”Қанжұған” кен орнынан жер асты ұңғымалы қышқылдық ерітінділерден U3O8 сары кек алу үшін , жылдық өнімділігі 500 тонна болатын цех жобала”Қанжұған” кен орнынан жер асты ұңғымалы қышқылдық ерітінділерден U3O8 сары кек алу үшін , жылдық өнімділігі 500 тонна болатын цех жобалау

КІРІСПЕ
1 ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ БӨЛІМ
1.1 Технологиялық сұлбаның сипаттамасы
1.2 Технологиялық процесті іске қосу
1.3 Цехтың тоқтауы
2 ПРОЦЕСТІҢ МАТЕРИАЛДЫҚ БАЛАНСЫН ЕСЕПТЕУ
2.1 Сорбцияның материалдық балансын есептеу
2.2 Десорбцияның материалдық балансын есептеу
2.3 Экстракцияның материалдық балансын есептеу
2.4 Реэкстракцияның материалдық балансын есептеу
2.5 Тұндырудың материалдық балансын есептеу
2.6 Күйдірудің материалдық балансын есептеу
3 ЖАБДЫҚТАРДЫ ТАҢДАУ ЖӘНЕ ЕСЕПТЕУ
Сорбция жабдығын таңдау және есептеу
3.2Десорбция жабдығын таңдау
3.3 Барабанды грохотты таңдау
3.4 Тұндыру колонналарын таңдау
3.5 Экстракция қондырғысын таңдау және есептеу
3.4 Қосалқы қондырғыларды таңдау
3.6 Тұндыру бассейндерін таңдау
4 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ
4.1 Қауіпті және зиянды заттар анализі
4.2 Зиянды заттардан уланудың қауіпсіздігін қамтамасыз ету
4.3 Қауіпсіздік техникалық шаралар
4.4 Электр қауіпсіздігі
4.5 Өрт қауіпсіздігі
4.6 Өндірістік шу мен діріл
4.7 Метеорологиялық жағдайлар
4.8 Табиғи жарықтануды есептеу
4.9 Ауа алмастыруды есептеу
5 АВТОМАТТАНДЫРУ
5.1 Автоматтандыру объектісі жайлы қысқаша мәліметтер
5.1 Автоматтандыру объектісі жайлы қысқаша мәліметтер
5.3 Автоматтандырылатын жабдықтардың тізімі
5.4 Төменгі деңгей ПК.А БЖА жабдығының құрастырылымы және құрамы
5.5 Қоректену ұйымы
5.6 Еthernet және Profibus DP жүйелерінің ұйымы
5.7 Дискретті кіру дабылдарын қосу ұйымы
5.8 ПК.А БЖА бағдарламалы қамтамасыздандыру
5.9 Автоматтандыру функцияларының сипаттамасы
6 ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ
6.1 Өндірістің қоршаған ортаға әсері
6.2 Жер асты және жер бетіндегі суларды қорғау
6.3 Жер асты суларының радияциялық ластануын қадағалау
6.4 Өнімді деңгейжектердің жер асты суларының ластануын қадағалау
6.5 Жер бетіне әсері
6.6 Жер беті суларының суларының радияциялық ластануын қадағалау
6.7 Атмосфераға әсері
6.8 Радияциялық қауіпсіздік
6.9 Атмосфера үшін төленетін экономикалық төлемді бағалау
7 ЭКОНОМИКАЛЫҚ БӨЛІМ
7.1 Жобаға салынған бастапқы мәліметтер
7.2 Эсплуотациялық шығындарды есептеу
7.3 Жабдықтардың эксплутациясына және күтілуіне кеткен шығындарды есептеу
7.4 Цех шығындарын есептеу
7.5 Капиталды салымдар
7.6 Өнімдік ерітіндіні өңдеудің өзіндік құнын есептеу
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазіргі уақытта ядролық энергияны қолдану тез дамуда. Алдағы уақытта уран мен плутонийді қолданатын атомдық электр станциялар салу арқылы энергияны пайдалануға үлкен мүмкіндік береді.
Уранның атомдық техникада қолданылуы оның өзіне тән ерекше қасиеттеріне байланысты, яғни, оның басқа көптеген түсті және сирек металдардан ерекшелігі – радиоактивті ыдырауында және нейтрондар әсерінен көп мөлшерде энергия бөле отырып ыдырау қасиетінде.
Қазіргі заманғы атомдық техникада уранды ядролық отынның негізгі көзі ретінде қолданады. Оның қолданылуы металдық уран негізіндегі жүйелермен қатар, оның қосылыстары жүйелерін де қолдануға негізделген. Уран технологиясында соңғы, яғни тауарлық өнімді үш түрге бөледі: металдық уран, уранның қос тотығы және уран гексофториді.
Соңғы және аралық уран қосылыстарының әр түрлілігі, демек технологиялық әдістердің сан алуандығы, өндірістік қайта жасаулар мен кезеңдердің көптігі, соңғы өнімнің сапасына жоғары талаптар қойылуы – уран технологиясын күрделендіреді және терең теориялық, дәлірек айтқанда физика-химиялық негіздерді талап етеді.
Уран технологиясы ядролық отынның химиялық технологиясында, жалпы атомдық материалдар технологиясында маңызды орын алады.
Уран өндірісінде экстрациялық технологияны 20 жылдай қолданып келеді. Сорбциялық технологиямен салыстырғанда экстракцияның көптеген артықшылықтары бар. Экстракциялық технологияның қарапайымдығы мен жоғарғы тиімділігі оның өнеркәсіпте тез енгізілуін және қолданылуын қамтамасыз етті.
Заттарды экстракциялық бөліп алу әдісінің маңызы – белгілі жағдайларда кейбір элементтердің тұздары, мысалы уранның (VI), плутонийдің (VI), торий және т.б. сулы ерітінділерден сумен араласпайтын органикалық ерітінділерге айтарлықтай мөлшерде өтуі мүмкін, бұл кезде элементтердің қосылыстарының негізгі массасы сулы қабатта қала береді.
Аса терең және кедей кен орнын өңдеу үшін өндірілетін өнімнің өзіндік құнын жоғарылатуға тура келеді. Бұл барлық пайдалы қазбалар үшін, әсіресе жаңа энергетикалық жанар жағармай - уран болғандықтан, қазіргі кезде атомдық энергетикада жоғары деңгейде дамып келеді.
Жоғарыда көрсетілген жағдайларды ескере отырып, уран өндіретін қызметкерлерге өндірістік маңызды және қиын тапсырма болып, кедей кен орнын өңдеу әдісін табу, сонымен қатар шаймалау үрдісіне кедергі болатын геологиялық, таулы – техникалық және географиялық шарттарды ескере отырып, соңғы өнімнің өзіндік құнын төмендету көзделген. Соңғы жылдары уран өндіру саласындағы қызметкерлер барлық қиындықтармен күресіп, өндіру ісіне маманданып келеді. Жерасты ұңғымалық шаймалау әдісі – уран өндіру саласында кеңінен қолданылып, үлкен өндірістік күшке айналып келеді.
1 Громов В.В. Уранның химиялық технологиясына кіріспе . – М.: Атомиздат, 1978.
2 Е.С Бугенов, О.В Василевский. Уранның химиялық концентраттарын алудың физика-химиялық негіздері. Алматы, 2006.
3 Технико – экономическое обоснование промышленной разроботки месторождения « Канжуган».Технические собрания. Алматы, 2003.
4 Ақбердиев Ә., Молдабеков Ш.М. Химиялық технологияның негізгі процестері және аппараттары, 2 бөлім. Алматы, Химия, 1993.
5 Хакімжанов Т.Е «Еңбек қорғау».Алматы, 2008.
6 Жылыту, желдету және ауа баптау ҚР ҚНжЕ. 4.02.-05-2002. Ресми басылым. Астана , 2002.
7 Хакимжанов Т.Е. Сборник задач по охране труда и безопасности жизнедеятельности. Алматы, 2007.
8 Адамбаев М.Ж., Молдыбаева Т.С. Автоматты басқару теориясы. Алматы, 2005.
9 Бекбаев А.С., Хисаров Б. Автоматты реттеу теориясы. Алматы, 2005.
10 Косаткин А.Г. Основы процессы и аппараты химической технологии, Издание восьмое. М.; Химия, 1971.
11 Иштаева Ф.Қ., Костарева А.Г, Экология. Астана, 2008.
12 Мәуленова С.С., Бекмолдин С.Қ. Экономикалық теория. Алматы, 2003.
13 Шеденов Ө. К., Сағындықов А. Жалпы экономикалық теория, 2004.
        
        КІРІСПЕ
Қазіргі уақытта ядролық энергияны қолдану тез дамуда. Алдағы уақытта
уран мен плутонийді ... ... ... станциялар салу арқылы
энергияны пайдалануға үлкен мүмкіндік береді.
Уранның атомдық ... ... оның ... тән ... ... яғни, оның басқа көптеген түсті және сирек
металдардан ...... ... және ... ... мөлшерде энергия бөле ... ... ... ... ... техникада уранды ядролық отынның негізгі көзі
ретінде қолданады. Оның қолданылуы ... уран ... ... оның ... ... де ... негізделген. Уран
технологиясында соңғы, яғни тауарлық өнімді үш түрге бөледі: металдық уран,
уранның қос тотығы және уран ... және ... уран ... әр ... ... ... сан алуандығы, өндірістік қайта жасаулар мен
кезеңдердің ... ... ... ... ... талаптар қойылуы – уран
технологиясын күрделендіреді және терең теориялық, ... ... ... ... ... етеді.
Уран технологиясы ядролық отынның химиялық ... ... ... ... ... орын ... ... экстрациялық технологияны 20 жылдай қолданып келеді.
Сорбциялық технологиямен салыстырғанда ... ... бар. ... ... қарапайымдығы мен жоғарғы
тиімділігі оның өнеркәсіпте тез енгізілуін және ... ... ... бөліп алу әдісінің маңызы – белгілі жағдайларда
кейбір элементтердің тұздары, мысалы уранның (VI), плутонийдің (VI), ... т.б. сулы ... ... ... ... ерітінділерге
айтарлықтай мөлшерде өтуі мүмкін, бұл кезде ... ... ... сулы ... қала ... ... және ... кен орнын өңдеу үшін өндірілетін өнімнің өзіндік
құнын ... тура ... Бұл ... пайдалы қазбалар үшін, әсіресе
жаңа энергетикалық жанар жағармай - уран ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Жоғарыда көрсетілген жағдайларды ескере отырып, уран өндіретін
қызметкерлерге өндірістік маңызды және қиын ... ... ... кен ... ... табу, сонымен қатар ... ... ... ... ... – техникалық және географиялық шарттарды ескере отырып,
соңғы өнімнің өзіндік құнын төмендету көзделген. Соңғы жылдары уран өндіру
саласындағы ... ... ... күресіп, өндіру ісіне
маманданып келеді. Жерасты ұңғымалық шаймалау әдісі – уран өндіру саласында
кеңінен ... ... ... күшке айналып келеді. Өзімізге белгілі
соңғы өнім болып табылатын уран тұздарының ... кен ... ... ... ... ... ... жоба Оңтүстік Қазақстан облысы, Созақ ауданының
территориясына жататын ”Қанжұған” кен орнынан жер асты ... ... ... ... 500 ... болатын U3O8 сары кек алу үшін
цехты жобалауға арналған. Жобада ... ... ... және ... ... алу технологиясы көрсетілген.
Жобада сондай-ақ, өндірістік процестерді ... ету, ... ... және жер асты ... ... ... уран ... кен орнының техника-экономикалық көрсеткіштерінен ... ... ... ... Технологиялық сұлбаның сипаттамасы
Пайдаланылып жатқан блоктардан уранды күкірт қышқылымен шаймалағаннан
кейін алынған ... ... (ӨЕ) ... ... ... мен
құмдардан мөлдірлеу үрдісі жүретін құмтұндырғышқа айдалады.
Мөлдірленген өнімдік ерітінділер орталық сорапхана стансасының
сораптарымен ... 3223 ... ... ... сорбциялық
концентрациялау торабына беріледі. Уранды сорбциялық концентрациялау торабы
параллельдік режимде жұмыс ... НСК – 3000 ... 1/1 : 1/12 ... он екі ... ... ... колонналарының өнімділігі ерітінділер бойынша сағатына 220-
300 м3 құрайды. Колонналар сорбенттің ... ... ... ... сол себепті сағатына 220 м3 төмен ... ... ... ... ... ... ... АМП типті аниониттер қолданылады.
Олар ірілігі әртүрлі сфералық форма түріндегі түйіршіктер болып келеді..
Өлшемі 0,63 ... 2,0 ... ... ... негізгі жұмыс фракциясы
болып табылады.
Өнімдік ... ... ... ... ... ... қабаты арқылы сүзгіленіп, иондық ... ... уран ... тасталатын мөлшерге дейін кедейленеді (сарқылады).
Сорбция процесін басқару ... ... ... ... ... жүргізіледі. Өнімдік ерітіндідегі уранның рұқсат ... 3 ... көп ... ... ерітіндіде уранның тасталатын мөлшерін
алғаннан кейін анионитті қайта тиеу жүргізіледі. Уран бойынша қанықтырылған
анионит 3м3 аспайтын көлемде ... ... ... ... 300 м3 ... сорбция аналығы 5 поз. қайта зарядтау
колоннасына беріледі, ал қалған бөлігі 27 поз. ... ... ... сораппен полигонға беріледі.
Ионит эрлифтімен айдалып, 2 поз. жуу ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Соңынан шаятын су қайтадан сорбцияға
беріледі.
Жуылған ионит эрлифтімен 3 поз. ... ... ... ... ... ерітінділермен жүргізіледі. Десорбцияланатын
нитрат ерітіндісі 6 поз. сыйымдылығында ... ол ... ... оған 4 поз. ... ... шаю суы беріледі, ол
нитрат-ион (60-100 г/л) бойынша берілген концентрацияға ... ... (NH4NO3) ... ... десорбцияланатын ерітінді сораппен 7 ... ... ... бұл ... 3 поз. ... ... ... эрлифтімен 4 поз. жуу колоннасына
айдалады және ... ... жуу ... ... ... жүргізіледі.
Соңынан соң шаятын су десорбцияланатын ерітіндіні дайындау үшін 6 поз.
сыйымдылығына ... ... 5 поз. ... ... ... Бұл ... ... аналық ерітіндісімен SO42- - формасына ... ... Одан әрі ... ... ... тиеу ... ... 1/12 поз. сорбция колонналарының жоғарғы бөлігіне айдалады.
Десорбция колоннасынан тауарлық уран регенераты 8 поз. сыйымдылығына
келіп түседі, ал одан әрі ... 23 м3 ... 9 поз. ... Азот ... ... экстракциялық өңдеу 9 поз.
араластырғыш-тұндырғыш тұрпаттағы 6 ... ... ... ... ... ... араластырып тұратын
құрылғының көмегімен жүргізіледі, тұндырғышта тұндыру фазалардың үлес
салмағының ... әсер ... ... поз. ... ... ... ... (Д2ЭГФК) және керосин-абсорбентте триалкиламин (ТАА) дайындалады.
Дайындалғаннан кейін ... ... 23 поз. ... ... ... 23 поз. ... ... сағатына 5 м3 көлемде 9
поз. ... ... ... поз. ... шығатын қаныққан органикалық фаза 10 поз.
жуғышында техникалық сумен артық ... ... ... өнімдері
9 поз. экстракторынан 11 поз. жуғышына келіп түседі.
Қышқыл ... ... ... органикалық фаза 10 поз.
жуғышынан каскадпен орналасқан 12; 13; 14; 15 поз. ... ... бар ... ... реэкстракцияға жіберіледі, ал су
фазасы 10 поз. жуғышынан сорбцияға жіберіледі.
Уранды реэкстракциялау аммонии корбанаты тұзының 20 % ... ... Vорг. : Vсу. = 1:1,5 ... ... ... КТЕ ... 21 поз. араластырып тұратын
құрылғысы бар сыйымдылығында дайындалады, ол жерден сорап арқылы 22 ... ... ... ... 22 поз. ... 13 поз. сыйымдылығына (реэкстракторға) беріледі.
Реэкстракциядан кейін құрамында АУТК кристалы бар ... ... поз. ... ... ол ... оның үш фракцияға бөлінуі
жүреді.
Органикалық фаза 11 поз. ... ... бұл ... ... ... ... мақсатында (Н+− нысанына ауыстыру) 9 поз.
экстракторынан экстракция өнімдерімен жуылады. ... ... ... ... ... ал су фазасы 11 поз. жуғышынан сорбцияға
жіберіледі.
Су фазасының бір бөлігі 16 поз. ... ... 12 поз. ... қаттыфазалық реэкстракцияға келіп түседі,
ал қалған бөлігі 20 поз. сыйымдылығына келіп түседі. 20 поз. ... 21 поз. ... ... ол жерде карбонаттық ерітінді
арқылы 180 – 200 г/л концентрацияға дейін аммонии ... ... және одан әрі ... ... ... ... 16 поз. тұндырғышының конусы арқылы мерзімді ... ... 18 поз. ... ... ... АКТ ерітіндісімен қойыртпақтанады, 15 минут ... ... ... ... бөлу үшін ... 17 поз. конус-тұндырғышына ... фаза 17 ... 23 поз. ... ... Су ... поз. сыйымдылығына шығарылады.
АУТК кристалдары 17 поз. тұндырғышынан 19 поз. ... ... ... 26 поз. ... ... ... сүзгіден өткізуге
жіберіледі. Қойыртпақтың тығыздығын ... үшін 19 поз. ... ... ... ... ... 20 поз. сыйымдылығына вакуум-сораппен жасалатын ... ... ... АУТК ... ... ... ... қырып
алынады.
1.2 Технологиялық процесті іске қосу
Сорбциялау процесін іске қосу үшін алдымен 1/1 – 1/12 поз. сорбциялық
колоннасын ... ... ... ... ... вентильді ашып,
керекті шығынды тапсыра отырып ӨЕ ... ... соң ... уранмен
қанықтырғаннан кейін 1/1 поз. колоннасына баратын ӨЕ вентильін жабамыз және
1/7 поз. ... ... ... ... 1/1 поз. ... 3 м3 ... қаныққан ионитті аламыз және оны 3 поз. жуу
колоннасына береміз, ал ... 3 м3 ... таза ... ... ... ... ... эрлифтімен десорбцияға беріледі. Бірақ алдымен 6
поз. сыйымдылығында десорбцияланатын ерітінді ... ... ... ... ... ... іске қосамыз және ерітіндіні 7
поз. сыйымдылығына айдаймыз. 7 поз. ... 3 поз. ... ... беру үшін ... ... ... іске ... Десорбат 8 поз. сыйымдылыған өзі ағып барады. Десорбциядан ... ... ... ... 4 поз. шаю ... ... одан әрі ... қайта зарядтау үшін 5 поз. колоннасына эрлифтімен
беріледі. Қайта зарядттаудан ... ... ... ... ... беріледі.
Экстракциялау процесін іске қосу үшін экстракторды экстрагентпен
қажетті мөлшерде толтыру керек. Бұл үшін 9 поз. ... ... ... ашу қажет және экстрагенттің қажетті шығынын тапсыра
отырып ... іске қосу ... Одан әрі ... ... ... және ... ... тапсыра отырып, сорапты және араластырғышты
іске қосамыз. Осыдан кейін рафинат және ... ... ... ... поз. ... ... суды ... вентильді ашамыз және
одан әрі су фазасы ... ... ... ... ... ... және су ... қатынастарын реттей отырып жасау қажет.
Реэкстракция торабын іске қосар алдында толтырылады:
- 12; 13; 14; 15 поз. ... 20 ... ... карбонат
ерітіндісімен, ал айналымдық ерітінді болмаған жағдайда 22 поз. дағы таза
карбонат ерітіндісімен, сонан соң араластырғышты іске ... 22 поз. ... 21 поз. таза ... ерітіндісімен.
- аммиак суының 25 поз. цехтық арындық сыйымдылығы ... ... ... ... 16 поз. ... ... ... карбонат ерітіндісімен,
ал ол болмаған жағдайда таза карбонат ерітіндісімен ... ... ... ... ... ... жіберетін вентильді ашу қажет.
12; 13; 14; 15 поз. сыйымдылықтары арасындағы вентильдерді ашу керек.
16 поз. ... ... ... ... 20 поз. ... ашу керек және одан әрі реэкстракция
процесі кезінде фазалардың қатынасын ... үшін 12 поз. ... ашу ... поз. сыйымдылықтағы аммиак суының вентилін ашып, органикалық
заттардың шығынына пропорционалды ... ... ... белгілеу керек.
Егер айнылмдық карбонат ерітіндісі жетпеген жағдайда іске ... ... ... ... тұру үшін оны 20 ... айдау қажет.
Кристалдар қойыртпақтары органикалық және су фазаларымен сораппен 15
поз. сыйымдылығынан 16 поз. бөлу фазасындағы конус-тұндырғышына айдалады.
22 поз.дан таза ... ... ... ... ... бай органиканың пропорционалды көлемі 13 поз. ... ... поз. ... жұмысқа қосар алдында АУТК кристалдарының
қойыртпақтарымен (АУТК, карбон ерітіндісі, органика) толтырылуы тиіс.
18 поз. ... ... 22 поз. таза ... ... поз. сыйымдылығына шамамен 200л. керосин құйылады, шамамен 1 м3
таза карбонат ерітіндісі айдалады, ол 8-10 % (80-120 г/л) ... ... ... су ... ... 1 м3. ... кейін 16 поз.
қойылтқыш-тұндырғышынан шамамен 1,5 м3 АУТК ... ... ... араластырғыш қосылып тұрған кезде 18 поз. сыйымдылығына ... ... 15 ... ... ... 17 поз. қойылтқыш
тұндырғышына сораппен фазалар бөлінуіне ... поз. ... ... ... кейін 19 поз.
сыйымдылығына құйылады. Органикалық фаза 17 поз. ... 18 ... ... ... ... бұл кезде 23 поз. вентилі жабық, ал
18 поз. вентилі ашық болуы ... ... ... ... ... ... жүргізіледі, осыдан кейін «органика» 23 поз. ... бұл ... 18 поз. ... ... ал 23 поз. ... ашық ... ... қайтарым циклдарының саны Д2ЭГФК экстрагентпен керосин
қаныққанының ... ... ... поз. ... су ... ... арқылы 20 поз.
сыйымдылығына құйылады, ол карбонат ерітіндісін дайындау үшін қолданылады.
17 поз. тұндырғышында АУТК ... ... ... оларды
максималды тығыздық кезде 19 поз. сыйымдылығына шамамен 1,5 м3 қойыртпақ
көлемімен құйылады және ... су ... поз. ... ... ашық вентиль кезінде 26 поз. вакуум-
сүзгішіне сораппен айдалады [1].
1.3 Цехтың тоқтауы
Сорбция ... ... үшін ең ... ӨЕ беру және 1/1 – 1/12 ... ... айдайтын желідегі вентилдерді жабу қажет. 3
поз. десорбция колоннасындағы сорапты өшіру және десорбтайтын ... ... жабу ... 2,3 поз. шаю ... су беретін
вентилдерді жабу керек.
Экстракция ... ... үшін ... және ... ... ... десорбат және экстрагенттерді беретін вентилдерді жабу, 9
поз. экстракторындағы ... ... және ... ... жабу ... ... ... араластырғышты тоқтату керек. 10 поз.
шаятын ... су ... және су ... шығатын жердегі
вентильдерді жабу қажет.
Реэкстракция процесін тоқтату үшін 22 поз. сыйымдылығынан 13 ... ... ... ... ... ... сорапты
тоқтату және ... жабу ... 22 поз. ... ... керек.
25 поз. сыйымдылығынан 13 поз. сыйымдылығына жіберілетін аммиак
суындағы ... жабу ... поз. ... ... 12 поз. сыйымдылығына айдалатын айналымдық
карбонат ерітіндісінің вентилін жабу керек.
12; 13; 14; 15 поз. сыйымдылықтар арсындағы вентильдерді жабу қажет.
15 поз. ... 16 поз. ... ... ... ... және ... жабу керек [2].
2 Процестің материалдық балансын есептеу
2.1 ... ... ... ... ... ... өнімділігі 500тонна U3O8 уранның шалатотығы
жылына практикадағы көрсеткіштер бойынша ... U3O8 70 мг/л ... г/м3 U3O8 -ның ... ... ... – 99 % ... 99 ... 99 %, реэкстракцияда 99 %, тұндыруда 98 %, кептіру ... 99 % деп ... ... ... U3O8 ның ... ... = 67.74 кг U3O8 /сағ ... мг/сағ.
Олай болса сорбцияға берілетін өнімдік ерітіндінің мөлшері:
67740/70=967.72 м3/сағ.
Сорбция үшін 0:С = 1:3 ... ... ... ... ... үшін ... АМП – п типтегі шәйірдің мөлшерін есептеп аламыз.
Шәйірдің (АМП-п) керекті мөлшері мынадай:
967.72 /3 = 322.57м3
Бастапқы ... ... ... ... уран сорбциясының
коэффициенті 99 %.
Шәйір бетіндегі бөлініп алынған уран мөлшері:
67.74 *0,99 = 66.96 ... ... -66.96 = 0,68 ... ... ... 1,1 г/см3 немесе 1100кг/м3
333.57 *1100 = 354827 кг шәйір
Сорбцияға берілетін ерітінді тығыздығы 1,02 г/см3
967.72 *1,02 = 987.07 кг
Сорбцияның материалдық балансын ... ... ... ... 2.1 - кестеде келтірілген
2.1 - кесте
Сорбцияның материалдық балансы
|Кіріс |кг ... |кг ... ... |987.07 |1. ... ... ... ... ішінде U3O8 |67.74 ... ... U3O8 |66.96 ... ... ... |354827 |2. ... ... |920.11 |
| | ... ... U3O8 |0,68 ... ... ... ... |
2.2 Десорбцияның материалдық балансын есептеу
Үрдіс қарама-қарсы ағынды режимде жұмыс істейтін ... ... ... асады.
Қолданылатын ерітінділерге байланысты десорбцияда мынадай процестер
жүреді:
[UO2 (SO4)3] (R4N)4+4Cl-↔4[R4N]+Cl-+[UO22+]+3SO42- ... ... ... NO3- +[UO22+]+3SO42- (2)
Десорбцияға керекті ерітінді ретінде 15 пайыздық H2SO4 ерітіндісін
қолданамыз.
Сорбция ерітіндісінде уранның ... 25 г/л U3O8 болу ... ... ... ... ... ерітінді шығынын есептейміз.
Шәйірдегі уран мөлшері 66.96 кг, онда ... ... ... ... /25=2.68 ... ... тығыздығы 1,035 кг/м3, олай болса:
2.68 *1035=2773.8 кг
Десорбция кезінде бөліп алу коэффициенті =99 пайыз, онда ... ... уран ... ... ... кг
Шәйірде қалғаны:
66.96 -66.29=0,67 кг
Десорбцияның материалдық балансын құрамыз. Ол төмендегі 2.2 - кестеде
келтірілген.
2.2 - ... ... ... |кг ... |Кг ... ... шәйір |354894.74 |1. Десорбциядан | ... ... U3O8 |66.96 ... ... |354827 ... ... ерітіндісі |2773.8 |оның ішінде U3O8 |0,67 |
| | ... |2774.47 |
| | ... ... U3O8 |66.29 ... ... ... ... ... ... материалдық балансын есептеу
Десорбциядан шыққан ерітіндіні экстракцияға жібереміз. ... ... ... сәйкес фазалар қатынасын С:О=1:5 деп
аламыз. Керекті экстрагент ... ... ... ... 13.4 м3 экстрагент
Экстракияның материалдық балансын құрып аламыз.
Экстракция процесі кезінде ... ... ... 99 пайыз деп
алсақ:
66.29*0,99=65.63 кг
Рафинатқа:
66.29-65.63 =0,66 кг өтеді.
Экстракцияның материалдық балансы 2.3 - кестеде көрсетілген.
2.3 - ... ... ... |Кг ... |кг ... |13.4 |1. ... |79.03 ... ... |2774.74 ... U3O8 |65.63 ... ... | ... |2708.84 ... U3O8 |66.29 ... U3O8 |0.66 ... |2854.16 ... |2854.16 ... ... ... ... есептеу
Реэкстракцияны деминерализацияланған сумен жүргізеді. Практикалық
деректерге сәйкес судың мөлшерін ... ... 2 есе ... аламыз,
сонда:
79.03*2= 158.06 кг
Реэкстракция кезінде уранның сулы фазаға өту коэффициенті =0,9%, онда:
65.63*0,99=64.97 кг
Экстрактта:
65.63-64.97=0,66 кг қалады.
Реэкстракцияның материалдық балансы 2.4 - ... ... - ... ... балансы
|Кіріс |Кг ... |кг ... |79.0 ... |223.03 ... U3O8 |65.63 ... U3O8 |64.97 ... ... |158.06 |2.Органикалық ... |14.06 ... су | ... U3O8 |0,66 ... |302.72 ... |302.72 ... ... материалдық балансын есептеу
Тұндыруды (NH4)2 CO3 -пен жүргіземіз. Практикалық мәліметтерге ... CO3 пен ... ... 1,5:1. Онда (NH4)2 CO3 ... ... ... сай ... АУТК-дағы U3O8 –дің массалық үлесі
85пайыз. Онда ... ... ... ... 98 ... U3O8 ... ... кг
Тұндырудың материалдық балансы 2.5 - кестеде келтірілген.
2.5 - кесте
Тұндырудың материалдық балансы
|Кіріс |Кг ... |кг ... |223.03 ... АУТК |76.44 ... U3O8 |78,51 |(NH4)4 ... ) |74.91 ... (NH4)2 CO3 |334.545 ... U3O8 |484.735 |
| | ... ... | ... |636.085 ... |636.085 ... ... ... ... ... ... 600-900 С0 да ... Одан кейін дайын өнім - U3O8
аламыз.
3(NH4)4 [UO2(CO3)3] ) = U3O8 + 3NH3 + ... ... ... ... 99 ... ... кг
Күйдірудің материалдық балансы 2.6 - кестеде келтірілген.
2.6 - кесте
Күйдірудің материалдық балансы
|Кіріс |Кг ... |кг ... ... ) |76.44 |U3O8 |76.44 |
| | ... |1,53 |
| | ... U3O8 |0,75 ... |76.44 ... |76.44 ... өнім – ... ... ... қойылатын талаптарға сай. Менің
алған өнімім күйдіргеннен кейін: 99 пайыз U3O8 тұрады [3].
3 Жабдықтарды таңдау және ... ... ... және ... ... таңдау және есептеу СНК колоннасының диаметрі 3
метр, ... 12 ... Осы ... ... колоннаның көлемін
есептейміз:
V= π*D2 ... ... ... ... ... ... ... табамыз:
S= π*D2 ... ... ... берілетін ерітіндінің жылдамдығын анықтау үшін, ... ... ... ... ... алу қажет.
Wc=1354,7=0,37 ... ... ... ... берілетін ерітінді жылдамдығын
табамыз:
W=0,37=0,052 ... ... ... енді ... ... ... ... ол мынадай болады:
H0=2,6 4√D= ... ... ... ... ... коэфициентін келесі түрде анықтаймыз:
K=Cp/W*Cпр
(6)
K =0,046/0,00007*2,06=319 с/см
Осылайша алынған нәтижелерге сүйенсек менің жылдамдығым ... ... ... керекті мөлшерге дейін азайту үшін 6
сорбциялық колонна қою керек:
W=0,37=0,0089 м3/с
3.2Десорбция жабдығын ... ... ... классикалық әдісті қолданамыз.
Десорбция колоннасының диаметрін десорбциялаушы ерітіндінің ... ... ... ... анықтау керек:
Dp=
Sp–колоннаның колденең қимасының ауданы, практикалық мәліметтерде ол 3
метрге тең.
СДК колоннасының ... 2м2, ... ... ... ... ... бар, оның ... 1,5 м2.
Колонна биіктігі мына формула арқылы анықталады:
H=V =20=6,8 м
СНК-2000 ... ... ... – 7,5 ... ... ... ... 3 қайта қанықтыру колоннасын және 3 қайта аулау
колоннасын қосамыз.
Үрдіс барлық стадияларды қосқанда 10 ... ... ... ... таңдау
Қаныққан анионитті буферлі астаудан қайта аулау колоннасына жібермей
тұрып сумен жуады.
Бүгінгі таңда шәйірді жуу үшін ... ... ... ... ... ... бір ... максималды тиеу 5 м3. Бұл көлемге БГ-
1 барабанды ... сай ... Оның ... 25 м3/сағ анионит бойынша.
Анионитті жуу денитрация процесі алдында қолданылады.
Құрылғыға 3 барабанды грохот БГ-1 қосамыз.
3.4 Тұндыру колонналарын таңдау
Бір сағаттық тұндыру цикліне ... ... ... ... тұндыру
колоннасын таңдаймыз.
Тұндыру процесінде өнімдік ... ... pH ... pH – 1,2 ден 7,5 ке ... Практикада көрсетілгендей егер өнімдік
регенераттың нейтралдануы неғұрлым баяу жүрсе, сары кектің кристалдарының
физикалық көрсеткіштері де ... ... ... құрылғыға АОП-1500 аппаратын қабылдаймыз.
3.5 Экстракция қондырғысын таңдау және есептеу
Негізгі ... ... ... ... араластырғыш-тұндырғыш
экстракторды қабылдаймыз.
Бастапқы мәліметтер
Фазалар бойынша шығын
ауыр QI = 3,75м3/сағ ... QII = ... ... фазалар жанасу уақыты ТI = 2,5 мин;
Тұндыру камерасындағы фазалардың ... ... ТII = 12 ... ... сатысын табамыз. Сатыларда есептеу үшін, бұрында
өткізілген Д2ЭГФК және ТАА экстрагенттерімен ... ... ... ... ... 2.7 - ... қабылдаймыз.
2.7 - кесте
Уранды экстракциялау зерттеулерінің нәтижелері
|Рафинаттағы ... ... ... г/л ... ... г/л ... ... | ... |29,8 ... |29,5 ... |7,3 ... |22,8 ... |0,2 ... ... ... 0,47 ... ... 150 ... уранды экстракциялау, уранды 30г/л экстрагентпен ... ... ... ... ... ... ... моль/л болатын бұл экстрагенттің сиымдылығы 30 г/л болады.
Осы мәліметтерге сүйене отырып экстракция ... ... ... ... фазадағы тепе-теңдік концентрациясының
сулы фазадағы тепе-теңдік концентрациясына тәуелділігін көрсетеді. Жұмыс
сызығы x,y ... ... ... ...... ... ... концентрациясы;
y – уранның экстрагенттегі бастапқы концентрациясы.
Жұмыс сызығының бұрышы – сулы және ... ... ... болады.
Сатылар санын анықтау үшін жұмыс сызығының перпендикулярымен қиылысқан
нүктесінен изотерма сызығымен қиылысқан нүктесіне ... ... ... x ... ... ... сулы фазадағы бастапқы концентрациясын көрсетеді.
Теориялық жанасу сатылар саны = 4;
ПЭК – тің есепке алғанда сатылар саны 4/0,75=5,3333≈6
Араластыру және тұндыру ... ... мына ... табамыз:
VI=(Q/60)*TII=(22,5/60)*12=4,5 м3
VII=(Q/60)*TI=(22,5/60)*2,5=0,94 м3
Араластырғыш камераның өлшемдерін қабылдайық:
Ені - 950 ... - 950 ... - 1400 ... араластырғыш камераның көлемі:
VII=1,26 м3, толтыру коэфициенті 0,94/1,26=0,75
Тұндырғыш камераның өлшемдерін қабылдайық:
Ені 950 мм;
Ұзындығы 3200 мм;
Биіктігі 1900 мм.
Онда ... ... ... м3, ... ... ... сатыдан тұратын қондырғының көлемі:
V=( VI+ VII)*n=(5,776+1,26)*6=42,216 м3
n – сатылар саны.
Кіретін және шығатын ерітіндіге арналған ... ... ... ... анықталады:
d=√4*Q
π*w
(7)
мұндағы, w – ағынның орташа жылдамдығы м/сек;
Десорбат кіретін патрубканың диаметрі:
_______
d=√ 4*3,75 = 0,036 ... ≈ 40мм деп ... ... жылдамдығы:
w= 4*3,75_______ = 0,829 м/c
3,14*0,042 * 3600
Экстрагент кіретін ... ... ... = 0,033 ... = 100 мм деп ... ... жылдамдығы:
w= 4*18,75_________ = 4,15 м/c
3,14*0,12 * 3600
4. Қосалқы қондырғыларды таңдау
Тұндыру бассейнінен өнімдік ерітіндіні цехқа айдау үшін орталық ... (ОСБ) ... ... ... ОСБ ... 20 ... орналасқан. Өнімдік ерітіндіні (ӨЕ) магистралды құбырлар ... ... ... ... ... 1357,4 м3 сағ ... өнімділікке 14НДСД-15К немесе «Гном» маркалы сорабы ... ... ... ... 2300 ... екі ... сорабын қабылдаймыз. Оның біреуі резервті.
Цехтан шыққан ерітінділерді айдау үшін де екі ... ... ... ішіндегі жүретін процестерге ерітіндіні айдау үшін тағы
22 сорап қабылдаймыз. Оның 11 ... ... ... ... ... жүзеге асады.
3.6 Тұндыру бассейндерін таңдау
Жобаға қабылдаймыз:
- ӨЕ – ге ... ... ... 1 ... Процестен шыққан ерітіндіге арналған тұндыру бассейні 3 дана.
Тұндыру бассейндерінің көлемі 500 м3 [4].
4 Еңбекті қорғау
4.1 Қауіпті және ... ... ... ... ... фабрикаларының ішінде, технологиялық
процестер нәтижесінде түзілетін заттар және электр ... ... ... ... ... төнеді. Осындай жағдайлар қауіпті
ауруларға әкеп соқтыру мүмкін.
Кен басқармасында ... ... ... ... ... ҚР ҚНжЕ № ... и ҚР ҚНжЕ № 1.01-01-2001"Атом өнеркәсібінің
кәсіпорындарын салу және жұмыс істету ... ... ... ... ... ... 5 класс 4 категориялы өндіріске жатады.
Қышқыл ерітінділер, күкірт қышқылы және сульфаттар ... уран ... ... ... ... әсер ... ... негізгі көзі болып табылады.
Кен ... ... ... ... ... ... мен ... қорғау бөлімінде кіріспе инструктаж өтулері
тиіс. Инструктаждың ... ... ... ... планнан тыс
және бағытталған) учаскелерде жүргізіледі.
Келісімшартта зиянды, қауіпті, ... өте ... өте ... ... ететін жұмысшылардың бірқатар ... ... ... ... және өте зиянды еңбек шарттарында жұмыс істейтін
жұмысшылар мен ИТЖ жыл ... ... ... ... міндетті түрде өту керек ... ... ... те ... ... ... оны ... ... ... және ... ... сол мақсатта
жабдықталған ... ... ... ем ... ... заттардан уланудың қауіпсіздігін қамтамасыз ету
Өнімдік ерітіндіні өңдеу цехында қолданатын реагенттер:
- 1 сортты техникалық ... ... А ... ... ... ... негізгі қоймасы орталық автотасымалдағыш
базасының территориясында орналасқан. ... ... ... ... ... ... көлікпен жеткізіледі.
Өндірістік алаңда қышқыл ашық ... ... 100м3 ... екі тік ... ... Ол 2 ... ... қа жетеді. Қышқылдың автоцистернадан ... ... ... ... ... ... ... биіктігі 15см
бос орын қалу ... ... ... ... көлемдік жинағыштың
толу дең- гейін көрсететін дабылдың ... ... ... ... төгілуін болдырмау үшін бактарды арнайы қышқылға
тұрақты плитка- лармен ... ... ... ... 50кг-дық, аузы тігілген полипропиленді қаптарда
жеткізіледі.
Санитарлық норма бойынша селитра адам ... әсер ету ... ... ... 4 ... ал ... ... на жатады. Сондықтан оның ... ... ... 12 ... қорын және аммиактың бөлінуін болдырмайтын ... раны ... ... ... ... ... сақтау қоймалары және ... ... ... ... және апаттық желдету жүйелерімен жабдықталған.
Жұмысшы персонал ... ... ... ... мен ... қолданады.
4.3 Қауіпсіздік техникалық шаралар
Фабрикадағы қауіпті және зиянды факторлармен ... ... ... ... ... ... персоналдың ерітінділер және ионитпен тікелей
контактісін болдырмау үшін ... ... ... ашық ... ... тиіп ... ерітінділерді
жуатын арнайы фонтандар мен раковиналар қарастырылған.
3 ҚР ҚНжЕ № 1.01-01-2002ге сәйкес ... мен ... ... ... ... олардың фланецті қосылыстары
арнаулы қаптаулармен қапталады.
4 ... ... ... үшін ... ... 0,5м биіктікте орналасқан барлық алаңдар ... ... ... төмен емес қоршаулармен жабдықталады. 0,5м-ден төмен
орналасқан ... 100 ... ... ... 0,3м-ден жоғары орналасқан алаңдар сатылар саны 3-18 ... ... Жиі ... баспалдақтардың көлбеу
бұрышы 450. Баспалдақ ені- 0,7м. Алаңдардың, ... ... ... емес ... ... мен ... арасы 1м-ден көп.
7 Қондырғылардың жөндеу ... мен ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
8 Қондырғылардың тексеріп жөндеу үшін ... ... 9,00; 14,00; ... ... ескерілген.
9 Технологиялық ерітінділер жуындылармен бірге ... ... ... ... желдеткішінен шыққан газды тастандылар ПДК
деңгейінен ... ... ... ... ... ... кезде 1-1,6м, ал
отырып ... ... ... ... ... ... Басқару бекеттері және панельдері басқарылып жатқан
аппаратты және оған ... ... ... көрсететін жерде
орналастырады.
12 Жоба ... ... ... ... ... барысында
сондай-ақ тұйық су айналымын ұйымдастыру, ... ... ... ... ... ... заттардың шығып кетпеуін
қадағалайтын техникалық шешімдер ... ... ... ... ... ... қуатын кеңінен ... ... ... Яғни ... ... және ... тоғынан, электр доғасынан, электрмагнитті ... ... ... ... ... ... қолданлатын электрқондрғылардың қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ... ... мен қабықшалар; қоршаулар мен аппараттардың блокировкасы;
электрқондырғылардың ... ... ... ... ... бөліктерді
істен шығаратын құрылғы; ... ... ... ... және ... ... құылғысы; сақтандырғыш
құрылғылары.
Қоршаған ортаны ескере отырып электрқозғалтқышқа қауіпсіз қызмет
жасау және оның ... ... ... ... ету үшін,
электрқозғалтқыштардың айналмалы ... ... ... ... пен оның ... ... қондырғының
арасындағы арақашықтық 1м-ден кем ... ал ... ... арасында арақашықтық 0,3м.
4.5 Өрт қауіпсіздігі
Ғимараттардағы және ... ... ... ... қиын ... болып таңдалады.
Өндіріс орнының территориясында әрқайсысы 200м3 ... ... бар ... ... ... ... ... Одан басқа
құрамында ОПШ-9 и ОП-8у ... құмы бар ... ... бар өртке қарсы қалқан қарастырылған.
Өрт сөндірудің кең ... ... ... ... ... және ... көбік, галойдталған көмірсутектер, түйіршікті
қоспалар, бромэтилды қосылыстар, СО2, инертті газдар және т.б. ... ... өрт ... ... ... ... жіктеледі: суытатын және
оқшаулайтын, яғни жану аймағына оттегінің түсуін көбік қабатын жабу немесе
құрғақ түйіршіктерді себу ... ... ... ... ... электр өткізетіндер (көбік, су, бу) және электр
өткізбейтіндер (түйіршіктер мен ... газ ... ... бөлінеді.
Уыттылығы жағынан: уытты еместер (су, көбік, түйіршіктер), орташа уыттылар
(көмірқышқылы және азот) және ... ... ... ... ... сөндіру тәжірибесінде әртүрлі сулағыштар, көбіктер, ... мен ... ... кең ... қолданысқа ие.
Сулағыштар жанатын нәрселердің (резеңке, көмір шаңы, шымтезек,
талшықты ... және т.б.) ... ... үшін ... Бұл
жерге сабынды, ... ... ... ... ... өрт кезінде түтінді аластайтын апаттық түтінге қарсы
желдетуді бөлменің біреуінде пайда болған өрттің алғашқы ... ... ... ... ... ететіндей етіп жобаланған.
Түтінді мына орындардан жоюды қарастыру керек:
а) ҚР ҚНжЕ 3.02-01-2002, ҚР ҚНжЕ ... және ҚР ҚНжЕ ... ... ... ... ... және әкімшілік-тұрмыстық
ғимараттардың ұзын ... ... ... ... 26,5 м-ден асатын өндірістік, қоғамдық және ... ... ұзын ... ... ... ... ойыстары арқылы табиғи жарықтануы
жоқ ұзындығы 15-м-ден үлкен дәліздерден, қабаттар саны 2 және оданда көп ... және В ... ... ... т.с.с
Жанармай қоймасы негізгі ғимараттар мен құрылыстардан кемінде
25 м ... ... ... әрқайсысы 25 м3 болатын бес ... ... ... Миникотельныйге арналған жанармай
қоймасы сыйымдылығы 2х3м3 болатын қоймаларда ең кемі 15 м жер ... Ішкі ... өрт ... оңай кіріп-шығуын
қамтамасыз ... етіп ... ... үшін ... пен
батыстан өндіріс орындарына кіруге арналған екі жол ... ... ... ... ... м-ден жоғары ғимараттарда 1:1 ... ... ... қарастырылған, тік түскен жазықтықтарда тік баспалдақтар.
Есіктердің ені 900мм,биіктігі 1,9 м.
Эвакуациялық ... ҚР ҚНжЕ № ... сай ... ... бойынша қарастырылған.
Өрт қауіпсіздігін есептеу
Өндіріс ғимараттарының әртүрлі ... ... ... ... саны ... ... ... ...... ... м2;
M0 – 1-кестеде келтірілген нормаланған өрт сөндіргіштердің саны.
Түтік қабырғасы қалыңдығы мына ... ... ...... ... ... ... – құбырдағы қысым, Па;
K – жүк тиеу коэффициенті, 1,1-ге тең;
R –үзілгендегі құбыр ... ... ... су ... өзара жалғасқан шойын және ... ... ... ... ... ішкі ... ... – бір ... ... ... су ... м3/сағ;
V – түтіктегі қозғалған су жылдамдығы, ол 4>V>2, м/с ... ... ... ... ... ... 10 жылға дейін
2 мм, ал одан көп мерзімге 8 мм ... ... ... шу мен діріл
Шу мен дірілді төмендететін негізгі шаралар ретінде ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Шу мен дірілдің төмендеуіне ауыр ... ... ... ... ... ... ... терезелер мен
есіктерді тығыздау, ... ... ... жерлерінде
инженерлік коммуникациялармен дыбысты оқшаулау ... ... мен ... ... шаралары:
- вентагрегаттарды жұмыс орнынан алыстатқан жерде бөлек бөлмеде
орналасқан ... ... ауа ... ... ... ... ауа ... құрылғысы мен вентагрегаттарды бір-біріне жалғау;
- вентагрегат дірілін серіппелі амортизатор- діріл оқшаулағыш көмегі-
мен ... ... ... ... ... ... рамаға монтаждалады;
- сораптар мен химиялық жабдықтарды ... ... ... ... ... қысымы 85 децибелден жоғары болатын ... ... ... ... та басқару ұсынылады; ... сай ... шуға ... жеке ... құралдары –
шуға қарсы құлаққа таққыш пен ... ... ... ... ... ... жұмыстарда өндірістік шу мен дірілді ШДӨ-
1 құралымен өлшейді.
4.7 ... ... ... ... ... немесе микроклиматы адам
ағзасына температуралардың үйлесімімен, ... ауа ... және ... ... ... әсер ... ... ішкі ортасының климатын айтамыз.
Микроклиматтың осы параметрлері әрқайсысы әр түрлі үйлесімде ағзадағы
физиологиялық үрдістердің жүруіне және ... ... ... ... ... ... үлкен әсер етеді. Ол адам ағзасындағы үздіксіз
жүріп тұратын биологиялық үрдістер: жылу шығарумен және жылу түзілумен (QB)
түсіндіріледі. ... ... адам ... ... ... ... ... жұмысының ауырлылығына байланысты. Адамныњ дұрыс өмір сүруі
үшін – жылу, қоршаған ортаға ... ... ... ... шарттарын
қамтамасыз ету үшін өндірістік микроклиматтың маңызы зор. Өндірістік
микроклимат ... ... ... ... ... мен ... ... шамалар кешені.
Метеорологиялық факторларға ауа ... ... ... ... ... және аспирация ... ... ... ... ... мен ... ... мүмкіндігі жоғары
жерлерде автоматты түрде жұмыс ... ... ... ... өндірстік процесс кезінде болатын ... ... ... ... ... және аспирация
қондырғылары жұмыс ... ... ... ... ... ауа ... ... жұмыс нормаларында +20-240С, ... ... ... ... ... ... ... (жұмыс жайлары, өндірістік цехтар, ашық жұмыс алаңшалары және т.б.)
метеорологиялық жағдайлары ауа ортасының ... ... ... және
негізгі мынадай метеорологиялық элементтермен сипатталады: температурамен,
ылғалмен және ауа ... ... ... ... қызған
бетінің, өңделетін материалдар мен өнімдердің жылу сәулеленуімен.
Өндіріс ғимараттарындағы микроклимат көрсеткіштерін анықтау
Микроклимат ... ... өз ... ... ... ағзадағы физиологиялық процестердің жүруіне, адамның көңіл-күйіне,
жұмыс істеу қабілетіне (ЖІҚ) үлкен ... ... ... Ауа ... ... ауа ... және
қоршаған беттердің температурасына тәуелді.
2. Ауа ... ... су ... ... Оны ... ... және салыстырмалы деп бөлеміз.
3. Тиімді ... (Тт) – ауа ... ... мен ... ... мүмкіндігіне ие қозғалмайтын
қаныққан ... ... ... ... ... ... мәнінде ылғалдылық пен ауа ... ... ... ... бар болса, сондай
қабілеттікке ие ... ... ... ... ... ... қолайлы жұмысы үшін микроклимат параметрлерін
анықтау:
Тт және Ттэ шамаларын номограмма арқылы анықталады.
Цех ... ауа ... 1,5 ... термометр температурасы + 24,50С;
Ылғал термометр температурасы +140 С.
Құрғақ және ылғал ... ... ... түзу ... ... ... оның 0 және 1,5м/с ... ... ... ... ... ... Осы
нүктелер арқылы Тт = 20,50 С және Ттэ= 18,50С ... ... ... Олар комфортты ... ... ... жағдайы да комфортты [6].
4.8 Табиғи ... ... 30 м, ... 15 м, ені 15 м ... ... ... ... келесі тәртіппен болады:
1 Табиғи жарықтанудың нақты коэффициентін ... ... ... Еішкі/Есыртқы*100 ... 100лк; ... ... 50/3000* 100 %=1,66 %.
2 ... ... ... кэффициентін анықтау:
ее= ... ... ... ... ... жарықтандыру
коэффициентінің шектелген мәні (ен= ...... ... ... ... ... ... коэффициенті(с=0,8).
ее= 4*0,9*0,8=2,88%
3. Жалпы жарық өткізу ... ... Т1 *Т2 *Т3 ...... ... материалының түріне байланысты жарық өткізу
коэффициенті( Т1=0,8,екі қабат әйнек);
Т2 – түптеу ... ... ... өткізу коэффициенті
(Т2=0,8,біріңғай);
Т3 – жарық өткізу ... ... ... байланысты
жарық өткізу коэффициенті(Т3=0,6,орташа ластану);
Т4 - алынбайтын құрылғылар түріне ... ... ... (Т4=0,9,болатты форма).
Т0=0,8*0,8*0,6*0,9=0,35
4 Шағылудың орта коэффициентін есептеу:
Ворта= (Птөбе*Втөбе+ Пқаб*Вқаб+ Педен*Веден)/( Птөбе+ Пқаб+ Педен)
(14)
Втөбе – ... ... ... ... - қабырғаның шағылу коэффициенті(Вқаб=0,3,бетонды,сыланған,
терезелері бар);
Веден- ... ... ... ақшыл-сұр еден түсі );
Птөбе= 450м2;
Пқаб= 1350м2;
Педен= 450м2.
Ворта=( 450*0,5+1350*0,3+450*0,5)/(450+1350+450)=0,38.
4. Табиғи жарықтанудың нақты коэффициентін(енақты) ... ... ... ... ...... сипаттамасының еселеушісі(Ұ/Т және Т/Н қатынастарымен
анықталады);
h=1,8 – бөлменің ішкі беттерінен және ... ... ... ... ... ... ... өсуін ескеретін
коэффициент(Т/Н, Ұ/Т, Ж/Т қатынастары арқылы ... ... ... ... ... (ее) ... жарық
тесіктерінің ауданын есптеу:
Пе=ее* ... ... ... ... алмастыру шаралары
Цехтың барлық корпустарында ауаның ... ... цех ... ... ... ... ... орташа температура -200С, ал жаз- дың күні +400С деп ... ҚНжЕ № ... ... жоба ... ... ... ... ішкі температурасы 20 0С бойында ... ... ... ... (45-60 %) ... ... ... ішінде желдетудің жалпы айналымды жүйесі
жобаланған:
- 50% ауа ... цех үшін ... ... П1,П2 ... ... мен ... үшін П3 ауа ... жүйесі.
- 50% ауа айналымын цех үшін қамтамасыз ететін В1,В2 ... ... мен ... үшін В3 ауа ... ... ... қондырғыларынан жергілікті сору жүйесі МВ1
жүйесі және ... ... ... ... ... ... сору ... МВ2 жобаға алынған.
Әр лабораториялық шкафтан ... ауа ... ... ауа ... ... қондырғыдан шығатын зиянды заттар төменгіні
құрады:
- Н2SO4 ... ... - 0,16 ... уран ... ... - 1,52x104 ... мүмкін концентрация (ШМК) кезінде ... 1,0 мг/м3 ... ... ... ... ... колонналарының апаттық
жағдайларында 210мг/сағ H2SO4 ... ... ол ... ... 0,0053 ... ... ШМК ... 1мг/м3.
Кіріс ауа бөлмелерге ... ... ... ... ... ... МЕСТ 19904-03 қалыңдығы 0,7-1,0м болатын
болаттан жасалады.
Ластанған ауа ... ең лас ... сору ... ... шатырынан жоғарғы жағынан атмосфераға жіберіледі.
Сору ... ... -1000 ... -1000 ... -630 ... -315 мм.
Өндірістік процесс адам ... ... ... ... технологиялық қондырғыларға негізделген. Зиянды
заттарды бөлетін ... ... ... ... бар. ... ... бір ... желдеткіші бар МВ1 ... ... ... зиянды заттарды жоюға есептелген.
Қондырғылардан сорғыштар арқылы ... ауа ... ... ... бу, ... ... ... алдыналу мақсатында
жұмыстық тесіктегі керекті ауа жылдамдығын есептеуден ... ... ... салқындату үшін, адамдардың екі сағаттан
ұзақ ... ... ... ... ... ... орнатады (6шт).
Жұмыс зонасының ауасының ... ... ... ... ... ... ... қойылған талаптарға
сай ... ... ... функциясы, барлық қажетті
тексеру құрылғылармен жабдықталған ... ... ... ... [7].
4.9 Ауа алмастыруды есептеу
Реагент дайындау корпусының желдетуін есептейміз. ... ... ... ... еріткен кезде бөлінетін ... ... ... ... бөлінеді. Аммиактың ауадағы шекті мүмкін
концентрациясы 0,02г/м3.
Аммиактың бөлінуін ШМК-ға дейін келтіру үшін ... ауа ... / ... , ... - ... ... ауасына бөлінетін зиянды заттардың ... ... ... В=95 ... ... ... орындағы ауаның шекті ... ... – таза ... ... ... мөлшері, г/м3(біздің
жағдайда С=0).
Q=95 / 0,02= 4750 м3/сағ.
Ауаның бұл мөлшерін Ц-4-75 ... ... ... ... ... ... сипаттамасы:
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... автоматтандыру
5.1 Автоматтандыру объектісі жайлы қысқаша мәліметтер
Персоналды компьютердің (ПК) толық ... және ... ... ... ... келтірілген.
ПК, басқарудың технологиялық обьектісі (БТО) техникалық тапсырмаға сәйкес
ПК-А БЖА жобалау кезінде төмендегі басқару обьектілерін ... ... ... ... ... ... алаң ... (СНК1- СНК6 сорбция
мұнаралары);
- ӨЕӨА ... СДК6 ... ... ... және шаймалаушы ерітінділердің орталық сорғылы станциясы
(ОСС);
- сұйық реагенттер қоймасы ... ... ... дайындайтын түйіндер (ӨЕТ);
- дайын өнімнің қоймасы (ДӨ);
- техникалық судың сорғылық ... ... ... және ... ерітінділердің орталық сорғылы станциясы
(ОСС).
5.2 Негізгі техникалық шешімдер
ПК-А БЖА жергілікті ... ... ... үш ... жүйе ... ... ... орналасқандар- «жұлдыз тәріздес» құрылымды
контроллер мен өзара Ethernet жергілікті ... ... ... 2 ... ... (ЖС). ... ЖС техникалық тапсырмаға сәйкес,
ПК-А БЖА ақпараттық және ... ... ... ... ... ... ... ету жүктелген.
- бірінші деңгейде- Simatic S7-317 2DP ... ... ... ... және ПК ... ... сәйкес келетін 6 станциялы
жойылу жинағышы мен ЕТ-200М ... ... және Simatic S7-317 ... ... ... ... станциясының (ОСС) жергілікті
автоматтандыру жүйесімен ... ... ... мен ... ... СРҚ, ДӨ, ӨЕТ) ... байланыс, ОСС жүйесінің
автоматтандырылуы- Profibus DP протоколды – жергілікті жүйе кабелімен, ал
ЕТ-200М ТСС ... ... ... ... ... деңгейде орналасқандар:
- жергілікті басқару шкафтары мен СНК, СДК дабыл жүйелері мен
технологиялық параметрдің алғашқы ... мен ... ... ... ... ... реттегіш және арынды
қақпақшалар, көлемдік жарым-жартылай түрлендіргіштер.
5.3 Автоматтандырылатын жабдықтардың тізімі
Simatic S7-317 2DP ... мен ... ... стандартты
аспалы №1-7 шкафтарда орнатылған.
Шкаф 1, ӨЕӨА 4.8 белгіде орнатылған, аумағы 1000*600*350, құрамында:
- Simatic S7-317 2DP контроллері;
- CP343-1 Ethernet ... ... ... ... 0-5мА және 4-20мА ... SM331 ... 4 модульді
енгізу- шығару ЕТ-200М станциясы;
- Satelline 3АS радиомадем жиынтығында найзағайдан қорғайтын және
контроллердің ... (№7) ... үшін ... ... ... ТСС ... PS307 ... 24В қоректену көзі;
- АС 220В шкафының кідіріссіз қоректену көзі.
Шкаф 2, ӨЕӨА 4.8 белгіде орнатылған, аумағы 1000*800*350, құрамында:
- енгізі-шығару ЕТ-200М ... IM153 ... ... ... дабылдарды 0-5мА және 4-20мА енгізетін SM331 типті 1 ... ... және ... түйідерін реттегіш
- қақпақшаларының басқарылуына арналған ұқсас ... ... SM332 ... 2 модулі;
- дискреттік дабылдарды енгізетін SM321 типті 3 модулі;
- искреттік дабылдарды шығаратын SM322 типті 2 ... ... PS307 ... 24В қоректену көзі;
- АС 220В шкафының кідіріссіз қоректену көзі;
Шкаф 3, ӨЕӨА 4.8 белгіде орнатылған, аумағы 1000*800*350, ... ... ... станциясының IM153 интерфейс модулі;
- ұқсас дабылдарды 0-5мА және 4-20мА енгізетін SM331 типті 1 ... ... ... және ... ... ... ... арналған ұқсас дабылдырды 4-20мА ... SM332 ... ... ... ... ... SM321 типті 3 модулі;
- дискреттік дабылдарды шығаратын SM322 типті 2 модулі ... PS307 ... 24В ... көзі;
- АС 220В шкафының кідіріссіз қоректену көзі;
Шкаф 4, ДӨ орнатылған, аумағы 1000*600*350, құрамында:
- енгізі-шығару ЕТ-200М станциясының IM153 интерфейс модулі;
- ұқсас ... 0-5мА және 4-20мА ... SM331 ... 1 ... ... дабылдарды енгізетін SM321 типті 3 модулі;
- PS307 типті 24В ... ... АС 220В ... ... ... ... 5, ... қалқанда орнатылған, аумағы 1000*600*350,
құрамында:
- енгізі-шығару ЕТ-200М станциясының IM153 интерфейс модулі;
- ұқсас дабылдарды 0-5мА және 4-20мА ... SM331 ... 1 ... ... ... және ... түйідерін реттегіш қақпақшаларының
басқарылуына арналған ұқсас дабылдырды 4-20мА ... ... 2 ... ... дабылдарды енгізетін SM321 типті 3 модулі;
- PS307 типті 24В қоректену көзі;
- АС 220В шкафының кідіріссіз қоректену көзі;
Шкаф 6, СРҚ ... ... ... 1000*600*350, құрамында:
- енгізі-шығару ЕТ-200М станциясының IM153 интерфейс модулі;
- ... ... 0-5мА және 4-20мА ... SM331 ... 1 ... ... дабылдарды енгізетін SM321 типті 3 модулі;
- дискреттік дабылдарды шығаратын SM322 типті 2 модулі ... PS307 ... 24В ... ... АС 220В ... ... қоректену көзі;
Шкаф 7, ТСС бөлмелерінде орнатылған, аумағы ... ... ... ... IM153 интерфейс модулі;
- Satelline 3АS радиомадем жиынтығында найзағайдан қорғайтын және
контроллердің шкафпен (№7) байланысы үшін ... ... ... ТСС ... ... дабылдарды шығаратын SM322 типті 2 ... ... PS307 ... 24В қоректену көзі;
- АС 220В шкафының кідіріссіз қоректену көзі;
ПК операторының тетігі
Жұмыс станциялары ПК ... ... 2 ... ... Оны ... ... ... жұмыс орны (ОАЖО)
деп атайды [8].
5.4 Төменгі деңгей ПК-А БЖА ... ... және ... ... ПК-А БЖА ... құрамы төменде келтірілген
жабдықтар кіреді:
1 БЖА жүйелерінің жабдықтарына:
- жергілікті ... ... және ... ... дабылдар жүйесі;
- жұмыс жабдықтары шығындарының тетігі, ... ... ... ионит деңгейінің сигнализаторлары, ӨЕӨА-дағы СДК сығылған ауа
қысымын пульт-камераларының электр жанасулы монометрлері;
- ӨЕТ, СРҚ және ДӨ ... ... ... ӨЕ, ШЕ ... ДӨ ... және бактардағы деңгей
тетіктері;
2 Қосымша жабдықтар:
- ӨЕӨА-дағы сығылған ауа ... - ЕСО-1 (WIKA) ... ... ... ... ... деңгейдегі СДК1-3 қабылдау бункері ионитінің және
ӨЕТ бактарының CLS-200 типті сыйымдылық ... СДК ... ... және төменгі деңгейлеріндегі ULS-200 типті
ультра дыбысты сигнализаторлары;
- ШЕ мен ... ... ... ... (ДЕ) СДК мұнарасына, товарлы десорбаттың СДК мұнарасынан
Burkert фирмасы ұсынған 8630 электрлі ... ... ... ... ... Burkert ... ... 2012 моделді пилот-винтель және пневмо
жетекті арынды ... СНК ... ... ШЕ ... сорғылардың айналу жылдамдықтарын реттеуге арналған- MICROMASTER
440 жарым-жартылай түрлендіргіш.
5.5 Қоректену ұйымы
ПК-А БЖА жүйеден ... ток 220В ... ... 4.8 ... ... ӨЕӨА ... Аумағы 600*450*200 құрайды.
Қоректену көзі төменде келтірілген үрдістерді атқарады:
- өлшеу құралдарына керекті ... ... ... ... мен ... ... автоматтандырылатын қоректену
панелі арқылы қосылатын ӨЕӨА-дағы байланыс ... ... ... тұтынушыларда орнатылған жеке автоматттандырылған
қосылулары бар шкафтардың №1-3 қоректенуі;
Шкафтар №1-7 контроллерлі жабдықтардың ... сол ... ... MGE PULSAR ELLIPS 500 ВА ... ... ... жүреді.
Екі жұмыс станцияларындағы оператор тетіктерінің қоректенуі MGE 1000
ВА жек іріксіз қорек көзі арқылы ... ... және Profibus DP ... ... ... ПК операторының АЖО ПК БЖА контроллерімен байланыста
болу үшін ... Ethernet ... Х108 ... коммутатордың
көмегімен жүзеге асырылады. №1 щкафта ... CP343.1 ... ... контроллерге және екі ЖС ОАЖО-на «жұлдыз тәріздес» UTP
кабелінің көмегімен жалғанған.
Сондай- ақ Х108 100 м ... ... ... ... шығу Ethernet ... ... DP жүйесі №2-6 ПК БЖА шкафтары мен №1 ... үшін ... DP ... екінші бағыт бойынша 1-ші контроллердің DP
портына сызықты ... ... шкаф №1 – шкаф №2 - шкаф №3 - шкаф №4 (ДӨ ... - шкаф №5 (ӨЕТ) ... ... ... ... шкафы);
• шкаф №1- шкаф №6 (СРҚ).
Шкаф №7 (ТСС) мен 2-ші контроллердің DP порты арасындағы байланыс үшін
Satelline 3АS радиомадем ... ... ... кіру дабылдарын қосу ұйымы
ПК-А БЖА дискретті кіру дабылдарының көзіне төмендегі құрылғылар
жатады:
1 СДК және СНК ... ... ... ... ... ӨЕӨА
арынды электропневматикалық қақпақшаларының қосқыштары;
2 Ионит деңгейінің сигнализаторлары, автоматты тосқауыл тізбегінде
қолданылатын шығу жанасулары;
3 Ионит деңгейінің ... және шығу ... бар ... монометрі.
5.8 ПК-А БЖА бағдарламалы қамтамасыздандыру
Бағдарламалы қамтамасыздану (БҚ) техникалық ... ... ПК-А ... және ... ... іске ... үшін ... ПК-А БЖА дайындау үшін төмендегідей ... ... ...... ... операциялы жүйесі;
- жұмыс станциясы WIN CC Power pack V6.0 +SP3 ... ... Step7 V5.3+SP3 ... ... ... ... ... толық төмендегі құжаттармен сипатталады:
- жүйелік бағдарламаның басқарылуы;
- ақпараттық қамсыздану;
- ... ... ... басқаруы.
9. Автоматтандыру функцияларының сипаттамасы
ПК автоматтандыру технико- экономикалық пайдалылықпен анықталады және
негізгі автоматтандыру функцияларының сапалы түрде атқарылуын
қамтамасыз ... ПК-А БЖА ... ... түрде мынандай
бөлімдерге жіктеледі:
- коммуникациялық функциялары;
- шектеулі дабылдар жүйесінің ауытқулары кіретін ақпараттық
функциялары;
- ... ... ... ... реттегіш функциялары;
- ионитті жүктеудегі бағдарламалы- логикалық басқару функциялары;
- ... ... және ... қою ... ... ... көрсеткіштердің есептеулері.
Ақпарат алмасу функцияларының барлығы коммуникациялық функцияға
жатады:
- ПК-А БЖА элементтері мен жүйе асты арасындағылар;
- тапсырыс берушіні таңдаудағы басұа ... ... ... ... ... ... ... жүруі жөніндегі ақпараттар мен алғашқы
өңдеу, жинау функциялары;
- авариялық және ескерту дабылдар жүйесін құру функциялары;
- технологиялық обьектілерді көрсету жұмыстарын қүру функциялары;
- ... ... мен ... ... ... ... функцияларына:
- ПК операторының пәрмені бойынша СНК мұнараларын
дистанциондық басқару функциялары;
- ПК ... ... ... СДК ... ... ... ... функцияларына:
- ӨЕӨА параметрлерін автоматты реттегіш функциялары (ДЕ шығыны, ТД, ДЕ
дайындау үшін күкірт қышқылының шығыны);
- ӨЕТ ... ... ... үшін ... ... реттегіш функциялары.
Ионитті жүктеудегі бағдарламалы- логикалық басқару функцияларына:
- денитрация мұнарасының салу, шығару функциялары;
- СДК десорбция мұнарасының ... салу ... СНК ... ... шығару функциялары;
Қорғау және тосқауыл қою функцияларына:
- бункердегі шайырдың ... ... ... СНК ... ... ... 11К ... өшіру немесе СНК салу бункеріндегі шайырдың
төменгі деңгейі;
- СДК ... ... ... ... ... ... 16К
қақпақшасын өшіру;
- денитрация мұнарасы бойынша шайырдың жоғарғы деңгейі бойынша СДК
шығару кезінде 5К ауа қақпақшасын ... ... ... ... ... жоғарғы деңгейде шығару
бункерінен немесе СДК-дан төменгі деңгейде 3К қақпақшасын өшіру [10].
6 ... ... ... ... ... ... ... өнімділігі жылына 1000 ... уран ... ... ... ... ... 1000 ... уран тұздарын жерасты ұңғымалық шаймалау әдісімен
өндіру, қоршаған ортаның ластануына ... ... ... ... ... ... цех , оның ішінде сорбция , десорбция,
тұндыру және сүзу бөлімдері.
- ... ... ( 2 x 3000 м3 );
- ... ... ... ( 2 x 80 м3 );
- кіші ... генераторлы дизель.
2. Жер асты және жер бетіндегі суларды қорғау
Жербеті мен жерасты суларын ластауға ... ... ... ... ... ... ... тазаланбаған және тұрмыстық
ағынды сулар.
- құбырлармен аппараттардан шыққан зиянды заттардың ағыны.
- беттік және атмосфералық ... сүзу ... ... аймақта немесе сақтау , дайын өнімді ... ... ... және шаймалаушы ерітіндіні ұңғыма арқылы жер бетіне немесе
жер ... ... ... ... ... байланысты ағындар бағытының
өзгеруі.
Жерасты суларына жерасты ұңғымалық ... ... ... ерітінді сутектік орта ... және ... ... ... ... ... ... қуаттылығына байланысты.
Сонымен қатар кеннің құрамындағы топырақпен сулардағы белгілі ... ... ... ... ... ұңғымалар
орнатып , тігінен есептелініп тұрады.
6.3 Жер асты ... ... ... ... асты ... ... ... қазымдау учаскелерінің жер асты
суларының радиациялық ластануын қадағалау үшін ... ... Жер асты ... суларға әсері туралы мағлұматтарды
өнімді контурға жақын қазылған ... ... ... ету
ұңғымалары сонымен қатар жаңадан іске ... ... ... да бере ... ... ... ... алу жалпы
қабылданған тәртіп бойынша. Алу жиілігі – кварталына 1 рет. Жер ... ... ... толығырақ мәлімет алу үшін өнімді және өнімсіз
деңгейжиектерін бақылауды саралау ... ... ... кезде жерасты сулары өте көп мөлшерде ластанады.
Жерасты суларының негізгі ластану көзі, аттырылған кеннің ішіндегі ... ... ... араласады және басқа да зиянды заттардың төгілуімен
болады.
Жобалап отырған кенорнында оттырылған кен ішінде калций, магний және
кислоталы-күкіртті ... ... Бұл ... ... ... ... ... шіруіне үлкен әсерін тигізеді. Кенорнында жерасты
ластанған суын жинау үшін арнайы жоба ... ... су ... м3 ... су ... жасалған. Кеніштегі су көлемі сағатына 106-110
м3/сағ. Жиналған су қуаты ЦСН-180-213 насос сорғышы және ... 150 ... ... ... ... ... айдалып арнайы су қоймасына
келіп құяды. Бұл су қоймасына ... ... асып ... деңгейжиекті
ластануынан сақтау үшін су қоймасына арнайы реттегіш клапан ... суға ... ... клапан жабылып қалады. Қалған су жер ... ... ... ... айдалып шығарылады.
Деңгейжиектікке келіп құйылған тазаланбаған су жерасты жұмыстарында
қолданылады. Яғни, кенжарды бұрғылауда шпурларды жуып-шайюға ... ... ... ... су ... су ... ... құйады. Кеніш және
байыту фабрикасы пайдаланып болған қайтадан ... ... ... ... ... қоспалармен, майлармен араласып
кетеді. Сондықтан-да шахталық ... ... іске ... ... ... ... ... салынған. Станцияда шахты суларын
механикалық және химиялық тазарту көзделген. Тазартылған ... және ... ... ... ... ... өндіріс және ауылшаруашылық қажеттері
үшін пайдаланады. Қышқылды шахтылық ... ... ... ... су ... ... үшін ... қазғанда
пайда болған бос кеңістіктер толтырым заттармен толтырылады.
6.4 Өнімді деңгейжектердің жер асты суларының ластануын қадағалау
Жер асты ... ... ... ... барысында пайдалану
учаскелерінің жер асты ... рН ... ... ... уран ... көбеюімен және басқа ЕРН ластанады. Бұл
жағдайда табиғи гидродинамикалық қалыптың ... ... ... ... ... ... ... пайдаланымдағы блоктың
сыртына шығып кетуі түсініксіздеу, сондықтан, жер асты ерітінділеу әдісімен
қазымдау процесі барысында бұл сұраққа айрықша мән ... ... кен ... ... ... ... сулы
деңгейжиектерге өндіріс учаскелерін жер асты ... ... ... ... ... профиль бойынша орналасады, профиль саны әрбір
учаскеге 2-3. Әр профильде өнімді ... ... ... ... 20-30 ... ... ... ұңғымалары орнатылады. Егер бұл ұңғымалардан
алынған сынамаларда ЕРН мөлшері ПДК дан артып ... 20-30 ... ... да ... ... ұңғымалары орнатылуы тиіс.
Бақылау ұңғымаларын өндірістік контурдың ішіне орнатудың қажеті жоқ,
себебі, қазымдау ... соң бұл ... ... ұңғымалардың
өздерін пайдалануға болады.
Бақылау ұңғымаларының сынамаларының қорытындылары ... ... Жер ... әсері
Жерасты ұңғымалық шаймалау әдісі – ... ... ... басқа әдістерге қарағанда жер қыртысына қатты ... ... ... ... ... жер ... бұзылуы , қатты
қалдықтар және бос жыныстар , сондай-ақ қатты ... ... ... өзгерістерге зер салып , әсіресе кен денесін ... ... ... ... белгілі.
Әрине осындай тиімді жағдайларды ескерілсе , өндірістің өндіру
шығыны ашық кен өндірісімен ... ... ... ... ... әдісі өндіру - бір тізбек
бойынша жүргендіктен ... бір ... ... ... ... айдау және сору ұңғымаларының режимдерінің ... ... ... ... ... ... жер ... әртүрлі
өзгерістерге ұшырайды.
Өзгерістің себептері болып :
- құбырлардың герметикалық ... ... ... ... ... ... ... тұрғандай жарылыс және
құбырлардың ... ... ... және ... ... жолдарында төгілгендігінен айқындауға болады.
6.6 Жер беті суларының суларының радияциялық ластануын қадағалау
Жер беті су айдындарының және ... ... ... су ... ... және радиохимиялық құрамын ара-тұра
бақылаулар арқылы анықтайды. ... алу ... су ... және
ирригациялық жүйелердің орналасуына, дамуына ... ... ... ... алу ... ... ерітілердің қашуы мүмкін жерлерден
250-500 м қашықтықта орналасады. Су сынамаларының мөлшері – 1 ... ... ... ... сына алу ... жылына 1 рет су түбінің
шөгіндісінен сынама ... ... ... 500 ... кем ... ... радий-226, торий –230, полоний-210, рН и SО4 ... ... ...... ... ... шамасы
анықталады.
Тексеру қорытындылары кестелерге енгізіледі.
6.7 Атмосфераға әсері
Өндіріс орнының табиғи оптимальды жағдайлары төмендегі 6.1 - кестеде
келтірілген.
6. 1 - ... ... ... ... ... ... |
|1. Сыртқы ортада орта максимальды ... |
|( ... ... (С | ... Сыртқы ортада орта минимальды температура ( |-35 ... ... (С | ... ... тұру ... : | ... |7 ... - ... |18 ... |36 ...... |9 ... |5 ... - ... |7 ... |11 ... - батыс |7 |
| | ... ... , м/с |3,8 - |
| |4,6 ... ... ... цехының атмосфераға шығаратын зиянды
заттардың газдары төмендегі 6.2 - кестеде келтірілген.
6.2 - ... ... ... ... ... ... зиянды
заттардың газдары
| |Код |ШРК |ШРШ ...... ... | |мг/ м3 | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... оксиді |0337 |0,1199 |26,52918 |8,3402 |76305 ... |0328 |0,7949 |0,5469 |1,26 |208 ... ... |2732 |0,018 |0,62852 |55,5 |12000 ... |0303 |0,0158 |0,91695 |63,29 |19868 ... |0401 |0,005 |0,18782 |200 |12420 ... ... |9022 |0,0018 ... |55,5 |631 ... | | | | | ... қос ... |0301 |1,7145 |7,3453 |0,5832 |1468 ... ангидриді |0330 |0,3986 |10,8397 |2,5 |9340 ... - ... ... |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... |0,9154 |0,14204 |1,09 |52 ... | | | | | ... |0703 |0,0606 ... |16 |0,007 ... : | | |47,5047 | ... ... ... негізінде болатын қазандық , технологиялық
ерітіндінің ... , ... ... ... ... , ... ... және ұңғымалардан шыққан газ ... ... ... ... ... ... және ... меншікті шығыны қоршаған
ортаға тасталынған зиянды заттардың үлесән азайтады.
Өнімді ерітіндімен бірге қаттты ... ... ... құм,
қиыршық тас , лай көлемдерінің шектеулі үлесі 30 мг/л болғандықтан жоспар
бойынша 1000 ... уран ... ... 6528 мың м ... ... :
30 г/ м3 х 6528 мың м3 = 195,84 т
Тұндырғыштағы өнімді және ... ... ... ... ... есептеу барысында 50 % құрайтындығы есептелген.
195,84 х 0,5 = 97,92 т
Жылына 1000 тонна уран ... ... ... ... мен ... бұзылуы 0,050 кг/кг уранға сәйкестендіріп , өңдеу комплексінің
есебі бойынша :
0,050 х 1000 = 50 ... ... ... ... ... тасталынатын шектеулі
көрсеткіші :
97,92 + 30 = 127,92 ... 1 кг уран ... үшін ... ... ... ... : 1000 = 0,213 кг
6.8 Радияциялық қауіпсіздік
Жұмысшылардың денсаулығына әсер ететін факторлар :
- ионданған сәулелер ағыны;
- радиоактивті газ радон ( ... ) ... ... ... болатын
өнімдер;
- шаң және аэрозоль түрінде кездесетін уран қатарындағы элементтер.
Жұмысшылар сәулелену көзінен сырттай әсер алуы мүмкін , ... ... ... ... жұта ... , іштей сәулеленуі де мүмкін.
Уран – 235 өнімін және оның ыдырауы барысында болатын ... ... ... , аса ... адам ... зардап
әкелмейді. Радиоактивті затттар жер бетіне тамшылау барысында реакцияға
түспейді. Ол тек ... ... ғана әсер етуі ... ... ... :
- құм және лайлардың өнімді және айдама ерітіндінің тұндырғыштарында;
- радиоактивті заттардың құбырмен немесе аппаратпен құбыр арасындағы
жалғану ажыратылғанда;
- геофизикалық ...... ... сәулеленуі.
Жерасты суы сору ұңғымасы арқылы жер бетіне шыққан радон ... ... ... адамдарғаоңай және белгілі ... ... ... радон газының негізгі көзі ретінде :
- топырақты сулардың жер бетіне ұңғымамен сору және тазалау кезінде
- тұндырғыштағы технологиялық және өнімді ... ... ... ... ауа ... ... көлемімен
салыстырғанда аз болғандықтан есеп алынбауы мүмкін.
Ионданушы ... ... ... ... ... мекемелерінің
классификациясы төмендегі 6.3 - кестеде келтірілген.
6.3 - ... ... ... ... ... ... классификациясы
|Рет | Цех және мекеме |Өндірістік ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | | ... топ |
| ... ерітіндіні |Техникалық ... | |
|1 ... цех ( ӨЕӨЦ ) ... өнім ... |3 |
| ... ... ... ғимарат | |
|2 ... | |3 |
| ... ... |Радиоактивті | |
|3 ... ... ... ... |
| ... ... | ... ұңғымалық шаймалау - технологиялық үрдіс қоршаған ортаны
жоғары ... ... , ... және ... зиянды заттардың
ластау дәрежесін төмендетеді.
Бақылау басты міндеттері :
- ... ... ... ... ... еңбек
қауіпсіздігімен қамтамасыз ету;
- өндіріс маңындағы халықтың қауіпсіз өмір сүруін қадағалау.
- өндіріс жұмысы аяқталғаннан ... сол ... ... ... зиян ... қадағалау.
Бақылаудың тапсырмасы болып :
- жуу және техникалық құрал - ... ... ... ... ... ... ... .
- жұмысшыларға іштей аэрозольді радионуклидтердің түсуін бағалау.
- техникалық ... ... ауа ... ... ... ... бағалау.
- өндіріс мекемесінің жоғарғы бөлігіндегі радиоактивтік ... ... ... ... ... ... ... , технологиялық ерітінді , дайын өнімді тасымалдау барысында
құбыр бағыттарында радиоактивті және токсикалық заттардың жер бетін ластау
деңгейін ... ... ... шығарылып тасталынатын химиялық және токсикалық
затттардың санын бағалау.
- жерасты суларына ұңғыма ... ... ... ерітіндінің
ластау деңгейін анықтау.
6.9 Атмосфера үшін төленетін ... ... ... Республикасының Экология және Биоресурс министрлігінің
қоршаған ортпға тасталынатын зиянды затттардың төлемі туралы келісімі
бойынша анықталынады.
П = Mi x Ki x ... - ... ... ... тасталынатын мөлшері, т/жыл
P - Атмосфераға тасталынатын зиянды заттардың төлемі. ... ... үшін P = 345 ...... заттармен салыстырмалы келтірілген коэфциенті
Ki = ... - ... ... ... ... шектеулі концентрациясы
мг/ м3 [11].
7 экономикалық бөлім
7.1 Жобаға салынған бастапқы мәліметтер
1 Өнімдік ерітінді бойынша цехтың өнімділігі - 1354,86м3/сағ ... ... Уран ... жылдық өнімділігі- 500 тонна жылына
Концентраттағы уранның құрамы 70 мг/л.
3 Жалпы қаражат саны- 106929540 теңге.
4 Құрал-жабдық құны- 23917562 теңге.
5 Ғимараттар мен ... ... 83011978 ... ... ... 200 ... ... жұмсалатын су- 131576м3, оның ішінде:
- технологияға 100000м3/жыл;
- шаруашылық қажеттіліктерге- 31576м3/жыл
8 Электр қуатының жылдық шығыны- 3944520 кВт
7.2 ... ... ... ... ... ... мөлшері 10730491,2 м3/жыл өнімдік
ерітіндің 1м3-не 70 теңге. Жылдық шығын 751134384теңгені құрайды.
500 т. өндіру үшін (НДС- 15%; ... ... ... ... ... көрсетілген.
Су мен будың шығыны 7.1 – кестеде келтірілнген.
7.1 - кесте
Электр қуатының, судың және будың шығыны
| | | | ... ... ... ... ... |Меншікті |
| ... | ... мың |
| | | ... ... ... кВт: |3944520 |3,93 |15501,9 ... өндіруге кеткені |1650000 |3,93 |6484,5 ... ... ... |1550000 |3,93 |6091,5 ... ... ... |744520 |3,93 |2925,9 ... м3 |31576 |405,4 |12800 ... Гкал |1410 |7,02 |9898,2 ... | | |38200,1 ... ... мен ... шығыны 7.2 - кестеде келтірілген.
7.2 - кесте
Химреагенттер мен материалдардың шығыны
| ... |1т U- ға |600т. |600т- ға |
| ... ... |
| ... |меншікті |р шығыны ... ... | ... | ... |
| | | | ... мың |
| | | | ... ... ... т: | | | | ... шаймалауға |3350 |90,0 |63000 |211050 ... | | | | ... ... |3350 |2,0 |1400 |4690 ... | | | | ... ... |15500 |2,5 |1750 |27125 ... ... |14000 |17 |11900 |166600 ... ... |30300 |43,23 |30261 ... |
|Экстрагент,т: | | | | ... |35600 |2,38 |1666 |59309,6 ... |33200 |3,1 |2170 |72044 ... төзімді болаттан|4173,9 |0,001 |0,7 |2,92 ... тор | | | | ... 0,6x0,25 | | | | ... ... |826,1 |0,0025 |1,75 |1,45 ... | | | ... |
Күкірт қышқылының 97,0 кг/кг болатын үлесті нормасына тау-кен дайындық
жұмыстарына кеткен қышқылдың шығыны да қосылған.
7.3 Жабдықтардың ... және ... ... шығындарды
есептеу
Жабдықтардың эксплутациясына және күтілуіне кеткен шығындарды есептеу
7.3 - кестеде көрсетілген.
7.3 - кесте
Жабдықтар мен көліктер амортизациясы
| | | ... ... ... ... жабдықтардың |аударымдар |
| ... мың ... | |
| | ... |Мың тенге |
| | |% | |
|1 |2 |3 |4 ... ж/е ҚЕ ... ... | 250000 |14,3 |35750 ... | | | ... | 60000 |50 |30000 ...... ... |2 |3 |4 ... дайындайтын |30000 |14,3 |2860 ... | | | ... ... ... |6 |1800 ... сораптар |10000 |50 |5000 ... ... |8000 |9 |720 ... да ... ж/е |1000 |24 |240 ... ... | | | ... ... |50000 |6 |3000 ... |5000 |15 |750 ... да жабдықтар |3000 |15 |4500 |
| ... |594000 | |103210 ... ... ... ... ... 0,5% ... мың теңге
Жабдықтарды жөндеу барлық жабдықтар құнының 3,5% есебінен
594000*0,035=20790 мың ... ... және аз ... ... пен ... тозуы әр жұмыскер
басына жылына 10000 теңге:
150*10000=1500 мың теңге
7.4 Цех шығындарын есептеу
1 Аппаратты күту ... 25600000 ... ... мен ... ... ... ... 2,9% есебінен:
83011978*0,029=2407 мың теңге
3 ... ... ... барлық ғимараттар құнының 3,5%
құрайды:
83011978*0,035=2905 мың теңге
Тез тозатын және аз бағалы жабдық пен құралдар ғимараттар ... ... мың ... ... ... ... ... сметалық құрамы есеп 2550350 мың теңгені құрады
ол 17002333 $ деген сөз.
Ондағы:
Капиталды ... ... ... ... СМЖ 83011978 ... $
- ... 23917562 ... $
Біруақытты ТДЖ жүктеу 15100000 теңге 100666,6 ... ... ... капиталды шығындары 7.4 - кестеде
көрсетілген.
7.4 - кесте
Кеніштің өндіріс ... ... ... ... |СМР | ... ... |
|Құрылыс алаңын дайындау |10000 |- |10000 ... ... ... ... |8400000 |33600000 |
|Қызмет көрсету нысандары |7430500 |1350200 |8780700 ... ... ... |1200600 |600850 |1801450 ... және ... ... |2450700 |850400 |3301100 ... | | | ... ... ... ... |1100300 |580600 |1680900 ... ... ... | | | ... ... |200000 | |200000 ... ... |350500 | |350500 ... да ... мен ... |500000 | |500000 ... ... ... ... |1600000 | |1600000 ... | | | ... жұмыстар |850000 | |850000 ... ... 3% ... ... |54254890 |
|Барлық ... ... ... ... | | ... ... ... қортындысы | | ... ... ... ... ... ... ... есептеу
Кеніштегі дайын өнім ретінде табиғи уранның химиялық концентраты
болып саналады. Кеніштің ... ... ... ... ... ... материалдар мен реагенттер;
- энергетикалық шығындар;
- енбекті өтеу ... ... ... тасымалдау шығындары;
- тау кешенінің амортизациясы;
- ... ... ... ға ауа ... ГПР- ді ... ... шығындар;
- рекультивация;
- роялти.
Өнімді алу үшін кеткен жылдық шығынның ... ... ... да кіреді. Бұл төменде көрсетілген мәліметтер бойынша есептелген.
Есеп қисап доллар курсы- 150,0 теңге бойынша жүргізіледі.
Амортизациялық аударымдар Қ.Р. салық ... ... ... ... Ал ... және басқа да шығындар материалға кеткен
шығынның 10 %- мен және ... ... ... 10 %- мен ... Өнім
алуға кеткен өзіндік құн 500 кг U/жылына ... ... ... ... ... алаңында U өндірудің өзіндік құнын есептеу
мәліметтері 7.5 - кестесінде келтірілген [12].
7.5 - кесте
Өнімдік ертіндінің өзіндік құнын есептеу (теңге)
| | ӨЕ |1 кг | ӨЕ |1 кг ... ... ... ... ... ... |
|Уран концентраты |500000 |50 |6000 |3000000 ... ... |500000 | | |3000000 ... бағасы | | | | ... ... баға ... ... ҰАҚ ... ның ішкі бағасы
бойынша таратады.
1 1 тонна дайын өнімге жұмсалатын ... ... ... ... ... ... көтерме бағасы
2846662/3000000=0.95 теңге
2 Концентратты өңдеуге кеткен шығын (концентраттың ... ... ... ... ... шығын
Металдың жылдық мөлшері, кг
2846662000/500000=569.3324теңге 1 кг үшін
7.8 Негізгі техника-экономикалық көрсеткіштер
Негізгі технико- экономикалық көрсеткіштер 7.7 - кестесінде ... - ... ... ... ... ... ... | ... |
|1 |2 ... ... ... U/жыл |500 |
|1 ... ... кеткен меншікті шығын: | |
|- ... ... мың ... |24186,9 |
|- ... ... |1,129 |
|- су,м3 |45,6542 |
|- ... қышқылы, тонна |92 |
|- ... ... ... |43,23 |
|- ... тұз, ... |17 |
|- ТАА, ... |2,38 |
|- ... |3,1 |
|- ... ... тонна |2,5 ... ... ... |
| - ... м2 |40300 ... - кестенің жалғасы
|1 |2 |
|- ... м2 |78872,5 ... ... ... | |
|- ... адам |200 |
|- ... адам |146 ... ... құны, теңге ... ... оның ... ... |
|- СМЖ, ... ... |
|USD ... |
|- ... ... ... |
|USD ... |
|- ... да ... ... ... |
|USD ... ... ... ... ... |
|USD ... ... ... жыл |4 ... 1 кг U- ның ... құны |1950,46 ... |13,10 |
|1 кг U ... ... ... ... |4744,44 ... |31,63 ... ... ... көрсеткіштерді есептеу
1 Табиғи сипаттағы еңбек өнімділігі:
- бір ... ... ... ... ... ... м3Тізім бойынша еңбек
етушілер, адам
10730491,2/146=73496,5 м3/жыл
- бір жұмыскерге:
Өнімдік ертінді бойынша жылдық өнімділік, м3
Тізім бойынша ... ... ... ... еңбек өнімділігі:
- бір еңбек етушіге:
Барлық дайын өнімнің көтерме бағасы, мың теңге
Тізім бойынша еңбек етушілер, ... мың ... бір ... ... өнімнің көтерме бағасы, мың теңге
Тізімдегі жұмыскерлер, адам
3000000/200=15000мың теңге
Пайда:
П=Б-Ө, ... ... ... ... ... бағасы, мың теңге;
Ө- дайын өнімнің өзіндік құны, мың теңге.
П=3000000-2846662=153338 мың теңге
4. Рентабелділік:
P=П*100/Ө
(21)
Р=153338*100/2846662=5,39%
5. Өтемділік уақыты:
Т=М/П
(22)
мұндағы
М- смета бойынша ... ... ... жыл [13].
ҚОРЫТЫНДЫ
Жобада сорбция, десорбция, экстракция, ... және ... ... алу технологиясы көрсетілді.
Сондай-ақ өндірістік процестерді қамтамасыз ету, қоршаған ортаны
қорғау және жер асты ... ... ... уран ... ... ... технико-экономикалық көрсеткіштерінен ... ... ... жоба ... ... ... қабылдауға болады:
• өнімді ерітінділерді үздіксіз қайта өңдеудің ... ... ... ... ... ... ... құрылысқа жұмсалатын шыығындардың ең аз шамасын есепке ала ... ... ... ... ... ... өзіндік құны мен техника-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бұл дипломдық жобада процестің материалдық балансын
есептеу, соның ішінде: ... ... ... ... ... ... ... Еңбекті және қоршаған ортаны қорғау қарастырылды.
Жобаның экономикалық бөлімінде өнімділік ерітіндіні өңдеудің өзіндік
құны мен концентраттарының ... құны ... оның ... ... ... 4 жыл ... ... Ал еңбекті
қорғау бөлімінде қауіпті және ... ... ... ... ... ... ... қарастырылды.
Қорытындылай келе, дипломдық жобада Оңтістік Қазақстан облысы , Созақ
ауданының территориясына жататын ”Қанжұған” кен ... жер асты ... ... U3O8 сары кек алу үшін , жылдық ... ... ... цех ... ... ТІЗІМІ
1 Громов В.В. Уранның ... ... ... . – М.:
Атомиздат, 1978.
2 Е.С Бугенов, О.В ... ... ... концентраттарын
алудың физика-химиялық негіздері. Алматы, 2006.
3 Технико – экономическое ... ... ... « ... ... ... ... Ақбердиев Ә., Молдабеков Ш.М. Химиялық технологияның негізгі
процестері және аппараттары, 2 бөлім. ... ... ... ... Т.Е ... ... ... Жылыту, желдету және ауа баптау ҚР ... ... ... ... , 2002.
7 Хакимжанов Т.Е. Сборник задач по охране труда и безопасности
жизнедеятельности. ... ... ... М.Ж., ... Т.С. ... ... теориясы. Алматы,
2005.
9 Бекбаев А.С., Хисаров Б. Автоматты ... ... ... ... А.Г. Основы процессы и аппараты химической технологии,
Издание восьмое. М.; Химия, 1971.
11 Иштаева Ф.Қ., ... А.Г, ... ... ... ... С.С., ... С.Қ. ... теория. Алматы, 2003.
13 Шеденов Ө. К., Сағындықов А. Жалпы экономикалық теория, 2004.

Пән: Тау-кен ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қанжуған уран кен орнын жобалау42 бет
Қабанбай батыр4 бет
12 жылдық білім беру12 бет
12 жылдық білім беру бағдарламасы22 бет
12 жылдық білім беру жағдайында жаңа тұрпатты тарихшы мұғалім дайындаудың мәселелері24 бет
12 жылдық білім беру жүйесі26 бет
12 жылдық білім беру жүйесінде «қазақ әдебиеті» пәнін оқыту мәселелері5 бет
12 жылдық білім беру жүйесінде мектепалды даярлау114 бет
12 жылдық білім беру мақсаты6 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь