. Стилистика современного китайского языка. М,. 1979
10. Корнилов О.А. Жемчужины китайской фразеологии. М., 2005
11. Болғанбаев Ә., Қалиев Ғ. Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы мен фразеологиясы – Алматы. Сөздік-Словарь, 2006
12. Даулетова Ф.Н. Лингвомәдениеттану: қытай және қазақ тілдерінің салғастырмалы фразеологиясы. Алматы: Қазақ университеті, 2000
13. Авакова Р., Дәулетова П. Қосымша қытайша-қазақша фразеологиялық сөздік. Алматы: 1998
14. Васильев Л.С. Культы, религии, традиции в Китае. М., 1970
15. Софронов М.В. Китайский язык и китайское общество. М., 1979
16. Бектаев Қ. Үлкен қазақша-орысша, орысша-қазақша сөздік. Алматы: «Алтын Қазына», 2001
        
        КІРІСПЕ
Ұлттық фразеологиялық қор дегеніміз – бұл ... ... ... ...... өмірінің айнасы. Бұл айнада ұлт
болымысының ... ... десе ... болмайды. Әр фразеологизм
қалыптасқан дүниетаным, ұлт ерекшелігінен ... ... Ұлт ... тану үшін оның тілдік, танымдық қасиеттерін зерттеп ... ... ... ... Тіл – ... ... мәдени айшықтарын бейнелеуде
адамдардың когнитивтік (танымдық) ... ... ... ... ... ... тұрмыстық мазмұнды белгілері жинақталған
фразеологизмдердің тұлғасын ... ... ... ... дүниетаным,
әртүрлі құбылыстарды қабылдаудағы көркемдік ... ой ... ... ... ... лексикалық бірліктерден (жеке
сөздерден) басқа тіл бірліктерінің ... сөз ... деп ... ... ерекше түрі қалыптасқан. Бұларды тіл білімінің фразеология
саласы ... ... ... қазіргі тіл білімінде екі мағынада
қолданылады. ... ... ... ... ... ... белгілі бір тілдегі фразеологизмдердің жиынтығы дегенді білдіреді.
Осы күнгі тіл ... ... ... ұғым кең ... 1990 жылы ... ... энциклопедиялық сөздікте»
фразеологизмдерге мынандай анықтама берілген: «фразеологизм ... ... ... құрылымдармен ұқсас, бірақ олардай жалпы
заңдылыққа сай ... ... ... даяр ... ... ... және лексика-грамматикалық құрамы тұрақты сөз
тіркестері мен ... [4.559]. Осы ... ... кең мағынада тілдегі мағына бірлігін сақтаған тұрақты сөз
тіркестерінің ... ... де ... Олар ... сөз ... мен сөйлемшелер, коммуникативтік тұрақты қолданыстағы әртүрлі
бірліктер, қос сөздер мен қосарлы ... ... ... даяр ... т.б. ... ... ... туралы еңбектерде фразеологизмдердің негізгі үш белгісі
болатыны көрсетіліп жүр: ... ... ... ... ... Бұл белгілердің қатарында фразеологизмдердің
бейнелілігі көрсетілмеген. Фразеологизмнің тұтастығы дегеніміз жай ... ... ... ... тұтастық. Мәнерлілік пен көркемдік
фразеологизмдердің басқа да ... ... ... ... болып
табылады. Сөйтіп фразеологизмдер басқа тіл бірліктерінен төрт түрлі белгі-
қасиеттерімен ерекшеленеді: құрылым тұрақтылығы, мағына ... ... ... ... ... ... ... фразеологиясына қызығушылық қытайлық зерттеушілер
арасында да, ... ... ... әрқашан жоғары ... бұл ең ... ... ... ... ... ... сан алуан құбылыстарын, тарихи, мәдени оқиғаларды,
адамдардың ... ... ... ... ... ... ... айтылғандай фразеологизм – бұл
ұлттық мәдениеттің, ... ... ... көрінісі. Жай ғана мақал-
мәтелдерді алып ... ... ... ... ғасырлар бойғы
дүниетанымы, ғасырлар бойы жинақталған ... ... ... түрінде
берілетін, ізгі қасиеттерді уағыздайтын сөз орамдары.
Қытай тілінің фразеологизмдері – тарихтан, ғасырлар бойы ... ... ... ұлы ... мен ұлы жеңістерден көркем
ақпарат береді. Сонымен қатар ... бұл ... ... ой ... ... қолдана білу Қытай қоғамында әрқашан ... және өте ... ... ... ... ... тілінінің фразеологиялық қоры өзіндік құрылымдық- семантикалық
және функционалдық-стилистикалық ... ... ... ... ... ... уақыт бойы қытай фразеологиясында қалыптасқан дәстүр бойынша
фразеологиялық бірліктердің барлық түрлерін ортақ ... ... ... ... ... мен ... қытайтанушылардың
еңбектерінде «чэнъюй» термині көп мағынаға ие болған. Бұл термин тек қана
фразеологизмнің бір тармағы ретінде ... атау үшін ... ... ... ... ... фразеологиялық тіркестердің,
мақал – мәтелдердің, афоризмдердің, кейде тіпті екі буынды сөздердің жалпы
терминдік атауы болған.
Қазір ... ... ... ... 熟 语 ... Атақты қытай лигвисті Ма Гофань фразеологизмдердің бес ... ... ... ... (成 语) – ... ... ( 谚语) – мақал;
сехоуюй (歇 后 语) – астарлы сөздер; гуаньюнъюй (惯 用语) – ... суюй (俗语) – ... ... ... ... ... мақал
мен мәтелді ортақ яньюй ( 谚语) терминімен атайды.
Қытай фразеологизмдерінде ... ... ... ... ... өзіндік құрылымдық-семантикалық, құрылымдық-грамматикалық
ерекшеліктер тән. Бұл ерекшеліктер олардың шығу ... ... ... ... сан алуан болып келеді. Олардың әрқайсысына жеке
тоқтау қажет.
Чэнъюй немесе ... ... ... тіліндегі фразеологиялық
бірліктерге тән барлық негізгі қасиеттерге ие фразеологизм түрі. Ол ... ... даяр ... ... айтылады, мағынасы тұтас,
құрылымы тұрақты, образдылыққа ие. ... ... ... ... ... және өте сирек фразеологиялық бірлік.
Тұрақты тіркестерде қолданылатын басты стилистикалық әдістерді және ... ... ... ... ... ...... жазба
тілінің қағидаларымен құрылуы.
Яньюй қытай тілінде мақал мен мәтелді білдіретін термин. Яньюйлерге
фразеологиялық бірлік ретінде тән ... – даяр ... ... ... ... ... тұрақтылығы, көркемдік. Олардың шығу
көзі ауызекі тіл, көркем әдебиет, аңыз әңгімелер. ... ... ... қарамастан, қазіргі тіл қағидаларымен құрылады. Қытай тіліндегі
мақал-мәтелдердің басты айырмашылығы – семантикалық екі ... яғни ... да, ... мағынасында да қолданылуы.
Сехоуюй немесе астарлы сөздер басқа ... ... ... ... ... ... Фразеологиялық бірліктерге тән
барлық қасиеттерге ие, сонымен қатар айқын ... ... ... ие.
Астарлы сөз толық формасында екі бөліктен құралады. Бірінші ... ... сөз, ... ...... сөздің шешімі. Оның семантикалық
мағынасы ... ... ... түріндегі, екінші бөлігі арқылы
беріледі.
Гуаньюнъюй, дағды сөздер қазіргі ауызекі тіл негізінде ... ... ... Дағды сөздердің тұтас ... оны ... ... ... ... басым көпшілігі үш
компонентті болып табылады. Ұйытқы ... ... ... ... ... және етістікті болып бөлінеді. Біріншілері сөз ... және ... ... ... ал ...... Олардың көпшілігі метафораның бір түрі болып табылады. Дағды
сөздердің мәнерлігін, эмоционалдығын қамтамасыз етуде ... ... троп ... ... ... ... өзектілігі қытай тілінде және басқа да тілдерде жазылған
зерттеу еңбектерін ... ... ... ... ... мен ... әдістерді ашу.
Себебі фразеологизм – бұл лингвистиканың ең қызықты салаларының
бірі. Ал, ... ... ... ... ... ең ... тылсым
сырға толы лингвистика бөлігінің бірі. Себебі ... тек ... ... ... ... ... ... қатар ұлт өмірі,
ұлттық сана-сезімнің ... ... ... ... ... бір ... ... да Қытай мәдениетіне жақындаймыз.
Жұмыстың мақсаты фразеологизмдердің тіл біліміндегі алатын рөлінің
маңыздылығын ашу, оларды қазіргі тіл ... сай ... ... ... ... ... ... қолданылатын стилистикалық әдістерді ашу.
Жұмыстың міндеті қытай тіліндегі ... ... ... тән лексикалық, грамматикалық ерекшеліктер мен стилистикалық
әдістерді зерттеу.
Бұл жұмыс барысында алға қойған мақсатымызға жету үшін ең ... ... ... ... ... ... ... салыстыра отырып топтастырдық. Одан соң ... ... тағы да ... ... ашу ... шығу ... қолданылу аясын зерттедік. Сонымен қатар
жұмыс барысында көптеген қытай фразеологизмдерінің қазақша ... ... ... әдебиеттер қолданылды. Олардың негізгілері:
И.В.Войцеховичтің «Практическая фразеология современного ... ... ... ... недоговорки-иносказания» еңбегі,
Ә.Болғанбаев, Ғ.Қалиевтің «Қазіргі қазақ ... ... ... ... ... ... ұлттық-мәдени
аспектілері» еңбектері. Сонымен қатар көптеген сөздіктер қолданылды:
«Китайско-русский словарь» және И.Р.Кожевников «Словарь ... ... ... ... ... ... ... Р.Е.Жайсакова «Қазақша орысша фразеологиялық сөздік»,
Қ.Бекетаев ... ... ... ... ... ... ... және т.б. дерек көздері мен ... ... ... ... ... екі тараудан, қорытынды ... ... ... ... ... ... ... тілінің
фразеологизмдері және олардың шығу тарихы, құрылымдық-семантикалық,
құрылымдық-грамматикалық ерекшеліктері ... ... ... ... фразеологизмдерде қолданылатын стилистикалық әдістер талданады.
Екінші тарау өз ішінде төрт бөлімге бөлінген, олар: тұрақты ... ... ... ... ... әдістер; астарлы сөздерде қолданылатын стилистикалық әдістер;
дағды сөздерде қолданылатын стилистикалық әдістер.
I тарау Қытай тіліндегі фразеологизмдер және оның ... ... және оның шығу ... ... әлемнің ең көне тілі ретінде өте үлкен ... ... ... фразеологизмдер ерте заманда пайда болып қазіргі уақытқа
дейін жеткен.
Фразеологизм ... ... ... орам) – бұл
сөйлемде қалыптасқан түрінде ... ... ... ... мазмұны, пәні, мәселесі бар дербес лингвистикалық ... ... ең ... оның ... мен ... анықтап алу
керек. Бұл ең ... және ең қиын ... ... ... қытай
фразеологизмдері генетикалық, құрылымдық, семантикалық, функционалдық әр
қилылығымен сипатталады. Қытай тілінің ... ... ...... ... – стилистикалық ерекшеліктер мен
қасиеттер ұштасады.
Қытай тілінің фразеологиялық қорын және сол қордағы фразеологизмдердің
сан алуандығы мен ... ... ... үшін ... ... фразеологизмдердің әрқайсысына жеке тоқтау керек. Олар: тұрақты
тіркестер, чэнъюй; мақал-мәтелдер, ... ... ... ... ... ... ... уақыт бойы қытай фразеологиясындағы қалыптасқан дәстүр бойынша
фразеологиялық бірліктердің барлық түрлерін ... ... ... ... ... ... мен шетелдік қытайтанушылардың еңбектерінде
«чэнъюй» термині ... ... ие ... Бұл ... тек ... бір ... ретінде тұрақты тіркестерді атау үшін
қолданылмаған сонымен қатар, әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... екі буынды
сөздердің ( 矛 盾) жалпы терминдік атауы болған.
Қытай лингвисттері талай уақыттан ... ... ... ... ... ... фразеологиялық
терминдерді жүйелеудің маңыздылығын атап өткен. 1950 ж. бері қытай тілінің
фразеологиялық бірліктерін жіктеуге бет алыс ... және ... ... ... ... ... ... тілде фразеологизмдерді топтастыруда әртүрлі пікірлер қалыптасқан.
Мысалы, қазақ тіл ... ... ... екі ... ... ... ... екіншісі – В.В.Виноградов
пен Н.М.Шанскийдің үлгісі бойынша жасалған топтастыру.
І.Кеңесбаев фразеологизмдердің мағыналық ... мен ... ... ... екі топқа, бөледі: фразеологиялық түйдек және
фразеологиялық тіркес, бұлардың алғашқысы ... ... ... ... ... ... бастап В.В.Виноградов пен Н.М.Шанскийдің үлгісі бойынша,
яғни фразеологизмдердің біртұтас мағынасы мен құрастырушы сыңарларының
мағыналарының арақатынасы ... ... ... ... ... бөлу ... ... Олар: фразеологиялық тұтастық,
фразеологиялық бірлік, фразеологиялық тіркес, фразеологиялық ... ... ...... ... ... ... фразеологизмдердің төрт–бес тармағын бөліп көрсетуге
болады. Фразеологизмдер құрылымдық–семантикалық ... ... шығу тегі мен ... ... ... ... Ма Гофань фразеологиялық бірліктердің бес негізгі ... ... ... ... (成 语) – идиома, яньюй ( 谚语) – ... ... 后 语) – ... ... гуагьюнъюй (惯 用语) – фразеологиялық ... (俗语) – ... Ма ... ... ... ... мақал-
мәтелдерді білдірген. Ал 俗 语термині мақал-мәтелдер, астарлы сөздер,
тұрақты ... ... ... ... тіл ... ... болған
фразеологизмдердің терминдік атауы болған.
Студенттер мен талапкерлерге ... оқу ... ... ... ... ең ... ... Ма Гофань классификациясы
қолданылады, бірақ «яньюй» термині түсінігіне мақал да, ... де ... (成 语) ... ... ...... стилистикалық әдістермен сипатталатын бірқатар типологиялық
ерекшеліктер мен қасиеттерге ие көрініс. Толығырақ айтсақ: ...... ... ... ... ... тілінің қағидалары бойынша
құралған, мәнерлілік қасиеті бар жалпы ауыспалы мағынаға ие, ... ... ... ... ... шығу ... ... Чэнъюйлердің көпшілігінің шыққан
тегінің қайнар көзі қытай классикалық әдебиеті. ... ... ... ... шежірелер, көркем әдебиет жатады. Қытай
зерттеушілері чэньюйлердің шығу көзіне ... және ... ... ... ... жатқызады. Осылайша, мысалы: 图 穷 匕 见
tu qiong bi xian «карта ... ... ... ... тұрақты тіркесі
Чжанго дәуірінің (453-221ж. б.д.д.) жазба ескерткішіне жатады. Сыма Цяннің
«Соғысушы патшалықтар жоспары» (战 国 策) және ... ... ... еңбегінен алынған.
«Соғысушы патшалықтар жоспары» еңбегінде атақты дипломат Цзин Кэ Янь
бектігінің билеушісінің әмірімен ... 227 жылы көп ... ... ... императоры болған Цинь бектігінің билеушісі Цинь Шихуанға қастандық
жасайды.
Дипломатия Қытайда ... ... ... ... ... болғаны
белгілі. Сол кезде жергілікті билеушілердің сарайларында биньке ... ... ... атқарған. Олардың қызметтік міндеттеріне
дипломатиялық қызмет те ... Атап ... ... ... сапар
жасау, олардың басшыларымен ... ... ... ... ... ... келіссөздер жүргізу.
Цзин Кэ елші ретінде шекара мәселесі ... ... ... ... өзімен карта алып Цинь бектігінің билеушісіне барады. Картаға ... ... Цинь ... билеушісі картаны ашып, қанжарды көріп қалады.
Цзин Кэ оны қанжармен ... ... ... бұл ... сәтсіз аяқталып,
ол өзі дарға асылып өлтіріледі.
Кейін Сыма Цянь «Тарихи жазбаларда» «奏 王 发 ... 穷 而 匕» ... ... ... ... ... қанжарды көрді» - деген сөз орамын
жазып кеткен. Кейін осы сөз орамы төрт сөзге дейін ... ... ... ... ... ауыспалы мағынасы – «құпия жоспар ... ... ... жасырын нәрсе ашылып қалды».
Көптеген қалыптасқан сөздер негізінде философиялық өсиет ... ... 拔 苗 助 长 ba miao zhu zhang ... ... ... тарту».
Сун бектігінде бір адам өмір сүрген екен. Оның мінезінің ... – ол өте ... адам ... Ол өз ... ... ... күні-түні соны бақылаумен болады. Бірақ ... өте ... ... бір күні ол бір әдіс ойлап табады, барлық өскіндерді
жоғары тарта ... Оған ... ... өсіп қалған сияқты болып
көрінеді. Ол үйіне келіп жаңа әдісі туралы баласына айтады. Баласы әкесінің
айтқанын ести ... ... ... ... барлық өскіндер солып қалыпты.
Бұл чэнъюйде «拔 苗 助 长 ba miao zhu zhang» ... ... мәні ... ... деп тыртық қылу; жөнсіз тырысу».
Қытай классикалық әдебиеті, әуелде ... ... ... ... ... ( 诗 经) чэнъюйлердің қалыптасуының аса ... ... ... «巧 訁如 簧 qiao yan ru huang ... ... ... жүйрік; сөздің
майын тамызады» және 明 哲 保 身 ming zhe bao shen ... ... ... ... Бұл ... ... барлығы «Шицзиннің»
өлең жолдарынан алынған.
Кун Цзының «Сы шу» 四 书 еңбегіне кірген Мэнцзының әйгілі ... ... ... ... бар: «生 亦 所 欲 也; 义,亦 我 所 欲 ... 不 可 得 ... – бұл ... ... ... ... менің қалауым. Екеуіне
бір уақытта қол жеткізу ... ... олай ... мен ... бас тартып
парызды таңдаймын». Мэнцзының осы сөзінен «舍 生 取 义» she sheng qu ... ... ... ... ... ... үшін өмірін
құрбан ету; идея үшін өмірін қию».
Көптеген чэнъюйлер бұл әдеби шығармаларда сақталаған немесе ... ... ... ... ... ауызекі тіл үлгілері.
Мысалы: «井 水 不 犯 河 水» jing shui bu fan he shui ... суы өзен ... ... ... – бұл тұрақты тіркес «Қызыл
сарайдағы түс» еңбегінен алынған. ... ...... ... ... ешкімнің жолын қимайды; ешкім ешкімнің ала жібін аттамайды»
дегенді білдіреді. «Өзен ... ... ... «指 手 画 脚» ... hua jiao ... ... ... аяғымен суретеу») тұрақты
тіркесі халық арасында кең тараған. Қызу ымдау, ... ...... ... жағдайларда чэнъюйлердің қалыптасуының қайнар көзі мақалдар да
бола ... ... 本 性 难 移 ben xing nan yi « өз ... өзгерту
қиын». Бұл чэнъюй 江 山 易 改,本 性 难 移 jiang shan yi gai, ben xing ... ... ... мінез сүйекпен түзеледі» мақалының қысқартылған
түрі.
Жоғарыда айтылғандай Қытай зерттеушілері арасында халықтық сөздерді
классификациялау ... ... ... ... ... жоқ. ... ... сөздердің барлық түрлерін білдіретін ... ... ... ... ... ... ортақ 俗 语 «суюй»
терминімен белгілейді (сөзбе-сөз: қарапайым сөз, ... сөз). ... ... Вэнь ... ... ... ... сөздердің мына
түрлерін жатқызады: мақалдар – пайымдау түрінде болатын, тәрбиелік мәні
бар, тілдің мәнерлік ... ... ... ... ... сөздер
- қалыптасқан фразеологиялық тіркес, тілдің көркемдік құралдарына ... ... – екі ... ... ... ... тілдің көркемдік-
мәнерлеу құралы.
Кейбір жағдайда «суюй» терминін тек мәтелдерді белгілеу ... ... бұл ... ... ... ... ... мәселе
туындайды. Бұл мақал мен мәтелді бір-бірінен ажырату белгілері.
Тіл білімінде бүгінгі күнге дейін, мақал-мәтел ... ... ... жоқ. ... мен ... ... өте ... Кең мағынада мақал-мәтелдер және оларға жақын ... ... ... жүр ... мен ... ара жігін ашу үшін олардың әрқайсысына жеке тоқтау
қажет. Себебі мақал мен мәтел ... ... ... де, ... ... ... ... емес.
Мақал дегеніміз – халықтың ғасырлар бойғы дүниетанымы, ... ... ... ... ... өсиет сияқты, ізгі қасиеттерді
уағыздайтын, құрылымы жағынан әрі көркем, әрі ырғақты нақыл сөз. ... ... ... ... ... ... берілген анықтаманы беруге болады. Мәтел де халық
даналығынан туған, мағынасы уағыз, өсиетке негізделген, құрылымы көркем,
ырғақты, әрі ықшам сөз ... ... ... ... нақ ... ... ... көп жағдайда бір-бірінен бөлмей бірге қарастырады. Дәл осы
жағдай қытай тіліндегі мақал-мәтелдерге де тән. Сол ... ... ... ... бұл ... ортақ 谚 语 яньюй термині ... ... ... терминін кең және шектелген мағынасында
қолдануды ұсынады.
Кең мағынадағы ... ... ... ... тараған, қарапайым
ауызекі тілдегі, құрылымының ... және ... ... ... барлық түрлері жатады. Осы ... ... ... ... ... ... ... түсінігіне тек мақал-мәтел кіреді. Мақал-мәтел
құрылымдық жағынан және мағынасы жағынан ерекшеленеді. Сонымен ... ... бұл ... жағынан, өйткені мақалдарға өсиеттік,
дидактикалық қасиет тән.
Қытай тіліндегі ... ... мың жыл ... бар. ... бір-бірімен тіл арқылы араласуды үйренгенде ... бола ... ... ... олар ... бетіне түскен. «Ицзин», ... ... ... ... ... мұраларда халықтық сөздер туралы
айтып кеткен. Сун дәуірінде алғашқы мақалдар жинағы пайда болады, ... ... ең ... ... сөздігі – бұл Цин дәуірінде ... ... ... өлеңдер мен сөздер» сөздігі болып
есептелінеді. Бұл сөздікке ежелгі ... ... Мин ... ... ... ... халықтық сөздер кірген.
Мақал-мәтелдің пайда болуын айта отырып, олардың шығу ... ... ... ... ... ... ... болған білімдерін
жатқызбауға болмайды.
Көп жағдайда ... ... ... ... ... ... ... сөздер мақал болу үшін, олардың әдеби ... ... ... арасында халықтық сөздер ретінде ... ... ... шығармалардағы мақал-мәтелдер де ауызекі тілден ... және ... ... ... ... қайнар көзі ұмытылып кеткен
әдеби шығармалар болуы мүмкін.
Мысалы: 入 境 问 禁,入 国 问 俗 ru jing wen jin, ru guo wen ... ... ... туралы сұра, мемлекетке кіргенде, дәстүрлер
туралы сұра»
Бұл мақалдың шығу көзі – ... ... (礼 ... 有 天 ... 有 苏 杭 shang you ... xia you su hang «Көкте
жұмақ, жерде Сучжоу мен Ханчжоу» бұл мақал ... ... ... ... қанатты сөздер көбіне мақал-мәтелдермен ... ... ... олар да ... ... ... ... қысқа әрі нұсқа және өсиеттік, дидактикалық мәні болуы
мүмкін.
Мысалы: Әйгілі Ду ... өлең ... 门 酒 肉 ... 有 冻 死 骨 zhu men jiu rou chou, lu you dongsi ... үйдің қақпасында ет пен шараптың иісі, ал ... үсіп ... ... ... «аш бала тоқ ... ... сөзімен
салыстыруға болады.
Әйгілі ойшыл Кун Цзының «Луньюй» еңбегінен алынған келесідей мақал
бар: 三 人 必 有 我 师 san ren you wo shi ... ... ... бар» ... ... бара ... үш адамның ішінде, менің
ұстазым бола ... ... ... ... ... өсиет әңгімелер құрамына кірген.
Осы жағынан олар чэнъюйлерге ұқсайды, себебі көптеген чэнъюйлердің ... ... ... мен аңыздар. Сонымен қатар өсиет әңгімелерден алынған
мақалдардың өзі көп жағдайда чэньюйлердің пайда болу ... ... ... ... басқа тілдегі мақал-мәтелдер сияқты,
халық даналығының және оның өмірлік тәжірбиесінің көрінісі болып табылады.
Мақал-мәтелдер ... ... ... ... ... ашады. Мақал-
мәтелдерде сол мақал-мәтелдерді қалыптастырған халықтың ... ... ... ... Олар әртүрлі жағдайлар мен ... ... ... Мысалы: тарихи жағдайлар, ежелгі
тұрмыс салты, діни ... ... ... ... ... деген көзқарасы.
Мысалы:
大 意 失 荆 州 dayi shi jingshou «ұқыпсыздықтың салдарынан үлкен шығынға
ұшырау», ... ... ... ... ... жоғалту»).
远 亲 不 如 近 邻 yuan qin bu ru jin lin ... ... ... ... 菊 春 桃,物 各 有 时 qiu ju chun tao, wu ge you shi «әр ... ... ... (сөзбе-сөз: күзде хризантема, көктемде шабдалы –
әрқайсысына өз ... 受 磨 练 不 成 佛 bu shou molian bu cheng fo ... ... ... (сөзбе-сөз: «сыннан өтпей, Будда болмайсын.)
专 把 別 人 棺 材 抬 在 自家 家 里 哭 zhuan ba bieren guancai taizai ... ku ... ... ... сау ... ... тілеу»,
(сөзбе-сөз: «Өз үйіне бөтен табытты қойып, жылау»).
Қытай тіліндегі мақалдардың ... ... деп ... ... орын ... Бұл ... қарапайым халықтың тұрмысының қыр-сырын
ашатын ... ... 是 百 行 本 nong shi bai hang ben ... ... – бар нәрсенің
негізі», (сөзбе-сөз: «шаруаның еңбегі – жүз мамандыққа негіз).
人 不 欺 地 ... 不 欺 肚 皮 ren bu qi dipi,di bu qi dupi ... ... жер ... ренжітпейді».
白 米 细 面,土 中 提 炼 baimi ximian, tu zhong tilian ... ... ... ...... пен ... дамуының бейнелі көрінісі болғандықтан, кейбір мақал
– мәтелдердің мазмұны жағымсыз сипатта болуы мүмкін. Осындай мақалдар көп
жағдайда ... ... ... ... әйел адамның қоғамдағы
орнына қатысты қалыптасқан ескі көзқарастарды білдіреді. Мысалы:
内 要 聪 ... 要 痴 呆 nei yao ... wai yao chidai ... қалта
болу».
各 人 自 扫 门 前 ... 管 他 人 瓦 上 霜 geren zi sao ... ... taren washang shuang «өз ... өзі ... ... басына, тұрымтай
тұсына», (сөзбе-сөз: «әркім өз ... ... ... күреп, көршінің
шатырындағы қарға мән бермейді»).
Мақал-мәтелдер сол мақал-мәтелдерді жасаған халықтың өмірінде ... ... Олар ... ... жасаған істеріне негіз болады. Мақал-
мәтелдер арқылы ... ... ... ... ... жағымсыз
жағдайлардан сақтауға болады. Олардың маңыздылығы осы ... ... ... ... ... ... ... 句 谚 语,十 句 真 shi ju yanyu, shi ju zhen «он ... – он ... 丹 是 百 花 之 ... 语 是 智 慧 的 闪 光 mudan shi bai hua zhi ... shi zhihuide ... пион – гүлдердің ... ... ... ... қытай тілінде мақал-мәтелдермен қатар халықтық сөздердің ерекше
түрі астарлы сөз – 歇 后 语 xie hou yu де кең ... ... ... ... ... сөз» ... білдіреді. Тек қана қытай тіліндегі
лингвистикалық еңбектерде ғана емес сонымен қатар, ... ... ... да бұл ... түсіндірмесі көп талас тудырған.
Өткен ғасырдың 50-60-70 ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі:
Белгілі бір фразеологиялық бірлікті қиып алып тастау нәтижесінде пайда
болған тіркестер. Көбіне төрт сөзді чэнъюй ... ... ... ... жаңа фразеологиялық бірлік тілде түсіп қалған бөлігінің ... ... ... 独 占 鳌du zhan ao «басшы» , 独 占 鳌 头 du ... tou ... ... озық ... ету» ... тіркесін қысқарту
арқылы пайда болған. Осындай астарлы сөздерді кейде ... ... ... атайды. Астарлы сөз – бұл екі бөлімнен тұратын тіркес, бірінші бөлігі
астарлы сөз ... ... ... сол астарлы сөзді әшкерлеу (бұл
фразеологиялық бірліктердің атауы да осыдан алынады). Бұл ... ... да (екі ... ... ... формасында да (тек бірінші
бөлігі) қолданыла ... ... ... ... ... ... мағынасында қолданыла береді, жаңа фразеологиялық бірлікті құру
жүрмейді. ... 瞌 睡 碰 到 枕 头 – 凑 巧 得 很 keshui pengdao ... ... «өте ... өте ... ... «ұйқың келгенде,
жастыққа тап болу – өте орынды»).
Астарлы сөз бұл фразеологизмнің ерекше түрі. Сехоуюй ... ... ... ... ... ... білдіреді [2.8].
И.М.Ошаниннің «Китайско-русский словарь» еңбегінде бұл сөзге келесідей
аудармалар беріледі: «бүкпе сөз, ... сөз, ... ... айтылмаған тіркес
(мысалы, мақалдың немесе мәтелдің жартысы)». Бұл ... ... ... ... ... келмейді.
Бүкпе сөз де, тұспал сөз де даяр күйінде қолданылмайды. Олар сөйлеу
барысында құралады және сол сөйлеу процессінде белгілі ... ... ... ... ... ... ... құралмайды, мақал-мәтелдер сияқты
тұрақты бірлік ретінде қолданылады. Сөздікте ұсынылатын «аяғына дейін
айтылмаған ... ... ... да ... ... Сехоуюй мақал-
мәтелдер сияқты халықтық сөз ... ... ... ... ... және басқа да белгілері бойынша халықтық сөздердің ... ... ... сөз, яғни ... – бұл тек қана ... ... ғана тән ... Фразеологизмдердің бұл түрі ... ... де, ... де ... ... ... ... қытай тіліндегі
зерттеу еңбектерін атасақ, ең ... Ван ... ... ... мақаласына тоқтау керек.
Өз зертеуінде, Ван Си-пэн ең алдымен астарлы сөзді ... ... ... ... ... сөздер өз атауын тандық сехоу жанрындағы
өлеңдерден алатынын көрсетеді. Ол өз мақаласын астралы сөздің ... ... ... ... ... басты айырмашылықты
осылай тұжырымдайды: сехоу өлеңдерінде «тіркесті әдеп ... ... ал ... ...... ... ... күшейтуге
ұмтылады. Сонымен қатар өлеңдерде қысқартылатын бөлік жеке сөз ... ... бір ... ал ... ... ... бөлік көбіне екі
не одан да көп сөзден құралатын тіркес түрінде болады. ... ... ... ... Ван ... ... шығу көзінен тапқан.
Астарлы сөз халық шығармашылығының ... ал өлең – бұл жеке ... ... оның авторы әрқашан белгілі [2.15].
Ван Си-пэн мақаласының ... ... ... сөздің мақалдар мен
жұмбақтардан айырмашылығын анықтауға арналған. Астарлы сөздің мақалдардан
айырмашылығын ол төрт ... ... ... тән қасиеттер мыналар: тура мағынаға ие сөйлем түрінде
болуы; бірінші бөлігі екіншісінен үтір ... ... ... ... сол
тіркестің құрамы бойынша анықталады; ырғақ тән болады.
Астарлы сөздерге тән қасиеттер: бейнелеу түріндегі тіркес; бірінші
бөлігі ... ... ... ... ... мағына, тіркестің екінші
бөлігі бойынша ғана құралады; бөліктер арасында ырғақ болмайды.
Ван Си-пэн сонымен қатар астарлы сөз бен ... ... ... пен ... сөздер арасында көп ұқсастықтар бар екенін
көрсеткен. Жұмбақтар сияқты астарлы сөздер де функционалдық ... ... ... ... біріншісі(астарлы сөз) - жұмбақпен ұқсас, екінші
бөлік(шешім) – ... ... ... Бірақ Ван Си-пэннің байқағаны бұл
тіркестер, тек құрылымы бойынша және функционалдық ... ... ... әртүрлі. Ол жұмбақтың мақсаты оның шешімімен анықталады
деп жазған. ... ... ... және оның мәні ... ойын ... ... сол жұмбақ айтылған адамнан талап етілетін басты ақпарат.
Ал астарлы сөзде екінші бөлік, яғни астарлы сөздің шешімі – бұл ... ... ... ... тілінде фразеологиялық бірліктердің тағы бір түрі ... ... тіл ... ... ... сөздер «гуаньюнъюй(惯
用语)» кең тараған. Бұл фразеологиялық бірліктер тұтас ауыспалы мағынадағы,
эмоционалды-мәнерлік сипаты бар ... сөз ... ... болады. Дағды
сөздер тілде кеңінен қолданылады және қолданысы жағынан ... ғана жол ... ... ... Қытайда дағды сөздер бойынша
бірде-бір арнайы зерттеу болған жоқ. Сонымен қатар «惯 用语» деген ... ... жоқ. Бұл ... тек 60 жылдарда пайда болды. ... ... ... ... ... ... ... бір
жеке түрі ретінде қарастырмаған.
Көптеген Қытай зерттеушілерінің ойынша гуаньюнъюй категориясына ең
алдымен үш буынды етістікті-объектілі, семантикалық ... қос ... ... да, ... ... да ... тіркестер
жатады. Дағды сөздердің категориялық ерекшеліктері көп талас тудырады. Вэнь
Дуаньчжэннің ... ... ... ... ... ... бірқатар қасиеттермен ерекшеленетін фразеологизмдердің өзіндік
бір түрі. Грамматикалық ... ... ... ... екі ... ... ... білдірмейтін, сөз тіркес құрылымды және бір
аяқталған пайымдауды білдіретін ... ... ... сөздердің екі
түрінің құрылымдық ... ... ... ... Бұл ... ... ... жоқ, тілдің көркемдік
құралы ретінде адамдарға, ... ... тән ... сөздердің шығуының негізгі көзі – ауызекі тіл. Бірақ олардың
көпшілігі сонау ежелгі заманнан бастау алады. Олар ... ... ... ... мұраларда айтылған. Дағды сөздердің тарихы туралы айта отырып,
біз олардың пайда ... ... нақ атай ... тек ... ... түскен кездерін атап өте аламыз.
Дағды сөздердің шығу ... ... ... ең қызық
мәселелерінің бірі. Қытай зерттеушілері мен шетелдік тіл мамандары бір
ауыздан ... ... ... шығу көзі ... тіл ... ... ... көзіне аңыз әңгімелер, әдеби шығармалар, поэзия, қанатты сөздер,
диалектілер және ... ... ... жатқызылады. Дағды сөздердің
құрылуының тағы бір көзіне ... ... ... жатады,
әдетте халықтық сөздер – мақал-мәтелдер, астарлы сөздер.
Қарапайым халықтың өмірі, олардың бақылаулары мен тәжірбиесі ... ... сөз ... ... Бұл сөз ... тек қана бір ... ... сонымен қатар қоғамдағы әртүрлі құбылыстарды,
қалыптасқан дәстүрлерді ... ... өте келе ... кезінде
қолданылатын, қалыптасқан, тұрақты тіркестерге айналған, ... ие ... ... болған. Мысалы:
吃 现 成 饭 chi xian cheng fan ... ... ... өмір ... ... ... (сөзбе-сөз: «дайын тамақты ішу»).
拉 老 婆 舌 头 la laopo shetou ... ... ... ... (сөзбе-сөз:
«кемпірді тілінен тарту»).
下 软 蛋 xia ruandan ... ... ... ... ... ... келе ... әртүрлі аңыздар, дәстүрлер мен
әдеп-ғұрыптар фразеологизмдердің құрылуының сарқылмас көзі болып табылады.
Төменде келтірілген гуаньюнъюйдің шығуының үш түрлі ... ... 竹 杠 qiao zhu gang ... ... ақша ... ... бақанды қағу»).
1) Жиырмасыншы ғасырда Цин ... ... ... ... ... ... ... апиын тасыған. Линь Цзесюй шенеунік үкіметке
апиынға тиым салу ... ... ... ... ... үкіметтік
кемелер, портқа кірген ... ... ... Бір жолы ... ... ... кемесін ұстайды. Бұл кемені тексерген
шенеунік шылым тартады ... Ол ... ... ... үшін ... ... қағады. Бұл кеменің иесін қатты қорқытады. Жанағы ... ... ... ... ... екен, кеме иесі шенеунік оның қулығын біліп қойды
деп ойлайды. Ол ешкімге байқатпай ... ақша ... ... ... ... ... ... Сычуан провинциясының таулы аймақтарының бай адамдары ғибадатханаларға
барғанда, ... ... ... ... ... екен. Зембілдерді
таситын адамдар жарты жолға жеткенде, ... ... алу ... ... ... бамбук таяқты қағады екен. Отырған адамға ақша төлеуден басқа еш
амал болмаған, ... ... ... ары ... ... Цин ... ... кезеңінде қолданыста мыс тиындар жүрген. Кішігірім
сауда үйлерінің иелері түскен ақшаны бамбуктан жасалған арнайы ... ... Сол ... Шанхайдағы бір сауда үйінің иесі өтірікші адам
болған. Оның ... ... ... емес адам кіргенде, ол сол жағдайды
пайдаланып, бағаны ... ... ... Сол ... ... иесі ... ... сатушыларға бағаны көтеріндер деген белгі берген. Сонымен
қатар қазіргі кезде қолданылытын дағды ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық-семантикалық ерекшеліктері
Фразеологизмдердің құрылымдық-семантикалық ерекшелігіне келсек, ... ... шығу ... ... ... ... ... бірқатар ерекшеліктерге ие болады.
Қытай тіліндегі тұрақты тіркестер, яғни чэнъюйлер (成语) фразеологиялық
бірлік ретінде барлық қажетті белгілерге ие. Атап ... олар – ... даяр ... ... ... ... және т.б. ... құрылымы жағынан бір сөзге тең емес. Тіркес немесе сөйлем түрінде
болатын күрделі құрылым. Сонымен қатар сөйлемдегі қызметі бойынша, ... тең ... ... тілде де сөз ретінде, жеке сөйлем мүшесі ретінде
қызмет атқарады.
Чэнъюйлерге тән, оларды еркін сөз тіркестерінен айыратын және ... ең ... ... бірі – ... ... ... сөйлеу барысында құрылмайды, ол дайын ... ... ... ... ... ... ... айтылады.
Чэнъюйлердің ең маңызды қасиеттерінің бірі – мағынасының тұтастығы
болып табылады. Чэнъюй дегеніміз фразеологиялық ... ... ... ... ... тұтастықтың жалпы мағынасы оны құрайтын ... ... Бұл ... ... ... мағынасы,
белгілі бір дәрежеде ғана оны ... ... ... мүмкін.
Чэнъюйлердің жоғары семантикалық ... ... ... ... ... үшін ... ... айтарлықтай әсер
ететін, мағынасындағы образдық құраушының ... тән. ... ... мағынасынан семантикалық тереңдігімен ерекшеленеді,
себебі оның мағыналық құрылымында ... ... орын ... ... ... немесе бағалау сипатын
білдіретін қосымша семантикалық немесе стилистикалық реңк пен ... ... ... ... ... ... ... құрастырушы негізі болып табылады.
Екіншіден чэнъюйлердің мағынасын уәждемлеу ашық және тұйық болуы
мүмкін. Төмендегідей фразеологизмдердің ... ... қиын ...... 名 «өз артынан жақсы ат қалдыру», 天 涯 海 角 «ит өлген жер; ит ... ... ... ұшы, ... бұрышы»), 大 海 捞 针 «түнде
қарсақ ізін іздегендей», (сөзбе-сөз: «теңізден ине аулау»). ... ... ... ... оңай талданады. Бұл мағынасының уәждемелеуі
ашық чэнъюйлер.
Мағынасының уәждемелеуі тұйық чэнъюйлердің мағынасын олардың ... біле ... ... ... ... қана ... болады.
Мысалы: 青 出 于 篮 ... ... ... ... ... ... (сөзбе-сөз: «көк көгілдірден туады»). Бұл чэнъюй ... ... ... ... ... ... ... пайда
болған: «青, 取 之 于 篮, 而 青于 篮» ... ... ... ... ... ... ... бұл өсімдіктерден алынатын көк түсті бояғыш зат және ол өсімдікке
қарағанда түсі ... ... 梅 止 渴 ... ... сену; құрғақ қиял», (сөзбе-сөз: «қара
өрікті аңсап шөлін қандыру») бұл ... ... бір ... ... ... Цао Цао бір ... ... басқарып жорыққа аттанады. Жолда әскер
шөлден қатты қиналады. Бірақ Цао Цао амалын табады – ол ... ... өрік ... ... бар, ... ... шөлімізді қара өріктің жемісімен
қандыра аламыз дейді. Әскерлер осыны естігенде шөлдегендері біраз болса да
басылғандай болады.
入 木 三 分 ... ... ... ... ... түйінін
айту», (сөзбе-сөз: «ағашқа үш фэнге сіңу») . Бұл ... ... ... ... өмір ... ... мен ... қазіргі күнге
дейін үлкен құрметке ие болатын атақты каллиграф Ван Сичжи, бір күні ... ... ... ... бұл ... ... ... тушь ағашқа үш фэн тереңдікке сіңгенін байқаған (бір фэн 0,33 см.
тең). Әйгілі каллиграфтың қылқаламының күші осындай ... бұл ... тек ... ... ... баға беру
үшін ғана қолданылған, кейін едәуір абстрактылы ауыспалы-бейнелі мағынаға
ие болады.
瓜 田 李 下 gua tian li xia ... ... ... күдіктенуге
болады», (сөзбе-сөз: «асқабақ өсетін алқаптан өту, қара өрік ... ... . Бұл ... шығу көзі Хань ... ... ... халық өлеңдері («юэфу»). Парасатты ер ... ... ... ... алқабынан өткенде аяқ киімін түзеу үшін еңкеймеу ... ... өрік ... ... ... ... ... бас киімін түзетпеу
керек. Олай болмаған жағдайда басқалар ол ... ... ... бөтен
ағаштан қара өрік ұрлаған екен деп ойлауы мүмкін.
Тан дәуірінің ақыны Ли Шанъиннің өлең жолы 心 有 灵 犀 一 点 通 xin ... xi yi dian tong ... ... ... ...... xin you ling xi чэнъюйінің пайда болуына негіз болды. ... ... ... ... ... Аңыз ... оның мүйізінде ақ жолақ
болған, өте сезімтал, бұл жолақ мүйіздің ... тура ... ... ... Осы ... чэнъюйдің беретін мағыналары шығады. Олар: ғашықтардың
ойы бір жерден шығады; бір ... ... ... ... ... бірқатар жағдайларда көп
мағыналықпен күрделенеді. Фразеологияда полисемия лексикологияға қарағанда
сирек ... ... ... ... бір ... болып
келеді. Н.М.Шанскидің ойынша, «фразеологиялық жүйеде бір мағыналықтың басым
болуы фразеологизмдерге тән ... ... ... ... ауыспалы мағынаның пайда болуына оны құрайтын
белгілі мағынасы бар сөздер ... ... ... ... семантикалық сипаты күшті болған сайын, оның көп мағыналы
болуға мүмкіндігі төмендейді» [10.15].
Семантикалық тұтастылық пен ... ... ... ... ... етіледі. Ауыспалы-бейнелі мағынаның
қолданылуымен қатар, көнерген сөздерді қолдану өз септігін тигізеді.
Архаизм – бұл ... ... ... ... ... көне ... Архаизмдердің қазіргі тілде синонимдері болады.
Көне лексиканы қолдану бұл – вэньянь ... ... ... ... чэнъюйлерді құрайтын сөздер қазіргі тілде жеке сөз
қасиеттерін жоғалтқан, сөз ... ... ... ... және ... құрамында ғана жеке сөз ретінде қолданылады. Мысалы: 精 益
求 精 jing yi qiu jing ... өзін ... ... ... ... Бұл фразеологизмдегі төрт компоненттердің үшеуі тек ... ғана ... (求 ... жеке сөз ... ... 官鬻 爵 mai guan yu jue ... мен ... ...... сөзі ... ... сөз және қазіргі тілде
тіпті қолданысқа түспейді деп айтуға болады.
Чэнъюйдің ... ... ... ... ... ... ... сақтауы мүмкін. Мысалы: 感 激 涕 零 gan
ji ti ling «шын жүректен алғыс ... шын ... риза ... ... айтылады) - фразеологизмінде涕 сөзі «жас» мағынасында; 含 辛 ... han xin ru ku ... пен ... қиналу; өлшемсіз ауыртпалықтар» 茹
сөзі «жеу» мағынасында қолданылады.
Кейде чэнъюйлерде жеке иероглифтердің ескірген оқу ... ... 否 极 泰 来 pi ji tai lai ... ... жасы ... ... ... жетіп, жақсылық келеді») чэнъюйінде否 сөзі fou
емес pi деп оқылады. 图 穷 匕 见 tu qiong bi xian «бар сыры ... ... ... ... ашылды, қанжар табылды) тұрақты ... jian емес xian деп ... ... ... – қолданысқа түспейтін, көнерген заттар
мен құбылыстарды атау үшін қолданылатын сөздер жиі ... ... ... ... атауы, киім, еңбек құралдары, қару,
қызмет пен әртүрлі титулдар атаулары.
Мысалы: 屦 及 剑及 ju ji jian ji ... ... ... табанды әрі
тез». Бұл чэнъюйде қолданылған屦 сөзі, ... аяқ киім ... атау ... 牛 鼎 烹 鸡niu ding peng ji ... білмеу; алтын басын қор
қылу» ... ... етін ... үлкен қазанға тауық етін асу»)
чэнъюйіндегі鼎 ding сөзі қазір ... ... ыдыс ... – фразеологиялық бірліктің ең басты қасиеттерінің ... ... ... екі ... ... ...... узуалды.
Біріншісі фразеологиялық бірлікті құрылымдық шектеулер тұрғысынан
сипаттайды, ал екіншісі қытай тілін ана тілі ... ... ... ... ... ... жиі ... немесе тілдік тәжірбиеде сақталып қалған.
Тұрақтылықтың себебін лингвистикалық тұрғыдан фразеологиялық бірліктің
сөздермен және еркін тіркестермен ... ... ... болады. Бұл күрделі форма әдетте фразеологизмдерде троп,
стилистикалық фигуралар мен ... ... ... ... ... мен ... қанықтылығы нәтижесінде пайда болады.
Сонымен қатар фразеологиялық бірліктердің ... ... ... ... да айтарлықтай роль атқарады. Оларға
шығу көзінің ... ... ... мәдени-тарихи контекст,
дәстүрлер, әдеп-ғұрыптар жатады.
Фразеологиялық бірлік белгілі тұрақты ... ... ... ... ... байланысты және белгіленген тұрақты ретпен
орналасады. Компоненттердің ... ... ... ... ... минималды модификация қытай тілін ана ... ... ... бір жаңашылдық ретінде қабылданылады.
В.В.Виноградовтың теориясы бойынша чэнъюйлердің ... ... ... фразеологиялық бірлестікке жатқызуға болады.
Бұл біріншіден олардың шығу тегімен және ежелгі жазба тілдің қағидаларымен
құрылуымен байланысты ... ... ... әрі бейнелі әдісі ретінде, өзіндік ... ... төрт ... бұл ... және ... жүзеге асыруға ең қолайлы үлгісі. Ежелгі әдеби ... ... ... әсер ететін маңызды фактор.
Көптеген фразеологизмдер үшін құрылымының өзгермеушілігі тән, яғни
фразеологизмнің компоненттері арасына жаңа сөз ... ... ... ... ... ... ... құрылымының өзгерушілігінің
белгілі бір дәрежесі туралы айту дұрысырақ болар.
Чэнъюй жоғары тұрақтылық пен ... ... ие ... ... ... түсе ... Бұл мағынасы мен семантикалық
тұтастық дәрежесі тұрғысынан тең, ... ... ... ... 马 看 ... zou ma kan (guan) hua «атпен шауып бара ... ... ... - «атүсті қарау» ; 超 凡 越(入)圣 chao fan yue
(ru) sheng «қарапайым адамнан ... ... ... ... болу ... » – ... ... жету»; 两 虎 相 斗(争) liang hu ... (zheng) «екі ... ... шайқасып (күресу) жатыр» - «екі
батырдың күресі» ; 去(离) 趧 万 里 qu (li) ti wan li ... 10 ... кету ... - ... ... ... тіпті бірнеше компоненттері өзгертіледі, мысалы:
卖 剑(刀) 买 牛 (犊 mai jian (dao) mai niu (du) ... ... өгіз ... ... ... адам ... істерін тастап, жақсы
істермен айналыса ... ... ... әртүрлі нұсқалары
фразеологизмдердің ... ... ... ... ... ... компоненттердің реті өзгертілуі мүмкін, бірақ бұл
грамматикалық форманы ... ... 单 枪 匹 马 / 匹马 单枪 ... pi ma/ pi ma dan qiang ... ... ету; тек өз күшімен; ешкімнің
көмегінсіз» (сөзбе-сөз: «бір қару, бір ат»/ «бір ат, бір қару»).
Чэнъюйлердің квантативті, яғни ... ... ... ... ... ... немесе азайту, мүлде мүмкін ... ... ... төрт ... ... ... ... еді.Ад бұл төрт
компонентті үлгі семантикалық тұтастықты сақтаудың және ... ... ... ... дәрежеде фразеологизмдердің барлық түрлеріне тән.
Негізінде, фразеологизм – бұл белгілі бір дәрежеде, образда ... ... ... ... ... бір ... ... Оны құрайтын
компоненттердің тура мағынасына сәйкес келмейтін ауыспалы мағынасы дәл осы
образдық ... ... ... ... ие ... ... құрудың маңызды шарты болып табылады және көптеген ғалымдар оны
фразеологизмнің ең ... ... бірі ... ... ... ... ... қасиеті, бұл оны қарапайымнан
(стилистикалық жағынан бейтарап) ... бұл оған ... ... береді [1.57].
Фразеологизмдер лексикалық бірліктермен салыстырғанда күшті мәнерлікке
ие. Идиомалар – бұл өзіндік микротекст, ... ... ... ... айтушының эмоционалды көңіл-күйін білдіретін қосымша
мағыналар да болады. Осы мағыналардың ... ... ... ... ... ... ... тудыратын жоғарыда аталған факторлардан
басқа бір қатар стилистикалық ерекшеліктер бар.
Қазіргі қытай тіліндегі мақалдар туралы ... ... ... ... ... ауызекі тіл нормаларымен құрылады. Бірақ
көне жазба тіл ... ... ... ... ... ... тілінде, ежелгі жазба тілдің нормаларымен құрылған
мақал-мәтелдердің болуының өзі бір қарағанда мүмкін емес нәрсе сияқты.
Бұл құбылыстың себебін қытай ... даму ... ... керек. Әдеби
тілдің екі түрінің – байхуа және вэньян, ғасырлар бойы ... ... ... Бұл ... ... ... қарамастан,
олар бір-біріне әсер етпей қоймаған. Қазіргі қытай әдеби тілі өз ... ... ... – байхуа және вэньян қағидаларымен біріктірілген. Демек
вэньяннің тілдік құралдарын ... ... ... ... даму ... ... өте қалыпты нәрсе.
Мақал-мәтелдердің құрылымдық-семантикалық ерекшеліктеріне ... ... ... тән ... ... тән. ... дайын
күйінде дыбысталуы, мағынасының тұтастығы, тұрақтылық пен образдылық. Мақал-
мәтелдер құрылымдық жағынан сөйлем формасында ... Олар ... ... ... сөйлеу барысында құрылмайды, дайын тұтас
бірлік күйінде айтылады.
Мақалдың фразеологиялық бірлік ретінде ең ... ... ол бір ... ... астарлы ауыспалы мағынаның болуы. ... ... ... ... орыс ... мақалдардың үш түрін бөліп
көрсетеді:астарлы мағынада қолданылатын, мақалдар; қос ... ... ... мағыналы, астарлы мағыналы; тек тікелей мағынасында қолданылатын
мақалдар [1.85].
Бұл жіктеу қытай ... ... ... да ... ... оның негізінде құрылымдық-семантикалық принцип жатыр.
Мысалы, тек ауыспалы мағынада келесідей мақалдар қолданылады: 狗 嘴 里 ... 出 象 牙 gou zui li ... xiang ya ... «иттің аузынан
пілдің сүйегі өсіп шықпайды»).
牛 不知 角 弯, 马不知 脸 长 niu bu zhi jiao wan, ma bu zhi lian ... ... ... ... сиыр мүйізінің қисық ... ат ... ұзын ... білмейді»).
Көптеген қытай мақалдары қосмағыналы – бір мезгілде тікелей мағынасы
да, ауыспалы мағынасы да болуы мүмкін.
Мысалы: 冰 冻 三 尺, 非 一日 之 寒 bing dong san chi, fei yi ri zhi ... ... ... ... нәрсеге жету үшін уақыт пен жігер
қажет», (сөзбе-сөз: «үш чи қалыңдығы бар мұз бір ... ... 人栽 树, 后 人乘 凉 qianren zai shu, houren cheng liang ... үшін ... ету; ... ағаш егеді, ұрпақтар салқын самалдан
ләззат алады».
捡 了 芝 麻, 丢 了 西 瓜 jianle zhima, diule xigua «көп алма ... ... ... ... ... ... ... қарбызды жоғалтты»).
树 无 根 也 就 无 叶 shu wu gen ye jiu wu ye ... жоқ ... та ... ... мына мақалдар қолданылады:
活 到 老, 学 到 老 huo lao dao, xue dao lao ... ... 志 者 事 竟 成 ... shi jing cheng «қалаған адам өз
қалауына жетеді; қалау бар ... ... те ... 争 中 见 勇 ... 难中 见 朋 友 douzheng zhong jian ... zhjng jian pengyou ... ... ... дос ... .
Қытай тіліндегі мақалдар тұрақтылық қасиетке ие, бөлінбейді.
Мақалдарды – ... ... ... ... ... ... бұл компоненттер өз мағынасын жоғалтпайды. Бірақ бұл ... ... ... күйінде айтылатын тіркесі тұрақты болып табылады.
Мақал-мәтелдердің тұрақтылығы ... ... ... ... ... ... ... халық даналығын көрсетеді.
Өзінің семантикасымен олар тарихтың әртүрлі жақтарын ... ... ... ... ... ... мақал жаңа ауыспалы мағынаны
жеткізеді. Сөздердің ... реті ... ... ... табылады, бұл ретттің бұзылуы мақалдың мәнерлігі мен эмоционалдық
ықпалының әлсіреуіне алып келеді. Көне ... мен көне ... ... ... қолдану мақалдардың тұрақтылығын
дәлелдейді. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... стилистикалық фигуралар мен троптар
қолданумен қамтамасыз ... ... ие ... мақалдарға тән қасиет образдылық пен
мәнерлілік. Мақалдарда өмірдің әртүрлі құбылыстарына ... ... ... ... сол ... құрастырған халықтың әртүрлі
көңіл-күй беріледі.
Қытай мақалдары семантикалық тұтастық пен тұрақтылыққа ие бола отырып,
тілде бірнеше нұсқада болуы ... ... ... мақалдардың образдық
негізі өзгермейді, фразеологиялық бірліктердің теңдігі сақталады. Негізгі
узуалды ... ... ... өзгеруіне байланысты болады.
Мысалы: 两 鸟 在 林, 不 如 – 鸟 在 手 liang niao zai lin, bu ru - ... shou ... екі ... ... бір құс ... және 十 鸟 在 树,
不 如 – 鸟 在手 shi niao zai shu, bu ru – niao zai shou ... бір ... он ... ... - ... ... екі нұсқалары.
Екі мүшелі мақалдарда, мақалдың бөлімдерінің орнын өзгерту жиі
кездеседі, мысалы:
人 面 逐 高 低, 世 情 看 冷 暖 - 世 情 看 冷 ... 面 逐 高 低 ren ... di,shi qing kan leng nuan ... билік барларға жағымпаздану», (сөзбе-
сөз: «адам бірде биік, бірде ... оның ... суық пен ... ... және ... ... ... өзгерісі де болуы мүмкін. Мысалы:纸 不 能 包 风 - 纸 里 包 ... 火 zhi bu neng bao feng- zhi li baobuzhu huo «бар ... ... ... ... ... орай алмайсын – отты ... ... ... ... екі түрде, екі формада тараған – терістеу және
мақұлдау. 经 一事 长 一智 – 不经 ... 长 一智 jing yi shizhang ... bu jing yi shi, bu zhang yi zhi ... ұзақ ...... ... өзін ... – анық-қанығына жетпейсін», (сөзбе-сөз: «сынаудан
өтіп(өтпей), кемеңгерлене түсесін(түспейсін)»).
Жоғарыда келтірілген ... ... ... өзгеріс олардың мағынасына ешқандай ықпал етпейтінін байқауға
болады. Олардың образдық негізі бұзылмайды және ауыспалы – образды ... ... ... бұл ... ... ... қолданылу
нұсқалары емес, бір фразеологиялық бірліктің әртүрлі ... ... ... ... фразеологизмдердің ерекше түрі сехоуюй де ... ... ие. ... сөз, яғни ... ... – бұл екі бөліктен тұратын тіркес. Бұл құрылым астарлы сөзге тән
ресми белгілердің бірі, сөйлегенде бұл ... ... ... ... ал
жазба тілде пунктуациялық амалдар арқылы көрсетіледі ... ... ... ... мен қос нүктелер). Астарлы сөз – бұл әдетте сөйлем
формасындағы аяқталған пікір. Сонымен қатар ... сөз ... ... тек осы категориядағы фразеологиялық бірліктерге тән өзіндік
ерекшеліктері болады. Астарлы сөздің екі ... ... ... ... сөз)- ... ... ... шешімі)» принципі бойынша
құралады.
Мысалы: 老 寿 星 吃 砒 霜 – 活 得 不 耐 烦 了 lao shouxing ... – huode bu naifan ... ... ... ... 壶 里 煮 饺 子 – 肚 里 ... 倒 不 出 来 chahu li zhu jiaozi – du li
you, zui li ... ... ... ... жеткізе алмау; тілімнің ұшында
тұр, бірақ айта ... ... ... айта ... ... тұшпара қайнату – ішінде бар, бірақ шәйнектен құйылмайды».
白 萝 卜 扎 刀 子 – 不 出 血 的 东 西 bai luobo zha daozi – bu chu ... ... ине, ... тас сұрап ала алмайсын; ... ... ... тығу – қаны ақпайтын, нәрсе»).
Жоғарыда келтірілген мысалдардан, астарлы сөздің мағынасы ... ... ... ... ... ... астарлы сөздің өзінің
жеке контекстінде жүзеге асатын екінші бөлігінің мағынасы ауызекі тілде
жүзеге ... ... ... ... ... ... атап өту керек.
Осылайша, 瞌 睡 碰 到 枕 头 – 凑 巧 得 很 keshui pengdao zhentou ... ... ... ... тап болу – өте ... ... контекстінде де, ауызекі тілде де бір ... ... - «өте ... ... ... да: 老 寿 星 吃 砒 霜 – ... 不 耐 烦 了 lao shouxing chi pishuang – huode bu naifan le ... ... екі ... 壶 里 煮 饺 子 – 肚 里 ... 倒 不 出 来
chahu li zhu jiaozi – du li you, zui li ... ... ...... бар, ... ... құйылмайды» және 白 萝 卜 扎 刀 子
– 不 出 血 的 东 西 bai luobo zha daozi – bu chu xiede dongxi ... тығу – қаны ... ... ... ... ... яғни астарлы
сөздің екінші бөлігі өзінің жеке контекстінде ... бар, ... және «қан ... ... сөздерінің еркін мағынасын
білдіреді. Ауызекі тілде басқа ... ...... ... тұр, ... айта ... және «өте сараң; дүниеқор».
Осылайша, астарлы сөздің екінші ... екі ... ... ... ... ... ... контекстіндегі шешімі, әрі ... ... ... ... ... бірлікті, демек астарлы
сөздің негізгі мағыналық бөлігі қызметін атқарады.
Астарлы сөздердің семантикалық құрылымын төмендегідей ... сөз ... ... ... ... ... ... әдетте жай сөйлем немесе етістікті-объектілі тіркес ... . ... 咬 刺 猬 – 没 处 下 嘴 gou yao ciwei – mei chu xia zui «қай ... ... ... ... (бір қиын ... туралы) («сөзбе-
сөз: «ит кірпіні тістейді – тұмсық тығар жер жоқ»).
夫 妻 俩 吵 架 – 没 有 事 fuqi lia chaojiao – meiyou shi ... ... ... ұрыс ...... іс ... ... 了 煤 炭 - 黑 了 心 了 chile meitan - heile xin le ... кек ... қара ... (сөзбе-сөз: «көмір жеді – іші ... 底 下 打 斧 头 - 上 下 为 难 chuang dixia da futou – shang xia ... ... ... болу», («төсектің астында балтамен сермеу – не көтере
алмайсын, не түсіре алмайсын»).
Басқа синтаксистік құрылымдар ... ... ... кездеседі.
Мысалы: салалас құрмалас сөйлем
刮 风 扫 地, 下 雨 泼 街 – 假 积 极 gua feng sao di, xia yu po jie ... jiji ... жел ... ... даланы сыпыру, жауын жауып
тұрғанда, көшені суару – ... ... сөз ... 的 钟 – 不 敲 不 响 miaolide zhong – bu qiao bu xiang ... ... ...... ... ... – күрделі сан
есім.
二 百 五 – 半 封 er bai wu – ban feng ... ... ... сөз: ... елу - жарты қорап») – сан есім мен зат ... ... 子 眼 – 多 出 这 股 气 san ge bizi yan – duo chu zhe gu ... ... деп ... қылу», (сөзбе-сөз: « үш танау – бір ағымға артық
дем алу»).
Астарлы сөздің екінші ... ... және ... - бұл ... ... ... тілде қолданылатын және ... ... ... ... ... ... ... сөзден бөлек орын
алады, астарлы сөзден бұрын пайда болып, оған негіз ... Жиі ... ... және ... ... ... ... чэнъюйлер де
астарлы сөздерге негіз болады.
Мысалы: 大 材 小 用 da cai xiao yong ... ... қор ...... 牛 刀 -大 材 小 用 ge ji yong niudao – da cai xiao yong ... соятын пышақпен тауық сою – үлкенді кішкентай ... үшін ... ... ... ... ... тең ... Бірақ гуаньюнъюйдің
сөйлемдегі қызметіне қарасақ, жеке сөзге сәйкес келеді және ... ... жеке ... ... ретінде, жеке сөз ретінде қызмет атқарады.
Дағды ... ... ... ... ... ... күйінде айтылады, яғни сөйлеу барысында құралмайды. Дағды
сөздің бұл қасиетінің негізгі ...... ... жеке ... жиынтығына сәйкес ... ... ... ... бірі – ... ... ... мағынасының
тұтастығы, оны құраушы ... ... ... ... ... ... құраушы бірліктердің лексикалық мағынасы
әлсіреуінің себебі, олардың өзіндік номинативтік функцияларын жоғалтуы ... ... ... ... ... ... ауыспалы мағына бір лексикалық компонентті өз
мағынасында емес, ортақ фразеологиялық ... ... ... де
пайда болады. Бұл әдетте етістікті-объектілі дағды сөздерде кездеседі.
Дағды сөздердің бұл ... ... ... ... ... ... ... компонентке байланысты жаңа мағынаға ие болады. Мысалы: 闹
意 见 nao yijian «жұлдыздары қарсы; реніш; араз ... ... ... ойлар»).
闹 乱 子 nao luanzi «сау басына сақина тілеу», ... ... 面 子 mai mianzi ... ... ... ... ... мысалдарда 闹 және 卖 етістіктері дағды сөз ... ... ... бір ... іс ... білдірмейді, жалпы іс қимылды
көрсетеді.
Кей жағдайда дағды сөздер ... ... екі ... ... Бұл ... сөздер түпкі еркін тіркестермен қатынасының ... ... ... де, фразеологизм ретінде де қызмет атқара алады.
Осындай ... ... ... ... айналдырғанда, оның компоненттері
өзінің тура мағынасын жоғалтады, бүкіл сөз ... ... ... ие
болады, тұрақты тіркеске айналып сөйлеу барысында қалыптасқан дайын күйінде
айтылады.
Мысалы:
吃 鸭 蛋 chi ya dan «нашар баға алу; ... баға ... ... жұмыртқасын жеу»);
捡 臭 鱼 jian chou yu «көрінген адамдарды қабылдау (жұмысқа, оқуға)»,
(сөзбе-сөз: ... ... ... 根 子 wa gen zi ... ақ ... іздеу; себебін іздеу», (сөзбе-сөз:
«тамырын қазып алу»);
过 电 影 guo dianying ... ... ... бастан өткенді қайталау»,
(сөзбе-сөз: «киноны қайта ... ... ... ... ... 老 王 患 失
眠 症,- 闭 上 眼 睛,白 天 的 所 见 所 闻,甚 至 多 少 年 前 的 事, 都 ... 来 让 他 过 电 影 ... ... ... қиналатын. Көзін жұмса, күні бойы болған оқиғалар,
тіпті көп жылдар бұрын болған оқиғалар ойына ... көз ... ... алып ... ... тағы бір түрі – тек ... ... Оларды тура мағынасында қолдану мүмкін емес, өйткені бұл
шындыққа қайшы келер еді. Мысалы: 大 葱 装 蒜 dacong ... ... ... ... ... образдың негізделу
дәрежесі әртүрлі болуы мүмкін. Фразеологизмнің мағынасы ... ... ... алады. Уәждемелеуі ашық дағды сөздерге келесілерді жатқызуға
болады:
白 纸 黑 子 bai zhi hei zi «өте ... ... ... ... қара ... 调 子 ding diao zi ... ... шешім қабылдауға әсер
ету», (сөзбе-сөз: «әуенді анықтау»);
活 字 典 huo zidian « өте ... ... ... ... ... 财 神 huo caishen ... ... көзі», (сөзбе-сөз: «тірі
байлықтың құдайы»).
Көптеген дағды сөздер мағынасы ... ... ие. ... ... ... ... ... жіне мәдени дәстүрлерді білмей түсіну
өте қиын.
Мысалы:臭 老 九 chou lao jiu ... ... Бұл ... ... пайда
болуы Қытайдың тарихымен байланысты. «Мәдени революция» кезінде өзіндік
«зияндықтың өлшеуіші» ... Бұл ... ... ... саналытын
адамдар кірген. Ең бірінші ол адамдардың саны ... ... ... ... ... зиян ... ... тыңшылар, «каппутистар» - капиталистік жолды ұстанушылар. Кейін
бұл тізімге тоғызыншы ... ... ... ... ... бұл сөз
сауатты, білімді адамға балағаттағанда айтылады немесе кемсіту мағынасында
айтылады.
Басқа фразеологиялық бірліктер ... ... ... ... ... ... Құрылымдық жағынан алып қарасақ, дағды
сөздердің тұрақтылығы абсолютті емес. Дағды сөздерде мағынаның тұрақтылығы,
құрылымының ... ... ... Алғашында дағды сөз – тұрақты
мағынаның және тұрақты құрылымының бірлігі болған. Ал қазіргі тілде дағды
сөздердің ... ... ... болады, құрамына басқа
элементтер кірістіруге болады. Бірақ барлық құрылымдық өзгерістер ауыспалы-
образды ... ... ... ... ... ... ... тән
негізгі ерекшелік тұрақтылық пен құрылымының өзгерушілігі.
Мысалы: 我 怎 么 劝 小 赵,他 也 不 听,看 来 非 让 他碰 碰 钉 子 ... Сяо ... ... көндірсем де, ол тыңдағысы да келмеді. Бір қиындыққа
ұшырамай қоймайды». Бұл фразеологизм құрамындағы ... ... ... өзгерушілігі дағды сөздердің басқа нұсқаларын тудырады.
Нұсқалар құруға ең ... үлгі ... ... ... ... табылады. Әдетте осындай тіркестерде етістікті компонент өзгереді.
Мысалы:
泼 冷 水 po leng shui – 浇 冷 水 jiao leng shui « су ... ... ... су төгу/суық су шашу»).
Есімді компонент сирек өзгеріске ұшырайды. Мысалы:
打 开 天 窗 说 亮 话 dakai ... shuo liang hua ... ... ... ... «терезені ашып, жақсы сөздер айту») есімді компоненттің
келесідей нұсқалары болуы ... 门 窗 ... ... және ... ... damen «қақпа», 板 壁 banbi «қоршау».
Кейбір жағдайларда дағды сөздер көнерген, қолданыстан шығып ... ... ... 唱 独 脚 戏 chang dujiaoxi дағды сөзі «Қазіргі
қытай тілінің нормативтік ... ... ... бұл ... тіркес
қазіргі тіл нормаларына сәйкес келмейтіні және оның ... 唱 独 角 ... ... ... екені көрсетілген.
1.3 Фразеологизмдердің құрылымдық-грамматикалық ерекшеліктері
Тұрақты тіркестердің ең басты қасиеті - ... ... ... ... құрылуы. Бұл тұрақты сөз тіркестерінде ... ... және ... ... ... Ал ... ... ежелгі
қытай тілі құрайды.
Ежелгі қытай тілінің қазіргі қытай тілінен ... ... ... ... ... осы бір ... сақтай
отырып, бір буынды сөздерден құралады. ... сөз ... ... құралдарымен бекітілмейді, чэнъюй құрамына кіретін көне ... ... ... ... белгілерінен айырылған. Көптеген
жағдайларда көмекші сөздер де ... ... ... ... сөз ... негізгі
грамматикалық қызметті, сөйлем мүшелерінің – сөздер реті атқарады. ... ... ... «анықтауыш + бастауыш – анықтауыш +
баяндауыш – ... + ... ... ... ... бұл ... сан ... нұсқаларында болады.
Мысалы: анықтауыш+бастауыш-баяндауыш-толықтауыш
狗 尾 续 貂 gou wei xu diao ... ... ... ... (сөзбе-сөз: «иттің құйрығын камшаттың құйрығы жалғастырады»);
泥 牛 入 海 ni niu ru hai ... таса ... ... - толықтауыш - баяндауыш – толықтауыш
画 蛇 添 足 hua she tian zu ... ... деп ... қылу; арбадағы
бесінші дөңгелек», (сөзбе-сөз: «жыланды салып, аяқ қосу»).
Анықтауыш – бастауыш – анықтауыш – ... 头 蛇尾 hu tou she wei ... ... тастап кету; істі аяғына дейін
апармау», (сөзбе-сөз: «жолбарыстың басы, жыланның құйрығы»);
旧 调 重 弹 jiu diao chong tan ... ... ... ... ән,
қайталап ойнау»).
Баяндауыш – толықтауыш – анықтауыш – ... 土 重 来 juan tu chong lai ... « шаң ... ... ...... – баяндауыш – толықтауыш
草 木 皆 兵 cao mu jie bing «қорыққанға қос көрінеді», ... ... ... әскер болып көрінеді»).
Бастуыш – баяндауыш – баяндауыш – толықтауыш
狗 急 跳 墙 gou ji tiao qiang «ер ... күн туса ... су ... ... күн туса ... су ... ... «ит аласұрып, қабырғаға
секіреді»).
Жоғарыда келтірілген ... ... ... ... ... емес. Чэнъюйлер әдетте сөз ... ... кей ... ... ... болады. Мысалы: сөз тіркес
формасындағы чэнъюйлер: 强 弩 之 末 qiang nu zhi mo; 两 面 三 刀 ... san dao «екі ... ойы; екі ... ... «екі жақ, ... ... тұрақты тіркестер: 一 言 为定 yi yan wei ding
«өз ... ... ... ... (сөзбе-сөз: «әрбір сөзі – нық»); 玉 石
俱 焚 yu shi ju fen ... ... да, ... ... да ... «яшманы да, тасты да – барлығын өртеп жіберу»); 愚 公 移 ... yi shan ... түбі ... ... ... ... 熟 能 生 巧 shu neng sheng qiao ... тәжірбиемен
келеді; ұзақ машықтану шеберлікке жеткізеді», ... ... ... 众 志 成 城 zhong zhi cheng cheng ... ... ... ... (сөзбе-сөз: «халықтың бірлігі қамалға айналады»).
Чэнъюйлердің құрылымы сол фразеологиялық бірлік ішіндегі ... ... ... ... ... ... Мысалы: 九
死 一 生 jiu si yi sheng «өте үлкен қауіп». Егер бұл ... ... ... болу» және «өмір сүру» мағынасындағы ... ... ... ... ... ... ... (сөзбе-сөз: «тоғызы қайтыс болып, ... ... Ал ... ... ... ... және «өмір» мағынасындағы
зат есім болса, чэньюй «анықтауыш + анықталатын – анықтауыш + ... ... ... ... ... ... бір өмір» ).
Чэнъюйлердің сөйлемдегі қызметіне келсек, чэнъюй сөз ... ... ... ... ... жағынана бір сөзге тең емес. Бірақ
сөйлемдегі қызметі ... оны жеке ... ... болады. Қазіргі
тілде жеке сөз ретінде, жеке ... ... ... ... атқарады. Мысалы:
баяндауыш қызметінде: 这 些 问 题 的 重 要 性 不訁 而 喻 «бұл ... ... ... 不訁 而 喻 bu yan er yu ... ...... 恐 怖 分 子 的 任 何 让 步 只 能 使 这 ... 寸 进
尺,造 成 更 大 损 失. Ол ... ... кез ... жол ... қоздырып, ауыр салдарлар тудыруы мүмкін екенін атап көрсетті. 得 寸
进 尺 de cun jin chi «өз ... ... ... ... ... ... (сөзбе-сөз: бір қадам қозғалып, қалай бір чиге қозғалуды ойлау»).
Бастауыш қызметінде: 他 同 外 商 能 用 英 语 直 接 谈 ... 己 开 车 ... 工 人住 一样 的 宿 ... 是,流 訁 蜚 语 袭 来 了,说 他骄 傲,不听
领 导 的 话,等等。Ол шетелдік ... ... ... алатын,
қызмет бабымен қажет болғанда көлікті өзі жүргізе ... ... ... ... ... ол ... басшылықтың айтқанын
құлаққа аспайды т.б. деген қауесет тарады. 流 訁 蜚 语 liu yan fei ... ... ... ... сөз ... қызметінде: 这 充 分 表 明,中国 是 美 国 患 难 与 共 的 ... ... ... ... қиындықтарды бірге көруге дайын досы екенін
айқын көрсетеді. 患 难 与 共 huan nan yu gong ... ... ... ... ... 过 败 ... 什 么 了 不 起?古 今 中外,真 正 百 战 百 胜 的 军 队
是 没 有 的。Жеңілісте таңғалатын не бар? ... ... ... ... ... ... 百 战 百 胜 bai zhan bai sheng «жеңілмейтін,
жеңімпаз», ... «жөз ... – жүз ... сын ... ... 他 应 该 问 问 自 己: 为 什 么会 轻 ... 举 地 上 了 骗 子 的 当 ... ... ... оп-оңай алаяқтрдың
қармағына ілініп қалдым деп өз-өзінен ... ... 轻 而易 举 qing er ... ... ... ... чэнъюйлердің көпшілігі төрт жеке сөздерден құралады. Бірақ кей
жағдайларда үш сөзден құралатын және ең көбі он төрт ... ... ... ... ... ... 莫 须 有 mo xu ... негізсіз;негізсіз айыптау», (сөзбе-сөз: «болуы ... ... 三寸 不烂 之舌 san cun bu lan zhi she ... ағып ... ... ... 未 知 廘 死 谁 手 wei zhi lu shui shou «кім ... әлі ... кім ... ... әлі ... ... кім өлтіретіні белгісіз (қай аңшы)»); 树 欲 静 而 风 不 止 shu
yu jing er feng bu zhi ... ... ... ... ... ... қаласы да, жел тыныштық бермейді»).
Чэнъюй дегеніміз не? Чэнъюй, соның ішінде төрт буындылары да – ... ... ... ... ... ... мағынаға ие
тұрақты тіркестер. Олардың пайда болуына ... ... ... ... ... ... ... сөздер, аңыздар қызмет етеді.
Осыдан сұрақ туындайды – еркін сөз тіркестерін қалайша ... ... ... сөз ... төрт бірлікті ... ... ... ... ... ... түсіп қалады, олардың
қызметі қалыптасқан ... ... ... Сонымен қатар
чэнъюйлерде алғашқы тіркестің тек ... ғана ... ... ... ... ... ... мағынасы біршама абстрактылы, ауыспалы,
бейнелі болады.
Мысалы,少 见 多 怪 shao jian duo guai «аз ... көп ... ... ... ... алынған фразаны қысқарту нәтижесінде
пайда болған. «少 所 ... 所 怪» ... аз ... көп ... Бұл ... ... ... қалады.
举 一 反 三 ju yi fan san «ұқсастықтары ... ... ... «бір ... ... ... ... туралы білу, бір нәрсе арқылы
көп ... ... білу » - бұл ... тіркестің шығу көзі «Луньюй». Бұл
тұрақты тіркес Кун ... ... ... ... ... ... «举 一
隅 不 以 三 隅 反 则 不 复 也».
近 水 楼 台 jin shui lou tai ... ... ... өз ... ... ... ... тұрған қамал»). Тұрақты сөз тіркесі сун
дәуірінің ақыны Су ... ... ... Ол өз ... ... ... жетіп, алдыға шығатындар тек басшылыққа
жақындар екенін өз өлеіңдерінде жырлаған. Сол өлең ... «近 水 楼 台 先 ... ... ... ... ай ... бірінші түседі».
Чэнъюйлердің ішінде төрт буынды чэнъюйлер ... ... ... ... ... Ең ... төрт ... тұратын
тұрақты тіркестерде бүкіл мағына тереңдігін минималды бірлік санымен ... ... ... Сонымен қатар олар грамматикалық қатынастардың
сан ... ... ... Бұл ... тағы бір ... тіл ... ... бірі – бұл тіл үнемділігі, яғни адамдардың күрделі,
сан алуан түсініктерді максималды аз бірліктер санымен білдіруге ұмтылуы.
Төрт буындылық грамматикалық ... да ... ... ол ... ... құруға мүмкіндік береді және грамматикалық
қатынастардың сан қырлығын көрсете ... Бұл ... да ... ... мен ... ... ... шарты. Жоғарыда мысалдарда
көрсетілгендей чэнъюйдің ... ... ... ... ... ... Ма Гофань бұл формуланың 26 мүмкін нұсқаларын көрсетеді.
Сонымен қатар қалыптасқан сөздердің төрт ... ... ... ... ... дәстүрлермен байланысты. «Шицзин» (осы әдеби мұрамен көптеген
лингвисттер төрт буындық ... ... ... ... ... ... өлең ... тән.
Тұрақты тіркестерден және басқа да фразеологиялық ... ... ... ... ... грамматикалық
толықтырылған пікір. Мақал лексикалық мағынаны жеткізбейді, оның мағынасы
жай немесе ... ... ... және ... ... ... ... қызмет атқарады. Бұл қасиеттер мақалдарды тұрақты тіркестерден
ерекшелейді. Өйткені ... ... ... ... түсінікті білдіреді және
ауызекі тілде сөйлем мүшесі ретінде қызмет атқарады.
Көптеген мақалдар синтаксистік құрылысы бойынша жинақтамалы-жекеше
сөйлем түрінде ... Бұл ... ... ... ... ... қасиетімен түсіндіріледі.
活 到 老,学 到 老 huo dao lao, xue dao lao ... ... ... 有 不透 风 的 墙 meiyou bu ... qiang ... ... ерте болса
да, кеш болса да бәрібір ашылады», (сөзбе-сөз: «жел ... ... ... типті баяндауышты жай немесе күделі сөйлем болуы
мүмкін. 挂 羊 ... 狗 肉 gua yangtou, mai gourou ... қара деу; ... ... ... ... ... іліп қойып, иттің етін
сату»);
真 金 不 怕 火 炼 zhen jin bu pa huolian ... отқа да ... ... ... ... ... ... оттан қорықпайды»);
一 日之 计 在 于 辰 yi ri zhi yi zaiyu chen «таң ... ... әсер ... 好 的 开 ... 功 的 一 半 lianghaode kaiduan, chenggongde yiban
«жақсы бастама – жетістіктің ... ... үтір ... ажыратылатын екі синтагмаға бөлінеді.
Бұл синтагмалар көлемдік, лексика-семантикалық, грамматикалық параллелизмге
негізделген шамалас бөліктер ... ... ... бұл ... ... бөледі – құрылымы тұрғысынан пареллель ... деп ... ... ... 什么药 de shenme bing, chi shenme yao «қай нәрседен ... ... ... ... «қандай ауруға шалдықсан, сондай дәрі
қабылда»);
山 高 树 高,井 深 水 凉 shan gao shu gao, jing shen shui liang ... ағаш та ... ... ... су да ... параллелді емес мақалдар әртүрлі құрылымды үлгілермен ... 验 用 黄 金 买 不到 jingyan yong huangjin maibudao ... ... да сатып ала алмайсын»;
百 闻 不如 一见 bai wen buru yi jian «құлақпен жүз рет ... ... рет ... артық»;
一 言 既 岀,驷 马 难追 yi yan ji chu,si ma nan zhui ... ... оқ», ... «бір сөз ... оны төрт атпен де қуып жете
алмайсын»).
Авторлық сөзге мақалдар ... ... ... ...... ... сөзі ... 俗话说 得 好 «халық даналығы айтқандай», 老 话
说. Демек, осы қыстырма сөз арқылы автор мақалдардың шығу ... ... ... ... оның авторы халық екенін көрсетеді. Мысалы:
俗 话 说: 在 家 千 日 ... 门 一时 ... 客 上 车 ...... 困 难? 如 何使 他们 遇 难 不觉 难,象 在 家 里 一样 呢?
Мақалда айтылғандай: «Үйде қабырғалар да ... ... ... ... ... ... кездесуі мүмкін? Қалайша оларға
тіпті күрделі ... ... ... ... үйіндегідей
сезіндіруге болады?
在 家 千 日 好,出 门 一时 难 zai jia qian ri hao, chu men yi shi ... ... да ... береді», (сөзбе-сөз: «үйде мың күн де жағымды, ал
қақпадан шықсаң – бір сағат та қиын»).
Мақалдар халықтық ... ... ... ... ... ... Бірақ вэньянь қағидаларымен құрылған мақалдар да
кездеседі. Әрине құрамына ... ... ... ... ... ... ... қолданылмайды. Бұл көне мақалдардың мағынасының
уәждемеснінің жоғалуымен, ... және ... ... ... Бұл ... әдетте сөздіктерге кіргізілгенде
旧 时 俗语 «көне халықтық сөз» ... ... ...... 必 有 勇 夫 zhong shang zhi xia, bi you yongfu ... ... ... табылады».
Вэньян тілімен құралған мақалдар жаңа тұрақты ... ... ... 树 高 千 ... 叶 归 根 shu gao qian zhang, luo ye gui ... мың чжан ... ... жапырақтар, тамырына оралады». Бұл
мақалды қысқарту арқылы落 叶 归 根 luo ye gui gen ... ... ... ... да, ... тіркес те, ортақ ауыспалы мағынаға ие: «тамырына
оралу, түпнегізіне оралу».
Грамматикалық құрылым тұрғысынан алып қарасақ, ... ... ... формасында болады. Құрылымы жағынан сөйлемге тең дағды сөздер сирек
кездеседі және олар мағыналық жағынан аяқталған болмайды. ... ... түрі сөз ... ... ... ... ... бір сөйлем мүшесінің
қызметін атқарады. ... 将 军 把 门 tie jiangjun ba men ... кілт ... ... ... генерал күзетіп тұр»);
脸 皮 薄 lianpi bao «ұялшақ; ұяң; ренжігіш», (сөзбе-сөз: «бет ... 靠 背 bei kao bei ... ... (сөзбе-сөз: арқа арқаға
сүйенеді»).
Дағды сөздердің көпшілігі – бұл үш бірліктен ... сөз ... ... ... ... ең кем дегенде екеу болу керек. Мысалы: ... chi cu ... ... ішу»); 下 海 xia hai «іскерлікпен айналысу»
(«теңізге шығу»). Бірліктер көлемінің максималды саны төрт-бес, ... ... ... ... 坐 下 班 车 zuo xiaban che ... рет жолымыз
болады», (сөзбе-сөз: «келесі машинаға отыру»).
Құрылымы сөз ... ... ... ... ... екі топқа бөлуге
болады: есімді және етістікті. Мысалы:
Есімді гуаньюнъюй:
酸 甜 苦 辣 suan tian ku la ... ... ... 脖 子 niu bo zi ... ... ... ... 口 子 liang kou zi «ерлі-зайыптылар», (сөзбе-сөз: «екі ауыз»);
一阵 风 yi zhen feng «көзді ашып жұмғанша; лезде; өте ... ... бір ... ... 牙 膏 ji yagao «бір ... ырықсыз жасау» ;
卷 铺 盖 juan pugai «жұмыстан ... ... ... ... ... сөйлемдегі қызметіне келсек, грамматикалық құрылымына
қарамастан тілде жеке сөйлем мүшесі қызметін ... ... ... ... ... ... жағынан келмесе де, жеке сөздерге тең. Дағды
сөздер бұл ерекшелігі ... ... ... ... да, ... ... ... сөйлемде қай сөйлем мүшесі ... ... ... ... ... Есімді тіркестер әдетте бастауыштың қызметін
атқарады.
Астарлы сөздің құрылымдық – грамматикалық ... ... ... ең ... оның өзіне тоқтау керек. Жоғарыда айтылғандай формасы
жағынан ... сөз, яғни ...... ... ... ... ... жағынан аяқталған тұтас контекст тұрғысында, ... ... ... сөз және оның шешімі ретінде байланысады.
Ал мазмұны жағынан астарлы ... ... ... тағы ... ... болады – сол екінші мүше, бірақ тұрақты тіркес контекстінде
емес жалпы ауызекі тіл контекстінде ... ... ... ... ... ... сөздің негізі болады.
Грамматикалық форма тұрғысынан астарлы сөз мақалдар тәрізді, сөйлем
құрылымдас фразеологиялық бірлік түрінде болады. ... оның ... ... ең ... ... ... ... негіз қызметіндегі
астарлы сөздің екінші бөлігі. Астарлы сөздің негізін көбіне сөз ... ... ... құрайды. Осы астарлы сөздің формасы мен
оның мазмұны арасындағы қарама-қайшылық оның синткасистік қолданысында ... ... Бұл оны ... ... ... мақалмен емес, мәтелмен
жақындатады.
Мақал аяқталған ойды білдіретін пікір ретінде тілдік ... ... ... ... ... ... ... ретінде қосылады. Ол жай
сөйлем құрамында оның жеке ... ... ... ... мәтел
бір аяқталған ойды білдірмейтіндіктен, жай сөйлем құрамында сөйлем мүшесі
ретінде қолданыла алады. Бұл мәтелдің ... ... ... ... ... ... немесе құрмалас сөйлем бөлігі ретінде қолданылуына жол ашады.
Осындай қолданыс сөз тіркес құрылымдас тұрақты ... ... ... мен мәтел арасындағы осы айырмашылықтар мақалдардың жай ... оның жеке ... ... қолданыла алмайтынын көрсетеді.
Астарлы сөз ауызекі тілде дербес тілдік тізбекке дербес сөйлем немесе
құрмалас сөйлем бөлігі ... ... ... және жай ... ... ... олар ... мақалдар сияқты дербес сөйлем немесе құрмалас сөйлемнің
бөлігі болып қызмет атқарады:
你 婆 婆 … 还 能 穿 这 个? «瞎 子 挑 ... 过 井 ... енең ... кие ала ма? Ол үшін ол ... баяғыда өтіп кеткен!
瞎 子 挑 水,早 过 井 了 xiazi tiao shui, zao guo jing le ... ... ... ... ... ... «көзі көрмейтін адам су тасимын деп
– құдықтың қасынан өтіп кетті»).
Мақалдарға тән емес ... ... ... ... бірі –жай
сөйлемнің мүшесі ретінде қолданыла алуы. Осылайша, ол грамматикалық формасы
жағынан аяқталған сөйлем бола тұра, ауызекі ... сөз ... ... ... ... ретінде қызмет атқарады.
Жай сөйлем құрылысындағы астарлы сөздің негізгі синтаксистік қызметі
... ... ... ... ... болуы мүмкін, ол
астарлы сөздің екінші бөлігінің ... ... ... ... компонент – зат есім
一 家 子 人筷 子 挟 骨 头 – 三 条 光 棍 ,没 个 娘 ... 子 怎 ... ... үш ... ... ... әйел адам жоқ. ... өмір
сүруге болады!
筷 子 挟 骨 头 – 三 条 光 棍 kuaizi xie gutou – san tiao guang ... ... ... ... ... (сөзбе-сөз: «тамаққа арналған
таяқшалармен сүйек ұстап алу – үш жалаңаш таяқ»).
Толықтауыш ... ... ... көбнесе 成, 变 成
етістіктерімен қолданылады.
老 王 … … 脸 拉 得 更 长 ... 现 在 也 成 了 和 尚 的 脑 袋 ... 发`。 Лао ... беті одан да ... ... ол: ... ... қолданар
ешқандай амал жоқ» - деді.
和 尚 的 脑 袋 一 没 发 ... naodai – mei fa ... ... ешнәрсе істей алмайсын», (сөзбе-сөз: «буддалық монахтың басы – шашы
жоқ»).
Өте ... ... ... жай ... ... басқа да сөйлем
мүшелерінің қызметін атқарады:
анықтауыш
栁 大 筐 是 祖 传 的 编 筐 匠,父 亲 一辈, 是 窗 户 眼 吹 喇 叭 – 名 声 ... 的 老 实 ... ... ұрпаққа жалғасып келе жатқан ... ... ... Оның әкесі өмір бойы атағы жер жарған ... ... 户 眼 吹 喇 叭 – 名 声 在 外 chuanghu yan chui laba – ... wai
«танымал болу; аты алты алашқа әйгілі»
пысықтауыш
今 天 我 可 是 碌 碡 砸 石 头 – 石 打 石 地 什么 话 也 给 你 抖 了。 ... ... ... ... асырмай тура айтып жатырмын».
碌 碡 砸 石 头 – 石 打 石 liuzhou za shitou – shi da shi ... еш ... тура ... сөзді жай сөйлемнің құрылысында қолдану оның тағы да ... ... оның ... өзге ... өткізу тұрғысынан
алғандағы ерекше сипаты.
Тұрақты тіркестердің, сонымен қатар халықтық сөздердің ... ... ... ... ... тұйықтылығын бөліп
көрсетеді.
Астарлы сөз осы жағынан мақалдан да, мәтелден де өзгеше. Астарлы сөзге
сөз ... ... ... тән ... тән. Бұл жерде
жоғарыда айтылған астарлы ... ... мен ... ... ... шығады. Біріншіден астарлы сөз өзіндік контекст тұрғысынан ... ... ... табылады, екіншіде ауызекі тілде астарлы сөздің
негізін ... ... ... ... ал бұл
фразеологизм әдетте құрылымы жағынан сөз тіркесі болады.
Егер екінші жағдайды алып қарасақ, астарлы сөздің ... ... ... ... қасиеттерімен анықталады.
Демек, астарлы сөздің негізін ... ... ... ... ... ... тұрғысынан, астарлы сөз
құрамынынан дербес, тыс қолданылғандағы ... ... Бұл ... ... ... құрайтын фразеологизм, дербес қолданыста
парадигммалық ... ... ... мен түрі) және синтагматикалық
(фразеологизм құрамына кірмейтін сөздер арқылы ... ... ... онда бұл ... ... сөз құрамында да сақтайды.
Мысалы:
康 有 富 正 一 肚 子 气,叫 桦 林 这 么猫 哭 老 鼠 – 假 慈 悲 了 ... 不住 说 道 … «Кан ... ... ... ... Хуа Лин ... оған
өзінің жасанды рақымдылығын білдірген соң, ол шыдамай былай деді …
猫 哭 老 鼠 – 假 慈 悲 mao ku laoshu – jia cibei ... ... ... ... ... ... тышқанды жоқтап
жатыр – жасанды жанашырлық»).
Бұл мысалда假 慈 悲 фразеологизмі өзінен кейін, оның ...... ... ... және сын есім мен ... ... тіркесі一番. Бірақ фразеологизмдердің осындай қызметі ... ... ... ... сөздерге тән. Олар екінші бөлігі етістікті-
объектілі болатын тіркестер.
Көптеген астарлы сөздерде ... ... ... ... ... Осыған орай осындай элементтердің астарлы сөз құрылымындағы
орналасуының мүмкін үш түрі бар. ... ... ... ... ... ... келеді; кірме элементтер астарлы сөздің ішінде екі ... ... ... ... бір бөлігі астарлы сөздің бірінші
бөлігінің алдында ... ал тағы бір ... ... сөздің бірінші және
екінші бөліктерінің арасында орналасады.
II тарау Фразеологизмдерде қолданылатын стилистикалық әдістер
2.1 ... ... ... ... әдістер
Тұрақты тіркестер, яғни чэнъюй ауыспалы-образды мағынаға және
мәнерлілік қасиетке ие. ... ... ... ... ... бола ... ... эмоционалды-мәнерлілігі әдеби тілге
қатыстылығымен түсіндіріледі.
Тұрақты тіркестердің қолданылу аясы – әдеби тіл, ... ... ... ... ... қатыстылық қалыптасқан сөздердің шығу көзімен
байланысты. Қалыптасқан ... ... ... көзі ... ... ... ... Классикалық әдебиет дегеніміз
әрине, классикалық канондар, ... ... ... ... ... ... шығу тегі олардың ең басты ...... ... ... ... ... ... Осы көне
тілдің фонетикалық, грамматикалық, лексикалық ... ... ... ... және оның ... ... ... әсер ... ... ... эмоционалдылық,
баға беру қасиеті, тұтастылық, образды және т.б. сипаттары.
Вэньянь – бұл ... ... ... ... ... тіл. ... ... тағы бір түрі – байхуадан айырмашылығы
әдебиеттің «жоғарғы» деп саналатын жанрларында, ... ... ... ... жазылған әдебиет жоғарғы тап өкілдерінің
әдебиеті болған, ал байхуа тілімен жазылған әдебиет жоғарғы ... ... сай ... ... мен ... ... арналған әдебиет болып
саналған.
Вэньянь тіліне көне ... ... ... ... ... ... қолдану тән. Сондықтан вэньянь
қағидалары бойынша құрылған тұрақты тіркестердің ең ... ... – көне ... ... ... алып ... архаизм – бұл
белгілі стилистикалық қызмет атқаратын ... ... ... ... - бұл ... ... және ... болып табылады. Себебі көне тілдің мағынасы терең жеке ... ... ... ... тура мағынасы мен тұтас ... ... ... ... ... қалыптасқан
сөздерге көркемділік қасиет береді.
Архаизмдерді ... ... ... ... ... түсіндіруге болады. Ең алдымен бұл әрине тыңдаушы қабылдайтын
қазірігі тілде кездеспейтін, ерекше тілдік форма. Ескі көне ... мен ... ... ескірген формалардың кең тараған, ортақ
формаларға қарсы қойылуы. Сонымен қатар көне ... ... ... ... ... ... орнатады. Бұл бізге сол дәуірдің адамдарының ... ... ашып қана ... ... ... ... көптеген түсініктердің ортақтылығын көрсетеді. Қазіргі
баспа сөз құралдарынан алынған мысал:
许 多 上 了 年 纪 的 大 陆 籍 台 湾 渔 民 说, 他们 都 希 望 叶 落 ... 了 也 要 葬 在 古 乡的 土 地 ... ... өздерінің отаны деп санайтын көптеген тайвандық
балықшылар, өздерінің ... ... ... ... айтқан,
қайтыс болғаннан кейін туған топырақта жерленгілері келетінін айтқан.
叶 落 归 根 ye luo gui gen ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданылады, бұл олардың
шығу ... ғана ... ... ... де ... 收 以 ... 大 农 民 饮 水 思 ... 想 国 家,争 着 把 最 好 ... 食 卖 给 国 ... өнім ... отырып, диқаншылар оған кімнің арқасында қол
жеткізгендерін ұмытпайды, олар мемлекетті ойлап, оған ең ... ... ... орам түгелдей насихат, ... ... ... тұр ... 水 思 源 yin shui si yan «су ... оның ... көзін
ұмытпа» тұрақты тіркесі оның насихаттық сипатын одан да ... ... ... ... ... ... жазба,
кітаби тілге жатқызады. Бірақ бұл олардың ... ... ... жоққа
шығармайды.
Тұрақты тіркестер өте күшті эмоционалды-мәнерлікке ие. Көптеген
тұрақты ... ... баға беру ... ие. Бұл баға автордың
жеке қөзқарасына байланысты, жағымды және жағымсыз болуы мүмкін.
Мысалы:
提 起 愚 公 精 ... 往 会 想 起 坚 忍 不 ... 折 不 ......... 自 然 是 ... 是 还 有 一点 也 应 予 以 重 ... 是愚 公 之所 决 心 挖 山 不 ... 不只 是 为 了 他 自 身 出 入 的 ... 且 是 要 为子 孙 后 造 ... ... ... ... әдетте төзімділікті, табандылықты,
мираскерлік пен аяқталмайтын күрес ... еске ... ... бәрі ... ... тағы бір маңызды нәрсе бар: Юйгун осындай қайраттылықпен тауды
өзі үшін ... ал одан да ... – оны ... ұрпақ үшін жасаған.
百 折 不 挠 bai zhe bu nao ... ... ... «жүз ... да ... ... тіркесі жағымды баға беру сипатына
ие.
Тұрақты тіркестердің бұл ... ... да ... 美 无 缺 wan mei wu que ... 全 十 美 shi quan shi mei ... ... 价 之 宝 wu jia zhi bao ... жетпес байлық».
Жағымсыз баға беру сипатына ие ... ... ... болады:
罪 魁 祸 首 zui kui huo shou «зиянкес, қылмыскер»;
弄 虚 作 假 nong xu zuo jia «көз ... 水 摸 鱼 hun shui mo yu «лай ... ... ... тіркестерде қолданылатын стилистикалық әдістер туралы айтатын
болсақ, өте жиі кездесетін стилистикалық әдіс – ... ... ... ең көп ... түрі ол параллелді құрылымды чэнъюйлер. Әдетте
параллелдік чэнъюйде басқа стилистикалық ... ... ... ... параллелдік, синонимдар немесе бір ассоциативтік
қатарға жататын сөздер ... ... ... ... 倒 行 逆 施 dao
xing ni shi «керісінше жасау; қарсы ... 倒 - 逆 ... ... 行 - 施 синонимдік жұптарының негізінде құралады; 翻 江 倒 海 ... dao hai ... ... ... тіркесінде 翻 - 倒 «аударып
түсіру, керісінше бұру» етістіктер-синонимдер қатар қойылады ... ... ... топқа жататын сөздерді қолданған.
Параллелдік антитеза, қарама-қарсы қою негізінде құрыла алады. Бұл
қарама-қайшылықтың стилистикалық ... ... ... 重 脚 轻 tou zhong jiao qing «осал; ... ... ... ... аяғы ... ... ... мәнерлілік парралелдік нәтижесінде
пайда болады. Параллелдік 头 - 脚 және 重 - 轻 ... ... 古 薄 今 hou gu bo jin ... ... жаңашылдықты көзге ілмеу».
厚-薄 «мән беру – көзге ілмеу» ... ... ... ... жұптары.
Тұрақты тіркестердің мәнерлілігін күшейтуде және оларды
фразеологизмдерге ... ... ... ... маңызды орын
алады. Олар: қайталау, аллитерация, ұйқас.
Қайталау әсіресе параллелді құрылымды ... ... ... ... ... лексикалық қайталау тән,
қайталанатын сөз чэнъюйдің әр бөлігінде орналасады.
Мысалы: 自 言 自 语 zi yan zi yu ... ... ...... қайталануы мен 言-语 синонимдік жұптарының негізінде
құрылған.
全 心 全 意 quan xin quan yi ... ... 全 сөзі ... ... ... ... лексикалық қайталаумен қатар, семантикалық
қайталау да жиі ... Бұл ... ... екі ... ... ... ... құралдармен беріледі.
Мысалы: 胆 战 心 惊 dan zhan xin jing «үрейі ұшу; тұла бойы жүрегі
суып қоя ... ... ... ... ... үрейі ұшу», екінші
бөлігінде басқа сөздермен беріледі (сөзбе-сөз: ... ... ... ... ... орны ... ... бұл мағынасына әсер
етпейді.
Семантикалық қайталау әдісі құрылымы параллелді емес ... де ... Тек ... ... көбнесе терістеу болады. 忐 忑
不安 tan te bu an ... ... ... ... ... алаңдау» екінші бөлігінде不 терістеу сөзі мен 安 ... ... ... ... ... редупликация да қолданылады. Редупликация – бұл
қайталаудың бір түрі, ... ... Бұл әдіс ... ... Қосарланған сөздер тұрақты тіркестің бірінші бөлігінде де, екінші
бөлігінде де ... ... 孜 不 倦 zi zi bu juan ... еңбек ету; жан терге түсу»
бірінші бөлігінде孜 ... ... сөзі ... ... ... ... ... ие, онда不 терістеу сөзі мен倦 «шаршау, зерігу» сөзі
тіркеседі.
Кей жағдайда қосарланған ... ... ... ... ... ... 大 名 鼎 鼎 da ming ding ding «аты жер ... алты алашқа
әйгілі» (сөзбе-сөз: «үлкен ат –ұлы»); 神 采 奕 奕 shen cai yi yi ... ... 想 入 非 非 xiang ru fei fei ... ... беріліп
жүру».
Тұрақты тіркестің екі бөлігі де қосарланған сөздерден құылуы мүмкін:
兢 兢 业 业 jing jing ye ye ... ... ; 落 落 穆 穆 luo luo mu ... ... ... ... ... тағы бір әдіс – аллитерация
мен ... ...... ... ... ... – бұл ... дауысы дыбыстардың қайталануы.
Мысалы: 实 事 求 是 shi shi qiu shi ... ... ... ... объективті көзқараспен бағалау»; 目 无 全 牛 mu wu qan niu ... ... ... ... ... ... ... чэнъюйдің компоненттері ұйқасады: 见 利 忘 义 jian li
wang yi «пайда үшін парызды ұмыту»; 爱 屋 及 乌 ai wu ji wu ... оның ... да ... 饱 食 终 日 bao shi zhong ri «екі ... сыймау.
Тұрақты тіркестерде қолданылатын тағы бір көркемдік құрал – троп.
Троп – бұл поэтика мен ... ... ... ... ... Сөз ... артыратын әдіс ретінде ежелден
белгілі. Ойды троп арқылы білдіру чэнъюйлерде кеңінен ... ... ең көп ... түрі – компаративті тұрақты ... ... ... ... салыстыру жатады. Бұл ең негізігі
және қарапайым, сонымен қатар ұтымды әдістердің бірі. ... ... ... салыстырмалы жалғаулар қолданылады. ... 了如 指 掌 liao ru zhi zhang «бес ... ... ... тайға таңба басқандай»;
杳 如 黄 鹤 yao ru huang he «шым ... ... жоқ ... 内 如 焚 wu nei ru fen ... ... жер ... ... «бес ішкі
мүше – бауыр, көкбауыр, өкпе, бүйрек , жүрек – ... ... 若 木 鸡 dai ruo mu ji ... қалу», (сөзбе-сөз: «ағаш тауық секілді
сілейіп қалу»).
Тұрақты тіркестерде қолданылатын ең көп тараған троп түрі – ... – бұл ... екі ... немесе құбылыстың ұқсастықтары бойынша
ауыспалы мағынада қолдану. Салыстыру мен метафораның ішкі механизмі ... бұл ... ... ортақ белгілерін салыстыру. Бірақ метафорада
салыстыруда болатын түсініктердің ... ... жоқ [7.12]. ... мәнерлілік сипатының күшті құралы болып табылады. Чэнъюйдегі
метафора – бұл ... кең ... ... ... ... ... ... тұтас тіркестің ауыспалы-образды мағынаны
анықтайтын метафора.
Мысалы:
矫 枉 过 正 jiao wang guo zheng ... ... деп ... ... «қисықты түзеп, басқа жаққа қисайтып жіберу»);
害 群 之 马 hai qun zhi ma «бір ... бір ... ... ... ... ... ... 花 水 月 jing hua shui yue «құрғақ ... ... ... гүл, ... ... 弓 之鸟 jing gong zhi niao ... ... үрлеп ішеді»;
举 世 无 双 ju shi wu shuang ... ... ... ... ... «бүкіл әлемде сыңары жоқ»);
同 舟 共 济 tong zhou gong ji ... жаны бір; ... ... ... «бір ... ... көлден өту»).
Өте жиі чэнъюй аллегория негізінде құралады. Аллегория астарлы сөздің
бір түрі, ... ... ойды ... образ арқылы білдіру үшін
қолданылады.
Мысалы:
借 花 献 佛 jie hua xian fo ... ... гүл ... Будданың
мүсініне қою»);
盲 人 摸 象 mang ren mo xiang «бір жақты көзқарас,шалағай», (сөзбе-
сөз: «көзі көрмейтін адам ... ... ... жатыр»).
Тұрақты тіркестегі ауыспалы мағына метонимия негізінде де ... ...... ... ішкі ... ... бір нәрсенің
атауын басқа нәрсенің атауының орнына қолдану.
Мысалы:
手 无 寸 铁 shou wu cun tie ... ...... ... қару ... білдірген, қысқа қылыш. Чэнъюй құрамында ... атау үшін ... ... бір ... сол ... ... ... 死 留 名 ren si liu ming «артынан жақсы ат қалдыру», (сөзбе-сөз:
«адам дүниеден өтеді, аты қалады»). 名 ... есім ... ... ... ... .
王 侯 将 相 wang hou jiang xiang ... ... ... ... ... билеуші және удельный князь, генерал және министр»);
坚 甲 利 兵 jian jia li bing ... ... ... ... ... сауыт,өткір қару»).
Метонимия жалқы есімдер қолдану негізінде құрылуы ... ... ... ... ... ... ... ретінде қабылданады.
Мысалы:
朝 秦 暮 楚 zhao Qin mu Chu «бір күні бие, бір күні ... ... ... ... Цин бектігі, кешке Чу бектігі»). Бұл мысалда
метонимия ... ... ... ... ... кезіндегі соғысушы
бектіктерге сілтеме жасалады. Екі ең күшті бектіктер – Цин мен Чу үнемі бір-
біріне ... ... ... ... ... көп болған. Басқа
бектіктер біршама ... ... өз ... ... ... ... бірде Чу бектігін қолдаған.
Чэнъюйде гипербола сияқты стилистикалық әдіс те кең ... ... ... ... ... ... үшін, қолданылатын
көркемдік асырып айту.
Мысалы: 千 钧 一 发 qian jun yi fa ... ... ... ... ... ... «бір тал шашта мың цзюн»);
万寿 无 疆 wan shou wu jiang «ұзақ ғұмыр, ұзақ өмір ... ... мың ... ... шегі жоқ»);
大 海 捞 针 da hai lao zhen «қараңғыда қарсақ ізін іздегендей, ... ... ... ... ... инені аулау»).
Тұрақты тіркестер стилистикалық тұрғыдан кең қолданысқа ие. Тұрақты
тікестердің ... ... ... мәнерлілігі –тілдің
барлық стилдерінде көрініс ... ... ... ... ... көркем әдебиет пен ... ... Бұл ... ... ... ... ең ... құралдардың бірі. Ал публицистикада қалыптасқан сөздерді қолдану
белгілі бір мәселеге деген оқырманның ... ... ... 入 宪 体 现 以 人 为 本
Конституцияға адам құқықтары туралы заңның ... ... – ең ... ... ... көрсетеді.
以 人 为 本 yi ren wei ben «жеке тұлғаның мүдделері ең басты деп есептеу;
адам ... – ең ... ... 泉 外 交 四 面 楚 歌 ... ... қиын ... 面 楚 歌 si mian Chu ge ... ... да ... көрі; қиын жағдайда»,
(сөзбе-сөз: «төрт жақтан да Чу мемлекетінің әні естіледі»).
温 家 宝: 宏 观 调 控 绝 不能 半 途 而 ... ... ... сиыр ... ... «орта жолда
лақтырып тастау» ).
2.2 Мақал-мәтелдерде қолданылатын стилистикалық ... ... ... ... ... өзгеріссіз
қолданылуы мүмкін немесе өзгертілген, жеке автордың өңдеуімен ... ... ... ... стилистикалық-
функционалдық ерекшеліктері олардың лингвистикалық табиғатына ... ... ... ... сөздеріне жатады. Мақалдар ең алдымен ауызекі
тілде, сонымен қатар ауызекі тілге тән ... ие ... ... ... ... ... жанрдан алшақ әдебиет жанрларында
қолданылуы да жиі кездестіруге ... ... ... ... ... өте жиі ... да кездестіруге болады. Бұл қалыпты
нәрсе, себебі баспа тілде тілдің ... ... ... әртүрлі
мақалалардың ресми тілінен бастап, фельетондардың ауызекі тіліне дейін.
Мақалдардың қарапайым тілге ... ... ... ... ... ... ... мақалдардың қарапайым тілге ... ... ... ... ... ... сабақтастықтан артықтылығынан көрінеді.
Лексикалық тұрғыдан қарапайымдылық қарапайым ... ... ... ... ... көрінеді.
Мысалы:
光 说 空 话 顶 屁 事 guang shuo konghua ding pi shi «бос ... ... ... ... ... ... ... олар белгілі бір диалект
төңірегінде шоғырланады және сол ... ... Бұл ... әдетте
«жергілікті өзгешелік» көрініс табады: табиғи және ... ... мен ... сол ... әйгілі еткен нәрселер. Мысалы:
只 要 肯 流 ... 戈 壁 滩 上 也 能 吃 到 肉 汤 zhi yao ken ... zai Gebi tan shang ye neng chidao ... төгуге ықылас болса – Гоби шөлінің құмында да, еттің сорпасын ішуге
болады» (Нинся пров.).
吃 过 端 午 ... 子 不离 手 chiguo duanwu ... bu li ... ... ... ... ... желпуішті қолыңнан тастама»
(Цзянси ...... ... ... Цзянси провинциясында ауа-райы
ыси түседі).
东 北 有 三 宝: 人参,貂 皮,乌 拉 草 dongbei you san bao: ... ... үш ... ... ... және ула» ( ... бұл ... аты) бұл мақал Қытайдың солтүстік-шығысында пайда болған.
Мақалдарда поэтикалық ... ... ... ... олардың арасындағы ең көп кездесетіні ұйқас. Мақал сөздер
тізбегінен өзінің ... ... ... түседі.
一 日 三 笑,不 用 吃 药 yi ri san xiao, bu yong chi yao ... рет ... ... де ... ... 吃 萝 卜 夏 吃 姜, 不 劳 医 生 开 药 方 dong chi luobo, xia ... bu lao yisheng kai yaofang
«қыста тұрып, ал жазда имбирь жесең, дәрігерге рецепт ... 正 一 ... 斤 八 两 fanzheng yiyang, ban jing ba ... ең кең ... стилистикалық фигура – параллелдік, болып
табылады. Құрылым жағынан ... ... ... ... ... ... құрылымды яньюй» - жартылай да, толық та ... ... ... ... ... тіркестер мысал бола алады:
路 遥 知 马 力,事 久 见 人心 lu yao zhi ma li, shi jiu jian ... ... ... ал адам – ... ... білу үшін, онымен бір қап
тұз жеп көру ... ... «тек алыс ... ... ... біле аласын,
тек ұзақ араласқаннан кейін адам жанын тани ... 子 见 钱 眼 也 ... 尚 见 钱 经 也 卖 xiazi jian qian yan ... heshang jian qian jing ye ... ... адам ақша ... оның көзі ашылып кетеді, монах ақшаны
көргенде, ол қасиетті кітаптарды сатып ... ... ... ... да ... фигуралар
жекеленіп кездеспейді, олар бір-бірін толықтырып ... ... ... ... 瓜 得 ... 豆 得 豆 zhong gua de gua, zhong dou de ... ... соны ... ... ... ...... аласың, атбас
бұршақ ексең – атбас бұршақ жинайсың»). Бұл мақалда параллелдік лексикалық
қайталаумен ұштасады.
谋 事 在 人, 成 事 在 天 mou shi zai ren, cheng shi zai ... ... ... ... ... тек ... ал ...
дайын істер»). Бұл мысалды парралелдік антитезамен, лексикалық қайталаумен,
ұйқаспен бірге келеді.
画 虎 画 皮 难 画 ... 人知 面 不知 心 hua hu hua pi nan hua ... ren zhi mian bu zhi xin ... ... ... ... ... (сөзбе-
сөз: «жолбарысты салғанда терісін саласын, сүйегін салу қиын, адамды тани
тұрып, оның ... емес ... ... Бұл жағдайда параллелдік ұйқаспен,
лексикалық қайталаумен, аллитерациямен, ассонанспен ұштасады.
Осылайша мақалдарда әртүрлі стилистикалық әдістер ... ... ... олар ... ... бірлесіп те қолданылады.
Ауыспалы мағынаға ие мақалдарға тән ең ... ... бірі ... және ... ... ... Мақалдарда өмірдің сан алуан
құбылыстарына қызу эмоционалдық баға беріледі. Оларда берілетін идея тілдің
көркемдік құралдары ... ... ... ... ... ... үшін тек қана ... әдістер ғана қызмет етпейді,
сонымен қатар троптар да қолданылады.
Мақалдарда әрине тұрақты тіркестердегі сияқты әртүрлі ... ... ... 理 象 太 ... 掌 遮 不 住 zhenli xiang taiyang, ... отқа да жанбайды, суға да ... ... ... күн
тәрізді – алақанмен жаба алмайсын»).
容 貌 好 不 如 运 气 好 rongmao hao buru yunqi hao ... ... ... ... салыстырыла алмайды»).
Өте жиі кездесетін троп метафора болып табылады, ол мақалдың бейнелі,
астарлы мағынасын анықтайды. Мысалы:
金 玉 其 外,败 絮 其 中 jin yu qi wai, bai xu qi zhong ... іші ... ... ... алтын мен яшма, ішінде шірік пен
мақта»);
人 往 高 处 ... 往 低 处 流 ren wang gaochu zou, shui ... ... ... ... ... адам ... жайлы жерді іздейді», (сөзбе-сөз:
«адам жоғары жүреді, су төмен ағады»).
Көптеген мақалдардың ... ... ... ... құралады. Мысалы:
苍 蝇 不 叮 无 缝 的 鸡 蛋 cangying bu ding wu feng de ... ... ... басы ... (сөзбе-сөз: «шыбын бүтін жұмыртқаны
тістемейді»).
Метонимия сияқты троп та жиі ... ... ... ... жиі ... 说 曹 ... 操 就 到 zui shuo Cao cao, Cao cao jiu dao
«кімді айтсаң сол келеді», (сөзбе-сөз: «Цао Цаоды айтсаң, Цао ... ... ... 才 不 出 门,全 知 天 下 事 xiucai bu chu men, quan zhi ... ... ... аттамай, Аспан астының барлық жаңалықтарын біле
алады».
Мақалдар кейде өлең жолдарына өзіне тән ұйқаспен, ... ... ... ... өлең ... ... ... жиі кездеседі:
礼 多人 不 怪,油 多 菜 不坏 li duo ren bu guai, you duo cai bu ... ... көп ... 日 有 酒 今 日 醉,明 日 没 酒喝 冷 水 jin ri you shui, ming ... jiu he leng shui ... ... ... жоқ; ... бар, ... ... Астарлы сөздерде қолданылатын стилистикалық әдістер
Астарлы сөз ең алдымен өзінің жанрлық-стилистикалық ... ... ... ... жатады, яғни тілдің белгілі бір
стиліне ... ... ... Басқа да халықтық сөздер сияқты, астарлы
сөзде халық ... ... ... ... бірге жасасып, ұрпақтан-ұрпаққа
тілдің асыл қазынасы ретінде ... келе ... ... сөз ... ... тілге жатады. Астарлы сөздің қарапайымдылығы, ... ... ... қағидалармен анықталатынынан
көрінеді.
Астарлы сөздердің жанрлық-стилистикалық қатыстылығына келсек, астарлы
сөз – бұл ... ... ... Оның ... шығу ... айқындалады, ең алдымен ауызекі тілмен. Осылайша,
астарлы сөздің тілі ... ... ... ... лексикалық
қағидаларына сай болады. Астарлы сөздің қарапайымдылығы, тұрмыстық тілге
жатқызылуы, олар ... ... ... қолданғанда айқын байқалады.
Баяндау жанрындағы көркем ... ... ... әңгіме) автордың
сөзі кейіпкерлердің сөзімен ... ... ... сөз ... сөзінде қолданылады.
Қытай классикалық романдарының тілінде авторлық сөзде вэньянь тілінің
грамматикалық және ... ... ... ал астарлы сөз тек
қана кейіпкерлер сөздерінде қолданылады. Бұл өзіндік қарама-қайшылық ... Егер ол ... ... ... болса, оның қолданылуы сәйкес
«халық сөзінде айтқандай», «рас ... т.б. ... ... ... жүреді. Осы кірме сөздер арқылы автор қолданылған астарлы сөздің шығу
көзін көрсетіп, тек қана халық даналығына ... ... ... ... ... ... оның стилі үшін өзі жауап бермейді.
Фонетикалық тұрғыдан астарлы сөздің тілі қарапайым тілге сай ... ... ... ... ... тілдің орфоэпиясынан біраз
ауытқу болуы мүмкін. Бұл құыбылыс екінші бөлігінде омонимдер кездесетін
астарлы сөздерге тән. ... ... ... ... ұлттық тіл
нормалары бойынша омоним ... ... ... 下 活 xiahuo ... алып ... сөзі мен 吓 唬 ... келесі астарлы сөзде:
养 活 孩 子 不 叫 养 活 孩 子 – 下 ... ... yanghuo haizi bu ... haizi – ... ren
«қорқыту, адамды қорқытып тастау», (сөзбе-сөз: «баланы дүниеге алып келу
баланы дүниеге алып келуді ... – бұл ... ... алып келуді
білдіреді»).
Қарапайым дыбыстауда xiahuo сөзіндегі екінші буынындағы ... ... ... және xiahu ... ... буынындағы дауыстыдан
айырықсыз.
Астарлы сөздерде жиі омонимдер ... ... ... ... ... 渔 人 回 家 – 不 在 湖(乎) dayuren hui jia – bu zai ... суы ... келеді», (сөзбе-сөз: «балықшы үйіне оралды –көлде
емес»).
Грамматикалық ... ... ... ... шылаулардың түсіп қалуымен сипатталады. Бұл жағдайда ең
бірінші астарлы сөз туралы ... ... ол ... тіл қағидалары
бойынша құрылады. Ал астарлы сөздің екінші ... ... ... ... ... ... егер ол ... тілде қолданылса. Егер астарлы сөздің
негізі қарапайым тілде ... ... ... тіркес болса, онда оған
жоғарыдағы грамматикалық ... тән ... ... ... 公 打 豆 腐 – 软处 下 手 leigong da doufu – ruanchu xia ... ... ... үстімен», (астарлы сөздің екінші бөлігінде 从
жалғауы -从 软处 下 手).
Астарлы сөздердің тілінің қарапайымдылығы әдетте ... ... ... ... ... ... тек қана ... тілге тән,
ұлттық тілдегі сөздіктерде жазылмайтын, сөздер мен тұрақты тіркестер
кездеседі. Бұл ... ... ... ... ғана емес,
қытайлықтардың өздері ... ... ... ... астарлы сөздің
белгілі бір диалекті негізінде ... ... ... оның ... ... ... лексикалық бірліктер қолданылған жағдайда
болады.
Осындай лексика кітаби стилдегі сөздердің қарапайым нұсқалары болуы
мүмкін.
八 十 年 不 下 雨 – 记 他 的 好 晴 儿 (情 儿) bashi nian bu xia ... ji tade yao qingr ... ... ... өмір бойы ұмытпайтын!».
晴 儿 сөзі – 晴 天 «айқын, жайма шуақ күн» сөзінің қарапайым нұсқасы; ... сөзі 情 意 ... ... нұсқасы.
Астарлы сөздерде жиі ұлттық тілдің көп мағыналы сөздері ... ... ... тілдегі мағынасы көрініс табады.
老 太 太 的 生 日 – 要 打 肉 lao tai tai shengri – yao da ... ... ... ... апаның туған күні – ет сатып алу кере»).
打 «ұру, соғу» сөзі қарапайм ... ... алу» ... қатар астарлы сөздерде кітаби чэнъюйлердің немесе ... ... ... ... ... ... ... табылатын фразеологиялық
бірліктер қолданылуы мүмкін.
Астарлы сөздің ... ... ... ... пен ... негізделуі мүмкін [1.178].
Қолданылуы тұрғысынан астарлы сөздің жергілікті ... ... ... грамматикалық, лексикалық ... Бұл оның ... ... яғни ол ... бір ... ... ған ... ұлттық тілде қолданылмайды. Бірақ мұндай
шектеулер астарлы сөздің құрылымына қатыстылығы бойынша үлкен не кіші ... 路 人 吊 丧 – 死 人的 肚 里 明 百 guoluren diao sang – si ... li mingbai ... ... ... ... сезеді».
死 人 «қайтыс болған адам» сөзі ... ... ...... ... ... ... сөзді астарлы сөздің
негізінде қолдану сөз жарыс тудырады, ол ... ... мен ... ... ... негізінде құралады.
瘸 子 赛 跑 – 笃 定 老 末 quezi sai pao – duding lao mo ... ... ... ... ...... сөзі – путунхуадағы 定 сөзіне сәйкес келеді, ал
老 末сөзі 最 后 一名 ... ... ... ... ... ... ... мен ұлттық тілдегі нұсқаларының сәйкестіру ... ... ... негізі мен оның тұтас мағынасының бұзылуына ... ... ... кей ... ... дөрекі,
натуралистік сипатынан байқалады. Астарлы сөздердің бұл түрі олардың жалпы
санының аз бөлігін ... де, ... ... ... ... ... ... қытай тілінде тараған, астарлы сөздердің ішінде
өзіндік мәнмәтіні тым ... ... ... де ... Өзіндік
мәнмәтіннің дөрекілігі мен натуралистілігі, тек қана ... ... ... ... мен ... ... ... пайда
болатынында емес, сонымен қатар сол заттар мен ... ... ... ... ... аталуында [2.117-118].
Әдетте осындай астарлы сөздер ауызекі тілде ғана ... ... ... ... ... да ... көбіне көркем шығармалар
беттерінде орын алады. Олар жиі қытай классикалық романдарында және ... ... ... ... ... ... біраз бөлігіне де тән. Бірақ
бұл ... ... ... ... бере ... ... осы ... бөліп көрсетудің маңыздылығын ... ... ... тән ... бұл ... сипаттайтын
ерекшеліктердің ең бастысы емес. Егер зерттеушілер астарлы ... ... ... ... осы ... баса
назар аударса, бұл ерекшелік астарлы сөздің ... ... ... ... ... ... ма ... сұрақ туындайды.
Егер осы тұрғыдан астарлы сөзбен мақал-мәтелдерді ... ... ... сөздер осында мақал-мәтелдерге қарағанда жиі
кездеседі ... ... Осы ... ... астарлы сөздердің
жиілігі мақал-мітелдермен салыстырғанда бірден көзге ... Яғни ... ... ... ... ... ерекшеліктерінде жатыр деуге
болады. Астарлы сөздердің қарапайым ... ... бұл ... ашып ... эмоционалдық пен мәнерлікпен сипатталатын тұрақты тіркес
ретінде, астарлы сөз әсерлі ... ... Ол тек қана ... ... және астарлы сөздердің бірнешеуінің қатар қолданылуы жиі болатын
құбылыс. Сонымен ... ... сөз ... ... ... ... ... табиғатымен анықталатын әсерленген тілге қатыстылығы, оның
маңызды қасиеттерінің бірі болып табылады. ... ... ... де осы ... ... ... ... тілде натуралистік
образдарға жүгіну, дөрекі лексиканы және фразеологияны қолдану әсіресе жиі
кездеседі [2.120-121].
Бірақ ... ... ... көлемі, жалпы астарлы сөзердің
көлемімен салыстырғанда өте аз, ... ол ... ... ... көрсете алмайды.
Қазіргі қытай тілінде дөрекі ... ... ... мынандай
түрлері кездеседі:
老 地 菩 萨 屁 – 神 气 lao di pusa fangpi – shen qi ... 夫 子 放 屁 – 文 气 冲 天 Kongfuzi fangpi – wenqi chong ... ... ... ... ... мен мәнерлілігі сол астарлы сөздің
негізін құрайтын тұрақты тіркестің эмоционалдылығы мен ... ... ... мәнмәтініне негізделеді.
Астарлы сөздің негізін құрайтын тұрақты ... – бұл ... ... қызмет, астарлы сөзден дербес қызмет ... ... ... тән ... ерекшеліктерге ие
фразеологиялық бірлік. Осыған орай ... ... ... ... беру ... оның ... ... маңыздырақ.
Көптеген жағдайда астарлы сөздің астары салыстыру болады. Бұл ... ... ... ол ... ... сөз ... тізбегіне 象,好 象,好
比,如 同 сияқты сөздер қолдану ... ... 不 得 人 说 你 们 诗 云 子 日 的 人 难 讲 ... 样 看 来,你 好 象 老
鼠 尾 巴 上 害 疖 子,出 脓 也 不多!
老 鼠 尾巴 上 害 疖 ... 脓 也 不多 laoshu weiba shang ... chu nong ye bu duo «көп ... ... көп ала ... ... 子 作 揖,起 手 不 难 tuozi zuo yi, qi shou bu nan ... ... ... ... ... салыстырудың тағы бір түрін бөліп
көрсетеді – 借 喻, яғни ... бұл ... тек ... 象 сөзі ... ... ... ... объектісі де болмайды.[8,109-110] Мүмкін
бұл термин негізінде М.Г.Прядохинның салыстыру ... ... ... ... шығар. Мұндай сәйкестендіру объектілері бір
жағынан астарлы сөз болса, екінші жағынан жалпы мәнмәтіндегі тіркестің пәні
[2.110-112].
Ирония ... ... ... әсер ... ... Жалпы ирония
дегеніміз – бұл сөз немесе тіркес қолданысындағы күлдіру мақсатымен кері
мағынасында тұратын троп. ... ... ... ... ... 骂 闺 女 – 好 东西 niang ma guinu – hao dongxi ... ... және 好 сөздерін қарама-қарсы қою ... ... ... ... тура ... мен ... мағынасы қатар қойылады.
Астарлы сөздің құрылымының өзі, астарлы сөзбен оның ... ... ... ... ... ... сөзді әзіл ретінде
қабылдаудың негізгі факторлары болып табылады.
Астарлы сөздің фразеологиялық бірлік ... ... ... оның ... ... жатқан образдылық болып табылады. ... ... ...... ... сөз тіркесі түрінде болады, астарлы
сөздің екінші бөлігінде – шешімінде ол ... бір ... ... ... ... мен ... адамдар, мифтік кейіпкерлер,
өсімдіктер, жануарлар, қоғам, ... орта ... ... ... болуы
мүмкін. Астарлы сөз де мақал-мәтел сияқты халық өмірінің айнасы бола алады,
ол қоғам ... ... діни ... ... ақпарат бере
алады. Мақал-мәтелдерден бір айырмашылығы бұл ақпараттар ... ... ... яғни мақал-мәтел дидактикалық қасиетке ие болса,
астарлы ... ... ... ... оқу ... ... көптеген пайдалы мағлұматтар
береді, бірақ қоғамдық-мәдени шындықты білмеу астарлы сөздердің мазмұнын
түсінуді қиындатады. ... ... ... ... көруге болады:
老 太 太 的 簪 子 – 两 头 忙 lao taitaide zanzi – liang tou ... ... екі ... айналысу; екі жаққа да үлгеру» (сөзбе-сөз: «апаның
шаш қыстырғышы – екі ... да бос ... Бұл ... сөздің түсіндірмесі
мынандай: Бұрынғы замандағы шаш қыстырғыштың бір жағы тарақ сияқты, бір
жағы шаш ... өзі ... ... 头的 担 子 – 一 头 热 和 tituode danzi – yi tuo ... достасуға ұмтылу, бірақ жауап ала ... ... ... ауыр – бір жағынан ыстық»).
Көне Қытайда көше жүретін шаштаразшы өз ... мен ... ... ... ... ... бір ... аспаптар
салынған комод түріндегі орындықша ілінген, ал екінші жағына су ... пеш ... ... көп адам ... ... шаштаразшы
белгілі қауіпсіздік ережелерін сақтау керек болған: егер мойынағаш тым ұзын
болса,біреуді іліп ... ... ... болады, егер тым дөңгелек болса,
затар шаштаразшының ... ... ... ... Дағды сөздерде қолданылатын стилистикалық әдістер
Жоғарыда айтылғандай дағды сөздердің негізгі пайда болу ортасы ауызекі
тіл. Дағды ... шығу тегі ... ... ... ... ... сөздер – бұл ... ... ... ... ... қолданылу аясы – ауызекі тіл және әрине басқа да
фразеологиялық бірліктер сияқты, ... ... ... ... ... ... ... көркем әдебиеттің әртүрлі жанрларында кеңінен
қолданылады – ... ... ... ... ... шығармаларда олар
негізінен кейіпкерлердің диалогтарында қолданылады. Бұл ... ... ... құралдардың бірі деуге болады. Дағды сөздерді
біқатар ... ... ... ... ... ... ... мәнерлілік, өзгерушулік.
Дағды сөздердің тілдің әртүрлі стилдерде қолданысына қарамастан, олар
халықтық сөздер болып табылады. Олардың халықтық ... ... ... ... форманың ұштасуы болып табылады. Жоғарыда айтылғанда дағды
сөздер қазіргі ауызекі тіл қағидаларымен құралып, қарапайым, ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан
айқын байқалады. Мысалы:
鸡 毛 店 ji mao dian ... ... үй; ... жер
急 刹 车 ji sha che «кенеттен тоқтату, тежеу»
推 横 车 tui heng che ... ... ... ... ... ... ... сөздердің кездесуі олардың
қарапайым тілге жататынын дәлелдейді:
掼 纱 帽 guan shamao ... бас ... ... ...
диалектілік сөзіне путунхуадағы 扔 сөзі сәйкес келеді.
Дағды сөздер ... да ... ... ... бір ... бір образда атап, бейнелеп қана қоймайды. Дағды сөздер баға беру
қасиетіне ие болады.
Қытайлық ... ең ... Ма ... ... ... ... баға беру қасиетіне ие екенін атап көрсетеді. Мысалы:
留 尾 巴 liu weiba ... ... ... ... 皂 泡 feizao pao ... ... ... 粗 (大) 腿 bao cu (da) tui «жағымпаздану, жалбақтау»;
摆 (拿) 架 子 bai (na) jiazi ... ... ... баға беру қасиетіне ие дағды сөздер сирегірек кездеседі. Мысалы:
开 门 红 kaimen hong ... ... ... ... 黄 牛 ... ... .
Сонымен қатар бейтарап дағды сөздер де болады, оларда жағымды не ... беру ... ... 玩 笑 kai wanxiao ... ... 等 号 hua denghao ... 喜 糖 chi xitang «үйлену».
Бірқатар жағдайларда дағды ... баға беру ... ... ... ... ... жағымсызға өзгеру жүреді. Бұл мүмкін ... ... ... ... ...... барлығы еркін
тіркестерден жасалған, тілдің даму барысында ауыспалы-образды мағынаға,
эмоционалдылық пен ... ие ... ... «后 台 老 板 hou tai ... ... ... астыртын бастық» (сөзбе-сөз: «артқы сахнаның
қожайыны»). Бұл ... ... ... операсының труппасын ұйымдастырушы,
құрметті адамды атайтын сөз болған. Ал қазіргі тілде бұл дағды сөз ... ие, ... ... ететін адам немесе ұжымды атау үшін қолданылады.
Өте сирек жағдайда дағды сөз алып ... ... ... ... Баға ... мұндай өзгерістер сәйкес мәнмәтінде ... яғни ... ... ... ... ... іске асырған
жағдайда. Тілдік ситуация өзгергенде, сол тіркес ... ... ... ... ... ... өзгеше мәнерлікке ие болады.
Образдылық тұрақты тіркестерге іштей тән, мәнерлікке қол жеткізетін
құрал болып ... ... ... сөздердің күшті мәнерлігінің
негізінде жатыр. Дағды сөздердің басым көпшілігі метафораның белгілі бір
түрі ... ... ... ... ... мен ... етуде метонимия, ирония сияқты троптар қызмет ... ... ... ... ... метафоралық қолдану негізінде құралы алады:
还 有 的 人 意 视 节 约 为 «抠 门 儿 »,把 浪 费 当 作 «气 ... ... деп, ал ...... ... деп ... болған.
抠 门 儿 kou menr «сараң, дүниеқоңыз» (сөзбе-сөз: «сараң үй»).
Стилистикалық әсер жиі ... атын ... ... ... метафоралық өзгерісі нәтижесінде құралады. Бұл жағдайда ауыспалы
мағына адам мен жануардың ... мен ... ... ... ... ... ... қатар образды уәжделеу дәрежесі әртүрлі
болады. 熊 包 xiong bao ... ... ... іс ... ... ... ауыспалы мағынасы оңай түсіндіріледі.
干 什么 也 不 会,熊 包 一 个!Не істесе де ... ... ... ... ауыспалы мағынасы метонимияның ... ... ... ... бір бөлігін атау: 顺 风 耳 shun feng er «бәрін білетін,
ақпаратты білетін» (сөзбе-сөз: құлағын желге тосау»).
Абстрактылының орнына ... ... ... 拍 板 儿 pai banr ... ... ... нүктені қою», (сөзбе-сөз: « тақтайды ұру»).
Қорытынды
Сонымен, қорыта келгенде ... ... өте ... ... қор
тән. Көптеген фразеологизмдер ерте заманда пайда болып ... ... ... ... ... ... бірліктерінде әртүрлі құрылымдық
– семантикалық, функционалдық – стилистикалық ерекшеліктер мен қасиеттер
ұштасады және ... ... ... ... ... Қытай
тілінің фразеологиялық қорын және сол қордағы фразеологизмдердің ... мен ... ... ... үшін ... ... фразеологизмдердің әрқайсысына жеке тоқтау керек. ... ... - ... ... - яньюй; астарлы сөздер -
сехоуюй; дағды сөздер - гуаньюнъюй.
Жалпы фразеологияның басты міндеті – ... ... ... Яғни ... ... ... фразеологиялық орамдар,
фразеологзмдер. Біз сөйлеу барысында сөздерді бір-бірімен ... ... ... ... ... ... ... айыратын
бірқатар ерекшеліктер бар: құрылымының тұрақтылығы, мағына тұтастығы, ... ... ... ... ... ... фразеологизмдеріне жоғарыда көрсетілген ерекшеліктердің
барлығы дерлік тән. ... ... ... ... ... ... ... мен қасиеттерінің қалыптасуына олардың шығу көзі ... аясы әсер ... ... мақал-мәтелдер дидактикалық сипатқа ие
болғандықтан, ... ... ... кең ... (成 语) қытай фразеологиясындағы құрылымдық – семантикалық
қасиеттермен, қолданылатын стилистикалық әдістермен сипатталатын ... ... мен ... ие ... ... ... ... – бұл тұрақты фразеологиялық тіркес, ежелгі қытай
тілінің қағидалары бойынша құралған, ... ... бар ... ауыспалы
мағынаға ие, сөйлем мүшесінің қызметін атқара алады. Қалыптасқан сөздердің
ең басты ерекшелігі ежелгі жазба тіл ... ... сай ... және
құрамында архаизмдердің көптеп қолданылуы. Чэнъюйлердің шығу көзіне қытай
классикалық әдебиеті, тарихи ... ... ... құрылым
тұрғысынан олар көбіне сөз тіркесі, ... ... ... Құрылымы жағынан
ол жеке сөзге тең емес, бірақ тілде сөз ... ... ... ... атқарады. Қалыптасқан сөздердің тағы бір маңызды ерекшеліктерінің
бірі – мағынасының тұтастығы. Қалыптасқан ... ... ... отырып, жоғары эмоционалдық пен ... ие. ... ... аясы ... ... тіл, көркем шығармалар,
публицистика.
Қытай ... ... ... ... терминімен аталады. Мақал-
мәтелдің фразеологиялық жүйеде алатын орны ерекше. Себебі олар халықтың
дүниетанымының, даналығының ... ... ... ... ... ... ... – мағына тұтастығы, құрылымының тұрақтылығы,
дайын күйінде дыбысталуы – ... жеке ... ... ... ... Олардың негізігі шығу көздеріне мыналар ... ... ... ... ... ... ... әңгімелер, аңыздар. Құрылымы
жағынан жай немесе құрмалас сөйлем түрінде болады және ... ... ... ... ... ... ... параллельді және
парраллельді емес құрылымды болып бөлінеді. Мақал-мәтелдер қазіргі ... ... ... ... қағидаларын сақтаған түрлері де
кездеседі. Бұл құбылыс қытай тілінің тарихи дамуымен байланысты. ... ... ... үш ... ... ... ауыспалы мағынаға
ие, екі жақты – ауыспалы да, тура мағынада қатар жүретіндер, тура ... ... ... ... ... ... екіжақты. Мақал-
мәтелдерде ырғақ жиі қолданылады, ал ең жиі ... ...... Мәнерлілік әртүрлі троптар – салыстыру, аллегория,
метонимия ... ... ... ... ... тілінде мақал-мәтелдермен қатар халықтық сөздердің
ерекше түрі ... сөз – 歇 后 语 xie hou yu де кең ... ... ... бөлігі қысқартылған сөз» дегенді білдіреді. Тек қана қытай
тіліндегі лингвистикалық еңбектерде ғана емес ... ... ... ... да бұл ... ... көп ... тудырған.
Жалпы сехоуюй – бұл тек қана ... ... ... ... фразеологизм
түрі. Оларға фразеологиялық бірліктерді сипаттайтын барлық ерекшелітер тән.
Сонымен қатар астарлы сөздер ... ... ... ... ... ... Оның ... да ерекше. Екі бөліктен тұрады, бұл
бөліктер жұмбақ және оның шешімі сияқты ... ... Бұл ... ... құралдар арқылы беріледі. Астарлы сөздің ... ... ... ... ... ... бөлік дербес
фразеологиялық бірлік болады. Астарлы сөз тұрмыстық қарапайым сөздерге
жатады. Оның ... ... ... ... грамматикалық
аспектілерден байқалады. Оладың басым бөлігі диалектілік, ... ие. ... сөз ... ашық ... тұспаланған салыстыру болады.
Сондықтан ол жиі ирония, әзіл ретінде ... ... ... ... ... тағы бір түрі -
қазіргі ... тіл ... ... ... ... ... (惯
用语) кең тараған. Бұл фразеологиялық бірліктер тұтас ауыспалы мағынадағы,
эмоционалды – экспрессивті сипаты бар тұрақты сөз ... ... ... ... тілде кеңінен қолданылады және қолданысы жағынан қалыптасқан
сөздерге ғана жол береді
Қорыта келгенде ... ... ... ... дербес, кешенді, тілге ғана емес, бүкіл мәдениетке қатысы ... ... ... ... қорын талдай отырып,
фразеологизмдерде ұлттық-мәдени болмыстың ерекшелігі, тілдің семантикасының
өзгешелігі ... ... ... ... ... ... көркемдік негізін құрайтын мәдени, тарихи, ... ... ... білмеу оларды қате түсінуге алып келеді. Демек
фразеологизмдерді зерттеу тек қана тіл ... ... ғана ... ... ... ... тарих салаларындағы білімімізді толықтыра түседі.
Бұл жұмыс барысында алға қойған мақсатымызға толықтай жеттік деп ... ... ... ... И.В. ... фразеология современного китайского языка
– М.: АСТ: Восток-Запад, 2007
2. Прядохин М.Г. Китайские недоговорки-иносказания. М., ... ... И.Р. ... ... ... ... ... – М.: АСТ: Восток-Запад, 2005
4. Лингвистический энциклопедический словарь – Москва,1990
5. Кеңесбаев С.К. ... ... ... ...... Арыс,
2007
6. Аханов К. Тіл білімінің негіздері – Алматы,1973
7. Салқынбай А., ... Е. ... ... ...... 温 端 政. 歇 后 语. 汉语 知 识 丛 书. 商 务 印 书馆, 北 ... ... В.И. ... современного китайского языка. М,. 1979
10. Корнилов О.А. ... ... ... М., ... Болғанбаев Ә., Қалиев Ғ. Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы мен
фразеологиясы – Алматы. ... ... ... Ф.Н. ... ... және ... тілдерінің
салғастырмалы фразеологиясы. Алматы: Қазақ университеті, 2000
13. Авакова Р., Дәулетова П. ... ... ... ... ... ... Л.С. ... религии, традиции в Китае. М., 1970
15. Софронов М.В. Китайский язык и китайское общество. М., 1979
16. Бектаев Қ. Үлкен қазақша-орысша, орысша-қазақша ... ... ... ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Аққу» концептінің лингвомәдени ерекшелігі59 бет
«Ойлау» фразеосемантикалық өрісіндегі тіларалық фразеологиялық баламалар типологиясы62 бет
Ағылшын және қазақ тілдеріндегі жануар атаулары бар фразеологиялық бірліктер (салғастырмалы талдау)77 бет
Ағылшын тілінен орыс тіліне мақал-мәтелдерді аударудағы лексикалық мәселелер25 бет
Жазушы Жүсіпбек Аймауытовтың ‟Ақбілек” романы тіліндегі фразеологиялық ерекшелігі6 бет
Жол концептісінің танымдық сипаты және когнитивтік негіздері61 бет
Күрделі сөздер классификациясы4 бет
Көркем аударма ерекшеліктері.Көркем аударма міндеттері. Аудармашыға қойылатын талаптар, аудармашы қызметі35 бет
М. Мақатаев өлеңдеріндегі лексикалық анафора мен эпифора78 бет
М.Мақатаев поэзиясындағы анафора мен эпифора34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь