Түрік қағандықтары

Кіріспе

Негізгі бөлім
1. Түрік қағандықтары
2. Түрік қағанаты (552.621 жж.) . алғашқы Евразиялық империя

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
VI ғ. Ортасында Орталық Азияның саяси ахуалында өте күрделі өзгерістер болды. Көптеген түркі тілдес тайпалар одағының топтары – теле Шығыс Еуропадан Солтүстік Монголияға дейін қоныстанып, олардың көші-қоны Амударияның жоғары ағысына жететін. Басқа тілдес тайпалармен бірігіп олар (жуань-жуаньдардың) аварлардың үстемдігіне қарсы шықты. Бұл кезде Аварлар қазіргі моңғолияның оңтүстік және ортаңғы бөлігінде өмір сүрген.
VI ғ. Ортасында түрік қағанаты, Алтай және Орталық Азиядағы бірқатар этникалық тайпаларды бірлестірген мемлекет ретінде көрінеді. Бұл тайпалардың әлеуметтік және мәдени дамуының сатылары әр түрлері деңгейде болған. Қағанаттың түбегейін – Алтайдың түркі тілдес тайпалары құрған. Осы өте құдіретті державанның билігіне Қазақстан жері де кірді.
558-555 жж. түріктер Жетісу және Қазақстанның Сырдария, Арал, Орал, Еділ бойына дейінгі аймақты иелік етті.
Ежелгі түрік ордасы -әскери дайындыққа байланысты оң және сол қанатқа, кейіннен, яғни Қапаған қағанның кезінде, түрік әскері екі қанатқа және ортаға бөлінді. Қазақтардың үш жүзге бөлінуі осыдан алынған шығар деп ойлаймыз.
Жергілікті жұрт тіл жағынан ағайындас және сақ, үйсін,қаңлылардың нәсілдері, финн – угор тайпалары Қазақстанның және аварлар түрік қағанатына кіріп не болмаса Батысқа қашқан.
1. К.Ә.Берденова, Қазақстан тарихы, Алматы 2008
2. Кубаев К.Е. Кәрібай А.Ш. Қазақстанның мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономикалық даму негіздері – Алматы: «Экономика»1998 ж.
3. Берденова К.А. (редакциясын басқарған) Қазақ қоғамындағы әкімшілік – шаруашылық жүйелердің эволюциясы – Алматы: «экономика» 1998
4. Берденова К.А. Қазақстан тарихы Алматы 2008
        
        Мазмұны
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Түрік қағандықтары
2. Түрік қағанаты (552-621 жж.) – алғашқы Евразиялық империя
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
VI ғ. ... ... ... ... ... өте күрделі
өзгерістер болды. Көптеген түркі тілдес тайпалар одағының ...... ... ... Монголияға дейін қоныстанып, олардың көші-қоны
Амударияның жоғары ағысына жететін. Басқа тілдес тайпалармен ... ... ... ... ... ... Бұл кезде Аварлар
қазіргі моңғолияның оңтүстік және ортаңғы бөлігінде өмір сүрген.
VI ғ. Ортасында түрік ... ... және ... ... ... ... ... мемлекет ретінде көрінеді. Бұл
тайпалардың әлеуметтік және мәдени дамуының сатылары әр ... ... ... ...... түркі тілдес тайпалары құрған. Осы
өте құдіретті державанның билігіне Қазақстан жері де кірді.
558-555 жж. түріктер Жетісу және ... ... ... ... бойына дейінгі аймақты иелік етті.
Ежелгі түрік ордасы -әскери ... ... оң және ... ... яғни ... ... кезінде, түрік әскері екі қанатқа
және ортаға бөлінді. Қазақтардың үш жүзге бөлінуі осыдан алынған шығар ... жұрт тіл ... ... және сақ, ... финн – угор ... ... және ... түрік қағанатына
кіріп не болмаса Батысқа қашқан.
Түрік қағандықтары
VI – X ғ. ... ... ... орын ... ... ... ... теле тайпасы Солтүстік Моңғол жерінен Шығыс
Еуропаға дейін кең аймақты алып жатты. Түрік ... атау ... рет ... 542 жылы ... ... түріктерді сюннулар деп де
атаған. Бұл ғұндардың ұрпағы деген ... ... ... ... ... көп суреттеледі. Шығыс Түркістан және ... ... ... ... ... ... жерлерге және сол
аймаққа билік үшін ... ... ... ... Сондай жағдайдың бірінде
тирек немесе теле деп ... ... 546 жылы ... ... ... ... Телелердің өздеріне осы жылы үлкен қауіп төнді.
Түркілердің күшеюіне әсер еткен 546 ... ... Бұл ... ... бастаған түркілерден жеңілген жылы. Телелер түркілерге
бағыныштылыққа түсті.
Түрік қағаны ... ... өсуі оның ... ... Ол ... ата ... біртіндеп талқандай бастады. әсіресе, 552
жылы авар қағаны Анағұйды жеңіп, оны ең соңында өзін-өзі ... ... ... 552 жылы Түрік қағандығы құрылды. Түркі тілдес тайпалардың
Шығыстан Батысқа ... ... және ... ерте феодалдық
мемлекеттерінің құрылуы түріктердің ... ... ... Әскери күшіне сүйенген Түрік қағанатының ақсүйектері ... Жер Орта ... ... ... түгелдей үстемдік орнатты.
Тарихта «түркі ... ... ... Бұл ... VI – XII ... қағадығы туралы жазба деректер көне түркі ... ... ... «Кіші Күлтегін», «Тоныкөк» құлпытастардағы жазулардан
белгілі. Күлтегін түркі халқының атақты қолбасшысы болды. Құлпытастардағы
жазбалар. ... өз ... ... батыр екендігін мәлімдейді. Аңыздар
сонымен қатар Булинчға дейінде V ғасырда түріктердің Надулшад және ... ... ... ... ісін ... Қара – Еске, Мұқан қаған жалғастырады, ал
қағандықтың шекарасын ... ... ... ... ... ... қаған
болды.
Түріктер Маньчжуриядағы қидандарды, Енисейдегі қырғыздарды, Солтүстік
Қытайды жаулап ... ... ... ... ... ... болып,
оларды 587 ж. Бұхара түбінде талқандады. 561-563 жылдары ... ... ... эфталдарға қарсы одақ құрды. Түріктер Орта Азия елдерін
түзе бүктіріп, жер орта теңізі елдерін ... ... ... ... ... қатар, түріктер Ұлы Жібек жолын қол астына алды.
VI ғ. – 60 ... ... ... Орта және Кіші ... ... ... Қытай сияқты басқа елдермен саяси экономикалық
қатынастар орнатып, Қиыр ... пен Жер орта ... ... ... ... бақылау жасады.
Түрік қағанаты Орта Азиядағы өзінің саяси билігін ... ... 568 жылы ... ... ... бастаған елші жіберді. Бұл
елшіліктің бірінші сапары ... ... ... рет тағы жіберілді.
Елшіліктің ... ... ... ... ... ... әскери одақ жасау
болса, екінші басты мәселе, сауданы жандандыру еді. Бұл жолы да ... ... ... ... ... өзі ... ... туды. Екінші сапарда Маниах бастаған елшілік ... ... одақ ... қол ... ... ... ... Земарх бастаған бір топ адамды түрік
елшілерімен қосып аттандырды. Түрік қағаны ... ... ... бұл елшілікті өте жақсы қабылдаған. Жазба деректер VI ғ аяғында түр
қағанатының ішкі, сыртқы саясатының әлсірегендігін мәлім ... ... ... ... шиеленісуі түрлі
себептермен малдың қырылып, халықтың жұтқа ... ... ... ... оның үстіне көршілес жатқан Сүй әулетінің шекараға ... ... ... 580 жылы ... ... ... ... ақсүйектерінің
саясатына қарсы басталған паразылық болды. Әсіресе Истеми және ... ... ... ... ішкі тартыстар күшейіп, 603 жылы ... ... ... және ... ... екіге бөлінді. Әскери күшке негізделіп
құрылған, ұлан – байтақ жерді алып жатқан Түрік империясы өзінің ұзақ ... ... ... де ... ... ... қол ... – деген термин мемлекеттік басқарудың ерекше ... Бұл ... ... ... ... «держава» деген терминдерімен теңдес.
Шындап келгенде, түркі елдеріндегі қаған беделі, Қытай ... ... ... кем ... жоқ. ... қаған билігін тек өз халқы
ғана ... ... ... басқа мемлекеттердегі этностар да мойындайды.
2. Түрік қағанаты (552-621 жж) – ... ... ... ... екі жүз жыл өмір ... ... қағанатының тарихында Қытай
шекарасында ашылған айырбас базарлары жайлы мағлұмат тым сирек. Сол себепті
түрік ... ... ... бір ... оңтүстіктегі сегіз
өнеркәсітегі қауымдастардың ... ... ие ... ... жерлерге
қызығушылық, ол үшін күрес император сарайындағы секілді түрік ордаларына
да тән еді, ... жапа ... ... ... мен ... малшылары екені
бәсенеден белгілі. Осыншама ұланғайыр ... енді ғана ... келе ... ... ... ұзақ өмір сүре ... ... болды. Қағанатты әлі де бір арнаға тоғысқан экономикалық және
этно – саяси біртұтас жүйе ... ... ... ... ... құрылған империя тағдыры ұзаққа созылмады. Ел – қаған
мен оның әскер басылары 620-629 жылдар аралығында ... ... 67 ... ... ... жалғасып жатқан соғыстар орасан армияны
тамақпен ... ... ... ... ... ұдайы ауыстырып,
ертұрман мен жабдықтарын жөндеп отыруды және басқа да көптеген шығындарды
талап етті. Осының нәтижесінде Ел – ... ... ... ... мен ... тұтпай, өз қара халқына салынатын салық пен жиын – ... ... ... Бұл алым – ... 627-629 ... ... жұт, ... мал
басының жаппай құрылуы кезінде халықтың саныны сындырып, ... ... ... ... салып кеткен сүрлеуден ауытқыған Ел – Қаған дамыған
қоғамдардағы билеудің түрлері мен әдістеріне көшуге талпынды. Белгілі ... ру – ... ... негізделген ескі сарынмен басқару
тетіктеріне сенімі азайған ол, негізгі билік ... ... ... ... ... личнабы билік бөтендерге көшкенін байқады. Осындай
барлық қайшылықтардың зардаптары көп ұзамай біліне бастады. Ел – ... ... Шань – Сиде ... ұшырады. Оған қарсы оғыз тайпалары көтерілді.
Ұрымтал жағдайда сәтті пайдаланған император армиясы қағанат территориясына
тұтқиылдан басып кірді. ... бағы ... Ел – ... 630 жылы тұтқыңға
түсті. Онымен ... ... ... ... ... ... ... түрік империясының құрылды, қол жеткен нәтижелері мен себеп
салдарының өзіндік өмпес маңызы бар.
Бәрінен бұрын тиянақсыз болса да осы ... ... ... ... ... ... ... оның әкімшілік құрылымын орнықтыруға
талпынды. Осындай және тағы да басқа факторар ... ... және этно – ... ... өзгеруіне себеп болды.
Орта Азия, Иран, Византия және басқа да аймақтардағы ... ... мен ... ... – егіншілікпен араласуына,
өндірістің қалалық түрлеріне, түріктердің мәдени жағдайының өзгеруіне ... яғни ... ... ... отырықшы – егіншілікпен
араласуына, өндірістің қалалық ... ... ... ... әкеп ... яғни жазуды меңгеруге негізделген мәдениет түрі
қалыптасты. Алғашқы қағанатта мәдениет тілі ... ... Иран ... ... тілі ... ол ... ... латын іспеттес, Ұлы Жібек
жолының бойында ортақ тіл ретінде қолданылды.
Алғашқы қағанаттың пайда болуымен ... этно – ... ... ... ие ... Түріктен басқа, тағы да түркі тілдес үш ... өмір ... ... олар: жоғары Енисейде тұрған қырғыздар:
Русьте ... ... ... ... атқа ие ... ... Сондай – ақ
жоғарыда атап өткен, орыс жылнамалары түрік, Византиялықтар узол атандырған
– оғыздар тайпасы. Ал, IV ... ... ... сөзі ... халық
парсылар, арабтар, византиялықтар тіл жағынан да, дәстүр жөнінде де
ажыратылмайтын дала ... ... ... ... ... ... ішінде жалпыға бірдей салт – ... ...... ... ... Сонымен бірге Орта Азия мен Шығыс Түркістанда,
Повольже мен ... ... ... ... қатар, жаңадан
тиянақты этно – территориялық топтар бой ... ... ... ішінде
тайпааралық байланыстар нығайып, болашақтағы түрік ұлыстарын қалыптастыруға
ат салысты. Түркі тілдес тайпалардың төрт тобы жаңа ... ... ... ... ... Орта ... ... мемлекеттіліктің
басталуына жол ашты.
Қорытынды
Ұлы қоныс аудару оқиғасы (ІІ – V ғғ.) Қазақстанның Орта Азия ... ... ... ... ... ... еңгізді.
V ғасырда түркі тілдес тайпасы Солтүстік ... ... ... ... өмір ... ал оңтүстікте көшіп – қону жайылымдары,
Амударияның жоғарғы ағысына ... ... жыл – ... ... Буличн Алтай қаласының ... ... ... ... 546 жыл – теле тайпасы түріктерге қосылды.
Үлкен күшке ие болған Буличн 552 жылы 50 мың ... авар ... - ... ...... ... атауы алғаш рет 542 жылғы Қытай деректерінде ... ... ... ... деп ... ... ... әскери шонжарлар деген мағынаны білдірсе, кейін үстемдік етуші
тайпа осылай ... Орта ... ... ... ...... Бұл –
Каспий теңізінен Солтүстік Үндістан мен Шығыс ... ... ... ... ... мемлекет халқы.
567 жыл – Бұхар түбінде түріктер эфталиттерді жеңді. Орта Азиядағы
жеңістерден кейін түріктер Ұлы ... ... өз ... ұстады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. К.Ә.Берденова, Қазақстан тарихы, Алматы 2008
2. Кубаев К.Е. Кәрібай А.Ш. Қазақстанның мемлекет ретінде қалыптасуы ... даму ...... ... ... ... К.А. ... басқарған) Қазақ қоғамындағы әкімшілік –
шаруашылық жүйелердің эволюциясы – Алматы: «экономика» 1998
4. Берденова К.А. Қазақстан тарихы Алматы 2008

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның ежелгi қалалары жайлы28 бет
Қазақстанның ежелгі қалалары7 бет
Батыс түрік және Түргеш қағанаттары14 бет
Батыс түрік және Түргеш қағанаттары туралы5 бет
Ерте орта ғасырлардағы Түрік Қағанаттарына қатысты Қытай деректеріндегі мәліметтер60 бет
Көне және батыс түрік қағанаты17 бет
Түрік қағанаттарындағы мемлекеттілікті нығайту үшін күрес24 бет
Түрік қағанаты8 бет
Түрік қағанаты (551–603 жж.)4 бет
Түрік қағанаты (552-756 жж.)5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь