Қазақстан Республикасының ұлттық валюта қатынастарының даму жүйесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. Халықаралық валюталық . қаржылық қатынастардың мәні.
1.1. Халықаралық валюталық жүйе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Халықаралық валюталық жүйенің даму эволюциясы ... ... ... ... ... .6
1.3. Валюталық саясаттың түрлері және құрамдары ... ... ... ... ... ... ... .11
1.4. Дамыған елдердің валюталық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2. Қазақстан Республикасындағы ұлттық валюта қатынастардың даму жүйесі
2.1 Қазақстан Республикасындағы валюталық жүйенің түсінігі мен белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.2 Қазақстан Республикасындағы валюталық бақылаудың негізгі принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
3. Қазақстан Республикасындағы валюталық операциялар жүйесінің мақсаттары мен міндеттері
3.1 Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүргізу ережелері және реттеу органдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
3.2 Валюталық операцияларды жүргізетін маманданған ұйымдар және олардың міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
3. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40
4. Құқықтық.нормативтік актілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41
5. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42
Өткен ғасырдың 90-шы жылдары Еуразия кеңістігінің бірқатар еддері үшін диалектикалық қозғалыс, құбылыстарға толы саяси-экономикалық жаңғыру жылдары болды. Бұл жылдар дүниежүзілік шаруашылықгың нығая түсіп интернационалдануына, жаһандану процестерінің күшеюіне, сондай-ақ ұлттық экономикалардың мейлінше ашықтығы жағдайында дамудың жаңа, ұтымды арналарының пайда болуын жеделдетті.
Қазақстан Республикасы бұрынғы кеңес өкіметі тұсында халықаралық валюта-кредиттік жене қаржылық қатынастардың субъектісі бола алған жоқ. Ол кезең қажетті алғышартгар жасалып, жаңа үрдістер қанат жая қоймаған уақыттар еді.
Қазіргі Қазақстан тәуелсіз, егемен ел ретінде дүниежүзілік шаруашылықка интеграцияланып, үйлесім табуға бет алды. Бұл бағытта толымды, жетістіктер де жоқ емес. Еліміздің халыкаралық валюта-кредиттік және қаржылық институттарымен мейлінше тығыз байланыстар қалып-тастырып, халықаралық экономикалық қатынастардың тең құқықты мүшесі болуға ұмтылысы бұл бағыттағы маңызды үрдіс болып табылады.
Қазақстан Республикасының Халықаралық Валюта Қорына (ХВҚ), Халықаралық Қайта Құру және Даму банкіне (ХҚДБ), Еуропалық қаржылық-кредиттік ұйымдарға мүше болып кіруі ел экономикасы ынтымақтастығын халықаралық деңгейде орнықтыруға көмектесті.
Шетелдік инвестицияларды пайдалану кез келген мемлекет үшін объективті қажеттілік болып табылады. Мұның өзі әрбір ел экономикасын халықаралық еңбек бөлінісі жүйесіне кеңінен қатыстырып, мұқтаж салаларға капитал келтірудің тиімді жолы екендігі де даусыз.
Дүниежүзілік шаруашылықтың объективті заңдылықтары, капиталдар қозғалысының халыкаралық тәжірибесі көрсетіп отырғандай Қазақстан бұл процестен шеттеп қала алмайды. Аталған үрдіс қазіргі дүниежүзілік экономика мен халықаралық қатынастардың ерекше белгісі ретінде қарастырылады.
Қазақстанға шетелдік капитал ағынының тасқынды келуі үшін оған қолайлы инвестициялық ахуал жасау қажет. Бұл мақсатқа жету барысында бірқатар заңдарды, нормативтік-құқықгық келісімдерді (актілерді) айқындап, шетелдік инвесторлармен жұмыс істеу жүйесін толық қалыптастыру керек. Инвестициялық жобалар жолындағы кедергілерді алып тастап, олармен мүмкіндігінше тіл табысуға алғышарттар жасайтын жеңілдіктер мен преференциялардың (артықшылықтардың) икемді жүйесін қалыптастырып, орнықтыру кезек күттірмейтін шаралар жиынтығы болып табылады.
        
        Қазақстан Республикасының ғылым және білім министірлігі
Алматы экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... қатынастарының даму жүйесі
Орындаған:Нурманова Д
Тексерген:Авганбаева Н
Алматы 2007 жыл
Жоспар
Кіріспе
............................................................................
......................................3
1. Халықаралық валюталық – қаржылық қатынастардың мәні.
1. ... ... ... ... ... ... Валюталық саясаттың ... ... ... елдердің ... ... ... ... ... ... даму
жүйесі
1. Қазақстан Республикасындағы валюталық жүйенің түсінігі мен
белгілері
.................................................................
.................................16
2. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің
мақсаттары мен міндеттері
1. Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүргізу
ережелері және ... ... ... ... ... ... және
олардың ... ... ... ... ... тізімі
...........................................................42
КІРІСПЕ
Өткен ғасырдың 90-шы жылдары Еуразия кеңістігінің бірқатар еддері ... ... ... толы ... ... ... Бұл жылдар дүниежүзілік шаруашылықгың ... ... ... процестерінің күшеюіне, сондай-ақ ұлттық
экономикалардың мейлінше ашықтығы жағдайында ... ... ... пайда болуын жеделдетті.
Қазақстан Республикасы бұрынғы кеңес өкіметі тұсында халықаралық
валюта-кредиттік жене қаржылық ... ... бола ... жоқ. ... ... ... жасалып, жаңа үрдістер қанат жая қоймаған
уақыттар еді.
Қазіргі Қазақстан ... ... ел ... ... ... үйлесім табуға бет алды. Бұл бағытта толымды,
жетістіктер де жоқ емес. Еліміздің ... ... ... институттарымен мейлінше тығыз байланыстар қалып-тастырып,
халықаралық экономикалық ... тең ... ... ... ... бағыттағы маңызды үрдіс болып табылады.
Қазақстан Республикасының Халықаралық Валюта Қорына (ХВҚ), Халықаралық
Қайта Құру және Даму банкіне (ХҚДБ), Еуропалық ... ... ... ... ел ... ... ... деңгейде
орнықтыруға көмектесті.
Шетелдік инвестицияларды пайдалану кез келген мемлекет үшін объективті
қажеттілік болып табылады. Мұның өзі әрбір ел ... ... ... ... ... ... мұқтаж салаларға капитал
келтірудің тиімді жолы екендігі де даусыз.
Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... отырғандай Қазақстан бұл
процестен шеттеп қала алмайды. Аталған үрдіс қазіргі дүниежүзілік ... ... ... ... белгісі ретінде қарастырылады.
Қазақстанға шетелдік капитал ағынының тасқынды келуі үшін оған қолайлы
инвестициялық ахуал ... ... Бұл ... жету ... ... нормативтік-құқықгық келісімдерді (актілерді) айқындап, шетелдік
инвесторлармен жұмыс істеу жүйесін толық қалыптастыру керек. Инвестициялық
жобалар ... ... алып ... ... ... ... ... жасайтын жеңілдіктер мен преференциялардың
(артықшылықтардың) икемді ... ... ... ... шаралар жиынтығы болып табылады.
Қазақстан валюта қатынастары рыноктық шаруашылық сферасының құрамдас
және ... ... ... табылады. Сондықтан, оның ұйымдық-құқықтық
аспектілерін, жаңадан пайда болған құбылыстарын, қолданатын әдіс-амалдарын
оқып, үйрену бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... ВАЛЮТА ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ДАМУ ЖҮЙЕСІ
2.1. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... жүйесі қазіргі кезде өзінің қалыптасу және
даму дәуірін бастан кешіріп отыр. Дегенмен, оның негізгі тенденциялары ... ... ... ... деп ... ... болады. Біздің мемлекет
дүниежүзілік шаруашылықка интеграциялануға бағыт алып, 1992 жылдың ... ... ... ... (МВФ) мүше болып кірді.
Ұлттық валюта ... ... ... ... ... ... қалыптасты. Қазақстан Республикасының қазіргі
валюталық жүйесі мен оның ... ... ... ... ... ... ... деп есептейміз.
Ұлттық валюта жүйесі дегеніміз - ұлттық ... ... ... бекітілген валюталық қатынастарды
ұйымдастыру мен реттеу нысаны (формасы). ... ... ... деп ... ... ... ... мен аткаратын рөліне
сәйкес ажыратуға болады.
Тарихи тұрғыдан алып ... ең ... ... ... ... ... нормаларына сәйкестендірілген ұлтгық валюта
жүйесі пайда болды. Ұлттық валюта жүйесі елдің ақша ... ... ... ... Дегенмен, оның салыстырмалы түрде дербестігі және
ұлт шекарасынан шығу мүмкіндіктері бар ... де ... ... ... ... жағдайы мен сыртқы экономикалық
байланыстары ашып, анықтайды.
Ұлттық валюта жүйесінің дүниежүзілік валюта жүйесімен байланысы ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге
асады.
Ұлттық және дүниежүзілік валюталық ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерінің айғағын паш етеді. Олардың
мақсаты, қызмет ету жағдайлары мен реттелуі, ... ... ... ... шаруашылыкқа әсері әртүрлі деңгейлі екендігін күнделікті
практика көрсетіп отыр.
Ұлттық және ... ... ... ... ... ... элементтерін карастырған шақта белгілі болады.
Қазақстан Республикасы ұлттық валюта ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық валютаның ... ... ... ... ... ... паритеті.Паритет - валюталардың алтын мөлшеріне
сәйкес ... ... ... ... ... режимі;
4. Валюталық шектеулердің деңгейі және валюталық бақылау;
5. Валюта өтімділігін (ликвидность) ұлттық ... ... ... ... ... ... ... реттеу;
7. Еддің халықаралық есептеулерін реттеу;
8. Ұлттық валюта рыногы мен бағалы металдар рыногының тәртібін қадағалау;
9. Елдің валюталық ... ... және ... ... ... жүйесінің негізін осы мемлекеттің заңымен бекітілген
ақша бірлігі құрайды. Қазақстанның ұлттық валютасы Елбасының 1993 ... ... ... ... ... енгізу туралы" жарлығы негізінде
1993 жылдың 15 қарашасынан бастап ... ... ... ... ақшасы мен валюталық жүйесі бұрынғы КСРО республикаларының ақшасы
мен валюталық жүйесінен ... ... ақша ... ... валюта) болып теңге
бекітілді. Ол 100 ... ... ... ... ақша ... мен ... ... Республикасы Ұлттық банкінің айналымға шығарған банкноттары
мен ... ... ... аумағында барлық төлемдер үшін,
есепшотқа салу үшін, сақтау үшін, аудару ... ... ... ... ... ... қаражаттарын шығару, олардың ... ... ... шек қою тек қана ... ... ... ... асады.
Банкноттар мен монеталардың қажетті санын анықтаушы, оларды өндіруді
қамтамасыз етуші және ... да ... банк ... ... баға ... ҚР-да орнықтырылмаған және дүниежүзілік
тәжірибеге ... ... ... ... ... 1976 ... ... қорының Кингстондағы (Ямайка) кезекті кеңесінде валюта
жүйесінің жаңа негіздері ... ... ... ... шешімдеріне
сәйкес алтынның күн өлшемі ретіндегі және валюта бағамда-рын ... ... ... ... былай алтын бағасы еркін анықталатын кәдуілгі
тауарға айналды.
Сонымен қатар, қаражатпен кдмтамасыз ету кұралы ретінде банкноттар мен
монеталар ... ... ... ... ... және оның ... ... етіледі.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі бұқаралық ақпарат құралдарында
теңгенің алтын-валюта резервтерімен ... ... ... оқтын-оқтын
жариялап тұрады. Бұл хабарламалардың сыртқы экономикалық қатынастардағы
маңызы жоғары, ал ішкі айналымдағы ақша бірлігі ... ... ... ... ... үшін міндетті болып табылады.
Казақстан Республикасындағы бірден-бір төлем құралы қазақстандық
теңге. Қазақстан аумағындағы жеке және ... ... ішкі ... теңгеден басқа төлем құралдарын пайдалануға кұқықтары жоқ. Ондай кұқық
Ұлттық банктың арнаулы лицензиясы бар ... ғана ... ақша ... ... ... процесін, қызмет көрсетулерді
және әртүрлі төлемдер үшін пайдаланылатын қолма-қол және қолма-қол емес
ақша қозғалысынан түрады.
Жалған ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялануға ұмтылысы оның
халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастарына ... ... ... етеді. Бұл қатынастардың толықканды ... болу үшін ... ... шешуге тура келді.
Негізгі валюталық саясаттың бірі - теңге құнының ... және оны ... ... ... ... ... Мұның өзі бір жағынан, теңдестірілген (балансталған), екінші
жағынан, шетелдік тауарлар мен ... үшін ашық ... ... ... ... Теңгені еркін ауысатын валюталармен салыстырғандағы бағамының
(курсының) орнықтылығы Қазақстан экономикасы үшін ... ... ... ... ... ... теңгенің ел ішінде ... ... ... іс ... қол ... ... Ішкі еркін
ауысу дегеніміз - теңгенің ішкі валюта рыногында ... ... курс ... ... ... ... Ал, теңгенің толық
ауысу мүмкіндігіне (полная конвертируемость) жетуі үшін ... ... және ... ... ... резервтерінің
қорлануы, шетелдермен валюталық, ынтымақтастық ... ... ... 24 ... қабылданған Қазақстан Республикасы
"Валюталық реттеу туралы" Заңының 3-бабында былай делінген:
1) ... ... ... мақсатында және төтенше
жағдайлар туындаған ... ... ... кез келген валюталық
операцияларды шектеу немесе тоқтата тұру жөнінде ... ... ... ... ... банкі резиденттердің экспортгық ... ... ... ... және ... ... ... сатуға міндеттеуге кұқылы.
Болашақга Қазақстан МВФ-тың мүшесі ретінде МВФ жарғысының VIII бабына
сәйкес төлем балансының ағымдағы операциялары үшін ... ... ... ... ... бағамы қандай бір болмасын батыс елдерінің валютасына немесе
валюталық қоржынына ресми түрде байланған жоқ. ... ... ... ... ... енгізілген. Мұның өзі елдегі валюта биржалар
анықтайтын сұраныс пен ... ... ... ... бағамы ең
алдымен каржылық инструменттердің (тетіктердің) Алматы ... ... ... валюта операцияларын өткізу Орталығындағы сұраныс пен ұсынысқа
байланысты калықтайды. Бұл мекемелерде ... ... ... алтын, валюта резервтері елдегі ақша-несие саясатын жүргізетін,
Қазақстан теңгесінің ауысу қабілетін ... және ... ... қызметін орнықгыратын, сондай-ақ ішкі және ... ... ... ... ең ... ... бірі екендігі көрсетілген.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің алтын — ... ... ... ... түріндегі алтын, күміс, платина және платина тобына жататын
басқа металдар;
б) еркін ауысатын шетелдік валюталар;
в) еркін ауысатын валюта түріндел дебиторлардьш ... банк ... ... ... резервтері мынадай жолдармен жинақталады:
а) монета түріндегі алтынды, күмісті, платиналық топқа ... ... ... Қазақстан Республикасы резидентгері мен резидентгері еместерден
шетелдік валютаны ... ... ... ... банк ... несиелерден, депозитгік, дилинггік
операциялардан проценттер алу;
г) Ұлттық банк жүзеге асырған ... ... және ... да ... ... ... ... және т.б.
д) халыкаралық кдржы ұйымдарынан, банктерден алынған процентгер;
г) Ұлттық банктің консультациялық, ақпараттық-баспагерлік ... үшін ... ... банк ... ... резервтерді мынадай мақсаттарға жұмсайды:
- жалпы ақша-кредит саясаты шеңберінде айырбас курсы саясатын жүргізу
үшін, ішкі валюталық ... ... ... ... пен ... мен ... ... ету мақсатында шетел валютасын сату. Бұл
операцияны валюталық интервенция деп те атайды.
- Қазақстан Республикасы үкіметінің және ... ... ... ... ... мақсатында шетелдік валютаны ... ... бір ... ... сатып алуды басқа бір мемлекеттің
валютасын сату арқылы жузеге асыру;
- мемлекеттік қарыздың, пайыздарды комиссиондық төлемдердің негізгі
сомаларының ... ... ... ... банк ... бұдан былайғы реформалау Ұлттық
Банктің бағдарламасына сәйкес валюталық рыноктың ... ... ... ... ... ... мен валюта рыногын
хеджирлеу аспаптарын дамыту бағытында ... ... өзі ... ... қорғау және олар үшін қолайлы ахуал орнықтыру
ісінде маңызды ... ... ... ... валютасы саудаланатын ішкі рыноктың дамуы банктен тыс
айырбастау пунктерінің әрекетіне бақылауды күшейту бағытында жүргізіледі.
Ұлттық Банктің ... ... ... ... мерзімді
шайкдлуларын тоқгатумен шектеліп, ақша ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, айырбас
бағамына қатысты саясат бесекелікті арттыру бағытында, экспортты ... және ... ... ... ... ... мақсатында
өрбиді.
Қымбат бағалы металдар рыногы Қазақстан Республикасы Президентінің
1995 жылғы 20 ... заң күші бар ... ... ... мен ... ... қатынастарды мемлекеттік реттеу туралы" Жарлығына
сәйкес әрекет етуде. Бұл ... ... ... металдар саласындағы
мемлекеттік монополиядан мемлекеттік реттеуге өтуді заңдастырды.
Аталған жарлық қымбат бағалы металдар мен асыл ... ... ... ... ... қымбат бағалы металдар мен асыл ... ... ... ... бағалы металдар бар қалдықтарды дайындап қайта өңдеуді; 2)
қымбат бағалы металдарды аффинаждауға байланысты ... мен ... ... ... ... және ... операциялар); 3) зергерлік
бұйымдар жасауды.
Бұл әрекеттердің барлығы лицензиялауға жатады. ... ... ... ... аффиниждаудан түскен қымбат бағалы металдар алғашқы
саудада өткізіледі, ал ... ... ... ... ... ... бойынша сыртқа шығарылады.
Аффинаждалған қымбат бағалы металдарды сыртқы рынокта сату Қазақстан
Республикасының валюта ... ... ... ... үкіметі аффинаждалған қымбат бағалы метал-дардың ішкі және
сыртқы ... ... ... ... ... мен ... арқылы жүргізеді.
Сонымен, бұл Жарлықгы кабылдаудағы мақсат - ... ... ... ... ... ... қол жеткізілді.
Ұлттық банк өзінің негізгі сатып алушы ролін сақтап калды, тек қана
бұрын Қаржы министрлігі төлеген 20 проценттік ... ... ... ... ... ... Мұның өзі, әрине, ... ... ... ... біркдтар кедергі жасайтыны да рас еді.
Қымбат бағалы металдар рыногы әрекетінің күткен деңгейден көрінбеуі ең
алдымен алтын ... ... іс ... ... ... ... отыр.
Күні бүгінге дейін сенімді басқару мен жер қойнауын пайдаланудың типтелген
ереже-шарты қалыптаса қойған жоқ. ... ... ... ... кдзуға
және өндіруге берліген лицензиялардың кдбылданған міндеттемелерге сәйкес
орындалуын бақылау мен тексеру өз шешімін күтіп ... ... ... аффинаждалған қымбат бағалы металдармен жұмыс істейтін
екінші деңгейдегі банктер шеңбері кеңейе ... ... ... ... ... кесімдерінен туындайтын лицензиялық
талаптарына сәйкес өз қызметтерін жүргізуде.
Ұлттық банктің ... ... ... ... банкіне,
Казкоммерцбанкіне, Центркредит банкіне берілген. Лицензия алуға дәмесі бар
бірқатар ... ... ... ... ... ... мен ... пікірінше, Ұлттық банктің
алтын, валюта қорын толықгыру жолында қымбат бағалы металдарды сатып алуға
мемлекеттік ... ... ... түсу ... ... ... дамыған еддерде бұрыннан қолға алынып, қазір әбден қалыптасқан,
солардың ішінде АҚШ, Германия сияқты ... ... ... ... ... ... өте тиімді әрекет етіп отыр. Қазақстанда дербес
қызмет атқаратьш аффинаждалған қымбат бағалы металдар биржасының ... ... ... ... да ... дамыту ісі өз
кезегін күтіп тұрған жайы бар.
2.2. ... ... ... ... ... ... ... шетелдік валютаның қолда бар көлемін және
оның басқа валюталарга айырбастау бағамын реттеу.
Егер валюталық құқық пәніне ... ... ... ... бақылау - бұл Қазақстан ... ... ... ... ... орындау мақсатындағы ұйымдық-құқықтық шаралар
жүйесі.
1996 жылдың 24 желтоқсанында қабылданған "Валюталық ... ... ... заңының 6-шы бабында "Казақстан Республикасындағы
валюталық бакылауды валюталық бақылау органдары мен ... ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыруға
құқылы мемлекеттік оргаңдар Қазақстан Республикасындағы валюталық органдар
болып табылады. Алған лицензияларға ... ... ... жүргізген
кезде валюта заңдарына бақылау міндеті жүктелген өкілеттік берілген банктер
мен өкілетгік ... ... ... емес ... ... ... агенттері болып табылады. Валюталық бақылау ... ... ... асыру үшін валюталық бақылау агенттерін тартуға және
оларды міндетгі түрде ... үшін ... ... ... ... ... 20 ... кабылданған "Қазақстан Республикасында
экспорт-импорт валюта бақылауын ... ... ... ... ... ... валютасымен және теңгемен түсімнің толық және
уақытылы түсуін, сондай-ақ шетел валютасымен және ... ... ... ... ... пайдаланудың заңдылығы мен негізділігіне
экспорт-импорт валюта бақылауын жүзеге асыру тәртібін белгілейді.
Экспорт-импорт валюта бақылауының мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... және
уақытылы түсуін, сондай-ақ шетел валютасымен және теңгеменқ ... ... ... ... және ... ... ... табылады.
2. Валюта бақылауының негізгі бағыттары:
а) жүргізілетін экспорт-импорт валюта операцияларының заңға сәйкес
келуін ... ... ... ... ... ... банкінің тиісті
лицензияларын немесе тіркеу куәліктерінің болуын анықгау;
б) төлемдердің негізділігін тексеру;
в) экспорт-импорт валюта операциялары жөніндегі ... ... ... ... ... Егер ҚР-сы Ұлттық банкінің лицензиясында өзге мерзім белгіленбеген
болса, экспортер экспорт түсімін тауар ... ... ... ... күннен аспайтын мерзімде ҚР-ның уәкілетті банктеріндегі өзінің
есеп шоттарында аударуға, ал экспорт түсімін алу мүмкін болмаған ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің тиісті ... ... ... ... ... банктері жене басқа да ... ... ... ... бойынша тиісті құқығы бар мекемелердің есепшотына
аударуға болады.
4. Импортер ҚР-на қуны ... ... ақша ... тең келетін
тауарды әкелуге барлық шараларды қоддануға міндетгі, ал ол ... ... ... ... банкі берген лицензияда өзгеше
көзделмеген болса, ... ... ... ... белгіленген
мерзімде, бірақ аударылған күннен бастап 120 ... ... ... ... өзінің есепшотына қайтаруы керек.
Тауар ... ... ... ... ... ... ... КР-сы Ұлттық банкінің лицензиясын алу үшін шара қолдануға
міндетті.
5. Резидент импорт бойынша ... ... ... ... ... 120 ... күннен асатын мерзім-де аударған жағдайда импортер
ҚР-ның заңдарына сәйкес ҚР-сы Ұлттық банкінің ... ... ... пен ... емес ... шетел валютасымен және теңгемен
жүргізілетін операциялар бойынша жасалған төлемдер мен ақша ... ... ... есеп-шоттары арқылы жүзеге асырылады.
6.Сыртқы экономикалық келісім шарттың әрқайсысы бойынша резиденттің
есепшотын жүргізіп отыратын бір банк қол ... бір ... ... оған ... ... түсімі түсіп отыруға, не импорт бойынша
төлем жасалып отыруға тиіс.
7. Резидент-субъектілердің экспорт-импорт операциялары бойынша сыртқы
экономикалық ... ... ... ... ... және ... ... Ұлттық банкі тексеріп отырады.
Валюталық бақылау органдары мен агенттері өздерінің уәкілеттігі және
қызмет бабы шектерінде ... ... ... ... ... Республикасының резиденттері мен резидент еместері жүргізіп
жатқан валюталық операцияларының қолданыстағы заңдарға, лицензия шарттарына
және тіркеу куәліктеріне сәйкестігін тексеру валюталық ... ... ... бірі ... ... бақылау органдары өз қызмет бабының шектерінде нормативтік
актілер ... ... ... бұзу ... жоюды талап етеді,
сондай-ақ ҚР-сының резиденттері мен резидент еместеріне міндетті ... ... ... ... өз қызметі бабында валюталық бақылау
агенттерін жекелеген тапсырмаларды ... ... ... ... ... өз кезегінде мұндай тапсырмаларды орындауға міндетті.
Валюталық бақылау агенттері құқық қорғау органдары мен ... ... ... ... ... ... зандарды бұзу фактілерін
хабарлап отыруға міндетті.
Валюталық бақылау органдары мен агенттері өз ... ... ... ... резиденттер мен резидент еместердің ... ... ... ... ... асырушы адамдар тапсырылған
міндеттемелерді кажетті деңгейде атқара алмағаны үшін ҚР-сының зандарына
сәйкес жауапкершілікке ... ... ... ... ... резиденттер
мен резидент еместердің:
-валюталық бақылау органдары мен агенттерінің тексерістері актілерімен
танысуға;
-ҚР-сының заңдары бекіткен ... ... ... ... ... ... іс-қимылдарына шағымдануға;
-ҚР-сының заңдары мен нормативтік-құқықтық актілерінде көрсетілген
басқа да шараларды жұзеге асыруға күқықтары бар.
Резиденттер мен резидент ... ... ... ... ... мен агентгеріне өздері жүзеге асырған
валюталық операциялар жөніндегі талап етілген құжаттар мен ақпараттарды дер
кезінде және толықтай ... ... ... ... ... ... ... нетижесі бойынша органдар
мен агенттерге түсініктеме беруге міндетті;
- тексеру актісінде келтірілген фактілермен ... ... ... жазбаша түрде көрсетіп, тапсыруға міндетті;
- валюталық бақылау органдары ашқан заңды бұзу ... заң ... ... ... ... валюталық реттеу мен бақылауды жүзеге
асыратын ... ... ... ... банкі. Ол өз функцияларын ҚР-сы
Президентінің заң күші бар "Ұлттық Банк ... ... оның ... ... ... банк республика аумағында орналасқан банктердің
және ... ... ... ... ... беруді, бақылауды жүзеге асырады.
Банктердің каржылық орнықтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... үшін, сондай-ақ ҚР-
сының кредит жүйесінің тұрақтылығын қолдау шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... нормативтерді және банктер үшін міндетті басқа да ... ... ... үшін ... ... ... және басқа да
нормативтік актілерді дайындап, ... ... ... ... банктерді қаржылық жағынан сауықтыру мақсатында нұсқаулар береді;
- банктерге шектеулі шаралар қолданады;
- банктерге санкциялар жариялап, оны қолданады.
Валюталық ... ... ... ... ... ... ... бақылау комитеті жатады. Бұл орган Қазақстан
Үкіметінің 1997 ... 4 ... ... ... ... ... ... Қаржылық бақылау комитеті - мемлекеттік
орган болып ... және ол ... ... мемлекеттің
кепілдігімен келтірілген сыртқы каржылық займдардың, мемлекеттің бюджеттен
тыс қор қаражаттарының тиімді және ... сай ... ... ... ... атқаруда Комитет Конституцияны, КР-сы зандарын, Президент
пен Үкімет акгілерін, басқа да нормативті актілерді басшылыққа ... ... ... ... ... ... ... заңдылытардың орындалуын қадағалау; бюджеттік ... ... ... ... ... ... басқа да орталық және жергілікті атқарушы
органдардың, мемлекеттік кәсіпорындар мен ... ... ... емес сыртқы займдарды мақсатты және тиімді пайдалануын бақылау
және т.б. жатады.
Алдына қойылған міндеттерді орындау мақсатында ... және ... ... ... функциялар жүктелген:
- меншіктің барлық түріндегі шаруашылық жүргізуші ... ... ... жүзеге асыру;
- жарғылық қорында 50 проценттен кем емес мемлекетгік меншіктің үлесі
бар занды тұлғалардың ... ... ... ... және ... ... пен импортқа валюталық бақылауды ұйым-дастыру ісі
ҚР-сы Ұлттық банкінің басқармасы 2001 ... 20 ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
туралы" Нұскаулыққа сәйкес жүзеге асырылады.
Валюталық бақылау органдары мен ... ... ... ... құзыреті шегінде КР-сының заңдарына сәйкес жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының Ұттық Банкі:
1) ҚР-сының ... ... ... ... ... құрамында) және уәкілетті банктерден ... ... ... ... ... нәтижелері туралы
ақпараттарды жинақтайды және талдайды.
2) ... ... есеп беру ... ... ... 5-нен
кешіктірмей тауарлардың ҚР-сының кеден шекарасы арқылы нақты ... ... ... ұсынады.
3) валюталық түсімнің немесе тауардың ҚР-ның аумағына
уақытылы түсуін қамтамасыз етпеген экспортерлер-импортерлер ... ... ... келісілген тәртіппен ақпарат береді.
4) барлық банктер мен олардың ... ... ... ... ... ... ... кез келген ... ... ... кіріс министрлігіне банктер мен ... ... ... ... ай ... ... ... банктердің валюталық бақылау бойынша бағдарламалық қамтамасыз
етілуіне техникалық талаптарды белгілеуге кұқылы.
Мәміле паспортын рөсімдеу ... ... ... импортер келісім-
шарт жасалғаннан кейін, күні бұрын тараптардың кез келгені (Резидент немесе
резидент емес) келісім-шарт бойынша өз ... ... ... кеден органында және банкте меміле ... ... ... ... ... ... ... үш данасын береді.
Сонымен бірге, экспортер-импортер экспорт жөніндегі меміле паспортымен ... ... ... ... ... ... жасауға негіз болған
келісім-шарттың түпнұсқасын және оның нотариат куәландырған көшірмесін және
МП электронды көшірмесін беруге міндетті. ... ... ... үшін ... органының жауапты адамы әзірлеген келісім-шарттың
түпнүсқасы не оның ... ... ... ... ... ... ... және жеке нөмірлі мөрмен расталған
көшірмесін пайдаланады.
Резидент еместермен факс ... ... ... ... ... паспортын рәсімдеген күннен ... бір ... ... ... не ... куөландырған көшірмесін
беруді міңдеттей отырып, оның факсимильді көшірмесін кеден ... ... ... ... түпнұсқасын не оның ... ... ... ... ... ... жауапты адамы
экспорт-импорт бойынша мәміле паспорты жөніндегі істі жасау кезінде ... ... ... ... ... және бірдей
болған жағдайда факсимильді ... ... ... ... және ... ... растайды. Келісім-шарттың түпнұсқасы мен оның
факсимильді көшірмесінің мөтіндері сәйкес келмеген ... ... ... ... ... осы факт бойынша ақпарат жібереді.
Кеден органының жауапты адамы құжатты ... ... ... ... күні ішінде берілген құжаттарды қарайды, мәміле паспорты деректерінің
келісім-шарт талаптарына сәйкес келуін тексереді және ... ... бас ... негіз болмаса, экспортер-импортер берген мәміле
паспортының даналарына қол қояды.
Уәкілетті банк ... ... ... ... ... және импорт мақсатына ... ... ... ... ... ғана жүзеге асырады.
Уәкілетті банктің нақгы түскен ақшаны мөміле паспор-тына енгізуі үшін
банкаралық құжатта кажетті деректер бол-маған ... ... ... экспортердің-импор-тердің банктік есепшотына аударады және сонымен
қатар бірегейлендіруге болмайтын осындай түсімдер туралы оған ... ... ... ... ... ... ... банкке келісім-шарт деректемелері мен мөміле паспортының нөмірін
көрсете отырып, түскен соманың ... ... ... ... ал ... келісім-шарт бойынша ақша баскд банюсе түссе, басқа банкке де ... ... ... ... ... ... ... сомада аударуға
тапсырма беруге міндетті. Экспортер-импортер тапсырмамен қоса баска банк
үшін ... ... ... ... болатын аударым өтінішімен бірге
мәміле паспортының уәкілетгі банк ... ... ... ... ... ... коды валюта төлемінің кодымен сәйкес
келмесе, уәкілетті банк экспортер-импортердің келісімімен оның банктік
есепшотына түскен ақшаны ... ... ... ... ... ... валютаға айырбастайды. Экспортер-
импортер ... ... бас ... ... ... ... ... паспортына қосымша парақ рәсімдеуге ... ... ... ... ... ... бойынша валюта
бағамының есебін кеден органына ұсынуға міндетгі. Кеден органы көрсетілген
есепті келісім-шарт талаптарында және ... ... ... ... келу тұрғысынан қарағанда және есеп ... ... ... ... тауардың жаңа валютамен ... ... ... ... шетел валютасының ҚР-ның Ұлттық банкі ... ... ... не ... ... күні ... ... теңгеге
кросс бағамы арқылы жүзеге асырылады.
ҚР-сының Ұлттық банкі ресми бағамын ... ... ... жасаған жағдайда, қайта есептеу уәкілетті ... ... ... осы ... АКДІ ... ... ... бойынша жұзеге асырылады. Мұнан кейін теңгемен кдйта есептеу ҚР-
сының ... ... ... ... АКДІ ... ресми бағамы бойынша
жүзеге асырылады.
ҚР - да экспорт-импорт валюталық операцияларын жүзеге ... мен ... ... валюталық бақылау органдары жүргізген ... ... ... ... мен ... ... ... негізсіз бас
тарту болған ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкіне шағым беруге;
3) ҚР-сының заңдарында белгіленген тәртіппен валюталық бақылау
органдары мен ... ... ... ... басқа нормативтік-құқықтық актілерімен қөзделген басқа
да іс-әрекет жасауға құқылы.
Міндеттері: 1) ҚР-сы Ұлттық банкінің ... ... ... ... ... өз ... ... шетелдік банкте ашылған
есепшотқа келісім-шарт бойынша экспорттық ... ... ... және ... ... ... ... есептелуін, ал экспортгық түсімді алу
мүмкін болмаған жағдайда ... ... ... жіберілген тауарды
қайтаруды қамтамасыз етуге;
2) ... ... ... ... және ... мерзімде алынуын, ал тауарларды жеткізу мүмкін болмаған
жағдайда уекілетгі банктегі ... ... ... шетелдік тарапқа
аударылған аванс төлемінің сомасын қайтаруды қамтамасыз етуге;
3) олардың бар болуы туралы талап Қазақстан ... ... ... ... ... ... лицензиясын және тіркеу куәлігін
алу үшін барлық қажеггі шараларды қолдануға;
4) ... ... ... мен ... ... ... ... туралы барлық сұралған құжаттар мен
ақпараттард беруге;
5) валюталық ... ... ... ... ... асыруға байланысты кез келген қужаттарды тексеруге
жіберуге;
6) валюталық бақылау органдарына олардың тексеру жүргізуі ... ... ... ... ... ... ... жүргізген экспорт-импорт операциялары бойынша олардың
келісім-шарттың қолданылу мерзімі ішіңде, бірақ кеміңде бес жыл ... ете ... ... ... және есеп ... ... ... бақылау органдарының анықталған тәртіп бұзушылықтарды жою
жөніндегі талаптарын, нұсқауларын, ұйғарымдарын орындауға;
9) ҚР-сының заңдарында белгіленген басқа да ... ... ... туралы заңның алдында жеке және заңды ... ... және ... жауапкершілікте болады.
Қазақстан Республикасының "Валюталық реттеу туралы" Заңының 14-ші
бабына сәйкес - заңды тұлғалар:
осы заң ... ... ... ... ... асырғаны
үшін – мәміле жасалған соманың 10 ... ... ... 1 ... ... ... ... турінде;
бухгалтерлік есепте олардың тиісті нәтижелері көрсетілмеген ... ... үшін - сол ... ... ... ... ... түрінде;
есеп жүргізу және есеп берудің тәртібі мен белгіленген нысандарын бұзу
арқылы валюталық операциялардың бухгалтерлік ... ... үшін ... ... ... ... ... 5 проценті мөлшерінде айыппұл төлеу
түрінде жауапты болады;
айыппұл сомаларын ... ... ... ... органдары, соның
ішінде валюталық бақылау агенттерінің ұсынысы бойынша сот ... ... ... үшін ... лауазымды адамдар, сондай-ақ
жеке тұлғалар Қазақстан Республикасы-ның заңцарына сәйкес жауапты болады.
Республикамыздағы банк ... ... ... ... ... ... ... көрсету қарқыны әлемдік аренаға көтерілу шегіндегі іс-
шаралар жиынтығы екені белгілі.
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАР ЖҮЙЕСІНІҢ МАҚСАТТАРЫ
МЕН МІНДЕТТЕРІ
3.1. Қазақстан ... ... ... жүргізу
ережелері және реттеу органдары
Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды ... ... ... 21 сәуірдегі ҚР Ұлтгық Банкі бекіткен "Казақстан ... ... ... ... реттейді.
Қазақстан Республикасы аумағындағы резиденттер мен резидент еместер
жүргізетін валюта операциялары ... ... ... ... актіле-рінде көзделген жағдайларды қоспағанда,
уәкілетті ... және банк ... ... түрлерін жүзеге
асыратын уөкілетті ұйымдар арқылы ... ... ... ... ... ... банктердегі банктік есепшоттарды Ұлттық Банктің
нормативті-құкықтық актілерінде көзделген тәртіппен ашады, жүргізеді және
жабады. Резидент және резидент емес ... ... ... ... ... банкке Казақстан Республикасының валюталық заңнамасына
сейкес ұсынылатын талап етілген ... ... ... Осы ... ... Банктің басқа да нормативтік-құқықтық актілерінде көзделген
жағдайларды қоспағанда, резидент және ... емес ... ... ... банк ... ... ... ақша аударымын жүзеге
асыруға құқылы емес.
Резидент Ұлттық Банктің лицензиясын және тіркеу куәлігінің болуы талап
етілетін валюта операциялар бойынша ... ... ... ақша ... ... уәкілетті банкке осындай лицензияның және тіркеу куөлігінің
түпнұсқалары мен нотариат куәландырған ... ... ... ... ... ... ... көшірмелері уөкілетті
банкте калады, ал түпнұсқалары резидентке кайтарылады.
Осы аталған валюта ... ... ... алынған ақша
резиденттің пайдасына түскен жағдайда Ұлттық Банктің лицензиясын ... ... ... да, ... банк түскен ақшаны резиденттің
банктік есепшотына аударуға құқылы, сондай-ақ резидентке мұндай ... ... ... ... ала жазбаша хабарлауға тиіс. ... заң ... ... ... түрде жүзеге асырылатын
төлемдерді қоспағанда, ... ... ... ... ... бергенге
дейін резиденттің төлемдерді немесе ақша аударуды жұзеге ... ... ... ... ... жоқ. Резидент Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... оның ... есепшотына ақша аударылған
күннен бастап, 30 кун-тізбелік күн өткеннен кейін уәкілетті банк ... ... ... ... хабарлауға міндетті. Ұлттық Банк лицензиясы
болуы талап етілетін капитал ... ... ... ... мен ақша ... ... ... валюталық бақылау жасау міндеті
жүктелетін бір уәкілетгі банк арқылы өткізілуге ... ... ... ... ... ... орындауға және валюталық бақылауға
кабылдаған бұрынғы банкке бұл жөнінде ... ... ... және ... бақылауға кабылдаған бұрынғы уәкілетті банк
мәмілені орындауды жене валюталық бақылауды баскд уөкілетгі ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге
оның толық атауын көрсетуге міндетті. Мұндайда валюталық бақылауды басқа
банкке ... ... банк ... бір ... осы ... ... ... төлемдер мен ақша аударымдары және тауар жеткізу, жұмыс,
қызмет көрсету туралы мәліметтер жіберуге міндетті.
Резиденттер арасындағы операциялар ... ... ... ... ... операцияларын жүргізу Ережесінде, Ұлттық Банктің ... ... ... салық және кеден заңнамасында
көзделген жағдайларды ... ... ... ... ғана ... ... ... банктер резиденттерінің және
резидент еместердің валюталық операцияларды жүргізу ... ... ... ... келісуі арқылы ұлттық валютамен немесе шетел
валютасымен алады. Резиденттер арасында жасалған шарттар ... ... ... ... ... көзделген шарттар бойынша тұрақсыздық
ойынпұлдары (өсімпүлдары) Ұлттық валютамен ... ... ... құндылықтарды резиденттерге немесе
резидент еместерге шетел валютасымен және ұлттық валютамен кредитгер ... ... ... қабылдай алады. Ұлттық банк Казақстан ... ... ... ... инвестор және мемлекет уәкілеттігі
берген заңды тұлға немесе ... ... ... ... - ... ... Республикасы Үкіметінің инвестициялық жобаларды
жүзеге ... үшін ... 100 ... АҚШ ... кем ... ... беруге, Қазақстан ... ... ... ... ... валютасымен жүргізуге күқылы.
Төлем карточкаларын пайдалана отырып, валюта операцияларын жүргізу
тәртібі осындай қатынастарды ... ... ... ... ... реттеу қызметін жүзеге асыратын негізгі орган - Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі. Оның өзіндік, дара күқықгық дөрежесі бар ... ... ... сондай-ақ нормативтік актілерді талдап
жасайын ... ... ... өзінің валюталық операцияларын жү-зеге
асыратын жанама реттеу органы екендігімен де аныкта-лады.
Қазақстан Республикасы Каржы министрлігі ... ... ... ... және ... ... ... орган.
Министрлік өзінің щлзметін атқаруда ҚР-сы Конституциясы мен завдарын,
Президент Жарлықгарын басшылыққа алады.
Министрлік мемлекеттік кдржыны баскаруды жүзеге асы-рады, ... ... ... ... ... ... ... бюджет
шығындары мен сыртқы қарыздар ... ... ... анықгайды,
мемлекеттің ішкі және ... ... ... республикалық және
жергілікті казынаның кдражаттарын мақсатты және ... ... ... мемлекеттік көсіпорындардьщ каржы-шаруашылық ... ... ... көрсетілген шеңберде салааралық қатынастарды
үйлестіреді.
Біртұтас мемлекеттік қаржы саясатының валюталық ... ... ... асырудағы негізгі міндет-терге мыналар жатады:
- мемлекеттік каржыны басқару;
- мемлекеттің каржылық және бюджеттік саясатын қалыптастыру;
- шетелдік ... ... ... ... ... ... саясатты жүргізу;
- мемлекеттің сырттан алған займдары мен гранттарын тиімді пайдалануды
бақылау және ... ... ... ... министрлігі мынадай негізгі
қызметтерді аткарады:
1) баска мемлекеггік органдармен бірлескен іс-қимылдар нәтижесінде
ақша айналымын ... ... ... тұрақтандыру бағытында кажетгі
шаралар жасауға ... ... ... ресурстарын баскдруға катысады;
3) экономиканы каржылық сауықгыру, ... ішкі және ... ... шараларды жасап, қолдану бағытында Үкіметке ұсыныстар
енгізеді;
4) қаржы мәселелері хақында ... ... ... ... дайындауды көздейді және ықпалдастық пен ... ... ... ... ... ... ... және олардың
қызметін реттеу жөніндегі ... ... ... ... қолдану тәжірибесін қорытындылайды және оны
жетілдіру жолдарын қарастырады;
7) мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ жергілікті займдарды шығару ережелерін бекітеді;
8) ... ішкі ... ... және ... ... тіркейді;
9) қымбат бағалы металдармен операциялар ... ... ... ... мен ... ... ... ның есебін тындайды.
Қаржы министрлігі шетелдік инвестициялар мен кредиттерді келтіру және
пайдалану өрісінде мемлекеттік саясатты ... ... ... мен ... ... республикаға кажет экономикалық, техникалық
және каржылық көмектердің көлемдері жөнінде хабардар етеді. ... және ... ... министрліктері Ұлттық банкпен бірлесе
отырып, мемлекеттің сыртқы қарызы шектерін ... ... ... ... кредиттерді кдйтару есептері тәртібін анықгайды.
Қазақстан Республикасының банктік жүйесі екі деңгейден ... ... ... ... ... банкі жүйесінің жоғары
деңгейі болып табылады. ... Банк ... ... ... ... ... ... халықаралық қаржы-кредит ұйымдарындағы
мүдделерін қорғайды.
Халықаралық валюта қорында (МВФ) ҚР-ның ... ... ... ... ашқан болатын. МВФ-пен жүргізілетін операцияларды
сенімді кдмтамасыз ету мақсатында қосымша үш ... ... ... ... ... үшін ... есепшот, әкімшілік
операциялары үшін ... ... және ... ... ... ... үш ... барлығы да МВФ-тың жалпы ресурстарының
есепшоттары деп аталады.
Қазақстан ... ... ... ... төлеуді) МВФ-ке ҚР-
сы Қаржы министрлігінің қолдан қолға өтпейтін процентсіз векселін көрсету
арқылы жүзеге ... ... күру және даму ... ... ... ... екі бөліктен - негізгі және қосымша бөліктерден
түрады. Негізгі бөлік жалпы ... 0,875% ... ... ... ... ... 7,875% ... валютамен немесе Қаржы министрлігінің
жай векселін шығару жолымен ... ... ... 91,25% ... ... ... жағдайларда төленеді. Қосымша бөліктің 10% шетелдік
валютамен, 90% Ұлттық валютамен ... ... ... ... ... векселмен төленеді.
Халықаралық даму ассоциациясының капиталына жазылу екіге бөлінеді.
Бірінші "төленген" бөлігі жазылу ... 10%-ін ... жене ол ... ... ... ... бөлігі жазылу бағасының ... да ... ... ... ... оның ... ... жай векселімен атқарылады
3.2. Валюталық операцияларды жүргізетін маманданған ұйымдар ... ... ... заңдарына сәйкес валюталық операцияларды
жүргізетін субъектілер катарына уөкілетті ... ... ... ... ... есеп ... ... Республикасының
валюталық заңнамасында белгіленген төртіппен түскен және ... ... ... ... ... жүргізу
нәтижесінде алынған шетел валютасы шектеусіз есепке ... ... ... экспорты үшін ақы төлеу ретінде резидент-заңды
тұлғалар алған ... егер ... ... ... актілеріне
сәйкес резидент-заңды тұлға алған ұлттық Банктің тиісті ... ... ... (жұмыс, қызмет) экспорты күнінен бастап ... ... ... ... ... ... ... міндетті тұрде
аударуға тиіс.
Жарғылық қызметі сынға тарту, кайырымдылық жарналары және өзге ... ... ... ... ... асыруға бағытталған
резидент-заңды тұлғалардың пайдасына түскен шетел валютасы қолма-қол, сол
сияқгы қолма-қол жасалмайтын төлем төртібен де, ... ... ... міндетті түрде есептеледі. ... да ... ... сыйға тарту, қайыр-маддық, қайырымдылық жарналары
және өзге де түсімдер ... ... ... ... ... шетел валютасы да, сол сиякхы олардың уәкілетті ... ... ... ... ... Резидент-занды түлғалар
уөкілетгі банктегі олардың есепшоттарындағы шетел валютасын Казақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... Уәкілетті банк ақша төлеу мен аударуды резидент-заңды тұлғалар
тиісті түрде ... ... ... ... ... және ... ... жағдайда ғана жүзеге
асырады.
Уәкілетті банктер Қазақстан Республикасының валюталық ... ... ... ... валюта операцияларына катысты
кажетті ақпараттар мен құжаттарды қосымша сұратуға құқылы.
Резидент-занды тұлғаладың банктік ... ... ... ... емес қызметкерлерге ... ... үшін ... шет ... ... ... ... байланысты
шығыстарға арнап алынуы мүмкін. Резидент-заңды тұлғалар қолма-қол шетел
валютасын алу үшін уекілетті ... ... ... ... ... ... Банктің қолма-қол шетел валютасымен ... ... ... ... бар ... тұлғалар уәкілетті
банктердегі өздерінің банктік ... ... ... ... ... ... валютасын алуына болады.
Резидент-занды тұлғалар ішкі валюта рыногында тек мына мақсаттарға арнап:
- резидент ... ... ... ... және ақша
аударуға;
- уәкілетті банктерден шетел валютасымен алынған кредиттер бойынша
міндеттемелерді орындауға;
- Казақстан ... тыс ... ... және ... ... ... осы ... реттейтін норматав-тік-құқықтық
актілерінде көзделген негіздер бойынша корпоративтік ... жеке ... ... ... ... (депозиттері) бойынша
өтемдерді төлеуге;
- қолма-қол шетел валютасымен айырбас операцияларынжасауға;
- ... ... ... ... ... өзге де
жағдайларға арнап шетел валютасын алуына болады
Резидент-заңды тұлғалар шетел валютасын сатып ... ... ... ... алу ... қөрсетуі тиіс, І-ақ шетел валютасы сатып
алынатын операцияларды жасау қажеттігін растайтын ... қоса ... ... осы ... оны ... ... күннен бастап, отыз күнтізбелік
күн ішівде белгіленген мақсат бойынша пайда-ланбаған жағдайда ішкі валюта
рыногында ... ... ... ... сатуға уөкілетті етуі тиіс.
Резидент-заңды тұлға сатып алынған шетел валютасын отыз күнтізбелік
кұн өткенде толық немесе ішінара ... ... ... валютасы
ішкі валюта рыногында міндетті турде сатылуы тиіс.
Резидент-заңцы тұлға ішкі валюта рыногында бұрын сатып алған шетел
валютасын ... ... ... ... өз міндеттемелерін
орындамауына не резидент төлем тапсырмасында кдте деректемелер көрсетуіне
байланысты ... ... ол ... ... ... есептелген күннен бастап, он күнтізбелік күн ... ... ... ... ... ... ... емес-заңды түлғалар валюта операцияларын хүргізу ... ... ... ... ... ... Дипломатиялық
өкілдіктер, консулдық мекемелердің, халықаралық ұйымдар өкілдіктерінің және
Казақстан Республикасының Сыртқы істер ... ... ... ... ... ... теңестірілген
ұйымдардың банктік есепшоттарының режимі ... ... ... ... ... ... тұлғалардың уәкілетті банкгердегі банкгік
есепшоттарына Қазақстан Республикасының валюталық ... ... ... және ... ... заңнамасымен тыйым
салынбаған операцияларды жүргізу нетижесінде алынған ... және ... ... ... ... емес-заңды тұлға уәкілетгі банктердегі ... ... ... және ... ... ... ... валюта
заңнамасына кайшы келмейтін мақсаттарға пайдалана алады. Резидент ... ... ... ... ... шетел валютасы өзі-нің
қызметкерлеріне жалақы төлеуге және ... ... ... ... ... ... ... резидент емес-занды тұлғалардың есепшоттарынан
қолма-қол шетел валютасын тиісті түрде ресімделген қүжаттарды ұсынған кезде
ғана береді.
Резидент емес-занды ... ... ... ... ... бөлігі олардың уәкілетгі банк-тердегі банктік есепшоттарға
міндетті түрде есептелуі ... ... ... қолма-қол шетел валютасын
уәкілеггі банк-тердегі банктік есепшоттарға ... ... осы ... резидент емес-занды тұлғаға жүктеледі. Резидент емес-занды тұлғалар
шетел валютасын Қазақстан Республикасының ішкі валюта рыногында сатып алуға
күқылы. Уәкілетгі ... ... ... тұлғаларға шетел және Ұлттық
валютамен кредиттер беруге күқылы. Мерзімі 120 күннен астым кредит ... ... ... ... ... болуы кджет. Шетел валютасымен және
ұлттық валютамен кредитгер қолма-қол жасалмайтын төлем төртібімен беріледі.
Резидент емес-занды тұлғаларға ішкі ... ... ... ... сатып
алу үшін ұлттық валютамен берілген кредиттерді пайдалануға тыйым салынады.
Қазақстан Республикасының ... мен ... ... ... жүргізген кезде Қазақстан Республикасының заңнамасын сақгауды
кдмтамасьи ету валюталық бақылаудың мақсаты болып табьшады.
Валюталық бақылаудың негізгі бағыттары мыналар:
- клиенттердің тапсырмасы ... сол ... ... ... ... ... Республикасының заңнамасына сәйкес келуін және
оларды жүзеге асыруға кажетгі қрсаттардың болуын анықгау;
- валюта операциялары ... ... ... және ... валюта операциялары бойынша есепке алу мен есеп ... ... және ... ... ... ... өз құзыреті шегінде нормативтік-құқықтық
актілер шығарады, анықталған жөнсіздіктерді және ... ... ... ... Республикасында барлық резиденттер мен ... ... ... болып табылатын Қазақстан Республикасының заңнамасында
көзделген басқа да шаралар қолданылады. ... ... өз ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасында
жүргізетін валюта операцияларына осы ... ... ... ... ... ... мен тіркеу
куәліктерінің талаптарына сәйкес келу бөлігінде бақылау жасалуга міндетті
және құқылы.
Валюталық ... ... мен ... ... ... ... ... Республикасында валюта операцияларын жүзеге асыратын
резидештер мен резидент еместер валюталық ... ... ... ... ... анықтамалармен және көрсетілген
анықгамалар негізінде жасалған ... ... ... ... тәртіппен шағым жасауға, Қазақстан Республикасының заңнамасында
көзделген басқа да ... ... ... ... ... ... (МФК) ... жазылу АҚШ
долларымен МФК-ның төлем графигіне сәйкес ... ... ... ... даму банкінің (ЕБРР) капиталына Казақстан жыл ... бес ... ... ... ... ... ... тертіппен төленеді:
50%-і АКДІ долларымен;
50%-і АҚШ долларымен есептеліп, көрсетіледі де Қаржы ... ... ... ... ... даму ... (АБР)
капиталына жазылуы да екі бөліктен тұрады:
бірінші - ... ... - ... ... 12%-ін құрайды;
екінші - шақырып алынатын бөлігі (отзывные) - жазылу ... ... ... ... ... Кдржы министрлігі көлемін бірдей етіп,
төрт бөліп төлейді. Олардың әркайсысының 43,46%-і АҚШ долларымен, 56,54%-ін
Қаржы ... ... ... ... ... ... де жай ... тақырыбымызды қорыта келгенде, Қазақстанның Ұлттық валюта
жүйесінің негізін осы мемлекеттің заңымен бекітілген ақша ... ... ... ... ... 1993 ... 12 қарашасындағы
"Қазақстан ұлттық валютасын енгізу туралы" ... ... 1993 ... ... ... айналымға енгізілді. Сөйтіп, Қазақстанның ұлттық ақшасы
мен валюталық ... ... КСРО ... ... мен ... ... ... валюталық бақылау дегеніміз шетелдік
валютаның қолда бар көлемін және оның басқа ... ... ... 1996 ... 24 желтоқсанында қабылданған "Валюталық реттеу туралы"
Казақстан Республикасының заңының 6-шы бабында "Казақстан Республикасындағы
валюталық ... ... ... ... мен ... ... Республикасында валюталық операцияларды жүргізу ... ... 21 ... ҚР ... ... ... ... Республикасында
валюта операцияларын жүргізу ережесі" реттейді.
Қазақстан Республикасы аумағындағы резиденттер мен резидент еместер
жүргізетін ... ... ... ... ... Банктік
нормативтік-құқықгық актіле-рінде көзделген ... ... ... және банк ... ... ... жүзеге
асыратын уөкілетті ұйымдар арқылы жүзеге асырылады.
Казақстан Республиігасы заңдарына ... ... ... ... катарына уөкілетті банктер жатады.
Уәкілетті банктер Қазақстан Республикасының валюталық ... ... ... жүргізілетін валюта операцияларына катысты
кажетті ақпараттар мен құжаттарды қосымша сұратуға құқылы.
Қазақстан ... ... мен ... ... ... жүргізген кезде Қазақстан Республикасының заңнамасын сақгауды
кдмтамасьи ету валюталық бақылаудың мақсаты болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Байгісиев. М.Ә. ... ... ... ... 1998.
2. Жүнісов. Б ,, Нарықтың экономикалық негіздері,, Алматы 1994.
3. Нұрпейісов. Ж ,, ... ... ... Алматы 1996.
4. Соколова О.В. Финансы, деньги, кредит. – М:, ... ... ... Дж. и др. Деньги, банковское дело и денежно-кредитная
политика.-М.,1999.
6. Кэмпбелл Д.К., Розмари ... ... ... ... ... и ... ... - Москва-Ленинград, 1995.
7. Деньги, кредит, банки / Под ред. Лаврушина О.И. - М.: ... ... ... ... ... обращение. Кредит / Под ред. Дробозиной Л.А. ... ... ... ... М.С. ... ... банктер. Алматы, 2001ж.
Ақша, несие, банктер. Ғ.С. Сейітқасымовтың редакциялығымен. — Алматы:
Экономика, ... ... С.Б. Ақша ... және ... ... ... Сейiтќасымов ¤.С. Аќша, несие, банктер.– А., Экономика, 2001.– 466 б.
12. Кµшенова Б.А. ... ... ... валюта ќатынастары.– А.,
Экономика, 2000. – 328 бет.
13. Майдан Әли ... ... ... ... және ... ... ... Әкімбеков С., Баймұхаметова А.С., Жанайдаров У.А. «Экономикалық
теория» Астана, 2002.
15. Н.Қ.Мамыров, Д.Н.Мадиярова, А.Е.Қалдыбаева ... ... ... Вернер Ф. Эбке. Международное валютное право. Москва, 1997.
17. Лавров С.Н., Фролов Б.А. ... ... М., АО ... ... ... Балабанов И.Т. Валютные операции. – М., «Финансы и статистика»,1998.
19. ... П.Х. ... ... ... М., ... Халықаралық валюталық – қаржылық қатынастардың мәні.
Дүниежүзілік шаруашылық жүйенің қалыптасуы елдер ... ... ... ұлттық шаруашылықтар
қызметінің интенсивтенуіне әкеліп соғады. ... ... ... ... көрсетуші құрал ретінде халықаралық валюталық – қаржылық
қатынастар қалыптасады.
Валюталық қатынастардың жекелеген элементтерінің қалыптасуы тарихына
көз ... оның ... ... ... ... ... Ежелгі Греция
мен Ежелгі Римде валюталық қатынастар вексельдік және айырбастық қызмет
түрінде жүргізілген.
Халықаралық валюталық қатынастардың дамуына әсер еткен ... ... ... ... ... ... құрылуы;
- халықаралық еңбек бөлінісінің тереңдеуі ;
- шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... ... түрлі формаларын
қалыптастыратын механизм болып табылады.
Валюталық қатынастардың дамуы процесінде ең алдымен ұлттық ... (ҰВЖ) ... ҰВЖ ...... ... ... валюталық қатынастарының ұйымдастырылу формасы. ҰВЖ-нің дамуы
және оның ерекшеліктері мыналарға ... ... ... бір елдің даму дәрежесінде
- осы елдің экономикалық жағдайына
- осы елдің сыртқы экономикалық байланыстары.
1. Халықаралық валюталық жүйе
Халықаралық ... жүйе (ХВЖ) – ... ... ... ... нәтижесінде ХІХ ғасырдың ортасына қарай
туындады. ХВЖ-нің ... мен ... ... ... оның ... ... алдыңғы қатарлы елдердің
мүдделеріне тәуелді болады.
ХВЖ – ғаламдық деңгейде валюталық-қаржылық қатынастарды реттеуші
механизм, ... ... ол ... ... ... ... тығыз
байланысты болды. Халықаралық және ұлттық валюталық жүйелердің өзара
байланыстылығына қарап, оларды ... деп ... ... ... элементтері бір-бірінен ерекшеленеді.
Паритет – бұл валюталардың алтындық ... ... ... ... ... курстарының негізінде жатыр, бірақ паритет пен валюталық
курс ешқашан да бір-бірінен тең болмайды.
Валюталық курс – ... ... ... ... немесе басқа елдің валютасымен өрнектелген белгілі бір ел
валютасының бағасы валюталық курс және паритет ұлттық ... ... ... буын ретінде қызмет атқарды.
Валюталық жүйенің ... ... ... ... ... ... Кейбір жағдайларда әлемдік валюталық жүйе
дүниежүзілік шаруашылық құрылымына сәйкес келмеуі мүмкін.
2. ... ... ... даму ... дамуы процесінде ХВЖ төрт кезеңнен өтеді, олардың әрқайсысының өзіне
тән ерекшеліктері бар.
Бірінші, алтын ... ... Бұл жүйе ХІХ ... ... ... және заңды түрде 1867 жылы Париж конференциясында бекітілді. Осы
конференцияның шешімі ... ... ... ... жалғыз формасы болып
есептеледі.
Алтын стандарт жүйесі төмендегі принциптерге сүйенеді:
1. Бұл ... ...... ... ... ... валютаның
алтындық құрамы бар, осыған сәйкес олардың ... ... ... ... алтынға айырбасталуы. Алтын танымал әлемдік ақша
ретінде ... ... ... ел ... де, оның шекарасынан тыс
жерлерде де еркін түрде алтынға айырбасталады.
3. Алтын құймалар монеталарға еркін түрде айырбасталады, ... ... ... импортталады, экспортталады және алтын ... ... ... ... қоры және ... ішкі ұсынысы арасында қатаң
арақатынас орнатылады.
Алтын монеталық стандарт бірінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... өте келе алтын монеталық стандарт
ескіре бастады, яғни ол өсіп бара жатқан ... ... ... ... ... Бірінші дүниежүзілік соғыс нәтижесінде
қалыптасқан хаос кезеңінен кейін алтын девиздік стандарт белгіленді. Ол
алтынға еркін айырбасталатын жетекші валюталарға ... ... жүйе ... ... 1992 жылы ... халықаралық
экономикалық конференцияда белгіленді.
Алтын – девиздік стандарттың принципі бойынша, банкноттар алтынға
емес, вексель және чек, яғни ... ... ... ... ... мен фунт стерлинг қабылданды. Екінші дүниежүзілік соғыс
жылдарының өзінде жаңа дүниежүзілік валюталық жүйені құру ... еді; ... ... ... жүйенің дағдарысы тереңдей
түсті.
Үшінші, халықаралық жүйе заңды түрде 1944 жылы Бреттон – ... ... ... ... ... – Вудс ... ... принциптерден тұрады:
1. Алтын бұрынғыдай елдер арасындағы соңғы ақшалай есеп айырысулардың
функциясын орындайды.
2. Американдық доллар біртұтас резервтік ... ... ол ... әр түрлі елдердің валюталарының құндылығын анықтайтын ... ... ... ... елдердің Орталық банктері мен үкімет мекемелері долларды АҚШ-
тың казначействосында ... ... ... Ол кездегі
курс бойынша, 35 АҚШ доллары 1 тройск ... (31,1035 гр) ... ... өзара айырбасы және олардың бір-біріне теңестірілуі
алтынмен және доллармен өрнектелген ресми ... ... ... ... ... кез ... басқа валюталарға қатысты өз валюталарының
өзгеріссіз курсын сақтауға тиіс болды. ... ... ... ... ... күрт ... ... ең
басты орында доллар болды.
6. Мемлекеттер арасындағы валюталық қатынастар Халықаралық ... (ХВҚ) ... ... еді. ... ... ...... мүше елдердің валюталық паритеттерді, курстар ... ... ... ... ... бақылау.
Валюталық қатынастарда доллар өзінің монополиялық ... ... ГФР ... ... франкі, Батыс Еуропаның
басқа валюталары және жапон иенасы американ ... ... ... төлем балансының тапшы болуы
шектеулі мөлшерден асып кетті. 70-жылдардан бастап АҚШ ... ... ... ... ... бас тартты. Бреттон-
Вудс жүйесі іс жүзінде күйреді.
Төртінші, халықаралық жүйе 1976 жылы ... ... ... ... мәжілісінде қабылданды. Төртінші ХВЖ-нің принциптері төмендегідей:
1. Валюталық курстардың құны мен есептелу нүктесін ... ... ... ... жойылды.
2. Елдер арасындағы валюталық өзара қатынастар ... ... ақша ... ... курсына негізделді. Жаңа
жағдайларда курстардың өзгеруі екі факторға тәуелді болды:
a) валюталардың сатып алушылық қабілеті:
ә) халықаралық нарыққа ... ... мен ... .
3. ... ақша ... (СДР), яғни (қарыз ... ... ... ... ... бесінші, халықаралық валюталық жүйе – валюталардың
өзгермелі курсы қалыптасты.
Бұл жүйе екі ... ... ... ... ... таңдалады, ол бірліктер негізінде жекелеген
ұлттық
валюталар өздерінің валюталық курстарын сақтай ... ... ... ... диапазоны үлкен амплитудаларда жүзеге асы-
рылады.
Валюталық курс кейбір валюталарға қатысты ... ... ... курс ... ... ... СДР курсы валюталық кәрзеңке негізінде
анықталды. Валюталық ... – 16 ел ... ... ... елдердің сыртқы саудасы дүниежүзілік сауданың 1 %-нен кем болмауы тиіс.
1978 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... елдердің ұйымы (ОПЕК) валюталарының күшеюіне байланысты
түзетілді. 1981 жылдың 1 қаңтарынан бастап валюталық ... 5 ... Бұл ... мақсат – СДР-дың шартты ... ... ... – бұл ... бір валютаның орташа өлшенген курсын басқа
валюталар жиынтығына қатысты өлшеу.
Аймақтық резервтік валюталар
Еуропалық валюталық ... ( ЭКЮ ) ... ... ... ... ... ... 12 валютасына негізделеді. Кәрзеңкедегі
әрбір валютаның үлесі – Еуропалық Қоғамдастықтың (ЕҚ) ... ... ... ЕҚ ... мүше – ... ... байланысты анықталады.
Бір ЭКЮ шамамен: 1,3 АҚШ долларына тең.
Еуропалық валюталық жүйеде ( ЕВЖ ) ЕҚ ... ... ... ... ... ... белгіленген. Осы негізгі курс негізінде
валюталардың өзара курстары есептеледі, іс ... ... одан 2,25 ... ... ... ... ... құрудағы мақсат – бұл ЕҚ-қа кіретін жекелеген ... ... ... ... ету. ... ... тағы бір себеп –
алтынның ... ... АҚШ ... ... ... ... болмауы,
сонымен бірге, ЭКЮ-дің құрылуы ЕВЖ-нің доллардың ауытқуына тәуелді болуынан
және АҚШ-тың тотальдық ... ... ... ... ... жылдың наурызындағы келіссөздер нәтижесінде Еуропалық валюталық
жүйе (ЕВЖ) құрылды. ЕВЖ – бұл халықаралық валюталық ... ол ... ... ... ... қызмет етуімен байланысқан
экономикалық қатынастардың ... ... ... мүше ... ... және де олардың Еуропалық есеп айырысу
бірлігінің ЭКЮ-дегі үлесі:
1) люксембург франкі – 0,3 ... грек ... – 0,7 ... ... ... – 0,8 ... дат ... – 2,5 %;
5) испан песетасы – 5,2 %;
Ж. Делор ... ... ... ... ... ... 3
кезеңнен тұрады:
1) ЕҚ-тың жекелеген елдерінің координацияланған экономикалық және ... ... ... ... Орталық банкін құру;
3) Ұлттық валюталардың ЕҚ-тың біртұтас валютасына айырбасталуы.
Еуропалық валюта жүйесінің (ЕВРО) пайда болуы нәтижесінде ЕҚ-тың алатын
артықшылықтары:
• ЕВРО-ның ... ең ... ... бірі ... ... ... ... маңызды тұрақтандырғыш факторы болады, инфляциямен күресуді
жеңілдетеді, АҚШ және Жапониямен ... ... ... ... мен қызметтерінің бәсекелесу қабілетін
ұлғайтады.
• Бағалы қағаздармен байланысқан ... әлем ... ... ... ... ... нарығы бірден әлемдегі ең маңызды валюталық нарыққа
айналады;
• Бір валютаның ... ... ... ... ... ... береді;
Валюталық саясаттың түрлері және құрамдары
Валюталық саясат (ВС) сыртқы экономикалық саясат жүйесінде ... ... ... ... ...... ... бір тарихи
кезеңдеріндегі мақсаттарға сәйкес белгілі бір елдің ХЭҚ ... ... ... ... ... елдің ВС ағымдағы немесе ұзақ мерзімдік мақсаттарға сәйкес
екі түрге бөлінеді:
- құрылымдық;
- ағымдық.
Құрылымдық ВС – ... ... ... ... ... ... ... реформалар формасында жүргізіледі. Ол
жекелеген валюталардың жағдайын күшейту және артықшылыққа қол ... ... ... ... ... ВС дегеніміз – валюталық бағамдарды, ... ... ... металдар нарықтарының қызметін реттейтін қысқа мерзімдік
шаралар кешені. ... ... мен ... өз ретінде мынандай
факторлардың пайда болуына әсер етеді:
- әлемдік шаруашылықтың дамуы;
- елдің экономикалық ... ... ... күштерді орналастыру.
ВС қолданатын элементтерінің жиынтығы әр түрлі форманы қабылдауы мүмкін,
олар:
- дисконттық;
- девиздік болып ... ... мәні ... ол ... ... ... ... байланысты болады. Мысалы, пассивтік төлем
балансы кезінде банктің есепке алу мөлшерлемесінің ...... ... ... ... ... ағылып келуін күшейтуге ықпал
етеді. Дисконттық саясаттың (ДС), ішкі және сыртқы ... ... оны ... етпейді, өйткені қысқа мерзімдік және салыстырмалы
түрде алғанда, оның тиімділігі төмен болып келеді. ДС ... ... ... ... ... ... жүре ... жүргізудің ең тиімді әдісі – девиздер саясаты. Бұл ... ... ... валюталарын сатып алу және сату жолымен ... ... ... ... саясат әр түрлі формаларда көрініс тапқан құбылыс, оларға
валюталық интервенция, валюталық резервтердің ... ... ... ... ... ... ... валюталық бағам режимін реттеу,
девальвация, ревальвация жатады.
Девиздік саясаттың формасы ретінде ... ... ... ... ... ірі ... ... қысқа
мерзімділігі, ресми алтын-валюталық резервтер мен ... ... ... ... ... Қазіргі таңдағы белгілі бір жекелеген
мемлекеттегі валюталар ... бір ... ... ... ... ұжымдық валюталық интервенциясы да қолданылады.
Қазіргі таңда әлемде валюталық бағамдардың оңға жуық ... ... ... экономикалық реформалар барысында көптеген мемлкеттер
«жұп валюталық нарық» ... ... ... ... ... бұл формасы
валюталық нарықтың екі бөлікке бөлінуін ... ... ... ...... ... ал ... бағам –
қаржылық операциялар кезінде қолданылады. Қалқымалы валюталық бағамдарға
өтуге байланыстыбұл саясаттың ... ... ... ... ... ... ... мен ревальвация жатады.
Валюталық бағамдар режимін реттеу. Айырбас бағамы ... ... 2 ... ... болады:
1. Елдің экономикалық мүмкіндігіне, оның әлемдік аренадағы жағдайына және
дамыған елдер тобына жататындығына байланысты.
2. Аталған ел ... ... ара ... ... ... режимінің нұсқасы аталған ел үкіметінің қатысу дәрежесіне
байланысты ... ... ... ... айырбас бағамы режимінің 3
нұсқасын бөліп көрсетуге болады:
1) бағамды ел үкіметі анықтайды;
2) ... ... ... араласуы (ерекше) белгілі орынды алады.
3) Үкіметтің араласуы толық түрде болмайды, яғни ... ... ... ... бір елде ... бірлігі бағамын белгілеу төмендегідей сипатталады:
a) Барлық қаржылық нарықтардағы компаниялардың түсінуі үшін бұл ... ... ... ... реттеу мүмкіндігі елеулі қысқарады;
c) Саудадағы айырбас ... ... ... ... ... бағамын белгіліеу ірі сауда серіктесі үшін ыңғайлы болады;
d) Валюта бірлігі бағамының ... ... ... ... ішкі ... ... ... әсер етеді.
Айырбас бағамының өзгермелі режимдері. Елдердің валюталық-қаржылық саясаты
еркін өзгермелі ... ... ... ... ... қалыптасады. Бұл
бағам бәсекелестік қабілетті қолдауға мүмкіндік береді және ... ... оқыс ... тез ... ... ... әлсіз дамуы жағдайында бұл режимді қолдану өте тиімді, яғни
бұл кезде өндіріс ... ... ... ... тәуелділікте болмайды.
Тарих көрсеткендей, айырбас бағамдарының режимі бірнеше мәрте өзгеріп
отырды. Мысалы, екінші ... ... ... ... халықаралық
валюта қатынасы (ХВҚ) тұрақтанды, бірақ өзгеретін айырбас бағамдарының
жүйесі ... ХВҚ ... ... ... ... ... ... қалуға міндеттенді және өз валютасын қолдау шаралары жүргізілді.
Валюталық интервенция. Валюталық бағамдарды реттеу ... бірі ... ... ... әсер ету ... ... бағамның қызмет етуіне
орталық банктің араласуын талап ететін операциялар. Валюталық ... ... бір ... ... ... немесе бірнеше мемлекеттердің
банктерімен ... ... ... ... асыру кезінде
валютаны таңдап алу қажет.
Валюталар девальвациясы мен ревальвациясы. Көптеген елдер сыртқы дүние
мен халықаралық экономикалық ... ... ... әр ... ... әр ... ... кезігеді. Бұл жағдайда, егер тұрақты
валюталар бағамының ... ... онда ... ... ... валюталарының ресми бағамын қайта қарау қажеттілігін сезінеді.
Өйткені шынайы нақты ... ... ... ... ... – бұл
ұлттық валюта бағамын ресми түрде төмендету операциясы. Ал, ... ... ... ... ... ... есеп айырысу бірлігіне қатысты
көтеру – ревальвация деп аталады.
Дамыған елдердің валюталық саясаты
Валюталық саясат жүргізу ... ... ... ... ... ... тиіс. Ол фактор – бүкіл ... ... ... әлемдік валюталық жүйедегі ... ... ... ... ... ... елдері мен Жапония әр түрлі валюталық
және сыртқы саудалық шектеулерді белсенді түрде ... ... ... ... жәрдем беру, капиталдың шетке шығуын шектеу, валюталық
операцияларды лицензиялау т.б.
Интеграциялық процестердің күшеюіне байланысты Батыс ... ... ролі мен ... ... ... барлығы валюталық саясаттағы
ұлттық және топтық мүдделерінің күшеюіне әкеліп соқты. ГФР, ... ... ... валюталық және несие – қаржы саясатында маңызды
орынды мыналар алады:
- импорттық ... ... ... ... ... ... өсуі және ішкі ақша массасының кеңеюі
арасындағы байланысты үзуге ұмтылу;
Дамыған елдер экономикасының ... ... өтіп ... ... және ... ... ... саясатының, бюджеттік саясаттың
ролін күрт арттырды. 1977-1978 жылдары АҚШ ... ... ... ... ... Бұл саясатты жүргізудегі мақсат – американдық экспорттың
құлдырап бара жатқан бәсекелестік қабілетін қалпына ... ... ... ... ... мақсаттардың алуан
түрлі болғанына қарамастан, олардың мазмұны ортақ сипатта болды. Валюталық
бағамдарды сақтаудың негізгі құралы – ... ... ... ал ұзақ
мерзімді жоспарда валюталық жағдайды нығайтудың іс-әрекеттері белгіленді.
70-жылдың басынан 80-жылдардың ортасына дейін ... және ... ... ... ... болды:
- инфляциямен күресу;
- өсіп бара жатқан бюджеттік тапшылықты қаржыландыру;
- корпоративтік және тұтынушылық қарыздарды қаржыландыру.
Бұл ... ... ... – ақша ... ... шектеу, банктік
проценттің мөлшерлемелерін көтеру, несие ресурстары үшін күрес ... ... 1985 ... ... іс ... өз ... мүдделеріне қолдау
көрсете қойған жоқ. Кейіннен ... ... ... кезеңнен бері АҚШ,
Батыс Еуропа елдері және Жапониямен ынтымақтастықта болуды көздеді. ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
80-жылдардың ортасынан бастап, АҚШ-тың несие-ақша саясаты – дағдарысты
жоюға ... ал ... ... ... ... байланыстарда
бәсекелестік артықшылықтарға ие болуға ұмтылды. Жаполнияның қарыз беруші
елге ... ... ... ... ... ... жүйедегі белгілі
бір қол жеткен табыстары – осы екі ... ... ... ... ... қарсы тұруға жағдайлар жасайды.
Дамыған елдердің валюта саясатының экономикалық мазмұны тәжірибеде оны
құраушы элементтер және ... ... ... ... ... ... ... арсеналы кң алдымен үкіметтің ... ... ... ... ... және оның сыртқы
байланыстарының даму деңгейімен анықталады. Қандай ... да ... ... ... ... ... ... бюджеттік, салықтық және мемлекеттің
экономикалық саясатының басқа да құраушыларымен өте ... ... ... ... ... ... ... елдерінің ұлттық валюталық
саясатын нақты талдау ... ... ... ... ... ... Елбасының 1993 жылғы 12 қарашасындағы «
Қазақстан ұлттық валютасын ... ... » ... ... ... 15 ... бастап айналымға енгізілді.
2. 1996 жылы 24 желттоқсанында Қазақстан Республикасының « ... ... » заңы ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің
1995 жылғы 20 шілдедегі заң күші бар « Қымбат бағалы ... мен ... ... ... мемлекеттік реттеу туралы » Жарлығы
қабылданды.
4. 2001 жылғы 20 қыркүйекте « Қазақстан Республикасында экспорт-импорт
валюта бақылауын ұйымдастыру ... » ... 2001 ... 21 ... ҚР ... Банкі « Қазақстан Республикасында
валюта операцияларын жүргізу ережесі » ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры7 бет
Қаржы жүйесін ұйымдастыру5 бет
Ұлттық банктің банктік қызметті реттеудегі рөлі мен маңызы4 бет
Ұлттық валюта тұрақтылығы және нақты сектор4 бет
Ұлттық валюта – теңге7 бет
Ұлттық экономикадағы инфляцияға қарсы саясат және инфляциялық таргеттеу10 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық валюталық қалыптасуы мен дамуы38 бет
Ұлттық банк – ақша-кредит жүйесінің ортақ буыны, ақша айналымын реттеуші орган73 бет
Азаматтық - құқықтық қатынастар15 бет
Азаматтық іс жүргізудегі құқықтық қатынастар3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь