Батыс Европа елдеріндегі аудиттің пайда болуы мен дамуы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 Батыс Европа елдеріндегі аудиттің пайда болуы мен дамуы
1.1 Аудиттің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Батыс Европа аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.3 АҚШ аудитінің пайда болуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
...

2 Азия мен Шығыс Европадағы аудиттің пайда болуы мен дамуы
2.1 Азия аудитінің пайда болуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.2 Шығыс Европадағы аудиттің пайда болуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ...19
2.3 Ресей аудитінің пайда болуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22


3 ТМД мемлекеттеріндегі аудиттің пайда болуы мен дамуы
3.1 Халықаралық аудиторлық ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
3.2 Қырғызстан Республикасының аудитінің пайда болуы мен дамуы ... ... ...28
3.3 Қазақстан Республикасының аудитінің пайда болуы мен дамуы ... ... ... ..29


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34


Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
Б.э.д. 6000 жыл бұрын адам шаруашылық жүргізе бастады, сөйтіп бухгалтерлік есеп практикалық іскерлік ретінде пайда болды. 500 жыл бұрын Лука Пачолидің бухгалтерлік есеп туралы кітабы шықты. 100 жыл бұрын бухгалтерлік есептің алғашқы құрылғылары пайда болды.
Тіл дамуымен қатар немесе адам да бұрын есептің пайда болуы мщүмкін деген түсінік бар. Мысалы, алғашқы қоғамда тіл пайда болғанда, санау кейін дамыған. Сондықтан ол күнделікті өмірдің талабына қажет есеп көрсеткіштерін, тасқа белгі салу немесе алғашқы белгі салу арқылы жүргізген. Алғашқы есеп жүргізу адамзат қоғамында оның дамып өсу қажеттілігіне сәйкес дамып, пайда болған.
Қандай ғылымның болмасын пайда болу тарихы, маңызы мен мақсаты және қоғамда алатын өз орны бар екендігі белгілі. Солардың ішінде басқа салалардан өзінің ерекшелігімен оқшауланатын «бухгалтерлік есеп» саласы бұдан бірнеше жүздеген жылдан бұрын пайда болып, күнделікті өмірде қолданылуы барысында қоғамның әлеуметтік – экономикалық жағдайларына қарай өзгерістерге ұшырап келе жатқан ғылым болып табылады.
Еліміз экономикалық нарықтық қатынасқа көшу барысында ғылым мен білімнің практикалық қызметінің даму жолында жаңа ғылым саласының пайда болуға алып келді. «Тәуелсіз бухгалтер» – аудитор кәсібі өткен ғасырда Еуропаның акционерлік қоғамында пайда болды. Мұның өзі акционерлік қоғамның есептілігін объективті баға беру, кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы шынайы деректер алу қажеттілігіне байланысты болды. Мұндай обьективті мәліметтерді кәсіпкерлерге тәуелсіз маман ғана бере алады.
Аудит сөзінің өзі латынның audio деген сөзінен шыққан, мұның өзі сөзбе – сөз “ол естиді” дегенді білдіреді. Бастапқыда ол “тыңдаушы” деген сөзді, яғни бір нәрсені тыңдап отырған адамды білдіретін аудитор сөзі туындаған.
Шаруашылық жұмыс барысында тиісті мәліметті тексеруші немесе бақылап басқарушы тыңдаушы болған бухгалтермен есеп жүргізуде, экономикалық талдау жасауда басшылық жүргізуде үлкен орын алған. Аудит мамандарын шет елдерде әр түрлі атайды. Мысалы, АҚШ-та қоғам бухгалтері, Францияда – бухгалтер сарапшы немесе есеп комиссары, Германияда – шаруашылық басқарушысы және т.б. деп атады. Аудитордың ең негізгі мақсаты аудиторлық қорытанды жасау. Аудитор өз кезегінде әр түрлі қызмет көрсетеді: бухгалтерлік есеп жұмыстарын ұйымдастыру туралы, салық мекемесімен есеп айырысу тәсілдері туралы, банк операцияларын жүргізу туралы тұжырымдамаға кеңес беру сияқты т.б. сонымен қатар шаруашылық субъектілеріне өндіріс барысына байланысты, өнімді сату барысына, маркетинг мәселелеріне қатысты түсініктер кеңес берумен және кәсіпорындардың, банкілердің, биржалардың, акция иелерінің қорытынды бухгалтерлік есеп көрсеткіштерін, ақпарат, есеп беру мәліметтерін тексеріп, өзінің аудиторлық қорытынды жасайды және кепілдік береді.
1. Додж Рой. «Краткое руководство по стандартам и нормам аудита».— М.: финансы и статистика, ЮНИТИ, 1992.

2. Малькова Т. Н. «Древняя бухгалтерия: какой она была?» - М., 1995.

3. Овсийчук М.Ф. «Аудит. Организация. Методика проведения», Москва, 1996 год.

4. «Правовые основы бухгалтерского учета и аудиторской деятельности» / Под ред. С.Г. Чаадаева. – М.: Юристъ, 1999. – 416с.

5. Суйц В.П., Ахметбеков А.Н., Дубровина Т.А. «Аудит: общий, банковский, страховой». – М.: ИНФРА-М, 2000. – 556с

6. Болонин Н. «Какое будущее у российского аудита?» // «Современный бухучет». – 2000. - № 6. – с.4-8.

7. Валебникова Н.В. «О кодексе профессиональной этики» // «Бухгалтерский учет». – 1997. - № 3. – с.21-23.

8. Данилевский Ю.А. «Становление аудита в России» // «Бухгалтерский учет». –1995. - № 2. – с.39.

9. Дьяконова И. Американский аудит в годы «Великого кризиса» // «Бизнес и банки». – 1999. - № 44. – с.8

10. Меньшикова Г. «Кому нужен аудит?» // «Курган и курганцы». – 2000. – 17 марта. – с.2.
        
        Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
1 Батыс Европа елдеріндегі аудиттің пайда болуы мен дамуы
1.1 ... ... ... АҚШ ... ... ... ... Азия мен ... ... ... ... болуы мен дамуы
2.1 Азия ... ... ... ... ... ... аудиттің пайда болуы ... ... ... ... ... мен
дамуы......................................................22
3 ТМД ... ... ... ... мен ... ... ... Қырғызстан Республикасының аудитінің пайда болуы мен дамуы...........28
3.3 Қазақстан Республикасының ... ... ... мен
дамуы..............29
Қорытынды...................................................................
.......................................34
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
..................36
Кіріспе
Б.э.д. 6000 жыл ... адам ... ... ... сөйтіп
бухгалтерлік есеп практикалық іскерлік ретінде пайда болды. 500 жыл бұрын
Лука Пачолидің бухгалтерлік есеп ... ... ... 100 жыл ... ... алғашқы құрылғылары пайда болды.
Тіл дамуымен қатар немесе адам да ... ... ... болуы мщүмкін
деген түсінік бар. Мысалы, алғашқы қоғамда тіл пайда болғанда, санау кейін
дамыған. ... ол ... ... ... ... есеп
көрсеткіштерін, тасқа белгі салу немесе алғашқы белгі салу ... ... есеп ... ... ... оның ... ... сәйкес дамып, пайда болған.
Қандай ғылымның болмасын пайда болу тарихы, маңызы мен мақсаты және
қоғамда ... өз орны бар ... ... ... ... басқа
салалардан өзінің ерекшелігімен оқшауланатын «бухгалтерлік есеп» саласы
бұдан бірнеше жүздеген жылдан ... ... ... ... ... ... қоғамның әлеуметтік – экономикалық жағдайларына ... ... келе ... ... ... ... ... нарықтық қатынасқа көшу барысында ғылым мен
білімнің практикалық қызметінің даму жолында жаңа ... ... ... алып ... ... ... – аудитор кәсібі өткен ғасырда
Еуропаның акционерлік қоғамында пайда болды. Мұның өзі ... ... ... баға беру, кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы
шынайы ... алу ... ... ... ... ... ... тәуелсіз маман ғана бере алады.
Аудит сөзінің өзі латынның audio деген сөзінен шыққан, мұның өзі
сөзбе – сөз “ол ... ... ... ... ол “тыңдаушы” деген
сөзді, яғни бір нәрсені тыңдап отырған ... ... ... сөзі
туындаған.
Шаруашылық жұмыс барысында тиісті мәліметті ... ... ... ... болған бухгалтермен есеп жүргізуде, экономикалық талдау
жасауда басшылық жүргізуде үлкен орын ... ... ... шет ... түрлі атайды. Мысалы, АҚШ-та қоғам бухгалтері, Францияда – бухгалтер
сарапшы немесе есеп комиссары, ...... ... ... деп атады. Аудитордың ең негізгі мақсаты аудиторлық қорытанды жасау.
Аудитор өз ... әр ... ... ... ... ... ұйымдастыру туралы, салық мекемесімен есеп айырысу ... банк ... ... ... ... кеңес беру сияқты
т.б. сонымен қатар шаруашылық субъектілеріне өндіріс ... ... сату ... ... мәселелеріне қатысты түсініктер кеңес
берумен және ... ... ... ... иелерінің
қорытынды бухгалтерлік есеп көрсеткіштерін, ақпарат, есеп ... ... ... ... ... жасайды және кепілдік
береді.
Аудитке қажеттілікті тудыратын объективті жағдайлар:
1. ... мен ... ... бір – ... ... ... Себебі олардың мүддесі бір емес. Әсіресе
кәсіпорын әкімшілігі өз пайдасына тиімді түрінде есеп ... ... ... ... ... ... ... болмаса, соған
сәйкес шаруашылықты басқару шешімі дұрыс болмауынан;
3. кәсіпорын әкімшілігінің арнайы білімінің болмауы мүмкін;
4. кәсіпорын ... ... ... “коммерциялық құпияны”
сақтауға байланысты, есепке алынған мәліметтердің дұрыс ... ... ... ... ... ішінде Ұлыбритания, Италия,
Франция, Германия аудиттерінің пайда ... мен ... АҚШ ... ... ТМД ... ... Қырғызстан және Қазақстан аудиттерінің
пайда болуы мен қалыптасуын қарастырамыз.
Бухгалтерлік есеп пен аудиттің ... ... мен ... есеп ... мен ... ... байланысты. Есеп берудің нақты эволюциялық
формасы келесідей болып келеді: Л. Пачоли (1494) — ескі ... ... (1688) — жаңа ... ... Порт (1685) — ... ... (1774) — ... Ж.Б. Дюмарже (1914) — интегралдық, И. ... (1952) — ... есеп беру ... ... ауқымы
өскен сайын және де кәсіпорын дамыған сайын, ондағы бухгалтерлік есеп те,
аудиторлық тексеру де ... ... ... ... болуы керек.
Сондықтан да аудиттің ... ... ... ... ... пайда
болуымен байланыстырады.
1 Батыс Европа елдеріндегі аудиттің пайда ... мен ... ... маңызы
Аудиттің маңызы тиісті жақтардың мүдделеріне қол жеткізуде болып
табылады. Атап ... ... ... ... ... ... ... қызметі тұлғасындағы мемлекеттің;
• Қаржылық есеп беруді әр түрлі пайдаланушылардың;
• Аудиторлардың ... иесі мен ... ... қорғау, сонымен
бірге есеп және қорытынды есеп беруді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... кеңесіне, қызметкелеріне) басқару шешімдерін дұрыс қабылдау
үшін қателер мен бұрмалаушылықтар жоқ ... ... ... ... ... ... да ұйымның қаржылық жағдайына қызығушылық
білдіреді ... ... ... ... инвесторлар, сонымен қатар
қоғам).
1. – сызба. Қаржылық есеп беруді пайдаланушылар
Аудитке деген қажеттілік меншік ... мен ... ... кезде пайда болады. Бірақ осындай аудитті жүргізуге деген заң
талаптары жоқ ... де ... есеп беру ... де тән ... ... ... иелену құқығына негізгі өзгерістер енгізу процессі, егер
бұрынғы есеп ... екі жеке ... ... ... ... құру үшін өз ... біріктірген кездегідей
деген ескерту болмаған аудиторлық қорытындыны ... ғана ... ... ... ... ... ... енеді. Сондықтан ол
аудиторға басшылыққа арналған және оның ... ... ... ... ... дайындауға мүмкіндік береді. ... жан – ... ... ... үшін ... ... ... болып табылады. Барлық жазбалар мен есеп берулер тәуелсіз
адамдармен ... деп ... ... есепті мұқият және анық
жүргізуге, сонымен қатар кәсіпорынның қаржы – ... ... ... құруға мәжбүр етеді.
Тексеруді жүзеге асыра отырып тәуелсіз аудиторлар екі ... ... ... есеп берудің толықтылығы мен дұрыстығын дәлелдеуге
арналған дәлелдемелерді жинау және бағалау.
2. ... есеп беру ... ... ... ... ... тексеру.
2. Батыс Европа аудиті
Италия. Алғашқы бухгалтерия теоретиктары болып, Дубровник жерінен
шыққан сатушы-гуманист Бенедетто Котрульи (1458 жыл) және ... ... Лука ... (1494 жыл). Осы екі ... ... есептің
теориялық негіздері бастау алды. Авторлардың түсініктері ... ... ... ... ... ... ... олар бухгалтерлік
есеп теориясы мен тәжірибесі проблемаларын шешуге өз үлестерін ... ... ... оның ... бағыттарының өзгеруіне әкеп соқты.
Алғашында оның негізгі мақсаты бағалы заттардың сақталуы еді. Ал кейін XIX
ғасырда оның жаңа ... да ... бола ... Ол шаруашылық
процесстерді дамыту болып, есептік бақылауды басқару және қадағалау күші
ретінде қолданды.
Барлығымыз ... ... есеп ... ... ... жылы атақты математик Лука Пачоли жазған. Ол бухгалтерлік есеп атасы
атанған. Кітап аты ... ... ... ... ... ... ... Бұл кітаптың екінші ... ... ... деп аталады.
Италия ғалымы Д.Масса бухгалтерлік есепті жайғана ... ... ол ... ... ғылымы деп астын сыза айтқан. Д.Массаның
пікірінше, есеп ... ... ...... ... ... ... алу және басқарушылардың алға қойған талаптарының қаншалықты
орындалып жатқандығын қадағалау. ... ... есеп ... ... бір ... қабылдайтын болса, бухгалтерлерге ешқандай ... ... ... ... ... ... - деген. ... ... бір ... қысым түсіре алса, қалайда нәтижелерді
өзгерте алатындай болса, онда ... ... ... ... ... ... ... дегенімен аудитті ойға ... ... 1874 ... отыз жыл бойы ... ... бухгалтерлік есеп жайлы ең алғашқы
журналын шығарды.
Келесі италияндық ғалым, ... ... ... ... – есеп ... ... ал ... заттар» оның құралдары.
Бухгалтерлік есептің өзі – қадағалау ғылымы. ...... ... ... үш ... белгілеген. Шаруашылық қадағалау – кез-
келген қызметкерді ұйым ... адал ... ... ... ... тек қана ... ... ғылымы ғана болуы керек».
Негізінен италияндық ғалымдар бухгалтерлік есептің дамуына өз
үлестерін қоса ... ... ... ... да өз ... білдірген.
1600 – 1800 жылдар аралығындағы кәсіпорындардың көбеюі, ...... есеп ... жаңа ... ... әкеп ... Және де ... құқығын, кірістер мен шығыстар калькуляциясын негізге қойды. Аудитте
тыңдау процесінен, құжаттарды тексеру ... ... Кей ... ... ... тарихы, Джордж Уотсон деген біреу, шотланд
саудагерлеріне бухгалтерлік ... ... ... ... ... дейді. Жүргізілген тексеру үлкен нәтиже беріп, шотландтықтар
тексеру жүргізуді тәжірибеге алды.
Англия. ... ... ... Италия болып саналса, аудиттің
отаны болып Англия саналады. 1773 жылы Шотландияның астанасы ... ... ... ... ... ... 1854 жылы ... мен
аудиторларды біріктірген «Бухгалтерлер қоғамы» пайда болды. Бұл кейбір
авторларға Батыс Европа ... ... XIX ... ... ... болды деуге негіз береді. Меншік иелері мен тұлғаларға
арналған Заң шығарушы регламентациялар пайда бола ... ... ... ең
күші жоғары акт болып, 1673 жылы қабылданған Савари коммерциялық кодексі
пайда болды. Сонымен қатар XIII ғасырда ... ... және ... ... ... акт ... құқықтарына нақты кепілдік
берген. XIX ғасырдың ортасынан бастап, акционерлік қоғамдардың көбеюі мен
салық ... ... ... салу ... күрт күшеюіне әкеп,
аудиторлардың рөлі жоғарылады.
XVII ғасырдың соңында Шотландияда белгілі бір қызметтік ... ... ... тиым салынатын заң шығарылып, қазіргі түсініктегі
«тәуелсіз аудиторлық» ... ... ... ... серпіліс берген,
1862 жылы пайда болған ... ... ... заң ... ... ... ... саясатын аудиторларға кемінде жылына бір ... ... ... деген. Ұлыбританиядағы ішкі аудиторлық қадағалауды ең
алғашқы өндіріс болып – Теміржол транспорттарында қолданды. XIX ғасырдың
соңында ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін және есеп ... ... Ол ... бір ... аралығындағы кәсіпорынның қаржылық жағдайын
және шаруашылық қызмет нәтижелерін ... үшін ... ... ... ғана ... қою, ... кездерде есеп берулер
толық және адал ... ... мен ... ... ... толық
иемденбей, біріншіден, өз қаражаттарын жоғалтып, екіншіден, кәсіпорындарға
банкротқа ұшырау қаупі төнген. ... ... ... ... адал ... ... ... қауіп қатерлердің алдын алу
міндеті тұрды. Акционерлердің жиналысында жылдық есеп ... ... ... ... қорытынды есебі тексеріліп, содан кейін ғана
нәтиже шығарылған.
Ағылшындық танымал ғалым ... ... ... ... мәселелерді айқындау деп түсінген:
1. құралдардың заңсыз алмастырылуы;
2. кездейсоқ қателерді;
3. есеп жүргізуді ұйымдастырудағы кемшіліктерді.
Ревизия кассадан ... ... ... ... ... қажеттіліктері бойынша жүзеге асырылады. Аудиторлық ... мен ... ... ... ... атын атау қажет. Ол
есеп жүргізудің 3 фальсификациясын анықтаған:
1. Тауарға ... ... ... ... ... жағдайды өзгеше сипаттау;
3. Нақты жағдайдың баланста жақсырақ көрсетілуі.
Кез – ... ... ... ... қарастырып,
анализдеген. Ватсонның фальсификациясын ... үшін ... ... ... ұйым ... ... ... мақсаттарда келесі шоттар фальсификациялануы мүмкін екендігін
нақты қарастыру;
3. фальсификация жасаушы тұлғаның психологиясын, ... ... ... ... ... қызметкерлері арасындағы қарым-қатынастарын
анализдеу;
5. жұмыс уақыты «қылмыскердің сақтық деңгейін төмендетеді»;
6. ақшаға ... ... ... тұрақсыздығы білдіртіп қоюы мүмкін;
7. есеп жүргізулердегі ұқыпсыздық;
8. ... ... ... ... ... ... кешіктіріліп тіркелуі, арам ... ... ... Протекция бойынша қызметке орнату – есеп жүргізудің ең үлкен қатері.
Аталған ... ... ... ... мен ... қатар бухгалтерлік есептің қызметі жұмысшылардың құқықтары мен
міндеттерін білу емес, ... ... ... ... ... ... білу ... табылады. Шаруашылық басқару дегеніміз –
шаруашылықта қызмет ететін қызметкерлердің тілектерін басқару. Бухгалтерлер
де ... ... және де ... ... ... ... ... емес. Өмірде олар ревизорлар, бірақ ревизорларды да ... ... ... он ... ... тоғызында бухгалтер
кінәлі деген. Ватсон да айыптылардың ... ... ... ... 11 ... ... ... белгілеп көрсеткен:
1. бағалы заттар кірістелмейді, соның ішінде ақша қаражаттары;
2. құжаттар басқа күнмен ... ақша мен ... ... ... ... ... құжаттарының нәтижелерін жоғарылайды;
5. «достарының», яғни бухгалтерлердің еңбек ақылары жоғарылайды;
6. ... ... ақша ... белгіленеді;
7. тасымалдаушылармен есеп айырысуды жоғарылатады;
8. кассалық шотты кредиттау немесе ... ... ... комиссиондықтарды көбейтіп, тапсырыс берушілермен бөлісу;
10. құжаттардың өтірік үлгісін шығару немесе жалған чектар жасау;
11. бір құжат бойынша ... рет ... ... сол ... ... ... одан да көп ... білген. Фальсификация құралдары болып: операциялық шоттар; жалған,
өзгертілген құжаттар; және де «екі кітап» бойынша жұмыс ... ... ал ... ... ... ... түрлері ұсынылған: 3-6 ай сайын
ревизия жасау, қоймадағы материялдарға жауапты адамдарды ауыстырып отыру,
қоймалардағы тауарларды бір ... ... ... ... отыру,
кредиторлық және дебиторлық қарыздарды ... ... ... ... ... есеп ... кітапшаларын тексеру.
Тексерілген құжаттарға ревизор штамп қояды. Бір ... ... деп ... ... жағынан сыйластық көрсетіп оны мүлдем
білдірмеуі қажет.
Тексеру жүргізу ... ... ... әр ... болды. Ватсон мен
Чэдвик ең алдымен кассаны тексеріп, ал одан кейін қалғандарын тексеру керек
десе, Р.Годдард ең алдымен «Бас ... ... ... деп айтқан. Тексеру
ревизор белгілеген шоттар тізбегі бойынша ... ... ... еді. ... анықтамасы: «келесі шотқа өтпестен бұрын, алдындағы шот
толығымен ... ... мен ... бухгалтерлік экспертиза бойынша үлкен
еңбектер қалдырған. Ағылшындықтардың ревизорлық жасау ... ... таң ... жылы Ұлыбританияның Англия мен Уэльс қалаларында бухгалтерлер
институты ашылған. Онда тек қана британдық бухгалтерлер ғана емес, сонымен
қатар мандаттық және отар ... ... ... Бұл ... ... алғаннан кейін аудиторларды біріктіретін өздерінің ұлттық
ұйымдарын ашқан. Англиядағы аудиторлықтың ... ... оның ... ... ... ... ... ажыратуға болмайды. В.Т.Бакстер деген
ағылшындық ... есеп ... мен ... ... 4 периодқа бөліп
қарастырған:
1. классикалық, өзінде ежелгі ... ... мен ... ... 1200 – 1850 жылдар аралығы позициялық есептеу жүйесі және екі ... ... ... 1850 – 1950 ... ... күрт ... ... құнды
калькуляциялау мен аудиторлықтың пайда болуы;
4. 1950 жылдан бастап есеп беру мен ... ... жаңа ... ... ... ... ... көрсеткіштерді ескеру мен
аудиторлық стандарттарға байланысты. Қазіргі кезде 200-ден астам аудиторлық
ұйымдар бар.
Франция. ... ... пен ... ... ... тарихи
жолы француз мектебінің төрт ғұлама ғалымның еңбектерінде ... ... ... Леон Сей, ... ... Эжен Пьер Лесте; және оны
екі негізгі бағыт бойынша қарастыруға болады.
1. ... ... ... ... құралдар, амортизация, үшінші
тұлға және нәтиже;
2. Тарихи периодтар бойынша: ұйымдардың пайда болуы, ұйымның ... және ... ... ... Сейдің пікірінше, бухгалтерия болашаққа жолды жарық қылмайды,
дегенмен, қазіргі жағдайыңды және қандай жолмен келе ... ... ... ең негізгісі – бақылау. Тексерудің негізінде сенімсіздік
жатыр; бақылаудың ең маңыздысы ол – ... құн. ... бар ... ... ... бар ... ... құн шаруашылық өмірдің параметрі
болады. Сөйтіп, Л.Сей сол уақыттардың өзінде аудит пен нарықтың ... және ... есеп ... 3 ... ... ... ... объектілерді классификациялау бойынша арнайы логиканы дайындау
және т.б.;
2. әлеуметтік, сыныптық қызығушылықтады көрсетеді;
3. экономикалық, есптік ақпараттар арқылы шаруашылық процесстерді басқару;
Англияда ... ... ... жағдайы мен баланстарын
тексеру туралы заң қабылданғаннан кейін, 5 жылдан соң, 1867 жылы ... заң ... ... ... ... ... болды.
Бағалы қағаздарды иемденушілерге, бұл ревизорлық тексерулер, ... ... ... ... жайлы мәліметтер, оның шаруашылық
деңгейі жайлы және ... ... ... ... қамтамасыз етіліп
отыруының кепілдігі болды.
Франциядағы ең көрнекті және атақты бухгалтер-ревизор Эдуард ... 1942 жылы ... және ... ... ... ... Бұл ... экономика және қаржы министрлігінің
қамқорлығында. Олардың негізгі мақсаттары: ... ... ... мүдделерін
қорғау, жоғары деңгейлі мамандарды, квалификацияланған ... және ... ... ... ... ... мүшелері
съездтер ұйымдастырып, маңызды және өзекті мәселелерді бірігіп шешіп отырды
және олар екі деңгейде басқарылды: ұлттық және аймақтық.
Германия. Неміс ... ... ... бірі ... ... идеясынан, оны анализдеуге көшуі болып табылады. Балансты
тереңдетіп зерттеудегі үш ... ... ... және ең нәтижелісі,
экономикалық анализді құрастыру. Екіншісі, заңды анализді ... ... ... ... алып ... Үшіншісі, акционерлердің
баланс жайлы ақпараттармен қамтамасыз етіле бастауы. Бухгалтер – ревизорлар
институттары немістердің салт-дәстүрлерінің көмегінсіз емес ... ... ... ... және ... ... болды. Институт банк
қаражаттарынның көмегімен құрылып, жоғары қаржылық ... ... ... ...... «трейгендер» деп
атаған. Осы адамдар туралы Герстнер: «Трейгендер дегеніміз - тек қана заңды
өкіл ғана емес, ол ... ... ... ... дос, ... көмекші,
қысқасын айтқанда – оң қол, сенімді қол, біздің қызметімізді ... ... ... істейтін тұлға» – деп жазған. Институт жоғары ... ... ... ... мынандай міндет жүктелді: «Ревизор тек
қана оның ойы мен жүйесі ... ... таң ... ... ... керек; егер жалпы жұмыс тиянақты және ... ... ... ... ... ... аударуға болмайды; өз ойына
қарама – қайшы келетін ... да, ... ойын ... ... жылы ... ... ... Коммециялық мектебінде
кәсіби бухгалтер – ревизорларды дайындау ... ... Онда тек ... ... ... бар ... ... жұмыс тәжірибесі бар
адамдарды ғана қабылдады. Оқу мерзімі – 1 жыл. ... ... ... ... жайт ... ... ... дүниежүзілік дағдарыс
болды. Акционерлік қоғамдардың көбісі банкротқа ұшырап, ... ... ... ... ... пайда болды.
Германияда екі мамандандырылған аудиторлық ұйымдар бар. ... ... және ... Институты. Палатаның мүшесі болу кез –
келген аудиторларға да, аудиторлық ұйымдарға да ... Ал ... ету өз ... ... болса да, онда неміс аудиторларының 90%
белгіленген.
Палатаның қызметіне аудиторларға құқықтық ... ... ... ұйым ... арасындағы келіспеушіліктерді шешу, аудиторлардың
квалификациясын арттыру, бухгалтер-аудитор ... ... ... құру. Палатаның қызметін федералдық ... ... Ол ... ... басқарушылық жасайды дегенді
білдірмей, тек қана Германи мемлекетінің ... және ... ... ... ... Палата басқармасы 9 адамнан
тұрады. Оның бір мүшесін ... ... ... ... да ... ... ... қатынастарды дамытып, баспа қызметімен; ай сайынғы журнал
шығарумен; аудит, құқық және салық ... ... ... ... т.б. сол ... ... ... Институттың басқармасы болып
жалпы жиналыс мүшелері саналады және олар өкілетті 5 адамды таңдайды.
Британдық ... ... ... ... мемлекеттерде де
аудиторлық дамыды. Соның ... ... ... ... ... 1948 жылы пайда болған Израиль мемлекетіндегі
аудиторлықты айтуға болады. Сол ... ... ... ... ... ... ... үлгі бойынша, Израильдің Әділет ... ... ... ... бухгалтерлер мен аудиторларды
тағайындауды жүзеге ... ... ... Штатындағы аудиттің пайда болуы мен дамуы
1631 жылы ... ... ... Плимут деген жеріне
Голландиядан отар ... ... ... себебін анықтауға
бухгалтер жіберіледі. Бұл Америкадағы ең алғашқы аудиторлық тексеру болып
табылады. Дегенмен, ... ... ... 1844 жылы ең алғашқы аудиттік
заңдар жинағы шыққын Ұлыбритания саналады. Онда әр ... ... ... рет ... ... өтуі керек деп жазылған.
Ең алғашқы ішкі аудит - Теміржол ... ... ... ... ... ішін аралап, транспорттық
бөлімшелердің есеп беру жүйесін тексеріске алды. XXғасырға дейін АҚШ ... ... ... ... дамыды. Ол дегеніміз ... ... ... ... ... ... американ ғалымы Роберт Хайстер
«Аудит» атты кітабында америкадағы алғашқы аудитті «есеп жүргізу аудиті деп
атады. Ең алғашында ... ... ... ... ... және де ... аудиторлар Англиядан жіберілгендіктен аудит
саласы өте баяу дамыды. 1887 жылы ең алғашқы ... ... және де 1896 жылы ... ... ... органдарының көмегімен
аудит туралы заң қабылданды.1900 жылға дейін аудит туралы ... өте аз ... 1912 жылы ... ... ... ... аудиттен ерекшеліктерін байқап, ең алғашқы американдық «Аудит
теориясы және ... атты ... ... ... ... ... аудит» дәрежесіне дейін жетіп, ... ... ... және де ... ... ... ұйымда жүргізіліп жатқан операциялар туралы және шаруашылық жағдайы
жайлы ақпараттарды серіктес ұйымнан алып, тексеріп отырды. Яғни ... мен ... баса ... ... Бұл мемлекетте нағыз тәуелсіз
аудит дамыды. Аудиторлық ... ... ... ... қажеттік туғызды. Соған байланысты банк кредит беру немесе ... ... ... ... басында қаржылық есепті ... ... ... деп ... ... баса назар аударды.1917 жылы
Американдық бухгалтерлер-эксперттер институтының ... ... ... ... ... аудиті» атты еңбектері ... Ал ... ... ... 1929 жылы ... ... деген атпен басып шығарылды. Оның негізгі мәселесі баланс аудиті
болғанына қарамастан, кірістер мен ... ішкі ... ... 1936 ... «Тәуелсіз аудиторларлардың қаржылық есепті тексеру»
атты басылымына көптеген мәселелер әсер етті: соның ішінде қорытынды ... ... ... AICPA-дің Нью-Йорктің фондық биржасымен
біріге жұмыс істеуі және де 1933 ... ... ... ... ... байланысты және де 1934 жылғы биржа туралы заңына ... есеп ... ... ... кездегі аудиттің стандарттары 1939 жылы AICPA-дің
белгілеген «Аудиторлық тексерулер ... ... ... ... сәйкес дамып келеді. 1972 жылға дейін 54 құжаттама
бекітіліп, комитет ... ... ... ... ... ... қатар 70-80 жылдар аралығында аудиторлық сәтсіз тексерулер
салдарынан көптеген даудамайлар болып, Конгрессте аудитордың қызметі ... ... ... ... Азия мен ... Европадағы аудиттің пайда болуы мен дамуы
2.1 Азия аудитінің ... ... мен ... ... ... ... ерекше дамыды. Олар ең алғашқы болып
аудит жүйесін ... ... «Чжу ... ... атты кітабында:
«Юань династиясы кезінде ревизияны цензорат атқарған. 1382 жылы Чжу оны ... ... ... Онда басшылықты оң және сол ... ... қол ... 110 цензор-ревизорлар болды және ол жұмысшылар
кез-келген ... ... ... өтірікке, алаяқтыққа жол ... ... ... ... ... ... қылмыстық
жауапкершілікке тартатын. Цензор-ревизорлар деңгейлері бойынша уъезд
басшыларымен бірдей болса да, ... ... ие ... ... ... өз бақылауында ұстап ... үшін ... ... не ... ... де, ... кез келген шенеуніктен князьге
дейін тексеріп, өз ұсыныстарын айтуға ... ... ... қатар
бюрократтық аппаратты тексеріп, әскер қатарынан тазалау жасап, мектептерді
қадағалау, нарықты тексеру және т.б ... ... ... 1367 жылы ... шенеуніктеріне және орталық үкіметке
жеңіл және қатал заңдар шығаруға рұқсат берген. Заң ... үшін ... мен ... ... ... ... «Ұлы Мин заңдары»
шығып, 30 жылдық жұмысында 4-5 рет өзгертулер мен ... ... ... ... атқарылғаннан кейін Чжу Юапьчжан осы заңдағы халыққа
қатысты мәселелерді, шенеуніктерге ауызекі ... ... ... берді. Бұл
аударымдары облыстар мен уъездерге жіберілді. Бұның бәрі, қарапайым
халықтың ... ... оны ... үшін ... мен қаулылар өте қиын болып, архивтік материалдар тола ... ... ... ... ... қалуы және білінуі мүмкін емес
алаяқтықтар істеді. Кеңсе ұйымдарында және ... ... ... ... ... білім талап етіліп, көптеген ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарма органдарында аз уақыт жұмыс істеп,
мемлекет пен халықты іс жүзінде ... ... ... ... 1387 жылы Чжу ... ... ... жою ережесін»
қабылдап, ресми құжаттарды түсінуді жеңілдетіп, алаяқтықтарды доғартты.
1982 жылы «Жалпы қытайлық халық өкілдерінің жиналысында»(ЖҚХӨЖ) жаңа
Конституция қабылданды. ... ... ... әкімшілік құруы
керектігі жайлы жазылған. 1983 жылдың қыркүйегінде 3000 ... ... 30 ... ... белгілі болған. Конституция аудиторлық
әкімшіліктің тәуелсіздігіне кепілдік берген.
Бас аудитордың объективтілігі мен ... ... ... ... бас аудитордың Жалпы қытайлық халық өкілдерінің
жиналысына қабылдануы ... ... ... ... бойынша жүзеге
асырылады. ЖҚХӨЖ мемлекетті басқаратын жоғарғы орган ... ... ... ... жол ... Аудиторлардың алдында, ешбір
қысымсыз, заң аумағында жұмыс істеу қызметі ғана тұрады.
Конституцияда аудиторлардың ... ... ... ... ... ... үкімет аудиторлардың міндеттері мен құқықтарын
белгілеп, ұйымдардан заң ... ... ... ... ... көрсеткен. Мұнда ... ... және ... ... ... ... ... ішкі аудит бабы
қабылданып, 1986 жылы 21000 ішкі ... ... мен 32000 ... болыпты.
Қытай үкіметі бухгалтерлер арасында СРА-дің(қоғамдық дипломатталған
бухгалтерлер) көбеюін қолдайды. СРА ... ... ... ішкі ... жүйесін құруға, қызметкерлерді дайындауға және
бухгалтерлік кітапты жүргізуге көмектесіп, ... ... ... бақылауды күшейтуге септігін тигізеді. СРА-
дің дамуына өз үлесін қосу үшін Қытай үкіметі ... ... ... ... бір ... ... жаңа ... енгізілді және олар үкіметтік
органдарға ... ... ... ... – 1986 жылдар аралығында аудиторлық әкімшілік тексеру
тәжірибесінің ... ... ... ... ... ... тағы да басқаларын тауып, қатер соммасы 4,3 млрд. юань деп белгілеген.
1986 жылы аудиторлық әкімшілікте 3000 ... ... ... 34000 адам
тіркелген.
Тәртіпті нығайту үшін 1986 жылы жаңа ереже ... Ол ... ұйым ... аудиторлық әкімшілікпен тексеру жүргізілгенше өз
орнын тастауға болмайды» - делінген.
Қытай мемлекетінің әлемдік экономикаға ... ... ... ... ... ... ұйымының құрылуына әкеп соқты.
Жапония. Ескі Жапонияда 1520 жылы есеп ... ... ... ... ... екі ... ... таныс
болғандықтарына қарамастан, 1854 жылға дейін тәжірибеге ешбір әсерін
тигізбеді. К.Нишикакаваның ... ... ... ... ... ... Оларға: Англия, АҚШ, Франция; Германия және
Ресей кіреді. Алғашқы екі мемлекеттен тиген әсер көбірек болған» - дейді.
Алғашқы екі ... жазу ... ... 1865 жылы енгізілген.
1873 жылы француздықтарды есеп жүргізуде жапондықтар ... ... ... ... ... есеп пен аудиттің батыс
моделін қабылдау, сәтті іс ... ... ... Европалық стилі жапондықтарға XIX ғасырға дейін
белгісіз болып, тек қана АҚШ-тың ... бұл ... ... ... бері келе жатқан тұйық саясатынан арылды. Жапон мемлекетіне алғаш
екі жақты жазу , 1865 жылы Эдо ... ... ... ... Ұлттық банкінің қолдану әдісі белгіленгеннен кейін және ... Ginko Boki Seiko ... бес ... ... құжаты
қабылданғаннан кейін басталды.
Алғашқы заңнамалық актілер ағылшындық үлгі ... ... ... өте ... ... әсер күшее түсті.
Алғашқы екі жақты жазба туралы кітап, Жапонияда шыққан аудармалы
кітап болды. Оны аударған Юкичи ...... ... ... бухгалтер, жапон бухгалтериясының әкесі. 1886 жылы есеп тарихы
жайлы алғашқы кітап шығып, XIX ғасыр ... ... ... ... ... оның жартысынан көбісі ағылшын тілінен аударылған.
1878 жылы ... мен ... қор ... ашылғаннан кейін,
акционерлік қоғамдар көбейе бастады. 1890 жылы «Коммерциялық ... Ол ... ... ... ... ... және
бухгалтерлік балансы туралы ақпараттармен қамтамасыз етуге міндетті ... осы ... ... ... ... есеп ... қарқынмен дами
бастады.
Бухгалтерлік қызметтің пайда болуына ... ... бір ... ... ... ... 1896 жылы табыс салығы енгізіліп, жай
бухгалтерлерден басқа салық агенттері пайда болып, ... ... ... ... ... Сөйтіп, XIX ғасыр ... ... екі ... ...... ... есеп ... екіншісі, салық есебі жайлы кеңес берумен айналысты.
XX ғасырдың басында аудиті ең жоғары ... ел – ... ... ... ... жүйесін тәжірибеге алады. Бұл
мәселе бойынша билігі ең жоғары Жапонияның ауыл шаруашылығы және ... ... ... ... ... ... нәтижесі 1909
жылы баспаға шығады. Сол уақыттарда Жапония ... ... ... ... іс - әрекеттер басталды. 1914 жылы осы заң проектісі
дайындалып, түсінбестіктер пайда ... ... ... 8 ... жіберіліп, тек 13 жылдан кейін ғана қабылданды. Бұл заңның
бірнеше рет қабылданбай қою себебі, сол кездегі ... ... ... – қатынасы. Көбісі бұл заңның қажеті жоқ деп ойлады. ... ... ... ... ... алынғандығына қарамастан,
көптеген өзгешеліктері мен кемшіліктері болды. Онда ... ... – бір ... болмады. Бухгалтерлік есепті оқыған кез- келген
адам ... ... ... ... Дегенмен, кейін Жапония
бухгалтериясы үлкен қарқынмен дамып кетті.
XX ғасырдың 20-шы – 30-шы жылдары аралығында бухгалтерлер ... ... ... ... ... ... саны ... Бұған сілтеме
болып, Екінші дүние жүзілік соғыс кезіндегі салықтардың көбейіп кетуі ... ... ... салық реформалары жөніндегі салық саясатын жүзеге
асыру ... 1942 жылы ... ... ... заң ... жылы қабылданған «Бағалы қағаздар» және «Қор рыногы» ... ... ... ... ... есеп ... ... тәуелсіз аудиторлармен міндетті расталуы керек. Бұл ... ... ... 1933 ... ... қағаздар заңы» және 1934
жылы қабылданған «Қор биржасы заңын» қайталаған.
Аудит жүйесін құрумен байланысты проблемалар ... ... ... ... ... ... ал ... бухгалтерлер жаңа
заңнама негізінде жұмыс істеуге ... ... ... 1948 жылы ... заң» ... заң бойынша тіркелген бухгалтерлерге көптеген талаптар қойылды.
Арнайы емтихан сұрақтары дайындалып, оларға аудиторлық тексеруді жасай білу
және батыс ... есеп ... білу ... ... ... жүйесін реформалау үшін, 1949 жылы Колумбиялық
университеттен профессор Карл С. Шоуптың ... бір топ ... ... ... ... ... ... негізделген озық салық
салу жүйесі ... ... ... ... ... келеді. Шоуп салық
агенттерінің квалификациясы төмен болғандықтан, бұрынғы жүйені алып тастап,
1951 жылы «Қоғамдық дипломатталған ... ... ... ... ... ... дейін өз күшін жойған жоқ.
Сөйтіп, сол кездерде дипломатталған ... екі ...... ... және аудиторлық қызмет атқарған ... ... ... ... ... ... соғыс біткенге ... ... ... және ... ... ... Жапонияның бүкіл
экономикасы дзайбацумен бақыланып, ол құлдырағаннан кейін орны бос ... ... ... ... квалификацияланған мамамандар
жоқтығы болды. Аудиторлық тексерулер тек қор ... ... ... қағаздар және қор рыногы» заңына сәйкес жүзеге
асырылған. ... және кіші ... ... ішкі аудиторлар
жүзеге асырды. Кей аудиторлар бір орында өмір бойы ... ... есеп ... ... аз ... объективті көзқарастар білдіре
алмаған.
Сөйтіп, XX ғасырдың 40-шы жылдарына дейінгі ... ... ... өте ... ... нәтиже бермеді. Жақсы бухгалтерлік есепке
қарамастан, аудиторлық тексеру деңгейі төмен ... ... ... шет ... ... ... ... алдында тұрды. Ақырында, соғыстан кейінгі
алғашқы жылдары аудиторлық тексерулерді дипломатталған бухгалтерлер ... ... кей ... ... ... бірігіп
жүргізген. Бірақ, ұйымдар келісімге СРА сертификаты бар тек бір ғана
аудитормен ... жөн ... ... бір ғана аудитор үлкен кәсіпорынды
толығымен және кешенді тексеру ... ... да, күші де ... ... ... ... ... ол аудиторлар клиенттерінен
айырылып қалғысы келмеді. Сондықтан бұл ... ... ... келтіретін. Мак Киннон өз еңбегінде: «Жапондықтардың
мәдениеттік және ... ... ... ... ... қиын ... бірі болды» - деген екен.
Жапонияда толық және ауқымды аудит енгізілгенге дейін ұзақ ... Ол тек қана 1957 жылы ... ... ... ... аудиттің пайда болуы мен дамуы
Польша. Шығыс Еропа елдерінде бақылау – ревизорлық қызметке ... ... ... да ... ... өту кезінде аудиторлық мамандар
тапшылығына соқтығып, ... ... ... Аудиторлық қызметке аз
уақыт ішінде дайындау үшін ревизорларды уақытша тартумен ... ... ... «Аудиторлар және олардың өзін-өзі басқару, ... ... және ... заңына сәйкес, 4 жыл аралығында
аудиторлық ... ... ... ... бар және ... болғысы
келетін ревизорларды ғана алу керек деген. 4 жылдан соң, ... тек ... ... ... бар, ... ... ... Аудиторлық палатамен келісіп, қаржы министрі тағайындаған, 4 ... ... бар ... тәжірибесі жоғары бухгалтер-аудитордың қарамағында 2
жыл жұмыс істеген мамн ғана қала алады. Сонымен қатар, болашақ аудиторлар
жұмысын ... және ... ... ... ан ... керек.
Польшаның болашақ аудиторы келесі пәндер бойынша ауызша және жазбаша
емтихан тапсыруы қажет: бухгалтерлік есеп теориясы, өндіріске кеткен ... ... ... мен ... ... информатикадан ішкі бақылауды
ұйымдастыру, азаматтық және еңбек құқы, қаржы және статистика.
1991 ... 1 ... ... Европалық Кеңес Бірлестігінің
қаулылары негізінде, бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың жаңа принциптері
бекітілді. ... 1991 ... ... – қазан айларында бірнеше ... ... ... ... лекторларға семинарлар өтті. Англия
және Уэльс бухгалтерлерінің және «Куперс энд ... атты ... ... ... ... 120 лектор дайындалып шығарылды. Онда балансты
оқу мен ... ... ... ... Сонымен қатар, ... ... ... ... ... мен ... ... бойынша операцияларды тіркеуді үйренді. Және жеке ... құқы ... ... де ... назар аударды. Бұның бәрі,
аудиторлардың деңгейін Жалпы нарық елдерінің ... ... ... ... ... ... үлкен кәсіпорындардың қысқаруымен, орта
және кіші кәсіпорындардың көбеюімен сипатталады. Сондықтан болашақ аудитор
өз ісінің ... ... ... ... есепті толығымен біліп, барлық
бухгалтерлік операцияларды орындай алуы қажет. Сонымен қатар кәсіпорынның
қаржылық жағдайын анализдеп, ұйымның іс ... әсер ... ... төлеу жайлы және алынған кредиттерді тиімді қолданып, оны жабу туралы
кеңес беруі қажет.
Франция – Польша қоры арқылы аудитор ... ... ... ... ... ... аудиторлары болды.
Польша мемлекетінің тәжірибесі үлкен қызығушылықтар тудырады. Батыс
Европа мемлекеттерімен ... ... және ... ... ... ... ... барлық салаларында озық жетістіктермен
танысуға мүмкіндік берді. Оған тағы да бір ... ол - әр ... ... ... ... диаспоралардың отандарына жиі келіп,
экономика, өндіріс және өнеркәсіптер жайлы мемлекеттеріндегі тәжірибелерін
айтып, өз ойларын ... ... да ... ... ... ... ... негіздері жақсы белгілі болған.
Венгрия. Венгрияда Польшадағыдай эксперт – бухгалтер ... бері ... ... ...... ... талдамалар, кәсіби және этикалық міндеттер жайлы талаптары көп
мәселелер бойынша бухгалтер – аудиторға ... ... ... ... ... бухгалтер – аудиторлар сияқты, бухгалтерлік есепті, балансты
және т.б есеп ... ... ... ... ... ... жақсарту
жөнінде өз кеңестерін береді.
Аудиторларды дайындау жөнінде ... ... ... 1987 жылы
мемлекеттің нарықтық экономикаға өту ... ... ... ...... ... ... табылады. Басынан бастап, мамандарды
дайындаудағы орталықтанған басқармаға үлкен назар аударды және де ... ... ... ... ... ... Ол жарлықта бухгалтерлік есеп заңына қосымша ... ... ... әдіс – ... ... белгіленді.
Сонымен қатар, бухгалтер – ... ... ... ... үлгі ... ... беруді де жүзеге асырады.
Венгерлік аудиторларға батыс ұймдары өз көмектерін көрсетіп ... ... ...... ... ... принциптер жайлы
түсіндіріп, тәжірибеде болатын оқиғалармен таныстырады. Бұл семминарларға
материалдық көмектерді Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жері ... ... және ... ... ... ... ... дамып келеді.
Чехия және Словакия. Шығыс Европа елдерінің нарықтық экономикаға
көшуі, шаруашылық механизмін қайта ... мен ...... ... әкеп ... 1988 жылы ... және ... қатысуымен заң қабылданып, бухгалтер – аудитор қызметі
енгізілді. Және шет ... ...... ... ... ... ... экономикалық немесе құқықтық білімі,
кем дегенде 10 жылдық жұмыс стажы бар, 35 ... ... екі ... ... ... деп белгіленген. Бухгалтер – аудитор ... ... ... ... ... белгілеген комиссия алдында өз білімін
және оны тәжірибеде қолдана алатындығын дәлелдеу қажет.
Чехия және ... ... ... шетел аудиторларының
жүргізуі танылады.
Австалияда Дипломатталған бухгалтер – аудитор институты құрылып, оның
мүшелері ретінде тек қана ... ғана ... ... ... ... соның ішінде: Малайзия, Сингапур және Гонконг азаматтары
танылады. Және де Австралияда осы ... ... ... ... ... – аудитор атақтарын бере алады.
Жаңа Зеландиядағы Бухгалтерлер қоғамына дипломатталған бухгалтер –
аудитор да кіреді. Бірақ, ...... ... алу үшін ... ... ... бір жұмыс стажы керек. Бұл атақты алғанша олар Бухгалтерлер
Қоғамында тәжірибеленуші ретінде ғана ... ... беру құқы ... ... барлық нарықтық экономикадағы мемлекеттердің өздерінің
аудиторлық қоғамдары мен заңдары, ережелері бар. Және де ол ... ... ... Ол – ... ... және оларды
дайындауға уақыттың тығыздығы.
2.3 Ресей аудитінің пайда болуы мен дамуы.
Адамзат барлық кездерде де экономикалық процесстерді ... ... ... ... көңіл бөлген. Ежелгі дүние ғалымдары Платон,
Аристотель және тағы да басқалары есеп ... мен ... ... өз ... ... Мысалы, Аристотель өзінің «Саясат» атты еңбегінде есептік
және бақылаулық функцияларды ажыратып, тексеру бақылаудың бір ... ... бас ... ... ... керек деген. Сөйтіп, Аристотель
сол кездердін өзінде тәуелсіз тексеруші туралы ойын білдірген.
1867 жылы аудиториат атты ... ... ... ... Ол ... емес, дәлірек айтсақ Ресей теңіздік және әскери министрлігі ... ... ... сот ... ... ... аудитінің құрылымы да,
принциптері де, ... да ... ... ... ... болды.
Аудитор атағы алғаш Ресейге I Петр кіріктіріп, 1716 жылғы жарлығында,
әскери лауазымдар ... ... Ол ... I Петр ... қарап алған. Өз кезегінде Польшада ... ... ... сотқа қатысушы, ал одан кейін іс жүргізуші болған. Аудитор ... ... ... ... жарлық бойынша ... ... ...... ... оның көмекшісі генерал-
лейтинант – аудитор болды. Әскерде аудиторлардың ... ... ... ... ...... ... 100 адамды кантондыққа
алып, 80 адамды аудиторлық қызметке дайындады. Кантондықтар ... ... бір ... өткеннен кейін аудитор болып ... жылы ... ... ... ... ... аудиторлық
училище ашылды. Бұл оқу орнына 13 – 17 жас ... ... XVIII ... ... – XIX ... соңына дейін аудитор
болып, әскери – заңгер адамдар ғана танылған. 1867 жылы Ресейде ... ... ... ... ... ... өзгертулер енгізілді.
Аудиторлықты генерал – аудитор ... ... ... ... ... ... ... шешілетін болды. Аудиторлық ... ... ... сот ... және прокурордың жұмыс қырларын біріктірді.
Аудитордың міндеті: сотқа іс ... ... ... ... ... ... куәгерлерді тыңдау, соттағы іс жүргізу бойынша ... ... ... ... құжаттарды тіркеу болды.
Ресейдегі қазіргі түсініктегі аудиттің пайда болғанына ұзақ уақыт
болған жоқ. Танымал аудитор – ... ... ... ... ... институтты 1889, 1912 және 1928 жылдары құру жолында
істер атқарылғанына қарамастан, еш ... ... ... 80 – ... ... қолданды. Оған ортақ
ұйымдардың пайда болуы түрткі болды. Ол ... үшін ... ... ... түрде аудиторлық тесеру жүргізу керек болды. Сондықтан,
1987 жылы «Инаудит» акционерлік ... 1889 жылы ... және ... ... ... ... құрылды. Бұл ұйымдар тексеру жүргізумен,
салық мәселелері және құқық мәселелері бойынша кеңес берумен айналысты.
Ресей аудитінің дамуының ... ... ... ... ... экономикалық жолға түсуіне байланысты, кооперативтер, кішігірім
кәсіпорындар ... ... Және олар ... ... ... сондықтан олардың қаржылық қорытынды есебін кім ... ... ... ... ... ... – салық қызметкерлері. Қазіргі
түріндегідей олар тек қана 1990 жылы құрылды, яғни ... ... 3 ... соң. ... ... ... 1956 ... кеңесі құрған бақылау – ревизорлық басқармасы жүргізді. Бірақ,
заңды тұлғалардың көбейіп кетуі салдарынан бақылау – ... ... ... ... күші ... проблеманы шешу үшін бақылау – ревизорлық аппараттарды КСРО-ның
барлық облыстарында құру қажет болды. Бірақ бұған ... ... ... ... оны іске ... үшін қаражат та, уақыт та көп шығындалады.
Дегенмен, бұндай шаруашылық есепті тексеретін, құжаттарға ақылы
ревизия ... ...... ... ... кеңес беретін
топ Қазақ КСР 1988жылдың 17 наурызында құрылып, штаттық саны 10 адам ... бұл топ ... ... ... бұл ... ... ... қолдану мақсатында, КСРО-ның ... ... ... ... ... ... барлығы
келісті. Дегенмен, ондай топтарды құру істері бастала қоймады.
Мәскеуде, Тбилисиде, Алматыда және ... ... ... ... ... ... ... аудиторлық ұйымдармен мүлдем
салыстыруға болмайды. Бұл ... ... ... ... ... ... Олар кей қырларымен аудитқа ұқсады. Мысалы, келісімге
негізделген ... ... ... олар ... ... ... ... аудиторлық және кеңес берушілік қызметпен айналысқан
акционерлік қоғам «Инаудит» ... Бұл ұйым 1987 ... ... ... ... ... ... «Кеңес аудиторлық
ұйымын құру туралы» қаулысына сәйкес құрылған.
«Инаудит» ұйымының капиталы 800 мың рубльге бағаланып, оның ... ... 55%-ын ... ... ... министрлігі және 10%-ын
иемденген КСРО-ның сыртқы сауда министрліктері болды.
«Инаудит» ұйымында 10 бөлімше құрылып, квалификацияланған мамандармен
иемденген. Олар – ... ... ... және ... ... ... ... беру, бухгалтерлік есепті және ішкі
қаржылық ... ... ... және тағы да ... ... ... ... мен кеңес берумен айналысқан.
«Инаудит» ұйымын бііріккен ұйым ... ... ... болмай,
бірнеше аудиторлық ұйымдарға бөлініп кетті. Оған бірінші себеп болып, ... ... ... ... мен ... ... істеп, өз ұйымдарын
құрғысы ... ... ... ... ... ... ... мекемесінде болып, 1992 жылы министрліктің бұл мекемеде
қалуға тыйым салғандығы ... ... ... ... ... ... жасамай,
керісінше, көптеген бәсекелес аудиторлық ұйымдардың құрылуына әкеп соқты.
Ресей аудитінің ... ... ... болып, 1989 – 1991 жылдар
аралығы саналады. Бұл кездерде аудиторлық ... ... ... ... «Контакт» және «Руфаудит»-терді жатқызуға болады.
1990 жылдың қаңтар айында «Эрнест энд Янг ... атты ұйым ... ол ... ... кәсіпорындарға, фирмаларға және ... ... ... ... ... ... ... кеңес берумен айналысты. Сөйтіп, 1990 жылы КСРО-да «үлкен
алтылыққа» (Arthur Andersen, KPMG, Ernst & Yong, Coopers & ... & Touche, Price ... ... ...... ... ... континентаралық аудиторлық ұйым құрылды. Одақтас
республикалардың барлығында да ... ... шыға ... Сол ... мен ... қоғамдық ұйымдары қалыптасты. Қаржы
қызметкерлері үшін үлкен ... 1989 ... 8 ... өткен бухгалтерлер
Ассоцияциясының құрылымдық конференциясы болып табылады.
КСРО-да кооперативтердің, кәсіпорындардың, ұйымдардың ... ... ... ... ...... актілерді қажет етті.
КСРО-ның Жоғарғы Кеңесінің қаулысына сәйкес 1989 жылы 17 ... ... ...... ... осы іспен айналысатын
маманданған топ құрды.
Қаржы министрлігі, Сауда – ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп, аудит,
қаржылық менеджмент проблемаларына арналған семинар өткізді. Бухгалтерлік
есеп және ... ... ... ... ... көп
болғандығына байланысты болды. Бұл семинардан ... ... ... және ... ... ұйымдардың көмегімен КСРО-ның көптеген
университеттерінде халықаралық стандарттар бойынша оқыту жүзеге асырылды.
Аудиттің халықаралық стандартта дамуына ... ... ... болып, Ресейдегі аудиттің дамуы заңнамаға қарсы әрекет істеп жатыр
деген.
Аудитқа қанша қарсы шықса да, ... пен ... ... ... ... аудиторлық ұйымдарсыз кәсіпорындар өздерінің қаржылық
жағдайлары туралы өтірік ақпарат беріп отыратын. Және бұл ... ... ... да ... ... қолдануға күмәнданғандықтан, 1993 жылы 22
желтоқсанда Ресей Президентінің «Ресей Федерациясындағы аудиторлық ... ... ... ... бұл ... басқа да аудиторлық қызмет туралы
жоспарлар сияқты Министрлар Кеңесімен ... ... ... ... үшінші кезеңін, 1991 жылдың 5
желтоқсанында ... ... және ... министрліктеріне
аудиторлық қызметті «қайта құрудың» ең маңызды бағыттарының бірі ... ... ... ... болады.
Республикада заңнамалық базаның жоқтығына қарамастан, аудиторлық
ұйымдар өте үлкен қарқынмен дамып, саны 800-ге ... ... ... и ... ... ... и Янг», Куперс и Лойбренд» сияқты ірі
континентаралық ... ... ... ... ... ... Владивасток, Краснодар, Уфа және тағыда басқа қалаларда
аудиторларды дайындайтын оқу орындары ... ... 1992 ... ... ... ... десе ... Дегенмен, нормативтік – құқықтық
актісіз жүре беру мүмкін ... ... ... алға қойған мақсаттары
болды.
«Аудиторлық қызмет» туралы заң 1991 жылдың 5 ... ... ... ... Ресей ІІБ-мен, Прокуратурамен, Ұлттық салық
комитетімен, келісіп, Ресей ... ... ... ... ... ... ... 1993 жылдың 15 ақпанында ғана
қабылдынды.
Қазіргі кезде Ресей Федерациясында 4 мыңнан астам аудиторлық ұйымдар
қызмет ... ТМД ... ... ... ... мен ... ... аудиторлық ұйымдар
I. Бухгалтерлік стандарттар бойынша комитет. Дүние жүзінде қолдануға
болатын ... ... ... үшін ... 1973 жылы ... Канада, Франция, ФРГ, ... ... ... ... және США ... ... ... көмегімен құрылған. Қазіргі кезде ... ... 75 ... ... аса бухгалтерлері тіркелген. IACS-
тың ... ... ... қарағанда мемлекеттік ұйымдар мүлдем жоқ.
IACS-тың жұмысын әлімнің 13 мемлекттерігің өкілдері басқарады. Оның
стандарттары кез-келген ұйымға сәйкес келеді. Қазгі уақытта IACS 30-ға ... ... ... Бұл ... танылып, қолданатын
ұйымдар саны көбеюде.
II. Халықаралық ... ... 1977 жылы ... ... ... үшін құрылған. Оның мақсаты IFAS
ұйымының мақсатына сәйкес ... ... ... мәселесі ретінде
бухгалтерлік қызметті қарастырады. IFAS-та 75 мемлекеттен аса ұйым
мүшелері ... Оның ... ... ... ... ... ... әр мемлекеттің аудиторлық тәжірибесін
анализдейді.
Жоғарғы маманды дайындау комитетінің жұмысы ... ... ... унификациялау. «Этика комитеті» ұлттық кәсіби этиканы
ортақтастырумен және ... ... ... айналысады.
III. Біріккен ұлттар ұйымы да есеп беру пролблемаларына көңіл бөледі.
БҰҰ-ның құрамына дүние жүзінің ... ... ... ... алға ... ... дамуы төмен мемлекеттердің
үкіметтерін, территориясындағы ұйымдар жайлы толық және нақты ақпараттармен
қамтамасыз етіп ... ... ... 1979 жылы ... ... ... жайлы үкіметаралық эксперттік топ қызмет атқарады. БҰҰ-да
жыл сайын сессия ... ... Онда ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық факторлардың әсері және
бухгалтерлік терминдер сөздігін құру болып табылады. Бұл ... ... ... үлкен қарқынмен жұмыс істеуде.
IV. «Экономикалық даму және серіктестік ұйымы». Оның құрамына ... ... ... ... Ұлыбритания, Голландия,
Греция, Дания, Ирландия, Исландия, Испания, ... ... Жаңа ... ... Португалия, АҚШ, Турция,
Финляндия, Франция, ФРГ, Швейцария, ... және ... ... ... ...... ... дамуына септігін
тигізетін және қаржылық есеп беру ... ... ... ... ... ... бірлестік». Сонымен қатар 1957 жылы құрылған
«Ортақ нарық» ... ... ... Бұл ұйым ... ... ... ... төртінші, жетінші және сегізінші. Оның ішінде
капиталистік ұйымдардағы есеп берудің шарттарын, аудиторлық тексеру
реттігін және де ... мен ... ... деңгейді белгілеп көрсеткен.
Қаржылық қызметті сүйемелдеу және капиталды көбейтуге ... ... бұл ұйым ... ғана жүзеге асырылатын есеп ... ... ... жүзеге асыруда. Бұл тәсілді ұйым ... ... Және ... ... ... ... адамдар өмірінің
өзгеруі мен қатар Европадағы бизнеске де өз әсерін ... ... ... ... ...... 21 мемлекетін біріктіруде. Ассоция қызметінің ауқымы
Оңтүстік Америка мемлекеттерінің есеп беру ... 2 – 3 жыл ... ... ... ... ... методикалық ақпараттар басылымға шығады.
VII. Оңтүстік-Шығыс Азияның «Мемлекеттер ассоцияциясының ... - бес ... ... ... Филлипин,
Сингапур және Таиланд) бухгалтерлік ұйымдары кіреді. Негізгі қызметі
бухгалтерлардың қызметтік деңгейін арттырумен қатар, ұлттық есепті
қадағалау ... ... ... ... Азия және ... ... ... бухгалтерлер конфедерациясы 20
мемлекет өкілдерін біріктіреді. Оның ... ... ... ... ... Болашақта бұл ұйым есептік қызметтің
үйлестік проблемаларымен айналысамыз деп болжауда.
IX. «Европалық ... ... ... ... ... ұйым ... ... Ол 1986 жылы екі ассоцияцияның бірігуі
нәтижесінде құрылды. Оның бірі «Ортақ нарық» ... ... ... ... болса, екіншісі қалған европа
мемлекеттерінің қызығушылықтарын орындаған. Ұйым Европаның ғылыми –
тәжірибелік жұмыстарын, конференция мен ... есеп ... ... ... ... ... дәстүрлі іс – шараларын
сақтап қана қоймай, оны ары қаратай дамытты.
Әр ... ... ... жағдайында көптеген ұқсастықтар
мен айырмашылықтары бар. Бірақ кез – келген мемлекетке қаржылық есеп беруді
үйлестіру, сәйкестендіру тек қана ... әсер ... деп ... ... ... ... қойды. Өйткені жекелей мемлекеттердің қарастыруына
қарағанда, ортақ проблемаларды бірігіп шешу ... ... ... ... Республикасы аудитінің пайда болуы мен дамуы.
Аудиттің пайда болғанынан бері ұзақ уақыт өтпеді. 20 жыл бұрын аудит
деген ... де ... КСРО ... ... ... ғана ... аудитін зерттей келе, оның дамуы 4 сатыдан өткенін білдік:
ревизиялық – 1960 жылға ... ... – 1960 – 1975 ... функционалдық – 1975 жылдан бастап, нарықтық – 1990 ... ... ... есеп пен ... және ... ... сәйкес
орындалып жатқандығын ғана тексеретін.
Оптимизциялық этапы негізінен ғылыми – техникалық ... Бұл ... ... ... мен ...... ... барлық салаларында, соның ішінде бақылау қызметінде де
қолдана ... ... ... ... шаруашылық процесстердің қиындауына әкеп
соқты.
Төртінші этап – нарықтық мемлекеттің халықаралық нарыққа шығуымен,
меншіктің түрлерінің дамуымен, техникалық және ... ... ... ... ... бұл ... бақылаудың рөлі
жоғарылап, тәуелсіз ... яғни ... ... ... ... ... өтуі ... көптеген
түрлерінің пайда болуына ... ... ... пайда тапқысы келген
мыңдаған адамдар нарыққа шықты. Олар шаруашылық нормативтік актілерді ғана
емес, Қырғызстан Республикасының заңнамасын толық ... Міне осы ... ... ... шешліп отырды. Сондықтан, құқытық мемлекет
құру мақсатында, ... және жеке ... ... толық меңгеруі керек болды.
Мемлекет осы мәселе бойынша көмегін көрсетіп, бухгалтерлік есеп пен жылдық
есеп жайлы ... ... ... ... ... ... ... жақсарту туралы кеңес ... ... ... ұйым ... болды.
Алғашқы аудитолық ұйым жауапкершілігі шектеулі серіптестік формасында
1990 жылы – «Аудит ЛТД» ... Оны ... ...... ... мен 20 жыл стажы бар экономист Гофлин Л.Г болды.
Қырғызстан Республикасындағы аудит жайлы білу, ... және ... 1991 жылы ... ... ... бет ... ... Нина
Евгеньевнамен, бірнеше мамандарға жүктелді. Бұл кездерде ... ... де, ... министрліктері де білгісі келмеді.
Алексей Белинченко екеуі бір жыл ішінде аудиторлық кеңес туралы
проектілерін ... ... ... министрлігіне ұсынды. Ал
тіркелу үшін бұл құжаттарды Әділет министрлігіне ұсынып, 1992 жылы ол ... ... ... Кейін ол аудиторолық аттестация дайындап, өзі
бірінші болып тапсырды. Бұл ... 1994 – 2000 ... ... ... ... ... құқық және салық бойынша ... 6 жыл ... ... қолдануы, оның деңгейінің төмен болмағандығын
көрсетеді.
Қай сала болмасын жоғарғы ... ... ... ... және Н.Е.Леднева аудитор болған емес, КСРО кезінде ондай кәсіп
болмайтын. Ол жақсы бухгалтер, ...... ... ... кейін қызығушылық білдіріп, өздігінен оқи бастады. ... ... ... ... бірі ол ... яғни кадр ... болды.
Көптеген жақсы бухгалтерлер аудитор болғысы ... ... ... ... ... қажет етті.
Шет елдіктерден көмек күту нәтижесіз болды. Өйткені, сол кездерде
аудиторлық қызметпен ... ... ... болды және олардың әр
қайсысының клиенттерді тартатын өзіндік ерекшеліктері болды. Сөйтіп, оларды
үйретеді екен деп үміт ... ... ... ... туралы заңның проектісі дайындалып жатқан кезде «үлкен
бестік» құрамына кіретін KPMG ұйымы көмек ... ... ... ... тек қана ... базасы жайлы кеңестерін берді.
Бұның барлығы қазіргі күнге дейін әсерін тигізуде. Шет ... ... ... ... жақсы дамымаған, аудиторлық
технологияларды толық, жетік меңгермеген деп, осы ... ... ... ... ... тендор өткен кезде, олар көбінесе
ұтылып қалады, өйткені ұсыныс ... өзі ... ... ... ... ... ... қиын екендігін айта кеткен жөн, және
заң қоғам аудит не екендігін білмеген кезде ... ... ... ... 2002 ... 22 ... ... қызмет туралы» заңға сәйкес қадағаланады.
3.3 Қазақстан Республикасының аудитінің пайда болуы мен дамуы.
Қазақстан республикасы аудит фирмасы алғаш рет 1990 жылы ... ... ... ... ... бойынша құрылды (15.11.1990
жыл №60). Осы қаулы ... ... ... ... ... есеп қағидасында аудит орталығы “Қазақстан ... ... ал ... оның ... ... құрылды. 1992 жылдан
бастап дербес акционерлік компания болып, республикамыздағы барлық түрдегі
меншіктегі кәсіпорынға, ... ... ... көрсетіп отыр.
Еліміздегі аудит жұмысынан тиянақты дамуына бірбен-бір негіз болған, заң
тұрғысынан ... ... ... ... ... 1993 жыл 18 ... жоғарғы Кеңес қабылдап, бекіткен “Қазақстан Республикалық ... ... Бұл ... ... бір ... ... оның тиімді жүргізілуін қамтамасыз
етеді. Осы заңға сүйене отырып еліміздегі аудиттің даму жолы ... ... ... қарым-қатынас, бірлесіп аудит жүргізу, ... ... заң 1998 жылы ... ... ... “Аудиторлық қызмет туралы” 1998 жылы ... ... ... ... ... ... заңдарында белгіленген
талаптарға сәйкес қаржы есептілігінің растығы мен ... ... ... ... білдіру мақсатымен заңды және жеке тұлғалардың
(аудиттелетін ... ... ... ... ... басқа экономикалық ғылымдар сияқты шаруашылық субъектісінің
қызметі барысында ... ... ... ... ... ... қызметтің белгілі бір дербес жағын зерттейді, мұның өзі оның ... ... ... мен ... және оның кең ... ... ... еңбегі зор. Ол республикамызда
аудиторлық қызмет туралы заң жобасын жасаудың ... ... ... ... ... ... және ... комитеттерінде
талқылануда бас кеңесші, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... кезде біздің елімізде үлкен 5 фирмалардың филиалдары жұмыс
істейді. (Дэлойд Энд Туш, ... Энд енг, ... ... Росс ... ... ... қатар аудит фирмасы да қосылып өзінің қызметін
атқаруда соның ... ... ... ... да ... тексерудің
сапасы көтеріліп отыр. Қазақстан Республикасы нарықтық қатынасқа көшу
жолында тиянақты ... ... ... ... орын ... ... ... қағидалардың дамуын қамтамасыз ету үшін ол ... ... орын ... ... ... ету үшін өте
қатал бақылау, ... болу ... ... қатар аудит жұмысының
қажеттілігі көптеген ... ... ... ... өз ... тиянақтылығын қамтамасыз ету үшін;
2. Өз жұмысын өзі сенімді түрде басқару жүргізу үшін;
3. Кәсіпкерлер өзара қарым-қатынаста сенімді жұмыс істеу үшін ... ... ... ... алу ... ... пен ... жүргізуші субъектінің қызметі
туралы басқа экономикалық ақпаратты олардың толықтығын, дәлдігін және
растығын тиімді ... ... ... ... және ... ... ... мен талдауды жүзеге асыру, тапсырыс берушіге кәсіпорынның
шынайы қаржы жағдайы мен оның ... ... ... туралы
білікті қорытынды жасап беру, сондай-ақ ішкі ... ... есеп ... қолданыстағы заңдар мен нормативтік актілерге
сәйкестігін ... ... ... ... ... ... қызметтер көрсету аудиттің пәні болып табылады.
Аудиттің обьектісі шаруашылық жүргізуші субъекті қызметінің қаржылық
жағдайы ... ... ... ... ... бар есеп және ... ... құжаттарын талап етуге құқылы.
Аудит оңтайлы басқару шешімдерінің негізінде жатқан экономикалық
ақпараттар жүйесіне негізделеді.
Аудиттің көздері есептік, талдау және ... тыс ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп пен
есптілік, статистикалық есеп пен есептілік, ... есеп пен ... ... ... ... бойынша аудиттің ақпарат көздері:
• Сатылған өнімдерден (жұмыстан, қызметтен) ... ... өзге ... ... түсімдер туралы, сатудан тыс
нәтижелер туралы ай сайынғы ... ... да бір ... қаражаттар қозғалысының елеулі өзгерістері
туралы жазбаша түсіндірмелер
• Өнімдерді (жұмысты, қызметті) сатуға, басқа сатулар мен сатудан
тыс нәтижелерге ... ... мен ... туралы ай
сайынғы деректер.
• Жекелеген айлардағы қаражаттар қозғалысының елеулі өзгерістері
жағдайында берілген ... ... ... ... мен ... ... растайтын құжаттар.
• Өнім бірлігінің өзіндік құнының жоспарлы калькуляциясы.
• Залалдар мен қаржылық санкцияларды, залалдардың ... ... ... ... ... ... құралдардың, болашақ кезеңдер
шығыстарының, тауарлы ... ... ... ... және ... барлық қалдықтар бойынша
банк жазбалары өшірмесінің тізімі.
• Барлық салық түрлерінің схемасы, барлық болжанбаған шығыстарға
жазылған шолу, барлық ... мен ... ... ... растайтын құжаттар.
• Пайда туралы ақпарат және оның орындалуы
Аудиторлар мен аудиторлық фирмалар көрсететін қызметтердің ... ... ... мен міндеттеріне орай аудит ... ... ... ... жасауға болады.
Аудиттің функциялары төртке бөлінеді:
1. Сараптамалық:
• есептілікті;
• есептің жәй-күйін;
• ішкі бақылаудың жай күйі.
2. Талдаулық:
... ... ... ... ... (сұрақтар бойынша):
• есеп;
• салық салу;
• құқық;
• мүлікті бағалау және т.б.
4. Өндірістік:
• есепті ретке келтіру алдыңғы ... ... мен ... ... пен ... ... ... жасау арқылы есепті тұрақты жүргізу.
Аудиттің жалпы жоспары мен ... ... ... ... алдын ала деректерге және талдау рәсімдерінің нәтижелерінен
негізделеді.
Жалпы ... ... ... және оны ... кестесін
жасаудың, есеп пен аудиторлық қорытындыны әзірлеудің мерзімдерін қарастыру
керек.
Аудиттің жалпы жоспарының ... ... ... орындалады.
Жалпы жоспарды мыналар көздеу ұсынылады:
• Аудит маңызды болу үшін нақты салаларды зерттеу қажет;
• Қамтылуға тиіс елеулі сәттер ... ... ... ... ... қажет;
• Аудиторлық топты қалыптастыру, оның саны және ... ... ... ... ... ... ... Аудиттің әр бір сатысы үшін жұмыс уақытының бюджеті;
• Топтың барлық мүшелерін олардың міндеттемелерін және аудиттің
жалпы жоспарының ... ... ... ... ... ... ... рәсімдерді нақты іске асырумен байланысты
әдістемелік ... ... ... ... фактіні бағалау кезінде ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің бағдарламасын әзірлеу аудиттің жалпы ... ... ... ... аудиттің жалпы жоспарының жалғасы
болып табылады және аудиттің жоспарларын іске асыруға қажетті ... ... ... ... ... ... ... кейін аудиттің жалпы жоспары
мен бағдарламасы құжатпен рәсімделуге және белгіленген тәртіппен бекітілуге
тиіс. Аудиттің ... ... мен ... ... ... ... ... қазіргі жағдайында бухгалтерлік есеп пен аудиттің
негізгі мақсаттары әр түрлі деңгейдегі басқару шешімдерін ... ... ...... ... тағы ... субъектінің шаруашылық және қаржылық қызметі туралы сапалы және дер
кезіндегі ақпаратты қалыптастыру болып табылады.
Бүгінгі ... ел ... ... жолға көшуіне байланысты жаңа
кәсіпкерлік қызметтің пайда бола бастауына ... ... ... мен рөлі
арта түсуде. Осыған орай бухгалтерлік есептің ... мен ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп пен
аудит жұмыстары толығымен халықаралық қаржылық есеп беру стандарттарына ... ... ... ... ... бұрын есепші деп саналып келген
бухгалтер-аудитор маманы кәсіпорынның қаржылық жағдайын анықтап, бағалап,
есептеп ... ... ... ... ... ... әл –
ауқатын дамыту жолдарын жоспарлай білу қажет.
Мен өзімнің курстық жұмысымда ... ... әр ... ... ... бар. Және кез – келген нарықтық экономикаға
көшкен мемлекет ортақ қиыншылықтарға кезігеді. Ол - ... ... және ... ... уақыттың болмауы. Осы
қиындықтарды шешу жолында әр мемлекет батыс тәжірибесіне негізделе отырып
қиындықтардан ... ... ... ... бұл ... түсінгенім, батыс
тәжірибесін толық пайдалануға болмайды. Кез – ... ... ... және ... ... ... ... шешу жолдарын іздеу
керек.
Қазақстан Республикасында халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... және оны
мемлекетіміздің экономикалық жағдайына сәйкестендіру қосымша құралдар мен
қаражаттарды қажет етті.
Қазіргі қиын ... ... тез ... не іздеу керектігін, неден
қорқу керектігін және нені және ... ... ... ... – келген мемлекеттердің аудиті мен бухгалтерлік есеп дамуында
өзіндік ерекшеліктері, артықшылықтары және ... ... ... бір ... ... аудит пен бухгалтерлік есептің маңызын,
қажеттілігін түсініп, оның дамуына барлық ... ... ... тарихы қиын да, күрделі. Аудит елімізде әлі ... ... ... ... ... ... ірі ... ұйымдар мен жергілікті аудиторлық ұйымдар өз қызметін дамытуда.
Менің ойымша, даму барысында, ... ... ... ... ... ... үлкен назар аударуы қажет. Сонымен қатар
аудиторлықтың ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады. Өйткені, кез – ... ... ... ... ... ... этиканың маңызы өте
зор. Осыға байланысты аудитордың атақ – ... ... ... ... ... Ал бұл ... ... үшін өте маңызды.
Қорытындылай келе айтарым, бухгалтерлік есеп пен аудиттің дамуы кез –
келген салаға жағымды әсерін тигізеді. Дамуы жоғары 50 ... ... және 2030 ... ... үшін ... іс - ... ішінде
бухгалтерлік есеп пен аудиттің даму жолында атқарылатын шаралар ... ... ... айтқанда, данышпан ғалым Цирул «Кез келген саладағы
шаруашылықты ... ... ... қол ... үшін ... ... және ... жол сілтейтін жалғыз ғана бухгалтерлік есеп» деген сөзі
жоғарыда айтылғандардың бәріне дәлел бола алады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Додж Рой. ... ... по ... и ... аудита».— М.:
финансы и статистика, ЮНИТИ, 1992.
2. Малькова Т. Н. «Древняя бухгалтерия: какой она была?» - М., 1995.
3. Овсийчук М.Ф. ... ... ... ... Москва, 1996
год.
4. «Правовые основы бухгалтерского учета и аудиторской деятельности» / Под
ред. С.Г. Чаадаева. – М.: ... 1999. – ... Суйц В.П., ... А.Н., ... Т.А. ... ... ... – М.: ИНФРА-М, 2000. – 556с
6. Болонин Н. «Какое будущее у ... ... // ... – 2000. - № 6. – с.4-8.
7. Валебникова Н.В. «О кодексе профессиональной этики» // «Бухгалтерский
учет». – 1997. - № 3. – ... ... Ю.А. ... ... в ... // ... учет».
–1995. - № 2. – с.39.
9. Дьяконова И. Американский аудит в годы ... ... // ... ... – 1999. - № 44. – ... ... Г. ... нужен аудит?» // «Курган и курганцы». – 2000. – 17
марта. – ... ... ... пайдаланушылар
Сыртқы пайдаланушылар
Әкімшілік
Менеджерлер
Меншік иелері
Бөлімше басшылары
Персонал
Жанама қаржылық мүдделері бар пайдаланушылар:
• мелекеттік органдар
• қоғам
Тікелей қаржылық мүдделері бар пайдаланушылар:
• Инвесторлар
... ... ... ... мен клиенттер

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Европа елдеріндегі аудиттің пайда болуы мен дамуы26 бет
Есептік-талдамалы ғылымдарды саралау5 бет
Қаржылық есептеме аудитінің процесі7 бет
ІІ дүниежүзілік соғыстан кейінгі Халықаралық жағдай (1945-1953) жылдар16 бет
Арктикалық және субарктикалық белдеулердің табиғат зоналары9 бет
Геосаясат10 бет
Евро валютасы6 бет
Евро. Ақша-несие саясаты5 бет
Европалық одақтың институттары. Сыртқы экономикалық саясаты10 бет
Европаның жер бедері мен пайдалы қазбалары33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь