Мемлекеттің шығыстары

КІРІСПЕ
1. Мемлекет шығыстарының мәні, қүрамы және сыныптамасы
2. Әкономиканы қаржыландыру
3. Әлеуметтік.мәдени шараларга жұмсалатын шығыстар
4. Халықты әлеуметік қорғау шығыстары
5. Ғылыми.техникалық прогресті қаржыландыру
6. Қорғанысқа және басқаруға жүмсалатын шығыстар
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Мемлекеттің шыгыстары — бүл мемлекеттің жүмыс істеуімен байланысты ақша шығындары. Экономикалық категория ретінде олар қоғамдық өндірісті дамытып, жетілдіру, қоғамның сан алу-ан қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында жалпы ішкі өнімнің бір бөлігін бөлумен және түтынумен байланысты эко-номикалық қатынастарды білдіреді.
Мемлекеттің шығыстары — мемлекеттің қаржы саясатының маңызды қүралы, оның орталықтандырылған жене орталықтан-дырылмаған кірістерін пайдалануға байланысты болатын қаржы қатынастарының бір бөлігі. Мемлекет шығыстарының өзгешелігі сол, ол қызметтің тек мемлекеттік сферасының қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Сондықтан мемлекет шығыстарының мазмү-ны мен сипаты мемлекеттің экономикалық, өлеуметтік, басқа-ру, қорғаныс жөне т.б. функцияларымен тікелей байланысты.
"Шығыстар" үғымының қос мағынасы бар:
1. Ақша қаражаттарын олардың мақсатты арналымы бойын-ша пайдалану, яғни ақша қаражаттарын айырбас процесінде тікелей рәсуалау. Бүл жағдайда шығыстардың қүрамына түпкілікті табыстардың есебінен жүзеге асырылатын өндірістік және өндірістік емес сфера кәсіпорындары мен үйымдарының, халық-тың шығыстары кіреді, ал жалпы қоғамдық өнім үш қорға: орын толтыру қорына, қорлану қорына, түтыну қорына ыдырайды.
2. Айырбас процесінде қаражаттарды нақтылы жүмсаудан бөлгіштік сипаттағы шығыстарды ажырата білген жөн, бүл шы-ғыстар қаржы арқылы қалыптасады: жалпымемлекеттік қорлар-ды пайдаланған жене көсіпорындардың қорларын мақсатты ар-налым бойынша бөлген кезде; ақша шығыстары барлық шаруа-шылық жүргізуші субъектілердің түпкілікті табыстарын қалыптастырудың негізі болып табылады.
Бүл екі аспект "шығыстар" үғымының оның "шығындар" үғымына түрленген кездегі қарама-қайшылық пен күрделілікті қамтып көрсетеді: егер "шығыстар" түпкілікті рәсуаны, түтыну-ды ("табыстарға" қарама-қарсы) қажет ететін болса, "шығын-дар" "есепке жатқызылатын" алдымен, келешектегі табысты не-месе пайданы күтудегі шығындарды білдіреді.
Шаруашылық жүргізудің ер түрлі жүйесінде (нарықтық және әкімшіл-әміршіл) жөне тіпті экономика дамуының түрлі кезең-дерінде мемлекеттің рөлі, оның функциялары мен қызмет саласы өзгеріп отыратындықтан, бүған сәйкес мемлекеттің жасай-тын шығыстарының құрамы мен көлемі тиісінше өзгеріп отыра-ды.
Мемлекет шығыстарының қүрамына мемлекеттік бюджеттің, мемлекеттік бюжеттен тыс қорлардың, мемлекеттік кәсіпорындар мен үйымдардың, өндірістік және өндірістік емес сфералар меке-мелерінің шығыстары кіреді.
Мемлекеттік бюджеттің шыгыстары оқулықтың 14.3 бөлімінде баяндалған.
        
        Тақырыбы: Мемлекеттің шығыстары. Курстық жұмыс.
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ
1. Мемлекет шығыстарының мәні, қүрамы және ... ... — бүл ... ... ... байланысты
ақша шығындары. Экономикалық категория ретінде олар қоғамдық өндірісті
дамытып, жетілдіру, ... сан ... ... ... ... ішкі ... бір бөлігін бөлумен және түтынумен байланысты
эко-номикалық қатынастарды білдіреді.
Мемлекеттің шығыстары — мемлекеттің қаржы саясатының маңызды қүралы,
оның орталықтандырылған жене ... ... ... болатын қаржы қатынастарының бір бөлігі. Мемлекет шығыстарының
өзгешелігі сол, ол қызметтің тек ... ... ... етеді. Сондықтан мемлекет шығыстарының ... мен ... ... ... ... ... жөне т.б.
функцияларымен тікелей байланысты.
"Шығыстар" үғымының қос мағынасы бар:
1. Ақша қаражаттарын олардың мақсатты ... ... ... ақша ... ... процесінде тікелей рәсуалау. Бүл жағдайда
шығыстардың қүрамына түпкілікті табыстардың ... ... ... және өндірістік емес сфера кәсіпорындары мен үйымдарының, халық-
тың ... ... ал ... ... өнім үш ... орын толтыру қорына,
қорлану қорына, түтыну қорына ыдырайды.
2. Айырбас процесінде қаражаттарды нақтылы жүмсаудан ... ... ... білген жөн, бүл ... ... ... жалпымемлекеттік қорлар-ды пайдаланған жене көсіпорындардың
қорларын мақсатты ар-налым бойынша ... ... ақша ... ... ... ... түпкілікті табыстарын қалыптастырудың
негізі болып табылады.
Бүл екі аспект "шығыстар" ... оның ... ... ... ... пен ... қамтып көрсетеді: егер "шығыстар"
түпкілікті рәсуаны, түтыну-ды ("табыстарға" қарама-қарсы) қажет ететін
болса, "шығын-дар" ... ... ... келешектегі табысты не-
месе пайданы күтудегі ... ... ... ер ... ... (нарықтық және әкімшіл-
әміршіл) жөне тіпті экономика дамуының түрлі кезең-дерінде ... оның ... мен ... ... ... отыратындықтан, бүған
сәйкес мемлекеттің жасай-тын шығыстарының құрамы мен көлемі тиісінше
өзгеріп отыра-ды.
Мемлекет ... ... ... ... мемлекеттік
бюжеттен тыс қорлардың, мемлекеттік кәсіпорындар мен үйымдардың, өндірістік
және өндірістік емес сфералар ... ... ... ... шыгыстары оқулықтың 14.3 бөлімінде баяндалған.
Мемлекеттік сектордың кәсіпорындары шығыстарының қүра-мына ... ... ... ... байланыс-ты шығыңдар;
2) үлғаймалы үдайы өндіріске (негізгі қүрал-жабдықтарға және ... ... ... ... және ... тыс қорларға төленетін төлем-дер;
4) көтермелеу және ынталандыру қорларына аударылатын аударымдар.
Шыгындардың бірінші тобы қорлардың (капиталдардың) толық ... және ... ... орнын толтыру (өтеу) болып табылады
және шартты түрде шығыс-тарға ... ... ... ... ... көсіпорындар бойынша мемлекеттің шығыстары ... ... және ... топтарын қамтиды.
Басқа категориялардың арасында мемлекет шығыстарының жайы мемлекеттік
меншіктің маңызымен жөне ... ... ... ... ... ... қүралда-рының иесі болып табылады, өндірістік
процестердің үйымдас-тырушысы болады, жалпы қоғамдық ... ... ... ... және өзінің функциялары мен міндеттеріне сәйкес мемлекет
шыгыстарының жуйесі арқылы ... ... ... ... ... кезеңінде республика экономикасында
мемлекеттік сектордың үлесі шүғыл ... ... ... ... алу және ... ... ... отырғанымен, бүл
үлес 30-40% шегінде қалады, мүның өзі дамыған ... ... ... ... ... шығыстары" категориясы түрақты экономикалық
қатынастарды қамтып көрсетеді жөне келешекте өзінің маңызын сақтайды.
Мемлекет шығыстарының басым бөлігі қогамдық тауарлар-ды, ... ... ... ... ... ... халықты қамтамасыз етуге
бағытталады, бүл мемлекет шы-ғыстарының ... ... ... ... ... ... қорғауға, басқаруға, мемлекеттің
инфрақүрылымдық кәсіпорындары мен ... ... мен ... ... ... ... соны-мен бірге экономиканың
нарықтық секторы тарапынан рынок-тық ... және ... ... ... ... ... ... жалпы қажеттіліктерін қанағаттан-
дыруы тиіс.
Багыттары мен мақсатты ... ... ... барлық турлерінің
жиынтыгы мемлекет шыгыстарының жүйесін қүрайды. Мемлекет шығыстарының басым
бөлігі ... ... ... ... ... қарамағында болатын қоғамның таза табысы есебінен
жүргізіледі. Олар ... ... ... ... кіріктірілетін
амортизация сомасымен өтелуі мүмкін, бүл сома ... ... ... ... үшін қарастырылған күрделі жүмсалымдарға
бағытталады. Мем-лекет шығыстарының бір ... ... ... ... ... ... ... қаражаттары есебінен жа-былады.
Мемлекет шығыстарын қаржыландыру үшін ... ... ... жөне ... ... жөне кейін кәсіпорындардың табыстарынан
өтелетін банктердің үзақ мерзімді кредиттері тартьшады.
Мемлекеттің шыгыстарын үйымдастыруга оларды болжау, ... ... мен ... пайдаланудың қатаң тәртібін белгілеу арқылы
қол жетеді. Сондықтан ... ... ... қағидаттарының
бірі жоспарлылық болып табы-лады. Үлттық шаруашылықты баланстандырылмалы
дамыту жөне халықтың өлеуметтік түрмыс деңгейін арттыру ... ... ... ... өнім мен ... табысты ендірістік және өңдірістік емес
сфералар, салалар, экономикалық аудандар арасын-да бөлуге жөне қайта бөлуге
қатысады. Мемлекетгің шығыстарын ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың мақсатты си-паты мемлекеттің
қаражаттарын қатаң белгілі бір шараларға пай-далануды ... ... ... үлттық шаруашылықтың және аймақтың жекелеген салаларын дамытуда
үйлесімділіктерге жету, қаржылардың ең алдымен ғылыми-техникалық прогресті
айқындайтын неғүрлым ... және ... ... бөлу жөне ... ... ... шешу ... етіледі.
Мемлекеттің шығыстарын қаржыландырудың щайтарусыз си-паты ... ... ... ... тікелей өтеуді талап
етпейді. Бүл қағидат бойынша ... ... беру ... ... ... қаржы-ландырудың кредиттік ... ... ... Ауыл ... ... ... мемлекеттік
қоры); бүл пайдаланылатын қаржы ресурстарының тиімділігін арттырады.
Даму жоспарларының (болжамдарының) ... ... ... ресурстарын тек өндірістік көрсеткіштер орындалғанда жөне шараларды
экономикалық-әлеуметтік даму-дың болжамдарына ... ... ... ... ... ... ... үнем режімін сақтау — мемлекеттің шығыстарын
үйымдастырудың ... ... ол ішкі ... жүмылдыруға,
өндірістік жөне өндірістік емес сфе-ралардың барлық бөлімдерінде мемлекет
қаражаттарына бақы-лауды күшейтуге, оларды ... әрі ... ... ... үйымдастырудың қажетті қағидаты оларды жабудың
бюджет, кредит жоне меншікті ... ... ... болып табылады.
Мемлекет шығыстарының жеке түрлері экономикалық ма-ңызы мен мазмүны
жағынан бірыңғай (бір ... ... ... қаржыландырудың
көздеріндегі, нысандарындағы жөне өдістеріндегі айырмашылықтар ... ... ... ... ... аса маңызды критерийі
материалдык, өндіріс пен үлттық табысты жасаудың процесінде олардың ... ... ... сөйкес мемлекеттің шығыстары экономикалық мазмүны
бойынша үш негізгі топқа бөлінеді:
1) материалдық өндіріспен тікелей байланысты жөне ... ... ... ... өндірістік емес сферасындағы шығыстар;
3) мемлекеттік резервтерді жасау шығыстары; Шыгыстардың бірінші ... ... ... ... және ... ... ... байла-нысты.
Мемлекет шығыстарының екінші тобы қоғамдық ... үшін ... ... ... ... ... емес
сфераға жүмсалынатын қаражаттар ең алдымен оқу-ағарту мен денсаулық сақтау
мекемелерін ... ... және ... ... ... үй және ... ... қызметкерлерді әлеуметтік сақтан-дыруға, сонымен бірге
қоғамның барлық ... ... ... ... ... ... қорғанысқа, мемлекеттік аппаратты үстауға және
мемлекеттік органдардың қызметімен байланысты басқа шараларға жүмсай-ды.
Өндірістік емес ... ... ... ... түтыну
қорына түсетін үлттық табыстың бөлігі болып табы-лады. Алайда өндірістік
емес сферадағы шығындардың өсуі ... ... ... өсу жөне ... арт-тыру қарқынында білініп, көрінеді. Бүған білікті кадрларды
даярлау, ғылым жетістіктерін ... ... ... ... қызметкерлеріне медициналық қызмет керсетуді қамтамасыз ету
есебінен қол жетеді.
Мемлекеттің шығыстарын қорлану қоры мен ... қоры ... ... ... ... саясатының аса маңызды міндеті болып
табылады. ... қоры мен ... ... арасалмағы өзгерді: соңғы
жылдары түтыну қорының өсу қар-қыны қорлану қорының өсу ... ... ... мен ... ... ... ... түтыну қорының
үлес салмағы Қазақстанда 86 пайызға жуығын қүрайды.
Үшінші топтың мемлекет шығыстары — мемлекеттік резерв-терді жасау ... ... ... ... ... ... ... дүлей
апаттар кезінде, өндірістік, сондай-ақ өндірістік емес ... ... ... ... және кәсіпорындарды,
мекемелерді, үйымдарды және халықты тауарлармен, азық-түлікпен жабдықтауды
қамтамасыз етуге арналған. ... ... ... ... ... ... мен ... жасау үтымды болмас еді. Оларды
жасаудың орталықтандырі)ілған тәртібі олардың қажетті мөлшерін ... ... жәнс бүл ... неғүрлым тиімді пайдалануға
мүмкіндік береді.
Предметтік (мақсатты) белгісі ... ... ... ... ... ... крр-ганыс пен басқаруга
жүмсалатын шығыстарға бөлінеді.
Аумақтық белгісі бойынша ... ... ... ... бөлінеді. Мүндай сыныптау өндіргіш күштерді орналастыруға және
үлттық ... ... ... ... ... ... береді.
02-18Салалық белгісі бойынша материалдық өндіріс ... ... ... құрылысқа, ауыл шару-шалығына, көлік пен
байланысқа, саудаға, жабдықтау мен ... ... ... ... емес ... ... ... ғылым, денсаулық сақтау мен
дене шынықтыру, өлеуметтік ... мен ... ... ... ... шығындары болып бөлінеді.
Мемлекеттің шығыстары қаражаттарды ең жоғары тиімділікпен пайдаланған
жағдайда ... ... ... ... қамтамасыз етуі тиіс.
Осыған байланысты ша-руашылық жүргізудің ерекшеліктерімен анықталатын
мемлекеттің шығыстарын қаржыландырудың екі ... ... ... ... ... мен ... қаржы-ландыру
меншікті ресурстар, банк кредиттері есебінен және жетіспеген ... ... ... ... ... ... Сметалық тәртіппен ...... ... ... ... ... пен ... органдарын үстау, қорғаныс шығындары қаржыландырылады.
Сметалық төртіппен қаржыланатын мекемелер мен ... ... ... ... өдіс ретінде айналысқа қолма-қол ақша шығару және
кредиттік эмиссия ... ... ... ... қаржыландыру
қолданылады.
Бағдарламалар мен шараларға, халықты әлеуметтік қорғау-ды ... және ... ... берілетін нысана-лы мемлекеттік қаржылық
көмектің нысаны — бюджеттік қар-жыландырудың мынадай нысандары қолданылады:
демеуқаржы, субвенциялар, ... ... ақша ... ... тәртіппен бюджет пен
бюджет қорларынан кәсіпорындар мен үйымдардың зияндарын жабу үшін, сондай-
ақ ... ... ... үшін бөлінеді. Бүл нысан ауыл шаруа-шылығы
өнімінін, бағаларындағы айырманы өтеу, жеке ... мен ... ... ... түрғын үй-коммуналдық шаруашылықтың
зияндарын жабу, театр, ойын-сауық және басқадай үйымдардың шығындарын
ішінара өтеу ... ... ...... әлеуметтік қолдауды қамтамасыз ету жөніндегі
бағдарламалар мен ... және ... ... нысаналы мемлекеттің
қаржы көмегінің нысаны; мақсатты пай-далану ... ... ... ...... ... ... бір шараларды қаржы-ландыруға
бюджет, бюджеттен тыс және арнаулы ... ... ... ... ... ... ... нысандар (оларды қалыпты ... ... ... ... ... ... ... деп кең
мағынада бюджеттен және бюджеттен тыс ... ... бір ... үшін ... ... бөлу ... ... өтеусіз және
қайтарусыз беруді айтады. Әдеттегідей, бүл өлеуметтік сақтандыру мен қам-
сыздандыру бойынша төлеулер, жүмыссыздық ... ... ... ... мөдениет жөне т.б. жүйесін үстауға берілетін жөрдемақылар.
2. Әкономиканы қаржыландыру
Экономиканы дамытуга жумсалатын шыгыстар — бүл ... ... өсуі жөне оның ... ... үшін жағ-дайлар жасауға
бағытталатын ақша қаражаттары. Оған мыналар жатады: ... ... ... ... ... қаражаттарының өсімі; материалдық
резервтер жасау; арнаулы қорлар мен мақсатты қаржыландыру қорларын ... ... ... ... ... үлттық шаруашылықтың
барлық салаларының негізгі капиталдарын үдайы жаңғыртуға ... ...... ... және ақша ресурстарының жиынтығы
алады. Күрделі жүмсалымдардың қүрамына:
1) қүрылыс-монтаж жүмыстарының шығындары;
2) жабдық, сайман, ... ... алу ... өзге күрделі жүмыстар мен шығындар (жобалау-іздестіру, геологиялық-
барлау және бүрғылау жүмыстары, жер учаскелерін кесіп беру жөне ... ... және ... жаңа ... ... ... үшін кадрларды ... ... ... ... ... есебінен қаржыланды-рылады:
1) шаруашылық жүргізуші субъектілердің меншікті қаражат-тары;
2) банктердің үзақ ... ... ... ... ақшасы (түрғын үй қүрылысына);
4) бюджеттен қаржы бөлу.
Көсіпорындардың ... ... ... өсіп ... ... есеп қаражаттары техникамен қайта жарақтандыру және қайта қүруға
арналған жөне кәсіпорын үлғай-малы жаңғырту үшін ... ... ... ... қайта қүрудың басты мағынасы осында. Ал бюджет қара-
жаттары негізінен басым мемлекеттік маңызы бар ірі өндірістік ... ... ... ... ... қаржыландыру
үшін пайдаланылады.
Жөндеуге жумсалатын шыгыстар табиги тозған және сапа-лық ескірген
(негізгі капиталдарды ішінара ... ... және ... ... ... ... ... отыру үшін) негізгі капиталдарды
жөндеудің ... қоры ... ... бүл қор ... мен ... ... ... қызметтер көрсетуінің)
өзіндік қүнына нормативтер бойынша қоса отырып жасалынады.
Айналым қаражаттарының ... ... ... немесе оған
теңестірілген қаражаттары есебінен қаржыланды-рылады. Олар ... ... жаңа ... үшін ... ... ... ... кейін
өтелетін кредит беріледі. Бүдан басқа, меншікті ... ... ... ... ... ... бағытталады.
Резервтер жасауга жумсалатын шыгындар қаражаттардың үздіксіз ауыспалы
айналымын жөне үлғаймалы ... ... ... ... ... сақтаудың, дүлей апаттардан болған ... ... ... қажетті шарты болып табылады. Қаржы ... ... ... ... ... қызметі процесівде
пайда болатын уақытша қаржы қиындығын жоюға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... резервтер — мемлекет жасайтын шикізаттың, материалдардың,
отынның, машиналар мен ... ... ... ... ... ... мүқтаж-дары үшін арналған өнімнің маңызды түрлерінің
босалқы қорлары. Мемлекеттік ... ... ... келтіріліп,
толықтырылып отыратын мемлекеттің айрықша орталықтандырылған қорын қүрайды.
Мемлекеттік резервтер мемлекеттік бюджет қара-жаттары есебінен ... ... ... ... ... ... ... бағыты олеуметтік-мо-дени шараларга —
оқу-ағартуға, ... ... ... ... ... ... ... теледидар), мөдениетке, өнерге, денсаулық сақтауға, дене шынықтыру мен
спортқа, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру мен ... ... ... қаржыландыру болып табыла-ды.
Бүл шығыстар ірілендірілген түрде мынадай түрлерге ... ... беру және ... ... ... мәдениет, өнер, спорт және бүқаралық ақпарат қүралда-ры;
3) денсаулық сақтау;
4) мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру және әлеуметтік көмек. ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-мәдени шараларға жүмсалатын
шығыстарды қаржыландырудан бас тарту болды. Нарық ... ... ... әр ... ... мүмкіндіктеріне қарай түтыну
мөлшерінің тура тәуелділігі қалыптасады. Сондықтан қазіргі жағдайда ... ... ... ... және ... ... қарай
қалыптасады, сонымен бірге орталық-тандырылмаған қорлар көбейеді, өйткені
шаруашылық ... ... ... жүмысының нәтижелеріне қарай
табыстың (пайданың) бір бөлігі қалады.
Соңғы уақытта елімізде әлеуметтік-мәдени шараларды ... ... ... ... ... мекемелері ішінара
қаржыландырудың шаруашылық есеп негіздеріне, сақтандырудың қағидаттарына
көшуде. Білім беру сферасында — бүл ... ... ... ... жөне кәсіби машық үшін ақылы ... ... ...... ... қызмет көрсетуді дамыту.
Білім беруге жүмсалатын шығыстар мектепке дейінгі үйым-дарға, жалпы
білім беретін мектептерге, мектептен тыс ... ... ... ... ... ... төрбиеленушілерге арналған арнаулы
(түзету) білім беру үйымдарына, бастауыш ... ... беру ... орта ... ... беру оқу ... ... көсіптік білім
беру орындарына, кадрлардың біліктілігін арттыру жөне қайта даярлау ... ... ... барлық шығыстар мемлекет кепілдендіретін
деңгей бөлігінде бюджет ресурстары есебінен ... ... ... қаржыландыру бүл мекемелердің түрлері мен түрпаты бойынша өр
оқушыға анықталатын ... ... ... ... ... мен ... басқа кадрларды даярлау жөне олардың
біліктілігін арттыруға жүмсалатын шығыстар өнімінің (жүмыстардың, қызметтер
көрсетудің) өзіндік қүнына кіріктіріледі.
Білім беру ... ... тыс ... және ... ... валюталық ресурстарды, ақылы оқыту ... ... ... ... бір бөлігін кәсіпорындар мен үйымдар ... ... ... ... туралы" заңына сәйкес гранттар және
кредиттер негізінде жоғары білім ... ... жаңа ... ... жаедайда қара-жаттар қажетті ... ... үшін ... ... есебінен өтеусіз бөлінеді, екіншісінде
оқитындарға келісімшарт негізінде коммерциялық банк қүрылымдары тара-пынан
үзақ мерзімді ... ... ... ... — студент — жоғары ...... және ... министрлігі)
Модениет пен өнерді қаржыландыру кітапханаларды, клуб-тарды, мөдениет
үйлерін, мүражайлар мен көрмелерді, театр-ларды, ... ... ... ... ... ... олар бюджеттен,
сондай-ақ кәсіпорындардың, қоғамдық үйымдардың ... ... ... пен ... ... ... цирктер) шаруашылық есепте түрады жөне олар бойынша меншікті
табыстарымен жабылмайтын ... ... ... ... белгіленеді.
Бүқаралық ақпарат қүралдарын үстауга жумсалатын ... ... ... ... ... радио хабарын таратуды, теледидарды,
баспаларды, газет-журналдарды қаржыландыруға бағытталады.
Халыққа арналған бірқатар медициналық қызметтер бүрын-нан ақылы жүйеде
көрсетіліп жүргендігі белгілі.
Қазақстан ... ... 2000 ... ... ... ... қаулысына орай тегін медициналық көмектің кепілдендірілген көлемі
белгіленген. Денсаулық сақтау ісі ... ...... қаражаттары есебінен, аумақтық денсаулық сақтау органдары ... ... ... ... көрсетілетін медициналық
қызметтерге ақы төлеу жөніндегі уәкілетті органдар болып табы-лады.
Азаматтарға республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... сақтау үйымдарының жолдамасы ... ... ... ... ... қоса ... ... нейрохирургиялық,
уронефрологиялық, психиатриялық, онко-логиялық жөне радиологиялық, тері-
венерологиялық, ... ... ... ... өрі қауіпті өндірістік факторларға байланысты аурулар,
туберкулез, ... ... ... ... көмек көрсетуге;
2) ВИЧ-инфекциясын жүқтырған ауруларға медициналық көмек керсетуге;
3) шүғыл, төтенше жағдайларда пайда болған ... ... ... көрсетуге;
4) сот-медициналық сараптамаға бағытталады. Азаматтарға жергілікті
бюджеттің есебінен орывдалатын тегін
медициналық көмек:
1) алғашқы медициналық-санитарлық көмекті; ... ... ... ... ... ... бойынша мамандандырылған амбулатория-лық-емханалық
үйымдар жүзеге асыратын ... ... ... басқа 18 жасқа дейінгі ... ... жене тісі ... ... ... ... ... жасқа дейінгі балаларға физиотерапевтік көмекті;
2) жедел және шүғыл жәрдем көрсетуді;
3) шүғыл көмек керсетуді;
алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету ... ... ... ... ... соның ішінде: онкологиялық,
психоневрологиялық, инфекциялық, ... ... ... ... ... ... ... жүкті өйелдер мен ... ... ... жөне ... туберкулезбен, қант
диабетімен, ты-ныс жолы-өкпе ... ... ... ... ... қоса алғанда, жергілікті деңгейде ере-сектер мен балаларға
стационарлық медициналық, соның. ішінде оңалтушылық көмек көрсетуді;
4) ... ... ... ... ... аурулар кезінде медициналық
кемек көрсетуді;
5) ВИЧ-инфекциясын жүқтырған ауруларға медициналық көмек керсетуді
қамтиды.
271Әскери қызметшілерге, ішкі ... ... ... ... ... Республикасы ішкі әскерлерінің әскери қызметшілеріне
заңдарда белгіленген тәртіппен тегін медициналық көмек керсетіледі.
Басқа қалғандарының бөрі ақылы ... ... ... бүл ... ... ... көрсетудің даму-ына жеткізеді.
Мемлекеттік денсаулық сақтауды қаржыландырудың көздері мыналар болып
табылады:
үзақ мерзімді экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің кірістерінен аудары-латын
аударымдар, ... ... жөне ... ... ... субсидиялары;
арнаулы бағдарламалар бойынша халықаралық үйымдардың қаражаттары;
республикалық және жергілікті валюта қорларынан бөлінетін валюталық
қаржы;
жүмыс берушілерге нормативтерден тыс ... жөне ... ... ... үшін жөне ақылы қыз-меттер мен шаруашылық қызметтің
басқа түрлерін көрсеткені үшін ... ... ... мен ... соның ішінде басқа мемлекеттердің
қайырымдылық салымдары.
Мемлекеттік денсаулық сақтаудың қаражаттары мыналарға бағытталады:
азаматтарға ... ... ... ... мақсатты кешенді бағдарламаларына;
мемлекеттік денсаулық сақтаудың материалдық-техникалық ... және ... ... ... даярлауға жөне олардың біліктілігін арттыруға;
медициналық ғылымды дамытуға жөне енгізуге;
жүқпалы аурулар эпидемияларын жоюға.
Денешынықтыру мен спортқа жүмсалатын ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші
субъектілердің кірістері, сгюрт қоғамдарының меншікті қаражаттары ... ... мен ... ... ... жүмсалатын
күрделі жүмсалымдар, спорт үйымдарының аппаратын ... ... мен ... ... бөлінетін қаржылар мемлекеттік бюджеттен
қаржыландырыла-ды. Шығыстардың бір ... ...... жарнамалық мақсаттарда өтейді.
4. Халықты әлеуметік қорғау шығыстары
Қаржы жүйесінің ... ... ... сақтандыру әдетте ойда болмаған
және төтенше оқиғаға байланысты белгілі бір ... ... ... ... ... ... екі оқшауланған нысанада іс-
әрекет ететіні белгілі. Сақтандыру мәселесі, медициналықты қоспағанда
әлеуметтік сақтандыру ...... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы Қазақстан Рес-публикасының
азаматы ... ... ... ... ... асыраушысынан
айырылған жағдайда және өзге де заң-ды негіздерде оған ... ... ең ... ... өлеуметтік қамсыздандырылуына кепілдік
береді.
Нарықтық экономикасы бар елдердің тәжірибесіне орай әлеуметтік қорғау
жүйесі мемлекеттік, мемлекеттік емес ... ... ... ... көп ... ... ... қүрылады.
Алайда халықты әлеуметтік қорғаудың ... ... мен ... сақтандыру" терминдері си-патты болғанымен
бүлар бара-бар үғымдар емес. Әлеуметтік қам-сыздандыруды халықты өлеуметтік
қорғау процесі деп, ал олеуметтік ... — осы ... ... ... бірі деп түсінген жөн.
Халықты олеуметтік қоргауга жумсалатын шыгыстар мем-лекет шығыстарының
жүйесінде үлкен орын алады. Нарықтық қатынастарға көшу ... ... ... ба-сым бола бастайды және түтыну тауарлары мен қызметтер
көрсе-туге бағаның өсуіне байланысты, сондай-ақ инфляцияның жөне ... ... ... ... деп ... ... ... жағдай-ларына сәйкес
азаматтарға қалыпты тіршілік әрекетінің кепілдікті деңгейін қамтамасыз
етуге арналған басымдықтардың және ... ... жөне ... ... ... ... ... жүйесін айтады. Бүл деңгей
қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының ахуалына, жалпы ішкі өнімнің
мөлшерлеріне, қордаланған үлттық ... және ... ... ... іске ... ... жүмыс тиімділігіне байланысты болады.
Әлеуметтік қорғаудың қаржылық түлғалауы арнаулы ақша ... және ... ... ... ... ... білінеді, бүл қорлардан халыққа әр түрлі әлеуметтік төлемақылар
жасалынады.
Ең төмен ... ... ... ... ... орта
есеппен жан басына шаққандагы тутыну бюджетінің мөлшері болып табылады. Бүл
үшін ... ... ... ... ... отын бойынша,
отбасына қажет қызметтер ... ең ... ... ... қүны ... ... ... Ең темен түтыну бюджетінің мелшері бағалар
деңгейінің өзгеруімен байланысты мезгіл-мезгіл қайта ... ... ... ... ... ... шығыстар зейнетақы төлеудің Мемлекеттік орта-лығы, қазіргі
кезде мемлекеттік бюджетке қамтылған Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... субъектілерінің түтыну қорлары арқылы
жүзеге асырыла-ды. Төлемақьшарды халықты әлеуметтік қорғау оргаңцары, ... ... ... емес ... ... ... ... мен үйымдарда әлеуметтік сақтандыруды кесіподақ ... ... ... ... ... ... ... қүжаттарында,
жоспарларда, болжамдарда, есептерде олеуметтік қамсыздандыру жоне
олеуметтік көмекке жумсалатын ... ... ... ... ... ... санатына ... ... ... ... қоғамның еңбекке жарамсыз және жүмыс
істемейтін ... ... ... ... ... кең
спектрін қамтиды. Әлеуметтік қамсыздандыру-дың ... ... ... ... жәрде-мақылар төлеу және халықтың ... ... ... ... деп аталатындар бола алады.
Әлеуметтік сақтандыру өзінің экономикалық ... ... ... ... жөне бүл ... ... ... болып келетін
тиісті төлемақыларға арналған қор-ларды қалыптастырумен байланыстырьшады.
Яғни өлеуметтік сақтандыру жөніндегі қаражаттар айтарлықтай дәрежеде, ... ... ... ... ... (сақта-нушының) оларды
алуына қарай көп немесе аз уақыт аралығы-мен жасалынады.
Түрмысы төмендегілерге әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... таралады жөне мем-лекет немесе
қайырымдылық-қоғамдық, мақсатты, жеке меншіктегі қорлардың есебінен болатын
"қайыр ... ... ... және мақсаты — "кедейлерге қамқор болу".
Сөйтіп, өлеуметтік мүқтаждарды қаржыландыруға арналған қаражаттарды
қалыптастырудың үш әдісін ... ... ... ... ... ... ... көрсе-ту) әдістері.
Сақтық одіс өлеуметтік төлемақылардың түрлерін қаржы-ландыру үшін
қайта бөлу ... ... ... ... ... бір ... қаражаттарды қажет етеді.
Бюджеттік одіс кезінде қаражаттар ақша ресурстарының жалпымемлекеттік
қорынан мемлекеттің мүмкіндігімен және ... жөне ... ... анықтала-тын деңгейде бөлінеді.
Қайырымдылық жарналары (қайыр көрсету) әдісі ... ... ... ... жөне арналар бой-ынша олардың түсуіне қарай
қайырымдылық жарналарын іске асыратын үйымдар анықтайтын ... ... ... ... қамтамасыз ету жуйесі,
еңбекке уақытша жарамсыздық ... ... ... ... ... ... қолдау арқы-лы іске асырылады.
Зейнетақы — бүл зейнетақымен қамсыздандырылуға ... бар ... ... ... ... төлеу жөніндегі мемлекеттік
орталықтан, Жинақтау-шы зейнетақы ... ал ... ... ... ... ... үшін ... қызметтерді үстауға кезделген
қаражат есебінен төленетін зейнетақы төлемдерінің жиынтығы.
Жүртқа мәлім, 1998 жылға ... ... ... ... үшін ... ... есебінен теленіп келді. Бірақ жарнадан
жиналатын қаражат ... ... ... ... ... үшін ... ... мөлшеріне жетпей қалуы мүмкін еді. Оның үстіне экономика
дағдарысқа үрынып, жүмыссыздық етек алған ... бүл ... ... ... ... Осы жайт жаңа зейнетақы жуйесін енгізуге итермелеген ең негізгі
себептердің бірі болды. Ескі, "ынтымақтастық" ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алмайтыны
түсінікті.
"Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... заңның қабылда-нуымен байланысты зейнетақы
реформасы басталды. Оның мәні — 1997 ... ... өмір ... ... ... ... ... қалыптастыру кезіндегі үрпақтардың ын-
тымак,тастық қагидатынан жвке қорланымдардың қагидатына көшуде болды. Ол
үшін зейнетақы ... ... ... ... пен кәсіпкерлік
қызметпен айналысатын барлық заңи ... мен жеке ... ... ... ... қалыптасатын Мемлекеттік жинақтаушы ... ... ... ... кезінде әркім өз табысынан (жалақысынан)
міндетті зейнетақы жарнасын ... Осы ... ... ... ... ... зейнетақы қорланымдарды қалыптасады.
Үстау және жи-нақтаушы зейнетақы қорларына міндетті ... ... мына ... ... ... ... жалда-малы
қызметкерлердің еңбегін пайдаланатын заңи түлғалар, ... ... ... мен жеке нотариустар ай сайынғы ақша немесе
натуралдық нысандағы табысынан ... ... ... ... ... ... ... пайда түріндегі табыстарын қоса) он
пайыз мөлшерінде жарна аударады. Міндетті ... ... ... ай ... ... ең ... айлық жала-қының жетпіс бес еселік
мөлшерінен аспауы тиіс. Жинақтаушы зейнетақы қорларына аударылатын міндетті
зейнетақы ... ... ... 144 ... 1), 3), 8), 10), ... 16), 17), 23), 25), 26), 27), 29), 31-1), 34) тармақшаларында және ... 1 ... 4), 5) ... ... ... Кейін зейнетақы төлемдері мемлекеттік жөне мемлекеттік ... ... ... ... жеке ... ... Сондық-тан зейнетақының мөлшеріне бюджеттің жай-күйі, қанша адам-
ның жүмыспен қамтылып, қаншасы жүмыссыз жүргені әсер етепейді.
Салымшылар немесе жүмыс ... ... ... ... ... ... зейнетақы жарналарын төлей алады, олардың мөлшері
шектелінбейді, жарналар бірақ рет неме-се дүркін-дүркін, ... ... ... ... немесе аудару жолымен (қолма-қолсыз ақшамен)
теленеді.
Зейнетақы төлемдері салымшының ... ... ... ... қорына немесе Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорларына
бағытталады, салымшыға зейнетақы келісім шартының негізінде жеке ... және ... ... — олеуметтік жеке код (ӘЖК) ашылады.
Қазақстанда 16 жинақтаушы зейнетақы қоры бар. Егер 30 ... ... ... келе ... Чилидегі зейнетақы жүйесі экономикалық белсенді
саналатын азаматтарының тек 30 ... ғана ... ... ... 5-6
жылдың ішінде 9 милли-онға жуық адам әлеуметтік жеке код туралы куәлік алып
отыр. 15 миллион түрғындары бар ел үшін бүл ... ... ... ... ... ... ... тартылған, яғни бүл еңбекке жарамды
республика түрғындарының 80 пайызы-ның ез ... ... ... ... ... ... ... уәкілетті банк
(кастодиан) арқылы Зейнетақы активтерін басқару жөніндегі үйымга (ЗАБҮ)
береді, ол қаражаттарды бағалы қағаздарға, ... ... ... ... тетіктеріне орналастырады. Орналастыру кезінде алынған табыс
инвестициялық ... деп ... ол ... жеке ... бойынша
қордаланған қаражаттардың сомасына сәйкес бөлінеді; инвестициялық кіріс
қорланудың үлғаюын жөне оның ... ... ... ... ... ... ... туралы" заңға
сәйкес Орталықтан зейнетақы төлемдері ер-кектер 63 жасқа толғанда, өйелдер
58 жасқа толғанда және ер-кектерге кемінде 25 жыл ... ... ... — 20 жыл еңбек өтілі болғанда тағайындалады.
Толық емес көлемдегі жасына байланысты зейнетақы төлемдері азаматтарға
олардың нақты ... ... ... ... ... ... ... телемдерін алу қүқығы болмаған жағдайда тағайындалады.
Төтенше және барынша радиациялық қатерлі ... 1949 ... ... 1963 ... 5 ... ... ... 10 жыл түрған азаматтар "Семей
ядролық сынақ полигонындағы адролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен
азаматтарды ... ... ... ... Республикасының заңына
сәйкес ер-кектер — жалпы еңбек ... 25 ... кем ... ... ... ... ... жалпы өтілі — 20 жылдан кем ... ... ... ... ... ... ... және одан да көп бала туып, оларды сегіз жасқа дейін ... 50 ... ... ... ... ... ... зейнетақы алуға
қүқылы, аталған зейнетақы жасы 1998 жылғы 1 шілдеден бастап жыл ... ... өсіп ... қамсыздандыру туралы заңға сәйкес, зейнет-ақы орташа
айлық кірістің 60 пайызы есебінен ... және ... ... ... ... кез ... 3 жыл ... үшін орташа айлық
табыс негізге алына отырып, 1995 жылғы қаңтардың ... ... ... ... 1998 ... ... 1-іне ... қажетті еңбек өтілінен
тыс жүмыс істеген әрбір толық жыл үшін ... ... ... ... ... ... ол ... есептеу үшін сскерілетін табыстың
75 пайызынан аспауы тиіс.
Зейнетақы төлемдерін есептеуге арналған табысқа еңбекке ақы төлеудің
барлық ... және ... ... ... озге де ... ... ... есептеу үшін 3 жылғы жүмыс ішіндегі ... 36 ... ... ... ... ... ... сомасын отыз
алтыға бөлу арқ-ылы анықталады жөне орташа ашіық жалақы шығарьшады. Алай-да
зейнетақыны есептеуге қажет ... ... ... арналған рес-публикалық
бюджет туралы заңмен белгіленген 15 еселенген айлық есептік көрсеткіштен *
аспауы ... 1998 ... ... 1-іне ... ... ... ең ... мөлшері тиісті жылға арналған республикалық бюджет
тура-лы заңмен белгіленген 25 еселенген айлық ... ... ... аспауы тиіс. Бүған өндірістердің, жүмыстардың, кесіптердің,
лауазымдар мен көрсеткіштердің Үкімет бекіткен № 1 ... 1998 ... 1-іне ... ... ... ... ... жылдары Зейнетақы төлеу женіндегі мемлекеттік орталықтан
төленетін зейнетақьшар мөлшері көтерілді, евді оның ең ... ... ... ... ... қамтамасыз ету негізінен "Қазақ-стан
Республикасының зейнетақымен ... ету ... ... (1998 жылғы 20
тамыз, №136-1) жүзеге асырылады. Алайда, зейнетақы завдылығы 2002 жылдың
желтоқсан айынан ... ... ... ... ... ... ... 2003 жылдың 4 шілдедегі қаулысымен "Міндетті зей-нетақы
салымдарынан ... ... ... қор-лары мен ерікті кәсіби
зейнетақы салымдарынан зейнетақы төлеудің ... ... ... ЖЗҚ-
дағы салымдардың сақталуына мемлекет тарапынан кепілдік зейнстақы төлеу
кезіндегі инфляция деңгейі ескеріле отырып беріліп ... ... ... ... ... ... белгілегендерге
жүмыс берушілер тарапынан еркін кәсіби ... салу ... ... ... салымда-рынан жинақталған қордан жасы 50-ге келгенде
жиған қар-жысын алуға мүмкіндік туады. Сол ... егер ... 55 ... ... ... зейнетақы қорына өмірінің сонына дейін жететін ең
төменгі төлем деңгейін жинап үлгер-се, зейнет демалысына шығуына мүмкіндігі
бар. Бүл жағдай-да зейнетақы ... ... ... ... са-
лымдарын сақтық үйымдарына өзімен келісім негізінде аударылатын болады.
Осылайша ... ... ... ... ... ... Зейнетақы
активтері өсіп отыр. Бірақ, осы жиналған қаржылар-ды сақтаудың езі үлкен
мәселе тудырып отыр. ... банк пен ... ... ... қорғаудың жолын қарастыруда.
Жалпы, 2003 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша зейнеткер саны ... жуық ... ... ... ... туралы" Заңға
сәйкес зейнеткерлік жасы белгіленген соң, зейнетақы "Зейнетақы ... ... ... ... мемлекеттік қазыналық
кәсіпорнынан төленетін болып шешілген. Оның ... ... ... ... отырған ер түрлі үйымдар-дың еңбеккерлеріне төленетін
жалақының 10 пайызын тіркеуге алу болып табылады. ... ... мен ... ... ... ... істейді. Енді аталмыш
жүйемен Қазақстан банктерінің байланыс ... ... бар. ... ... 90 ... адам карточкалы жүйеге өтіп үлгерді. Осыған
қарағанда, өрбір банк ... ... ... ... Осындай екінші
дөрежелі банктердің 13-імен шарт жасасылған. Бірақ, зейнетақы мен жәрдемақы
төлемдерінің негізгі бөлігі, яғни 63 пайызы әлі күнге ... ... ... ... Ал 30 ... "Казпошта" жүзеге асырса, қалғанда-ры
екінші дәрежелі банктер үлесінде. Банктер ... мен ... ... ... белгілі. Мүндай қызметтері үшін оорталық
комиссиялық өтемдерді өз мойнына алған. ... ... ... ... ... 0,6 ... ... сақтандыру жүйесінде әр түрлі жөрдемақылар ма-ңызды орын
алады.
Жордемақы — бүл жүмыстағы уақытша үзіліс кезінде, ... ... ... ... ... көтеріңкі шығын-дарды өтеуге арналған
кепілдендірілген ақшалай өтемақы.
Әлеуметтік сақтандыру шеңберінде төленетін жәрдемақы-ларға ... ... ... ... және ... ... ... жолдама-лар сатып алу жөніндегі ... ... ...... ...... ... жүзеге
асырылады), жаңа туған сәби үшін төленетін біржолғы ... ... ... ... жерлеуге бсрілетін жәрдемақы (жергілікті бюджеттер
есебінен қаржы-ландырылады) кіріктіріледі.
Еңбекке уақытша жарамсыздық бойынша ... ... ... ... (жарақат алуға, жүктілікті жасанды жолмен бүзуға,
карантинге байланысты, туберкулез немесе ... ауру ... ... ... ... кезде) еңбекке уақытша жарамсыздық ... және ... ... ... да жағдайларда тағайындалады.
Қызметкер жыл сайынғы ақы төленетін еңбек демалысында ... ... ... ... ... ... уақытша жарамсыздығы
бойынша әлеуметтік жәрдемақы еңбек ... дөл ... ... ... Егер ... ... уақытша жарамсыздығы демалыс
аяқталғаннан кейін де ... онда ... ... ... ... күннен бастап есептеледі.
Егер еңбекке уақытша жарамсыздық еңбекте мертігуге не-месе кәсіби
ауруға байланысты ... ... ... жүмыс беруші еңбекке
жарамсыздық орын ... ... ... ... жүмысқа шыққанға дейін немесе
мүгедектігі анықталғанға дсйін заңнамаға сәйкес есептелген ... жүз ... ... ... жүмыс істейтін қызметкерлерге, үй шаруасы-мен айналысатындар
мен үйге жүмыс алып істейтін қызметкер-лерге жүмысқа уақытша жарамсыздығы
бойынша ... ... егер жеке ... ... ... ... ... жөніндегі жөрдемақыларды жүмыс берушілердің
қаражаты ... ... және ... ... ... нүсқаулыққа
сәйкес тағайындалады және төленеді.
Ядролық сынақтардың әсеріне үшыраған аумақтарда түра-тын әйелдерге
жүктілігі жөне ... ... ... ... ... ... күнтізбелік күн үшін, ал босануы ауыр болғанда немесе екі жөне одан ... бала ... 184 ... күн үшін ... ... бастап бала тууға байланысты 15 айлық есептік көрсеткіш
мөлшерінде біржолгы мемлекеттік жордемақы төленеді.
Мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... ... ... және мүгедектік жөніндегі, асыраушысынан
айырылғандығы жөне жас мөлшері бойынша ... ... ... және ... ... қамтьшмаған азаматтарға ақша қаражатын мемлекеттің мезгіл-
мезгіл төлеп түруы болып табылады.
Мүгедектігі бойынша жордемақылар ... ... ... ... ... ... уақытта жүмыстың тоқтатылғанына немесе
жалғасуына, қашан ... ... ... ... ... ... дейін немесе жүмы-сты тоқтатқаннан ... ... Бұл ... мөлшері жәрдемақының түріне байланысты
болады және олар айлық есептік көрсеткіштің өзгеруіне байланысты ... ... 2002 жылы ... топтағы мүгедектерге, бала жасынан
бірінші, екінші және үшінші ... ... ... 16 ... ... бір ... есептік көрсеткішке, ал екінші топтағы мүгедектерге 0,5
айлық есептік көрсеткішке үлғай-тыдды.
Мугедек адамдарга зейнетақы ma/zey тағайындалған кезде ... ... ... ... ... ... жөніндегі Мемлекеттік
орталық пен Жинақтаушы зейнетақы қор-ларынан алатын зейнетақы телемдерінің
мөлшері ескеріле оты-рып қайта қаралады.
Асыраушысынан айырылу ... ... ... ... асыраушысы
қайтыс болған отбасының еңбекке ... оның ... ... ... бар.
Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша жәрдемақыға қүқығы бар отбасының
барлық мүшелеріне ортақ бір жәрдемақы тағайындалады. Асыраушысынан ... ... ... ... ең ... ... ... еңбекке жа-
рамсыз барлық мүшелеріне 10 айлық есептік көрсеткіштен ас-пауы тиіс.
Жасына байланысты жордемақы азаматтарға зейнетақы ... ... ... ... белгіленген жас-қа жеткен ... не ... ... ең ... мөлшерінен аз мөлшерлерде алған жағдайда
Орталықтан, Жи-нақтаушы зейнетақы қорларынан тағайындалады. Жәрдемақы ... ... ... ... ... ... арнаулы мемлекеттік жөр-демақы"
заңында жене оған ... ... өзге де заң ... ... және ... азаматтардың арнаулы мемлекеттік ... ... ... ... ... жөне ... өзге ... берілетін ақшалай өтемақы алуға қүқығы бар. ... бүл ... 1999 ... 1 ... ... ... ... қүқығы бар
азаматтардың 14 санатына заңда көрсетілген мөлшерде төленеді. Мәселен, Үлы
Отан ... ... ... ай сайынғы жәрдемақы 5,8 айлық
есептік ... ... ... Бүл жердемақы түрғын үйді үстауға,
коммуналдық қыз-меттер керсетуге, отынға ... ... ... ... ... көзілдірікпен қамтамасыз ету, жалпы жүрт
пайдаланатын ... ... ... ... ... жүру ... ... үшін, жергілікті мерзімді бас-пасөзге ... ... ... жазылуға төленеді. Ал Үлы Отан ... ... ... бірге крес-ло-қоларба бөлуге, темір жолда, әуе, су ... ... ... ... бір рет жүру ... сондай-ақ 1-топ-
тағы мүгедекті алып жүретін адамның жол шығындарына 7,1 айлық ... ... ... мезгілде әр түрлі арнаулы мемлекеттік жәрдемақы алуға қүқығы бар
адамдарға ... ... ... бір ... тағайындалатынын атап айту
қажет.
Өндірістердің, жүмыстардың, ... ... ... ... бекіткен № 1 Тізіміне орай 1998 жылғы 1 қаңтардағы
жағдай бойынша жерасты және ашық кен ... ... ... ... және ... ауыр жүмыстарда істеген адамдарға да мемлекеттік ... ... ... ... ... — 53 ... толғанда
және жүмыс стажы кемінде 20 жыл болып, оның ... 10 ... ... ... ... — 48 ... тол-ғанда және жүмыс стажы 15 жыл
болып, оның кемінде 7 жыл 6 айын ... ... ... ... қүқы ... ... шілдесінде қабылданған "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік
көмек туралы" Заңға ... жан ... ... ... ... деңгейінен төмен орташа табыс алатын халықтың бәрі атаулы ... ... олар ... толмаған балалары, жүмыссыздары,
мүгедектері бар отбасылар. Кедейлік шегі мен ең төменгі күнкөріс ... ... ... заң ... отбасының табысын нақтылауға
мүмкіндік береді. Азаматтар қайда түратыны-на қарамастан, өздерін отбасында
жан басына шаққанда кедейлік шегі ... ... ... ... әлеуметгік көмек алады. Заңға сәйкес, жүмыспен қамту мөселелері
жөніндегі ... ... ... ... ... жүмыссыздар-дың
өлеуметтік көмек алуға қүқылары жоқ. Мүгедектер, айдан ... ... ... ... ... 1 жөне 2 ... мүгедектерге, жасы 80-
нен асқан кісілерге, 7 жасқа дейінгі балаларға күтім жасаумен ... ... мен ... бүл ... ... Сонымен бірге,
жүмыспен қам-ту органдарына өтініш берген жағдайда, еңбекке жарамды адам-
дарға лайықты жүмыс ... ... ... ... ... ... бас ... жағдайда олар алты ай мерзімге дейін атаулы
әлеуметтік көмек алу қүқынан айрылады. Занда ... ... ... ... білдірудегі рәсімдер жеңілдетілген.
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінде мыналар бөліп көрсетіледі:
/. Әлеуметтік көмек, ол бойынша төлемақылар мыналарды кіріктіреді:
а) ... бар ... ... ол ... ... ... отырып тағайындалады (18 жасқа дейінгі балаларға);
ө) балалары бар ... ... ... ... ... ... балалары бар отбасыларына жәрдемақы;
в) ВИЧ- инфекциясын жүқтырған балаларға немесе ересек-терге жәрдемақы;
г) әкелері алименттер төлеуден ... ... ... 7 ... ... 4 және одан кеп ... бар ... аналарға
жәрдемақы.
2. Тургын уй жәрдемақысы, отбасының жиынтық табыста-рын ... ... ... ... ... ... ... соғыс және
еңбек ардагерлеріне, табысы аз зейнеткерлерге және басқаларға медициналық
қызмет көрсету жеңілдіктерінің жүйесі.
4. Жумыссыздарга материалдық көмек.
5. ... ... ... ... ... және ... екі, ... есептік көрсеткіштен артық емес жүмыс-сыздарга
материалдық көмек белгіленген. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік өлеуметтік қорғау мына шараларды
кіріктіреді:
1) жүмысқа орналасуға ... ... ... ... ... ... қайта
даярлау жөне олар үшін қоғамдық жүмыстар үйым-дастыру;
3) қоғамдық жүмыстармен қамтылған жүмыссыздардың ... ақы ... ... аз ... ... жүмыссыздарға мемлекеттік атаулы
көмек көрсету.
Қоғамдық жүмыстарды ... жөне ... ... үйымдастырады,
республикалық жөне жергілікті бюджеттердің қаражаттарынан жөне олардың
етінімдері бойынша жүмыс берушілердің қаражаттарынан қаржыландырылады.
Сонымен ... ... ... ... және ... жағдайлары кезінде пайда болған ... ... ... ... ... бір бөлігін өтеу жолымен
өлеуметтік қам-сыздандырудың қосымша нысандарын жасауға және ... ... ... ... алушылар-дың қүқықтарын
қорғауға бағытталған заңның қажеттігі туып ... Бүл ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру бойынша
төлемақылардан жене өндірістегі ... ... және ... ... ... ... сақтандыру бойын-ша төлемдерден түратын үш
деңгейлі жүйенің екінші деңгейі болады. Бүл орайда Міндетті медициналық
сақтандыру ... ... ... ... қоры ... заң-ның да
болғаны дүрыс. Жүртқа мәлім, ... ... ... ... мемлекеттік өлеуметтік жәрдемақылар алуға қүқығы бар, бүл
жәрдемақылар респуб-ликалық бюджеттен төленеді.
Мемлекеттік өлеуметтік жөрдемақылар (бала ... ... ... ... табысы аз отбасыларына аза-маттарға) түрғын үй ... ... ... ... бюджеттердің қаражаттарынан
төленеді.
Жергілікті бюджеттерден өлеуметтік ... ... ... ... төленеді:
1) экологиялық апаттардан, нәубеттерден, адролық сынақ-тардан зардап
шекендерге;
2) жаппай ... ... ... көп ... ... ... ... табысы деңгейі төмен аз қамтыл-ған отбасыларына, халықтың
бірқатар басқа санаттарына.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... берушілер меншікті
әлеуметтік қорларынан өздерінің жүмыс істеп ... ... ... ... ... ... ... материалдық және ақшалай
көмек көрсе-те алады.
5. Ғылыми-техникалық прогресті қаржыландыру
Ғылыми-техникалық ... (ҒТП) ... ... ... және, тиісінше, ғылыми-техникалық зерт-теулерге байланысты,
соның ішінде: іргелі жөне қолданбалы ... ... ... зерттемелер, жаңа тех-ника мен ... ... және ... ... ... енгізу.
ҒТП-ні қаржымен қамтамасыз етудің негізгі қағидаттары қар-жыландыру
көздерінің көптігі және олардың мақсатты багыт-тылыгы болуы ... ... ... қатынастарға бағдарлана алмайтын қызмет сферасына
жатады: мөселен, іргелі ғылым ... ... ... ... ... ... маңызды секторларындағы технологияны
революциялан-дыра алатын іргелі зерттеулер мен келешектегі зерттемелерді
қаржьшандырудың міндетін ... ... ... ... ... ... экологиялық, ізгіліктілік және өзге де
бағдарламалар ... ... ... ... ... ... мен ... бағдарламала-рын ... ... ... жүргізілуі мүмкін.
Мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландырудың басымдығы жалпымемлекеттік
маңызы бар аса маңызды іргелі ... ... ... бойынша
жүмыстарға, мемлекеттік және халықаралық ғылыми-техникалық бағдарламалар
мен жобалар-дың тапсырмаларына беріледі.
ҒТП-нің қолданбалы және ... ... ... ... ... жоне ... жөне банк
кредиттері есебінен қаржыландырылуы тиіс. Бүл ... ... ... ... ... оның ... нәтижелеріне әсер
ететіндіктен шаруашы-лық ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерімен тығыз байланысын
қамтамасыз ететін икемді ... ... ... ... жеделдетуді ынталандырудың маңызды ... ... ... ... ... ... үшін ... субсидиялар мен
жеңілдікті кредиттер беру, жаңа техника мен технологияларды игеру ... ... ... ... инвестициялық қорлары есебінен
өтемақы төлеу, жаңа қымбат түратын өнімді түтынушыларға оны ... ... ... ... ... ... қүрал-жабдықтар-дың
жеделдетілген амортизациясын қолдану болып табылуы мүмкін.
ҒТП-ні қаржымен қамтамасыз етудің кезі қаржылық ... ... ... қорлардың ресурстары бола алады; бүл қорлар салаларда
немесе ... ... ... ... ... ... басқа мүдделі кәсіпорындар мен үйымдардың,
сондай-ақ биліктің жергілікті органдарының бюджет қаражаттары есебінен қүры-
луы ... ... ... ала ... шарттарда нақтылы ғылыми зерттеулер
жүргізуге азаматтар мен заңи үйымдардың, соның ішінде шетелдік, халықаралық
үйымдардың да өтеусіз жөне қайтарусыз беретін ...... ақша ... ... беру жолымен қаржыландырудың демеушілік си-яқты ... ... ... ... бүл ... ... ... зерттеулер мен
енгізбелік жүмыстарды қолдау үшін ... ... ... ... ... бүл көз ... ... қаржыландыруда көрнекті рөл
атқарады.
Шаруашылықтың ... ... ... ассоциа-циялар,
акционерлік қоғамдар, компаниялар, министрліктер, ве-домстволар) ... ... ... жөне ... ... жаңа түрлерін игерудің арнаулы салалық және салааралық бюджеттен
тыс қор-ларын қүра алады.
Ғылыми зерттеулерді қалыпты ... ету ... ... біріктіруді, осы мақсат үшін қаржы ресур-старын ... ... Ірі ... не шаруа-шылық субъектілердің, аймақтардың,
егеменді ... ... ... ... ... ірі бюджеттен мақсатты арналым түрінде бөлінуі мүмкін. ... ... ... және ... ... зерттеулердің нөтижелерін
қаржыландырған кезде қаражаттардың бөліп-бөліп жіберілуі мүмкін. Жөне де
нарық жағдайында ... енім ... ... жөне ... мен ... ... сатып алынуы тиіс. Мүндай ... ... ... ... ... ... ... толтыру үшін ғылым нәтижесін тез жөне тиімді
пайдалануға мәжбүр болады. Бүл жағдайда ғылыми өнім үшін есеп ... рөлі ... ол ... ... өндіруден
алынатын үтыстардың есебінен өтеледі.
6. Қорғанысқа және басқаруға жүмсалатын шығыстар
Әрбір мемлекет өзінің қорғаныс қабілетін сақтап отыруы тиіс, ол ... ... ... бірі ... ... ... ... елін
сыртқы күштерден қорғай алатын мемлекетті ғана тәуелсіз деп тануға болады.
Осының өзі Қазақ-станның төл армиясының қүрылуына үйытқы болды, ... ... ... ... ... өзінің қалыптасу кезеңінен өтті. Соңғы
кезде әскери саясатта түбегейлі ... ... ... ... кәсіби өскер
қүруға алғашқы қадамдар жасалып жатыр. ... ... ... ... шет ... ынтымақтастық кеңінен дамып келеді. Қарулы
күштер дербес ... ... ... ... ... табы-лады.
Халықаралық қауіпсіздіктің тегіс қамти алатын жүйесін жасағанға дейін ел
әскери қүрылысты жүргізе береді және ... ... ... ... қүрамында қүрлықтағы өскерлер, ескери - өуе күштері, әуе шабуылына
қарсы қорғаныс ескерлері, әскери-теңіз бөлімшелері-ақ ... ету ... ... қүрамалары мен бөлімшелері бар.
Басшылық пен басқаруды Қазақстан ... ... ... ... бағытталатын қаржы ресурстарын
тиісінше орталықтандыруды талап ... ... ... ... ... ... бюджеттен (80% жуығы) қаржыландырылады.
Қорғанысты қаржымен қамтамасыз ету мыналарды кіріктіреді:
а) ... ... ... ... соғыс техникасын, өндірістік-техника-лық
арналымның ... ... ... және ... алуға жүмсалатын
шығындар;
б) ғылыми зерттеулер мен қорғаныс сипатындағы зерттемелер;
в) ... ... ... ... ... ... мен бөлімшелердің орналасу орын-дарының және т.б.) күрделі
қүрылысы;
г) әскери қызметшілердің жеке басын міндетті мемлекеттік сақтандыру;
д) бірнеше мемлекеттің ... ... ... кезде
бірлескен қарулы күштерді жөне өскери объектілерді үстауға үлестік қатысу.
Қорғанысқа жүмсалатын шығыстарды ... ... ... және ... ... ... ... жөне шаруашылық
жоспарлар, штаттар, жеке ... ... ... жөне ... ... әскери жеткізілімдер заттарының бағасы болып
табыла-ды. Шығыстарды жоспарлау кезінде материалдық және ... ... ... ... ... ... қүрамдастырылған
нормалар, ал әскери бөлімдерді ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Қорғаныс қырындағы шаруашылық есептегі өнеркөсіп орын-дары мен қүрылыс
үйымдары негізінен ... ... ... ... ... ... Қорғаныс
министрлігінің сметаларын есеп-қисаптың негізділігі, олардың ... ... ... тексереді; оның жылдық есептерін талдайды
және олар бойынша қорытынды жасайды; бөлінген ресурстарды ... ... жөне ... негізділігін тексереді.
Қорғанысқа жүмсалатын шығыстарды үкімет республикалық бюджет қүрамында
қарайды, ал Парламент тиісті жылға арнал-ған республикалық бюджет ... ... онда ... ... ... жеке ... топпен
бекітіледі. Қаржы службасының органдары өскери округтер мен ... оқу ... және ... ... ... үстауға арналған
ақша қаражаттарының жүмсалуына бақылау жа-сауды жүзеге асырады.
Қазақстанда "қорғаныс" функциялық тобы ... ... ... ... ... ... жағдай-ларды ескерту мен ... ... ... ... ... ... сақтық және өрт
сөндіру шаралары жөніндегі шығыстар кіреді. ... ... бүл ... ... комиссариаттарды үстауға жүмсалатын шығыстар сияқты ... ... ... ... шаруашылық қүры-лыста, өлеуметтік
және экономикалық саясатты жүзеге асыруда маңызды рөл ... ... ... ... ... шамалы орын алады. Басқару
органда-рының көмегімен мемлекет елдің саяси, шаруашылық жөне ... ... ... ... ... жаңа ... ... артықшылықтарын толығырақ іске асыруға мүмкіңцік беретін басқаруды
терең қайта қүрмайынша жөне оның икемді жүйесісіз ... ... ... ... өнбойы жетілдіріліп отыруды қажет етеді. Эко-номиканы
басқаруды түбегейлі езгертудің мөні — ... ... ... ... басшылықтың эко-номикалық әдістеріне, мүдделерді басқаруға
жөне мүдделер ар-қылы басқарудың кең ... ... ... ... ... ... органдарының жүйесі дегеніміз бар-лық деңгейлердің
заңнамалық, атқарушылық жөне екілдікті органдарыный,, сондай-ақ ... ... ... биліктің жоғары мемлекеттік ... ... ... ... ... ... басшысы, оның
атқарушы билігі Президент болып та-былады. Атқарушылық билікті ... те ... ... ... аудан аумағында атқарушы екімгерлік орган-дар жергілікті
әкімшіліктер — әкімдер басшылық ететін әкімдіктер, ал ... ... ... ... ... Бүл органдар шаруашылық және қоғамдық
өмірдің басқа сфераларын ... ... пен ... ... ... үстауға жүмсалатын
шығыстар Ішкі істер министрлігі, Үлттық қауіпсіздік комитеті, ішкі әскерлер
органдарын, сот, прокуратура, қаржы ... ... ... ... ... ... органдарды қамтиды.
Тиісті салаға басшылықты жүзеге асыратын ... ... ...... ... ... ... комиссия және
басқалары). Олар өзіне бағынышты ша-руашылық жүргізуші ... ... мен ... ... ... олардың
басқаруындағы шаруашы-лық белімшелер (департаменттер, басқармалар) арқылы
басқа-рады.
Соңғы уақытта функцияларды орталықтандырудың өр ... ... ... ... және ... басқарудың бірқатар жаңа ... ... ... ... ... ... және т.б.
Шаруашылық басқарудың оңтайлы схемасы деп басқарудың екі буынды жүйесі
саналынады, оның материалдық өндіріс сфе-расындағы негізгі ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің басқару аппаратын
устауга жумсалатын шыгыстар өндіріс шығындары-на ... және ... ... қамтып көрсетіледі, ал олардың үйлестіруші органдарының
шығыстары бірінші ... ... ... ... ... ... туралы шартқа сөйкес) төлегеннен кейін шаруашылық
жүргізуші субъектілердің қарамағында қалатын ... ... ... ... ... органдарын устауга жүмсалатын шы-гыстар ...... ... жергілікті бюджеттерге дейінгі
бюджеттердің шығыстары қүра-мында жыл сайын бекітіледі. ... ... ... ... ... ол ... шығыстарының көлемін,
қаражаттарды мақсатты бағыттауды және оларды тоқсанға бөлуді анықтайтын
негізгі қүжат ... ... ... ... ... аппаратын үстауға жүмсалатын
шығыстардың қүрамына ... ... ... ... (тауарлар мен
қызметтер көрсетуге жүмсалатын шығыстар, соның ішінде жалақы, өтемдік жөне
басқадай ақшалай төлемақылар; сыйақылар (мүдделер) төлеу; ... ... ... ... ... ... ... кредит беру,
үлестік қатысу және қаржы-ландыру.
Басқару аппаратын үстауға ... ... ... басты
қүжаттар штат кестесі мен шығыстардың сметасы болып табылады.
Басқару органдары, көсіпорындар, үйымдар мен мекемелер штат ... ... ... ... ... ... сан
нормативтерін, басқару аппараты ... ... ... ... ... ... ... басқа түрлерінің нормаларын басшылыққа алады.
Баңылау сурақтары
1. "Мемлекеттің шығыстары" үғымының әлеуметтік-эконо-микалық мәні мен
рөлі неде?
2. Мемлекеттің шығыстарын ... ... ... ... Мемлекет шығыстары сыныптамасының критерийлері мен түрлері қандай?
4. Мемлекеттің шығыстарында қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... ... сипаттамысын және қүрамын
беріңцер.
6. Әлеуметтік-мөдени шараларға жүмсалатын шығыстардың сипаттамасын
келтіріндер және қаржыландыру көздерін атап ... ... ... және ... ... жүмса-латын шығыстар
қалай қаржыландырылады?
8. Ғылыми-техникалық прогресті оның бағыттылық сипа-тына ... ... ... ... қаржыландыру қалай жүзеге асырылады?
10. Басқару қызметін қаржыландырудың проблемалары неде?
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНҒАН ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің бюджет шығыстары3 бет
Бюджет шығысының жіктемесі14 бет
Мемлекеттiк бюджет жайлы ақпарат15 бет
Мемлекеттің қолындағы бюджет қаржысын орталықтандырудың қажеттігі7 бет
Қазақстан Республикасында салықтық әкімшілік ету механизімін жетілдіру туралы14 бет
Бюджеттің кірістері, шығыстары және бюджеттік құқықтық қатынастар 7 3. Мемлекеттік борыш 1311 бет
Мемлекет шығындары8 бет
Мемлекет шығыстары және оның экономикадағы рөлі41 бет
Мемлекет шығыстарын ұйымдастыру16 бет
Мемлекет шығыстарының экономикалық мазмұны37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь