Лидер

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім: Лидер
2.1. Лидер және басқару
2.2. Лидер және оның бөлінуі
2.3. Көшбасшының негізгі функциалары

III. Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер
Басқару мәселесі — жан-жақты құбылыс. Кез келген басқаруға — жоғары ұйымдасқан техникалық, биологилық, әлеуметтік жүйелер тән. Бұл мағынадағы басқару, ерекше күрделі жүйе. Ол реттеу, сақтау мен ұйымдастыруды және тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған. Қоғамды басқаруды - жоспарланған әлеуметтік нәтежеге аз энергия, аз уақыт, аз жұмыс күшімен жетуді қамтамасыз ететін мақсатқа бағытталған, нысаналы, үлестірілген шаралар жүйесі ретінде карастыруға болады. Басқарудың психикалық феномен ретіндегі жалпылығы, оның әрекеті кез келген қоғамның - психалогиялық, педагогикалық, рухаии, техникалық сфераларының тұрақтылығы мен дамуында көрінеді. Басқару теориясының маңызды категориялары: басқарылушылық қабылдау және басқарушылық ұғымдары болып саналады. Олар басқару процесінің нақты субъективті және объективті жақтарын бейнелейді. ҒТР жағдайындағы қоғамдық дамудың жалпы тенденциясы әлеуметтік организмнің өзара байланыс пен өзара әрекеттесу элементтерінің, олардың саны мен динамикасының өсіп келе жатқан күрделілігі болып табылады. Осыған байланысты оңтайлы басқарушылық шешімдер қабылдау - қиындық туғызады. Сондықтан, сындарлы жүйелік тұрғысынан келіп, әдістерді жақсартып, басқару мөселесінің техникасы мен принциптерін жетілдіре түсу қажет болады.
Басқару қажеттілігі және оның рөлі мен мәні туралы К.Маркс былай деп жазды: "Үлкен көлемде жүзеге асырылатын қоғамның тікелей немесе бірлескен еңбек, аз немесе көп деңгейдегі басқаруға мұқтаж болады. Ол жеке-дара жұмыстар арасында үйлесімділік калыптастырады және өндірістік ағзаның бүкіл қозғалыстарынан туындайтын, жалпы функцияларды орындайды. Жеке скрипкашы өзін-өзі басқарады, ал оркестр дирижорға мұқтаж".
Мақсаты: Әрбір істің сәтті болып сапалы бітуі сенің кіммен бірге істейтініңді, сені басқарушы кім, ол жұмысты қалайша алатын қабілеті тәжірибесіне байланысты.
Міндеті: Инженерлік психалогияға байланысты басқарудың нәтежелі, тиімді және басқарған жұмыстың нәтежелі етіп орындау.
Т. өзектілігі: Қарамағындағылар басшылардың өз пікірімен талап- тілеген зорлап тыңдату, айтқанын қалайда істету тиісті нәтеже бермейді.
Әдістеме негіздері: Студенттерге арналған оқу-әістемелік кешені.
Ғ. з. әдістері: Басқарудың көптеген әдістері бар, олар: күштеп басқару, маральдық басқару, материялдық басқару, руханилық басқару т.б.
1. Жамбылов Д. «Саясаттану» Алматы 2003ж.
2. Рахметов Қ.Ж., Болатова.А.Н., Исмағанбетова.З.Н.,
«Саясаттану оқу құралы» Алматы 2005ж.
3. Қуандықов Е.С. «Саясаттану негіздері» Астана 2000ж.
4. Нысанбаев Ә., Әбжанов Т. «Адамға қарай бет бұрсақ (ежелгі грек философиясы туралы ой-толғаулары) » Алматы 1992ж.
5. Сыдықов Ұ. «Саясаттану, Жоғарғы оқу орындары студенттеріне арналған оқу құралы » ҚазҰТУ Алматы 1996ж.
6. Қадыржанов Р.К., Джунусова Ж.К. «Полистическое лидерство в современном Казахстане» Алмата 1998г.
7. Политология (энциклопедичесий словарь) Москва 1993г.
8. Қуандықов Е.С. «Қоғамдағы биліктер қандай болады?» Астана ақшамы 1999ж.
9. Аязбеков Р. «Мемлекеттік басқарушы беинесінің әлеуметтік – психалогиялық қырлар» Ақиқат журналы 2003ж. №3 басымы.
10. Сыдықов Ұ.Е., Розенберг Ц.Р. «Инженерлік еңбек социологиясы» Алматы. ҚазҰТУ 2003ж.
11. Жарықбаев Қ. «Жалпы психалогия» Алматы 2004ж.
12. Бодалев А. «Психология личности» Москва 1988г.
        
        Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім: Лидер
2.1. Лидер және ... ... және оның ... ... ... ... Қорытынды
IV. Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Басқару мәселесі — жан-жақты құбылыс. Кез келген басқаруға — жоғары
ұйымдасқан техникалық, биологилық, әлеуметтік жүйелер тән. Бұл ... ... ... ... Ол ... ... мен ... және
тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған. Қоғамды басқаруды - ... ... аз ... аз ... аз ... ... ... ететін мақсатқа бағытталған, нысаналы, үлестірілген шаралар
жүйесі ретінде карастыруға болады. Басқарудың ... ... ... оның ... кез ... ... - психалогиялық, педагогикалық,
рухаии, техникалық сфераларының тұрақтылығы мен дамуында көрінеді. Басқару
теориясының ... ... ... қабылдау және
басқарушылық ұғымдары болып ... Олар ... ... ... және ... ... бейнелейді. ҒТР жағдайындағы қоғамдық
дамудың жалпы ... ... ... өзара байланыс пен өзара
әрекеттесу элементтерінің, олардың саны мен динамикасының өсіп келе ... ... ... ... ... оңтайлы басқарушылық шешімдер
қабылдау - қиындық туғызады. ... ... ... тұрғысынан келіп,
әдістерді жақсартып, басқару мөселесінің техникасы мен принциптерін
жетілдіре түсу ... ... ... және оның рөлі мен мәні ... ... ... ... "Үлкен көлемде жүзеге асырылатын қоғамның тікелей немесе бірлескен
еңбек, аз немесе көп деңгейдегі басқаруға ... ... Ол ... ... үйлесімділік калыптастырады және өндірістік ағзаның бүкіл
қозғалыстарынан туындайтын, ... ... ... Жеке ... ... ал ... дирижорға мұқтаж".
Мақсаты: Әрбір істің сәтті болып сапалы бітуі сенің ... ... сені ... кім, ол жұмысты ... ... ... ... ... ... ... басқарудың нәтежелі,
тиімді және басқарған жұмыстың нәтежелі етіп орындау.
Т. өзектілігі: ... ... өз ... ... зорлап тыңдату, ... ... ... ... ... ... Студенттерге арналған оқу-әістемелік кешені.
Ғ. з. әдістері: Басқарудың көптеген ... бар, ... ... ... ... ... басқару, руханилық басқару
т.б.
Лидер
Лидерлік - бұл ... ... ... ... билік шешімдеріне
байланысты әрекет ететін қызметкер. Лидерліктің бұл түрі ... ... ... ... Басқарудың осы функциясын атқару
адамға жолбастаушылық-лидерлік мәртебе береді. Лидерліктің бұл ... Л. ... атап ... жол ... бұл ... түрлі әлеуметтік топ өкілдерін, жалпы жүртты үйымдастырып соңына ерте
алатын қабілетті әбден меңгерген ... ... ... ... ...... ... табиғатта, жануарлар дүниесінде, олардың топ, тобыр болып
бірігіп өмір сүретін бөлігінде кездеседі. Оларға ... ... ... ... ... қасқырлар ұяларын жатқызуға болады. Бұлардың
ішінде күш жағынан ең мықтысы, ақылдысы, өжеті бөлініп шығып ... ... ... ... үйірді басқарып жетекшілік міндет атқарады.
Бүлардың арасындағы көсемінің ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Лидерлерді ерекшелеу сол
өмір сүрген жүйедегі қауымдастықтың ... оның өзін ... ... ... ... Белгілі бір жүйедегі топтардың, адамдардың
өзара бірлігі нашар болғанда, ұйымдардың дербестігі өте ... ... ... ... ... ... нашар көрінеді. Осындай
ұжымдық бірлестіктердің күрделі жағдайды, ұйымшылдықтың осалдығын байқаған
кезде оны нығайту қажеттілігінің барысында ... ... ... ... болады. Сондай-ақ, саяси лидерлік қасиет аяқ астынан ... ... ... де ... Олар жетекшісіз жиналған көпшіліктің,
қандай да бір мәселе төңірегіндегі ... ... ... ... бір ... ... білетін адамдар.
Лидерді кенеттен жиналған митингтің барысында байқауға болады. Ал осы
митингтің өзі әу баста саяси лидерсіз белгілі бір себептерге, яғни ... ... ... ... аяқ ... жиналатыны белгілі.
Алайда осындай жиналғандар арасынан ... ... ... ... ... ... ... өрекетке бағыттауға тырысады. Мысалы,
1991 жылғы тамыз айындағы "бүлік" пен "Ақ ... ... ... ... ... ... саяси жетекшіні - лидерді анықтайтын бірнеше белгілер
бар. Оның ... ... ... ... ықпал етуші ретінде тану.
Саясаттанушы Л. Эдингер лидерлік-ол бедел, билік, өзгелерге ... ... ... ету" - ... ... ... ... кез-келген ықпал лидерлікті
жүзеге асыра алмайды. Оған кемінде үш түрлі ... тән ... ... ... ... ... болуы; елдің тарихында саяси
процеске ... ... ... ол ... ... іс істесе де саяси
лидерлер қатарына жатқызылмайды. Мысалы, ... ... О. ... пен ... ... ... бет-пердесін
ашқан М. Шахановтар Қазақстан халқы үшін үлкен тарихи істерге барды, бірақ
олар одан кейінгі кезеңдерде сол ... ... ... ... президенті Джон Кеннедиді өлтіріп Американың одан әрі дамуына ықпал
еткен Ли ... да ... ... ... ... ... ... ықпалы барлық топтарға, ұйымдарға, жалпы
қоғамға әсер ететін болуы тиіс. Саяси лидердің ерекшелігі оның ... ... ... ... арасындағы беделінен көрінеді.
Үшіншіден, саяси жолбастаушы ықпал ету ... ... ... Оның ... ... ... әлде ... биік, ықпалы күшті болады.
Іс-әрекетгі жүзеге асыруда ... топ ... орны ... Оған ... ... ... бір ... мүддесін
толық сезініп, қорғай білетін, бойына саяси ... ... ... ... адам ... Ол алға ... мақсатқа жету үшін қаланың,
аймақтың, мемлекеттің көлемінде адамдардың күш-жігерін біріктіріп, белсенді
ықпал ете алады. Соңғы ... бұл ... ... ... ... ... топ бастаушыға басқарушы қызметті ... ... ... ... ... ... аты ... адамдар да жатқызылып жүр.
Топ бастауышы (көсем) болудың 2 жолы бар:
1) көпшілік ... ... ... деп ... ойынан
шығу;
2) ол мүдделерді мақсатты түрде қажырлықпен іске асыру.
Өмір дәлелдегендей, кейбір топ бастаушылардың саяси лидерлік тағдыры
кездейсоқ ... Олар өз ... ... ... арқасында емес,
белгілі бір тарихи уақытта белгілі бір желіге ... кез ... ... ... В. ... мен ... саяси лидер-биліктің көмегімен
өз мүдделерін жүзеге асыруға қабілетті ... және ... ... ... дейді. Қазіргі қоғамда бір ұйымға, бұқаралық ақпарат
құралдарына ... ... ол ... ерекше қабілеттерді меңгерген дара
тұлға болса да саяси лидер бола алмайды деген ой айтады. Немістің ... Л. ... ... ... ... ... "билік тіпті
қабілетсіз адамның өзін әжептеуір дәрежеге ... - деп ... ... ... ... Л. И. Брежнев, К. У. Черненко секілді ССРО
кезінде алжуға айналса да ... ... ... ... саяси
бюроның мүшелері дәлел. Мемлекетгің ... ... ... ... ... сол ... осы ... тәуелді болды. Осылай формальді
лауазымды қызметгік мәртебе-лидерлік, ол билікті иемденумен оған жүктелген
әлеуметтік рөлді ... ... ... ... іске ... ... зерттеуші Э. Богардус "ой-өрісі, білім болмысы өте жоғары
адам ерекше қабілетті болады, ерте ме кеш пе ... сол ... ... ... - деген пікірі қоғамда жиі кездеседі. ... ... ... тән мынадай қасиеттердің міндеттілігін атайды. Олар:
алғырлық, ақылдылық, қажырлылық, еркінің мықтылығы, жанып ... ... ... ... ... ... ... өзіне
жауапкершілік ала білу және іскерлілік таныта білушілік, қабілеттілік т.б.
Қазіргі демократиялық еддердегі саяси лидерлерге оның ... ... ... ... қабілеті болуын міндеттілігі ескеріледі.
Саяси тартыс күшейген қазірігі жағдайда соңынан жұрт ... ... ... жету ... шынында да белгілі бір психологиялық және
адамгершілік қасиеттерді ... ... ... ... ... бойынша адам лидерлік қасиетті үнемі көрсете бермейді. Оның
бірі митингіде, екіншісі ... ... ... үшіншісі жеке
адамдармен жүздескенде және т.б. ... ... ... ... Э. ... Т. ... және т.б. ... билік құмар, авторитарлық өктемдікке бейім болатын тұлғаның
болатынын анықтады. Мұндай түлға ... ... емес ... ... ... Авторитарлық типтегі лидерге билік психодогиялық қажеттілік
болып табылады. Көпшілік жағдайда ол жеке басының кемшілікгерін, әлсіздігін
жасыру мақсатында еркін өзге ... ... ... ... ... ... шексіз билікті иемдену, оларды ... ... ... ... ... ... өзі қүнығудың бір түрі болып табылады.
Сонымен қатар мүндай адам өзінен күшті адаммен ... оған бас ... ... түседі. Ал өзгелердің әлсіздігі, оның жеккөрушілігін туғызып,
оларды үнемі кемсітіп ұстауға қүмар ғып түрады. Мұндай ... ... ... ... ... ... белгісін көрсетеді.
Авторитарлық түлғаның, табиғи даралық ерекшелігі, мықтылығы жоқ, оны тек
өзгелерге үстемдік ... ... ... ғана ... ... ... түлға өз айтқанымен ғана жүреді, демократиядан, жұрт
талап еткен тендіктең зәрезеп болып ... ... ... әр ... оның ... тұлғасын танып білуге көмектеседі.
Лидерлік ұғымның кеңдігі оны әр түрлі типтерге ... ... ... ол ... мен оның қол ... ... қатынасына байланысты
авторитарлық демократиялық болып екіге бөлінеді. Авторитарлық ... ... күш ... ... үркіту арқылы жүзеге асады. Ал демократиялық
лидерлік топтар мен ұйымдардың ... ... ... ... ... ... арқылы жүреді. Лидерлікті типтерге бөлудің ең кең
тараған түрін М. Вебер жасады. Ол ... ... ... ... мен қабілеттеріне қарай дәстүрлі әдет-ғұрыпқа негізделген;
жариялық ... ... ... ... жолмен сайланғандар; ал
харизмалық белгілері барлар, олар көшпілікке ерекше дарындылығымен, ... ... ... жан-жақты қабілеттілігімен көрінетін
тұлға. Харизма лидердің бойында жаратылысынан бар ерекше ... ... ... жеке басының жұртшылыққа ұнайтын жақтары, оның
харизмалық түлғасын қалыптастыруда қосымша рөл атқарады. Мысалы, харизмалық
лидерлерге Ленин, Сталин, Ким-Ир-Сен, Фидель ... және т.б. ... ... тип бай ... ... ... ... эмоцияға байланысты деп қарастырылады. Осы топтаудың негізін салған М.
Вебер харизмалық лидерді жан-жақты зерттеуге ерекше ... ... Ол ... ... дағдарыс әбден шиеленіскен кезеңде, қоғамды революциялық
жолмен ... ... оған ... ... ең ... ... тетікке,
қуат беретін генераторға теңейді. Өйткені харизматикалық ... оның ... ... ... жоқ, көпшілікті әлеуметтік жаңарту ... ... ... ... көрінеді. Қоғам дамуының қалыпты
жағдайында тарихи дәстүрді қорғайтын және қажетті ... ғана ... ... ... әрі ... жұмыс жүргізуді қалайтын лидерлер болады.
Жалпы алғанда көптеген мемлекеттердің ... ... ... ... ұқсас бірізділік байқалады. Тарихи тұлға көсем
мемлекетгің ... ... ... ... қорғаушы-лидер
ауыстырады. Ал, ол өз кезегінде орньш заң шығарушы-реформаторға ... ... ... ... ... Дж. Херманның ұсынған
лидердің жинақталған төрт образы - бейнесі жиі ... ... ... немесе көсем, қызметші, саудагер жөне өрт ... деп ... ... ту ... ... өзіне баурап ... ... ... және оған жету ... ... ... Мұндай типке
Ленинді, Махатма Гандиді, Ататүрікті, Мартин Лютер Кингті, Хомейниді және
т.б. жатқызуға болады.
б) лидер-қызметші өз ... және ... ... ... ... ... ететін басшы. Мысалы, Л. Брежнев, К.
Черненко, Д. А. ... ... тән ... ол өз ... ... ... онымен көпшілікті қызықтырып оны "сатьш" ... яғни ... ... ... оны ... ... жүмылдырады. Р. Рейган, Б. Н. Ельцин.
Ең соңғы лидер-өрт сөңдіруші. Ол қоғамның ен маңызды мәселелерін
шешуге ... ... ... еткен қажетті сәттерде көрінеді. ... ... ... байланысты болады. Ол уақыт талабына сай қысылтаяң
шақта шапшаң шешім тауып, жол көрсете алады.
Ал ... ... бүл төрт ... таза ... ... ... ... бойында аралас әртүрлі жагдайда көрінеді.
Лидерлерді топтаудың басқа да түрлері бар. Саяси ... ... және ... ... ірі және ... ... және
буржуазиялық болып та бөлінеді.
Қызметті атқару тәсіліне қарай авторитарлық және ... ... ... ... ... өз ... күш ... сүйеніп,
алдағы мақсатты белгілегенде жөне оны іске асырғанда қасындағы адамдармен
ақылдасып ... ... әр ... дәуір, әлеуметтік топтар мен таптар әр түрлі
қасиеттері бар жетекшілерді ... ... ... ... бір ... ... ғылыми ұйымды басқаруға олар ыңғайсыз
болуы мүмкін, ал ... ... ... ... ... ... қажет
болады.
Бюрократияның мән-мағынасына, оның билік тұтқасына қатысына ... ... ... ... ... стол ... кеңселік билік
деген сөзден шыққан. БЮРОКРАТИЯ - қоғамдағы ... ... ... тағайындалатын қызметкерлер тобы. Оның басты міндеті - билік тұтқасы
қабылдаған саяси шешімдерді іске ... ... ... ... ... онын, ұйымдасу дәрежесінің өсуіне байланысты
пайда болады. Сондықтан да ол кез келген мемлекеттік биліктің, ... ... ... Оның негізгі белгілері мыналар:
1) әкімшілік мекемелерінің іштей өзара иерархиялық төуелдікте болуы,
жоғары буын төменгінің іс-әрекетін ... ... ... ... құрамындағы әр мекеменің, әр шенеуніктің ... ... ... ... ... қызметкер сайланбайды, тағайындалады, соған орай еңбекакьі алады
жане тиісті ... ... ... ... ... ... - ... бөлінуге, қоғам үстінен
қарауга бейім, оның қызметкерлері үшін өзінің тікелей басшысынан ... жоқ. Ол ... ... ... ... тиіс. Оның
саясатқа, саяси шешім қабылдауға араласқаны - ... ... де ... ... ісін ... ... тобы ... - мемлекет пен қоғамның, билік пен ... ... ... ... Ол істің мазмұнынан гөрі сыртқы
формасына көңіл бөлуді, бұқарадан ... оған ... ... ... бой ұруды, саясатқа ... ... ісін ... ... ... ... ... басты
белгісі - ... ... ... ұру, ... ... ... позицияның жоқтығы. Сондай-ак,
көзбояушылык, ... ... ... ... ... ... Атақты неміс философы Карл ... ... ... былай деп жазған болатын: "Ол қызмет
бабында ... ... ... ... байқатады. Зымияндық -
оның басты ... ... ... ... ... күттіріп қою
немесе себепсіз қайтарып ... ... ... - саяси ... ... ... ... ... ... арамшөп, қоғам тамырын мұжып жеп семдіретін кұрт. Заманында ұлы
Рим империясынын өзінен әлде қайда аз әрі ... ... ... болып, ыдырауының басты себебі - жоғары лауазым иелері ... ... ... ... Кешегі КСЮны да тарих сахнасынан
кетерде бюрократтық ауру ... ... ... еді. ... ... қоғам үшін де бюрократтанумен күрес - болашақ үшін күрес.
Биліктін көп қырлы, құпиясы мол, ... ... ... құбылыс
екенін білеміз. Оның ішкі қатпарларына үңіле тусуде саяси элита мен саяси
көшбасылық (лидерлік) ұғымдарының ... ... ... сөз ... ... ... "таңдаулы", "тәуір",
"қаймақ" деген үғымды білдіреді. Кез ... ... биік ... ... ... ... ... шешуде ыкпалы мол, айтқаны өтімді
адамдар тобы болады. Оны - элита деп ... ... ел ... ... сөзін
сөйлегендерді "жақсы мен жайсаң" деп те атайды.
Субъектілерінің мүмкіндігі, шама-шарқы әр басқа екені ... ... мен ... ... топтардың барлығы бірдей ұдайы саяси
іс-әрекеттерге тікелей қатыса бермейді. Ондай ... ... ... ... ... ... тобы ... Саяси шешімдерді қабылдауға тікелей
әсер жасайтьгн, саяси билік жүргізуге ... ... оған ... ... топты - САЯСИ ЭЛИТА деп атайдьг.
Лидер және басқару
Инженерлік техникалық қызметтің ... ... ... ... рөл ... ... еңбектің осы сферасы көп
әлеуметтік мазмұнмен сипатталады. Басқару қызметінің шеңбері өнеркесіптік
өндірісте өте кең, олар ... ... ... ... ... ... басқару үғымы тек тікелей өндірісті ... ... Оған ... дайыидау, кәсіпорынның шаруашылық
қызметін талқылау және жоспарлау кіреді. ... ... ... ... ... бюрода, технологаялық бөлімдерден
алады. Олардың өнімдері ... ... Бұл ... ... ... қызметтерін ұйымдастыруға, құрал ретінде, сызба
иемесе технологиялық карта ... Егер ... ... ... онда оның екі жағын көрсетуге болады:
1) өндірістік процестерді басқару;
2) оған ... ... ... ... инженерлер, басқа мамандар ... ... ... ... ... ал ... - әкімшілік үйымдастыру
қызметін орыңдайды. ИТҚ орыидайтын осы және басқа қызметтер арасыңда қатаң
айырмашылық жоқ, ... ... ... ... ... Жалпы мағынада өндірісті басқару - "басқарылушы жүйені тиімді
реттеуді қамтамасыз етуге бағытталған мақсатты әрекетгердің, ... да ... ... ... ... ... өндірістік бөлімшелердің
жиынтығы".
Басқару аппаратындағы ... мен ... ... еңбегіне бірнеше
негізгі талаптар қойылады:
1) инженерлік басқару жұмысында еңбектің жоғары өнімділігіне
жеткізетін-үнемшілдік;
2) жеделдік-өндірістік ... ... ... ... жылдам
шешім қабылдау;
3) ақпарат алудағы қателіктерді толығымен жоятын-сенімділік;
4) ... ... - ... мәселелерді шешуде ең
үтымды экономикалық ... және ... ... кабылдап іске
асыру;
5) қабылданған шешімдердің әлеуметтік ... ... ... талаптарды жүзеге асыруда инженерлік-басқару ... ... ... мен техниканың соңғы табыстары
үлкен рөл ... ... ... ... басқару техникасы,
өндірістік техникадан біршама артта қалып отыр. Алайда, ... ... ... ... ... ... Мысалы, бір
технологиялық операцияға бес жөне одан да көп баскдру операциялары ... ... ... Өндірісгегі инженерлік-басқару еңбегінің
қүрылымында ... ... ... ... ... бар.
Басқару кезінде, яғни шешімдерді қабылдау мен жүзеге асыру барысында
орындалатын қызметтерге ... ... ... және ... ... ... ... басқарудың маңызды мэселелері
бойынша шешім қабыддайды; ...... ... ... ... ... — басқару ақпаратын ақпаратпен қамтамасыз етеді
- акдарат алу, өңдеу, сақгау және беру ісімен ... ... ... ... ... ... (линиялық) және
функционалдық деп бөледі. Алғашкяға — өндірістің бөлімше үжымының басшылары
жатса, ...... ... (бөлімшелер, бюро, лаборатория,
т.б) мен орынбасарлары ... ИТҚ ... ... саны 35-50% арасында
ауытқиды.
Шеберлердің арасында ауысымдық шеберлер (смена — ... ... ... және аға ... (олар өндірістік участке бастықтары,
50-ден 100-ге дейін жұмысшы бар). Үлкен шебердің қол астында 2-4 ... ... ... олар ... ... ... Кәсіби деңгейде олар өздерінің ... ... мен ... өнім шығарудың техникалық қажеттіліктерін,
жүмыс нормалары мен бағалауын ... ... ... бар, ... ... болуы тиіс. Ұйымдастыру жоспарывда ... ... жеке ... ... ... ... олардың жұзеге асуын
бақьшайды, өзінің еңбегін дүрыс жоспарлай отырып, ... ... ... ... ... ... (аға шебер) орта арнаулы техникалық білімі
бар тәжірибелі ... ... ... ... қатар, бұл лауазымды
үйымдастыру жұмыстарына қабілеті бар және ... ... ... ... ... ... бар инженерге береді. Бүдан басқа ... ... ... қүрал жасау, радиоэлекгроңцы өнеркөсіп, химиялық
өнеркәсінтер, т.б. жоғары ... ... ... салалар шебер лауазымы мен аға шеберлерден инженерлік білімді
галап етеді. Кез келген жағдайда ... ... ... ... ... мен ... толық білуі керек.
Өндірістегі орта звеноның ... ... ... ... — цех ... мен олардың орынбасарлары.
Осы заманғы кәсіпорынның ірі цехтары — күрделі олеуметтік-техникалық
кешен, онда жүздген ... ... ... Ол ... ... ... салыстырмалы жеке технологиялық циклі бар, өндірістің маңызды тобын
қүрайды.,Цех басшының қол астында 2-3 орынбасарлары, ... ... ... ... ... техникалық, өндірістік-диспетчерлік, т.б.)
болады. Осылайша, цех бастығының шеберден айырмашылығы мынадай көрінеді-ол
оған бағынатын цехтың ... ... ... және функционалды
басқарушылар мен мамандар арқылы өндіріс процесін басқарады. ... ... ... ... цех ... басқару қызметтері
кең және күрделі болғандықтан, оған жоғары талаптар қойылады.
Цех бастығы бұкіл кәсіпорындағы өндірістң технологиялық процесі. ... ... ... ... Оның құзырында өндірісті тез жоспарлау
мәселелері, техника кұралдарын толық пайдалану, жаңа ... ... ... ... техникасын бақылап, ... ... ... т.б. ... ... ол еңбекке қолайлы жағдай ... ... ... ... жоспарлауды үйымдастыру,, инженер-техника
к^,ізметкерлерді іріктеу, қызметке ... және ... ... ... ... ... сияқты мәселелермен шүғьшданады. Цех ... ... ... ... ... мән ... Өйткені, оның қол
астында үлкен өндірістік ұжым бар, ... ... ... ... ... жұргізу ұшін өзіндік әдіс-амалдарды пайдалануды қажет
етеді. Цех бастышның статусы мен бның ... ... ... - бұл ... ... немесс инженерлік-экономикалық
білімі бар қызметкер атқару керек екендігін айқындайды.
Цех бастырының ... ... ... ... ... ... саяси медениет, биік парасат иесін, кабілетті үйымдастырушы болуы да
аса маңызды. ... ... оның ... ... ... ... жақсы меңгеруі тиіс.
Енді өнеркәсіптік өндірістің ... ... ... ... ... ... басқарушылар еңбегінен айырмашылығы ' мынадан ... ... ... ұжымын басқарса, функционалдық бөлімдер ... мен ... ... ... ... ... ... жағдайында басмыдық көрсететін әкімшілік-басқару әдістері
кейінге мшегінеді де, білім беделіне, баскарушының көсіби ... ... ... ... ... алдыға шыгады. Ой еңбегімен
айналысатын қызметкерлер ұшін бұл қолайлы басқару ... ... ... мұнда қызметкерлердің өзін-өзі бақылауы, шығармашьшық бастамасы
ерекше рөл атқарады. Сондай-ақ, басқару бар ... ... ісі, ... ... жүргізіп отырады. Өндірісті басқару — ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу
қүралы болып табылады.
Өндірістік бөлімшені баскдру сеніп ... ... и ... ... ... ... бір стилъде атқарады. Стильге
әрқашан адамдар ... ... ... мен беріледі.
Франңуздың ... ... ... ... — ол ... өзі"
деген. Баскдру стиліне осы ... ... ... ... ... ... функдияларын ... ... ... қол астындагыларга әсер ... ... ... ... ... ... ... деп қараута
болады. Осьтған ... ... ... ... арналған
оку құралында былай көрсетілген: ... ... ... ... ... ... асыру барысында қолданылатьщ типтік
міндеттер мен проблемаларды ... ... ... ... Бұл ... ыіфал жасау адістерінщ біршама
тұрақтылыгы ерекіпе атап ... Ал ... ... ... ... ... — динамизммеп ұштастыру қажеттігіне де ... ... ... ... объективті. және субъективті
жақтары бар. Біріншісі — басқарушы қызмет ... , ... ... ... ... талаптардың жиынтығы. Екіншісі —
басқарушыға тен жүре ... ... жеке ... ... ягни ... ... өнегелілік т.б. сапалар. Басқарушының
жұртпен араласу қдбілетіне де кеп мән ... ... оның ... ... ... қоя ... ... қызметінің аталған екі жағы бір-бірімен нығыз байланысты,
Және оньщ дара, өзіне тән сталш ... ...... ... ... ... тәсілі мен басқару әдістерін қолдана
очъірып, ... өз ... ... ... арқылы сүзгіден өткізеді.
Сойтіп барьт, өзіне тән баскдру ... ... ... ...... жағы объективті әлеумеггік мәнге ие болады, себебі ол
басқарылушы, еңбек үжымының әлеуметгік-психологиялық
климатына және қызметтің нәтижесіне айтарлықтай әсер етеді (осы юіимат ... ... ... деп ... стильдерін топтаудың әртүрлі ыңғайлары бар. Бірақ әрбір
стильдің ... - ... мен қол ... ... ... Осы қатынастар әртүрлі ... ... ... ... ... бойынша "басқарушы-бакъшушы"
қатынастарына ... ... ... ... ... ... ... үжымды баскяруға қатысты шешімдерді дайындау, еңбек
тәртібін сыйлау төсілдері, бағынушылардың қызметін бақылауды ... ... ... қойылу сипаты, олар ... ... ... ... ... өз ... багалау, басқарушы жоқ
кезіңцегі үжым жұмысының өнімдшігі, ... ... ... ... мен ... ... қатынаста қолданылатын әдіс-
амалдардың арасалмағына байланысты басқарудың ұш түрлі стилі қалыптасқан:
авторитарлық, демокрапшялык. және либералдық
Авторитарлық ... (ол ... ... деп те ... -
басқарушының өзінің кол астындағыларды әкімшілік өдіс-амалдар арідылы
катаң, жалғыз ... ... ... ... ... ... емес байланыстардан қашқақтадды. Ол билік пен жауапкерщіліктің
түгастығын толық пайдаланьга, өзі ... ... ... ... бақьшауға алады. Қол астындағылармен қатынасы бұйрық арқылы ... ... ... ... Мұндай типтегі басқарушылар өздерінің
мүмкіндігі мен қабілеттерін тым шектен асырып жібереді. Бұрынғьт кездерде
өнеркәсіпте мұндай ... көп ... ... ... ... де "жоспар орындау" формуласы арқылы диктаторлық ыңғаймен
орындаған. Сондықтан ... ... ... - командалық-әкімшілік деп
сипатталған болатын.
Демократиялык; (алқалық) стиль — ... қол ... ... мен бастамасын кеңінен ... ... ... әдістермен ұштасуы. Ол бағыныштығыларға - ... ... ... жөне ... ... ... Баскдрушы к,ол
астындағылардьщ әрбір кадамын бақыламай, әрбір іске ... ... ... бағытьі мен нәтижелерін гана кдцағалап ... ... ... ... ... ... ... тек ресми ғана емес, сондай-ак формальды емес кдтынастарға
да сүйенеді, Ал ... ... ... ақыл-пікірімен санасады.
Кәсіпорын алдында тұрған меселелерді, ... ... ... ... ... ... келтіретіи және топ мудделеріне қызмет
етеіін сындарды қабылдап, ымыраға келуте ... ... ... ... ... ... не ... олардың көзін жетісізіп, сендіру
әдісін пайдаланады. Тек ... ... да ... ... болса
ғана, санкция қолдануға жүгінеді. Сөйте тұра, демократия жеке баскдру, жеке
жауапкершілік принціптермен ... ... мен ... ... ... Қазақстаи к;оғамын реформалау барысында ірі демократиялық
өзгерістер жүріп жатқанда, демократиялық басқару стилінің қалыитаСуы —
заман ... ... ... ... (оны ... енжарлық, бейжайлылық деп те атайды)
басқарушы ұжым ... ... ... ... ... ... ... қол асгыңдагыларга сеніп тапсырады. Ол шешімдерді кабылдауда,
өзінің қызметіне сенімсіз болғандықтан, жоғарьщан келетін ... ... ... күту ... ... ... қол астындағылардың пікірлері мен сындарын тындауға
дайын, бірақ олардың кеңестерін тәшрибеде жүзеге асыруга қабілеті жоқ. ... ең ... ... қол ... өте мейірімді
қарау. Мүндай стильде көрінетін ... — ұжым ... ... кері
әсерін тигізеді.
Әрине, басқарудьщ ең дұрысы - демократиялық стиль. Онда ... үжым ... ... ... ... ... ... жоқкд шығарады. Авторитарлық типтің баскдрушылары ақыр
аяғында үжымды жарға тіреп, өзі ... ... ... болады. Алайда
баскарушылар көбінесе бұл стильді тосын жағдайларда, әскери кезенде, т.б.
қолданады.
Элеуметтік ... ... ... ... ... стиль — үжымға бостандық, қалыпты ... ... ұжым ... ... ... ... ... бүл басқарудың стильдері "таза" күйінде кездеспейді, кез ... ... ... стильдің эдементтері араласып кетеді.
Стидьді таңдау — көптеген объективті жәнс субъективті факторлармен
анықталып, ... ... ... ... ... ... біріншіден, өрқашан еңбек ұжымының ерекшеліктері мен дәстұрлеріне ... ... ... ... ерте жинақгалған практикалық
тәжірибесіндегі өзінің мүмкіндіктері мен ... ... ... беру ... ... ... біз ... тән негізгі ерекшеліктерге
зейін аудардық. Бүл ерекшеліктср — линиялық ... ... ... ... ... Алайда, бүд стильдер — жогаргы звено-
кәсіпорын директорлары мен ... ... бас ... мен ... ... ... толығымсн көрінеді. Кеңес дәуірінде ... ... ... ... бар ... ... ... біліммен қатар, басқару өнерін игеріп, өндірістік ұжымдарды
басқара біліп,' осы өнерді практикада қолдану ... ... ... ... оку ... ... жоқ (әрине басқарушьшардың біліктілігін көтеру
курстары, жоғары оку орындары бөлімшелері болды) қазіргі жағдайда жоғары
техникалық оку ... ... ... ... ... мен ... "инжегіерлік еңбектің ... ... ... негіздері", "Өндірісті басқарудың теориясы меи
практикасы", "Маркетинг негіздері" сияқты арнаулы курстарды окэдьі.
Өндіріс орындарындағы ... бір ...... жағдайы: ол "екі мырзаның қызметтегісіне ұқсас". Біріншіден, ... ... ... мекемесі талаптарының орындалуын
қамтамасыз етуі керск; екіншіден, ол үжымға тәуедді, оның ... ... ... ... мен міндеттерін табысты жүзеге асыруын
кдмтамасыз етуі тиіс. Элеуметтік зерттеулер көрсеткендей, ... ... ... мен ... мүдцелері сай келе бермейді. ... ... ... Ішкі келісімге келмеу жағдайывда болады. Екі
жақты да қанағаттандыру үшін, ол (ымыраның) парасат ... ... ... ... ... ... звено басшысы үшін, дипломатиялық
кдбідет артық болмайды.
Басқарушының қайшьшықты жағдайының "ішкі" ... да бар, Оны ... ... ... ... қол ... жағдайын
сұрап-білмесе, оны "'тәкәпәр" дейді. Егер ол керісішііе, олардан жұбайлары
мен баяаларының ахуальщ сүраса, оны "тіміскі" дейді. Ал 6л ... ... ... ... түр", егер ... ол -"консерватор", қалжыңдаса
"атаққұмар", қалжындамаса, әриңе ол- ... және ол ... ... ... болып көрген кез келген ... осы ,бір ... - ащы ... . ... ... ҒТР ... ... рөлінің осуі, инженер мен басқа ... ... ... ... ... ... ... жылдарында Батыста
америкалық экономист, әрі әлеуметтануиіьі Джеймс Бэрнхэм жариялаған
менеджериалъдык. ... деп ... ... ... ... ... бүл ... шағын менеджер.-мамандар тобыньщ
кұшімен жузеге ... ... ... ... ... ... ... және жоспарлау, басқару, үйымдастыру кіреді.
Менеджердің қызметіяде ... ... ... ... ... ... ғалымдардың жүмыстары тогысып
жатады. Осы щбеккерлердің жүмысьш ұйымдастыру, қисындастыру, келісімдеу ... ... ... сонымен катар, менеджменттің үлкен америкалық
теоретиктері ... ... ... ... ... ... фирмаларды басқарушылардың алдыңғы рөдін көрсетеді. ... ... деп ... "Ең ... ... ... ... үйымдастырушылық және уйлестірушілік. кьізметтерінсіз ав-
гомобильді де өндіре алмайды".
Менеджерлердің көпшілігі жоғары элиталық инженерлер қабатынан шыкқан.
Олар ... ... оку ... ... алған жөне басқару қызметінде
нёбір ... ... ... ... Алазіда, менеджмент
теоретиктері басқару қызметтерінің ... ... ... ... ... ... олар ~ ... қызметгщ жеке аймағы деп қарастырады.
Осында оның ... ... ... Ол осы ... ... тыгыз байланысты, ал баскдру
кдзметінің принциптері — өндіріс спецификасынан тәуелсіз, яғни ... ... ... ... ... менеджерлерді дайындау - ... ... ... ... одістерін игеруге негізделген.
Америка ... ... ... оқытады:
саясат бизнесі және оның мақсаты, ... ... ... ... ... басқару техникасыыың аспектшері, акдарат технологиясы,
т.б.
Өнеркөсіптік фирмалардың басқарушьшары — ... нен ... ... ... бизнесмеидер.
Соңғы кезде ... ... ... ... кдтар, инновациялық менеджер" атагын алған ерекше ... ... ... туып ... Өзінің аты ... оның ...... енгізуге серлін беру. Мүндай
менеджер ұжым
алдында жаңа мақсаттарды қойып, ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік практикада инженерлер-өндіріс
командирі ретінде кдралып, адамдарды ... ... ... ... ... ... Бүл инженердің ... ... ... ... жоғары оку ... ... ... ... ... ... ... —инженерлердің өндірісте тагы да окуын жалғастыруына алыл ... ... ... ... ... ... өмірге
енуі - инженерлік жұмыстьщ жаппай дорократиялануын туындатты.
Әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... уақытьшың көбінде, адамдық
факторды ... ... ... линиялық басқарушылардьщ жүмыс
уақытьшың екіден үші кетеді. Осыған ... ... ... ... ... ... ... т.б., сондай-
ақ, маркетинг пен финанс ілімдерің білуі керек.
Өндірістік процеске қатысушы адамдарды баскдру үшін ең оуелі ... ... ... ... алдыңғы кдтарга - әлеуметі'ік-экономикалық,
гуманитарлық білімдер қойьшады. ... ... оку ... ... ... болуы үшін, окудың белгілі
бағдарламаларын ... ... оку ... мен ... езгеріс
енгізетін арнайы бөлімдер (факультетгер) ашылуы керек. ... ... ... институт, экономика мен менеджмент,
эконрмикалық кибернетика, кәсіпорындағы экономика және менеджмент, т.б.
салалар бойынша ... ... Осы ... ... ... ... көтеру және инженер ... мен ... ... ... ... ... Орталық шұгылданады.
Басқарғыштығымен игеру - басқа да инженерлік профильдердегі жоғары оқу
орындарында бірнеші жоспарға қойылған. Бұл ретте 1992 жылы ... ... ... ... және ... жасау институты (КИМЭП)
туралы айтуға болады. Өткен жылдарда ол Қазақстан мен Орта Азиядағы беделді
оқу орынға айналды. Онда ... ... ... мен ... ... ... машстрлер дайьшдаиды, жоғаргы оқу орнының
оқытушылары мен компания ... ... ... ... ... біліктілігін кетеру мәселесі де кең өріс алып отыр.
Қандай менеджер болмасын инженерлік, ... ... ... ... ... ... міндеті - тек қана кәсіпорыңдагы,
фирмадағы табысты жұмысты қамтамасыз ету ... ... ... ұжым ... үйлесімділігін кдмтамасыз ететін әлеумеітік үлкен мәні ... істі ... ... еңбек - үлкен қоғамдық қүіадьшық. Ол қазіргі қоғамньщ
қозғаушы, дамытушы куші - ... ... ... ... еңбегін үкыпты
қолдану - маңызды әлеуметтік мәселе. Сондыктан ол ылғи да, социологтардың
зертгеу. ... ... ... Айтылған зерттеулер, инженерлік
еңбекті колдануда біршама жетіспеушіліктердің бар екенін аша ... ... ... ... ... ... Қай кәсіби категориядага инжеиер болмасын, оның ... ... ... жағдайда ғана табысты болмақ. Мұндай едбекті
ұйымдастыру — ендірістік-көсіби, сонымен ... ... ... ... қуралады. Олардың арасында ... ... ... шығармашылық бастамаға жол ашу,
дербестік, ... ... ... ... ... ... салу, инженердің біяіктшгі мен
лауазымдық өсуіне жағдай туғьгзу. Осы және ... ... ... ... ... ... принциптерді елемеу, инженерді аалып
кел, беріп кел" ... ... ... пайдалану
-инженерлік еңбектің ... ... ... ... ... щығу үшін менеджерлерге мынандай ... ... ... ... ... ... ... мағынасыз
тапсырма бермеуі керек. Өйткені мұндай ... ... ... шектейді. Осьиадай ... ... ... тек ... ... ... ... бой
үрады".
2. Инженердің ... ... ... ол ... ... ... көбінде инженерлік: емес сипаттағы
жумыстармен айналысады, яши техниктер, сызушылар, ... ... ... ... да ... ... ... сызбалар, есеп операциялары, телефондық келісімдер,
т.с.с. ... ... бар ... ... ... ... айналысатындар орта есеппен 30-35% гана, ал таза ... ... ... аз. ... ... ... уақытын уқыпсыз ... ... ... бар. ... ... өз ... барысында
пәлен жердің келісімін алуға, тұген ... ... ... ... ... шығармашылық еңбек қызметі 4-5 ... ... ... ... ... ... өнеркосібінде
қызмет істейтін инженерлерге "Сіз біліктілігіңізге сай емес жұмыспен қанша
уақытыііызды жұмсайсыз?" — деген сурақ қойған ... ... ... берген
инженер-техникалық кязметкерлердің 30-35% уақытының 10% жүмсайтынын, ... ... 10-30 ... дейш, ал олардың 10%-ы 30-дан 50%-ға дейінгі
уақьітын езіне тікелей катыссыз ... ... ... Инжснерлік еңбетгі тиімді пайдаланудың маңызды әлеуметтік резерві
инженер кадрлардың жоғары оку орнында ... ... ... ... атқаруьша жағдай жасау. Өткен ғасырдың 80-ші ... ... (20%) ... — катардағы жүмысшы қызметін
атқарғаиы белгілІ. ... ... ... ... ... ... ... барлық мамандардың төрттен бір бөлігі (негізінен
техникалық) жұмысшы ... ... ... ол ... ... — 17% ... ... жүмысшының орнын басқан. Мұның ең
басты себебі - ... ... ... ... ... жұмыс
орнының жоқ болуынан инженерлердің 36%-ы осныы көрсстгі және ... ... ... ... сай
келмеген (18%).
Кейбір кәсіпорындар техникалық жоғары оку орнын бітіріи ... ... ... ... ... орналасуды усынатын. Ал жас инженер
станокта жұмыс істеуден кдшпайтын, себебі бул ... ... ойды ... ... ... аз :және инженер жалақысынан жалақыоы да
едәуір жоғары еді.
Инженерлерді ., ... ... ... ... ... ... ... де бар: технңқалық прогреес кезіндегі кейбір
күрделі кәсіптер, жұмысты орнында ... ... өрта ... жоғары
техникалық білімдерінің болуын талап ... ( ... ... ... мен ... ... ... әуе жөне теңіз
- кемелерін басқарушылар, ... ... ... ... машинистері, т.б.. Көитеген -өнеркәСігІ оръшдарыңцағы,
статистикалық талдауларының қорытындысы бойынша, ... ... ... 5%-ы ... ... мазмұны жоғары оку орнының
дайыңцыгынан өткен инженер ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы инженерлерді
пайдалану, оларды жұмысшы орныпа ... ... және ... ... зиян ... өмірде өбден дөлелденгеп. Біріншіден,
инженерлердің білім қабілеттері төмен. Өйткені ол ... ... жоқ, ... ... ... ... жаңартуға, ізденуге мүмкіңцігі
жоқ. Екіншіден, инженерлік көсштің қоғамдық мәрхебесі, беделі тусе бастады.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... шығынын өзін-өзі
ақгамайтын жағдай қалыі Ітасады. Қазір жоғары оку орыңцарында, көптеген
студенттер инженер мамандығьш алу үшін ақы ... ... ... ... ... жоғары техникалық білімнің капитал екені айқын.
Сондықтан, оны тиііаді пайдалану мемлекет үшін де, жеке адамдар ушін де ... ... ... пайдалаиудың тағы бір резеві — көсіпорындағй
инженерлік лауазьіміның ... ... ... жасау.
Инженерлік еңбекте нақты қандай ондірістік ... ... ... Мұны
аиықтау үшін көсіпорывдағы барлық технологиялық процесті терең, өрі ... ...... өндіріс процесіндегі өзара байланысын
саралау, механизациялау мен автоматизациялаудьщ ... ... ... ... ... техникалық-экрномикалық және өлеуметтік ... ... ... да есқеріп есепке алу керек. Сондықган көсіпорынның
лауазымдық ... ... ... ... ... ... етеді.
Жоспарлы шаруашылықта бүл қиын тапсырма еді. Өйткені, лауазымдық қүрьілымды
көбінесе жоғарыдан жіберілген штаттық кесте ... ... ... бір
санды, мьісалы инженерелік лауазьімды, кәсіпорын әкімшілігі де реттей
алады. Ол ... ... оны бір ... ... - ... қулмен өсіреді.
Өйткені тәжірбиенің, ягаи техниктердің, сонымен қатар ол арнайы білімі жоқ
қызметкерлердщ ... ... ең ... жолы ... Бұл ... қаржысьін берекесіз пайдаланудың, орынсыз шашудың бір көрінісі
еді. Қазіргі жеке кәсіпорывдарда кәсіпкерлер өзінің қалтасынан ... ... ... олар мұндай жолды қаламайды.
Инженерлік еңбектің мәселелері, сонымен катар ... Імді ... ... ... ... ... тәжірибелерінен алынды.
Казіргі нарық жолына батыл қадам жасаған Республикамызда, сондай-ақ
ТМД мсмлекеттерінде де жаңа тұрпаттағы инженерлік ... ... ... алғашқы жылдарында кесшорындардың жаппай жұмысын тоқтатқаны
белгілі. Одақ бардағы байланыстар ... ... ... ... ... ... ... мен жұмысшылар ортасында кең ауқымдық
жұмыссыздық белең ... ... ... ... 1997 588 ... ... бұрын онда 58 мың адам еткен сді. 230 мыңнан астам жұмысщы
бар 1064 н ... ... ... ... ... ... ... өте терең сипатты мәселеге чшалды. ... ... ... ... ... сауда-саттық немесе басқа
сфераларға ауысып, міксленің бір бөлігін шешкендей болғанмен, мамандардың
көбі жүмыссыз қалды.
Нарықтық ... ету ... ... ... ... жекеменшік, акционерлік және кооперативті
көсіпорындарда жүмыс ... ... ... ... ... меншігіндегі немесе ... ... ... ... ... жоқ,
шетелдік қожайындар мамандарды өз ... ... ... ... ... ығыстыру жағдайлары да жиі кездеседі. ... ... ... ел ... ... ... бұрын үнсіз қалған
кәсіпорындар ... ... ... ... де ... бүра ... Мәселен, Сарыарқа төсіндегі Степногорск ... ... ... ... ... еді. Одақ ... ... кәсіпорын бірнеше шетелдік компаниялардың қолынан өтіп, ақыры
қызметі ... ... ... ... кетіп,
әбден берекесіз күйге түскен еді. Осыдан үш жыл ... ... ... ... университетте көп жыл
ұстаздықпен ... ... ... ... абыройлы атқарған,
соң уқытта кәсіпкрлікке бет бұрған техника ғылымдарының докторы прфессор,
Қазақстан шығармашылық ... ...... ... ... ... алған еді. Бүгінгі “Қазақалты” корпорациясында 4000-нан астам
жұмышшы, жүздеген инженер абыройлы қызмет атқарып, еліміздің эканомикалық
қуатын ... ... үлес ... нарық – Қазақстан инженерлік корпусының-кәсіби қажеттілік
өлшемі мен әлеуметтік ... ... ... ... Бұл ... сәтті тапсыру – ... ... ... ... жою, ... ... потенциялын
қалпына келтіру және дамыту сияқты ... көп ... ... ... және оның бөлінуі.
Түріне карай саяси лидерді "формальды", ... деп ... ... жетекші белгіленген ережелер ... ... ... ... ... ... ... тандайды. Ондай
серкелер, әдетте, ... ... тән ... Ал ... ... ... ... басшылар болады. Мысалы, әскербасшылары,
кәсіподақ, корпорация басшылары және т. б. ... ... ... — үкімет болып есептеледі.
Саяси серкенің жұмысы мынандай кезендерден тұратын үш қызметті
атқарады:
"диагностикалық" міндет: ... ... ... келе ... жағдайды зерттеу арқылы оған баға береді; яғни
"диагноз" кояды;
саясатты белгілеу: жетекші өз табының, жақтастарының
мақсатына сай шешілетіндей саясатгы тауып, соны орындауға
тапсырма береді;
іске ... ... ... ... саясатын іске асы-
руға тырысады. Ол үшін өзінің тобы, ... оның ... ... ... ... ... арқасында оны жүзеге
асыруға жүмылдырылады.
Қоғам болған соң, оның езіне тән қиыншылықтары, қайшылықтары болмай
қоймайды. Оларды ... ... дер ... шара ... өрістетпеуге
тырысады. Бірақ бүкіл мәселе оңай шешіле бермейді. Кейде мәселеніңтүйіні
шешілмей дертке айнала бастайды. Мүны көрген ... ... ... ... ... Олар ... ... жолын көрсетеді. Егер олардың
үсынған жолы көпшілік жұрттың көңілінен шығып, қолдау ... ... ... ... ... Оны ... ... шығуы өзінен-өзі
түсінікті. Мұндай қозғалыстардың өрісі ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай өзгерістер де
болуы ықтимал.
Әлеуметтік жүйенің қандай субъектісі болмасын — жеке тұлға, адамдар
тобы, ... тап, ... ... ... тағы ... ... ... қоғамдық
құрамалар — жетекші бола ... ... күші ез ... ... ... іске ... ... серке адамдардың көңіл-күйін, ой-арманын, ... ... қай ... ... ... сезініп оты-руы керек. Ол басқаларға
жақын жолдасындай қарап, халық-тың мұқтаждығын ... ... ... жұрт оны ... ... ... ... серке шиеленіс, кикілжіндерді дер кезінде түсіне біліп,
өрістетпей, уақытында жоя білуімен сипатгалады. Одан да жақсысы ... ... ... ала ... жен. ... ... ... өзін-өзі ұста-уының бірқатар дөстүрлі түрлері бар. Оған
шегіну, бәсекелесті таптап, басып тастау, ымыраға келу ... ... ... ... есепке алады. Ол шиеленісті шешудің ең
колайлы тәсілі — оған қатысушылардың қай жағы ... ... ... ... керектігіне олардың көздерін жеткізе білуде. Ол үшін
жетекші ... ... ... назарын тек өзінің ғана емес,
сонымен қатар ... да ... ... ... ... Тіпті, кдын
жағдай болса ол, тым болмаса, саяси тепе-теңдікті сақтауға тырысады.
Қоғамдық процесті басқаруға қатысушылардың бәрі бір-біріне ... сын ... ... ... одан ... ... ... немесе
қызғаншақтықтумауы тиіс. Әлемдік тәжірибеде саясаттың қайсыбір субъектісі
болмасын қоғамдық-саяси қажеттілігі, пайдалылығы бар деген ұғым бар. ... ... ... ... не топ ... егер оның ... заңға
сәйкес келмегендігі немесе қоғамға зиян ... ... ... ... ... ... алады.
Серкенің рөлі әсіресе өзгерісті дәуір, өтпелі кезенде зор болады.
Мұндай ... оған ... ... ... ... ... ... тура келеді. Сонысымен көзге түседі.
Саяси серкеге қандай ... ... ... ... негізгілері
мыналар: белгілі бір топтың ... ... ... және қорғау;
қоғамның мүддесін өзінен ... қою; ... ... білу;
білімділік; көрегендік; шешендік; саяси мәдениеттілігі, әдептілік, ... ... ... ... ... аудара білушілік және т. б, Сонымен кдтар
әр түрлі дәуір, әлеуметтік топтар мен ... әр ... ... ... қалайды. Айталық, футжету үшін қаланың, аймақтың, мемлекеттің
көлемінде адамдар-дың күш-жігерін біріктіріп, белсенді ... ете ... ... бұл атаудың мағынасы кеңейе түсті. Өйткені саяси топ бастаушыға
басқарушы қызметті рееми түрде атқармайтын, бірақ саяси өмірде ... ... ... да жатқы-зып жүр.
Саяси жетекшіліктің, топ бастарлықгың (лидерліктің) таби-ғатын, сыр-
сипатын ғалымдар ерте ... ... ... ... ішінде ерекше
көзге түсетін Н. Макиавеллидің "Патша" деген ... ... ... басшы мен бағынушының езара қатынасына негізделген мынадай төрт ережеден
түрады:
1) басшының билігі оны ... ... ... ... өз басшысынан нені күтеді және өз ... ... нені ... ... — соны ... керек;
3) топ бастаушының қандай жағдай болмасын аман қаларлық қайрат-жігері,
қабілеті болуға тиіс;
4) ... өз ... ... пен ... ... ... келе топ бастаушылықтың табиғаты әр түрлі түсіндірілді. Қазір
саяси топ ... деп ... ... ... ... және шешуші ықпал ететін тұлғаны айтады.
Топ бастаушылар, әдетте, мынадай ... ... ... ... мен арман-аңсарла-ры негізінде әр түрлі топтардын,
басын біріктіріп, мүдделерін ... ... ... ... ... және ... алға ... мүмкіндік тудыратын саяси
бағыт-бағдарлама жасау; қоғам алдындағы мақсатгарды жүзеге ... мен ... ... ... ... ... қажетгі
езгерістерді іске асыру; жүртшылықпен, әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың тұрақты түрлерін
камтамасыз ету; әділдіктің, зандылықтың, тәртіптің кепілі болу.
Көсем қандай кезде пайда болады? Халықгың немесе ... ... ... ... ... ... ... кездеседі. Сонда көш ... ... ... ... Сонымен қатар топ бастаушы ... ... үшін ... белгілі бір саяси және азаматтық еркіндікте
болуға тиіс. Оған пікір ... ... ... ... ... ... ... беру, тағы басқалар жатады.
Мүндай жағдайда өлеуметтік мүдделерді ... ... ... ... ... ... ... жатады. Ал тоталитарлық және авторитарлық
жағ-дайда саяси көсемдер емес, диктатура, ... мен ... Олар ... басына демократиялық жолмен, жетекшілікке ... ... ... қулық-сұмдық, зорлық-зомбылық әрекеттерді
пайдаланып жетеді. Саяси топ бастаушы (көсем) болудың 2 жолы бар: ... ... ... ... дөп ... ... ол ... мақсатты түрде талмай зерттеу нәтижесінде.
Саяси жетекшіге қарама-карсы ұғым — саяси бастаушы, көсемсымақ. Ол
ұғым XIX ғасырда ... ... Оған ... ... іс-әрекет етуші
адамдар жатады. Оның негізгі ... ... тап ... талап-тарын желеу етіп құптау; өз басының атын шығару үшін ... ... ... ... ... ... ... қастықка,
қорқынышқа, үрейге, өшпенділікке негізделген) жағдайын пайдалану;
көпшілікке ... ... ... ... ... тіркестерді
қоддану; асыра сілтеп уәде беру; халықтың сауаты аз бөлігіне шағыну және ... ... ... ... үшін ол тобырдың талабын қана-ғаттавдыруға
тырысады. Ол қоғамдық пікірдің алдына шықпай, ығында жүреді.
Саяси бастаушы ... ... ... пайдаланып өзінің атын
шығарады, мансап құрады. Өйткені ... ... ... гөрі
киратып, бүлдіру идеяларын оңай және жылдам қабылдайды.
Өмір дәлелдегендей, кейбір саяси бастаушылардың тағды-ры ... Олар өз ... ... ... ... ... ... бір
тарихи уақытта белгілі бір желіге (струя) кез келіп қалудан.
Бұрынғы Кеңес Одағының күйреуі, ... ... ... ... ... ... ... көбейтті. Оның үстіне
бұрын орнаған байланыстардың үзілуі, нағыз нарықгық ... ... ... және т. б. ... ... кұлдырауына, халықтың әл-ауқатының
нашарлауына әкеліп соқтырды. Мұның бәрі жұртшылықтың наразылығын тудырды.
Соның нәтижесінде саяси және ... ... ... ... ... ... Бұл ... өмірді және қолда бар тәжірибені зер
салып зерттеуді, саралауды талап етеді.
Көшбасының негізгі атқаратын функциялары.
1)Коғамның түтастығын сақтау, топ ... үйым ... ... ... ... ... саяси шешімдер қабылдау.
3) Көпшілікті қабылдаған саяси шешімдерді іске ... ... ... ... және жазалау арқылы ... ... ... ... ... Билік пен бүқараның арасыңдағы байланысты қамтамасыз ету.
Лауазымды қызмет иесі болу мен кешбасылық - ылғи ... ... ... ... ... режим, гильдий жүйесі
жағдайында көбінесе ... иесі ... ... ... ... ... ... иесі ... ... ... ... ... қойылатын болгандыктан,
ол топ, үйым мүдцесін альш ... ... ... ... ... ... кешбасы -топ ортасьтақ жүрт арасынан табиғи
жолмен суырылып ... ... ие ... шиеленіскен ... ... ... ... кіретін болғандықтан, ... ... көп ... ... ... танытады. Айта
кететін тағы бір ... - осы ... ... ... ... сүйенбей, саяси кешбасы дәрежесіне көтерілу мүмкін емес. ... да ... ... ... ... барысында
қалыптаск.ан қолайлы ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз шарт. Мүнда кісінің жеке басына тән ойының
сергектігі, ... ... ... ... ... ... қабілегі, адамгершілігі, ... тіл ... ... саяси көрегендігі сияқты касиеттер өте ... ... ... бүгінгі заманда өзінің саяси бет-әлпетінін айқындығымен
дараланып, шынайы ... ... ... ... түлғаларды ерекше атауға
болар еді. Мәселен, Оңтүстік ... ... ... ... ... ... жиырма жыл бойы түрмеде отырды. Қамауда жатып-ак.
расизмге ... ... ... ... ... бостандыкк.а шығысымен бірден
президент тағына қарай қадам басқанда, онын моральдық хақысын досы ... да ... ... Немесе, ширек ... бойы өз ... ... ... ... ... жанкешті қайраткер, Палестинаның
тұңғыш президенті болып сайланған Ясир Арафаттты бұл күнде кім білмейді?
Ешкім де оны осы ... ... ... жоқ - көсем, әскері жок. - қолбасы
деп кемсіте алмады. Ал ГФР-дің ... ... Коль ... Кеңестер
одағының басынан бағы тая бастаған сәтті ... тап ... ... қатгы кдмылсыз неміс халкының басын біріктіріп, екіге жарылған
мемлёкетті кайта қосып, іргесін ... ... ... кеше ... ... ту ғып ... халық наразылығын пайдаланып, ... ... ... ... келген әзірбайжан Президенті Елшібей
кездейсоқ адам екенін көрсетті, елге береке әкеле ... күйі ... өз ... ... Кысқасы, саяси кешбасы өз ойын жүзеге ... ... ... ... жету үшін бар ... ... ... пайдаланатын тұлға болуы керек.
Ал Қазақстан Президенті Н.Ә. Назарбаев болса, бүгінде үлкен ... ... ... ... дүниеде де, өз отанымызда да ылайықты
беделге ие болған ... ... Ол ... болжай білетін, саяси
ұстамдылығы мол, сан ұлт өкілдерінің ... ... ... ... ... батыл шешімдерге сескенбей барып, сан-салалы
реформалар жасауға білек сыбана кірісіп, елін ... ... ... ... сөз ... ... қажет екенін терең сезінетін нағыз
қайраткер екенін әбден танытты.
Қорытынды
Тиімді басқару ... ... ... құра ... ... оған
мемлекеттік және жекеменшілік ... ... ... ... ... ... ... көтерумен, оған
халықтың сенімін күшейту ... өз ... ... елеулі
үлес қосға қабілеттілер ғана мүше бола алады. Мұндай ... ... ... қоя білуімен ғана емес, сонымен бірге ... ... ... мен ... ... де ... ... Ол
сондай-ақ ұйымның мақсатын әрбір қызметкердің мүддесімен ... және ... ... ... талап етеді. Аппараттың
тұтас алғандағы қызметінің ... ... да, ... қызметшілердің де өз ісін жете білуіне байланысты. ... істі жете ... ... ... ... ... қызметі де тиімді болмақ.
Ұйымдастыру мәдениеті бұрынғы ескерген ... ... ... ... ... ... шұғыл өзгеріп жататын
жағдайларға тез ... ... ... мен ... ... ... үздіксіз оқу мемлекеттік қызметшілердің бүгінгі күн
талабына сай болуына аса ... ... оқу өз ... ... ... де болуы мүмкін, алайда қысқа мерзімді ... ... ... ... мемлекеттік менеджерлерді даярлайтын
жоғарғы оқу орындарында білім алудың ... ... ... көп ... ... мол, ... сырғыған
күрделі құбылыс екенін білеміз. Оның ішінде қатпарларына ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер
1. Жамбылов Д. «Саясаттану» Алматы ... ... Қ.Ж., ... ... оқу құралы» Алматы 2005ж.
3. Қуандықов Е.С. ... ... ... ... ... Ә., ... Т. «Адамға қарай бет бұрсақ (ежелгі грек
философиясы туралы ой-толғаулары) » Алматы ... ... Ұ. ... ... оқу ... ... оқу ... » ҚазҰТУ Алматы 1996ж.
6. Қадыржанов Р.К., Джунусова Ж.К. «Полистическое лидерство в
современном ... ... ... Политология (энциклопедичесий словарь) ... ... ... Е.С. ... ... ... болады?» Астана
ақшамы 1999ж.
9. Аязбеков Р. «Мемлекеттік басқарушы ... ... ... ... ... журналы 2003ж. №3 басымы.
10. Сыдықов Ұ.Е., Розенберг Ц.Р. «Инженерлік еңбек ... ... ... ... Қ. «Жалпы психалогия» Алматы 2004ж.
12. Бодалев А. «Психология личности» Москва 1988г.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Лидер және басқару8 бет
Лидерлік негіздер6 бет
Лидерліктің мәні және басқару стильдері10 бет
Саяси процестерді жүзеге асыру барысындағы саяси лидердің ролі41 бет
А. Байтұрсыновтың еңбектері мен ой пікірі8 бет
Адам қызметін басқару және топтастыру жайлы5 бет
Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы6 бет
Алаш қозғалысы және Атбасар өңірі4 бет
Басшы кәсіпкер ретінде34 бет
Басшы стилі33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь