Тінту тергеу әрекетінің жалпы сипаттамасы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І ТАРАУ. ТІНТУ ТЕРГЕУ ӘРЕКЕТІНІҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ

1.1 Тінту тергеу әрекетінің түсінігі және оның маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Тінту жүргізудің процессуалдық тәртібі, негізі,
объектілері және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

ІІ. ТІНТУ ТЕРГЕУ ӘРЕКЕТІНЕ ДАЙЫНДЫҚ ЖҰМЫСТАРЫ

2.1 Тінту объектілері туралы бағдарламалық ақпараттарды жинау ... ... ..23
2.2 Тінту жүргізу барысында сезікті мен айыпталушының
жеке басын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
2.3 Тінту жүргізу үшін жедел.тергеу тобын құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32

ІІІ ТАРАУ. ТІНТУДІҢ ТАКТИКА.ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

3.1 Тінтудің тактикалық әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
3.2 Тінтудің психологиялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50
3.3 Тінтудің барысы мен нәтижесін бекіту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Қазақстан Республикасының Конституциясы адам мен адамзаттың негізгі құқықтары мен бостандықтарын бекіткен олардың мемлекетпен кез келген қол сұғушылықтан қорғалатындығына кепілдік береді. Сол құқықтардың бірі ретінде әркімнің жеке өміріне қол сұғылмауына өзінің жеке отбасының құпиясы болуына, абыройы мен ар намысының қорғалу құқығы, сондай-ақ жазылған хаттарының, телефон арқылы сөйлескен сөздерінің почта, телеграф арқылы және почта жолымен алынған хабарларының құпиялылығы сақталуына құқығы бар делінген [1, 18 б.]. Алайда заңмен белгіленген ерекше жағдайларда бұл құқықтар белгілі бір шекте шектелу мүмкіндігі де қарастырылып Қазақстан Республикасының өзге де заңдарымен осы құқықтарды шектеу мөлшерімен жағдайлары реттетіліп, нақты ашылып көрсетілген.
Зерттеу барысында қылмыстарды тергеу барысында қолданылатын тінту тергеу әрекетінің ұғымы айқындалып, жүргізу тактикасының ерекшеліктеріне талдау жүргізілді. Тінту тергеу әрекетінің өзге тергеу әрекеттерінен, әсіресе алу тергеу әрекетінен айырмашылығына, тінтудің жеке түрлерінінің тактикасына, процессуалдық ерекшеліктеріне көңіл бөлінді.
Диплом жұмысының өзектілігі. Біздің қоғамымыздағы мемлекетіміз бен қоғамдық өмірдің құқықтық жағдайын күшейтуге, заңдылық пен құқықтық тәртіпті сақтауға, азаматтардың бостандықтары мен құқықтарын қорғау мен дамуға байланысты қолданылатын шаралар құқық қорғау органдарының қызметін жақсартумен тікелей байланысты. Қылмыстылықпен күрес кезінде процессуалдық мәжбірлеу шараларын оңтайлы, дұрыс қолдана білу маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Оларды сотөндірісінде дер кезінде әрі негізді қолдану кез келген қылмысты ашуға, кінәлілерді жауапкершілікке тартуға мүмкіндік берер еді. Мәжбүрлеу шараларынның тиімділігін арттыру қылмыстылықпен күрестің қарқынды нәтижелі тәсіліне жатады. Мәжбірлеу сипатындағы шараларды қолдану бір жағынан жеке тұлғаның құқықтары мен бостандықтарын шектесе, екінші жағынан көп жағдайда мәжбірлеу шараларын қолданбай қылмыстық-процессуалдық қызметті жүзеге асыру мүмкін емес.
Менің тақырыбымда тінтуге арналған қылмыстық іс жүргізу бойынша анықтама, алдын ала тергеу жүргізілетін болғандықтан тінту тергеу әрекетінің алатын орны маңызды. Бұл тергеу әрекеттерін жүргізу қылмыстық іс бойынша қажеті дәлелдемелерді, іздеу және қылмыскерлерді, мәйіттердің бөліктерін табуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар қылмыстық іс дәлелдемелерінің 30-40 пайызға жуығы осы тергеу әрекеттерін жүргізу барысында анықталды. Сол себепті менің диплом жұмысының тақырыбы өзінің өзектілігін байқатады.
Жұмыстың зерттелу деңгейі. Қылмыстарды тергеу барысында жүргізілетін тергеу әрекеттері әркезде ғалымдардың назарында болып отырған. Тінту тергеу әрекетіне байланысты белгілі бір тәжірибе мен ғылыми білім жинақталған. Тінту тергеу әрекеті кешенді, негізді түрде қазақстан ғалымдары Е.Ғ. Жәкішев, В.И. Попов, А.Я. Гинзбург, С.Е. Еркенов т.б. және кеңес дәуірінде А.Н. Васильев, А.В. Дулов, А.И. Михайлов, Г.С. Юрин сияқты т.б. авторлардың еңбектерінде зерттелген.
1. Шейфер С.А. Следственные действия. Система и процессуальная форма. – М.: Юрид.лит., 1981. – 128 с.
2. Герасимов И.Ф. Некоторые проблемы раскрытия преступлений. Свердловск: Средне-Уралськое книжное, 1975. – 184 с.
3. Ратинов А.Р. Судебная психология. – М., 1967. – 496 с.
4. Криминалистика / Техника и тактика расследования преступлений / Под ред. А.Я. Вышинского. – М.: 1936. – 141 с.
5. Криминалистика. Техника и тактика расследования преступлений / Под ред. А.Я. Вышинского. – М.: 1938. – 490 с.
6. Криминалистика: – М.: 1963. – 541 с.
7. Жәкішев Е.Ғ. Криминалистік тактика. – Алматы: Жеты Жарғы, 1997. – 92 б.
8. Баев О.Я. Тактика следственных действий: Учебное пособие. – Воронеж: НПО «МОДЭК», 1995. – 224 с.
9. Якимов И.Н. Криминалистика: Руководство по уголовной технике и тактике. – Горький: Издание НКВД РСФСР, 1925. – 490 с.
10. Васильев А.Н. Тактика отдельных следственных действий. – М.: Юрид. лит. 1981. – 112 с.
11. Криминалистика: Учебник/ Под ред. И.Ф. Герасимова, П.Я. Драпкин. – М. 1994. – 420 с.
12. Еркенов С.Е., Сұлтанов С.И. Тергеу әрекеттерінің тактикасы. – Алматы: Дәнекер, 2002. – 227 б.
13. Криминалистика / Под ред. А.Г. Филиппова и А.Ф. Волынского. – М.: 1998. – 588 с.
14. А.Ғ.Абуов. Криминалистика негіздері. – Алматы: «Жеті жарғы», 2004. – 350 с.
15. Гинзбург А. Я., Белкин А.Р. Криминалистическая тактика: Учебник. – Алматы, 1998. – 474 с.
16. Попов А.В. Выемка. Обыск // В кн.: Тактические основы следственных действий. – Алма-Ата: 1977. – Выпуск 3. – С. 41-110.
17. Криминалистика / Под ред. И.Ф. Пантелеева, И.А. Селиванова. – М.: 1988. – 486 с.
18. Криминалистика: Учебник для вузов / под.ред. Н.П.Яблокова. – М.: Издательство БЕК, 2000. – 708с.
19. Ауезов ауданының архив материалдары. Қылмыстық іс №890001258
20. Следственные действия. Криминалистические рекомендации. Типовые образцы документов / Под ред. В.А.Образцова. – М.: Юристь, 1999. – 501 с.
21. Звирбуль А.К., Зотов Б.Л., Любичев С.Г. Криминалистика: Учебник для вузов. – М.: Изд-во Юрид.лит., 1984. – 544 с.
22. Коломацкий В.Г. Курс криминалистики. Учебник. – М.: 1991. – 560с.
23. Гусаков А.Н., Филюшенко А.А.. Следственная тактика. Учебное пособие в вопросах и ответах. Свердловск: 1991. – 280 с.
24. Әуезов ауданының архив материалдары. Қылмыстық іс №21109064
25. Дулов А.В. Судебная психология. Минск. 1975. – 238 с.
26. Дулов А.В., Нестеренко П.Д. Тактика следственных действий.
Минск, 1975. – 325 с.
27. Леви А.А., Николаев А.И. Обыск. Справочник следователя.
М., 1983. – 203с.
28. Михайлов А.И., Юрин Г.С. Обыск. М. 1971. – 112 с.
29. А.Р.Ратинов. Обыск и выемка. М. 1961. – 79 с.
30. Селиванов Н.А. Справочная книга криминалиста. – М.: Изд. НОРМА, 2000. – 727 с.
31. Аверьянова Т.В., Белкин Р.С., Корухов Ю.Г., Россинская Е.Р. Криминалистика. – М.: Изд. Норма, 2000. – 990 с.


Нормативтік –құқықтық актілер:

1.Қазақстан Республикасының Конституциясы, Алматы, 30.08.1995 (7 қазан 1998 ж. өзгертулер мен толықтырулар)
2.Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі. 1998 жылғы 9 желтоқсандағы № 307-1 қабылданған. Алматы: «Жеті Жарғы», 2000. – 608 б.
3. ҚР Қылмыстық іс-жүргізу кодексі (2009.07.04. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
...........................................3
І ТАРАУ. ТІНТУ ТЕРГЕУ ӘРЕКЕТІНІҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1. Тінту тергеу ... ... және ... ... ... ... тәртібі, негізі,
объектілері және түрлері
........................................................................
.........14
ІІ. ТІНТУ ТЕРГЕУ ӘРЕКЕТІНЕ ДАЙЫНДЫҚ ЖҰМЫСТАРЫ
2.1 Тінту объектілері туралы бағдарламалық ақпараттарды жинау..........23
2.2 Тінту ... ... ... мен ... басын
зерттеу.....................................................................
............................29
3. Тінту жүргізу үшін жедел-тергеу тобын құру
.............................................32
ІІІ ТАРАУ. ... ... ... ... тактикалық әдістері
.........................................................................3
7
2. Тінтудің психологиялық аспектілері
...........................................................50
3. Тінтудің барысы мен нәтижесін
бекіту..........................................................55
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
...........................59
Қолданылған ... ... ... ... ... Конституциясы
адам мен адамзаттың негізгі құқықтары мен бостандықтарын бекіткен олардың
мемлекетпен кез келген қол сұғушылықтан қорғалатындығына ... ... ... бірі ... ... жеке ... қол ... өзінің
жеке отбасының құпиясы болуына, абыройы мен ар намысының ... ... ... ... ... ... ... сөздерінің почта,
телеграф арқылы және ... ... ... ... құпиялылығы
сақталуына құқығы бар делінген [1, 18 б.]. Алайда заңмен белгіленген ерекше
жағдайларда бұл ... ... бір ... шектелу мүмкіндігі де
қарастырылып Қазақстан Республикасының өзге де ... осы ... ... ... ... нақты ашылып көрсетілген.
Зерттеу барысында қылмыстарды тергеу барысында қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... жүргізілді. Тінту тергеу әрекетінің өзге тергеу әрекеттерінен,
әсіресе алу ... ... ... ... жеке ... процессуалдық ерекшеліктеріне көңіл бөлінді.
Диплом жұмысының өзектілігі. Біздің қоғамымыздағы мемлекетіміз бен
қоғамдық ... ... ... ... ... пен құқықтық
тәртіпті сақтауға, азаматтардың ... мен ... ... мен
дамуға байланысты қолданылатын шаралар құқық қорғау органдарының қызметін
жақсартумен тікелей ... ... ... ... ... ... ... дұрыс қолдана білу маңызды мәселелердің бірі
болып табылады. ... ... дер ... әрі ... қолдану кез
келген қылмысты ашуға, кінәлілерді жауапкершілікке ... ... ... Мәжбүрлеу шараларынның тиімділігін арттыру қылмыстылықпен күрестің
қарқынды нәтижелі тәсіліне жатады. ... ... ... ... ... жеке тұлғаның құқықтары мен бостандықтарын ... ... көп ... ... ... ... қылмыстық-процессуалдық
қызметті жүзеге асыру мүмкін емес.
Менің тақырыбымда тінтуге арналған қылмыстық іс ... ... ... ала ... ... ... тінту тергеу
әрекетінің алатын орны маңызды. Бұл тергеу әрекеттерін жүргізу қылмыстық ... ... ... ... және қылмыскерлерді, мәйіттердің
бөліктерін ... ... ... ... қатар қылмыстық іс
дәлелдемелерінің 30-40 ... ... осы ... ... ... анықталды. Сол себепті менің диплом жұмысының тақырыбы өзінің
өзектілігін байқатады.
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... әркезде ғалымдардың назарында болып отырған. Тінту тергеу
әрекетіне байланысты белгілі бір тәжірибе мен ... ... ... ... ... ... ... түрде қазақстан ғалымдары Е.Ғ.
Жәкішев, В.И. Попов, А.Я. Гинзбург, С.Е. Еркенов т.б. және кеңес ... ... А.В. ... А.И. ... Г.С. Юрин ... т.б. ... зерттелген.
Диплом жұмысының мақсаты тінту тергеу әрекетінің тактикасын егжей-
тегжейлі ... ... ... ... ... қаншалықты
тыңғылықты, ойластырып, ізін жасыруға әрекеттер жасап дайындалса да, ... ... ... алдын ала білуі, болжауы мүмкін ... ... ала ... ... ... ... ... тергеушіге
қылмыскерді әшкерелеуге және қылмысты ... ... ... ... мен ... алуға мүмкіндік береді. Тінту дәледемелерді
алудың ... ... көзі ... келеді. Тінту кезінде қойылатын басты
талаптардың біріне айғақты заттарды қылмыстық іске ... ... ... ... жеке ... ... ... заттар, құжаттар қылмыстық
істі қозғауға себептің біріне жатады. Сезіктіде (айыпталушыда) ... ... ... ... қатар, оның жеке басы
туралы, қылмыстық ортамен байланысы анықталынады. Тінту кезінде ... ... істі ... және оның нәтижесіне ықпал ... ... ... ... ... ... ... ретінде тергеу
қызметінде қылмыстық-процессуалдық заң нормаларын дұрыс қолдана білу ... ... ... ... ... мен нәтижесінде мүмкіндігінше толық
ақпарат ала білу.
Диплом жұмысының міндеті – сотөндірісі аясындағы қоғамдық ... ... ... сот ... мен ... ... ... ғылыми еңбектерді, монографияларды зерттеудің нәтижесін
жалпылай келе тәжірибе ... ... ... жалпы заңдылықтарды
анықтау болып келеді.
Зерттеудің ғылыми-әдістемелік базасын құқықтық және тергеу барысындағы
құбылыстарды ғылыми танудың диалектикалық әдісі және одан ... ... және ... ... ... ... ... қатар, таным теориясының
жалпы заңдары мен категориялары, әлеуметтік-құқықтық құбылыстарды ... ... ... ... ... Дипломдық
жұмыста модельдеу, формализациялау, ситуациялық талдау, идентификациялық
және ... ... ... мен ... да жеке ғылыми әдістер
қолданылды.
Зерттеудің объектісіне – тінту тергеу әрекетін ... ... ... ... ... қалыптасқан қоғамдық
қатынастар зерттеу объектісі болып табылады. ... ... ... және шет ... ... ... әрекетін
зерттейтін, осы тергеу әрекетін жүргізуге қатысты сұрақтарды қамтитын
теориялық ... ... ... нормативті-актілер және сот-
тергеу тәжірибесінің материалдары құрайды.
Жұмыстың практикалық ... ... ... органдарының алдында тұрған
өзекті міндеттерді шешуге, яғни қылмыстылықпен күреске, қылмыстарды ... ... ... ... ... ... ... бірініші тарауда тінту тергеу әрекетінің түсінігі,
маңызы, мәні, мақсаты, түрлері, ... ... ... өзге ... ... ақпараттық негізі, тінтуді ... ... ... ... ... кезінде криминалистикалық
маңызы бар ... ... ... ... тактикасы мен
технологиясы, тінтудің нәтижесін бекіту мәселелері қарастырылған.
І ТАРАУ. ТІНТУ ТЕРГЕУ ... ... ... ... ... әрекетінің түсінігі және оның маңызы
Елімізде әлеуметтік және экономикалық қатынастарға ... ... мен ... жаңа ... ... ... іс ... пайдалануға қызу кірісіп жатқан қазіргі мезгілде құқық қорғау жүйесі
қызметкерлерімен криминалистика жетістіктерінің қылмыспен ... ... ... ... ... ашу, тергеу және алдын алу ... ... ... және тергеу ... ... ... ... ... ... дайындау жауапты іс. Олар
материалдық бейнеленген іздерді, заттар, құралдар іздерін ... ... және ... ... етіп, тергеу мүмкіндігін анағұрлым
кеңейтеді. Қазіргі тергеуші ... ... ... ... ... сөзсіз куәларын тез тауып сөйлете ... ... Бұл ... бірден бір ғылым ол криминалистика. 1998 ... ... ... ... ... іс ... кодексінің басты мақсаттарының бірі
қылмыстық істер бойынша алдын ала тергеудің тиімділігін қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... жедел қызметкерлер,
маман криминалистер ерекше орын ... ... іс ... ... әрекеттер процесуалдық болады, өйткені олар ... іс ... ... ... орай ... іс ... ... барлық процесуалдық әрекеттерін тергеу әрекеттері ... ... ... бұл ... іс бойынша дәлелдемелерді
жинауға, яғни оларды табуға, алуға және ... ... ... ... ... процесуалдық әрекеттерден айырмашылығы осыда. Ал,
процесуалдық әрекеттері, жоғарыда айтылғандай тек қана тергеу ... қана ... ... да іс ... ... ... ... әрекеттерді білдіреді.
Тергеу әрекеттері тергеушінің маңызды процессуалды әрекеті болып
табылады. Криминалист ғалымдар әр түрлі ... ... А.С. ... ... ... ... дәлелдемелер табу мен ... ... іс ... ... ... жүргізілетін іс әрекет (немесе қызмет
түрі) [2, 128 б.]. И.Ф. ... ... ... ... ...... тергеушінің (немесе анықтама жүргізетін тұлғаның) қылмыстық
сот өндірісі міндеттерін орындауға бағытталған ... ... ... ... ... ала ... ... жүзеге асырылатын процессуалды
іс әрекеттері» [3, 105 б.].
Тергеу әрекетінің тиімділігі деп тергеушінің (анықтамашының) күш, уақыт
және жабдықтарды барынша аз ... ... ... әрекетінің мақсаты
болып табылатын оңтайлы нәтижеге ... ... [4, 141 ... ... ... көзі ... ... танымдық та,
нормативті, сондай-ақ куәлендіру жақтарынан да сипатталады.
Тергеу әрекетінің танымдық жағы – іс ... ... ... ... іс ... ... ... ететін жағдайлар туралы
мәліметтер алуы ... ... ... жолмен алынған және заңмен
қарастырылған формада бекітілген бұл ... ... ... ... тергеу әрекеті дәлелдемелер жинау тәсілін көрсетеді.
Шындығында дәлелдеменің қалыптасу процесі едәуір ... ... ... ... ... ... пәні
дәлелдемелер емес, қоршаған орта заттарында және адамдар санасында
қалдырылған белгілі бір ... ... ... ... ... ... осы іздерді табады, олардан іске қатысты ақпаратты бөліп ... ... ... ... және оны ... акттерінде
бекітеді.
Бейнелеу – бұл әрқашан бейненің өзгеруі, олай болса, дәлелдеме де ... ... кез ... ... да ... ... ... жасалатын белгілі
бір іздер өзгерісінің нәтижесі. Кейіннен заттай ... ... ... ... заттар да бұдан тыс қалмайды. Қарау, тінту, алу
кезінде олар қоршаған ортадан ... ал осы ... ... мәні
бар заттардың байланысы істің материалдарында өздерінің алғашқы нысанында
емес, ... ... ... ... қайта жаңғыртылады.
Ал енді жалпы криминалистиканың тактикалық мағынасын айтатын болсақ
немесе ашатын болсақ, тактика – деп ... ... жету үшін ... мен тәсілдер жиынтығын түсіну керек. Тәжірибе барысында осы тергеу
әрекеті өз дәрежесінде дер кезінде жүргізбегендіктің ... ... іс өз ... ... ... Оған себеп, анықтаушының немесе
тергеушінің тінту тергеу әрекеттерін сауатсыз жүргізу, өз ... ... ... ... ... іс ... ... жоғалып кетеді. Бұл аталып көрсетілгендер ... ... ... ... ... ... ... тәсілдердің заңдылығы туралы айтқанда, келесіні ескерген
жөн, кейбір тәсілдер қылмыстық іс жүргізу заңында көрсетілген және ... ... ... ... ... ... жөн. ... субъектіге сонымен бірге тануға ұсынылытан азаматтар арасынан өз
еркі бойынша кез келген ... ... алу ... беру ... ... нәтижелерінің объекттілігі мен шындығылығын қамтамасыз
етуге бағытталған бұл талап мүмкінсіз орындалып, өзінің ... ... ... ... заң ... ... ... тәсілдер өте аз.
Олардың көбін заң шығарушы ... ... олар ... еркі
бойынша қолданылады. Тактикалық тәсілдерді қолданылуы - ... сай ... ... ... ... ... тәсілді қолдану ешқандай жағдайда тергеу әрекетіне
қатысушылардың ... ... ... ... ... денсаулығына қауіп келтірмеуі және өмірлерінің ... ... ... ... ... ... уақытының, қоршаған
ортасының нақты жағдайларда, қылмыстық сот ісін ... ... ... мен ... өмірдің басқа да процестерімен өзара
байланыста жүзеге асады. Тергеудің нәтижелілігіне ... ... ... ... өз ... ... Ақырында бұл күрделі жүйе тергеуші ... ... ... ... ... және ... қатысушылардың әшкереленбеуі үшін қылмыс
құралдарын, қаруларын, қылмысты айқындайтын іздерді, құжаттарды ... ... ... ... ... жасыруға тырысады. Ал бұл
заттардың толық және дер ... ... ... іс ... ... ... ... қабылдау үшін маңызы өте зор.
Тінту тек қана жеткілікті ... ... ... ғана прокурормен
санкцияланған тергеуші немесе анықтама жүргізуші тұлғаның шығарған қаулысы
бойынша жүргізіледі. Жеткілікті ... деп ... ... ... ... ... ... алынып, кейін процессуальдық
жолмен тексерілген мәліметтерді айтамыз, яғни бір ... ... бір ... ... мен құралдары, құжаттар, заттар мен бағалы заттар және
басқа да іс бойынша маңызы бар ... ... ... деп ойлайтындай
мәліметтер жеткілікті көлемде болғанда ғана ... ... ... ... іс үшін ... бар заттарды
немес құжаттарды табу және алу мақсатында жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... бір үй ... немесе өзге
орында не нақты адамда болуы мүмкін деп ... ... ... ... ... ... деп көрсетілген [5, 490 б.].
Кеңес одағының алғашқы криминалистика оқулығында ... ... ... ... ... ... ... өзге тергеу
әрекеттерінен, әсіресе қарау тергеу ... ... ... ... «Тергелетін іс үшін маңызы бар заттар мен құжаттар ... ... ... ... болуы мүмкіндігі туралы жорамалға негізді себептер
болған жағдайда ғана тергеуші тінтуге кірісе ... - деп ... б.]. 1938 жылы ... оқулық та осындай анықтамамен шектелді [7,92
б.]. Кейінірек келе 60 ... ... ... әрекетіне толықтай анықтама
беріліп оның өзге ... ... ... ... белгілері
сипатталып, бұл қателіктер жөнделді [8, 224 б.].
Тінту тергеу әрекеті өте күрделі, қиын, ... ... ... көбінесе қайшылықты жағдайларда жүргізілетін тергеу әрекеті. Тінту
іздестіріліп жатқан адамдарды немесе мәйіттерді табу үшін де ... – деп ... ... ... ... - ... Профессор Е.Ғ. Жәкішев өзінің «Криминалистік тактика» атты оқу
құралында «Кейбір авторлар тінту әрекетін жедел іздестіру әрекеті ретінде
қарастырады. ... ... ... ... деп санауға болмайды. Жедел
іздестіру шаралары тінту үстінде де, ал кей жағдайда тінту басталғанға
дейін де ... – деп ... ... тінту түсінігіне мынандай
анықтама берген «Тінту дегеніміз үй-жайды, қора-ауланы еріксіз түрде қарау
арқылы іске ... бар ... ... тығылып қалған қылмыскерді тауып
алу үшін жүргізілетін, заңда көрсетілген ... ... ... [7, ... ... жасаса да қылмыскер осы қылмыстың ашылуына оның ізің
жасыруға әр турлі әрекеттер жасап, қылмыстың ізің ... ... ... жоқ ... ... ... ... қызметкерлерінің міндеті –
қалай болғанда да қылмысты ашуға керекті дәлелдемелерді, айғақ заттарды тез
арада тауып алу. Осындай айғақ заттарды тез ... ... ... ... ... ... ... бірі – тінту. Қылмыстық іс жүргізу
заңында тергеудің бұл әрекетіне түсінік ... ... егер ... ... ... айғақ заттарды қылмыскер не басқа адамдар өз еркімен
бермесе, олар тінту жүргізу арқылы алынады деп қана ... ... ... дер ... ... ... ... ғана іске керекті
деректерді тауып алуға болады. Тінту ... ... ... ... ... ... іске ... бар айғақ заттарды, тығылып қалған
қылмыскерді тауып алу үшін жүргізілетін, занда көрсетілген күрделі ... ... ... ... обьектілерді іздеп табу керек екенін
тізбектеп айтып көрсетеді. Мысалы: қылмыс жасауда қолданылған қару, ... ... ... ... тағы ... бұлардың бәрін іске керекті
айғақ заттар деп тұжырымдап көрсетсе де ... ... ... ... қарау
мен тінтудің ұқсастығы – осы екі тергеу әрекеті ... де ... ... не ... ... ... ... ізделеді.
Тінту – тергеу әрекеті болып табылады және ... ... ... ... түрде тексеру екендігімен, оны іске асыру барысында
қылмыс құралы болып табылатын немесе ... ... ... алу
екендігін көрсетеді. Сонымен қатар, тінтудің мақсаты, заттық ... ... мен ... ... ... ... ... және алу
болып табылады.
Тінтудің көптеген басқа тергеу әрекеттерінен ... тән ... ... ... ... ... болған жағдайда – ғимараттарға еріксіз
кіру; іске мәні бар ... ... ... ... және алу. Бұл
әрекеттердің барлығы азаматтардың конституциялық құқығына нұқсан келтіреді,
себебі тінтілушінің жеке мүддесіне қол сұғумен ... ... ... ... ... ... ... әрекетін жүргізуде тінтілетін тұлға
тергеушінің осы тергеу әрекетін ... ... ... ... Ал ... кезінде жәбірленуші арыз беріп, оқиға болған жерге
шақырып өз көмегін көрсетеді [10, 112 ... ... ... ... жеке ... ... ... қол сұқпауды, хат жазысу, телефонмен сөйлесу мен ... ... ... ... ... ... тұрғын
үйіне оның еркінсіз ешкімнің кіруіне хақысы жоқ.
Тінту ... ... ... ... ... ... ... көрсетуі бойынша, «интеллектуалды сипаттағы» қылмыстарды ашу
барысында тінту мен тәркілеу маңызды рол ... ... тек ... ғана ... адамдар мен түрлі орындарда жатқан іске қатысты
айғақтар тергеушінің қолында ... ... ... ... ... қарай, олар кідірусіз тергеу ... ... ... ... ... ... мен ... мақсаттарын ұғыну,
оның өткізілуінің материалдық және процессуалдық ... ... ... ... объект пен тұлғалар жөнінде барынша мүмкін
мәліметтерді жинап алу қажет.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, болжаулар ... ... ... заттарды, киімдерді, құжаттарды қараудың; мәйітті қараудың;
жәбірленушіні, ... ... ... ... ... ... сезікті, айыпталушы көрсетулерінің;
ресми тұлғалардың мәлімдемелерінің; жедел-іздестіру шараларының негізінде
қалыптастырылады [10, 67 ... ... ... үшін, заттай айғақтардың нақты орында
жатқандығы ... ... ... дәлелдей алатын негіздер болуы
тиіс.
Тінту ерекшеліктері тінту барысындағы болжаулардың біртипті ... ... тек ... ... ... ... заттай айғақтардың
табылуы мүмкіндігінде ғана болады;
мәйіт немесе мәйіт бөлшектері;
іздеудегі қылмыскер;
қылмыс құралы;
жәбірленушінің киімі, аяқ-киімі, құжаттары;
қылмыскердің киімі, аяқ-киімі;
ұрланған заттар мен ... ... ... ... ... ... ... талан-таражға салу
туралы жазбалар, қылмысқа бірге қатысушыға жазған жазулары және т.б.);
қылмыс іздері бар заттар;
азаматтық айналымнан алынған заттар ... ... ... улы ... атыс ... ... суық қарулар,
жарылғыш заттар мен қондырғылар және т.б.);
құндылықтар, валюта, асыл ... ... және ... ... ... ... аясы алуан түрлі және өте кең.
Бұл нысаналардың сипаты қылмыс ... оның ... ... ... уәжімен, қылмыскердің жеке тұлғалық ерекшеліктерімен
және басқа да факторлармен анықталады.
Тергеуші болжауын ... ... ... ... ... ... ... бар:
- сәйкестендіру сараптамасын белгілеу арқылы болжамдық ... ... ... ... тінтілетін тұлғаның іске ... ... ... жеке ... ... ... заттардың және т.б.
табылуы).
Криминалистика белгілі бір ... ... ... ... ... барысында болжауының дұрыстылығына көз жеткізуге
көмектеседі. Іс материалдарын зерттеу: тап сол ... ... ... ... ... негіз бере алады. Оқиға орнын қарау ... ... ... ... алу ... ... ... рапорттар, ... ... ... ... ... алу ... және ... да
процессуалдық құжаттар заттай айғақтар, қылмыс қаруы, ... ... ... қолданған құралдар, із қалдырылуының
механизмі мен сол іздердің иелері, олардың дайындалу, сақталуының мүмкін
орындары және т.б. ... ... ... мүмкіндік береді.
Заттық дәлелдердің мәні қылмыскерлерге өте жақсы әйгілі. Сол себептен,
олар өздерін әшкерелейтін ... ... ... ... ... ... оларды табу оңайға тимейді. Осыған қарай тінту, қиын
және күрделі іс болып табылады. Тек ... ... ... ... оңды ... ... ... асырылады. Қылмыскерлердің
қулық-сұмдықтарына, тергеу қызметкерлері заттық дәлелдерді табу шеберлігі
қарсы қойылуы керек.
Табысты жүргізілген ... ... көп ... ... ... ... орын ... Кейбір жағдайларда жасалған немесе дайындалып
жатқан қылмысқа дәлелдер алуға тек тінту ісін жүргізу қажет болуы мүмкін.
Сол ... егер ... ... болған жағдайда оны ... тек ... ғана ... бұл оның ... ... ... заттық
немесе басқа да дәлелдер іздестіріледі және алынады, сол ... оны ... ... ... оның ... жүргізу сипаты және оны іске
мәні бар заттарды, мәйіттерді, ... ... және алу ... және ... бар ... тұлғалар жүргізеді.
Сонымен, тінтудің тікелей мақсаты болып табылатындар:
1. Заттық дәлелдерді табу;
2. Заттардың сыртқы көріністерінің белгілерін ... ... алып ... ... барысында олардың ұқсастығын анықтау;
3. Іске мәні бар немесе айналымға тыйым салынған заттарды алу, ... ... ... ұстаудың заңдылығын қамтамасыз ету;
4. Іздестірілудегі заттардьң немесе іздестірілудегі ... ... ... ... ... заттарды әдейі жасырып
және көмескілеген, өзгертілген құпия орындарын, ... ... [12, ... ... ... заттардың шеңбері өте кең болуы мүмкін.
Оларды екі топқа бөлуге болады.
- шығу ... ... ... ... ... ... заттар
мен бағалы заттардың, тінтілетіннің ... ... ... ... жоқ ... ... қолында болуы;
- қылмысқа байланысты келтірілген мүліктік зиянның орнын толтыру
мақсатында, тінту барысында ... ... ... түтқынға алынуы
мүмкін бағалы заттар, сонымсн қатар бағалы заттардың жатқан орнын
көрсететін заттар мен құжаттар.
Тінту, өзінің ... мен ... ... алу мсн қарауға ұқсас келеді.
Алу - бұл іске мәні бар ... бір ... мең ... ... ... анық болған жағдайда алынуы. Егер ... ... ... ... өз ... ... алу оның еркінсіз жүргізіледі. Сонымен, алу
кезінде, алуға тиісті заттар мен құжаттарды іздестірудің ... ... ... ... ... ... ... көруге
болады, екі жағдайда да объектілерге тексеру жүргізіледі де, ... ... ... ... алынады.
Сонысына қарамай тінту мен қараудың мақсаттары әртүрлі. ... ... ... емес. Қарау кезінде тергеушінің объектіні тікелей
өзінің қабылдауы, қылмыстың материалдық іздерін табу, бағалау және алу үшін
және оның ... ... ... ... ... ... ... және
бекіту. Бірақ оқиға болған жерді қарау мен ... ... ... бар. Ол ... осы ... әрекеттерінің міндеттерінен,
екіншіден олардың жүргізілу әдісінен көрінеді. ... ... ... қарау
оқиғаның қалай болғаның, қылмыстың жасалу тетігін зерттеуге, оның кімнің
жасағаның анықтауға бағытталады. Тінтудің мақсаты ... ... ... ... тұрған айғақ заттарды арнайы тактикалық әдістерді ... ... алу. ... ... ... ... түлғалардың әртүрлі
қулық-сұмдықтарын, іздестірудегілерді шебер жасыру тәсілдерін ... ... ... нысандардың көмескіленген бүркемелерін ашуда,
оларды табуға әдейі жасалған ... жою ... ... болып
табылады [13, 588 б]. Кейбір авторлар тінту әрекетін жедел-іздестіру
әрекеті ... ... ... жедел-іздестіру әрекеті деп санауға
болмайды. Жедел-іздестіру әрекеті, әрине тінту ... ... ... ... де ... ... – тергеушіге тінтуді сапалы
жүргізуге керекті деректер тауып беру, атап айтқанда қандай зат қай ... ... ... ... қару бар ма, жоқ па, тінтуді ... ... ... ... ... ... жедел- іздестіру жұмыстарын
тінтумен тұтас күйде қарауға болмайды. Тінтудің басқа тергеу әрекеттерінен
айырмашылығы еріксіз түрде жүргізілуінде.
Тінтудің мәні, ... ісін ... ... түлғалардың жасырған
нысандарын іздестіру мен алуда. Сонымен, тінтуге тән нәрсе, ... ... ... ... ... қажымай-талмай іздестіру, мұндай
іздестіру қазумен құрылыстарды бұзып бөлшектеумен және орындарды табу үшін,
жүргізілетін күрделі ... ... ... ... ... жүргізілуінде екендігін, айта кеткен жөн деп ... ... ... ... қылмыс жасаған түлғаның жасырынып кету,
қылмыс іздерін жасыру немесе мүдделі тұлғалардың ... ... ... ... айыруында" [14,350 б.]
Ал енді, А.Г. Филипповтың редакциясынан, криминалистика оқулығында
көрсетілген сызбаны қарастырайық;
№ 1 Тізбе.
|Тінту ... ... ... |Іздестіріліп |Конфескелеуге жататын |
|бар заттарды табу ... ... ... |
| ... | |
| ... | ... жылы ... ... пен ... ... оқулығында тінтуге келесідей түсінік берілген:- бұл
тергеу ... ... ... үй ... және ... ... Тінту кезіңде, тергеуші құлып ілініп тұрған обьектілерді ... ... иесі оған ... ... Тінтудің негізгі мақсаты,- қылмыс
құралын іздеу алу болып табылады, заттай дәлелдемелерді табу, мәйіттерді,
тұлғаларды, табу болып ... ... ... ... болып: барлық
заңсыз обороттағы заттарды алу, ... тиым ... ... алу ... б.].
Ал енді, А.Е. Абуовтың «Тергеу әрекеттерінің тактикасы» оқулығында
көрсетілген тінту ... ... ... ... кетейік:
Тінтудің басты міндеттері төмендегідей болып келеді:
1.Дәлелдемелерді табу және тәркілеу, мұндай ... ... ... ... Қылмыс заты (атыс қаруы, ұлы зат, ... ... ... тағы сол ... ... ... бар ... (жалған жасалғаны көрінуі мүмкін
ненмесе өзгерту ... бар ... ... ... ... да ... ... киімдер мен заттар).
o Қылмыс бағытталған обьектілер (ұрланған, бағалы заттар ... ... ... ... ... ... ... заттармен
бұйымдар, құжаттар тағы сол сияқты).
o Қылмысты ашуға, дәлелдеуге, айыптыларды ... ... ... керісінше ауырлатуға көмектесетің түрлі
құжаттар мен заттарды табу.
2.Затты тәркілеу жолымен алу арқылы қылмыспен ... ... ... ... ... түрде тартып алу арқылы толтыру.
3. Құқық қорғау органдарынан қашып жүрген қылмыскерді анықтау жоғалып
кеткен ... ... ... оның дене ... ... Азаматтар арасында қолданылуы заңмен тыйым салынған заттарды табу
және тәркілеу (атыс қаруы, суық ... ... ... әсер ... улы,
психотроптық және есірткі заттар, қымбат ... ... ... ... ... және тағы ... ) [14, 350 ... барысында көрсетілген жағдайлардың біреуі немесе бірнешеуі
болуы ... ... ... азаматтық айналымнан алынып тасталған
заттар табылған жағдайда (ҚР Азаматтық кодексінің 134-бабына ... ... ... ... ... ... деген рұқсат қағазын талап
ету қажет, олар ... ... зат ... ... Тінтудің өзге іс
жүргізу әрекеттері: тергеу қарауынан және алудан өзгешелігі бар. ... ... ... қарауының мақсатына қарағанда әлдеқайда кең,
өйткені қаралып жатқан обьект толығымен зерттеледі.
2. ... ... ... тәртібі, негізі, объектілері және
түрлері
Қылмыстарды тергеу кезінде тінту қажеттілігі өте жиі ... ... оң ... ... ... өте қолайлы түрде әсер етуі мүмкін.
Қылмыстық әрекеттердің көптеген категориялары бойынша қылмысты ашу тінту
жүргізусіз мүмкін емес. ... ... ... ... тергеу кезіңде,
тінту көмегімен ұрланған заттарды немесе қылмыстық жолмен алынған өзге ... ... ... Адам ... жөніндегі істерді тергеу
кезіңде іске ... ... ... киімді, жәбірленушінің заттарын немесе
құндылықтарын, атыс не суық қаруды, ұландыратын заттарды және тағы басқаны
да ... ... ... ... ... ... қалай болатыны барлық қылмыс
категорияларын атап көрсету мүмкін емес. Бірақ әр нақты іс бойынша тергеуді
жүргізетін орган, жоспарлау ... ... ... ... сәттілігі
криминалистиканы білу мен, тергеушінің тәжірибесінің деңгейімен операцияның
барынша жоспарланғандығымен және ... ... тағы ... ... білімімен қамтамассыз етіледі.
Көптеген жағдайларда тінту көп уақыт пен күшті талап ... ... ... ... ... туралы куәландыратын әр түрлі
обьектілерді табуы мүмкін. Мысалы, ұрлық үшін айыпталған ... ... оның ... ... ... ... болады. Сәтті ... ... ... үлесіне нәтиже беруі мүмкін. Тінту ... ... ... көп ... ... әшкерелеуге мүмкіндік
береді. Бірқатар жағдайларда тінту жасалып ... ... ... ... дәлелдемелерді алудың жалғыз құралы да болуы ... бір ... ... ... ... ... полиция органдарына
өзінің әйелінің жоғалып кеткендігі жөңінде хабарлады. Тергеу кезінде арыз
берушінің өзінің әйелін өлтіргендігі жөнінде ... ... ... ... ... жиналады. Қабатовтың үйінде тінту жүргізіледі. Ас үйдің
еденінің астында 1,5 метр ... ... ... белгілері бар
жоғалған әйелдің мәйіті табылады. Қабатов осы ... ... ... ... Осы келтірілген мысал тергеу әрекеті ретіндегі
тінтудің маңызын көрсетеді. Криминалистика осы тінту мәселесіне көп ... ... осы ... ... тәжірибесін жинақтап тінтудің сәтті
нәтижесін қамтамассыз ететін тактикалық және техникалық әдістерді құрады.
Осылай, С.Е. ... пен С.И. ... ... ... ... ... жеткілікті негіздер болған жағдайда ғана ... ... ... анықтаушының шығарған қаулысы бойынша жүргізіледі [12, 227
б.]. Жеткілікті негіздер деп ... ... ... ... жедел-
іздестіру шараларын жүргізгенде алынып, ... ... ... ... ... яғни бір ... немесе бір жерде қылмыс
қарулары мен құралдары, құжаттар, заттармен бағалы заттар және басқа да ... ... бар ... ... ... деп ... ... көлемде болғанда ғана жүргізіледі. Азаматтардың үй-жайына
тиіспеушілік ҚР Конституциясымен және ... ... ... ҚР ҚІЖК-
де азаматтардың үй-жайының тиіспеушілігін қарастырған. Тұрғын үйге де ... ... ... онда ... ... тыс ... оның қарауы
мен тінтуін жүргізу тек заңмен анықталған жағдайларда және тәртіптерде ғана
жіберіледі. Тінтуді тергеуші дәлелді қаулы бойынша ... ... ... ... ... немесе заңмен қорғалатын өзге құпияны
қамтитын құжаттарды алу туралы ... ... ... оның ... ... тиіс. Тұрғын үйде онда тұрып жатқан адамдардың еркінен тыс
алу ҚР Қылмыстық іс ... ... ... он ... және он ... ... бойынша жүргізіледі. Айрықша жағдайларда,
іздестіріліп жатқан және алып ... ... ... оны ... ... ... ... немесе қылмыстық мақсатта пайдаланылуы мүмкін
болғанда не іздестіріліп жатқан адам ... ... ... ... ... бірақ жүргізілген тінту туралы кейін жиырма төрт
сағат ішінде оған хабарлау арқылы ... ... ... ... ... кейін прокурор жүргізілген ... ... және оның ... ... ... ... туралы қаулы щығарады.
Жүргізілген тінтудің ... ... ... ... қабылдаған жағдайда бұл
әрекет іс ... ... ... ... ... ... үй-жайларда, сондай-ақ дипломатиялық өкілдіктердің мүшелері мен
олардың отбасылары тұрып жатқан ... ... ҚР ... іс ... ... он алтыншы бөлігінде белгіленген талаптарды сақтай
отырып жүргізіледі. Тінту жүргізу басталар алдында тергеуші оларды жүргізу
туралы қаулыны ... ... ... ... тергеуші іс үшін
маңызы болуы мүмкін, алынуға жататын заттар мен ... ... ... ұсынады. Егер олар ерікті түрде берілсе және алынуға жататын ... ... ... ... ... ... тергеуші одан
әрі іздеу жүргізбеуге құқылы. Егер жабық ... мен ... ... ерікті түрде алудан бас тартса, тінту жүргізген кезде олар ... Бұл ... есік ... және ... заттарды қажетсіз бүлдіруге
жол берілмеуге тиіс. Алу кезінде тергеуші алынуға жататын заттар ... ... ... ал бұдан бас тартылған жағдайда алу мәжбүрлі
түрде жүргізіледі. Тергеуші сол үй-жайда тұрып ... ... ... басқа
адамдардың жеке өмірінің тінту мен алу кезіңде анықталған мән-жайларының
жария етілмеуіне шаралар қолдануға ... ... ... немесе алу
жүргізіліп жатқан үй-жайда немесе орында тұрған адамдарға және осы ... ... ... ... адамдарға тінту немесе алу аяқталғанға дейін ол
жерден шешуге, сондай-ақ бір-бірімен немесе өзге адамдармен сөйлесуге тыйым
салуға құқылы. Тінту мен алу ... ... ... іске қатысы болуы
мүмкін заттар мен құжаттарды алумен шектеуге тиіс. Айналымға салуға ... ... мен ... олардың іске қатыстылығына қарамастан алынуға
тиіс. Алынатын заттар мен құжаттар күәгерлерге және қатысып отырған басқа
да адамдарға көрсетіледі, буып ... және ... ... алу ... ... ... және куәгерлер мен бұған қатысып отырған басқа
адамдардың қол қоюымен куәландырылады. ... ... ... ... ... фотосуретке, киноға түсіру және бейнежазба жүргізіледі ҚР
Қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... жеке
адамды тінту және алу тергеу әрекеттерінің заңдық ережелерін талдадық,
тінтуге тікелей қатысы бар ... ... ... ҚР Конституциясымен
және ҚР-ң басқа да заңдарымен қорғалатындығың және барлық тінтулермен
алулар үшін ортақ ... іс ... ... ... қарастырдық.
Жоғарыда айтылғандарды әрі қарай терең зерттеу ... ... ... ҚР ... іс ... ... -17 ... 12-16 бөліктерін, 230-234 баптарын қарауға болады. ҚР Қылмыстық
іс жүргізу кодексіне сәйкес 17-бап, тұрғын үйге қол ... ... қол ... ... үйге онда ... ... ... қарсы
кіруге, оны қарауға және тінту жүргізуге заңда белгіленген жағдайлар мен
тәртіп ... ғана жол ... ... ҚР-ң ...... ... адам құқықтары мен бостандықтары танылады және оларға
кепілдік беріледі. Адам құқықтары мен ... ... деп ... ... ... алмайды, заңдар мен өзге де ... ... ... мен қолданылуы осыған қарай анықталады. Әр республиканың
азаматы өзінің азаматтығына орай ... ие ... ... ... ... және ... ... өзгеше көзделмесе,
шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар Қазақстан Республикасында азаматтар
үшін белгіленген құқықтар мен ... ... ... ... ... және азаматтың өз құқықтарымен бостандықтарын
жүзеге асыруы басқа ... ... мен ... ... ... пен ... имандылыққа нұқсан келтірмеуге тиіс.
Ал, ... іс ... ... ... 12-бөлігінде тұрғын үйді
тексеру тек онда тұратын кәмелетке толған адамдардың келісімімен немесе
прокурордың санкциясымен ғана ... Егер онда ... ... ... ... ... ... немесе өзге ауыр науқастан
зардап шегетіні белгілі болса немесе тексеруге ... ... ... ... ... тиіс мәжбүрлеп тексеру туралы қаулы шығарады.
Прокурор санкция беруден бас тартқан жағдайда тексеру жүргізілмейді. ... ... ... ... ... үй-жайлардағы,
сондай-ақ дипломатиялық өкілдіктердің мүшелері мен ... ... үй- ... тексеру тек дипломатиялық өкілдік басшысының немесе
оның орындағы адамның өтініші ... ... ... ... және
олардың көзінше жүргізіледі. Дипломатиялық өкілдік келісіміне ҚР-ң ... ... ... ... ... Тексеру жүргізілген кезде
прокурордың және ... ... ... ... ... қатысуы міндетті.
ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 135-бабына және 233-баптарына сай ... ... ... ... ... да ... ... бірақ
тәулік немесе жиырма төрт сағат ішінде жазбаша түрде прокурорға ... ... ... ... аса күрделі жағдайларға мыналарды
жатқызуға болады:
1. Қылмыстың жасалып не дайындалып жатқаны белгілі болса;
2.Қылмыстың ізі суымай ... анду ... ... ... немесе заттай айғақтардың жатқан жері анықталса;
3.Жәбірленуші немесе куә қылмыскерді ... не ... ... ... ... айғақтың болуы мүмкін жерін көрсетсе;
4.Тінтуді кейінге қалдырған жағдайда обьектілердің бүлінуі, жойылуы,
басқа жерге тығылуы мүмкін ... ... ... ... кезіңде ҚР
Қылмыстық іс жүргізу ... ... ... жеке басты тінту
жүргізіледі. Тінту барысында ... ... ... тәуелді.
Сонымен тінтудің негізгі іс жүргізу тәртіптері мынандай: (ҚР ҚІЖК 230-
234 б.б.)
1. Іздестірілетін объект қандай-бір бөлмеде немесе ... бір ... ... бір тұлғаның қолында деген, жеткілікті негіз болған
кезде, тінту жүргізіледі.
2. ... ... ... ... ... оның орынбасарының рұқсатымен жүргізіледі, бірақ та жүргізілгсн
тінту туралы, бір тәулік ішінде, ... ... ... Тінту кезінде куәгерлер, тінтілуші немесе оның от басынының кәмелетке
толған мүшелері ... ... ал егер ... ... ... -
жергілікті атқару органының өкілі, егер тінтілуші ... оның ... ... ... ... ... – тінту жүргізіліп жатқан
ғимаратта, әкімшілік әкімнің ... ... ... ... пен ... шақырылуы мүмкін, олар өздерінің
арнайы білімі мен бейімділігін ... ... ... ... ... және ... көмектесе алады.
5. Тінту, әдеттегідей, күндіз жүргізілуі керек, тек ... ... ... ... ... ... де жүргізуге болады.
6. Тінту жүргізу алдында тергеуші, тұлғаға өзінің қаулысын көрсетуі
керек, содан кейін ... ... ... талап етеді; егер бұл
талап орындалса және тергеуші, іздестірілетін заттар мен құжаттардың
жасырылғанына қауіптенбесе одан арғы ... ... ... бар және берілген затты алып, оны тінту хаттамасына бекітумен
шектеледі.
7. Жабық ғимарат пен қойманы өз еркімен ашудан бас ... ... ... ... ... ... бұл ... құлыптардың,
есіктердің басқа да заттардың қажетсіз бұзылмауын қадағалайды.
8. Тінту кезінде анықталған жағдайлары жария етілмеуі тиіс.
9. Тінту ... ... ... бұл ... ... ... кезде
келгендерге, тінту орнын тастап кетуге тыйым салынуы керек, сонымен
қатар, бір-бірімен немесе басқа ... ... ... ... (әрине қызмет бабымен келгендерді ұстауға болмайды).
10. Іске қатысы бар заттар мен құжаттарды алумен ғана ... ... мен ... шектелген заттар мен құжаттар, іске қатысы бар
немесе жоқтығына қарамастан алынылуы тиіс.
11. Барлық алынған заттар мен ... ... мен ... ... ... және оларды хаттамада мазмұнды жазғаннан
кейін, тінту орнында хатталып, мөрленеді;
12. Хаттаманың көшірмесі, тінтілушіге беріледі, егер ол ... – оның ... ... ... ... ал олар ... жағдайда тұрғын үй
пайдалану ұйымынын немесе жергілікті атқару органының өкіліне олардан
қолхат алып тапсырылады. Егер ... ... ... ... ... көшірмесі қолхат арқылы, осы ұйымдық өкілге
беріледі.
Тінту нысанының ... оны ... ... мен ... және ... ... тәсілдеріне қарай тінту түрлері
мынандай болып келеді:
- ... және ... да ... ... ... ... ... үйі бөлмелерінде, жатақханада және т.б.);
- белгілі бір жерлерде;
- қайтадан;
- ... ... ... ... рұқсатынсыз, кейін
қалдыруға болмайтын жағдайларда жүргізіледі;
- бір уақьтта (оны топтық деп те ... бұл бір ... ... ортақ жоспар арқылы, жеке нысандарда, бірнеше
тінтулерді бір уақытта ... ... ... өкілдіктердің тұрып жатқан ғимараттарында;
- көлік құралдарын тінту;
- жекелей тінту [17, 486 б].
Бір уақытта тінту жүргізілетін объектілердің санына ... ...... ғана ... ... және ... (бір уақытта бірнеше жерде
жүргізіледі) болып бөлінеді. Мұндай тінту, іздестірілетін заттар, немесе
құжаттар ... ... ... әр ... ... ... ... деген ой туған
кезде өте қажетті. Бұл жағдайда тінту, тактикалық операция ... ... ... ... ... ... ... топтық тінту әрекетіне ... ... ... біреуі барлық тактикалық операцияға,
іздестіру топтарының әрекеттерін жүйелі жүргізуге, жауапты болады. ... ... ... болады, ал тінтуге қатысушының алған
нәтижесі, екінші бір қатысушының тінту жолы мен ... әсер ... ... ... ... бір ... барлық тұлғаларға немесе барлық
жерлерде жүргізуді ойластырады, себебі, егер тінту, бір тұлғаға немесе
бірнеше ... ... ... ... алдын-ала дайындалып алуы
мүмкін. Сондықтан бүл әрекетке бірнеше тергеуші қатыстырылады, олардың
біреуі барлық операцияға ... ... ... жағдайда, тергеуші, тінтілушінің денесінде, оның киімінде
және оның қолындағылардан заттар мен құжаттарды тауып және алу ... ... ... жүргізуге құқығы бар.
Жеке тінтуді тінтілушімен жынысы бір тұлға ... және ... ... мен мамандар қатысады.
Жеке тінту арнайы қаулы ... және ... ... ... ... Іске мәні бар ... ... немесе басқа жерде отырған тінтілуші,
өзінде жасырып отыр деген ойға жеткілікті негіз болса;
2. Тұлғаны ұстаған кезде ... ... ... Бұл ... ... қатысуынсыз жүргізуге болады.
Ғимараттарды тінту дегеніміз - ... ... ... ... ... ... ... ғимараттарды,
олардың еркінсіз зерттеу болып табылады, әр-қилы қоймаларды ... ... ... ... ... мүмкін жағдайларда. Ғимараттарды тінту
кезіндс, ең алдымен оның өзімен және ... ... ... алу керек,
үй асты мен шатырды, қосымша құрылысты ... ... ... ... мен көлеміне көңіл аудару керек, себебі олар құпия
орындарды табуға ... ... ... жүргізуде азаматтың еркінсіз тұрғын үйін тексеру
немесе жасырылған қылмыстық дәлелдерді немесе ... ... ... ... мекемелер мен өндірістердің ғимаратын тексеру.
Мұндай дәлелдері бар ... егер олар ... ... оның ... әшкереленетінін ол толығымен ұғынады, сол себептен ол ... ... ... ... ... алу ... ... Тінтуді жүргізу ісі екі мәселені жүзеге асыруға мүмкіндік береді,
бұл жәбірленушінің бұзылған құқығын қалпына келтіру жәнс қылмыскерді ... ... оған ... біреудің мүліктерін жасыруға ... ... ... ... ... ... ... Сол себептен, тінту
өз уақытында, жоспарлы және дәйекті жүргізілуі керек [18, 7 б.].
Белгілі бір ... ... - жеке ... ... ... ... немесе басқа учаскелерді еріксіз тексеруден ... ... ... ... бөлшектерге бөлінеді, олардың шекаралары
тоғандармен, ... ... ... ... Тек ... жүргізілген тінту, бірде-бір бұта, бірде-бір тас, жердің бірде-бір
метрі қалдырылмай тексерілген жағдай ойлаған нәтижеге ... [13, ... үйді ... ... тек ... ғана ... сол пәтердің барлық
қалған қосалқы бөлмелері де тінтіледі, ал үйдің сыртында жақтаулар, терезе
қақпалары, су құбырлары, кіре беріс, шатыр ... ... ... және т.б. ... ... бөлмелерде іздеу. Ол міндетті түрде сол мекеменің өкілі
қатысуымен жүргізіледі. Жұмыс орны, жазу ... ... ... ... және т.б. ... ... бір ... отыратын басқа адамдардың
жұмыс орны тінтілмейді, тергеуші оларға бөгде заттарды анықтау ... ... ... ... ... және т.б. ... ... арқылы сезіктінің біреулерге қандай да бір нәрселерді сақтай
тұруға бергені анықталады.
Ашық ... ... Ашық ... ... мекені маңындағы жер
телімдері, ... ... бақ, ... аула және ... ... ... ... монша, қойма және т.б. жатады. Ашық алаңда
тінту ... ... ... түрі және ... ... онда ... емес бөлмелердің, су айдындарының, құдықтардың және
т.б. болуы ескеріле отырып, жүзеге ... ... ... ... ... ... ол ... секторларға бөлініп, әрқайсысы
бөлек зерттеледі, одан кейін келесі ... ... ... ... топырақ бетінде қандай да бір өзгерістердің болуына, оның басқа
учаскелерден айырмашылығының болуына және т.б. көңіл аударылады. ... ... ... ... ... табандылық, эмоционалды
тұрақтылық, назар тұрақтылығы, оны шоғырландыра білу, жиіркенудің болмауы,
саналы қиял, сақтық, ішкі түйсік сияқты жеке ... ... ... ... үйір бола біліп, тінтілетін адамға, оның жанұя мүшелеріне
ыңғай таба білмесе, бұл ... ... да ... ... ... үйге ... ... тінту және басқа да әрекеттерді, тергеуші
негізделген қаулы арқылы жүргізеді, сонымен қатар, кейінге қалдырмайтын
жағдайларда, ... ... бір ... немесе басқа жерде, немесе
қандайда - бір тұлғаның қолында қылмыстық ... ... ... ... мен ... ... бар екендігі туралы, немесе іске мәні бар басқа
да ... мен ... бар ... ... ... ... тергеу ісін
жүргізуші немесе анықтаушы тұлғада болса, қылмыстық іс ... ... ол ... ісін ... алады.
Көлік қүралдарын тінту – бұл, жеке қолданудағы автомобильдердің ... өсуі ... ... ... ... ... ... тінтудің жаңа
бір түрі болып табылады. ... ... ... үшін ... ... жеке қаулы керек. Егер тексеруге қажетті көлік құралы гараждың
ішінде тінтілсе, оған жеке қаулының қажеті жоқ.
Жүк ... ... ... ... ... ... пен ... арасы тексеріледі. Автомобильдің салонының төсеуіш пен
түбінің арасында не бар екенін қарау керек, қаптауларды ... ... ... ... пен ... ... ... керек, аспап панелінің, жәшіктің,
аптечканың, күл салғыштың іштерін тексеру керек. ... ... ... ... және т.б. міндетгі түрде шұңқырды қарау
керек [13, 588 б.].
Тағы да тінтудің ерекше түрлеріне тоқталайық. Бұл, ... ... ... сонымен қатар дипломатиялық
өкілдіктердің мүшелері мен ... от ... ... жатқан бөлмелерін
тінту. Мұндай тінту, тек дипломатиялық өкілдіктерінің ... ... жоқ ... оны ... ... ... ... келісімімен
жүргізіледі. Дипломатиялық ... ... ... ... ... ... сұралып алынады. Тінтуді
жүргізу кезінде, прокурор мен ҚР ... ... ... ... міндетті. (ҚР ҚІЖК 222-б, 16-тармағы).
Жедел – бұл, кезек ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үйлерге, ұйымдардың ғимараттарына
жүргізіледі, бірақ бір тәулік ішінде прокурорға хабарлануы ... (ҚР ... ... ... жиі ... ... да ... ол қылмыс жасағаны
үшін, күдіктілердің қылмыс ісі қозғалғанға дейін тұтқындалуы, сол себептен,
жедел түрде ... ... ... ... Бұл ... үстінде ұстау кезінде жиі кездеседі; олардың қылмыс ... ... ... ... ... бола ... ұсталуы, бұл кезде әлі қылмыс
жасалғаны туралы мәлімет түспейді, ал қылмысты ... ... ... Бұл жағдайда жедел әрекет жасау керек. Бұл тінту әрекетіне,
қылмыскермен бірге тұратын кәмелетке толған тұлға, қатысуы керек. Егер ... ... ... ... ... ... органының өкілі
шақырылады.
Тінтуді қайта жүргізу тек ерекше ... ... ... ... ... ... ... қолапайсыз, қалай болса солай
жүргізілген кезде (іске қатысы бар болуы мүмкін ... ... ... сол ... ... ... ... көңіл аударатын нысандар ретіндс саналмай қалады), жердің
жеке учаскелері немесе ғимарат жеткілікті ... ... ... ... Тінтудің объективтік жағдайларға (жарықтың нашарлығы)
жүргізілуінен, онды нәтиже алынбағаны [19, 393 б.].
3. Тінтудің жеткіліксіз жүргізілуіне байланысты, басқа жерлерге
жасырған ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орнына әкеліп қоюы [20, 501 б.].
Тінту ... ... ... ... ... мыналарды атап кетуге
болады:
- барлық ... ... ... ... бар екендігі;
- тінту тәсілдерінің барлығына бірдей жасалуы;
- әрбір тінту әрекеттерінің шешетін ... тек ... ... ... тінту, бастапқы, қайталама, болып бөлінеді,
қайталама бұл егер – ... ... ... ... Бір ... обьект бойынша – топтық, бұл егер ... ... ... ... жеке бұл жеке бір ... ... ... табылады.Осы
сұрақтарды қорытындылай отырып тінту әрекеті бұл уақытты күттірмейтін ... ... ... ... ... көз жеткізуге болады.
Осыған сәйкес тінтудің келесідей түрлері заңмен белгіленген екендігін
көруге болады.
1.Тінтілетін обьектілерге ... ... ... ... орналасқан тұрғын жайларда; жеке тінту; аумақта тінту жүргізу.
2.Мақсатына байланысты тінту келесілерді табу үшін жүргізіледі:
1) әкелетін адамдарды,
2) мәйіттерді,
3) заттар мен ... ... ... ... тәркілеуді қамтамасыз
ету мақсатында мүлікті.
3.Ұйымдастыру әдісіне байланысты;
1) жеке,
2) топтық.
Тұрғын жаймен аймақты тінту тұрғын үйлерді, ... ... ... және тағы ... іс үшін ... бар ... табу ... тінтуден тұрады. Мұңдағы «баспана» ... ... ... – бір ... бірнеше адамның уақытына немесе
тұрақты туруына арналған үй-жай ... ... оның ... меншікті
немесе жалға алынған пәтер, үй, мейманхана ... ... көп ... ... ... ... ... тұрғын үйлердің верандалары,
терассалары, галереялары және ... ... ... ... ... ... Тінту объектілері туралы бағдарламалық ақпараттарды жинау
Әрқашан, белгілі бір тергеу әрекетін жүргізер алдында тергеуші оған
дайындық ... ... ... ... алдында да солай, біріншіден
ол тінту жүргізілетін обьект және үйі ... адам ... ... мәліметтерін жинап алу керек. Тінтілетін жеке пәтер болса, оның
толық ... неше ... ... ... қай ... жасалғаны,
онда телефон бар ма, жоқ па, қанша адам тұрады, жеке үй болса ... ... иті бар ма, жоқ па, қай ... үйде ... ... міне осының бәрі
алдын- ала анықталып болған соң тінту жүргізіледі. Тінтілетін адам жөнінде-
оның ... қару болу ... және оны ... ... да
мәліметтерді жинап алу керек. Екіншіден, жедел-тергеу ... ... ... ... қандай лауазымды адамдардың немесе мамандардың ... ... ... ... ... қай жерге орналастыру қажеттігін
келісу керек. Үшіншіден, тінтуге керекті арнайы техника құралдарын дайындау
керек, айталық ... не асыл ... ... ... іздейтін
құралдарды дайындау керек. Дайындық жұмыстары толық бітісімен тергеуші,
жедел топқа кіретін ... ... үйге ... табысты болуы көп жағдайда дайындықтың сапасына байланысты
болады, ол екі кезеңнен түрады:
1. Тергеушінің тінтуді ... ... ... ... сол орынға барғанға дейінгі қолданылатын шаралары.
2. Нысанды тінту орнына ... ... ... дейінгі қолданылатын шаралар [12, 225 б.].
Бірінші қолданылатын шаралардың көлемі мыналарды қамтиды:
- іске қатысты материалдары зерттеу және ... ... ... ... ... (іздестірілетін
объектілердің белгілері туралы, тінтілетін ... ... ... оның ... туралы, тінту орны
туралы және т.с.с);
- тергеу әрекетінің басталу уақытын белгілеу;
- іздестірудің табысты болуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... олардың мамандық сапасының
деңгейін анықтау және ... ... ... араларында
жұмыс учаскелерін алдын-ала белгілеу;
- тергеу әрекеті жүргізілетін жерде және оның сыртында
байланыс жолы мен ... ... ... ... ... ... ... шаралары мен ол жерге топтық ену жолын
анықтау;
- тінтілетін тұлғалар жағынан қарсылық көрсетілу мүмкін деген
жайлардың ... ... ... ... ... әрекеті
тактикалық жағынан ерекше болып келеді. Оны дайындауға және
жүргізуге нақты қылмыс ісінің ерекшелігі әсер етеді. ... ... ... ... жеке басының
сипаты; тінтілетін нысанның ерекшелігі және тағы басқа да
жағдайлар.
Соған ... ... іске ... ... ... айтарлықтай
нәтижеге жету үшін бірқатар ұсыныстарды беруге болады.
Тінтуді жүргізу үшін тергеуші оған жан-жақты дайындалу ... ... оны ... үшін тек ... ... шектелмейді. Іс
материалдарымен танысу негізінде, ... ... әр ... ... ... және оның ... ... ескерілуі тиіс:
1. не іздеу керек екендігі;
2. тінтудің мақсаты;
3. кімнен іздеу керектігі;
4. оны қайдан іздеу ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы мен жүргізілуі.
Тінту объектілері деп, тергеушінің табуға және оны іске ... ... ... ... ... істерге қатысы бар
заттарды, ... ... мен ... ... ... Тінту
нысандарының тізімін толық атап беруге мүмкін емес, себебі олар әр ... ... және ... ... бар ... ... ісіне байланысты
болса, екінші жағынан - ... ... ... ... байланысты
болады. Тінту барысында шешілетін мәселе бойынша не ... ... ... ... ... ... байланысты болады.
Мысалға, Х деген азаматтың үйінде болған ұрлыққа ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар
осындай қылмыстар жайлы бағдарлармен танысады. Осының арқасында күдікті
Оспановтың ... ... ... кезінде, азамат Х-тің ұрланған
заттарымен қатар, ... ... ... ... ... ... заттар да табылады [19].
Тінтудің табысты болуы, оған ... ... ... ... ... ... пайда болатын кейбір күтпеген жәйттерді, тергеуші
алдын-ала біле алмайды және ол ... ... ... та оның ... ... ... ... бастау алдында, оны қайда, қай
жерде ... ... ... ... ... ... орын туралы,
тергеуші немесе анықтау органдары қаншалықты хабардар ... көп ... ... ... ... ... В.И.Попов баса айтып отыр:
▪ бұл орынның қандай екендігі;
▪ оған қандай жолдар апарады;
▪ мекен-жайы;
▪ ғимаратгың сипаты (көп қабатты ... ... жеке ... қосымша құрылыстардың бар, не жоқтығы);
▪ пәтердің орналасуы;
▪ кіріп және шығуы өтетін саңылаулар;
▪ бекіткіштер мен белгі берушілердің сипаты [18, 708 ... ... ... ... ... жайымен, кіруі және шығуы жақтарымен ... ... ... ... мен ... ... ... пен оның айналасының шамалық үлгісін
сызады. ... ... сырт ... жүргізілетін тінту
көп күш пен уақытты жұмсауды талап етеді және көп еңбек
сіңіруге байланысты болады. Бүл ... ... ... ... ... ... үшін және алдағы
тінту ісінің ... ... ... ... мен тінту
орнына жылдам жетуді қамтамасыз ету үшін қажет. Егер сырт
алаңды тінту жоспарына осы алаңынан шығатын ... ... да ... ... тінтілетін тұлғаны да зертгеуге бағытталуы керек.
Тінтілушінің жеке басы туралы мәліметтер, іс ... ... ... оның ... білімі бар екендігі, белгілі-бір нәрсеге ... ... ... ... ... тінтілушінің байланыстары жайлы, оның
туған-туыстары жайлы, олардың ара-қатынастары жайлы, себебі күдікті, ... ... ... ... жасырын) ұстауы мүмкін.Бағдарлық
сипаттағы мәліметтерді жинау, тінтуге ... ... ... ... ... ... ... нәтижелі болуы үшін тергеушінің қолында осы
мәліметтер болуы керек.
Тінту жүргізбес бұрын іздестіріліп отырған заттар туралы ... ... ... ... керек, оны мынандай жағдайларда алуға
болады: оқиға болған жерді қарау кезінде, жәбірленушілер мен зиян ... ... ... да куәлардің көрсетулерінен, сонымен
қатар, мамандардың үлгілер мен ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерінен.
ҚР ҚІЖК 121-бабы заттық дәлелдер үғымын көрсетеді, оған ... ... ... ... ... ... – атыс қарулары; улауға байланысты
– улар; химикаттар, арнаулы бояулар, қағаз ... ... ... ... мен ... қолдан жасаған жағдайларда).
2. Өзінде қылмыс іздерін сақтап қалған заттар (бұлар негізінен ... ... және ... Қылмыс нысаны болған заттар (ұрланған мүліктер, бұйымдар,
ақшалар).
4. ... ашу және ... табу ... бола алатын басқа да
заттар мен ... ... ... ... ... мен ... адамның жеке тұлғасын зерттеу. Тінтілетін адам ретінде
сезікті, айыпталушы, сондай-ақ іс ... ... ... ... ... кез ... ... бола алады. Аталған барлық
жағдайларда тінтілетін адам жөнінде толық анықтама мәліметтерін ... ... оның ... ... ... ... ... ептілігінің, барлағыштығының, қатігездігінің дәрежесін,
қаруының болуын, қарсылық ... ... қару ... ... ... иә ... ... оның өмір салтын, күн ... ... ... итінің болуын, оның байланыстарын, ... ... т.б. ... тергеушінің міндеті болып табылады [22, 560б.]. Ғалымдар
тінтілуші туралы мәліметтерді мынандай сұрақтар тобымен ... ... ... мен не ... ... бос уақытындағы бейімделгені мен ... ... ... ... от басындағы күн тәртібі;
- от басы құрамы, от басы мсн көршілстерімсн қарым-қатынасы;
- тұрмысы мен ... ... ... ... мен таныстары [18, 706б.].
Тінтілушінің жеке басы, оның ... ... ... ... оның ... маман екендігі мен немен айналысатыны туралы
мәліметтердің мәні өте ... Бұл ... ... ... ... ... ... қай жерде болуы, тығылуы мүмкін
екенін шамамен болжауға негіз бере алады. ... ... ... ... ... ... болып істейді деген мәлімет бар делік,
бұл жағдайда, ... ... ... ... ... аса
көңіл аудару керек.
Ізделетін объектілерді модельдеу. Тінтудің басты шарты – не ... ... ... білу. Тінту үшін негіз болып табылатын бұл ақпаратты ... ... ... бірақ тергеу ситуациясына байланысты, тергеушінің
ізделінетін объектілер жөніндегі білімдері нақты ... ... ... ... ... ... жөніндегі істер, кейде адам өлтіру
жөніндегі істер бойынша тергеуші ізделетін объектілердің ... ... әрі анық ... ... ... көрсетулерінен, оқиға
орнын қарау нәтижелері мен ... ... ... ала ... ... ... мәлімет көп болған сайын, тінту барысын жеңілдету
мүмкіндіктері де көбірек. Іздестірілудегі ... ... ... ... ... ... сырт ... түрі, көлемі мен жеке
белгілері жайлы нақты жөне бағдарлық мәліметтер, қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... қарудың қандай
үлгідегі қару екендігі туралы, сарапшының қорытындысынан), сондай-ақ,
жүргізілген ... ... ... ... ... ... мәліметтер, тергеушіге, іздестірілудегі объект, тінту
жүргізіліп отырған ... ... ... ... екендігін анықтауға
мүмкіндік береді. Іздестірілудегі объектінің көлемдік сипатымен және оны
жасыру орындарында кері ... ... яғни ... ... ... болса, жасыратын орын соншалықты кіші болады және
керісінше. Кейбір ... ... ... ... ... та
қойылмайды, себебі, тінтуді күтіп отырған тұлға, көзге көрнекті жерде
тұрған затқа, ... ... ... деп ... ... ... ... Тінтуді дұрыс ұйымдастыру үшін, тінту
жүргізілетін орынның дәл мекен-жайын білу қажет. Бұл, әрине, ... бұл ... ... жағдайда, оның қай үйде, қандай қабатта екендігін,
шығу ... ... ... ... ... ... ... санын,
олардың орналасуын, қосалқы бөлмелердің болуын, белгі беру жүйесінің,
есікте кішкене ... ... және т.б. білу ... орны ... ... қойма және т.б. болған жағдайда да, ұқсас
мәліметтер алу қажет.
Тінтілуі тиіс жер телімі жөнінде келесі ... ... ... ... жер ... ... дәл ... ондағы құрылыстардың сипаты,
өсіп жатқан өсімдіктердің, топырақтың ерекшеліктері, су ... ... жер ... келу ... ... ... және т.б.
Аталған барлық мәліметтерді тергеуші ... ... ... жіберілген сұраныстардан, сұлба жоспарларынан,
жедел-іздестіру қызметінің материалдарынан, сондай-ақ, тінту жүргізілетін
жермен немесе бөлмемен жеке ... ... ... ... танысу арқылы
алуға болады.
Тінту жүргізілетін орынды зерттеу табысты тінтудің міндетті шарты ... ... ... ... ... білу ... кейін болжамданатын
жұмыс көлемін суреттеуге, іздеу жұмыстарын ... ... ... ... ... және ... ... жоспарын құруға
мүмкіндік береді.
Тінту жүргізілетін орында тұратын немесе сол кезде бар ... ... ... ... ... ... ... жинау алдыңғы
шарттармен бірдей маңызды. Адамдар саны, ... кім ... ... ... ... ... өмір салты, күн тәртібі, олардың негізгі
кәсіптері, қоршаған ... ... ... ... ... олардың агрессивтігінің, қозғыштығының дәрежесі, олардың топ
мүшелеріне ... ... ... ... ... ... аталған ақпаратты іс ... мен ... ... ... ... ... ортаны зерттеу. Бұл ұғымға тікелей тінту орнын
қоршаған материалдық ортаның, ... ... ... болжамданатын үй
маңайында орманның болуы ғана ... ... ... ... ... ... өмір сүріп жатқан көршілері, олармен қатынасатын
достары, таныстары, туыстары да кіреді.
Бұл белгілі бір рол ... ... ... әсер етуі ... Егер
тінту жүргізілетін бөлмеге келушілер жиі келетін болса, бұл тергеушінің
оларды қалай тексеруді ойластыруы ... ... ... орта ... бұл ... қай ... ... қанша болуы
керектігін және қандай күзетті қою қажеттігін анықтау үшін үлкен маңызы
бар. Сонымен қатар, ... ... білу ... ... келу ... мүмкіндік береді.
Жоғарыда айтылып кеткен барлық ... ... ... ... ҚР ҚІЖК ... тергеу әрекеттерінің көмегімен, сондай-ақ
түрлі ұйымдарға, мекемелерге сұрау жіберу арқылы және тергеу органдарына,
криминалдық полиция қызметкерлеріне, ... ... ... ... ... ... ... мықты ғылыми-техникалық құралдары,
қылмыскерлердің есептік-тіркеу мәліметтері бар полиция органдары ... ... ... баға жетпес көмегін көрсетеді. Тергеушінің сұрауы
бойынша полиция ... ... ... сонымен байланыстағы
түлғаларға қатысты өздерінде бар бағдарлық ... ... ... ... ... жағдайда полиция органының бастығы
тінтілу ұйғарылған ғимарат жайлы, тінтілетін ... ... от ... күн ... туралы мәліметтерді жедел түрде жинауды учаскелік өкілге
тапсырады. Жиналған мәліметтер ... ... ... ... жинау әдеттегідей істегі бар материалдар мен
жедел-іздестіру шараларын жүргізу кезінде, алынған ... ... Ал егер ... ... болмаған жағдайда қосымша қажетті мәліметтер
учаскелік инспектормен (осы ауданға ... ... ... үй ... ... қоғамдық өкілдерімен әңгімелесу барысында алынады.
Екінші кезеңдегі қолданылатын шаралар тінту ... ... мен ... ... ену жолдарын қарастыруға бағытталған.
№ 2 Тізбе
|Негізгі бағыт беретін |Прокурордан ... ... ... табу. |алу. ... |
| ... ... ... қатысатын |Тінту жүргізу |Техникалық құралдарды |
|қатысушыларды ... құру ... ... | | |
| | | ... ... кейбір негіздерге тоқталатын болсақ, мысалы:
тінту жүргізуге негіз болуы ... ... ... ... ... алдында,
нақты тінту жүргізілетін обьект тұлға, анықталуы керек [13, 207б.]. Осындай
негіздер болмаса тінтуге жол ... ... ... келіп түскен
хабарлар тінтуге негіз бола бермейді. Олар процессуалдық ... ... ... ... ... ... ... қиын болып келеді, мысалы:
қылмысқа қатысты дәлелдемелер, ... ... ... ... ... мүмкін. Осы сұрақты шешу үшін, тергеуші ең
бірінші ... ... ... ... ... ... ... керек. Енді уақыты туралы айтатын болсақ, тінту бұл кейінге
қалдырылмайтын және оны жүргізуге негіздер және ... ... ... ... тінту жүргізудің уақытын созу, қылмыскердің
дәлелдемелерді жоғалтуға жол ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл тінту жүргізілейін деп жатқан обьект
немесе адамның дәлелдемелерді, ... тығу ... тағы ... ... үшін ... Күтпеген жерден тінту жүргізуге
дайыңдық бұл толық құпия түрде жүргізілуі керек. Заңға сәйкес тінту ... ... ... ... ... жүргізіледі. Негізінен
тінтуді таңертен жүргізу тиімді болып табылады, өйткені тінтілетін адамдар,
обьектілер, үйлерінде және тергеушінің уақыты ... ... ... ... ... ... мен айыпталушының жеке басын
зерттеу
Тінту-қылмыстық іс ... ... ... ... тергеу барысында тінту жүргізу ... ... ... істер бойыша тінту жүргізбей қылмысты ... ... ... іс үшін ... бар ... ... құжаттарды табу және алу
мақсатында,сонымен қатар іздестіріліп жатқан адамдарды немесе мәйіттерді
табу үшін ... ... ... ҚІЖК 230 ... жүргізуге аталған заттардың немесе құжаттардың белгілі бір үй-
жайды немесе өзге орында, не ... ... ... ... ... ... болуы негіз болып табылады.(ҚР ҚІЖК230-бап,2бөлік).
Тінтуді сәтті жүргізу оған ... ... ... ... ... ... қажетті құрылымдық бөлік болып
айыпталушының кейбір қасиеттерін сипаттайтын ... алу мен ... ... сезіктінің өмір сүру сипатына жас ... ... ... ... ... тізбегі
оның заттарды тыққан жеріне және іздеу объектілеріне көрсетуі мүмкін.
Криминалистикалық әдебиеттер тінтудің шартты төрт ... ... ... ... ... ... көлік құралдарын тінту;
жеке адамды тінту тінтудің қай түрі ... өте ... Ол ... ... тұрады:дайындық, жұмыс және қортынды сатысы тергеуші тінтуді
аяқ астынан және тиімді жүргізу үшін ... ала ... бір ... ... ... ... мен міндетін анықтау; тінту жүргізілетін
адамның тұлғасын зерттеу; ... ... ... ... ... заттар, тұлғалар, мәйіттер туралы мәліметтер алу; ... ... ... ... ... қатысатын жедел-тергеу тобын
қажетті техникалық құралдармен және көлікпен қамтамассыз ету.
Жоғарыда көрсетілгендей тінту жүргізілетін адамның тұлғасына қатысты
мәліметтер алудың маңыздылығын ... ... ... ... ... ... ... қажетті деген
мәліметтерді жинау керек:
- жасы, кәсібі, арнайы дағдылары, мамандығы;
- тұрмыс салты, тұрмыстағы және ... ... ... ... және ... ... ... есірткіге, азартық
ойындарға деген құмарлық; спортқа коллекция жинауға, аңышылыққа,
балық аулауа әуестігі);
- отбасының құрамы, ... және ... ... ... мен ... ... ... сотылығының болғандығы және т.б.
Тінту барысында тінтілген тұлғаның жоғарыда аталған әлеументтік ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетін
тұлғаның кәсібін және арнайы дағдыларын білсең ізделетін заттардың қайда
болуы мүмкіндігін ... ... ... ... факторлары
айыпталушы, сезікті тұлғасының ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... орны мен ... ... ... әлеументтік
демографиялық және психологиялық ерекшеліктеріне сәйкес болады.
Жасыру мүмкін жерлерді анықтағанда ... ... ... ... ескерген жөн. Адамның жасы оның тәжірибесін, білімін,
әуестігін, ... ... ... ... және
эмоциалық ерекшеліктерін көрсетеді.
Кәмелетке толмаған құқық бұзушыларға екі қарама-қарсы бағыт тән. Көп
жағдайда ... ... ... қылмыстық жолмен тапқан құнды
заттар жеңіл тауып алатын орындарға, көрініп тұрған ... өз ... ... ... ... танытады, кейде оларды тіптен жасыру үшін еш
шара қолданбайды. Бұл аталған бағыт жасөспірімдердің ... ... ... ... салақтық, алаңсыздық ... ... ... ... ... мүмкін. Екіші бағыт,
жасөспірімдер әртүрлі жасырын орындар тауып тінту ... ... ... ала ... ... ... құралдарын қылмыстық
жолмен келген құндылықтарды, заттарды үйлерінде ұстауға қорқып ... ... ... ... және т.б. жерлерге тығады.
Тінту жүргізу барысындағы бақылау іздеу жүргізіліп жатқан заттардың
жатқан жеріне көрсетуі мүмкін ... ... ... ... және айыпталушының жеке басын ... ... ... ... ... Тінту барысындағы бақылау
арқылы тінту жүргізіліп жатқан үй ... ... ... ... ... айыпталушының отбасы ортасындағы
мінез-құлқын және оның ... ... ... білуге болады.
Сезікті, айыпталушы үшін олардың отбасы үшін тінту заңмен рұқсат
етілген болсада, ... ... ... ... ... ... ... жеке, тиімді тұстарымен танысуы олар үшін еш қажет емес.
Тінту кезінде сезікті, айыпталушы ... ... ... ... ... ... ... жиі-жиі күрсіну, терлеу, дауыс
ырғағының өзгеруі, кекештену қозғалысы қалыпының бұзылуы жатады. Тінтілетін
адамдардан мұндай белгілердің байқалуы ізделіп ... ... ... ... ... ... барысында айыпталушының психологиялық күйзелісін арттырудың
мұмкіндіктері бар. Криминалистикада ондай ... ... ... ... ... ... тергеуші тінту жүргізілетін адамдарға не оның
отбасы мүшелеріне әртүрлі сипаттайғы сұрақтар қояды. ... ... ... ... ... жақындамастан, көмекшілеріне мына жерді қарау ... деп ... ... ... естілетіндей етіп қатты сөйлесе, ал өзі
сол уақытта тінтілетін адамның қимылын байқап ... Егер ... ... ... ... ... қандай да бір жағдайға келетін болса,
оның нәтижесі артады.
Жасырын орынға ... ... ... ... ... ... ... аударуға тырысады: сұрақтар қояды, тергеушінің
көңілін аударатын әрекеттер жасайды (мысалы баланы ... ұрыс ... есте ... және ... ... құжаттармен танысуға оның өміріне тереңрек үңілуге,
биографиясыг зерттеуге, ондағы жағымды және теріс деректерді ... ... ... сезіктінің мінез-құлқы, құмарлықтары мен әуестері
туралы мәліметтер алуға мүмкіндік береді.
Тінту барысында айыпталушы туралы, оның ... ... ... ... ... ... ... табылуы мүмкін. Сезіктіні,
аыпталушыны іздестіруде, іздеуде жүрген адамдардың өз жақындарымен,
туыстарымен ... ... ... ... зор.
Тінтуде табылған қылмыстық құралдары сезіктіні ... ... ... ... ... көп ... іздеудің бағытын
көрсетеді. Қылмыскердің кейбір құралдарды қолдануы олның кәсіби ... ... ... ... бір ... ... және тағы
басқа жағдайларды куәландырады.
Тінту барысында сезіктімен айыпталушының ... ... ... ... ... ... іздестіруге, қылмысқа қатысушылар
арасындағы байланыстарды анықтауға жағдай жасайды. Тінту барысында ... ... ... ... қасиеттерін толық ашуға, оның бұрынғы
мінез-құлқын анықтауға мүмкіндік береді, ... білу ... ... ... ... ... бағалауға, қылмыстық оқиғасын
анықтауға, айыпталушының кінәсін ... ... ... әрекеттерді
дұрыс жүргізуге әділ жаза тағайындауға, қылмысты ... ... ... ... жою үшін өте ... ... тінту барысында сезікті немесе айыпталушының
тұлғасын зертеудегі үш алғы шарты болады:
а)тінтуді ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетін сезікті немесе айыпталушыға қатысты мәліметтер алу;
ә)тінту жүргізу ... ... ... айыпталушының әлеументтік,
психологиялық, психофизиологиялық қасиеттерін анықтап тиімді тактиалық
тәсілдерді қолдану;
б) тінту барысында сезікті ... ... ... ... оны ... ... ... табу.
3. Тінту жүргізу үшін жедел-тергеу тобын құру
Жүргізілетін тінту табысты болу үшін, тергеушінің тергеу ... ... мен ... ... дұрыс анықтауының мәні үлкен. Егер ... кең ... ... тінту қажет болса немесе іздестіру әрекеті
кең көлемде жүргізілетін болса, тергеу тобының құрамына тергеушіден басқа,
тергеу ... ... ... ... ... ... бір ... іздестіру әрекеттері тапсырылады. Тінту барысында
тінтілушілер өздерін әшкерелейтін ... ... ... ... себептен өздерін әшкерелейтін заттарды терезеден лақтырып ... ... ... қылмысқа өздерімен бірге қатысқандарға, ... ... ... ... ... ... ... тергеуші естен
шығармауы керек. Міне осыларды ескере отырып, тінту ... ... ... ... бақылауға, тергеу тобының ізінше полицияның жедел-іздестіру
қызметкерлері кіргізіледі.
Тінту табысты болу үшін, дайындық кезеңінде, оған қатысушаларды дұрыс
орналастырудың маңызы өте ... ... ... ... және ол үшін өзі ... ... қатысушылар тергеушіге бағынады;
б) заңмен қарастырылған міндетті түрдегі ... ... ... ... ... тергеушінің шешіміне байланысты болады;
в) тінтуге басқа тұлғалардың ... ... ... ... ... анықтайды;
г) тінту жүргізіліп жатқан кезде, оған тергеушінің шақыруынсыз,
немесе рұқсатынсыз, бөтен бірде-бір ... ... ... [23, ... ... жайларды ескере отырып, тінтуге қатысушыларды
дұрыс пайдалануды, мынандай кезеңдерге бөлеміз:
1. Барлық қатысушылардың құқықтары мен ... ... ... ... ... нақты қызметін анықтау;
3. Тінтуге қатысушылардың әрқайсысының, өз қызметінің шеңберінен шықпай,
тек өз міндетін орындауын ... ... ... мәні жоқ, ... бұл тергеу әрекетін жүргізу
кезінде іздестіруді ғимаратты, тінтілушінің мінез-құлқьн ... ... ... қажет болады, құқық қорғау қызметкерлеріне қарсылық
көрсетулер сирек кездеспейді, одан ... ... ... ... ... жүргізуге тура келуі мүмкін, ал осы әрекеттердің барлығын бірдей
жүргізуге адамның күші жете ... Сол ... ... ... саны мен ... атқаратын міндеттерін алдын-ала анықтап қою
керек. Көмекшілерінің санын тергеуші мынандай мәселені шешу ... ... ... ... көлемі;
- ғимаратта тұрушылардың саны қандай екендігі.
Маман, нақты тергеу жағдайына байланысты шақырылады, бұл іздестірілетін
затқа байланысты, егер бұл сирек ... ... ... зат ... міндетті түрде қатысуы керек. Егер тінту орнында ... ... ... ... ... ... және т.б.), онда оларды орындау
үшін, көмекші жұмыскерлер шақырылады. Дайындық барысыңда тергеуші ... ... ... қамтамасыз ететін шаралар қолданылады. Олар
тергеулік топтық құрамына, тінту ... бар, ... ... ену
тінтушілердің және іске мүдделі тұлғалардың қарсылықтарына байланысты
қиынға соғып ... тағы бірі ... ... ... ... ... кездерде куәгерлерді алдын-ала сайлап қоюдың мәні осында. ... ... жеке ... ... ... ... тобының құрамына жедел-
іздестіру қызметкерлер мен жыныстары бір ... ... ... ... мен ... ... ... арасындағы
бірлесіп жүргізген әрекеттер, терегушінің ... ... ... ... етеді.
Тінту жүргізілетін орнының жағдайымен тергеуші сол жерге барғанда ... ... ... ... дайындық жеткілікті болмаса бар
мәліметтер тінту ... ... ... ... және ... керек
болады, осындай жағдайда тергеушінің мынандай қасиеттерінің маңызы үлкен
болады:
- байқағыштығы мен белсенділігі;
- ... тез ... ... ... ... ... ... жағдайда тінтуді жүргізуді, дайындығы мол тергеушілерге немесе
анықтаушы органдардың қызметкерлеріне жүктеген дұрыс болады [22, 560 б.].
Топтық тінту жүргізу үшін ... ... ... мен ... ... ... ... бар. Өзара байланыстағы қылмыстық топқа тінту бір
мезгілде жүргізіледі. Сол себептен әр тұлғаның тінтуін жеке ... ... ... сонымен қатар, жедел-тергеу топтың саны мен ... қоса ... ... жедел жоспар жасау, байланыс пен белгі беретін
құралдары қарастыру талап етіледі. Бір мезгілде жүргізілетін топтық ... ... ... ... бір ... ... операция
жетекшісінің жедел топтармен үзбей байланыс жасау ... ... ... ... ... ... ... болуы өте маңызды. Байланыс
телефон арқылы немесе екі жақты қысқа толқынды радиостанцияның көмегімен
жүргізіледі.
Осы ... ... ... ... ... келу үшін ... жедел топтағы адамдар бөлініп, осы обьектіге жан жақтап жеке-
жеке келуі керек. Үйге жақындар алдында үйдің ... ... ... ... жоқ па соны ... ... ... Тінтілетін пәтер көп қатарлы болса,
бір қабат жоғары өтіп ... тосу ... Есік ... ... ... не ... егер жөн ... бір басқа себеппен келгенің айту керек, коммуналды
мекемеден келген лауазымды адам болып, не басқа бір ... ... ... ... адам кімнің келіп тұрғаның алдын-ала білмеуі ... ... ... ... ... жүргізілүі керек, тек кейінге
қалдыруға болмайтын жағдайларда ғана өзгеруі мүмкін. ... ... ... ... қылмыскерді ізін суытпай қуған кезде және оның ... ... жою ... бар ... ... әр ... ... тергеу
әрекеті тергеушіден ұйымдастыру шараларын және тактикалық әдістің дұрыс
қолдануын қажет етеді.
Сонымен ... ... ... ... жою ... шаралар белгіленеді. Ол үшін пәтердегі телефондар күзетке
алынады, тінту кезінде пәтерден немесе үйден ешкім шығарылмайды ... ... ... қойылады [25, 238 б.].
Тінту орнына шығу ... ... ... ... ... ... жүргізіледі, сол кезде операция
жетекшісі жалпы тінту мақсаты мен әрбір түлғаны тінту ... ... ... ... байланыс және белгі беретін
құралдар туралы хабардар етеді, табылған нәрселермен не ... ... ... жүргізіліп біткен тұлғалармен қалай ... ... ... ... ... дайындық барысында алынған
мәліметтердің негізінде, шешілуі керек.
Тінту жүргізуге қатысушыларды міндетті және ... емес ... ... ... 1) ... ... анықтау жүргізетін тұлға 2)
күәгерлер 3) ... 4) ұйым ... ... бұл ... ... ... емес ... 1) техникалық қызметкерлер ... 3) ... ... ... куә ... ... және ... қызметкерлері тінтуде бірнешеу болуы керек.
Тінтуді жалғыз ... ... ... тінтудің алдында дұрыстап
таңдау керек, өйткені тінтілушілер жайында тінту ... ... жеке ... ... ... ... оларды жарияламау керек. Куәгерлер
арасында тінтілушілермен таныс ... ... ... ... ... ... құралдарды қолданумен тиімді болып табылады. ... ... табу үшін ... ... ... ... Техникалық
кызметкерлер негізінен арнайы сантехникалық, желілерді білетін болуы керек.
Техникалық құралдарды ...... ... ... ... лом және т.б. ... құралдарды дайындау болып табылады.
Тергеушінің қарамағындағы ... ... ... ... техника тәсілдері, іздестіру жұмыстарын жүргізуге ... ... ... аса құқықпен жасырған нысандарды табуға мүмкіндік
береді. ... ... ... ... жинақталған,
күшті жарық көздерін, қазіргі заманғы өлшегіш жөне үлкейткіш ... ... ... ... ... ... мен ... іздейтін электрлік қармалаушыны, қара және түрлі-
түсті металдардан жасалған заттарды іздестіруге ... ... ... ... және ... құралдарды тергеуші
өзінің қажетіне байланысты қолдана ... ... ... кезінде,
негізінен мынандай техникалық ... ... ... жиһаздарды,
жастықтарды, азық-түліктерді тексеруге арналған сұққыштар; құпия орындарды
тексеруге арналған жеңіл балғалар; қабырғаның қалыңдығын өлшеуге ... ... ... ... ... ... фонарь; қанның ізін
табуға арналған ультракүлгін жарық берушілер.
Металл іздегіш құралдар ашық ... ... ... ол бөлме
ішінде, кез-келген көптеген іздестіруге жатпайтын заттарды сезіп қояды -
күрек, балға, есік ... ... ... арматуралары.
Көп жағдайларда қылмыскерлер немесе солардың ... ... ... ... құжаттарды, қаруларды жасыру үшін, ... ... ол ... іздестіру қосымша қиындықтарға әкеліп
соғады. Құпия ... ... ... ... ... - қабырғаларда,
еденнің астында, ... ... ... ... ... ... және т.б. әртүрлі іздестіру
құралдары қолданылады. Кейбір ғимараттарда ... ... ... астында,
ағаштан немесе кірпіштен жасалған қабырғалар ішінде орналастырылады.
Әдеттегідей бүл орындар ... ... ... ... ... розеткалардың айналасындағы плинтустардың астында есіктің
қуыстарында орналастыру аз кездеспейді, оларға тек есіктің ... ... ... ... болады.
Тінту барысы мен нәтижелерін фотосуретке түсіруге келетін болсақ, оны
тінтудің кез-келген кезеңіне жүргізуге болады - құпия орындардың, ... ... ... бағалы заттардың табылуына қарай фотосуретке
түсіріле ... ... ... ... ... ... керек, яғни жіңішке
ұшы үшкірленген болат немесе ... сым, ... ... ... ... ... ... аударатын (отындарды, шөптерді, көндерді, дән-
дақылдарды) көп күш жүмсайтын ... ... ... ... ... шелектерді, шот балғаларды, сонымен қатар, ... ... ... етіп қою ... ... ... ... мақсатты көздейді:
1. Жасырулы заттар мен құпия орындарды табу үшін күрделі ... ... ... ... ... сол ... басқа заттардың немесе нысандардың
шын мәніндегі маңызын анықтау (мысалы, гауһар тасты (бриллиант)
табу үшін, тінтуге ... ... ... бағалы бұйымдар мен басқа да заттардың мүмкін
деген жасыру тәсілін ... итін ... ... ... айта ... ... деп
ойлаймыз, ол кейбір заттарды, жасырған мәйіттерді іздестіруге ... ... ... және ... ... ... етуге өте пайдалы болып шығуы мүмкін. ... ... ... итімен кинолог шақырылуы керек.
Көміп тастаған мәйітті табу ... ... ... ... ... ... ... жерден газ тәріздес заттар сорылып
алынып, фильтрден өткізіледі. Индикатор ... ... ... ... ... пайда болған шіріген заттардың ... және т.б.) ... ... Бүл ... ... ... ... дайындалу кезінде, тергеуші өзінің қарамағындағы ... ... ... ... мең ... тексеруі керек.
Қазіргі кезде тергеу және жедел-іздестіру органдарының қарамағында қаіргі
заманның криминалистикалық техникалары бар. Оны ... ... ... ... ... керек. Криминалистикалық техника мен тәсілдерінің
тиімділігін жоғарылату қылмысты тез жөне сапалы тергеуге мүмкіндік береді.
Тінту барысында табылған ... алу мен ... ... ... ... мәні аз ... ... ТІНТУДІҢ ТАКТИКА-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1. Тінтудің тактикалық әдістері
Қазақстан Республикасының 30 ... 1995 жылы ... ... үйге қол-сұқпаушылық қағидасын бекітуі де кенеттен
емес. Осыған ... ... ... ... тек сот ... ... ғана ... Үйге ену, оған қарау мен тінту жүргізу тек ... ... мен ... ғана жол беріледі.Қылмыстық іс жүргізу ... ... ... іс үшін ... бар ... ... ... бір үй-жайда немесе өзге орында не нақты адамда болуы мүмкін деп
болжауға жеткілікті деректердің ... ... ... ... Бір ... үшін негіз болып белгілі бір жерлерде белгілі бір ... ... ... болатын заттардың болуы ... ... ... ұйымдардың хабарламалары табылса, екінші жағдайда тінтуді жүргізу
қажеттілігі ... ... ... ... Тінту өңдірісі үшін фактілі
негіздер болып ізделетін заттар белгілі бір ... ... ... ... ... мүмкін деген негізді ойдың қалыптасуына мүмкіндік беретін
пайым ... ... ... - ... ... Бұл
дәлелдемелерді бағалау кезінде жедел-іздестіру жолымен алынған ... ... ... ... ... ... шешіледі. Тек жедел-
іздестіру мәліметтері негізінде ғана ... жол ... ... ол
азаматтардың жеке құқықтары мен бостандықтарының саласына негізсіз енуге
алып ... ... ... ... ... ... құқығы болады егер
айыпталушының үйінде немесе сонымен байланысты ... ... ... ... десе, немесе айыпталушы түнде бір нәрсені бақшада көміп
жатқандығын ... ... ... ... ... ... ... рұқсат сұрау кезінде тінтілетін адамда не оның үйінде
іс үшін ... бар ... ... ... бар ... ... ... тиіс. Сонымен қатар тергеуші немесе анықтау органдары ... ... ... ... та ... ... болады.
Бірақ мұндай жағдайлар тек ерекше тәртіпте ғана жүргізілуі ... ... ... ... ... және алып қоюға жататын
обьект, осы тануды ұзаққа созылудан жоғалуы, ... ... ... ... ... ... тінту прокурордың санкциясынсыз, бірақ
жүргізілген тінту туралы кейін жиырма төрт сағат ішінде оған ... ... ... ... ... хабарламаны алғаннан кейін прокурор
жүргізілген тінтудің заңдылығын тексереді және оның заңды немесе заңсыз
екені ... ... ... ... ... заңсыз екені туралы шешім
қабылданған жағдайда бұл әрекет іс ... ... ... жіберілмейді.
Тінту тек айыпталушы тұлғада ғана жүргізіледі деп есептеу дұрыс емес заң
мұндай талап қоймайды. Іс үшін ... бар ... ... ... ... өзге де ... тек ... ғана емес сонымен қатар оның
туысқандары мен таныс жақындары да тығып сақтай алады. Егер мұндай тұлғалар
өз еркімен тергеу ... осы ... ... ... ... ... осы заттай дәлелдемелерді мәжбүрлі түрде алуға құқылы болып
табылады. Тінтуді жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... болып тергеуші іске қосу үшін тауып алуға ... ... ... ... бар заттар, құжат-материалдары және
құңдылықтар табылады. Тінту обьектісінің нақты тізімін беру ... ... олар өте ... және ... ... бір жағынан қылмыс құралымен
анықталса, екінші жағынан тергелетін істің ерекшеліктерімен ... ... ... кезіңде не табылу және алыну керек екендігі сұрақ әр
істің жағдайына байланысты болады. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... осы түрдегі
дәлелдемелердің түрлері мен сипаты анықталады.
Тінту обьектісі жөніңде сөз ете келе ең ... ... ... ... дәлелдемелерді ескеру керек. ... ... 1) ... ... ... ... адам өлтіру кезіңде атыс
немесе суық қару, ұландыру кезіңде – у, диверсия кезіңде – жарылғыш заттар
және тағы ... ... ... ізің ... ... ... – қан ... бар киімдер
тағы басқа.
3) Қылмыс обьектісі болған заттар: ұрланған мүлік, ақша тағы ... ... іс ... мән-жайын белгілеуге, кінәлілерді табуға не
айыпты жоққа шығаруға немесе жауапты жеңілдетуге құрал болуы ... ... ... мен ... күрек, жазу кітапшасы, ортасынан парақ жыртылған
дәптер және тағы ... ... ... ... ... ... ... алынып тасталған заттар да жатқызылуы мүмкін. Олардың тізімі
нақты азаматтық заңмен анықталған. Жоғарыда құжаттар жөнінде сөз ... ... ... қиын ... атап ... жөң. ... ... тығу өте оңай. Тінту кезіңде тергеуші тек құжатты ғана емес сонымен
қатар оның бөлшектерін де іздеп алуы ... ... көп ... ... әдістерді қолдана отырып жыртылған ... ... ... оның ... ... ... болады. Тінту
барысында қылмыскерлердің ұрланған заттары мен құндылықтарды ғана ... ... ... белгілерін және заттай дәлелдемелердің іздерінде
іздеу керек. Заттарды арнайы тексеріп, ашу ... ... егер сол ... ... ... ... сақталған болса келесідей мотивтермен
белгіленіп анықталған. Тек ... ... ғана ... ... ... ... қылмыстық ниет болмайды. Оларға, мысалы: әлі де екі
көзқарасты ұсталып өздерінің қаражаттарын банкке ... ... ... ... ... ... ... немесе өзге де жолмен тығып тастайтын
адамдар жатады. Бірақ бұл ... Ал, көп ... ... жерлерді
қылмыскерлер пайдаланады. Міне, осы себептен тінту ... ... ... ... ... ... ... (шкаф, стол, сандық және тағы
басқа). Сонымен тінту үшін ... бар ... ... құжаттарды табу және
алу мақсатында жүргізіледі. Тінту жүргізуге аталған заттардың немесе
құжаттардың ... бір ... ... өзге ... не ... адамда болуы
мүмкін деп болжауға жеткілікті деректердің ... ... ... ... ... ... адамдарды немесе мәйіттерді табу үшін ... ... ... ... ... іздестіруді қалай жүргізу
қажеттігін анықтауға мүмкіндік береді. Мысалы: пәтердегі ... ... ... ... Бұл ... барлық жиһаз – орындықтар, кереует,
кілем, үстел және т.б. ... ... ... кейін, осы пәтерде
тұратындарды бақылай отырып, тексерілген бөлмеге кіргізеді. Сезікті адамды
жанұяның басқа ... ... ... ... тұсқағаздардың, қабырғалардың, едендердің түсіне, тақтайлар
немесе паркет тақтайшалары арасындағы жарықтарға, кілем ... ... ... ... ... қандай да өзгерістердің бар-жоғына назар аударылады.
Жиһаз қабырғалардан әрі ... ... мен ... ... ... ... ... бөлігі, барлық құрамдас бөліктері тексерілуі тиіс.
Шкаф пен ... ... ... ... ... ... жағынан
қаралуы керек, олардың көлемдері шкаф пен үстелдің ... ... ... және т.б. ... ... ... ... тиіс.
Кілем, алаша астындағы еден тексерілуі ... ... ... ... ... ... астындағы қатпарлардың тексерілуі қажет болуы
мүмкін.
Асхана, қосалқы бөлмелердегі қант, ұн салынған қаптар ... ... Ол үшін ... ... ... ыдыстарға төгілуі керек. Қияр,
капуста және т.б. ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Барлық кітаптардың ішкі парақтары мен мұқабалары да ... ... ... ... үшін, тексерілген кітаптарды бормен ... ... ... ... ... ... анықталған қағаздардың ешбіреуін назарсыз
қалдырмау қажет.
Тінтудің жеке ... ... ... қарастырып кетейік.
Жеке тінту дегеніміз – адамды тінту яғни оның денесін, киімін, аяқ киімін,
және оңдағы бар заттарды. Жеке ... ... ... түрі болып табылады.
Яғни осы жеке тінтудің ... ол ... ... оның ... ... қол-аяқтарынан іс үшін маңызы бар заттар мен
құжаттарды табу мақсатында ... ... ... ... ... отырып тінту осы аталғандардың алғашқы екеуінде жүргізілуі
мүмкін. Бұл тергеу әрекеті тұлғаның денеге қолсұқпаушылық ... ... ... ... ... және ... ... мәжбүрлеуді қолданумен
байланысты болады. Тергеушінің тығылған заттарды беру жөңіндегі талабының
өзі мәжбүрлік сипатқа ие. Бұл ... ... әсер ете ... ... ... тыс тергеушіге сұралған ... ... Ал, егер ... ... әсер ету ... ... сол
заттарды тауып алу мақсатында физикалық мәжбүрлеуді қолдануға жол ... ... ... ... ... заң оны ... асыру үшін бірнеше
талаптарымен жағдайларды, шарттарды анықтаған:
1) егер қылмыстық іс қозғалған болса;
2) егер осы ... ... ... заттар мен құжаттар бар деп
пайымдауға жеткілікті негіздер болса;
3) осы тергеу ... ... ... мүмкіндік туғызатын заң талаптарын
сақтай отырып жасалған процессуалдық акт болса. Егер тұлға ұсталуға жататын
болса, онда осы ұстаумен ... жеке ... де ... ... екі ... ... ... қылмыстық процессуалдық және әкімшілік.
Біріншісінің мақсаты – ... ... ... ... – әкімшмлік
құқық бұзұшылықты ескерту ... ... Жеке ... ... ... мүмкін егер ұстаудың негізіңде сол сезік үшін ұсталған тұлғаға ... ... ... шара ... ... Жеке тінтілуге жататын
адам, азамат қылмыстық істің қозғалғандығы жөнінде сұрап білуге ... іс ... ... ол прокурорға шағымдала алады. Шағым беру ... ... ... ... егер тергеуші не анықтау органы оны
қажет деп табатын ... әр ... ... ... ... жеке ... ... төрт сағаттан кешіктірілмей прокурорға хабарлаумен
санкциясыз жүргізілуі ... ... біле ... ... жеке ... ... кезіңде қаулыда оның негіздері мен
себептерін көрсету керек және жүргізілген ... ... ... төрт ... ... ... ... азаматқа айтылу керек. Тергеу
үшін қажетті заттарды азаматтан алу екі процессуалдық нысанда алу ... ... ... Заң жеке ... екі түрін ерекше атап көрсетеді:
оның біріншісі, жалпы ... ... (ол үшін ... ... туралы арнайы
қаулы қажет, прокурордың санкциясы мен жеке ... ... ... ... ол басқа да тергеу әрекеттері мен қатар жүргізілетін жеке
тінту. Оны жүргізу үшін ... ... ... ... ... Оның нәтижелері сәйкес тергеу әрекетінің жалпы хаттамасында
көрінеді. Жеке ... жеке ... ... ... ... ... ... қатысуымен жүргізіледі. Жеке адамды тінтуді тінту
жүргізілетін ... ... бір адам сол ... ... ... ... ... Күрделі диагностикалық процедуралар мен
медициналық манипуляциялар, егер олар адамның денесінен ... ... ... жеке ... шегінде жүргізіле алмайды. Мұндай медициналық
қарауды жүргізу кезіңде тергеуші мен куәгерлердің қатысуына жол берілмейді.
Жеке ... мен ... ... бір – адам ... ... ... ... мен әдістері әр-түрлі. Жеке тінтудің мақсаты ... не ... ... ... табу, алу куәландырудың мақсаты –
қылмыс іздерін не тағы басқа, белгілерді ... үшін адам ... ... ... ... ... табу үшін жүргізілетін тінту тек
жасырынып жүрген қылмыскерді табу үшін ғана ... ... ... де ... ... мысалы адамды ұрлау кезіңде (ҚР ҚК-ң ... бас ... ... ... (ҚР ҚК-ң ... кәмелетке
толмағандарды сату кезіңде (ҚР ҚК- 133б) және тағы басқа жағдайларда
жүргізіледі.
Ғимаратта ... ... ... ... оның от ... ... толған мүшелерінің өз
орнынан табу үшін тінту орнына шығу жоспарын дұрыс ... ... ... Кейбір жағдайда тергеу тәсілінің мәніне байланысты тінтілушінің
жедел ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Іздестіру әрекеті жүргізілер алдында тінту ... ... ... әрекетінің көлемі анықталады, аса ... ... ... ... тобының арасында жұмыс учаскелері бөлінеді. Тергеуші
мен оның жанындағы түлғалар ... ... ... ... ... ... ... тінтілетін аумаққа кіру ете жауапты кезең.
Мұны ... ... ... ... күтпеген жағдайлар болуы мүмкін.
Айталық, барлық тінту тәртібін ... ... ... тобы тінту орнына
келеді бірак, оларды тінтілетін ғимаратқа кіргізбейді, сондықтан шұғыл
шаралар қолдануға тура ... есік ... ... ... ... кіреді. Әрине бүл жағдайда тінтуге қатысушылардың ... ... және ... ... аз зиян ... ... [25, 238 б.].
Құлыптарды бұзу еденнің астын ашу және басқа да мүліктердің бүтіндігін
бұзу мынандай жағдайларда заңды деп есептеледі, егер:
- жедел ... ... сол не ... бір жерде құпия орын
бар деп көрсетілген болса;
- байқау немесе сөйлесу ... ... ... ... өзін ... ... байқалса;
- приборлар құпия орынның бар екенін көрсетсе;
- құпия орынның анық ... ...... мықтап
бекітілмеген кірпіш жаңадан қазылған жер т.с.с.
Тінтуді аяқ астынан жасаудың әсері зор. Ол үшін тінтілетін орынға ... ... ... ... мүмкіндігінше сездірмей келулері керек.
Қажетті жағдайда, ... ... ... ... орынның келетін және
кететін жолдарына тосқауыл қояды. Егер тергеушіге тінтілуші қаруланған
немесе қарсылық көрсетуі мүмкін ... ... ... ол жедел құрамының
күшімен мұндай қауіпті жоятын шаралар қолданады, тек содан ... ... ... әрекетіне қатысушыларды шақырады [26, 325 б.].
Тінту орнына келген кезде (аяқ астынан келгсн ... ... ... ... ... орнынан біраз қашықтықта қалдыру.
2. Тінтілушіге немесе оның от басының ... ... ... ... ... оған олар еш ... есік ашады.
3. Тінтілуші немесе оның от басының мүшелері жоқ болып
шықса оларға не себептен екенін айтпай, ... алу ... ... ... мен ... ... қоюды қамтамасыз ету.
5.Тінту орнына кірген кезде тергеуші тінтілушіге ... ... ... ... мен ... қол қоюы арқылы бекітуді талап
етеді.
6.Жедел қызметкерлерге тінту орнында кімдердің бар екендігін ... ... ... ... ... бір ... жасырып немесе
жойып жіберілуін қадағалауды тапсырады.
Қызмет тәжірибесінде мынандай жағдайлардың кездесуі сирек ... ... және оның ... үйге көп уақыт бойы
кіргізбей, іздестірілудегі заттарды жойып жіберетін жағдайлар.
Тінту екі кезеңге бөлінеді [25, 240 б.]. ...... шығу ... ... ... жүргізіледі, тінтуші:
- ғимаратты немесе алаңды аралап шығады;
- нақты жағдаймен тікелей танысады;
- жұмыс жоспарын белгілейді;
- тінтуге қатысатын көмекшілерінің жұмыс тәртібін белгілейді.
Екіншісі – ... ... ... ... ... ... тиісті бөлімдері
бірінен соң бірі тексеріледі. Жалпылай тінту кезінде барлық бөлмелер немесе
белгіленген ашық алаң ... ... ... ... ... ... ішіне қарай немесе тінтілетін алаңның бөлінген алқаптардың бойымен
жүреді. Тінтілушілер бірнешеу болған жағдайда олардың
әрқайсысына алаңның немесе ғимаратгың белгілі бір ... ... ... ... орынды көп уақытқа дейін
бөлектеуге болмайды, сол себептен оны ... ... ... ғимараттар қызметтік тұрғын және шаруашылық құрылыстар ... ... ... – бұл айыпкердің жұмыс орны. Егер қызметтік бөлме
туралы сөз болып отырса, онда мұндай бөлмеге тінту жүргізу аса ... ... ... ... өте аз. ... кезекте жұмыс столы,
сейфтер, шкафтар қаралады. Тінтудің мақсаты әртүрлі құжаттар мен ... ... ... ... затттар жәнс т.с.с.) Қызметтік бөлмелерде
әдеттегідей, құпиялылық орындар жасалмайды көбінесе іздестірілетін заттарды
кітаптармен, папкалармен, қағаздармсн бастырып қояды, ... ... ... арналған құжаттардың арасына салып қояды.
Егер құжаттар іздестірілетін болса, оларды қоқысқа арналған контейнер
қағазға арналған корзинадан іздестіру ... Егер ... ... ... ... істеп отырған болса, олардан өздерінің жазу столдарын, сейфтерін
және т.с.с. тексеріп шығуды сұрауға болады. Тергеуші олардан айыпкер ... ... ... ... қай ... сақтайтынын білуіне
болады.
Өндірістік ғимараттарды тінту әлде қайда күрделі, мысалы, дайын өнімдер
қоймасы, цехтың өндірістік бөлімі. Бұл ... ... ... ... көп ... болуы, тінтуді едәуір қиындатады.
Тінтілетін ғимаратқа тез және кедергісіз кіру үшін ... да ... ... ... ... байланыс бөлімінің немесе қоғамдық
ұйымдық қызметкері дегендей. Егер мұны ... ... ... ... ... тіпті жақсы болады. Ғимаратқа кіргеннен ... ... ... ... қызметтік куәліктерін көрсетеді және келу
мақсаттары туралы хабардар етеді. Сонымен қатар тінтілуші ... ... ... ... және ... байланысты одан қолхат алынады. Осы
кезде тергеуші бөлмелердің жеке ... ... ... ... көз
жүргізіп шығады, оның себебі, белгі беру телефонмен байланысу қандай да ... ... ... ... жасырып қалу мүмкіндіктеріне дер кезінде
тосқауыл қою үшін.
Тергеуші, қатысып ... ... ... ... ... ... ... кейін, қандай заттарды табу үшін, тінту
жүргізіліп ... ... ... ... және ... өз еркімен
беруді талап етеді. Бірақ заттарды өз еркімен ... ... ... ... ... - деп ... ... Бұл тінтілуші заттардың
бір бөлігін ғана беруі мүмкін немесе тергеушіге белгілі ... ... ... ... ... ... ... дәлелдік заттарды жасырып қалуы
мүмкін [16, 18 б.].
Тұрғын үйді тінту сонда тұратын ... ... ... қатысуымен
жүргізіледі, егер олардың қатысуы мүмкін болмаған ... ... ... ... ... Ұйымдық ғимараттарда тінту, соның
әкімшілігінің қатысуымен жүргізіледі (ҚР ҚІЖК 222 б, 144-15 ... ... екі ... ... Шолып шығу кезеңінде тергеуші
тінту жүретін орыннан іздестірілетін нысандар туралы жалпы мағлұматы ... ... ... ... ... ... ... орналасуымен (ғимараттың жоспары);
2. қандай жиһаздар бар және олардың орналасылуы;
3. ғимараттың жалпы жағдайына көңіл аударады;
4. ауладағы ... мен ... ... ... ... ... ... бәрін талдай келе тергеуші жасалған тінту жоспарына, ... ... ... ... әрекеттерінің кезектігін анықтайды,
іздестіру нысандарын мүмкін деген жасыратын орындарын белгілейді, көп ... ... ... ... егер қажет болса іздестіруге
қатысушылар арасында тінту қажет болса жұмыстарын қайтадан бөліп береді.
Тергеушінің алдында мынандай ... ... ... - ол ... мен
оның от басының мүшелерін бақылауды ұйымдастыру. Кейбір жағдайда, тінтудің
бірінші кезеңінде, тұлғаны жеке тінту қажеттігі ... ... ол ... ... табу ... ғана ... сонымен қатар, тінтушілерді
тінтілушілер жағынан шабуыл жасаудан қорғап қалу үшін.
Ғимаратты жоспарлы ... ... ... таңдап алумен қатар, тінтуді
оңтайлы жағдайда жүргізуді қамтамасыз ету керек. Демек, тінту орнын дұрыс
қабылдау үшін ... ... ... ... керек. Қандай да бір іздестіру
әрекетіне кіріскен кезде, мынандай ережені басшылыққа алып ... ... ... ... ... кішіге;
3. жоғарыдан төменге.
Бүл тінтілетін ғимаратты жоспарлы түрде зерттеуге ... ... ... тінту кезінде тергеуші тек бір бағытта жүруі
керек, яғни сағат тілінің бағытымен ... ... ... оның ... ... жасалған және құпия орындарды
орналастыру мүмкіндігін анықтаудан ... ... ... көрсетілген қалыңдықпен салыстырады. Ол үшін, әрбір қабырғаны іші-
сыртынан өлшеп шығады, сол арқылы екі қабатты қабырғаны, ал олардың ... ... орын ... мүмкін. Шкафтың ішіндегі киімдер, басқа
да заттар толығымен ... ... ... ... ... ... ... тұрған ыдыс-аяқтар, сұққыштар арқылы тексеріледі. Тінту кезінде
бір орынды толық қарап шықпай екінші жерге ... ... ... ... ... ... арқылы да анықталады, себебі бітеу
жермен, қуыс жерлердің дыбысы әртүрлі болады. Қабырғаларды қарау ... ... ... жаңа ... ... ... мүмкін.
Мұндай жерлерге аса көңіл аударған жөн, себебі бұл ... ... ... ... іздері жасырылуы мүмкін.
Әуезов ауданының тергеу ісінде, жақын арада Н. деген ... ... ... ... ... Тергеушінің көзіне қабырғаға
жапсырылған түс қағазға ұқсас түс қағаздың бір бөлігі түседі, бірақ ... ... ... ... байқалып тұрады, оны қабырғадан
ажыратьш алған кезде, қабырғадан қанның ізі табылады [26,].
Қабырғаны ... ... ... ... ... зат ... тыс
қалмауы керек: бра, суреттер, киімдер, кітап полкалары. Олардың артында
құпия орындар, ... ... ... мүмкін. Осыларды ескере отырып,
қабырғаға ілінген барлық ... ... ... ... ... ... ... тексеруге кірісу керек.
Еденді зерттеу кезінде, оның тақтайларына көңіл аудару керек. ... ... ... ... жасалғанын анықтаудың мәні, осыларға
қарап, оның астында құпия ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда еденді тексерудің, атап айтқанда олардың
сақтауларын тексерудің айтарлықтай мәні бар, ол қылмыс ісінің іздерін ... ... ... мен шатырының жабылуы зер салынып қаралады, ... мен ... әр ... ... ... ... төбесінің
мәткелерінің құрлымы да тексеруге жатады. Егер үйдің шатыры ... ... ... онда ... ... жерлеріне іздестіріліп
отырған қағаздар, құжаттар жасырылып қоюы мүмкін екендігін естен шығармау
керек.
Ғимаратты ... ... ... вераңданы, перде ілгіштерді,
дәліздерді, мансарданы тексеруде жатады. Оларды ішкі және ... ... ... Ошақтарда, мұржаларда құпия орындарды орналастыру жиі
кездеседі.
Тергеушінің ... ... оның ... ... ... ... ... тырысуы мен ұстамдығында. Алдынан шыққан
бірінші сәтсіздіктен кейін, оның кері ... ... ... ... ... "ыңғайсыз" орындарды (табалдырық, үй асты
орындары) тексеруден бас тартып, кір жұғатын (шаң-тозаң, күл-қоқыс ... ... ... жоқ. Тергеушіні абыржыту мақсатында,
тінтілушілердің арандатуларына әдейі ... ... ... ... ... жағдайда өзін-өзі ұстау мен сабырлық өте
маңызды.
Топтық тінту – бір әпизодты қылмыстық іс бойынша тінту бір ... ... ... немесе әр-түрлі тұлғаларда жүргізіледі.
Егер обьектіні іздеп, алу үшін мәжбүрлі түрде енуге қажеттілік ... ... ... ... зерттеу тінту емес, ол қараудың бір ... ... ... ... ... ... бойынша С.Е. Еркеновтың
берген түсінігі келесідей: тінтуге тиісті үй-жайдың иелері заттар ... ... ... онын ауыстырып тықпақ мақсатында уақыт ұсыну үшін
тінтуге келген іздестіру ... ... ... ... ... ... ... яғни ойда жоқ факторын жүзеге аксыру
мақсатында тінтілуге тиісті үй-жайға, кіру тәсілін алдын-ала ұйғарады [14,
150 ... үйге ... ... ... кезде осы осы үй иесін
сендіретін ең ықтимал ... ... ... Кіру үшін ең қарапайым сылтау
бұл телефон, өрт инспекторы, әлектр бақылаушысы және сол ... ... ... ... ... үйге тез ... кіру үшін үй иесінің
таныстарынан көмек сұрауға болады. ... ... ... ... ... ... ... та олардың тінтілуге тиісті ... ... ... ... ... ... жөн. Өтініштерге қарамастан есікті
ашудан бас тартса, онда әрі шұғыл, әрі шешуші ... ... ... ... ... ... ... және не үшін келгендерін түсіндіріп,
арнайы құралдармен тез арада есікті бұзып кіру ... ... ... ... иесін тінту қаулысымен таныстырып және оған ... ... өз ... біреуін ұсыну керек. Бірақ та заттарды ... беру ... ... ... болмайды.
Тінту кезіңде тұтқында емес айыпкердің қатысқаны ұтымды болар еді,
өйткені ... ... оның ... ... бақылау болуы
мүмкін құпия қойманың немесе тығылған заттың орнын анықтауға ... де адам ... ... ... ... да болсын затты жасыруға ... ол ... ... ... үрейден туған психологиялық күйзелісте болады.
Тінтуді жүргізген кезде психологиялық күйзеліс ұлғаяды және бұл ... ... ... ... ... ... терлеп-тепшіп, терең
дем алу күрсінуі көбейеді, мінез құлқының ... алып ... ... әңгімешілдігінен немесе үнсіздігінен, есінен танып қалу
және кәдімгі мінез ... ... ... Тінту кезіңде сонымен
қатар «сөзбен барлау» ... де ... ол ... ... мен ... бақылау тәсіліне ұқсас және тап сол ... ... ... негізделген. Арасындағы айырмашылық мынадан
тұрады, сөзбен барлау кезіңде тергеуші зат жасырылған орынға жақындамай-ақ,
тінтілуші еститіндей етіп ... ... ... бір ... ... ... ... айтады да оның іс қимылын бақылайды. Қылмыстың
іздері мен дәлелдемелік заттарды ... үшін ... ... ... таңдай
отырып бірнеше психологиялық факторларды ескереді. Мысалы: мыналарды
ескеруі мүмкін ... ... ... заттарды қоныс
арасына, дәретханада, лас киімдердің астына және сол сияқты орындарға
жасырады, ... ... ... ... ... ... ... сөзегінің екінші түбін байқамайтындығына),
тәжірибесі аздығына (заттарды ... ... ... ... көп еңбекті қажет етеді (зат орындармен жасырылады немесе жерге
көміледі), және сол сияқты.
Тығылған ... табу үшін ... ... ... ... ... ерекшеліктерін ескеруі керек. Әсіресе, тыққын адамның мамандығын
ескерген жөн, (ағаш ұстасы, ... және сол ... ... ... ... жұмыс істеген адам үшін құпия ... ... оңай ... жасырған адамның орнына қойып және соның тұрғысынан пайымдап құпия
қойманың орнын анықтауға ... ... ... қоймаларды немесе заттарды
жасырғанда жасырушы барлық ұсақ-түйекті ескермеуі мүмкін, ... ... ... ... аударуы керек: оқтар табылды, ал
мылтық жоқ, еден тақтайлары дат басқан шегелермен қағылған, ал ... ... ... ... жар ... бір жері басқаша түс беріп тұр және
сол сияқты. Тергеуші жеңіл қол жететін ... ... ... қалдырмауы
керек.Себебі жасырушы сол жерге назар аудармайды деген ... ... ... ... ... мүмкін, өйткені бұл іздеудің қимылына қарама-қайшы
келеді, не болмаса ... ... ... ... да ... мүмкін.
Сондықтан да тінтуді кенеттен жүргізу ұсынылады. Қылмыскер затты жасырайын
немесе жасырмайын деген сұрақты ... одан осы ... ... ... қай ... келгендігін шындыққа сәйкес түсіндіре аламын ба ... ... көп мына ... жасырады: атыс қаруларын, қылмыс ... ... ... ... ... салынған өнімді шығару
үшін шикізаттар, (есірткі заттарды ... үшін ... ... ... ... заттар мен айыпкердің табысынан асып түсетін
басқа да тауарлар, айналымы тыйым салынған ... және тағы ... ... ... ... ... ... көлік құралдары
мен зауыттық нөмірлері бар өнімдерін, қайтадан өзгертіп нөмірлеу киім-
кешекті ... ... ... ... ... жазу кітапшаларындағы
жазбаларды құпиялайды, атыс немесе суық қару ретінде балдақ, қаламсап т.б.
сияқты жасайды. Шындыққа сәйкес түсініктемелерді ... ... ... болады – тұрмыстық құралдарға (балталарға, пышақтарға, араларға,
және сол сияқты) ұрланған аз ... ... ... ... ... ... ... бір қап ұнның ғана болуы), киімде қалған қанның
іздері (сойылған малдың қаны немесе қолын байқамай кесіп алғандығы ... деп ... ... және тағы ... ... жәбірленушілерден
ұрланған ұсақ-түйек, онша бағалы емес заттарды жасырмайды, ... ... мән ... (парақтар, қаламсаптар тағы сол сияқты). Қылмыскер
кейбір ... ... ... ... ... мәнін түсінбейді,
мәйітті өртегеннен қалған сүйек пен киімнің ... ... ... буып ... ... пен бума ... ... оқ-дәріні,
бытыра құйған қорғасын және тағы басқа. Бұл ... ... ... ... сондықтан бұл заттарды тығуға
тырыспайды іздестіруді дұрыс ... ... ... ... шекаралары ашық белгіленген секторларға бөлу керек, бөлмелер,
сарайлармен, қоралар және сол ... ... көп ... ... ... және
болып қалуы мүмкін, орындарда тексеруден бастау керек, өйткені тіңтудің
соңғы ... ... ... топ ... ... ... қарағаны
жөн. Жасыру орны болуы мүмкін ... ... ... ... мен
сипатына сәйкес тергеуші анықтайды: зат неғұрлым шағын болса, соғұрлым оны
табу ... ... ... жасырылуы мүмкін орындар туралы қандай-да ... ... ... көп ... ... етуі оның ... ... болады (жиһазға, кітаптарға, отынға және басқаларға). Тінту қаз-
қатар немесе тізбектеліп жүргізілуі мүмкін. ... ... ... мен ... ... болған кезде, іздеуді жылдамдату ... ... бір топ үйді ... ... топ бұл ... ... ... жүргізеді. Екі топтың екеуінде де куәгерлер қатысуға тиіс
ашық жер мен ... ... ... ... және таңдамалы іздеу
тәсілдерін қолданады. Тандамалы ... мәні ... ... тексере
салуда тұрған жөн, қайта ізделінген заттың жасырылуы мүмкін деген жерлерді
таңдай білуде. Мысалы, теледидарды ... ... ... ... емес ... сияқты, өлшемдері шағын заттарды (құжаттарды) іздеген кезде, ... ... ... ... ... көп ... ... жұмыстарды (отынның
орнын ауыстыру, жиһазды жылжыту, жерді қазу тағы сол ... ), егер де ... өте ... ... онда оны алдын-ала шақырылған жұмысшыларға тапсыру
керек.
Тұрғын жайдағы іздеуді ұйымдастырған кезде, тексерілетін обьектілердің
белгілі бір кезектілігі сақталу керек, мысалы: сағат тілі ... ... ... ... ... ... тексереді: киім-кешекті,
ыдыстарды, кітаптарды. Киімдерді қарап қана қоймай, көзге ... ... ... қолмен қысып көреді. Кітаптардың әрбір бетін
аударады, өйткені желімделінген беттер арасында құжаттарды, ... ... қару ... ... Егер де ыдыс ... толы ... онда ... не бар екендігі қасықпен тексеріледі. ... ... ... ... ол ... ... кейін қайтадан орындарына орналастыру керек.
Жиһаздың барлық жәшіктерін алып көру керек және олардың түбі мен қабырғалар
арасында ... ... ... ... ... көзге көрінбейтін
жақтарын, астын, үстін, артқы жағын ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Жиһаздың екінші
түбінің, қабырғасының немесе үстінің болуын табу үшін сыртқы және ... ... ... ... ... ... қабырғасының немесе
түбінің қалыңдығы кәдімгі қалыптан асып түсетін болса, онда осы ... ... ... ... басқа құпия қоймалар едендік тұяқтар мен
солардың орналасатын орындарында бекітіледі. Жиһазды ... ... ... ... ... қабырға мен еденнің орнын тексеру керек. ... ... ... ... ... ... : жақында болған жөңдеу
жұмыстарының іздеріне бояудың, шегенің, түсқағаздың ... ... ... ... табу үшін ... ... көру керек.
Түрткенде дыбыс өзгерсе, онда күдікті жерлерді мұқият қарап, қабырғаны
бұзу туралы сұрақты шешу керек. Жұмсақ төсек көрпелер мен ... ... ... тігістері), оларды қолмен ұстап түрткілеп көреді.
Тұрмыстық әлектр құралдарының ... ... ... ... ... тоназытқыштардың артқы
қабырғалдарына құпия ... ... ... қатар еденнің,
қабырғаның кілеммен, линолеуммен жабылған бөліктерін қарау ... ... ... топырақтарды істікпен түрту керек. Ғимараттардың
конструктивтік әлементіндегі құпия қоймалар еден ... ағаш ... ... ... Бұл ... көбіне – көп жиһазбен,
картинкалармен, ... және тағы ... ... Құпия қоймалар
терезенің жақтауының, табалдырық, плинтус астарына, желдеткіш шахталарында,
бөлме есіктері іштеріне орналастырылады.
Сантехникалық ... ... ... ... мен ... ... мүмкін. Егер де үй-жайда мәйіт мүшеленеді деген ... онда ... ... ... жөн, өйткені сүйек сынықтары
мен бұлшық ет ... ... ... Егер де от ... пеш болса,
онда оны қолдауынан құпия қойма табу мен сараптамалық ... үшін күл ... ... ... Күл ... ... және аяқ-киімнің темір
бөліктері, басқа да ... ... ... ... ... ... заттар болуы мүмкін.
Егер де тергеуші тінту кезіңде табылған заттардың іске қатыстығы туралы
кумәнданса, онда оларды мұқият ... мен тану үшін алу ... ... ... ... ... ... ілгіштерді сындырады және заттардың
тұтастығын бұзады. Бұл әрекеттер мына жағдайда ... ... ... Іс қағаздарында (нақты адамдардың жауаптарында, хаттамаларында)
құпия ... бар ... ... айтылса.
2. Жедел іздестіру қызметінің материалдарында белгілі орында құпия
қойманың бар екендігі туралы тікелей нұсқамалардың болуы.
3. Тінтілген үй-жайдың иесі өзін ... ... және ол ... ... барлау» кезіңде бекітілген.
4. Құралдардың көрсеткіші құпия қойманың бар екендігін куәлайды.
5. Құпия ... бар ... ... негативтік белгілер
табылды, яғни қабырғаның боялған бөліктерінің жиһаз – ... ... ... және ішкі ... ... кездегі
дыбыстың және басқалардың айырмашылықтары.
6. Құпия қойманың тікелей белгілері табылғанда босап ... ... ... ғана ... жер, ... ... ... өрескел қылықтары, отбасының мамандығы, оның қылмыстық
тәжірибесі мен басқа да ... ... ... ... ... бола алмайды, бірақ олар тергеушінің назарын ... ... ... аудартуы керек. Бұзуды көп зардап жібермей абайлап жүргізу ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншілігін табу
керек. Криминалистика оқулығында тінтудің тактикалық тәсілдері көрсетілген
- ... ... үйде ... адам болса, бәрі де тінту біткенше орнында
болуы керек, шешуге рұқсат етілмейді. Тек жұмыс бабымен келген ... укол ... ... медбике, хат тасушыға, жөндеу жұмыстарын
жүргізуге келген шеберге, өзінің кәсіби ... ... ... ... ... олардың құжаттары, куәліктерін тексергеннен кейін үйден
кетуге рұқсат беріледі. ... ... үй іші, бала ... ... жер ... (мысалы, жеке бөлме) тінту біткенше сол орында отыруды
талап ету керек. Бірнеше бөлме болса қай бөлмеден ... ... ... екені
бірден шешіліп, анықталуы керек. Кей жағдайда тергеуші өзі бір ... ... ... ... ... ... келген полиция кызметкеріне
тапсырылады.
Тінтілетін обьект тек бір бөлме болса іздеу ... ... ... бір ... ... ... не ... жүргізіліп, одан кейін
бөлменің ортасында ... ... ... Табылған заттар алдын-ала
арнайы белгіленген, айтайық, жеке ... ... ... ... затты қай жерден іздеу керек екенін табу үшін тергеуші бірден
өзін тінтілетін адамның орнына қойып, мен өзім ... ... едім деп ... ... ... ойлап, болжап көруі керек. Жиірленіп, толық қарамас деп,
ізделетін затты қылмыскер қоқсықтың арасына, сыпырынды ... тағы ... лас ... ... да ... Мұны да ... есінен шығармауы керек.
Егер құпия, ... жер ... ... оны да зер салып, ... ... ... ... ... еденде жаңадан қағылған немесе жаңадан
сырланған тақтай не шеге, еден тақтайларының арасындағы саңыраулар ... ... ... ... ... келтіретін белгілер болса осы
жерді үстіртін қарамай, неғұрлым зер салып, қолдағы бар техникалық ... ... ... ... ... ... құпия жерді іздегенде
тінтілетін адамның мамандығын, оның ... ... да ... ... ... ... ... қоятын құпия жер, ол затты қандай зат екеніне
және оның көлеміне де байланысты.
Егер ... ... ... зат, ... жалған құжат, хат болса оны
кітаптың арасына тығуға болады. Тұрған үйді тінтіп ... ... ... ... ... Бұл жерге кезек келгенше оны қарап ... ... ... қою ... ... ... ... болса олардың бәрін
аударып, ағаштарды ... ... ... арасын астын мұқият қарау ... ... орай ... екі ... ... ... және топтасып
тінту түріне бөлінеді. Алғашқы тінту оған ... ... ... ... ... тінтуші жұмысқа жедел тартылып оның қолында
қажетті құрал-жабдықтар ... ... ... ... ... немесе басқа да қатысушылар жетіспей тінтудің сапасына нұқсан
келтірілген алғашқы тінту кезіңде ... ... ... тыс ... ... ... күдік келтірген, сондай-ақ алғашқы тінту кезіңде
оқиғаға қатысты айғақ ... ... оны ... іздестіру қажеттігі
туған немесе қылмыскер алғашқы жасырын қалған заттарын кейін бұрыңғы ... ... ... ... ... топтасып жүргізген кезде де оған дайындық және оны өткізу ... ... ... олардың бәрі бір жоспарға бағындырылып, бір
жетекшінің басшылығымен ұйымдастырылады. ... ... ... заңдылыққа
сәйкес алынуы тиіс. Ол көп ... ... ... ... ... алғанда қолданылады. Заттар, құжаттар
оның нақты иесінің немесе ол жұмыс ... ... ... ... қатысуымен алынады. Ал, арнаулы орындарда сақталған құнды заттар
осы заттарға ... ... ... ... ғана тіркеледі. Мұндай
жұмыстарды жүргізу үшін тергеуші іске ... ... ... ... ... Айталық, тергеушінің тиісті мекеменің
деректерін, есеп-қисап құжаттарын зерттеуі, іске қажеттісін іріктеуі ... ... ... ... жиі ... осы мақсатта арнаулы мамандар тартылады. Міне, осыдан кейін
мәселе анықталған соң ғана тергеуші нені алу ... өз ... ... азамат іске қажетті айғақ затты бергісі келмесе ол ... ... ... заттар сапалы түрде жасырылса, оны дереу іздеп, тінту үшін қаулы
шығарылады. Заттар, ... ... ... ... ... Егер
анықтау ісі күрделіленіп, бұған көп уақыт талап етілсе, тінтушілердің бір
тобы бұған арнайы бөлінеді. Жеке тергеу ісі ... ... ... аспектілері
Барлық тергеу әрекеттерінің тергеуші көмекшілердің қатысуымен немесе
басқа да адамдармен байланыс жасау арқылы ... ... ... мен ... ... қатысушылардың қатынастарының арасында,
психологиялық мәселе пайда болады.
Тінту де осы ... сырт ... және бұл ... ... ... ... техникалық және зерттеулік тәсілдерді қолдануға байланысты
емес, сонымен қатар, әртүрлі психологиялық ... ... ... ... психологиялық байланысы, олар
өздеріне қатысты заңды ... мен ... ... мүмкіндік
беретін, позитивті қатынас орнатудан ... ... ... ... ... қолайлы жағдай туғызылады. [12, 40 б.].
Тінту нәтижелері тергеушінің қылмыскер тұлғасы, оның ... ... ... ... ... қатысты белгілі бір
тактиканы қолдануда көмек бере алады. Тергеушінің тінтудің психологиялық
аспектілері жөнінде білуі оған ... ... ... ... да бір ... ... ... жасыруға тырысқан қылмыскер
көбіне мүмкін болатын ... ... ... тінту құралдарының
көмегімен жүргізеді деп жорамалдайды;
сақтау орны мен тәсілін таңдау заттың көлемі мен сапасын ескерумен ... ... ... ... ... ... тінтуші іздеп жүрген
нәрсенің осында болатындығын болжай алмайтындай етіп, таңдалады;
көбіне қылмыскер өзінің мамандығы, ... ... ... ... ... ... көрінетін орынды таңдайды, яғни құпия
орын үшін үйреншікті орта таңдалады;
конструктивтілік пен ... ... ... орны ... ... ... ... тінтушілерді зорықтыру мақсатында, жалған ... ... ... жалған бүркемелеуі мүмкін;
қылмыскерлер заманауи іздестіру құралдары жөнінде біле тұра, нысаналарды
сақтау үшін, металдан жасалған ... ... десе де ... есірткілік заттарды сақтау мен тасымалдау үшін, ... ... ... ... ... өлі адам ... кеңінен пайдалануға көшкен.
Криминалист ғалымдардың пікірі бойынша, тінту психологиясында келесі
психологиялық құрылымдар болуы тиіс:
тергеушінің тінтілетін және ... да оған ... ... ... ... ... модельдей алу қабілеті;
іздеуді тінту барысында қалыптасатын ситуацияны ... ... ... және оның жанұя мүшелерінің мінез-құлығын мақсатты, жоспарлы
түрде қабылдай алу;
ізделінетін объектілер мен ... ... орны ... ... болу
[18, 67 б.].
Тінтуді жүргізетін тұлғаның тінтілушілердің психологиясын білуі мен
байқағыштығының үлкен маңызы бар.
Тергеуші ... ... ... істе бар ... ... тінтілушінің жеке басы туралы мәлімет ала алады. Сонымен ... ... ... кездесу арқылы оның ... ... ... ой-өрісін анықтай алады, сол арқылы ... ... және ... ... ... ... бұл әрекеттің ең
негізгісі, әрине, тінтілуші жасырылғанды табу үшін тергеуші екі ... ... ... Жасырушы түлғаның әрекетін және оның кезектілігін шешу жөне ашу.
2. Осының негізінде, жасырылғанды табу мақсатыңда өзі ... ... ... ... көптеген криминалистер көңіл аударып
отыр.
Тінтілушінің дәлелдік заттарды жасыру жолындагы ой тізбегінің үлгісін
құру жүргізілетін тінтуге дайындалудың ... ... ... ... ... ... ... қолдану керек – тергеушінің өзін тінтілушінің
орнына қоюы – бүл ... оның ... ... ... білімі,
қызықтаушылығы ескеріледі.
Осының негізінде нысанды жасырған тұлғаның ойының қандай екендігіне
жеткілікті ... ... ... қалпының өзгергені туралы түскен мәлімет, тергеушіге
елеулі көмегін тигізеді ... бір ... ... ... екінші есіктен
кіріп-шығуы). Тұлғаның жеке басын зерттеу, оның ... ... ... ... кіру ... өзгертуге, іздестіруге, заттарды
жойып жіберуге кедергі жасауға мүмкіндік береді.
Кейбір жағдайларда қылмыскерлер құпия орындарды, ... ... ... ... сипаттағы мәселелерді ескереді. ... ... ... Шаршау мен дағдылықтың (автоматизм) пайда ... ... ... ... ... ... ... кітаптың арасына салып қояды. Бұнысы ... ... ... арғы және ... жағынан
қарай бастайды, ал ортасына келе ... ... ... пайда болады, соның салдарынан қалған
кітаптар зер салынып қаралмайды-ау деген ой пайда болады.
2. Жиіркенушілікке сену - ... ... ... көміп тастайды
немесе дәретхананың ішіне түсіріп қояды және т.с.с.
3. Тергеуші жағынан сыпайылықтың болуына сену ... ... ... ... қою, ауыр ... ... ... туыстарының бейіттеріне тығып қою және т.с.с).
4. Заттарды әдейі қалай-болса солай ... (оны ... ... ... ... ... орынның ұқсас тағы бірін жасау арқылы көңіл бөлу. Бұл
жерде құпия ... ... ... оның бос екенін
көріп, одан арғы тінтуді тоқтатады дегенге сену.
6. Тінту кезінде әдейі ... ... ... ... ... ... ... орынға жасырып
қою [16, 347].
Жоғарыдағы атап кеткендерге байланысты, қателіктер жіберіп алмау үшін
тергеуші мынандай әрекеттірді ... ... ... ... бөлмедегі екі бірдей нысандарды салыстыру
(түр-түсі, салмағы, дыбысы, әрбір бөлшектерінің ... жөне т.с. ... ... ... ол ... ... қызметіне қолданылып
жатыр ма, әлде жоқ па деген ... ... ... ойша ... Нысанды айналасындағы заттармен салыстыру (бір-бірімен
байланысы бар не жоқ ... бір ... ... ... ... ... келетіндігі. Мысалы, буфетттің
полкасында тұрған қымбат фарфордан ... ... ... банкасы тұрады. Оны ашып қарағанда, оның
ішінен патша кезіндегі алтын тиындар табылады).
Жасыру орны мен ... ... ... адам ... ... мен
үйреншікті дағдысын қолдана отырып ой-өрісінің түсінігін басшылыққа алады.
Егер оған құпия орын дайындау ... ... ол ... ... ... ... құрал алып, істейді. Мысалы, ауыл тұрғыны құпия орын ... ашық ... ... ... ... ... Үйдің ішінде, үй асуы
қоймасы, шатырдың іші.
Қалада құпия орындарды үйдің төбесінде, қабырғасында, еденнің ... ... ... ... ... үшін ... тұрмыста қолданатын заттарды,
ыдыс-аяқты, жиһаздарды және т.с.с. қолданады. Тінтілушінің мамандығын,
немен ... ... ... ... өте ... ... мынадан көрінеді, ағаш шебері және сол сияқты
ағашпен жұмыс істейтіндер ... ... ... ... ... жөне т.с.с. орналастырады.
Сонымен қатар, бір нәрсемен әуестенушілердің де өз ерекшеліктері бар.
Мысалы, аулада пластмасса банкісінде гүл ... ... сол ... ... орнын ойластырып ұстаған. Ол ешқандай нәрседен қауіпсізденбей күнде
келіп сол ... ақша алып ... және ... көршілердің ешқайсысы
күмәнденбеген, себебі олар оны күнде, гүлдердің айналасып ... ... ... ... ... мәселе ретінде қаралады.
Бақылаудың мақсаты мынада:
1. барлық тінтілетін нысандарды зерттеу;
2. тінтілуге ... ... ... ... ... ... малдар мен құстардың мінездерін
бақылау.
Сөзбен бағдарлаудың да маңызы аз емес. Бұл тәсіл, бақылау тәсіліне
ұқсас ... ... ... ол да тінтілушілердің міне-құлқы мен ... ... ... ... бағдарлау тәсілі бақылау сияқты, ... ... мен ... ... ... ... бір-бірінен айырмашылығы, егер бақылау тәсілін қолданса тінтуші
іздестірудегі ... ... ... таяу ... ... көңіл-
күйінің қалай өзгеретініне көңіл аударады, ал ... ... ... ол ... ... ... алыстан көңіл аударады.
Мысалы, сөзбен бағдарлау тәсілін ... ... ... ... ... еститіндей етіп, жасырылған заттарды ана жерден, мына
жерден іздестіріңдер деп, дауыстап айтады жәнс сол кезде тінтілушінің мінез-
құлық, ... ... ... назар аударады.
Тінту кезінде дау-жанжал шығып қалған жағдайда, мынандай да әсер ... ... ... беру ... сабаға келтіру түрі, ол тінтілушіге
дереу өзінің мінезін ... ... ... ол ... мен ... арасындағы дау-жанжалды тиып, психологиялық қатынасты дұрыс
жолға салады.
Тінту кезіндс әсер ету ... ... ... және ... ... ... ... әрекеттеріне кедергі жасамақ ойын толығымен жою үшін;
- дәлелдік ... мен ... ... өз еркімен беруге
ниеттендіру үшін;
- тінтілушінің психофизиолгиялық реакциясын қоздыру үшін, соның
нәтижесінде ... ... ... ... бұйымдар мен
дәлелдік заттардың қай жерде жатқанын білдіріп қояды.
Бірақ көңіл-күйінің сырт ... ... ... ... ... ... адамдар өздерін кез-келген жағдайда ұстамдылық көрсете
алады [27,203 ... ... ... ... ... ... ... құбылысын бақылап, осының бәріне сын көзбен қарау керек,
себебі мұндай жағдайда ... адам ... ... ... ... ... қоюы мүмкін. Бір іс бойынша тінту жүргізілгенде үйде жалғыз
тұратын, ... бір ... әйел ... ашуы келіп, асып-сасып абыржай
берген еді. ... ... бір ... ... кейін оның көңіл
күйі көтеріліп, тінтіп ... ... ... бастады.
Тергеуші тінтілуші әйелдің көңіл-күйінің өзгеруін байқап қалып, дер
кезіңде оған мән берді, тексерілген ... тағы бір ... ... жөн ... ... осы ... ... тұрып алған тұрысы күдік
келтірді. Айтқандай, қайта тексергеннен жалған ақша, тергеуге ... ... ... Міне, сөйтіп тергеуші ... ... ... ... ... дер ... дұрыс мән беруінің нәтижесінде іске
керекті обьектілерді тауып, тінтуді ... ... ... ... ... беретін тактикалық, психологиялық әдіс - «ауызша барлау».
Бұл тактикалық әдістің мәні тергеуші өзінің ... ... ... ... ... ... ... тінтілушіге ескертіп, қай
жерлерді, қай нәрсені, не обьектіні мұқият қарау ... ... ... бір ... ... адамның психологиялық көңіл күйін
бақылайды. Затты ... жері ... өзін ... ... ... адам ... қобалжыған көңіл күйін білдіріп қояды, қуып, қатып,
асып-сасып қалады.
Ең ... ... әсер ету, ... ... мен нысандар арқылы
да жүзеге асырылады, олар тінту барысында анықталады. Тіпті сол тінтудің
өзі ... әсер ету ... бір шама ... ... ... ... ... заттарды көрсетіп, осылардың қандай мәні бар, оның
маңызы неде ... ... ... ... тінтілушінің психикасына
өзгерістерді енгізіп, тінту кезінде анықталған ... мен ... ... ... қылмысты түгелдей мойнына алғызуға болады.
Осындай бір іс бойынша әлде бір күдіктінің үйінен атыс ... ... ... жүргізіледі. Күдікті үйінде ешқандай қару жоқ деп үзілді-
кесілді ... ... ... мен оған ... ... іздеу
қызметкерінің тінтуді шебер жүргізулерінің арқасында, мұқият жасырған атыс
қаруды тауып алады. Бұл тінтілушіге сондай әсер ... де, ... ... барлық мән-жай туралы мазмұндап береді.
Көп уақыт бойы тінту жүргізу адамды шаршатады және ... ... ... зер ... тексерілуін елеулі төмендетеді, сонымен
қатар белгілі бір ... ... ... болуы мүмкін, ал ол қайталай
беретін нысандардың ерекшеліктерін ... ... ... ... үлкен
библиотеканың кітаптарын асықпай қарау).
Мұндай жағдайда тінтілушілердің істеп отырған жұмыстарын бір-бірімен
ауысқаны дұрыс болады.
Тінтілушілердің іс-әрекетін бакылаушы ... ... ... ... ... ... ... жүргізіп отырған бақылауға кірісуі керек.
Көп жағдайда, тергеуші тінтілушінің ... ... да ... да ... байқап, тіпті нақты деректердің аздығына
қарамай, өзінің жеке тәсілін дұрыс ... ... ... ... ... ... мен нәтижесін бекіту
Тінтудің нәтижесін бекітуге аса көңіл бөлу керек. ... ... Онда ... ... қай ... ... ... ерікті не еріксіз
түрде алынғаны, ол заттардың қалай ... ... ... оның ... ... ... ... түсірүдің қажеті жоқ.
Хаттамада қай заттың кімнің ... ... ... ... өтініштері де көрсетіледі. Оған тінту ... ... қоса ... ... ... тінтілген
адамға беріледі. Алынған заттар тінтуге қатысушылардың көз алдында қолдары
қойылып, мөрленеді.
Тінту аяқталғаннан кейін тергеуші хаттама ... ол ... ... зат ... табылмағанына байланысты емес. Сонымсн, кез-
келген ... ... ... ... тәсілі хатттама жасау болып
табылады. Жасалатын хаттамада мыналар көрсетілуі керек:
- хаттама қашан жасалды;
- қай жерде жасалды;
- ... іске ... ... кімде жасалды;
- тінту кімдердің қатысуымен жүргізілді;
- осылармен қатар іздестірілуге заттарды өз ... беру ... ... берген жауабы да хаттамаға енгізіліп бекітіледі.
Тінту хаттамасы маңызды тергеу құжаты ... ... оның ... мәні бар. ... ... жазу ... ... құжаттардың
немесе бағалы бұйымдардың табылғаны туралы кепілдік беріледі. Тінту
хаттамасындағы ... ... ... ... ... ... негіз
болады. Тінту хаттамасы тінту барысыңда, ешқандай құқық бұзушылыққа ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу заңының талаптарына сәйкес
жасалады, атап ... ҚР ҚІЖК - 122, 203, ... ... ... ... ... ... кезінде алынған заттар
мен құжаттарды тыңғылықты, әрқайсысын жеке-жеке қарап шығады, одан кейін
бұлардың қайсысын алып хаттамаға ... ... ... және ... ... ... ... осыдан соң оларды хаттамаға мазмұндап
жазады.
Алынған заттар немесе құжаттар хаттамаға қысқаша мазмұндалып жазылады,
олардың түрі, ... ... ... ... көрсетіледі. Егер бірнеше
бір тектес заттар алынған болса, ... саны ... ... ... ... ... ... лотерейлік билеттер), мемлекеттік
ақшалар мен шетелдік ақшалар алынған болса, онда олар ... ... жеке ... ... ... екендігі номерлері мен сериялары
көрсетіліп енгізіледі. Егер тергеу ... ... ... ... бір ... ... болса, мысалға, ұрланған немесе пара арқылы алынған, онда ... ... ... ... жазылады, олардың нөмерлері, сериясы
және бағалық құны көрсетіледі [28, 112 б.].
Тінту хаттамасында тергеуші алып отырған зат қай ... ... ... ... ... ... ... орындарды немесе мынандай жайды,
заттар мсн бағалы бұйымдардың сақталуы тінтілушінің оларды жасыру үшін,
арнайы шараларды қолданғаны көрініп ... олар ... ... ... ксрек. Айталық егср 10 000 доллар жазу столының ... оның ... бір ... ... да, ол ... ... ... жасалған құпия орыннан табылса оның жазуы басқаша мазмұн алады. Тінту
объектісі болып табылатын заттардың сақталу ... ... ... ... ... ... ... шығуы мүмкін.
Алынған қымбат бағалы заттар хаттамада немесе жеке тізімде мұқият
жазылуы керек ... ... ... ... ... Олардың атауынан
басқа, мынандай белгілері жазылады: түрі, белгілер (алтын сағаттың нөмері,
сынама таңбасы (проба), жазулар мен ... ... ... ... ... ... ... өте бағалы зат деп айтқан немесе оның құны қандай заттан
жасалғаны белгісіз заттарды ... ... аса ... ... Мысалы, тінтілуші
алынған, яғни сағатты алтыннан жасалған деп айтқанмен, бірақ оның ... ... Бұл ... ... зат ... ... мазмұндалып
жазылады, оның шартты сапасы көрсетіледі.
Қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... қымбат
бағалы заттың түрін және ерекшелігін анықтап беруі үшін.
Тінту нысандары азық-түлік, дән-дақыл, жем-шөп болған жағдайда, тінту
хаттамасына олардың атауы мен ... ... ... ... жағдайда
екендігі (жаңа, бұзылған, дымқылданған, шіріген иіс шығатын, стандартты,
қолдан ... ... ... ... ... салмақ. Бұл
тәртіп өнеркәсіптік бұйымдарға да ... ... ... ... ... ... олардың сапалық көрсеткіштері, міндетті түрде
хаттамаға жазылады.
Құжаттарды алған кезде, әсіресе қаржы-материалдық қысқаша ... ... "15 ... ... есеп-шоттар алынуы". Осыған
байланысты талан-таражға салушылар, осындай ... ... ... құжаттардың барлығын тергеуші алып қойды, содан жоғалтты немесе
ауыстырады деп айтуға ... ... ... ... ... қалады.
Сондықтан, құжаттардың барлығын жеке атап жазу керек, оның ... ... және ... да көрсеткіштері толығымсн жазылады. Егер көп ... ... олар ... қосымша жеке тізімде ... ... ... көп заттар мсн бағалы бұйымдар алынған кездерге қатысты.
Хаттамаға қосымша жеке тізім жасалады, оған ... ... ... қояды. Оның бір данасы тінтілушіге табыстырылады.
Хаттамада, тінтуге қатысушыларға берілген түсініктемелер, олардың құқы
мен міндеттері, олардың ... ... ... керек.
Хаттамады тағы мыналар көрсетіледі:
а) іздестірілген заттар мен қүжаттар, құпия ... ... мен ... ... ... ... ... іздегіштер,
өлшегіштер, қабырғаларды тоқылдату, қазу);
ә) қандай бұзу әрекеттері жасалды (еденді ашу, ... ... ... ... ... ... ... заттарды, құжаттарды жою немесе жасыру болмаса
олардың жағынан немесе басқалар жағынан тәртіп ... ... ... ... ... шығаруға ұмтылыстар болғаны, тергеуші жағынан
бұларға кедергі ... үшін ... шара ... ... ... ... және жеке ... нақты
атауы, көлемі, мөлшері, түрі, түсі, сапасы, салмағы және мүмкіндігінше
тұратын құны;
г) ... ... ... жөне оның табылған орнын толық көрсетіп
жазу [29, 79 б.].
Тінту нәтижесін тағы ... ... ... де болады. Заттардың
өзін, жасырылған орнын (құпия орны), тінту жүргізілген ғимаратты немесе
алаңды фотосуретке түсіріп алуға болады. ... ... ... ... ... алаң) сызу үлгілері арқылы бекітуге болады. Фотосурет пен сызу
үлгілері хаттаманың қосымша ... ... ... ... ... нәтижесін бейнефильмге түсіріп, бекітуге мүмкіндік бар.
Алынған заттар, құжаттар тергеу барысында дәлелдік заттар болуы мүмкін.
Сондықтан ... ... ... ... ... өзгеріп
кетпеуін мұқият сақтап, ... ... ... заттарға, құжаттарға,
хаттарға ешқандай ескертулер, белгілер жазылмауы керек. Жазылса, алынған
құжаттағы тінтілушінің "тінту кезінде ... ... ... жазуының ешқандай
дәлелдік мәні болмай, ал құжаттың өзі сараптамалық зерттеуге жарамсыз болып
қалуы мүмкін [30, 727 б.].
Барлық алынған заттар, ... ... ... ... кейін,
қаптауды талап етеді (жәшік, қораб, ыдыс, банка, пакет), содан кейін олар
сургуч мөрімен бекітіліп, ... ... ... ... ... басылады, ярлык ілінеді. Онда қаптауда не бар екені жазылады
және тергеушінің қолы қойылады.
Мөлшері мен көлемі үлкен заттар мен ... ... ... мал, ... ... алынып, суретке түсірілгеннен кейін,
атқару органының әкімшілігіне, акционерлік қоғамға, тұрғын үй ... ... ... ... қалдыруға болады.
Көп мөлшерде алынған шетел валютасы, бағалы металдар, платина, қымбат
тастар, мемлекетгік ақшалар, бағалы қағаздар, жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... тінтуді жүргізудің
қортынды кезеңі болып табылады, оған үлкен мән берілуі керек. Жоғарыда
мазмұндалған мәселелер, ... ... ... ... ... және ... ... іс жүргізу заңының талаптарын ескере отырып)
жасауға меңзейді, ал ... ... болу үшін ... ... фотосуретке түсірулер (мүмкіндігінше бейне фильмді қолдану) жеке
тізім жасау, сызу үлгілерін жасау, тінту хаттаманың құрама бөлшегі ... ... ... ... ... сауатты алдын-ала
кезеңінде және соттың қарауы кезінде оның дәлелдік мәнінің қандай екенін
анықтауға болады [31, 990 ... мен ... ... ... ... ... нәтижесін хаттамада бекіту кезінде көптеген қателіктер жіберіп алады,
сол ... ... ... ... мен ... заттық дәлелдер ретінде
қолдануға мүмкіндік бермейді, ... ... сот ... ... ... ... да, қылмыстық істі жабуға мәжбүр болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмысты қорытындылай келе тінту ҚІЖК-де қарастырылатын күрделі ... ... ... Оның ... ... ... ... ерекшеліктері бар. Тергеу әрекетін қылмыстық процессуалдық ... және ... ... ... ... мен ... ... дәлелдемелерді жинау мен тексеру мақсатымен қолданылатын
шара деп айта аламыз. ҚІЖК-не ... ... ... ... ... ... қатысы бар қылмыстың құралдары, іздері, заттары,
объектілері, ... ... ... ... жолмен алынған құнды заттар
мен айғақтар болуы мүмкін ... ... ... мен ғимараттарға
тінту тергеу ... ... ... ... ... ... мен
мәйіттерді анықтау мақсатымен де жүргізіледі.
Тінтудің мақсаты – іздестірудегі тұлғалар мен іс үшін ... ... алу ... ... ... тінту тергеу әрекеті мен өзге
тергеу ... ... мен ... ... ... ... ... жүргізудің жалпы ережелері, қолданылатын
негізгі тәсілдср, тінтуді тағайындаудың заңды ... ... ... ... ... тергеу әрекетінің ең маңызды тармағының
бірі болып табылады.
Бірақ орындалған жұмыстың қортындысына қарап мынаны ... ... ... жеке ... ... атап ... ... әрекетін
жүргізген кезде, тергеушілердің бір қатар жайларын білмейтіндігін, көптеген
қателіктерді жіберетіндігі. Бұл ... ... ... ... ... мен бостандығына әжептеуір әсер ... сол ... ... кез-келген заңсыз ауытқулық ... ашу ... кері ... ... ... ... есте ... керек.
Тінту әрекеті басқаларға қарағанда жиі қолданылады. Сол себептен,
қылмыспен күресу жолында құқық ... ... бұл ... ... ... және дер кезінде жүргізілуі керек. Ең бастысы криминалистикалық
тактиканың теориясы мен ... ... ... керек.
Тергеу сапасы, тергеу жұмысының белгілі бір кезеңін сипаттайтын, ... ... ... Бұл ... ... мамандық деңгейінің
қандай екені ... ... ... ... ... ... анықталады. Тергеушілердің ең басты қателігі қылмыстық іс заңының
талаптарына сай тергеу әрекеттерін жүргізбеуде.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Шейфер С.А. ... ... ... и процессуальная форма. –
М.: Юрид.лит., 1981. – 128 с.
2. Герасимов И.Ф. ... ... ... ... ... ... 1975. – 184 с.
3. Ратинов А.Р. Судебная психология. – М., 1967. – 496 ... ... / ... и ... ... ... / Под
ред. А.Я. Вышинского. – М.: 1936. – 141 ... ... ... и ... расследования преступлений / Под
ред. А.Я. Вышинского. – М.: 1938. – 490 с.
6. Криминалистика: – М.: 1963. – 541 ... ... Е.Ғ. ... ...... Жеты ... 1997. – 92
б.
8. Баев О.Я. Тактика следственных действий: Учебное пособие. – Воронеж:
НПО «МОДЭК», 1995. – 224 с.
9. ... И.Н. ... ... по ... ... ... – Горький: Издание НКВД РСФСР, 1925. – 490 с.
10. ... А.Н. ... ... ... ... – М.: ... 1981. – 112 с.
11. Криминалистика: Учебник/ Под ред. И.Ф. ... П.Я. ...... – 420 ... Еркенов С.Е., Сұлтанов С.И. Тергеу әрекеттерінің тактикасы. – Алматы:
Дәнекер, 2002. – 227 б.
13. Криминалистика / Под ред. А.Г. ... и А.Ф. ...... – 588 ... ... Криминалистика негіздері. – Алматы: «Жеті жарғы», 2004. –
350 ... ... А. Я., ... А.Р. ... ... ...
Алматы, 1998. – 474 с.
16. Попов А.В. Выемка. Обыск // В кн.: Тактические основы следственных
действий. – ... 1977. – ... 3. – С. ... ... / Под ред. И.Ф. Пантелеева, И.А. Селиванова. – ... – 486 ... ... ... для ... / под.ред. Н.П.Яблокова. – ... БЕК, 2000. – ... ... ауданының архив материалдары. Қылмыстық іс №890001258
20. Следственные действия. ... ... ... ... / Под ред. ... – М.: ... 1999. ... с.
21. Звирбуль А.К., Зотов Б.Л., Любичев С.Г. Криминалистика: Учебник для
вузов. – М.: Изд-во Юрид.лит., 1984. – 544 ... ... В.Г. Курс ... ... – М.: 1991. – ... ... А.Н., Филюшенко А.А.. Следственная тактика. Учебное пособие ... и ... ... 1991. – 280 ... Әуезов ауданының архив материалдары. Қылмыстық іс №21109064
25. Дулов А.В. Судебная психология. Минск. 1975. – 238 с.
26. ... А.В., ... П.Д. ... ... ... 1975. – 325 с.
27. Леви А.А., Николаев А.И. Обыск. Справочник ... 1983. – ... ... А.И., Юрин Г.С. ... М. 1971. – 112 ... ... Обыск и выемка. М. 1961. – 79 с.
30. Селиванов Н.А. Справочная книга криминалиста. – М.: Изд. ... – 727 ... ... Т.В., ... Р.С., ... Ю.Г., ... Е.Р.
Криминалистика. – М.: Изд. Норма, 2000. – 990 ... ... ... Республикасының ... ... ... (7
қазан 1998 ж. өзгертулер мен толықтырулар)
2.Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі. 1998 ... ... № 307-1 ... ... ... ... 2000. – 608 б.
3. ҚР Қылмыстық іс-жүргізу кодексі (2009.07.04. берілген өзгерістер мен
толықтырулармен)

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тергеу іс- әрекеттеріндегі психологиялық ерекшеліктерінің ғылыми теориялық аспектілері60 бет
Қорқытып алу қылмыстарын тергеу60 бет
Анықтау және алдын ала тергеу органдарында заңдардың орындалуын қадағалау24 бет
Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары91 бет
Сезікті ретінде ұстаудың процессуалдық тәртібі48 бет
Тінту жүргізу55 бет
Тінту мен алуға арналған қылмыстық іс жүргізу11 бет
Тінтудің криминалистикалық түсінігі және тактикалық ерекшеліктері50 бет
Тергеу кезіндегі тінту жүргізудің құқықтық және теориялық негіздері81 бет
Қазақстан Республикасындағы анықтау органдарының түсінігі, құрылымы және өкілеттілігі52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь