Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары

Кіріспе
1. ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСТІҢ ПРИНЦИПТЕРІ ҚЫЛМЫСТЫҚ СОТ ІСІН ЖҮРГІЗУДЕ АДАМНЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН БОСТАНДЫҚТАРЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУІНІҢ КЕПІЛІ РЕТІНДЕ
1.1. Қылмыстық процесс принциптерінің мәні және жүйелері
2. ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕРДІ ЖИНАҚТАУ ЖӘНЕ ЗЕРТТЕУГЕ БАҒЫТТАЛҒАН ҚЫЛМЫСТЫҚ ІС ЖҮРГІЗУДІҢ МӘЖБҮРЛЕУ ШАРАЛАРЫН ҚОЛДАНУ КЕЗІНДЕ ТҰРҒЫН ҮЙДІҢ ҚОЛ СҰҚПАУШЫЛЫҒЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ
2.1. Тұрғын үйді мәжбүрлеп тексеру
2.1.1. Оқиға орны болып табылатын тұрғын үйді тексеру
2.1.2. Оқиға орны болып табылмайтын тұрғын үйді тексеру
2.2. Тұрғын үйде тінту мен алуды жүргізу
3. ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕССТЕГІ ТҰРҒЫН ҮЙГЕ ҚОЛ СҰҒЫЛМАУШЫЛЫҚТЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕ ПРОКУРОРДЫҢ РӨЛІ
3.1. Қылмыстық іс өндірісіндегі азаматтардың заңды мүдделері және конституциялық құқықтарын қамтамасыз етуге бағытталған прокурордың өкілеттігі
3.2. Қылмыстық процесте тұрғын үйге қол сұқпаушылықты қамтамасыз етуге прокурорлық қадағалаудың нысандары
ҚОРЫТЫНДЫ
Пайдаланылған әдебиеттер мен нормативтік құқықтық актілердің тізімі
Қоғам құрылымында болып жатқан өзгерістер, саяси жүйедегі терең түрлендірулер, құқықтық мемлекетті құрудың бағыты ең алдымен басты рөлі қазақстандық құқықта бекітілген тұлғаның проблемасын қозғайды. Қазақстан Республикасының Конституциясы біздің мемлекетіміздің құндылығы адам, оның өмірі, құқығы және бостандығы болып табылады деп жарияланған [1].
Экономикасы дамыған мықты демократиялық мемлекетті құру жолында жылжытудың басты бағыттарын анықтай, Н.Ә.Назарбаев, «Бақылау жүргізудің бүкіл мемлекеттік органдар үшін ортақ қағидаттары мен тәртібі белгіленген. Бұл бизнеске әкімшілік қысымды бұрынғыдан да азайта түсу үшін жасалды. Осыған орай алғаш рет «Мемлекеттік бақылау мен қадағалау туралы» Заң қабылдадық. Құқық қорғау жүйесін реформалау аясында қазірдің өзінде 16 заң қабылданды.Меншікті қорғаудың құқықтық тетіктері енгізілді, үлкен қоғамдық қауіп төндірмейтін қылмыстар бойынша қылмыстық заңдылықты ізгілендіру жүргізілді, бостандығынан айырумен байланысты болмайтын, сондай-ақ қамауға алуға балама жазаларды қолданудың аясы кеңейтілді. Осының арқасында биылғы жылдың өзінде ауырлығы азын-аулақ және орташа қылмыстары үшін сотталған екі мыңға жуық адам бостандықтан айыру орындарынан шығарылады.Құқық қорғау органдары аппараттарының саны 15 пайызға қысқартылды. Олардың құрылымдары оңтайландырылды» деп құқық қорғау саласында барынша жетілдірілу мен адам мен азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуде ізгілендіру мақсат етіп қойды.[2].
Мемлекеттің Конституциялық талаптарынан шығатын концептуалдық мақсаттар өзінің көрінісін құқықтың барлық бөлімдері «адамдардың құқықтары мен бостандықтарының бастапқылығы және табиғи бөлінбестігін жоғары әлеуметтік құндылықтар ретінде танудан» шыға қайта түсіндірілуі керек екені көрсетілген Қазақстан Республикасындағы құқықтық реформаның мемлекеттік бағдарламаның негізгі бағдарламаларында да тапты [3].
Осы мақсаттардан шыға қазіргі кезеңде мемлекеттің барлық құқықтық шығармашылық және құқық қолданушылық қызметінің дамуы қоғамдық қатынастардың барлық сферасындағы адамның құқықтары мен міндеттерін қамтамасыз етуге және қорғауға бағытталған болуы керек.
Құқықты реттеудің пәні болып табылатын қоғамдық қатынастардың дамуымен өзгерістер мен жетілдіруді заң да талап етеді. Қоғамдық қатынастарды жетілдіруінде құқық рөлін арттырумен заңнаманың тиімділігін күшейту туралы мәселемен байланысты. Заңнаманың жаңаруы жаңа заңдар қоғамдық қатынастардың әртүрлі жақтарын нақтырақ реттеуіне бағытталуы керек. Теория мен практика көрсеткендей, құқық өзінің мүмкіндіктерін жоғалтқан жоқ және сәйкес проблемаларды теориялық зерттеу, заңнаманы жетілдіру бойынша ғылыми негізделген ұсыныстар осы байланыста маңызды қажеттілік болып табылады. Қылмыстық іс жүргізу құқығының көптеген теориялық проблемалары, соның ішінде қылмыстық сот ісін жүргізуге қатысатын адамдардың заңды мүдделері мен құқықтарын қамтамасыз етудің кепілдерінің бірі ретінде қылмыстық процесс принциптер туралы мәселелер одан әрі өзінің зерттеуін қажетсінеді. Қылмыстық процесс принциптері дәрежесіне заңмен енгізілген құқықтық қағидаларды әзірлеу және негіздеу заңнаманы жетілдіру және судьялық және тергеу қызмет деңгейін жоғарылату үшін маңызды мәнге ие.
1. Қазақстан Республикасының Коституциясы. 30 тамыз 1995 жылы Республикалық референдумда қабылданған /Ведомости Парламента Республики Казахстан, 1996 г. № 4. Статья 217.
2. ҚР Президентінің Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына 28.01.2011ж. жолдауы
3. Государственная программа правовой реформы Республики Казахстан (Основные направления). Утверждена постановлением Президента РК от 12 февраля 1994 г. № 1569.
4. Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 24 тамыздағы № 858 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған Құқықтық саясат тұжырымдамасы
5. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі: өзгертулермен және толықтырулармен 20 қаңтар 2010ж. – Алматы: ЖШС «Издательство «Норма-К», 2010. – 280 б.
6. * Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев ішкі істер органдарының 2010 жылғы жұмыс қорытындылары мен ағымдағы жылға арналған басым міндеттері талқыланған ІІМ кеңейтілген алқа отырысына қатысты.17.01.2011//Казахстанская правда, 30 марта 2002 г.
7. Алдын ала тергеу және анықтаудың заңдылығын қадағалау жөніндегі прокурордың 2010 жылғы жұмысының есебі
8. Туманов В. Конституция – икона гражданского общества //Российская юстиция, 1997. № 5.
9. Ленин В.И. Псс., т. 29. Философские тетради. – М.: Политиздат, 1973. – 782 с.
10. Философский словарь /Под ред. И.Т.Фролова. – 5-е изд. – М.: Политиздат, 1987. – 590 с.
11. Теория государства и права. Учебник. 2-е издание, переработанное и дополненное. – Ленинград: Изд-во Ленинградского университета, 1987. – 550 с.
12. Полянский Н.Н. Методика ведения спецсеминара по уголовному процессу //Социалистическая законность, 1952 г. № 2. С. 142-144.
13. Полянский Н.Н. Вопросы теории советского уголовного процесса. – Изд-во Московского университета, 1956. – 271 с.
14. Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса. Т. 1. – М.: Изд-во «Наука», 1968. – 470 с.
15. М. А. Пакирдинов «Обеспечение принципа неприкосновенности жилища в уголовном процессе».- Алматы 2003
16. Якуб М.Л. Процессуальная форма в советском уголовном судопроизводстве. – М.: «Юридическая литература», 1981. – 143 с.
17. Томин В.Т. О понятии принципа советского уголовного процесса /Труды Высшей школы МООП РСФСР. Вып. 12. – М., 1965.
18. Савицкий М.Я. К вопросу о системе принципов советского уголовного процесса //Советское государство и право, 1950. № 1.
19. Общая теория государства и права. Академический курс. Том 2. – М.: «Зерцало», 2001. – 528 с.
20. Добровольская Т.Н. Принципы советского уголовного процесса (вопросы теории и практики). – М.: «Юридическая литература», 1971. – 198 с.
21. Халиков К.Х. Проблемы судебной власти в Республике Казахстан (теоретическое и уголовно-процессуальное исследование). Дисс….д.ю.н. – А., 1998. – 319 с.
22. Оспанов С.Д. Концептуальная детерминированность реализации принципа процессуальной экономии в уголовном производстве //Предупреждение преступности, 2002. № 1. С. 24-26.
23. Оспанов С.Д. Реформа уголовного процесса РК: некоторые итоги и перспективы (проблемы досудебного процесса). – Алматы: Академия экономики и права, 2002. – 162 с.
24. Толеубекова Б.Х. Уголовно-процессуальное право Республики Казахстан. Часть Общая: Учебник. – Алматы: «Баспа», 1998. – 432 с.
25. Уваров В.Н. Трудовое право Республики Казахстан: Учебник. – Алматы: КазГЮА, 2000. – 518 с.
26. Лившиц Р.З., Никитинский В.И. Принципы советского трудового права //Советское государство и право, 1974. № 8.
27. Сахаров А.Б. О принципах социалистического уголовного права //Правоведение, 1969. № 4.
28. Основы теории государства и права. – М.: Государственное изд-во юридической литературы, 1963. – 563 с.
29. Капсалямов К.Ж. Юридические гарантии обеспечения конституционных принципов судопроизводства в сфере уголовно-процессуального принуждения. Дисс… к.ю.н. – Караганда, 1996. – 223 с.
30. Халиков К. Ѕазајстан РеспубликасындаЈы јґјыј јорЈау органдары. Оју јґралы. – Алматы: «Санат», 1995. – 176 б.
31. Уголовно-процессуальный кодекс Республики Казахстан – общая характеристика (в сравнении с УПК Каз.ССР). Практическое пособие. – Алматы, ТОО «Баспа», 1988. – 352 с.
32. Лившиц Ю.Д. Воспитательное воздействие принципа публичности в советском уголовном судопроизводстве /В кн.: Борьба с правонарушениями: (юридическая наука и практика). – Алма-Ата: Наука, 1984. – 168 с.
33. Воскресенский В., Кореневский Ю. Состязательность в уголовном процессе //Законность, 1995. № 7. С. 4-10.
34. Колмаков В.П. Следственный осмотр. – М.: «Юридическая литература», 1969. – 196 с.
35. Жогин Н.В., Фаткуллин Ф.Н. Предварительное следствие в советском уголовном процессе. – М.: Изд-во «Юридическая литература», 1965. – 367 с.
36. Руководство для следователей (издание второе, переработанное). Часть 1. – М.: «Юридическая литература», 1981. – 544 с.
37. Гинзбург А.Я. Осмотр места происшествия. Освидетельствование. Учебно-практическое пособие. – Алматы: ТОО «Аян Эдет», 1998. – 114 с.
38. Комментарий к Уголовно-процессуальному кодексу Российской Федерации /Отв. ред. Д.Н.Козак, Е.Б.Мизулина. – М.: Юристъ, 2002. – 1039 с.
39. Мусеибов А.Г. Место и обстановка совершения преступления в структуре криминалистической методики /Сб. Юридические записки. Вып. 7: Расследование преступлений: Вопросы теории и практики /Под ред. О.Я.Баева. – Воронеж: Изд-во Воронежского государственного университета, 1997. – 176 с.
40. Пособие для следователя. Расследование преступлений повышенной общественной опасности /Под ред. Н.А.Селиванова и А.И.Дворкина. – М.: «ЛИГА РАЗУМ», 1997. – 444 с.
41. Ищенко Е.П. Проблемы первоначального этапа расследования преступлений. – Красноярск: Изд-во Красноярского университета, 1987. – 168 с.
42. Бегалиев К., Попов В.И. Теоретические вопросы осмотра места происшествия /Вопросы борьбы с преступностью. Вып. 39. – М.: Юрид. лит., 1983. – 96 с.
43. Шейфер С.А. Следственные действия. Система и процессуальная форма. – М.: ООО Издательство «Юрлитинформ», 2001. – 208 с.
44. Ожегов С.И. Словарь русского языка: Около 57000 слов. /Под ред. чл.-корр. АН СССР Н.Ю.Шведовой. – М.: «Русский язык», 1985. – 797 с.
45. /Косоплечев Н.П. Некоторые вопросы следственного осмотра /В сб. Практика применения нового уголовно-процессуального законодательства в стадии предварительного расследования. Тезисы докладов и сообщений на научной конференции (19-21 декабря 1962 года). – М., 1962. – 141 с.
46. Криминалистика. – Изд-во Московского университета, 1971. – 564 с.
47. Дулов А.В., Нестеренко П.Д. Тактика следственных действий. – Минск: «Вышейшая школа», 1971. – 272 с.
48. Жиенбаев А.С. Особенности расследования убийств по найму с использованием тактических операций. Дисс. … к.ю.н. – Алматы, 2000. – 135 с.
49. Криминалистика /Под ред. И.Ф.Крылова. – Ленинград: Изд-во Ленинградского университета, 1976. – 590 с.
50. Оспанов С.Д. Уголовный процесс Республики Казахстан (Общая часть). – Алматы, 2000. – 295 с.
51. Постановления Пленума Верховного суда Республики Казахстан. 1992-1999 г.г.: Справочное издание. – Алматы, ТОО «Баспа», 1999. – 200 с.
52. Судебная психиатрия. Учебник для вузов /Под ред. проф. Б.В.Шостаковича. - М.: Зерцало, 1997. - 385 с.
53. Щерба С.П. Теоретические основы и особенности уголовного судопроизводства по делам лиц, страдающих психическими или физическими недостатками. Дисс. …д.ю.н. – М., 1990. – 386 с.
54. Щерба С.П., Зайцев О.А., Сарсенбаев Т.Е. Охрана прав беспомощных потерпевших по уголовным делам. Пособие /Под ред. заслуженного деятеля науки РФ, докт. юрид. наук, проф. Щербы С.П. – М.: ООО Издательство «Юрлитинформ», 2001. – 200 с.
55. Попов В.И. Обыск и выемка. – М., 1948. – 38 с.
56. Леви А.А., Михайлов А.И. Обыск. Справочник для следователя. – М.: «Юридическая литература», 1983. – 94 с.
57. Лившиц Ю.Д. Обыск, выемка, наложение ареста на имущество. – М., 1963. – 30 с.
58. Следственные действия (процессуальная характеристика и психологические особенности): Учебное пособие для вузов МВД СССР. – Волгоград: ВСШ МВД СССР, 1984. – 240 с.
59. Тертышник В.М. Собирание и исследование вещественных доказательств на первоначальном этапе расследования /Проблемы предварительного следствия и дознания: Сборник научных трудов. – М.: ВНИИ МВД СССР, 1986. – 112 с.
60. Ахпанов А.А. Проблемы уголовно-процессуального принуждения в стадии предварительного расследования. – Алматы: «Жетi жарЈы», 1997. – 176 с.
61. Зинатуллин З.З. Уголовно-процессуальное принуждение и его эффективность. Вопросы теории и практики. – Изд-во Казанского университета, 1981. – 136 с.
62. Коврига З.Ф. Уголовно-процессуальное принуждение. – Воронеж: Изд-во Воронежского университета, 1975. – 175 с.
63. Криминалистика: Учеб. пособие /А.В.Дулов, Г.И.Грамович, А.В.Лапин и др.; Под ред. А.В.Дулова. – Мн.: НКФ «Экоперспектива», 1996. – 425 с.
64. Ведомости Верховного Совета Республики Казахстан, 1994 г., № 13-14, ст. 199.
65. Зажицкий В. Трудности представления прокурору и органам расследования результатов оперативно-розыскной деятельности //Российская юстиция, 2000. № 1.
66. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура Сарысуского района Жамбылской области.
67. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура Карагандинской области.
68. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура Мойынкумского района Жамбылской области.
69. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура г. Тараз.
70. Ахпанов А.Н. Пределы правоограничений личности в уголовном судопроизводстве: Учебное пособие. – Караганда: Карагандинская высшая школа МВД РК, 1995. – 78 с.
71. Кулагин Н.И. О тактике обыска в условиях конфликтной ситуации /Сб. Проблемы предварительного следствия. Выпуск пятый. – Волгоград, 1976. – 192 с.
72. Материалы уголовного дела № 16668.
73. Закон Республики Казахстан «О прокуратуре». Ведомости Верховного Совета Республики Казахстан, 1995 г., № 24, ст. 156; Закон Республики Казахстан «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам прокурорского надзора» от 9 августа 2002 г. № 346-II ЗРК.
74. Нуржаубаева К. Роль органов прокуратуры в современных условиях //Закон и время, 2002. № 1 С. 111-113.
75. Пискарев Б. О следствии и не только о нем //Социалистическая законность, 1989. № 2. С. 59-61.
76. Михайленко А.Р. Обеспечение прокурором законности расследования по делам о преступлениях несовершеннолетних /Проблемы обеспечения социалистической законности на предварительном следствии: Сборник научных трудов /Редкол.: Закатов А.А. (отв. ред.) и др. – Волгоград: ВСШ МВД СССР, 1986. – 112 с.
77. Скаредов Г.И. Участие прокурора в следственных действиях. – М.: «Юридическая литература», 1987. – 160 с.
78. Ковалев М.А. Прокурорский надзор за обеспечением прав личности при расследовании преступлений. – Издательство Московского университета, 1981. – 167 с.
79. Ломидзе А.Б. Прокурорский надзор за законностью и обоснованностью принимаемых следователем процессуальных решений. Методическое пособие. – М.: ООО Издательство «Юрлитинформ», 2000. – 104 с.
80. Спиридонов Б.М. Понятие отрасли прокурорского надзора. В кн.: Совершенствование прокурорского надзора в СССР. – М., 1973. – 378 с.
81. Жалыбин С. Прокуратура как институт защиты прав человека при уголовном преследовании //Закон и время, 2002. № 1. С. 36-38.
82. Приказ Генерального прокурора РК № 88 от 19.06.2002 г. “Об организации прокурорского надзора за законностью предварительного следствия и дознания”.
83. Алексеев С.Н. Функции прокурора по новому УПК РФ //Государство и право, 2002, № 5. С. 99-102.
84. Жумабеков О.И. Обеспечение конституционных прав и свобод граждан при производстве дознания и в ходе предварительного следствия //Закон и время, 2001. № 5. С. 3-8.
85. Ержанов Д.Г. Соблюдение законности – важная задача //Закон и время, 2001. № 5. С. 65-66.
86. Новиков С.Г. Законность в прокурорском надзоре в свете требований новой Конституции СССР и Закона о прокуратуре СССР /Вопросы борьбы с преступностью. Вып. 34. – М.: Юридическая литература, 1981. – 104 с.
87. Когамов М.Ч. Предварительное расследование уголовных дел в Республике Казахстан: состояние, организация, перспективы. – Алматы: ТОО «Аян Эдет», 1998. – 176 с.
88. Строгович М.С. Курс советского уголовного процесса. Т. II. – М.: Издательство «Наука», 1969. – 516 с.
89. Савицкий В.М. Прокурорский надзор за дознанием и предварительным следствием. – М.: Государственное издательство юридической литературы, 1959. – 262 с.
90. Ларин А.М. Расследование по уголовному делу: процессуальные функции. – М.: Юрид. лит., 1986. – 160 с.
91. Кореневский Ю.В. Судебная практика и совершенствование предварительного расследования. – М.: «Юридическая литература», 1974. – 112 с.
92. Рамазан Т. Проблемы расследования и предупреждения преступлений, совершенных организованной группой в денежно-кредитной сфере. – Алматы: ТОО «Гридан», 1998. – 140 с.
93. Тутышкин Н.П. Процессуальное положение и функции прокурора в стадии предварительного расследования //Правоведение, 1983. № 4. С. 82-86.
94. Савицкий В.М. Очерк теории прокурорского надзора в уголовном судопроизводстве. – М.: Издательство “Наука”, 1975. – 384 с.
95. Мелкумов В.Г. Некоторые тенденции совершенствования прокурорского надзора. – Душанбе: Издательство “ИРФОН”, 1968. – 99 с.
96. Проблемы эффективности прокурорского надзора. – М.: “Юрид. лит.”, 1977. – 160 с.
97. Жогин Н.В. Прокурорский надзор за предварительным расследованием уголовных дел. – М.: «Юридическая литература», 1968. – 264 с.
98. Рагинский М.Ю. Надзор за законностью неотложных следственных действий. – В кн.: Прокурорский надзор за расследованием преступлений органами внутренних дел. – М., 1977.
99. Бегалиев К. Предупреждение безнадзорности и правонарушений несовершеннолетних. – Алматы, 1980. – 284.
100. Резник Г. О допустимости доказательств, тактике защиты и обвинения //Российская юстиция, 1996. № 4. С. 43.
101. Савицкий В.М. Теоретическая модель уголовно-процессуального регулирования //Советское государство и право, 1990. № 2. С. 77-84.
102. Когамов М. Судебная власть и повышение эффективности расследования уголовных дел. – Сб.: Проблемы реализации судебно-правовой реформы в постсоветских государствах: опыт и суждения /Материалы международной научно-практической конференции. – Астана: Алем, 1998. – 169 с.
103. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура Восточно-Казахстанской области.
104. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура Курмангазинского района Атырауской области.
105. Материалы уголовного дела № 02750-30101.
106. Материалы уголовного дела № 1191057.
107. Шинд В.И. О некоторых вопросах компетенции прокуроров и ее правовое регулирование. – В сб.: Совершенствование правового регулирования прокурорского надзора в СССР. – М., 1978. – 138 с.
108. Басков В.И. Курс прокурорского надзора. Учебник для студентов юридических вузов и факультетов с приложением нормативных актов. – М.: Издательство ЗЕРЦАЛО, 1999. – 480 с.
109. Петрухин И.Л. Концептуальные основы реформы уголовного судопроизводства в России //Государство и право, 2002. № 5. С. 17-29.
110. Петрухин И.Л. Частная жизнь (правовые аспекты) //Государство и право, 1993. № 1.
111. Ларин А.М. Преступность и раскрываемость преступлений //Государство и право, 1999. № 4. С. 51-57.
112. Арсеньев В.Д. Некоторые процессуальные проблемы раскрытия преступлений / В сб. Проблемы предварительного следствия. Выпуск второй. – Волгоград, 1973. – 184 с.
113. Гаврилов А.К. Задача быстрого и полного раскрытия преступления в предварительном расследовании /В сб. Проблемы предварительного следствия. Выпуск второй. – Волгоград, 1973. – 184 с.
114. Ефимичев С.П. Задачи предварительного расследования /В кн. Процессуальные вопросы предварительного расследования на совеременном этапе. – Волгоград: ВСШ МВД СССР, 1988. – 108 с.
115. Майоров Н. Учет раскрытия преступлений //Социалистическая законность, 1970. № 2. С.42-45.
116. Михайлов А.И., Сергеев Л.А. Процессуальная сущность раскрытия преступлений //Советское государство и право, 1971. № 4. С.110-115.
117. Шалумов М. Судебный контроль и прокурорский надзор: не междоусобица, а взаимодействие //Российская юстиция, 2001. № 4. С. 15-16.
118. Багаутдинов Ф. Состояние и перспектива судебного контроля //Российская юстиция, 2001. № 3. С. 24-26.
119. Рахунов Р.Д. Процессуальное положение следователя и его функция. В кн.: Проблемы предварительного следствия. Выпуск второй. – Волгоград, 1973. – 184 с.
120. Отчет о работе прокурора по разрешению обращений и разъяснению законов за 2002 год.
121. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура Кызылординской области.
122. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура г. Костанай.


123. Березовская С.Г. Охрана прав граждан. – В кн.: Советская прокуратура. История и современность. – М.: “Юрид. лит.”, 1977. – 288 с.
124. Сборник аналитических таблиц о состоянии прокурорского надзора, работы судов, преступности и работы органов уголовного преследования по итогам первого полугодия 2002 года. – Алматы, 2002. – 70 с.
125. Гусев С.И., Звирбуль В.К. борьба с преступностью, ее предупреждение. – В кн.: Советская прокуратура. История и современность. – М.: “Юрид. лит.”, 1977. – 288 с.
126. Жалыбин С. О гарантиях осуществления прав личности в уголовном процессе //Закон и время, 2002. № 2. С. 3-6.
        
        Кіріспе
1. ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСТІҢ ПРИНЦИПТЕРІ ҚЫЛМЫСТЫҚ СОТ ІСІН ЖҮРГІЗУДЕ АДАМНЫҢ
ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН БОСТАНДЫҚТАРЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУІНІҢ КЕПІЛІ РЕТІНДЕ
1. Қылмыстық ... ... мәні және ... ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕРДІ ЖИНАҚТАУ ЖӘНЕ ЗЕРТТЕУГЕ БАҒЫТТАЛҒАН ҚЫЛМЫСТЫҚ ІС
ЖҮРГІЗУДІҢ МӘЖБҮРЛЕУ ШАРАЛАРЫН ҚОЛДАНУ ... ... ... ҚОЛ
СҰҚПАУШЫЛЫҒЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ
2.1. Тұрғын үйді мәжбүрлеп тексеру
1. Оқиға орны болып табылатын ... үйді ... ... орны ... ... ... үйді тексеру
1. Тұрғын үйде тінту мен алуды жүргізу
3. ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕССТЕГІ ТҰРҒЫН ҮЙГЕ ҚОЛ ... ... ... ... ... іс ... ... заңды мүдделері және
конституциялық құқықтарын қамтамасыз етуге бағытталған прокурордың
өкілеттігі
3.2. Қылмыстық процесте тұрғын үйге қол сұқпаушылықты ... ... ... ... ... мен нормативтік құқықтық актілердің тізімі
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі
Қоғам құрылымында болып жатқан өзгерістер, ... ... ... ... ... ... бағыты ең алдымен басты рөлі
қазақстандық құқықта бекітілген тұлғаның проблемасын қозғайды. Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... адам, оның
өмірі, құқығы және бостандығы болып табылады деп ... ... ... ... демократиялық мемлекетті құру ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар үшін ортақ қағидаттары мен тәртібі белгіленген.
Бұл бизнеске әкімшілік қысымды ... да ... түсу үшін ... орай ... рет «Мемлекеттік бақылау мен қадағалау ... ... ... ... жүйесін реформалау аясында қазірдің өзінде 16 заң
қабылданды.Меншікті қорғаудың ... ... ... ... қоғамдық
қауіп төндірмейтін қылмыстар бойынша қылмыстық заңдылықты ізгілендіру
жүргізілді, бостандығынан айырумен байланысты болмайтын, ... ... ... ... ... аясы ... Осының арқасында биылғы
жылдың өзінде ауырлығы азын-аулақ және орташа қылмыстары үшін сотталған екі
мыңға жуық адам ... ... ... ... ... аппараттарының саны 15 пайызға қысқартылды. Олардың құрылымдары
оңтайландырылды» деп құқық қорғау саласында барынша жетілдірілу мен ... ... ... мен ... ... ... ізгілендіру
мақсат етіп қойды.[2].
Мемлекеттің Конституциялық талаптарынан шығатын концептуалдық мақсаттар
өзінің көрінісін құқықтың барлық ... ... ... мен
бостандықтарының бастапқылығы және табиғи ... ... ... ... танудан» шыға қайта түсіндірілуі керек ... ... ... ... ... мемлекеттік
бағдарламаның негізгі бағдарламаларында да тапты [3].
Осы мақсаттардан шыға қазіргі кезеңде мемлекеттің ... ... және ... қолданушылық қызметінің дамуы қоғамдық
қатынастардың ... ... ... ... мен ... етуге және қорғауға бағытталған болуы керек.
Құқықты реттеудің пәні болып табылатын қоғамдық қатынастардың дамуымен
өзгерістер мен ... заң да ... ... ... ... құқық рөлін арттырумен заңнаманың тиімділігін күшейту ... ... ... ... жаңа ... ... қатынастардың
әртүрлі жақтарын нақтырақ реттеуіне бағытталуы керек. Теория мен практика
көрсеткендей, құқық ... ... ... жоқ және ... ... ... заңнаманы жетілдіру бойынша ... ... осы ... ... ... ... ... іс жүргізу құқығының көптеген теориялық проблемалары, ... ... сот ісін ... қатысатын адамдардың заңды мүдделері
мен құқықтарын қамтамасыз етудің ... бірі ... ... ... ... мәселелер одан әрі өзінің зерттеуін қажетсінеді.
Қылмыстық ... ... ... ... ... құқықтық
қағидаларды әзірлеу және негіздеу заңнаманы жетілдіру және ... ... ... ... ... үшін ... ... ие.
Дәл осыған қылмыстық-процессуалдық заңнаманы құқықтық дамудың мақсаттарының
бірі ретінде одан әрі ... ... ... ... ... 2009 ... 24 тамыздағы № 858 жарлығы
«Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсат
адамдардың құқықтары мен бостандықтарын, соның ... ... үйге ... ... ... ... ... сот ісін жүргізудің
негізін қалайтын принциптерінің нақты нормада одан әрі кезекті іске ... ... ... Республикасының Конституциясы қоғам мен мемлекет дамудың
стратегиялық тәртібін ... адам мен ... ... ... мен ... бекітіп, демократияны одан әрі ... ... орын ... көрсете отырып, азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарына, заңдылыққа және құқықтық тәрітіпке қол сұғушылықтан ... ... ... ... жоғарылатады. Мемлекеттің жоғары құндылығы
ретінде адам, оның өмірі, құқықтары мен ... деп ... ... ... туралы жалпымен танылған ... ... ... ... ... ... егеменді
мемлекетіміздің конституциялық дамуының жаңа сатысының құқықтық ... ... ... тән ... ... мен
тереңдеуі қылмыстық процесс үшін де белгілі бір мәні бар. ... ... ... және ондағы процессуалдық кепілдемелердің мәнін жоғарылата
ҚР Конституциясы оның ... ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының
Қылмыстық іс жүргізу кодексінде [5] қылмыстық процесс принциптері өзінің
одан әрі дамуын ... ... ... ... ... ... заңды мүдделерін қорғау қылмыстық сот ісін ... ... ... ... мемлекеттік органдармен және қылмыстық-процессуалдық қызметті
жүзеге асыратын лауазымды тұлғалармен Конституция идеяларын, ... ... ... ... ... және ... ... тәртіпті орнатудың, адамның құқықтары мен бостандықтарын іске
асырудың міндетті шарты ... ... ... ... ... ... ... Елбасы
Н.Ә.Назарбаев өз сөзінде «құқық қорғау органдары қылмыстқ ... ... ... ... тек жаза беру құралы ... ... ... ... ... формадағы адамдарға бұл тәсілдер ... ... ... ... ... мен ... ... құралы екенін еске салу керек» деп атап көрсетті [6].
Өкінішке орай, ... ... ... ... азаматтардың
конституциялық құқықтарының бұзылу фактілері орын алады.
*2010 жыл бойынша ... ... ... конституциялық
құқықтарын бұзғаны үшін дисциплинарлы тәртіпте ... ала ... ... органдарының 644 қызметкерлері жазаланды, оның негізгі бөлігін ... ... ... құрайды (614). Қызылорда облысы ... ... ... ... үшін ... ... ... 73 қызметкер, Алматы қ. бойынша – 64, Алматы
облысы бойынша – 64, Қарағанды облысы ... – 79 ... Осы ... қылмыстық іс жүргізу қызметін жүзеге асыру барсында азаматтардың
конституциялық ... ... ... ... ... ... ... 32 қылмыстық іс қозғалған. ... ... ... ... ... жауапкершілікке 7 қыметкер тартылған.
*Азаматтардың тұрғын үйлеріне қол сұқпаушылық конституциялық ... ... ... де ... ... Егер 2009 жылы ... ... заңсыз тінту жүргізудің 30 фактісі, ал 2010 жылы ... ... бұл 46,7% ... көп ... ... өзі үшін таңдаған модель болып табылады оған сенеді
және ол бойынша Негізгі Заңының ... ... ... қарама-қайшы
келмегенше өмір сүреді. Ал қоғам қазірше Конституция шегінде ... ... ... төндіру орынды ғана емес, сондай-ақ өте – қауіпті[8, 2-3].
Азаматтардың конституциялық заңы ... ... ... ететін мемлекеттік органдарының лауазымды қызметкерлерімен
бұзылуы тек алдын ала тергеу органдарының, ... мен ... ... ... ... ... ... түсіреді.
Қылмыстық процесс ғылымы бір жағынан қосымша мәнге ие болатынын назарға
ала отырып, осы ... ... ... ... ... сот
ісін жүргізудің тиімділігін арттыруы ... ... ... сипат
міндеттерін есепке ала отырып ... ... ... ... ғылымы
қылмыстық сот ісін жүргізу сферасында процессуалдық және құқық шығармашылық
қызметіне қызмет көрсетуге бағытталған. Практикаға тікелей ... бар ... ... ... сот ісін ... тұрғын үйге қол сұқпаушылық,
азаматтардың мүдделері мен құқықтарын қорғау кепілдіктері, осы бағыттағы
заңнаманы жетілдіру туралы ... ... де ... ... ... үйге қол сұқпаушылықты қамтамасыз ету
кепілдіктері туралы мәселені ... ... ... ... мәні мен ... ... ... үшін, оған негізделген заң
талаптарын дұрыс анықтау үшін қажет.
Тұрғын үйге қол ... ... ... іс жүргізу теориясында
жеткілікті түрде әзірленбеген. Сонымен ... осы ... ... ... (соның ішінде кеңес кезеңінде қылмыстық ... ... ... ... 80-жылдарынан бастап,ақырындап
жүрді, қазіргі кезде де ... ... де ... ... көптеген ғылыми зерттеулерде тұрғын үйге қол сұқпаушылық
қылмыстық процесс принципті ретінде ... айту да ... ... қол ... ... ... жерлерде бұл жағдай тұлғаға қол
сұқпаушылық және жазысу құпиясы ... ... ... қарастырылды.
Қылмыстық процесс принциптерінің жүйелері және мазмұнын, түсінігін,
қылмыстық сот ісін жүргізуде азаматтардың құқықтарын ... ... ... ... ... ... ... қарастырған:
Т.Н.Добровольская, С.М.Жалыбин, Ю.Д. Лившиц, С.Д.Оспанов, М.С.Строгович,
В.Т.Томин, Б.Х.Толеубекова, ... ... және тағы ... ... үйге қол сұқпаушылық принципі өз бетімен заң ... ... үйге қол ... ... ету ... ... шаралары туралы мәселесімен бірге кешенді
зерттелмеген, дегенмен ... ... ... ... ... ... ... З.Д.Еникеев,
З.З.Зинатулин, З.Ф.Коврига, В.М.Корнуков және ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
«Прокуратура туралы» Заңы негізінде Конституциямен кепілденген азматтардың
құқықтары мен ... ... ету ... ... ... ғылыми
зерттеулер мәні артуда.
К.А.Бегалиев, В.А.Басков, ... ... ... ... ... Г.А.Скаредов және басқа ғалымдар
еңбектерінде қылмыстық процесс ғылымында ... ... ... ... ... ... прокурордың қадағалаудың
көптеген мәселелерін, Қазақстан ... ... ... сот ісін ... ... ... ... үйіне
қол сұқпаушылығын қамтамасыз етуде покурордың рөлі туралы мәселелер нақты
көрініс алғанына қарамастан, өзіндік зерттелмеген.
*Прокурорлық ... ... ... ... процесте прокурор
тарапынан әрекетті қадағалау азаматтардың ... мен ... ... ... ... ... ... болады. 2010 жылдың 6 ай
ішінде ғана республиканың прокуратура органдарымен ... және ... ... органдары қызметінде заңдылықтың ... ... ... 12 ... жуық өтініштері қаралды, тексеріс қорытындысы бойынша
3450 құқық қорғау органдарының қызметкерлері заңдылықты бұзған фактісі үшін
дисциплинарлы ... ... 2010 ... республиканың
прокуратура органдарымен алдын ала және ... ... ... ... ... 22913 ... ... олардың ішінде 5224
– қанағаттандырылды. Көрсетілген ... ... ... ... ... 6768 ... ала және анықтау органдары
қызметкерлері жазаланды (2009 жылы дисциплинарлы тәртіпте алдын ала ... ... ... ... 2009 және 2010 ... ... ... және анықтау органдары қызметінде заңдардың бұзылуы мәселесі
бойынша сәйкесінше 7827 және 8071 ... мен ... ... [7].
Алайда прокурорлық қадағалаудың көптеген проблемалары өзінің одан әрі
зерттеуін талап ететінін есепке алмау ... ... ... ... ... байланысты азаматтардың
құқықтары мен ... ... ... ... қызметі
мәселелерін, осы салада прокурорлық қадағалау тиімділігі мәселелерін
теориялық ... ... ... ... ... қатарына Қазақстан
Республикасының Конституциясымен кепілденген қылмыстық сот ісін жүргізуге
түскен азаматтардың тұрғын үйге қол ... ... ... де ... ... ҚР ҚІЖК ... сот ісін ... демократиялық бастаманы
дамытатын маңызды новелла ... ... ... ... мұқият
зерттеу мен бағалауды қажет ететіні сөзсіз, ең ... оның ... ... ... ... ... Тұрғын үйге қол
сұқпаушылық ... ... ... ... ... қағидаларын қолдану практикасында заңнаманы жетілдіруге бағытталған
ғылыми зерттеулерді жүргізуді талап ететін мәселелер қатары туындайды.
Белгіленген жағдайлар ... ... ... ... және оның
өзектілігі туралы куәландырады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты және міндеті
Осы дипломдық жұмыстың ... ... ... ... кезінде тұрғын үйге қол сұқпаушылық принципін қамтамасыз
етумен байланысты теориялық және практикалық проблемаларды кешенді зерттеу
және осы ... ... ... туындайтын құқықтық қатынастарды
құқықтық реттеуді жетілдіруге бағытталған ұсыныстарды әзірлеу, тұрғын үйге
қол сұқпаушылыққа ... ... ... ... ... ... қылмыстық-процессуалдық құқық нормаларын қолдану
бойынша ұсыныстарды даярлау, ... ... ... ... ... азаматтардың заңды мүдделері мен құқықтарын қорғау
және қамтамасыз ету мәселелерін одан әрі ... үшін ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін келесідей міндеттер қойылды:
- Тұрғын үйге қол сұқпаушылық принципіне жататын ... ... және ... заңнамада, тергеу-сот
практикасында және қылмыстық-процессуалдық теорияда дамуын және іске
асыру және қылмыстық сот ісін ... ... және ... іске ... ... Қылмыстық-процессуалдық реттеу механизмінде мәжбүрлеу рөлін анықтау,
қылмыстық-процессуалдық ... ... ... беру ... ... ... тұрғын үйге қол сұқпаушылыққа
азаматтардың құқықтарын шектейтін процессуалдық мәжбүрлеу ... ... ... үйге қол ... принципін толық қамтамасыз ету
қажеттілігінен шыға «тұрғын үй» түсінігінің қылмыстық-процессуалдық
мазмұнын ... ... үйде ... ... ... ... үйге қол ... құқықтарын қамтамасыз етуге бағытталған ұсыныстарды
дайындау;
- Тұрғын үйде тінту мен алуды ... ... ... ... тергеу әрекеттерін жүргізу кезінде тұрғын үйге ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған
ұсыныстарды дайындау;
- Қылмыстық ... ... ... ... іс жүргізуде прокурорлық
қадағалауды жүзеге асыру кезінде тұрғын үйге қол ... ... ... ... ... қалыптастыру;
- Отандық және шетелдік заңнама талдауы, ғылыми ... ... ... ... үйге қол ... ... ету
мәселелерін реттейтін қылмыстық-процессуалдық заңнаманы жетілдіруге
бағытталған ұсыныстарды негіздеу және қалыптастыру.
Зерттеудің объектісі мен ... ... ... үйге қол ... шектеуге бағытталған
қылмыстық-процессуалдық әрекеттерді жүргізумен байланысты ... ... ... сот ісін ... ... үйге ... ... қамтамасыз ету мәселелері болып табылады.
Зерттеудің пәні мыналар болып ... ... ... ... ... ... шаралары туралы мәселелер
бойынша теориялық әзірлемелер, ... ... ... кезінде
азаматтардың құқықтарын қамтамасыз ету проблемаларын зерттеу; тұрғын үйге
қол сұқпаушылықты қамтамасыз ету мәселелерін реттейтін, ... ... қол ... ... бағытталған процессуалдық әрекеттерді
жүргізу ретін реттейтін қылмыстық-процессуалдық нормалар; ... ... ... ... кезінде тұрғын үйге қол сұқпаушылықты
қамтамасыз ету туралы мәселе бойынша қылмыстық тергеу органдарының ... ... ... мен әдіснамасы
Зерттеудің әдіснамалық негізін объективті шынайылылықты ғылыми танымның
диалектикалық әдісі, сонымен қатар құқықтың жалпы ... ... ... ... ... танымның арнайы әдістері
қолданылды: ... ... ... ... ... және ... көз ... Қазақстан Республикасының Конституция нормалары,
Қазақстан Республикасының қылмыстық және қылмыстық-процессуалдық заңнамасы,
Қазақстан Республикасының ... ... ... өзге ... ... ... Республикасының Бас прокурорының бұйрықтары
мен нұсқаулары болды.
Зерттеудің теориялық негізін құқықтың ... ... ... ... ... ... ... дәлелдемелер теориясы, соттық
психиатрия саласында ғылыми еңбектер құрды.
Зерттеудің эмпирикалық ... ... ... ... ... ... ... материалдары, сот және алдын ала тергеу органдарында жүргізуінде
жатқан жүз ... аса ... ... ... ... ... ҚР Бас ... жанындағы құқықтық статистика және ақпарат
орталығының статистикалық деректері, тергеушілер мен анықтаушылардың сұрау
деректері қолданылды.
Келтірілген зерттеулерде ... ССР ... Сот және ... ... ... ... ретінде диссертанттың көпжылдық жұмыс тәжірибесі
Қазақстан ... ... ... көпжылдық жұмыс
тәжірибесі де өзінің ... ... ... ... ... жаңалылығы ең алдымен осы жұмыс қылмыстық процесте
тұрғын үйге қол сұқпаушылық принципін ... ету ... ... ... ... ... ... рет қылмыстық процесс теориясында тұрғын үйге ... ... ... ... ... ... зерттеуге ұшырады,
қылмыстық процесс принципі жүйесінде оның ... ... ... және ... ... ... ... қылмыстық-процессуалдық әрекет
жүргізу кезінде тұрғын үйге қол сұқпаушылықты қорғау позициясынан шыға
алғашқы рет ... және ... үй» ... ... ... ... жою қажеттілігіне негізделеді. Жұмыста
«тұрғын үй» түсінігінің ... ... оның ... объектілерінің тізбесі негізделеді.
Дипломдық жұмыс тұрғын үйге қол сұқпаушылықтың шектелуіне бағытталған
тергеу әрекеттері процессуалдық мәжбүрлеу шаралары ... ... ... зерттеудің жаңалылығын сипаттайды.
Алғашқы рет қылмыстық-процессуалдық қызметті жүзеге асыру кезінде ... қол ... ... ету ... ... ... ... ала
тергеу және анықтаудың заңды екенін прокурорлық қадағалаудың нақты нысаны
анықталды, олардың мазмұны ... ... ... ... ... ... етуге бағытталған ұсыныстары ұсынылған.
Сотқа дейінгі іс ... ... ... ... теріске
шығармай, жұмыста алдын ала тергеу және ... ... ... ... прокурорлық қадағалау алмастыра алмайды, сонымен қатар
адамның конституциялық ... ... ... ... ... ... ... өкілеттілігін сотқа беру туралы
ұсныныстың жарамсыздығы негізделетіні туралы қорытынды жасалынады.
Келесідей ... ... ... ... зерттелінеді:
құқықтық нормаларда қылмыстық процесс принциптерін бекітудің тәсілдері мен
нысандары; ... ... ... сипаттайтын
белгілер; қылмыстық-процессуалдық мәжбүрлеу шараларын қолданудың негіздері;
тұрғын үйде алу, тексеру, тінтуді жүргізудің негіздері.
Диссертацияда ... ... ... ... үшін ... мәні ... заңнаманы жетілдіруге бағытталған ұсыныстар қатары
негізделген және қалыптасқан.
Зерттеудің практикалық мәні
Қылмыстық сот ісін жүргізуде тұрғын үйге қол ... ... ... ... ... ... мәні ... жетістіктер
іс мәніне тереңірек енуіне, тұрғын үйге қол сұқпаушылықты шектейтін қандай
да процессуалдық әрекеттерін жүргізудің негіздерін ... ... ... ... ... заң ... ... және
ауытқымай орындауды қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... шыға осы ... ... ... мәні ... қағидалар, ұсыныстар және қорытындылар ... ала ... ... ... азаматтардың құқықтарын соның ішінде
қылмыстық-процесуалдық қызметті жүзеге асыру кезінде ... үйге ... ... ... прокурорлық қадағалау тиімділігін қамтамасыз
етуге қолданылуы мүмкін.
Дипломдық жұмыстың ғылыми қағидалары мен қорытындылары ... ... іс ... ... «Прокурорлық қадағалау»
курстарын оқыту кезіндегі ... ... ... практикалық жұмысшылардың біліктілігін көтеру және дайындау
кезінде қолданылуы мүмкін.
Автордың ғылыми қорытындылары мен диссертацияда ... ... үйге қол ... ... ... ... ету
бөлімінде қылмыстық-процессуалдық заңнаманы одан әрі ... ... ... нәтижелерінің сынамасы
Осы зерттеудің негізгі теориялық қағидалары және қорытындылары автормен
«Қылмыстық процесте тұрғын үйге қол сұқпаушылық ... ... ... ... сот ісін ... тұрғын үйге қол сұқпаушылық
принципі» және ... ... іс ... ... үйге қол ... ... прокурорлық нысаны» оқу құралында, жарияланған ғылыми
мақалаларында мазмұндалған.
Зерттеудің жеке қағидалары халықаралық және ... ... ... ... ... ... әзірленген тергеу әрекеттерін жүргізу
кезінде тұрғын үйге қол сұқпаушылықты қамтамсыз етуге бағытталған ұсыныстар
Жамбыл ... УВД ... ала ... және анықтау органдарының
қызметкерлері мен жетекшілерімен ... пәні ... ... ... ... ... азаматтардың құқықтарын сақтауын
прокурорлық қадағалау ... ... ... бағытталған ұсыныстар
Жамбыл облысының прокуратура жұмысшыларының семинар-жиналысында талқылаудың
пәні болды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы және көлемі
*Дипломдық жұмыстың құрылымы мен көлемі ... ... ... және ... ... Дипломдық жұмыс Қазақстан
Республикасының ВАК-пен қарастырылған көлемде орындалған, және кіріспеден,
үш ... ... мен ... ... ... ... ... 153 беттен тұрады.
1. ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСТІҢ ПРИНЦИПТЕРІ ҚЫЛМЫСТЫҚ СОТ ІСІН ... ... МЕН ... ... ЕТУІНІҢ КЕПІЛІ РЕТІНДЕ
1. . Қылмыстық процесс принциптерінің мәні және жүйелері
Кез ... ... ... сол ... саласын құқықтық реттеуді
жетілдіруге және ... ... ... ... ... оның ... ... үшін маңызды белгілі бір бастапқы негіздер тән. Құқықтың
принциптері бастама негіздер бола ... оның ... ... ... ... мәні ірі заң ... ... кезеңінде орын
алады. Біздің ... ... ... ... ... ... байланысты осы жүйенің негізін құрайтын принциптер мен терең
ғылыми пайымдауларды талап етеді.
Салалық құқықтық принциптердің теориялық және ... ... ... ... ... ... ... әрқашан осы мәселеге ерекше назар
аударатын. Алайда, ғалым-процессуалистердің басқа салалық институттардың
проблемаларын айқындайтын ... ... ... ... ... ... мүмкін, қылмыстық процесс принциптері туралы олай айтуға
болмайды. Қазіргі таңның болмыстарын, ... ... ... ... концептуалды бағыттарын есепке ала отырып, қылмыстық процестің
кейбір принциптерінің мазмұны мен ... ... ... ... ... ... ... мәнін осы саладағы заң шығарушының ары
қарай дамуы мен ... ... ... ... ... шешу ... қажет, заң шығарушының мағлұмдалатын ... ... ... ... толық көлемде әрекет ете ... ... кең ... философиялық мағынада принцип – бұл бастама, осы құбылыстың
бастапқы бекеті [9, 92-93]. ... ... ... ... алғашқы бастама, тәртіптің негізгі ережесі ретінде анықтайды.
Принцип ... ... ие, ... ... ... барлық
құбылыстарға қандай да бір жағдайлардың таралуы мен жинақтауын көрсететін
жүйенің негізі болып ... [10, 382]. ... ... ... ... негізіне толығымен немесе қандай да бір
білім саласы негізіне жатқызылған заңдылықты ... және ... ... ... білдіреді.
Құқық теориясында құқық принциптері астарында негізгі бастамалар,
әмбебаптылықты, жоғарғы ... және ... ... ... оның ... ... бұл ... құқықтың маңызды
мазмұнын құрайды, осы құқықтың негізімен үйлесімді байланысады, берілген
қоғамдық-тарихи формацияның ... және ... ... ... қолданылатын принцип осы қызмет жауап беретін жалпы
талаптардың ішіндегі негізгілердің бірі болып табылады [12,144].
Н.Н.Полянский айтуынша, ... ... ... ... мінез-
құлықты) реттейтін кез келген қағида саласы секілді, бұл – тек идеялар ... ... ... ... мінез-құлыққа) қойылатын талаптар болып
табылады. Және автор бойынша қылмыстық процесс принциптері ... ... ... ... ... олар ... істерді тергеу,
істерді тексеру және шешу кезінде ... ... ... ... ... ... құқықтық норма арқылы анықтау, тергеу
органдары, прокуратура мен ... ... ... кез ... ... бола алмайды, тек бастапқы, негізгі сәттерді ... бола ... ол өз ... ... сипаттамаға ие болатын
жағдайлар болып ... ... сот ісін ... ... және ... ... құра ... қылмыстық процесс принциптері
негіз болып табылады да, одан барлық қалған ... мен ... ... ... ... ... ... принциптер тек
мағлұмдалып қана қоймай, сонымен қатар іске асатындай болу үшін, принциптер
ретінде қалыптасқан және одан ... ... ... ... ... ... ... бойынша анағұрлым жеке нормалар
қажет. Жеке нормалар ... ... ... нақтылайтын туынды
нормалар болып табылады.
Айтылғанға біз ғалымдар принципке беретін барлық анықтамалардың көбісінде
растау табамыз. Сонымен, М.С.Строгович ... ... ... ... ... – бұл басқа қылмыстық іс жүргізу нормалары ... және ... ... ... іс ... ... процестің жеке институттары мен оның жеке сатыларына жататын олар
анағұрлым жеке іс жүргізу нормалардың ... мен ... ... – бұл ең ... ... ... анағұрлым мәнді
ерекшеліктері мен заңдылықтары туралы идеяны басқаратын бастамалар болып
табылады. Өзіне бастама, процестің алғышарттары туралы ... ... бұл ... ... ... мәнге ие. Құқықтық нормалар нысанында
бола тұра, олар өз алдына процессуалдық жүйе құрылатын және ... ... ... ... ... ... ... [15].
Заңда бекітілген басқа жалпы ережелерден ... ... ... М.Л.Якуб принциптер ... ... ... деп олардың тізімін көрсетеді: 1) негізгі (өйткені олар осы
құқық саласының ... және ... ... оның ... мәнді
сипаттамаларын, және де, оның түбірлік, тораптық мәселелерін шешеді, жеке
алғанда, ... ... – оның ... құрылымының тораптық
мәселелері), 2) ... ... ... құқықтар мен міндеттерді
реттейтін басқа нормалармен салыстырғанда, олар анағұрлым ... ... ... ... қылмыстық-процессуалдық заңда нормаларға
қатынасы бойынша туынды, бағыныңқы ... ... яғни көп ... ... жоқ) және 3) ... ... (олар ерекше бөлім мен
басқа да қағидаларды бекітетін нормаларға қатынасы ... ... ие. ... ... ... ... ... толық және нақты
реттелмеген нормалардың ... ... да, ... шешу
кезінде де, басқа барлық нормаларды ұғыну үшін де ... ... ... ... бір-бірімен үздіксіз байланыста, бір бүтінд құрайды, алайда
олардың әрқайсысы өзіндік мазмұны мен мәні бар [16,46-47].
Көрсетілген ... ... - ... тек ... ... ғана себебін тигізеді. Бұл жалпы талаптар құқық саласының
басқа ... ... ... ... ... ... ... ретінде орын алады, олардың іске асуын қамтамасыз ... ... ... бекіту нысаны туралы мәселелерді
шешуде бірлік жоқ: ... тән ... ... ... тиісті ретте
орналасу керек, немесе олар тек идея ретінде қалып, процесс принциптері
болады.
Кейбір авторлар ... ... ... – бұл ... ... ... ... бекітілген ба, жоқ па оған ... ... ... негізгі, анағұрлым жалпы қағидалар деп есептейді.
Басқалардың пікірінше, қылмыстық процесс принциптері – бұл ... ... ... ... ... мен ... ... құқықтық нормаларда өзінің бекемін алған идеялар,сонымен қатар ... ... оның ... ... ... ... ... бойынша – процесс принциптері – бұл бастама ретінде
заңмен бекітілген, яғни ... ... ... ... ... негізгі, негізгі, анағұрлым жалпы қағидалар.
Бірінші көзқарастың ұстанушылары ... ... ... ... ... ... ... болады деп есептейді. В.Т.Томин былай
жазады: «Принциптер – бұл дүниетанымның элементтері... Принциптер ғылыммен
өндіріледі... Принциптер өндірілген бола ... ... ... үшін де, заң ... үщін ... ... (немесе теңдей
міндетті емес) болып табылады ... ... ... ... ... бекемін алмаса да
басқарылатын идеялар деп ... ... пен ... ... ... ... ... курсының авторлары қылмыстық процесс ... ... ... ... ... ... пікір айтып, оны келесідей айтады:
«Принциптер – бұл ең ... ... ... ... ... ... туралы бастапқы, жетекші идеялар. ... Мұндай идеялардың
өмір сүру ... тек қана ... ... олар ... оның ... ... ... сонымен қатар қоғамдық және жеке құқықтануда
оның элементтері ретінде тіршілік етіп, дамиды. ... Жеке қағидалық ... ... ... ... және ... ... ... бекемін таппайды. Осы себеп бойынша ... ... ... ... Құқықтық нормалар болған идеялар ғана
реттеуші ... ие ... ... мәні мен ... азайтатын деп
есептейтін көзқарастар бойынша процессуалдық қызметке олардың тікелей
әсерінің ... алып ... деп ... ... бейформалды идея-
принциптердің реттеуші мәнін жоққа шығару сот ісін жүргізу практикасына
ғылымның ... ... ... сөз ... мүмкіндік бермейді. Теориялық
идеялар мен тұжырымдамалар, егер практика қажеттіліктеріне жауап берсе, оны
құқықтық нысында бекітілуін күтпей-ақ қолданылуы ... ... ... мұндай көзқарастар, негізінен қолданылмауына қарамастан
[19,76], оның жақтаушылары бар. Л.С. Явич ... ... ... ... ... пікір білдіреді: «Құқық принциптері жеке нормаларда
немесе норма топтарында орын алуы ... ... сот ... объективті
құқықта тұжырымдалмаса да, сол ... ... ... аренада
үстемдік ететін құқықтық идеологияның ... құра ... ... ... ... ... ... дәстүрлерге, салттарға,
іскерлік жұмыстарға, субъективті құқықтар мен заңи міндеттерге бейімделуі
мүмкін. Қысқаша айтқанда, осы ... ... ... ... және толық
көлемде заң шығарушы нормаларында тұжырымдалуы міндетті емес, дегенмен оның
болуы қалаулы, ең болмағанда жетекші принциптерге» [11, ... ... олар ... ... ... ... онымен
ұсыныс ретінде қабылданбауы мүмкін екеніне ешкі қарсылық білдірмейді. ... ... ... ... ... ... ұмытпауымыз
керек, себебі, олар императивті сипаттағы талаптар болып ... ... бір ... ... ... ал ... ... мүмкін деп айта алмаймыз. Бұл жағдайда қылмыстық процесс
принциптерінің өзінің мәнін жоғалтады.
Қылмыстық-процессуалдық ... ... – ала ... ... ... ... практикалық қызметіне сөзсіз өз әсерін тигізеді, осы ... ... оның ... ... осы ... мен ... ... практиканың пісіп жетілген
қажеттіліктерін айқындайды, ... ... ... ... ... ... процесс ғылымының жетістіктері тергеу және
сот практикасында тек процессуалдық заң негізінде және шегінде ... ... ... да, ... көзқарасымыз бойынша, құқықтық
нормаларда көрініс таппаған жетекші идеялар ... ... ... ... саналады.
«Процессуалдық құқық негізіне заң шығарушымен жатқызылған идеялар және
осы құқық саласында жетекші қағидалар ретінде ... ... ... үйлесімді байланыста болады және қарама-қарсы ... ... ... ... ... және ең
біріншіден оның негізіне жатқызылған бастамалар сәйкес идеялардың көрінісі
болып табылады.
Бірақ ... ... мен ... ... ... ... талаптар
арасында айырмашылықтар бар, және оларды қылмыстық процесс принциптері
жалпы ұғымының астарына ... ... ... заң ... ... ... ... мен сот үшін ... емес. Тергеу және сот
органдары оларды өздерінің парасаттарына байланысты қолдануы да, қолданбауы
да ... Жеке ... егер идея ... ... ... жағдайда, бірақ
оның талаптары қатарында өзінің ... ... ... онда ... мен сот
үшін бұл заң талаптары міндетті болып табылады, бірақ идеяның өзі емес.
Сондықтан да заң ... ... ... ... ... ... ... қарастырылмайды. Жетекші идеялар қылмыстық ... ... заң ... ... ... нормаларда белгіленген
шектерде ғана және заңда ... ... деп ... кезде болып
табылады». Ары қарай ... ... ... ... мен ... - ... ... және олардың рөлдері де әртүрлі деп айтады.
Идеялар, көзқарастар, бір жағынан, ... ... ... ... ... ... ... саласы ретінде, - екінші жағынан
қондырманың ... ... ... Заңи ... мен құқықтық мәні
олардың әртүрлі. Осы ... ... ... ... ... ... ... бекітілген және бекітілмеген қағидалардың арасындағы
айырмашылықтарды сызып тастайды, құқықтық ... мен ... ... [16, 40-42].
Қарастырып отырған көзқарастың ... ... ... да ... ... және ... ... ешқандай
идеялар таза күйінде реттей алмайды деп атап ... ... ... ... ... ... қалай өңдегеніне тәуелсіз ... үшін олар сол ... ... ... ... қате ... Осы ... құқықтық мағынадағы міндетті сипаттамасы бұл идеяларды
құқықтық нормалар ретінде бекіткен кезде ғана ... ... ... ... ... актілерде тұжырымдалу әдісі және ... ... ... ... ... ... ... ретінде заңда бекітілген жетекші
идеяларды ғана санайтын ... ... ... Б.Х.
Толеубекова, С.Д.Оспанов, В.Н.Уваров және т.б.) арасында да қолдау ... ... ... құқықта (оның нормаларында) көрінісін
таппаған және оған қайшы ... ... ... ... ... ... танылуы мүмкін емес [21,67].
Айтылғанды қолдай отырып, С.Д.Оспанов пікірінше, қылмыстық-процессуалдық
қызмет заңмен жазылған нысанда және тек ... ғана ... осы ... ... ... ... ... бекітілуі
тиіс.Ешқандай идеялар өз бетінше құқықтық әрекеттерді және құқықтық
қатынастарды ... және ... да ... ... ие ... яғни ... ... болмағанша реттей алмайды
[22,26;23,21].
Б.Х.Толеубекова да принциптердің нормативтік сипаттарын ерекшелейді ... ... ... принциптері қоғамдық және мемлекеттік
құрылыммен шартталған және ... заң ... ... ... ... тексеру және қылмыстық істерді мәні ... ... ... ... мен ... ... анықтайтын негізгі
және бастапқы қағидалар, сонымен ... ... ... сот ісін
жүргізудің алдына қойған мақсаттар мен ... қол ... ... ... бағыттайтын қағидалар болып табылады»
[24,133].
Принциптерді нормативтік бекітуден бас тарту оның құқықтану ... ... ... ... тікелей байланысты. Құқықтану адам
талқылауларының бағалау элементін қамтиды, ал ғылыми ... ... ... ... ... ... ... ғана ретінде
қалады. Екі жағдайда да қағида өзінің мәнін ... ... ... ... ... [25, 30].
Сонымен, ғылыми идея нормативті бекем алған принципке талап ретінде ере
отырып құқық принциптің пайда ... мен ... үшін тек ... болып
табылады. Р.З.Лившиц және В.И.Никитинский көзқарастары бойынша: «Егер идея
жалпы, жетекші ... ие ... онда ол ... ... идея ... ... дәлірек оның нормаға жалған ... ... ... [26, 32 ].
Жоғарыда атылып кеткендей, принциптердің нормативті сипаттары туралы
позицияны ұстанатын процессуалистер ... ... ... ... ... туралы дау туғызатын мәселе болып табылады. Процессуалистердің
көбісі принциптер заңның жалпы қағидалары ... ... ... ... ... бастама болып табылады деп ... ... ... ... ... – бұл ... заңдарда бекітілген негізгі, анағұрлым жалпы қағидалар,
идеялар,олардың заңда бекем алуы ... мен ... ... қатар заңда бекем алмаған бірақ оның нормаларынан шығатын
қағидалар.
А.Б.Сахаров ... ... ... ... нормаларын тікелей
тұжырымдайтындар ғана емес, сонымен қатар заң шығарушы мен заңи нормалар
жиынтығынан ... ... ... ... деп ... ... ... құқық теориясында да бар. ... ... ... ... ... жеке ... әртүрлі нақты
нормалардың мазмұнынан соңғылардың жалпы сипаттарын ... ... ... ... ... ... ... принциптеріне қолданылатын көзқарасты ... ... ... көзқарасымыз бойынша, М.С.Строгович қылмыстық процесс ... ... ... ... ... бұл ... ... заң шығарушыда әрекет ететін әртүрлі білдіру нысандарын
есепке ала отыру керек деп ... ... Бір ... жеке ... тікелей тұжырымдалған, заңда олардың атаулаы жазылған. Мысалы,
судьялардың тәуелсіздігі мен олардың тек қана ... ... ... жариялығы, сотта істі тексерудің тікелей және ауызша болуы.
Басқа принциптер өзгеше бейнеленеді: сол ... ... ... процессуалдық
норма секілді жеке тұжырымдалмаған, бірақ оның мазмұны нормалар ... және ... оның мәні ... ... ... ... ... қылмыстық процестің негізгі принциптерінің
негізін, рөлін, мәнін өзгертпейді, және олардың барлығы бірінші не ... ... ... ... ... және ... ... сақтайды
[14, 176].
Айтылғанды қолдай отырып, Т.Н.Добровольский ... ... заң ... ... ... ... ... өзінің бекемін екі рет ... Көп ... ... ... тергеу, тексеру және шешу бойынша мемлекеттік органдардың қызметі
мен ұйымдастыру негізін анықтайтын бастама заңның жеке нормаларында ... ... ... ... ... - оның ... ... сәйкес принциптің
тек жеке, құрама бөлігін тұжырымдайтын құқықтық нормалардан ... ... [16, ... ... ... қате деп ... ... бекітілмеген
қағидалар, заңда тұжырымдалмаған, ал оның нормалар қатарынан шығады деп
айтуға болмайды деп айтады. Нормативті ... тек олар ... ... ... ... ... бұл қағидалар өздерінен өзі емес [16, 144].
Ұқсас пікірді К.Ж.Капсалямов көзқарасты ... ... ... ... ... ... бекемін алмаған, біірақ оның нормалар
қатарынан шығатын қағидалар болуы мүмкін дейтін ... ... ... бір дәлелдерсіз автормен келіспейді [29, 25].
Бұл көзқарасты ... ... ... ... ... ... «Заң ... практика заң шығарушымен құқықты жасау әдістерімен
тығыз байланысты құқықтық принциптерді ... мен ... тек ... ... ... ... құқықтың пайда болуымен пайда болуымен
пайда ... ... көне ... ол ... ... ... ... принциптері) жеке (таза күйінде) тұжырымдалмайды. Бірақ, құқықтың
нақты нысандарын ... ... және оған ... ... ... бере ... заң шығарушы сол уақытта бұл нормалардан ... ... ... ... олар ішкі бағынған және онымен барлығы
немесе барлық дерлік ... ... ... ... ... ... ... ... заң шығарушы құқық принциптерін жеке ... ... ... тұжырымдайды (бекітеді), олар кейіннен нақты
құқықтық нормаларда нақтыланады.
... Екі нысанда өзінің үйлесімділігінде үшінші ... ... ... ... ... (заң шығарушы) жеке жалпы (негізгі) құқықтық
нормалар түрінде құқықтық принциптерді сондай-ақ ... ... ... ... тек ... да қамтиды. Бұл аралас нысан
қолданыстағы заңнамада жиі байқалады [21, ... ... ... ... ... Конституция,
қылмыстық процесс кодексі және басқа нормативті-құқықтық актілер сияқты заң
шығарушы ... ... ... ... ... ... заң шығарушы техникасы әрқилы. Бір жағдайларда заң шығарушы сол
немесе өзге қағидаларды ... ... ... ал басқаларында–
олар жалпы жағдайлар ретінде (немесе негізгі ерекшеліктері), ал үшіншісінде
– заң шығарушы принципке да, ... ... да ... ... жариялылық қағидасы – ҚР ҚІЖК-нің 36- бабы).
Айтылғанды қабылдау тек қана теориялық мағынаға ғана ие емес, ... ... ие, ... егер ... ... ... тек заң
шығарушы тікелей принциптерге көрсететін қағидаларды ғана ... онда ... ... жасанды түрде тарылтамыз.
Заңда берілген қағиданың орны да мәні беріледі деген пікір бар: кейбір
авторлардың пікірінше ... ... ... ... салалары үшін жалпы
бекітілген қағиадалар ғана ... ... ... сол ... саласы үшін
негізгі мәні болмайды [16,45].
Біздің ойымызша, құқықтық нормаларда қылмыстық процесс ... және ... ... жоқ. Олар жалпы ... ... ... ... ... ... ... жатады,
олар жеке кезеңдерінде жататын нормаларда болуы ... ... - ... ... ... бар екенін білдіреді. Егер бұл талаптар
жалпы, жетекші сипатта болса және өзіне анағұрлым жеке сипаттағы талаптарды
бағындырса, онда ол ... ... ... ... ... ... ... өзінің бекемін алуына қарамастан қылмыстық процестің принципі
болып ... да ... өте ... байқағандай, кез келген принциптің мәні
көптеген нормалар мен сол құқық ... ... орын ... кеі
жағдайда принцип белгілі бір құқық саласы үшін өзінің ... ... ... [30, ... ... ҚР ҚІЖК ... қылмыстық процесс заңнамасынан
айырмашылығы Жалпы бөлімде ... ...... ... ... ҚР ҚІЖК «Қылмыстық процестің міндеттері ... деп ... 2 ... ... ... процестің
міндеттері, ал 9-бабында қылмыстық процесс принциптерінің мәні анықталған,
ал басқа баптарында (10-31 ... ... ... ... ... ... Осыған қарамастан, біз ҚР ҚІЖК ... ғана ... ... ... бекітетін нормалар
бейімделген деп ... ҚР ҚІЖК ... ... мен ... қағидалар да бар, олар өздерінің мазмұны мен мақсаты бойынша
қылмыстық процестің принциптері ... ... ... ... ... істерді қозғау және тергеу кезінде
қылмыстық ізге түсу органдары, ал сот қылмысты істерді тексеру мен шешу
кезінде ... заңи ... ... ... және ... ... орындау үшін осы әрекеттерді орындауды мүдделі адамның
тексеруына ... ... ... ... заңи ... ... тиіс,
қылмыстық процесс принциптері ретінде ҚР ҚІЖК 2-тарауында заң шығарушымен
арнайы көрсетілмеген. Алайда бұл ... ... ... ... ... ... оның ... сатыларын, институттарын (Қазақстан
Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексін өңдеушілердің өзі) ... ... бас ... ... [31, 25]. Осы принциптің
мәнін айта отырып, ... ... ... ... жүзеге асуы
әр қылмыс тиісті түрде қарастырылып және айыптылар тиісті жазаларын ... деп ... ... [32, ... ҚІЖК 2 – ... ... ... принцип қылмыстық сот ісін жүргізудің
негізгі құқықтық қағидалардың бірі болуға құқылы болып табылатын тікелей
принципі, іс бойынша ... ... ... ... зерттеу кезінде
және олардың бағалау кезінде) үшін ғана маңызды болып табылмайтын, сонымен
қатар қылмыстық сот ісін ... ... ... ... ... ... ... ету үшін де маңызды болып табылады [15].
Қолданыстағы ҚР ҚІЖК ... ... ... ... ... ... ... белгісіз болған жағдайлар қарастырылған. Осы ... ... ... ... пікірталастар туғызды (мысалы,
жарыспалылық принципі), ал қағидалар қатары тіптен ... ... ... ... ... ... – тұрғын үйге қол сұқпаушылық).
Қылмыстық іс жүргізу заңында әрекет ететін тараптардың жарыспалылығы мен
тепе-теңдік негізінде сот ісін ... ... ... ... ... рөл беріледі, қылмыстық процестің жаңа нысанымен шартталады.
Жарыспалылық принципі қылмыстық сот ісін ... ... ... ... ... ие болды. Жарыспалылық ... ... ... жағдайларын, олардың құқықтары мен міндеттерін, бір-бірімен
байланысы мен сотпен байланысын анықтайды [34, 4-5]. Жарыспалылық ... ... ... ... сот ... құруын сипаттaйды және
сондықтан да басты сот талқылауының ... ... ... ... оған ... яғни ... талаптары өзінің толық мағынасын
қылмыстық ... тек бір ... ... заң ... он ... ... ... жатқызады.
Неліктен заң шығарушы қылмыстық істерді сотта талқылауына да тән
жарыспалылық пен ... ... ... ... ... ... негізгі сипаты бар анағұрлым маңызды жалпы талаптарға
мысалы, тікелей және ауызша секілділерді ... тек ... ... ... ... ... ... қылмыстық процесте ең бастысы, процестің шешуші сатысы – сот
талқылауы, сот процестерінде ... сот ... ... асырылады дегенді
негізге ала отырып, қылмыстық процестің ... ... ... ... ... ... және ... және ауызша принциптерін
толық қылмыстық процестің принциптері ретінде емес, олар тек сот ... ғана іске асуы ... ... ала ... де олар ... ... тек бір сатысының - сот талқылауының принципі ретінде
тексеруі дұрыс емес [14, 174].
Қылмыстық процестің принциптері ... сол ... өзге ... мойындау үшін осы қағиданы қамтитын норма қылмыстық іс жүргізу
кодексінің Жалпы бөлімінде, ... ... ... орналасқан
тарауларда ғана орналасуы міндетті емес деп есептейміз. Егер де ... ... ... орналасқан орны ыңғайсыздандырса, оларды
қылмыстық процесс принциптері туралы тарауға алмастырудың ... ... сот ісін ... ... ары қарай демократиялық дамуы
заңды қолдану практикасын жетілдіруін, сондай-ақ оның ... және жеке ... ... ... ... ... мен сот беделі – бұл басты түрде онда жатқызылған принциптердің беделі
болып табылады ... ... ... ... ... іс ... демократизмі, оның институттары мен нормалары бірінші кезекте
оның негізін құрайтын демократизмге байланысты деп ... ... ... ... ЖӘНЕ ... БАҒЫТТАЛҒАН ҚЫЛМЫСТЫҚ ІС
ЖҮРГІЗУДІҢ МӘЖБҮРЛЕУ ШАРАЛАРЫН ҚОЛДАНУ КЕЗІНДЕ ТҰРҒЫН ҮЙДІҢ ҚОЛ
СҰҚПАУШЫЛЫҒЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ
2.1. Тұрғын үйді мәжбүрлеп тексеру
Дәлелдеу процесінің элементтері (кезеңдері) ... ... ... зерттеу әртүрлі реттелетін қылмыстық іс жүргізу заңдарының тәсілдері
арқылы жүзеге асуы ... ... ... ... жинау мен
зерттеудің негізгі тәсілі ... ... ... ... табылады.
Көптеген жағдайларда тергеу әрекеттерін өндіруге мәжбүрлеу элементтері
тән, сондықтан да осы ... ... ... ... ... қатары біруақытта мақсаты белгілі бір танымдық нәтижеге қол
жеткізу болып ... ... іс ... ... ... ... әрекеттерінің және дәлелдерді жинаудың негізгі маңызды тәсілдерінің
бірі іздеу, ... және ... ... ... ... ... ... тексеру ұғымының көптеген анықтамасы бар, тергеу әрекеттеріне
бөлінетін көңілмен шартталған. Осыған ... ... ... ... ... ... жүргізген кезде тұрғын үйге қол сұқпаушылығын
қамтамасыз ету мәселелерін қарастыру кіреді, ... ... ... ұғымы
бойынша пікірталастарға берілмей, тек тексеру ұғымына анықтама берумен
шектелеміз, біздің көзқарасымыз ... осы ... ... ... білдіреді.
Сонымен, тергеулік тексеру ұғымының ... ... іс ... ұғыну керек, онда ол заңда көрсетілген ... ... ... ... ... ... және іс ... орнату үшін маңызы бар жағдайларды анықтау мақсатымен оқиғаларды
тексерумен байланысты материалды объектілердің ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... және ... ... маңыздылығы дау туғызбайды, себебі осы тергеу әрекеттерінің
нәтижесінде белгілі бір ... ... ала ... алдын ала тергеу
органдары ... ... ... олар ... ... ашу ... ... анықтау мен қылмыстық процестің басқа ... ... ... ... ... ... асырылады.
Тексерудің осы күшінде екі тергеу әрекеттерінің біреусі болып табылады,
оның өндірісі заң ... ... ... ... ... Қазақ ССР-нің
ҚІЖК көрсетілген сияқты Қазақстан Республикасының қолданыстағы қылмыстық іс
жүргізу процесінің ... ... ... ... ... оқиға болған
жерді тексеруді ғана емес, сонымен ... ... ... ... жүргізуге
мүмкіндік берді.
Тексеру кезде, яғни қаралатын объектілерге ... ... ... ... бөлуге болады.
Қазақ ССР-нің ҚІЖК бойынша тексерудің келесідей түрлері қарастырылған:
оқиға болған жерді тексеру (125-б.), мәйіттерді сыртынан ... ... мен ... тексеру (127-б.), куәландыру (130-б.) [36].
ҚР ҚІЖК-нің тексерудің келесідей түрлері бар: ... ... ... көзі тірі ... мәйіттерді, жануарларды тексеру
(221-бабының бірінші ... ... бұл ... ... ... ... ... береді. Теорияда тексерудің өндіру реті бойынша,
алға қойған ... ... ... ... ... түрлері
қарастырылады.
Н.В.Жогин және Ф.Н.Фаткуллин тексерудің келесідей тексерудің түрлерін
көрсетеді:
1) оқиға ... ... ... ... ... ... тексеру;
3) мәйітті сыртынан тексеру;
4) ұстау орнын тексеру;
5) құжаттарды тексеру;
6) почта-телеграф жөнелтілімдерін тексеру [37, 110-112].
Р.С.Белкин ... ... ... ... бар: 1) ... ... тексеру; 2) мәйітті оның табылған жерінде сыртынан тексеру; 3)
заттарды тексеру; 4) ... ... 5) ... ... 6) ... ... ... жерді және үй-жайларды тексеру [38, 228].
Осы тексерудің түрлерін А.Я.Гинзбург айта ... ... ... ерекше түрі ретінде қарастырылатын куәландырумен толықтырады
[39, 9].
В.П.Колмаков ... ... ... ... 1) ... ... тексеру; 2) оқиға болған жерден тыс жерді және үй-жайларды тексеру;
3) заттар мен іздерді тексеру; 4) құжаттарды тексеру; 5) ... ... 6) көзі тірі ... ... [35, ... отырған тақырыптар немесе тексеру түрлерін өзге авторлар
оларды алып тастамай, керісінше, толықтыра ... ... ... ... ... болады.
Қазақстан Республикасында қолданыстағы қылмыстық іс жүргізу заңнамасының
жағдайларын ескере отырып, ... ... ... ... келеді:
А. Тексеру объектісіне байланысты:
1) оқиға болған жерді тексеру;
2) оқиға орны болып табылмайтын жерді және ... ... ... үйді ... (соның ішінде, оқиға орны болып табылатын және
оқиға орны болып табылмайтындар);
4) заттарды тексеру;
5) құжаттарды тексеру;
6) ... ... ... ... ... ... ... тексеру;
10) тыңдау фонограммаларын тексеру;
11) ұйымның үй-жайлары мен аумағындағы ... ... ... ... үй-жайлардағы, сондай-ақ
дипломатиялық өкілдіктердің мүшелері мен олардың отбасылары тұратын ... ... ... ... бар ... ... тексерудің келесідей
түрлерін көрсетуге болады:
1) осы тергеу әрекеттерін жүргізуде мүдделеріне қол сұғушылық орын алуы
мүмкін тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... бірінші тексеру;
2) қосымша тексеру.
Егер әлде бір себептер бойынша бірінші тексеруге ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы,
тұрғын үйді қосымша тексеруді жүргізудің қажеттілігі ... ... ... ... ... ... тексеріліп, ал қылтима және ... ... ... ... ... туындайды.
Г. Жүргізудің кезектілігі бойынша:
1) бастапқы тексеру;
2) қайталап тексеру.
Қайталап тексеру:
а) бастапқы тексерудің ... ... ... тану үшін ... болған
жағдайда;
б) бастапқы тексеруден кейін жаңа мәліметтер алынуы ... ... ... ... ... ... жағдайда жүргізілуі мүмкін.
Нәтижесі арық қарай шешуші мәнге ие болуы ... ... ... ... ... ... ... ала отырып, оның өндірілуі және
адам құқықтары кепіліне талаптарды ескере ... ... іс ... ... ... ... ... асуы мңндетті.
2.1.1. Оқиға орны болып табылатын тұрғын үйді тексеру
Тергеу практикасы көрсеткендей, оқиға орны көп жағдайда тексеру объектісі
болып ... үй ... бір түрі ... ... ... тұрғын үйлер үй-жай
ретінде қарастырылатыны бізбен жоғарыда қарастырылып кетті және келесідей
қорытынды ... ... үй» ... қылмыстық іс жүргізуде бір немесе
бірнеше адамдардың уақытша немесе тұрақты тұру үшін үй-жай немесе ... ... ... ... ... ... ... алынған пәтерлер, үй, бақша
үйі; жатақхана, қонақ үй номерлері, демалыс ... ... ... ... ... ... шеберхана; тікелей оларға
қосылған верандалар, террасалар, галереялар, қылтималар; көп ... ... ... ... ... және чердактар; өзендік немесе
теңіздік кемелер; жеке үйлер немесе дача ... ... ... ... ... және ... ... оқиға болған жер
астарында жердің немесе үй-жайдың шегінде жасалынған қылмыс іздері табылған
телім болып ... ... егер де оның ... ... қылмыстардың
іздері табылаған кезде тұрғын үй оқиға болған жер болып табылады.
РФ ҚІЖК 176б. Түсіндерме жазған ... ... ... ... ... жер өз ... апаттық зардаптармен, жазатайым оқиғалармен
байланысты оқиғаны болған ... ... ... ... ... ... ... болуын куәландыруды білдереді». Ары
қарай: «Аумақты тексеру өзіндік ТӘ ретінде ... ... ... ... ... жаяу ... қағып кетіп, оның мәйітін шетке алып,
тығып кеткен орман алабының ... ... [40, ... ... ... И.А.Попов бір жағынан, «оқиға болған жер»
ұғымын негізсіз тарылтады, ал екінші ... ... орны ... ... мен ... мағынасын кеңейтеді.
Егер де автордың логикасын байқасақ, онда бір зардаптарға әкелген тікелей
белгілі бір оқиға болған орынды, яғни ... ... орын ғана ... болған
жер болып танылады. Алайда заң әдебиеттерде ... ... ... ... ... жер аумақ немесе үй-жайдың шегінде
жасалынған қылмыс іздері ... ... ... ... ... ... жасалынған жер, және де оның іздері байқалған жер оқиға болған жер
болып табылады [37, 110; 39, 18-19; 38, 231-232; 41, 39]. ... ... мен оның ... байқалған жер де кейбір жағдайларда ... ... ...... бірақ екі жағдайда да оқиға болған жер болып
аталынады.
Осыдан шыға, жалдау бойынша жүзеге ... кісі ... ... ... қарастыра отырып, «Тергеушілер үшін құрал»
авторлары қылмыстың осы категория ... ... ... ... ... ... ... телімі, подъездік үйлер маңындағы көшелер ... ... ... ... автокөлік жанындағы көше телімі, жәбірленуші болған
үй-жай, мысалы, қызметтік кабинет); қылмыскер өзінің құрбанын ... ... ... ... ... ... ... не келмейтін атқан
адамның тұрған жерін; оқиға болған жерден қылмыскердің кеткен ... ... ... ... ... аумақты жатқызады [42, 97].
Сонымен, қылмыс іздерін, басқа да заттай айғақтарды ... ... ... іс үшін ... бар ... да ... анықтау мақсатында ең кең
таралған және маңызды тергеу әрекеттерінің бірі қолданылады – ... ... ... ... ... жерді тексерудің тағы бір мақсаттары ары қарай
тергеудің негізгі жолдарын анықтау үшін ... алу, ... және ... шараларының анағұрлым мақсатқа сайын таңдау болып
табылады.
Оқиға болған жер және сәйкесінше тексеру объектісі ... ... үй, ... оның ... ... ... үй болып табылады.
Осы тергеу әрекетінің маңыздылығын ... айта ... ... «осы ... ... ... қателіктерді түзету өте қиын,
себебі ол ... тез ...... ... және ... оның ... физикалық қасиеттерін және онымен қолданылған
құралдарын, жасалынған қылмыстың ... да ... ... ... ... ... ... анықтауға бағытталған, яғни онымен қылмысты ... ... ... ... мен әшкеркелеуге шешуші алғышарттар жасалынады» [43,
93].
К.А.Бегалиев пен В.И.Попов ... ... ... ... ... «а) осы ... үшін ... мақсатқа сай жүйе бойынша
оқиға болған жердің жағдайын зерттеу; б) оқиға болған жердегі ... ... ... ... алып қою; в) ... ... әдістер мен
ғылыми-техникалық құралдарды қолдану негізінде іздерді іздеу; г) ... ... ... ... ... мен құралдар арқылы тексерумен
анықталған ақпараттарды тіркеу; д) анықтау органдары қызметкерлерімен жедел
тексеру жолымен қатар жиналған ақпараттармен ... ... ... келісуі; е) қылмыстың механизмін, қылмыскердің ... ... ... ашу; ж) ... ізге ... тікелей ізі
бойынша немесе мүмкін бағыттар бойынша ... үшін ... ... з) тергеу немесе іздеу болжамдарының құрылысы үшін материалдардың
жиналуы» [44 ,61].
Көрсетілген міндеттерді орындау заңның сақталынуы туралы, оқиға болған жер
болып ... ... үйді ... ... іс ... ... туралы талаптарды орындаумен байланысты. Іс жүргізу нысандарын
сақталынуы азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... етуге де бағытталған. Оқиға болған ... ... ... үйді ... ... іс ... нысанына егжей-
тегжейлі тоқталамыз.
ҚР ҚІЖК тұрғын үйдегі оқиға болған жерді онда тұрып жатқан адамдар тексеру
жүргізуге ... беру ... ... қарамастан, прокурордың
санкциясынсыз тексеруді жүргізе алатын тергеуші ... ... ... яғни ... ... ... ... үйдегі оқиға болған жерді
тексеру мәжбүрлі түрде жүргізіледі. Мынандай ... ... ... ала ... ... жағдайда оқиға болған жер болып табылатын
тұрғын үйді мәжбүрлеп тексеру онда ... ... ... ... ма? ... да, ... тексеруде азаматтардың тұрғын үйге қол
сұқпаушылық конституциялық ... ... ... бұл ... ... тексеру және субъективті құқықтардың шектелуі ... ... ... ... үй бұл жағдайда қылмыс ... ... ... ... ... ... болып табылады;
2) бұл объект жедел тексеруді талап етеді, себебі ол қылмыс іздерін
сақтау мүмкін, ал ... ... ... тексерудің баяу жүруі
қылмыстық процестің міндеттерін орындауына, дәлелдеу процесіне (оқиға
болған жердегі іздер бүлінуі ... ... ... мүмкін, толығымен
оқиға болған жердің жағдайы өзгеріп кетуі мүмкін) негативті әсер етуі
мүмкін;
3) тұрғын үйді тексеру тергеушінің дәлелді қаулысы бойынша ... ... үйге ... кіру ... ... ... ... оқиға болған жер болып табылатын тұрғын үйді тексеруді жүргізу
үшін тергеуші қаулы ... ҚР ҚІЖК ... ... ... ала ... ... ... қаулыда қабылданған шешімдердің негізі
көрсетілуі тиіс.
Алдыңғы бөлімшеде қылмыстық іс ... ... ... қолдану
негіздері туралы мәселелерді қарастыра, біз ... ... ... да бір ... іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолданудың негізі
болып не нақты жағдайлар (жағдайлардың жиынтығы), не ... ... не іс ... ... мәжбүрлеп жүзеге ... ... ... ... болуы мүмкін. Тексеруді жүргізудің
жалпы және жеке алғанда ... ... жер ... ... тұрғын үйді
тексерудің негізі не болып табылады?
Өкінішке орай, ҚР ҚІЖК бұл сұраққа тура жауап бермейді. Бұл ... ... де ... ... ... дегенмен 176-бап онда «Тексеруді ... деп ... ҚР ... 221-бабының бірінші тармағы, РФ ҚІЖК-
нің 176-бабының бірінші тармағында да заң ... ... ... ... Бұл ... ... мен негізі сәйкес келеді дегенді
білдіре ма?
Бұл сұраққа ... ... іс ... ... түсіндірме талдаулары
да бермейді. Дәл осылай тексерудің ... және ... ... оның ... де осы ... ... беруден
айналып кетеді.
Тергеу әрекеттерін жүргізудің ... ... ... зерттеген
С.А.Шейфер тергеу әрекеттерін жүргізудің нақты ... ... заң ... ... жатқан ақпараттарды алу
мүмкіндіктеріне көрсететін деректерді ... ... ... ... элменттері ретінде мыналарды көрсетеді: а) айғақтық
ақпараттың көздері (автор оларға ... ... ... мәйітті, үй-жайды,
заттарды, құжаттар және тексерудің басқа ... (П.М. ... ... ... мақсаты (тексеруге қолданылатын – қылмыс
іздерін байқау және өзге де ... ... ... қатар оқиға жағдайын
анықтау); в) қажетті ... ... ... ... ... ... ... және т.б. негізделген тергеушімен
жинақталған айғақтардан шығатын деректер) [45, 106-115].
Біздің көзқарасымыз бойынша, автордың тергеу ... ... ... ... жатқан ақпараттарды алу мүмкіндіктеріне көрсететін
деректерді жатқызатын ... ... ... ... жерде автор әртүрлі
ұғымдарды араластырып, оларды дұрыс пайымдамайды.
Дәлелдемелі ... ... ... жеке ... ... айтады – оқиға болған орын, заттар, ... және т.б., ... ... (айғақ көздері) ұғымы астарында белгілі бір
дәлелдемелі ақпаратты ... ... оның ... ... ҚР ҚІЖК
115 -бабының екінші ... ... ... ... ... көрсетулері; сарапшының қорытындысы; заттай
айғақтар; іс жүргізу әрекеттерінің хабардамалары және өзге де ... ... ... ... ... ... ... көрсете отырып, автор оларға тек қана айғақтарды ғана емес,
сонымен қатар өзге ... ...... ... ... ... ... сыбыс, болжам, жорамалдар
сипатындағы деректер дәлел ретінде қарастырылмайды.
Сонымен қатар, С.А.Шейфер бойынша тексерудің мақсаты тексеру ... ... ... бірі ... ... – бұл оған ... оны ... асыруды қажет етеді [46, 758].
Басқаша айтқанда, мақсат – бұл бір нәтижеге қол жеткізу үшін ... да ... ... Заңға сәйкес тексеру мақсаты болып қылмыс іздерін,
өзге де материалды объектілерді, ... іс үшін ... бар ... ... табылады.
Негіз – бір нәрсені ақтайтын жеткілікті сылтау,себеп [46, 397]. ... ... ... ... ... ... ... қажет, ол заңдағы
белгілі бір мақсатқа жету үшін осы тергеу ... ... ... ... қорытынды жасауға болады: тексеру жүргізудің
негізі болып ... ... қол ... мүмкіндігін көрсететін
жеткілікті деректер болып табылады. Бұл деректер дәлелдерде де, ... де ... ... ... ... ізге түсу ... ... жоқ кезде, оқиға болған жерді тексеру қылмыстық іс
қозғалғанға дейін жүргізілетінін назарға алу керек, осы ... ... ... өзге де ... ... ... болуы
мүмкін.
Сонымен, тұрғын үйдеғы оқиға болған жерді ... ... ... бар ... ... ... оқиға болған жерді тексеруді
жүргізу туралы қаулы шығарады (Қосымша 1. Оқиға орны болып табылатын тұрғын
үйді ... ... ... ... үйде ... ... ... құқықтары мен заңды
мүдделерін сақталыну шарттарының бірі болып осы тергеу әрекеттерін жүргізу
кезінде ... үйде ... ... толған қандай да бір адамның қатысуын
қамтамасыз ету болып табылады.
Мұндай адамдар ретінде: осы тұрғын үйде тұрақты тұратын ... ... ... ... ... ... қатысы бар, сондай-ақ қатысы ... ... ... ... үйді тексеру кезінде онда тұратын ... ... ... ... ... ал оның ... ... болмаған жағдайда – жергілікті
атқарушы орган өкілдері. Бұл тұрғын үйде тексеру жүргізіліп ... ... ... ету ... болып табылатын заңның осы талабының
бұзылуы заңның елеулі ... ... ... және ... нақты деректерді
жол берілмейтін дәлелдер деп танылуы тиіс.
Тұрғын үйде тексеру, тінту, алу ... ... ... ... қатысуын қамтамасыз ету практикада жеткілікті проблемалы болып
табылады. Олардың түнгі уақытта қатысуын ... ету ... ... ... оқиға болған жерді тексеру, тінту хаттамасының талдауы
көрсеткендей, тұрғын үйде тұратын кәмелетке ... ... ... ... үйді ... ... кезінде тұрғын-үй пайдалану ұйымының
өкілдері (ТПҰ) шақырылады. Сондықтан да ... ... ... ... ... олардың шақыру мүмкіндігін көрсету орынды болып
табылар еді.
Өкінішке орай, заңда олардың ... ... ... ... ... ... ... олардың қатысу мүмкіндігі болмаған
жағдайда шақырылатын адамдардың құқығы туралы сөз ... ... ... ... тұрғын үйде тұратын кәмелетке толған адамның
қатысуын қамтамасыз ету туралы заңның талабы жай ғана ... ... ... Осы ... ... отырып, заң келесідей
мақсаттарды қарастырады: а) тексеру, ... алу ... ... ... бермеу, себебі көрсетілген тергеу әрекеттерін жүргізгенде тұрғын үйде
тұратын кәмелетке толған ... ... ... алу ... ие ... б)
тұрғын үйде тұратын адамдардың заңды мүдделері мен ... ... ... әсер ... жүргізілетін тұрғын үйде тұратын және көрсетілген ... ... ... ... ... ... әрекеттерін жүргізудің
жалпы қағидаларына реттеме жасайтын ҚР ҚІЖК 201-бабының бірінші бөлігіне
сәйкес ... ... ... тұлғаларды тергеу әрекеттеріне
қатысуына тарта отырып, олардың тұлғалығына куәланады, оларға ... ... ... сонымен қатар тергеу әрекеттерінің ретіне
түсініктеме береді. Тексерудің жалпы ... ... ... ҚР ... ... тұлғалардың құқықтары мүлдем көрсетілмеген. Осындай
тұлғалар ретінде жәбірленуші, куәгер, айыпталушы, сезікті ... ... ҚР ҚІЖК 68, 69, 75, 82 ... ... айтылған. Егер тексеру
қатысатын тұлға не жәбірленуші, не ... не ... не ... жағдайда, онда олар қандай құқықтар ие? ... ... ... ... ... ... ... алып келеді: а)
қылмыстық процеске қатысатын тұлғаларға олардың құқықытары мен ... ... ... ... ... ... нақты деректерді заңды
күші жоқ айғақ ретінде ... (ҚР ҚІЖК ... екі ... ... ... білмеу салдарынан олар оны өз уақытылы ... ... үйде ... ... ... бұзылуы.
Мазмұндалғаннан біз тұрғын үйде тұратын кәмелетке толған адамдардың
құқықтарын, сонымен ... ... ... органдар немесе тұрғын-үй
пайдаланушы ұйымның өкілдері ... ... жүру ... ... ... өтініш жазу, қарсылық білдіру, сонымен қатар тексеру
хаттамасына ескерту енгізу ... ... ... ... деп ... ... көрсетілген тұлғалар тергеуші, анықтаушы тексеру жүргізгенде
олардың құқықтарына қысым жасау ... ... ... құқықтары
түсіндірілетін қағида бекітілуі қажет.
Заңмен көрсетілген талаптардың бірі жалпы тексеруді жүргізгенде және ... ... ... ... ... ... куәгерлердің міндетті
қатысуы болып табылады. Тергеу әрекеттерінің жүргізу фактісін, оның ... ... ... ... ... ... әрекеттері бойынша өтініш
және ескертулер жасауға, тергеу ... ... ... құқылы.
Куәгер қатысқан тергеу әрекеттері бойынша сотта куә ретінде жауап алынуы
мүмкін. Осының барлығы тергеу ... ... ... ... ... ... кезінде мүдделеріне қол ... орын алуы ... ... ... ету ... ... ... ҚІЖК 222 -бабының бесінші бөлігінде тексеру куәгерлерсіз қатысуынсыз
жүргізілуі ... ... ... ... қиын жерлерде;
б) тиісті қатынас құралдары болмағанда;
в) басқа объективті себептерге байланысты азаматтарды куә ретінде тарту
мүмкін ... ... ... ... өмірі мен денсаулығына ... ... ... жағдайда.
Алайда көрсетілген жағдайлар тексеру жүргізгенде куәгерлердің міндетті
қатысу туралы жалпы қағиданың тек қана ... ... ... нақты
деректерге жол берілуін қамтамасыз ететін ереже болып табылады. Сондықтан
да ... ... ... куәгерге заңмен көрсетілетін талаптардың
бұзылуымен ... ... ... бұл ... тергеу әрекеттері заңда
емес деп танылуы тиіс, ал оларды жүргізу ... ... ... жол ... және сот ... жүргізгенде мамандар ретінде айғақтарды жинау,
зерттеу және ... ... ... ... ... ... көрсету үшін қажетті арнайы білімі бар мүдделі емес ... ... ... істерде болған оқиға туралы бастапқы
хабарлама негізінде тергеуші қай ... ... ... үшін ... ... ... шешім қабылдайды. Алайда тексеруге тексеруші кіріскенде
оқиға болған жерде қандай заттар немесе іздер болуы мүмкін туралы ... ... оған ... маман қажет екенін білмейді. Сөйтіп
маман шақыру туралы ... ... ... барысында туындауы мүмкін.
мазмұндалғанды ескере отырып, ... ... кез ... ... мүмкін деп айтуға болады [47, 110-111].
Оқиға болған жер болып табылатын ... үйді ... ... жүргізіледі, себебі оны жүргізу кейінге қалдыруға жатпайды,
тәуліктік мерзімде жүргізілген тексеру туралы прокурорға хабарланады.
Өкінішке ... ҚР ... ... ... ... жүргізілген тергеу
әрекеті туралы прокурорға хабарлау тұрғын үйді тексеруді жүргізу басталған
сәтінен ... ... ... ... ... ... ... па екені
нақты айтылмаған.
РФ ҚІЖК-нің 165 -бабына ... ... ... егер ... ... ... және алу, ... қатар жеке тінту кейінгі қалдыруға
жатпайтын болса, онда көрсетілген тергеу әрееттері сот ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда тергеуші
тергеу әрекеті жүргізу басталған сәтінен бастап 24 сағат ішінде жүргізілген
тергеу әрекеттері туралы прокурор мен ... ... ... [40, ... ... ... ... үйді тексеруді аяқтаған сәтінен бастап
тәуліктік мерзім ішінде прокурорға хабарлау анағұрлым шынайы болып келеді,
себебі практика көрсеткендей оң ... көп, ... ... ... ... бірнеше сағат ішінде немесе тәулік ішінде емес, бірнеше күн
ішінде ... ... да ... ... ... тексеру
хаттамасын құруды аяқтамай хабарлау орынды болмас еді.
Хабарлама жазбаша нысанда болуы тиіс және оған ... ... ... ... ... ... және оқиға болған жерді тексеру хаттамасының
көшірмесі қосылып берілуі керек. Покурор хабарламаны алып ... ... ... тексереді және оның заңды немесе заңды емес
екені туралы қаулы шығарады. Егер ... ... ... ... ... ... ... онда оны жүргізу кезінде алынған нақты деректер ҚР ҚІЖК-
нің 116 -бабына сәйкес іс бойынша айғақ ретінде ... ... ... прокурор жүргізілген тексерудің заңды немесе заңды емес екені
туралы қандай мерзім ішінде шешім қабылдау керек екені туралы ... ... ... ережелеріне (102 -бабының төртінші бөлімі және 108 баптың
екінші бөлімі) негізделе отырып, біздің пікірімізше, прокурор ... ... ... ... үш күн ... ішінде шешім қабылдау
керек.
Өкінішке орай, практикада оқиға орны болып ... ... ... ... ... ... ... туралы заң талабы орындалмайды
дерліктей. Зерделенген қылмыстық істердің ішінен тек ... орны ... ... үйді ... ... ... он жеті ... ғана
прокурорға сәйкес хабарлама бағытталған.
Айтылғаннан келесідей қорытынды жасауға ... ... орны ... табылатын
тұрғын үйді тексеруді жүргізудің процессуалдық нысаны келесіде:
1. оқиға болған жерді тексеруді жүргізу туралы қаулыны міндетті шығару;
2. оқиға болған ... ... ... онда ... ... толған
адамдардың қатысуын қамтамасыз ету;
3. тексеру объектісі ... ... ... үйді ... ... ... кәмелетке толған адамның қатысуы мүмкін болмаған жағдайда,
жергілікті атқарушы орган немесе тұрғын-үй ... ... ... ... ... ... тексеру туралы тәуліктік мерзімде прокурорға оның
заңдылығын тексеру үшін хабарлау;
5. ... ... ... ... ... ... емес екені туралы
қаулы шығаруы.
2.1.2. Оқиға орны болып табылмайтын тұрғын үйді тексеру
Қылмыстық істі жүргізу барысында оқиға орны болып табылмайтын аумақ ... ... ... ... ... Осы ... ... шегінде
жәбірленуші немесе айыпталушы тұрған немесе жұмыс істеген үй-жайларды, ... ... ... ... ... оқиғамен қалай болса да
байланысты аумақ немесе үй-жайды тексеру жүргізілуі мүмкін.
Оқиға болған жерді ... ... ... пен ... тексеру тексеру
түрі ретінде егер бұл аумақ немесе ... ... ... ... ... ... жоқ немесе бұл байланыс тек ... іс үшін ... бар ... ... ... үшін оларды мақсатқа сай
зерттеу кезінде ғана жүргізіледі. Мысалы, орман ... бұзу ... ... ... ... ... ... байқау үшін тексерілуі мүмкін.
Үй-жай заттар немесе іздерді байқау мақсатымен ... ... ... ... ... ... ... жауап алынған ... ... ... келетіндігін анықтау қажет жағдайларда
жүргізілуі мүмкін (егер куә оның ... пара ... ... ... деп көрсетсе, ал айыпкер куә оның пәтерінде ешқашан болмаған деп
айтса, ... оның ... ... ... куәнің пәтердің орналасқан
орны туралы тергеу, оның жағдайы мен ... ... ... ... үшін ... болуы мүмкін) [48, 289-290].
Сонымен, осындай жерлерді тексеру мыналарды анықтауға мүмкіндік береді:
қандай да бір ... осы ... ... ... ... іздерді; белгілі
бір жер туралы куәнің немесе айыпталушының куәландырылғаны туралы айтуға
болатын жағдайлардың сипаты мен ... ... ... адамдар
көрсеткен көлік құралының ерекшілігі ... және ... ... шынайылығы немесе жалғандығына көз жеткізеді [49, ... ... ... ... ... мен ... ... анықтауға, олардың мүдделерін анықтауға көмектесуге заттай
айғақтарды табуға көмектеседі. Сонымен қатар оқиға орны болып табылмайтын
аумақ пен үй-жайларды ... ... ... ... ... ... ... толғандардың өмір сүру жағдайлары мен тәрбие секілді
жағдайларды анықтауға ... ... ... ... ... тергеу қызметтерлері оқиға орны болып
табылмайтын тексерудің түрін қалайтынын әділ айтады. Бұл әрине оқиға ... ... ... ... көп ... беретінде күмән жоқ. Алайда
тергеушілер оқиға орны болып ... ... пен жер ... ... ... ... ... ұмытып кетеді. Көрсетілген тергеу
әрекеттері тергеу ... ... ... ... ... ... ... ерекше, ол жүргізілмейді [50, 86].
Осы тергеу түрін жүргізу кезінде объектісі болып айыпталушы, жәбірленуші,
олардың ... ... ... ... тұрғын үй болып табылады.
Оқиға орын болып табылмайтын ... үйді ... ... ... ... да бір ... үй-жайдың жағдайын зерделеу мақсатымен,
сонымен қатар қылмыстық іс үшін маңызы болуы ... ... мен ... қою ... ... үй ... зерделеу тергеуге қызығушылығы бар ... ... өмір сүру ... ... мінез-құлық ерекшеліктері туралы), ... ... ... ... мотвін анықтау секілді көптеген сұраққа жауап
беруге мүмкіндік береді. Тұрғын үйде байқалған нақты деректер айғақтардың
көздері (заттай айғақтар, өзге де ... ... ... ... ... ... ... оқулығының
авторлары мұндай тексерудің жүргізілуі тек ... ... ... және тар міндеттер шешілу айырмашылығы бар оқиға болған орынды
тексеру қағидасы бойынша ... [51, ... орын ... ... немесе оқиға орны болып табылмайтын жағдайда
да тұрғын үйді тексеруді жүргізудің проессуалдық реті көп ... ... орны ... ... тұрғын үйді тексеруде де ... ... ... ... ... ... тиіс. Бұл тек
тұрғын үйде тұратын адамдардың заңды мүдделері мен ... ... үшін ған ... ... қатар танымдық көзқарасынан мәнге ие.
Осыған байланысты заң әдебиеттерінде дұрыс байқалғандай мұндай ... да бір ... шығу тегі ... ... ... ... ... көрсетуге немесе елестетуге түсініктеме бере алады
[50, 87].
Оқиға болған жерді ... ... ... ... ... ... куәгерлердің қатысуын қамтамасыз ету керек. Қажет болған ... ... ... іс ... заң ... бекітілген оқиға орны болып
табылмайтын және ... орны ... ... ... үйді ... ... ... А.Я.Гинзбург, біздің көзқарасымыз ... осы екі ... үшін ... ... ... үйді тексеруді онда
тұратын адамдардың немесе прокурордың келісімі ... ... ... деген қате қорытындыға келеді. Осы ойды көрсете отырып автор
мынаны айтады: «Тағы да осы тұрғын үйде ... ... ... бар
кезінде оны тексеру прокурордың санкциясынсыз немесе қаулысыз жүргізіледі,
яғни ... ... ... [39, ... көрсетеді: «Тұрғын үйді тексеру тек онда тұратын кәмелетке
толған адамдардың келісімімен немесе прокурор санкциясымен ... ... ... ... ... себебі болып тұрғын ... ... реті ... заң шығарушы тұжырымдамасының айқын еместігі
болып табылады. ҚР ҚІЖК 222-бабының он екінші бөлігінің мазмұнынан тергеуші
тұрғын үйді ... ... ... ... ғана қаулы шығарады деген
ұғым шығады. Алайда, мұндай түсінік дұрыс болып ... ... ҚР ... он үшінші бөлігіне сәйкес оқиға орны болып табылатын тұрғын
үйді тексеруді жүргізу үшін кез ... ... ... ... онда оқиға орны болып табылмайтын тұрғын үйді тексеру кезінде
тіпті онда тұратын ... ... ... ... бар ... ... неге ... үйде тексеруді жүргізу туралы қаулы енгізу қажеттілігі туралы
мәселені шеше отырып, тексеру ерікті ... ... ... ... үйді тексеру, оны ... онда ... ... ... ... ... тұрғын үйге қол сұқпаушылық
құқығын шектейтін әрекет болып табылатынан шығу керек. Сондықтан да, ... ... ... қатар тұрғын үйден алу тергеуді қызықтыратын заттар,
құжаттар ерікті түрде немесе оларды алу ... ... ... ... ... қаулысы бойынша жүргізілуі тиіс, тұрғын үйде тексеру
қандай жағдайда да тергеуші қаулысы ... ... ... 2. ... ... ... туралы қаулы).
Оқиға орны болып табылатын тұрғын үйде және оқиға орны ... ... үйде ... ... іс ... ретінің ерекшелігі келесіде,
егер бірінші жағдайда кейінге қалдыруға ... ... ... ... тұратын адамдардың тексеру жүргізуге келісім беру ... ... ... ... алдын ала алмай-ақ тергеушінің қаулысы
бойынша жүргізіледі, ... ...... үйді мәжбүрлеп тексеру
кезінде прокурордың ... алу ... ... ... орны ... ... ... үйді тексерудің заңдылығы төмендегі
бір шарттардың ... ... ... ... мүмкін:
1) онда тұратын кәмелетке толған адамдардың келісімі;
2) тұрғын үйде тексеру жүргізу туралы ... ... ... ... ... адамдар:
а) тексеруге қарсы болса;
б) кәмелетке толмаған болса;
в) психикалық немесе өзге ауыр ... ... ... ... үйде ... ... толған адамдардың тексеру жүргізуге
келісімі тұрғын үйді тексеру хаттамасында ... ... ... алуы керек, оның енгізу ... ... ... ... ... аты, ... атын ... міндетті, және ол өзінің
қолымен тексеру жүргізуге келісімін беретін куәландыруы керек.
ҚР ҚІЖК 222 -бабының он екінші бөлігінің ... ... ... үйде ... барлық кәмелетке толған адамдардың келісімі немесе
олардың ... ... ... ... нақтыламайды. Сонымен қатар,
заңда тұрғын үйде тұратын барлық кәмелетке ... ... ... ... сәтінде болмаған жағдайда не істеу ... ... ... ... ... ... ... және т.б.).
Тұрғын үйдің қол сұқпаушылығын принципінен шығатыны, оның әрекеті тұрғын
үйде тұратын әрбір адамның жеке және ... ... жеке ... ... біздің пікірімізше, егер ... үйде ... ... ... біреуі тексеруге қарсы болса, онда ... ғана ... ... ... деп ... қатар тұрғын үйде тексеру сәтінде тұрғын үйде тұратын кәмелетке
толған адамдардың біреуі қандай да бір себептермен қатыса алмаса, және ... ... ... ... ... ... ... да білдіре алмаған
жағдайда тұрғын үйде тексеруді прокурордың ... ғана ... ... үйде ... ... кезінде қатыса алмайтын адамның
келісімі әртүрлі тәсілдермен білдіруге болады. Мәселен, тергеу изоляторынде
немесе ... ... ... ... ... ... ... материалына тігілетін олардың өтініштері түрінде болу мүмкін. Басқа
қаладағы ... ... ... ... ... факс,телетайп және т.б.
арқылы алуға болады.
Әрине, мұнда келесідей түрдегідей қарсылықтар туындауы ... ... ... ... ... адамдардың келісімін алу үшін уақыт қажет, ал
бұл осы тергеу әрекеттің нәтижесіне негативті әсер етуі мүмкін.
Бұл қарсылыққа біз ... ... ... ... оқиға орны болып
табылмайтын тұрғын үйді тексеру ... ... ... ... ... ... ... болған жерді тексеру немесе тінтуді жүргізу
сияқты кейінге қалдырмауды талап етпейді, сондықтан да ... ... ... алу үшін ... ... қалай болса да осы тергеу
әрекетінің нәтижесіне әсер етпейді; екіншіден, егер ... ... ... ... ... ... ... емес деген жағдайда, ол ... ... алу үшін бара ... ... ... ... жасау үшін азаматтардың құқықтарына негізсіз шектеуге ... ... ... ... ... керек, ол егер тұрғын үйде тексеру
жүргізу сәтінде ... ... ... ... ... адамдардың
жоғарыда көрсетілген және басқа да себептермен мүлдем болмаған жағдайды
қарастырады. Бұл ... ... ... ... ... пікірімізше,
ҚР ҚІЖК-нің он екінші бөлігіне тұрғын үді тексеру сәтінде онда тұратын
адамдар болмағанда, прокурормен ... ... ... ... ... ... шығарады деген өзгерістер енгізуі керек.
Заңға сәйкес тергеуші тұрғын үйді мәжбүрлеп тексеру ... ... ... ... ... ... ... өзге ауыр науқастан зардап шегетіні
белгілі болған жағдайда шығарады. Сонымен, ... ... ... ... үйлерінде тексеруді жүргізу кезінде өзінің құқықтарын ... ... ... ... ... ... тұрғын үйге қол
сұқпаушылық құқығы қосымша ... ... ... ... ... отырған жағдайда заң «психикалық
немесе өзге ауыр ... ... ... Осы ... ... ... бұл жағдайда басқа да ... бар ... ... ... ме?
Осыған байланысты біздің ... іс ... заң ... осы екі құбылыстың, жағдайлардың белгіленуі үшін ... атап ... жөн. ... ҚІЖК ... ... ... ауыр ... туралы айтылса, онда ҚІЖК 50-бабында – «жүйкенің немесе
өзге де ауыр ... ... ҚІЖК 71 және 82 ... – дене ... ... ... ... – «жүйке ауруы» туралы, ҚІЖК-нің 54-
тарауында – «психиканың бұзылуы» туралы және «жүйке ауруы» туралы ... ... 9 ... ... ... ... шараларын
қолдану туралы сот практикасы туралы» Қазақстан Республикасының ... ... ... бір ... «жүйке ауруы» және «психиканың бұзылуы»
терминдері бір ұғым ретінде ауысып қолданылады [53, ... ... ... ... ... ... ... себебі бейімделудің бұзылуына, ... ... және ... ... ... алып ... сананың бұзылу
шегі ауру ұғымынан анағұрлым кең ... ... Көп ... ... ... өзгерістерге алып келетін сананың бұзылуы туралы сөз бола бермейді.
Сондықтан да ... ... ... ... ... ... бұзылуы» ұғымы қабылданды. «Психиканың бұзылуы» ұғымы адамның
әсері шынайы ... ... ... ... және ... ... секілді орын алатын психиканың бұзылу нысанымен көрсетілген
психоздарды ғана ... ... ... ... ... ол ... ... қабылдау мен мінез-құлқында – невроз, психопатия, ақыл-есінің
кемтарлығы және т.б. елеулі өзгерістер бола ... [54, ... ... ... ... ... ауру» (науқас) ұғымынан
кеңірек, және психикалық ... ... ауыр ... ... ... ... дейін психикалық бұзылудың кең ... ... ... ... егер ... ... ұғымын ҚР ҚІЖК-
нің 222-бабы шегінде қолдансақ, онда ақыл-есі кемтарлығы, ... ... ... ... ... ... ... адамдар
қорғаусыз қалады. Ақыл-есі кемтарлығынан зардап шегетін адам жүргізіліп
жатқан тергеу әрекеттерінің ... ... ... ... ... өзінің
құқықтарын қорғай алмайды.
Айтылғаннан мынандай қорытынды жасауға болады, яғни ҚР ҚІЖК-нің ... тек ... ... ғана ... ... ... бұзылуы
туралы жалпы айтылса дұрыс болар еді.
Заң өзге ауыр ... ... ... адамдар үшін де қосымша іс
жүргізушілік кепілдер бекітеді. Және дене ... бар ... ... іс ... ... бар дене ... ... «адамда
көру,есту,сөйлеу функцияларының толық немесе ішінара жоғалтуы ... ... іс үшін ... жағдайларды адамның толық және дұрыс
қабылдау қабілеттерінің біреуі ... ... жоқ ... ... ... іс үшін ... жағдайларды толық түсіну мүмкіндіктерін
бұзбаса да алайда оның бөтен біреудің көмегінсіз және өз ... ... өз ... ... ... әлсірететін немесе айыратын
созылмалы соматикалық аурулар және ... ... ... [55, ... ... ... ... Т.Е.Сарсенбаев нақтылайды, олар
дене кемшіліктерге қабылдағанды айту, іс үшін маңызды ... ... және ... ... қабілеттерін айыратын және шектейтін ең біріншіден,
барлық сенсорлы ... ... ... ... ... ... ... мылқаулықты, сақаулықты, керең-мылқаулықты жатқызады. өзінің
іс жүргізушілік ... өз ... ... ... көмегінсіз) жүзе
асыруға адамның қабілеттерін шектейтін дене кемістіктеріне қолдың не аяқтың
болмауын, төменгі жақтың салдануы, ... ... өзге ... ... [56, 32].
Ауыр науқастың болуы тұрғын үйді мәжбүрлеп тексеру үшін негіз ... Ауыр ауру ... ... ... ... ... жүзеге асыруға кедергі келтіруі тиіс. Психофизикалық кемшіліктер
мен адамның науқасының ... ... үйде ... ... ... ... құқықтары мен мүдделерін қорғауға мүмкіндігін толық
немесе ішінара шектейтін болуы тиіс.
Сонымен, егер адамның өзінің мүдделерін қорғауды және ... ... ... ... жатқанды толығымен қабылдауға оның мүмкіндіктерін
шектейтін дене кемістігі болса немесе өзге ауыр ... ... ... ... тексеру тек қана жеткілікті процессуалдық кепілдердің болуы
кезінде ғана жүргізілуі керек. Мұндай кепілдіктер мынала болып ... ... үйде ... ... ... ... ... атқарушы органдардың немесе тұрғын-үй ... ... ... кезінде қатыуы.
Тұрғын үйде мәжбүрлеп тексеруді жүргізу үшін осы үйде тұратын адамның
дене кемшілігі немесе өзге ауыр ... ... ... ... ... ... тұру туралы мәселені шешуде немесе қорғаушының міндетті
қатысуы туралы мәселені шешу кезде сияқты ... ... ... ... Бұл факт ... тергеуші білгені де жеткілікті.
Айтылғаннан біздің пікірімізше, ҚР ҚІЖК-нің 222-бабына ... үйге ... ... ... ... ... ... түзетулерді
талап етеді, және оның келесідей редакциясын ұсынамыз:
12.Тұрғын үйді ... онда ... ... ... ... ... прокурордың санкциясымен жүргізіледі. Егер онда тұратын
адамдар ... ... ... ... ... құқықтары мен заңды
мүдделерін өз бетінше қорғауды жүзеге асыру ... ... ... ... дене ... ... өзге ... шегетіні белгілі болса, тексеруге қарсы болса, сондай-ақ тексеруді
жүргізу сәтінде тұрғын үйде тұратын ... ... онда ... ... ... ... ... туралы қаулы шығарады.
Прокурор санкция беруден бас тартқан ... ... ... ... ҚР ... ... 14 ... келесідей редакцияда
мазмұнын ұсынамыз:
14. Тұрғын үйді тексеру кезінде онда тұратын кәмелетке толған ... ... ... ... Оның ... ... болмаған жағдайда
жергілікті атқару органның немесе тұрғын-үй пайдаланушы ұйымның ... ... ... ... басында, жүру кезінде немесе
аяқталған кезде өтініш жазу, қарсылық білдіру, ... ... ... ... ... ... ... қатар көрсетілген тұлғаларға
тергеуші, анықтаушы тексеру жүргізгенде олардың құқықтарына ... ... ... ... құқықтары түсіндірілуі тиіс.
Сонымен, оқиға орны болып табылмайтын тұрғын үйді тексерудің ... ... ... ... ... үйде ... жүргізу туралы міндетті қаулыны
енгізу;
2. келесі жағдайларда тұрғын үйді ... ... ... ... ... ... егер онда тұратын кәмелетке толған адам тұрғын үйде тексеру
жүргізуге қарсы ... егер ... үйде ... ... кәмелетке толмаған болса;
3) егер тұрғын үйде тұратын ... ... ... мен заңды
мүдделерін өз бетінше қорғауды жүзеге асыру мүмкіндіктерін шектейтін
психиканың бұзылуымен, ... дене ... ... ... өзге
науқастан зардап шегетіні белгілі болса;
4) егер тұрғын үйді тексеру сәтінде онда тұратын адамдардың болмаса;
3. тексеру жүргізу ... ... үйде ... ... адамдардың біреуінің қатысуын қамтамасыз ету;
4. тексеру кезінде тексеру объектісі болып табылатын тұрғын
үйде тұратын кәмелетке толған адамның ... ... ... сонымен қатар адамның өздерінің
құқықтары мен заңды мүдделерін өз ... ... ... ... шектейтін психиканың
бұзылуымен, немесе дене кемшіліктері болса, немесе өзге
науқастан ... ... ... ... ... ... ... немесе тұрғын-үй пайдаланушы
ұйымның өкілдерінің қатысуын қамтамасыз ету;
2.2. Тұрғын үйде тінту мен ... ... ... ... мәні іс үшін маңызы бар заттарды табу және алу
мақсатында үй-жайды, аумақ телімін, жеке ... ... ... ... ... [57, 10-11; 58, 5; 59, 4; 60]. ҚР ... тергеу әрекеттерінің жүйесінде тінту және алу маңызды орынға
ие. Осы тергеу әрекеттерінің негізделген және заңды жүргізілуі ізге ... істі ... шешу үшін ... бар ... ... ... алуға мүмкіндік береді.
Кез келген тергеу әрекеттерінің танымдық эффектісі, ... ... ... алу, көп ... оның ... жүргізу шешімінің қабылдауының
негізділігіне, дұрыстығына және уақытылығына ... ... ... ... ... ... ... құқықтық ұйғарым тершеу
әрекеттерінің институтының маңызды құрама бөлігін құрады, көбінесе оның
тиімділігін анықтайды. ... ... ... ... қатар құқық
қолданатын актілер ретінде де орын алады, оның өндірісі мүліктік құқықтық
қатынастар ... ... ... үйге қол ... белгілі бір ығыстырулармен байланысты [61, 86-87].
Істі дұрыс шешу үшін маңызы бар нақты деректерді алуды бір ... ... ... үйді тінту және алу азамаьттардың жеке, жанұялық, жыныстық
өмірлеріне араласуымен ... ... да ... мен ... ... ... ... бір жағынан, жол ... ... ... ... ... ... екінші жағынан,
азаматтардың субъективті ... ... ... ... үйге ... құқығын қамтамасыз етудің кепілі болып табылады.
Тінту жүргізудің негіздері туралы ... ... ... ... ... ол кез ... ... проблеманы шешу құқық қолдану
актісінің сипатын қамтамасыз етеді, тиісінше, ... ... ... ... ... ... де қамтамасыз етеді деп ... ... ... өте үлкен, себебі одан біздің азаматтарымыздың тұрғын
үйге қол сұқпаушылық конституциялық құқығының негізсіз ... ... ... ... (ҚР Конституциясының 25-бабы) [62, 81].
ҚР ҚІЖК-нің 230-бабына сәйкес тінту жүргізуге қылмыстық іс үшін маңызы бар
аталған заттардың немесе ... ... бір ... ... ... не нақты адамда болуы мүмкін деп болжауға жеткілікті деректердің
болуы ... ... ... ... ... ... ... жаңа ҚІЖК-де (183-бап) алуды
жүргізудің нақты негіздері айқындалмаған. ҚР ҚІЖК 231-бабында тек алу ... ... бар ... бір ... мен ... ... бір үй-жайда
немесе өзге орында, не нақты адамда болуы мүмкін деп болжауға ... ... деп қана ... ... мен ... ... ... негіздерін нақты көрсету жеткілікті
емес, және заң әдебиеттерінде осы мәселеге қатысты ... ... ... ... табылады. Әсіресе, бұл тінтуді жүргізудің негіздеріне
қатысты. Кейбір авторлар тінтуді жүргізужің негізі ретінде тек ... ... ... ... ... яғни іс ... көздері ақпараттарынан
алынған деректер, және тінтуді жедел ... ... ... ... қарастырмайды. Басқа авторлардың пікірінше, тінтуді жүргізудің
негізі болып іс жүргізу сипатындағы деректер де (дәлелдер), жедел-іздестіру
қызметінің нәтижесінен алынған деректер де ... ... ... ... жүргізудің жеткілікті негізіне тергеушімен
іздестіріліп жатқан объектілердің, адамдардың белгілі бір үй-жайда немесе
өзге орында байқалуы мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар тергеу органдары оларды
қызықтыратын ... ... жеке ... білу ... емес. Алуды
жүргізу үшін тергеу жүргізетін адамда алынатын объектілердің жеке белгілері
туралы, ... ... орны ... ... ... дәлелдердің
жиынтығы болуы керек [63, 101].
Көріп тұрғынымыздай З.Зинатуллин тінту мен ... ... үшін ... дәлелдердің болуын санайды. Тінту ... ... ... ... бір ... ... өзге ... байқалу мүмкіндігі
туралы куәландырса, ал алу кезінде объектілердің жеке ... ... ... орны ... ... ... айырмашылығы жатыр.
Осындай көзқарасты З.Ф.Коврига ұстанады және келесідей жазады: ... ... ... ... ... ... ... үшін
негіз ретінде заттай айғақтық мәні бар заттар мен құжаттардың белгілі бір
адамда немесе ұйымда ... ... ... ... жатқан адамдардың қайда
жасырынып жатқан жері ... ... ... ... ... ... іс ... бекітілген фактілер танылады. Осы
мәліметтер тексеру жүргізу кезінде және т.б ... ... ... ... ... ... [64, 78-79]. ... тінту
жүргізу үшін негіз ретінде дәлелдер болып табылады дегенді тікелей ... ... ... ... және ... іс материалдарымен
бекітілген фактілерге, дәлелдер көздеріне көрсете ... ... ... ... үшін ... ... жүргізетін адамды, тергеушіні, прокурорды,
сотты белгілі бір зат немесе құжат белгілі бір адамда ... ... ... ... хабардар ететін нақты деректерді (дәлелдер)
айтады.
Д.Н.Козак және Е.Б.Мизулина редакциялауымен РФ ҚІЖК-не Түсініктеме жазған
авторлардың пікірінше, ... ... үшін ... ... ... ... көрсетілген дәлелдер көзінен алынған ... ... ... ... ... ... [40, 377]. Осылайша, айтылғаннан шығатыны,
яғни жедел-іздестіру қызметінің нәтижесінде алынған деректер, не ... ... ... тінту жүрізу үшін негіз болып табылмайды.
Тінту жүргізу негізіне қатысты өзге көзқарасты ... ... ... ... атап ... ... ... туралы заң тінту
жүргізуге дейін тергеуші белгілі бір жерде немесе белгілі бір адамда ... ... ... табылған заттар мен құндылықтар, немесе іс үшін
маңызы бар басқа да ... мен ... бар ... ... оның күмәнін
тудырмайтын ақпаратқа ие болуы керек екенін білдіреді. ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Әрине, соңғы мәліметтерді
тінту жүргізгенге дейін іс жүргізу жолымен ... ... ... ... ... ... ... айғақтарды ашу үшін маңызды
жоғалтуларға алып ... ... ... орын ... Бұл ... қаулы шығаруға құқлы, ал прокурор іс жүргізу көздерінен алынбаған
деректер негізінде оның жүргізуіне санкция ... [58, ... ... ... ... оның ... ... (алуды)
жүргізу үшін жеткілікті негіз болып барлық жағдайда анықтауды жүргізетін
адамды,немесе тергеушіні белгілі бір жерде немесе ... бір ... ... ... ... бар ... жазбаша көздерін, заттарды немесе құжаттарды
табуға және алып қоюға болатын, сонымен қатар сот ... ... ... ... ... ... ... өтеу үшін ақы
өндіріп алуға ... ... және жеке ... ізделініп жатқан
адамдарды табу үшін нақты деректерді ұғу ... Бұл ... іс ... ... ... жәбірленушілердің берген көрсеткен айғақтары
және т.б.), бірақ тінту жүргізу туралы шешім қабылдау кезінде ескерілетін
жедел-іздестіру сипатындағы мәліметтерді ... де ... [59, ... ... ... ... үшін негіз боатын деректер
процессуалдық көздерден де, сондай-ақ процессуалдық емес ... ... ... ... ұстанады.
Осы көзқарасты көптеген ғалымдар ұстанады. А.В.Дулова редакциялығымен
«Криминалистика» оқу ... ... ... ... ... іс үшін ... бар ... мен құжаттар қандай да бір адамда
немесе қандай да бір жерде бар екенін ... ... ... ... жиынтығын жатқызса, ал алуды жүргізудің негізіне іс
матеиалдарын бойынша бекітілген ... ... ... онда ... ... ... тергеуді қызықтыратын заттар мен ... бар ... анық ... [65, ... ... 1994 жылдың 15 қыркүйегінен ... ... ... ... ... бөлігіне сәйкес жедел-іздесіру
қызметі процесінде алынған материалдар тергеу әрекеттерін дайындау және
жүзеге ... үшін және ... ... алдын алу және ашу үшін қолданылуы
мүмкін [66].
ҚР ЖІҚ туралы Заңының осы ережесінен шығатыны, жедел-іздестіру ... ... ... ... ... үшін ... ... табылады.
Жедел сипаттағы деректерді сенімділігін тексеру жеткілікті қиын ... ... ... олар өз ... тінтуді жүргізу үшін жеткілікті
негіз бола ала ма? Жоқ. ... ... ... әрқашан тергеуді
қызықтыратын жағдай туралы сенімді ақпаратқа ие бола бермейтінін естен
шығармау ... ол ... ... ... болуын қамтамасыз етеді.
Сондықтан да осындай деректерді қолдануға жіберу қылмыстық ізге ... ... ... ... ... ... ... және өз артынан тұрғын үйге қол сұқпаушылықтың бұзуылуын ... ... қол ... ... жүргізуге байланысты шектелуі
егер оны жүргізу негізделген болса, яғни егер ... ... ... белгілі бір үй-жайда болуы мүмкін деген сенімді деректері болған
кездегі жағдайды ескере отырып, біз ... ... ... ... ... ... жеткілікті негіз болып табылмайды деп санаймыз.
Азаматтардың тұрғын үйіне қол сұқпаушылық ... ... ... ... ... жедел сипаттағы деректер
тінтуді жүргізу негіздері болып процессуалдық ... ... ... ішінде ҚР ҚІЖК 130-бабының талаптарына сәйкес процессуалдық бекем
алған жедел-іздестіру қызметтерінің ... ... ... ... ... ... айтқаны әділ болып табылады: «Тінту туралы
шешімнің негізделгені туралы талаптар өзінің мәнін сақтау ... ... ЖІҚ ... ... ... ойға ... болмас еді, практика
көрсеткендей көп жағдайда оларда ... ... ... болуы мүмкін.
Сондықтан да біздің көзқарасымыз бойынша, проблеманы шешу ... ... ... ... ... ... ... және жедел-іздестіру
деректерін есепке алу керек ... Ізделініп жатқан заттар мен ... ... ... көрсететін дәлелдер болмаған жағдайда, істе жедел-
іздестіру ... ... ... ... ... да бекітілген
процессуалдық ... ... ... Олар ... ... ... туысқандық және достық байланыстары туралы, оның
оларда ізделініп жатқан объектілер болуы мүмкін, алдында өзара көмек беруі,
олармен кездесуі және т.б. ... ... ... Бұл ... ... ... объектілердің орны туралы анағұрлым нақты-
іздестірулік деректер қайшы ... ... ... ... ... ... ... фактісінің өзін оның үйінде заттай айғақтар ... және оған кінә тағу ... өзі ... жүргізу үшін болуы мүмкін
заттай айғақтар мен құжаттарды табу ... ... ... ... ... ... шыққаны белгісіз жедел-іздестіру деректерден басқа істе адамда
ізделініп жатқан объектілердің болуы мүмкін туралы қандай да бір ... онда ... ... бойынша, тінту үшін негіз жоқ [45, 114-
115].
С.А.Шейфер пікірінше, жедел-іздестіру қызметінің ... ... ... ... ғана ... ... ... жүргізудің негізі
болып табылады. Ол былай жазады: Көбінесе ЖІҚ нәтижелері тінту мен алуды
жүргізудің негізі ... ... ... ... ... яғни ... алынған ақпарат ретінде (ол дегеніміз шыққан жері белгісіз)» [45,
113]. В.Зажицкий да ЖІҚ ... ... ... үшін ... ... ... [67, ... белгілі бір заттар мен құжаттарды алып қою мақсатымен жүргізіледі,
егер қайда және кімде екені нақты анық ... ... ... ... ... ... алуды жүргізудің негізі болып тек ... ... ... ... яғни тек ... ... (дәлелдер)
болуы мүмкін дегенді білдіреді. Жоғарыда аталып кеткендей, ... ... ... ... мүмкін емес және оның сеніміділігіне
көз ... ... ... да ... ... нәтижесінде
алынған деректер алуды жүргізу үшін негіз бола алмайды.
Осылайша, тінтуді жүргізу үшін нақты негіз болып процессуалдық ... ... ... ... (дәлелдер), сондай-ақ белгілі бір үй-
жайда немесе өзге орында немесе нақты бір ... іс үшін ... ... ... ... құжаттар туралы жедел-іздестіру қызметінің нәтижесінде
алынған деректер болып табылады. Алуды жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... деректер (дәлелдер) болып
табылады, оларда тергеуді қызықтыратын белгілі бір ... мен ... және ... ... ... ... анық айтылады. Тінту мен алуды
жеткіліксіз және ... ... ... ... ... заңсыз
шектеуге алып келеді. Мұндай бұзушылықтар заңның басқа бұзушылықтарының
тізбегі болып табылады.
Сонымен, 2009 ... 12 ... ... ... Арал ауданының
ІІБ қылмыстық іздеу бөлімінің бастығы О.Амреевпен және осы бөлімнің ... ... ІІБ ... ... ... ұрлады деген күдікпен
Арал қаласының тұрғыны Б.Боранбаев жеткізілді. ІІБ ... оның ... есеп ... ... ... өзінің ұрлық жасауға
қатыспағанын айтты, оны ҚР ҚІЖК-нің 132-бабына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... Б.Боранбаев пәтерінде
болуы мүмкін екеніне көрсететін жеткілікті ... ... ... ... ... ... айғақтарды табу» мақсатында оның
пәтеріне келіп, куәларсыз тінту жүргізген. Жүргізілген тінту ... ... ... заттар табылмаған. Полиция қызметерлерімен
тінту хаттамасы жасалынбаған, прокурор жасалынған тінту туралы ... ... ІІБ ... ... ... ... Б.Боранбаевтың құқығы өрескел бұзылды, соның ішінде оның ... қол ... ... 2009 ... 10 ... ... прокурорымен
О.Амреев пен И.Абдировқа қатысты тәртіптік іс қозғалды [68].
Тінту ... үшін ... ... прокуромен немесе оның
орынбасарымен рұқсат етілген тергеушінің дәлелді қаулысы болып табылады.
Тінтуді жүргізу туралы ... ... ... ... тергеу әрекеттерінің
сипатымен, адамдардың тінту жүргілетін кезде құқықтарының шектелуімен
байланысты. Сондықтан да ... ... ... сипаттамалық бөлігінде
тінту жүргізу үшін негіз болып табылған істің ... ... ... ... ... ... 3. ... жүргізу туралы қаулы).
Өкінішке орай, практикада бұл талап көп бұзылады және қаулыда не ... үшін ... ... ... істің жағдайын көрсетпейді, не істің
материалдарымен бекітілмейтін жағдайларыа көрсетіледі.
Сонымен, 2010 жылдың 17 ... ... ... ... тергеуші
А.Курманбаев автокөлікті айдап кету фактісі бойынша ... істі ... ... С.М. Кенжибекова пәтерінде, онда оның інісі К.М.Жапишев
тұрады, айдап кеткен ... ... табу мен алып ... осы ... ... тінтуді жүргізу туралы шешім қабылдады.
Сол күні сағат 21.00мин. 21.35 мин. ... ... ... ... ... ... жүргізілген, нәтижесінде ештеме табылмады және
ештеме алынбады.
Қылмыстық іс материалдарын зерделеу кезінде ... ... ... ... ... ... ... себебі ҚР ҚІЖК-нің 230-
бабының екінші бөлігіме және 232-бабаның үшінші бөлігімен қарастырылған
негіздер болмады. Сонымен ... ... ... ... ... үшін
дәлелді шешім негізсіз деп ... ... ... ... ... ... сатып алынғандығы туралы ... ... ... ... алу ... ... ... құжаттар болған: анықтама-шот,
Паволдар қаласында тұратын А.Камина атына тех.паспорт. Осы факт ... ... ... іс ... және ... ... тартылды [69].
Тінту тек прокурордың санкциясымен ғана жүргізіледі. Тек ... ғана ... ... ... ... ... бірақ
жүргізілген тінту туралы кейін жиырма төрт сағат ішінде оған ... ... ... жағдайларға заң мыналарды жатқызады: іздестіріліп
және алып ... ... ... оны табуды ұзаққа созудан жоғалуы, бүлінуі
немесе қылмыстық мақсатта пайдаланылуы мүмкін болғанда не ... адам ... ... ... (ҚР ... ... үшінші
бөлігі). Бұрынғы Қазақ ССР ҚІЖК-де бұл айрықша жағдайлар нақтыланбаған, тек
кейінге қалдыруға ... ... ... ... санкциясынсыз
жүргізілуі мүмкін деп көрсетілген ... ... ... ... жағдайлардың, яғни критерийлердің заңда нақты көрсетілуі тінтуді
прокурордың санкциясынсыз ... ... ... ... ... ... ... заң шығарушылық реттемеге бағытталған
тағы бір қадам болып табылады, ол өз кезегінде, ... ізге ... және ... ... әрекеттерін заңды жүргізудің кепілі
болып табылады.
Тергеуші проркурордың санкциясынсыз тінтуді жүргізу туралы дереу шешім
қабылдаған кезде, ол ... ... ... ғана ... ... ... санкциясын алмай оны жүргізудің негіздерін де көрсететін қаулы
шығару керек.
Өкінішке орай, практикада лауазымдық тұлғалар ... ... ... ... ... яғни прокурордың санкциясынсыз тінтуді
жүргізумен қатар, тінтуді жүргізу туралы қаулы шығармайды.
Сонымен , 2010 ... 5 ... ... ауылының тұрғыны Ю.Пестов
үйінде Мойынқұм ІІБ АБ полиция қызметкерлерімен ... ... және ... аға ... ... ... жүргізілген.
Осы уақытта үйде Ю.Пестовтың таныстары К.Ниязов пен Г.Гуляев болған, ... ... ... ... ... ішіп ... ... полиция
қызметкерлерімен тінтуді жүргізу туралы қаулысыз ... ... ... ... ... қалтасынан кейін анықталғандай ол зат
3,5 гр салмағы бар нашақорлық зат – марихуана ... ... ... ... К.Ниязовтың досы, үй қожасы – Ю.Пестов қатысты, ол соған дейін
онымен спирт ... ішіп ... ... ... ... қалтасынан нашақорлық зат табылған сәтте бөлмеде болмағанын
айтты.
Тінтуді жүргізу туралы ... ... ... ... ... тінту кезінде жіберілген бұзушылықтардың барлығы тінту нәтижесінде
алынған нақты дәлелдер ретінде жіберілмейді, ал ... іс ... ... ... және М.Кабденовке қатысты аудан
прокурорымен тәртіптік іс қозғалды [70].
ҚР ... ... ... ... ... заң шығарушы бір уақытта
тінту санкциясыз жүргізілгені туралы ... ... ... үшін екі ... ... – «хабарлама» және «хабардар». Тұрғын
үйді тексеру мәселесін қарастыра отырып, біз біздің ... да ... ... ... ... іс жүргізу заңнамасына тән
терминологиялық шашыраңқылық сипатты атап кеттік. Егер онда әртүрлі баптар
туралы ... бұл ... заң ... сол ... екі ... ... қолданған.
ҚР ҚІЖК-нің 222-бабының он үшінші бөлігінде «хабарлау» термині қолданғанын
ескере отырып, ҚР ... ... ... бірыңғайландыру
мақсатында ҚР ҚІЖК-нің 232-бабының үшінші бөлігіндегі «хабарлама» сөзін
«хабарлау» сөзіне ауыстыру керек деп ... ... ... прокурор жүргізілген ... ... оның ... ... ... туралы қаулы шығарады. Хабарлауға
тінтуді жүргізу үшін негіз болып табыатын ... ... ... ... ... турал қаулы, тінту хаттамасы қосылуы керек
(Қосымша 4. Хабарлау). Жүргізілген ... ... ... ... ... жағдайда бұл әрекет іс бойынша дәлел ретінде жіберілмейді.
Тінтуді жүргізу кезіндегі заңның бұзылуын ... ... ... ... факторлардың болашақта орн алмауы үшін шараларды, ал қажет болған
жағдайда кінәлі адамдарды жауапкершілікке ... ... ... ... 30 мамырда Тараз қ. Орталық базар аумағында ОП-2 IIБ полиция
қызметкерлерімен жедел-іздестіру ... ... ... 0,001 ... бар ... зат ... азамат Г.Лунинде табылып және алынып
қойылды. Сұрау кезінде Г.Лунин осы ... ... ... ... ... Осы деректер негізінде ОП-2 ІІБ ... ... істі ... ... ... ... ... тінту жүргізді, жүргізу нәтижесінде 0,1гр. салмағы бар психотропты
зат «сиабазон» табылды. Тінту нәтижесі ... ҚР ... ... ... ... ... іс ... ҚР ҚІЖК-нің 232-бабының үшінші
бөлігіне сәйкес ... қ. ... ... тінту заңсыз деп танылды,
ҚР ҚІЖК-нің 190-бабына сәйкес ... істі ... ... қаулының күшін
жойды және қылмыстық істі қозғаудан бас тартты. Тараз қ. ... ... ... ... тәртіптік іс қозғалды [71].
Тұрғын үйді тінту кезінде тұрғын үйде жүргізілетін тексеру ... ... де ... ... ... мен ... иесі ... ерікті түрде ашудан бас
тартса, тергеуші ... ... ... Бұл ... ... қажетсіз
бүлдірулерге жол берілмеуіне шаралар қолдануы тиіс. ... ... ... ... ол тек ... ... ғана ... табылмайды,
сондай-ақ қылмыстық процессуалдық ... ... бірі ... ... бойынша А.Н.Ахпанов егер жабық үй-жайлар мен қоймалардың иесі
оларды ерікті түрде ашудан бас тартса, ... ... адам ... ... да ... ... бүлдірулеріне жол бермей ашуға құқылы деп
көрсетеді. Тінту ... ... ... қозғалған қылмыстық іс
үшін маңызы бар заттар немесе құжаттар тінту жүргізу ... бар ... бар ... кезінде жүргізіледі, онда үй-жай ... ... ... ... ... орын алуы ... ... [72, 23].
Жанжалдардың алдын алу үшін тінту кезінде тергеушінің жеке ... ... ... Азаматтарды мүдделеріне елеулі түрде ... ... ... Егер ... ... ... алып тастаса
немесе өзге сипаттағы әрекеттер осы неден туындағанын көрсету керек [15].
Сонымен, тұрғын үйде тінту жүргізудің процесуалдық ... ... ... үйде тінтуді жүргіу туралы
дәлелд қаулыны міндетті енгізуі;
2. тінтуді жүргізу ... ... ... ... ... ... санкциясынсыз
жүргізілген жағдайда прокурордың
тінту жүргізілгені туралы жиырмы
төрт сағат ішінде хабардар етуі;
4. ... ... ... ... ... ... ... екені туралы қаулыны енгізуді
прокурордың оның ... ... ... ... осы ... ... кәмелетке толған
біреудің қатысуын қамтамасыз етуі;
6. тінту ... ... ... үйде ... ... ... тінтуді жүргізу кезінде
қатысу мүмкіндігі ... ... ... егер ... ... адамның өздерінің құқықтары
мен заңды мүдделерін өз бетінше
қорғауды жүзеге асыру мүмкіндіктерін
шектейтін ... ... дене ... ... ... ... шегетіні
белгілі болса, жергілікті атқарушы
немесе тұрғын-үй ... ... ... ... ... ... ... ету;
8. мамандардың қатысуын қамтамасыз ету;
9. оқиға болған жерді тексеру хаттамасында ... ... ... ... іс үшін ... бар, белгілі бір заттар мен құжаттарды ... ... ... ... ... егер ... анық болғанда, оларды
алу жүргізіледі.
Алуды жүргізудің процессуалдық ... ... ... тұрғын үйде алуды
жүргізу, тергеушінің дәлелді қаулысы болып табылады. ҚР ҚІЖК-не сәйкес
прокурордың санкциясы тұрғын үйде алу онда ... ... ... қарсы
жүргізілген жағдайда ғана қажет етіледі. Бұл қағида ҚР ҚІЖК-нің 232-бабының
екінші бөлігінен туындайды, онда ... үйде ... ... ... тыс алу ҚР ҚІЖК-нің 222-бабының он ... және он ... ... бойынша жүргізіледі делінген, яғни тұрғын үйде
мәжбүрлеп тексеру жүргізілудің ережелері.
Егер адам оның үйінде алуды ... ... ... ... санкциясы
қажет етілмейді. Егер адам алуды жүргізуге ... ... онда алу ... санкциясымен ғана жүргізіледі. Осылай алуға қолданылатын ҚР
ҚІЖК-нің 222-бабының он ... ... ... Мұндай заңның ережесі өз
өзімен дау тудырмайды.
Алайда, тұрғын үйге азаматтардың қол ... ... ... ... ... үшін ҚР ... ... он үшінші бөлігінде
бекітілген ержелерді қолдану ешқандай кепіл бермейді. ҚІЖК-нің 222-бабының
он үшінші бөлігінде оқиға орны ... ... ... үйді тексеруді
жүргізу реті регламенттеледі. Кейінге қалдыруға болмайтын оқиға болған
жерді тексеру ... орны ... ... ... үйді ... жүргізуді
алдын ала прокурордың санкциясыз, кейін жүргізілген тексеру туралы ... ... ... ... ... ... адам ... қызықтыратын заттарды, құжаттарды беруге бас тартқан
жағдайда мәжбүрлеп алуды жүргізу үшін осы ережені ... ... үйге қол ... ... тікелей бұзылуы болып ... ... ... ... ... үшін ... ... кезінде адам
ерікті түрде тергеушінің талаптарын ... бас ... ... ... кейінге қалдыруға болмайтын жағдайларды дәлелдей отырып,
тұрғын үйде алуды прокурордың санкциясынсыз ... үйде ... ... ... ... ... 222-бабының он үшінші
бөлігінде бекітілген ережені кедергісіз қолдану мүмкіндігі ... ... ... үшін ... ... ала санкциясын алуға қажеттілігі жоқ.
Осындай ... ие бола ... ... ... үйде алуды жүргізу үшін
алдын ала санкция алуы бірталай,прокурор санкция ... бас ... ... онда алу ... ... үшін ... ... алуды
жүргізіп, содан кейін прокурорға жүргізілген алу туралы ... ... ... ... ... ... үйде алуды жүргізу кезінде тұрғын үйге қол сұқпаушылық
құқығын тек егер барлық жағдайда тұрғын үйде ... ... тек ... ... ... заң ... ... ғана кепіл беруше
болады деп есептейміз және келесін ұсынамыз:
ҚР ҚІЖК-нің ... ... ... ... ... ... Тінту мен алуды тергеуші ... ... ... ... үйде ... ... жүргізу туралы, сондай-ақ мемлекеттік
немесе заңмен қорғалынатын өзге ... ... ... ... ... ... ... оның орынбасары санкция беруге
тиіс.
ҚР ҚІЖК-нің 232-бабының екінші бөлігін алып тастау.
ҚР ҚІЖК-нің ... ... ... ... алу ... ... ... заттар мен құжаттарды беруді ұсынады, ал бұдан бас тартқан
жағдайда алу ... ... ... ... мұндай жағдайлар
мәжбүрлі алу орнына кейін прокурорға хабардар етілетін тінту ... ... біз ... ... ... іс үшін ... бар заттар мен құжаттарды табу және алу
мақсатымен жүргізіледі, ал алу іс үшін ... бар ... бір ... ... алып қою ... ... Бұл дегеніміз, алуға қарағанда
тінту кезінде қызықтыратын ... ... ... ... ... Мәжбүрлі алуды жүргізу мүмкіндігін заң көрсете
отырып, ерікті түрде берілмеген ... мен ... ... ... ... ... мүмкіндігін көрсетпейді. Сондықтан да
барлық жағдайда тергеуді қызықтыратын және алып ... ... ... ... ... жағдайда, ал оларды дереу алып қою мүмкін
болмағанда, біріншіден оларды іздеуге ... ... ... ... ... жүргізіледі.
*Айтылғанға мысал ретінде Алматы қ. Алмалы аудандық ІІБ тергеушісі полиция
аға лейтенанты ... ... ... ... ... ... ... туралы хабарламасын келесідей мазмұнда келтіреміз:
«ҚР ҚІЖК-нің 232-бабының 3 бөлігіне ... ... 2009 ... ... 11 ... 15 минуттан 12 сағат 45 ... ... ... ... ... көшесі 40, 17 пәтерде прокурордың санкциясынсыз қаулы
негізінде тінту жүргізілді. Тінту нәтижесінде №16668 қылмыстық іс ... ... бар ПМ №НГ 1494 ... ... және алынып қойылды. Осы
пистолеттің шығу тегі ... Ч. ... ... бас тартты.
Тінту көрсетілген пистолетті оның пәтерінде алу жүргізілген азамат Ч.-ның
беруден бас ... оны ... ... ... ... ... санкциясынсыз жүргізілді . Алынып қойылған ПМ №НГ 1494 ... ... іс ... ... айғақ ретінде тіркелінді» [74].
Екіншіден, ҚР ҚІЖК-нің 232-бабының тоғызыншы бөлігіне сәйкес егер ... мен ... иесі ... ... түрде ашудан бас тартса, тінту
жүргізген кезде олар ашылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... берілмесе және жабық үй-жайлар мен өзге де ... ... ... ... ... бас ... ... алудың орнына заңмен
қарастырылған кейін прокурорға ... ... ... ... мәжбүрлі алуды ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Қалыптасқан дағдайдан шығудың екі жолын көрсетеміз, олар ... іс ... ... ... ... ... ҚР ... қабылданғанға дейінгі болған ережелерге қайта оралу.
Қазақ ССР ҚІЖК–нің 134-бабы іс үшін маңызы болуы ... ... ... қайда немесе кімде екені туралы негіздер болған жағдайда анықтау
жүргізетін адам, ... ... ... ... ... ... құжаттарды
беруді ұсынады, ал бұдан бас тартқан жағдайда оларды алу ... ... деп ... ... ... ... ... реттейтін ережелердің таралуы,
соның ішінде жабық үй-жайлар мен қоймаларды ерікті түрде ашудан бас тартқан
кезде, олар ашылуы мүмкін ... ... ... ... ТҰРҒЫН ҮЙГЕ ҚОЛ СҰҒЫЛМАУШЫЛЫҚТЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕ
ПРОКУРОРДЫҢ РӨЛІ
3.1. Қылмыстық іс өндірісіндегі ... ... ... және
конституциялық құқықтарын қамтамасыз етуге бағытталған прокурордың
өкілеттігі
Қазақстан ... ... ... ... ... ... асырылуы және нарықтық қатынасқа өтуде құқықтың рөлі
ерекше өседі... Осыған ... ... ... ... жас ... ... және ... өмірдің құқықтық негізін
қалыптастыру болып табылады. [75,3].
Қылмыстық сотөндірісінде, қоғамдық өмірдің кез келген ... ... ... ... ... ... және ... бөлінбейтін байланысты
құбылысты көрсетеді. Тұлғалардың құқықтарын сақтау деңгейі ол қылмыстық
істі ашуға, ... ... және ... беруге арнайы өкілетті,
мемлекеттік органдардың қызметінің де және ... ... ... ... ... ... Және керісінше, заңдылықтың
деңгейі ол заңмен бекітілшен азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының
қаншалықты сақталатындығын ... ... адам ... кепілдерінің ең маңыздыларының
бірі болып ... іс ... ... ... ... ... прокурорлық қадағалау. Қазақстан Республикасының "
Прокуратура туралы" ... ... ... Заң ... ... ... ... бұзылуын анықтап, оларды жою шараларын
қолдану, анықтау мен ... ... ... ... ... негізгі бағыттары болып табылады. ( 4-бап) [76].
Қазақстан ... ... ... Концепциясында,
прокуратураға қылмыстық қудалаумен бірге кең көлемдегі қадағалау қызметін,
өз ... мен ... ... ... Конституцияның
мызғымастығы, құқықтық мемлекет идеясының келешектегі дамуы мен бекітілуіне
максималды түрде пайдалануы ... ... ... ... адам ... мен бостандықтарын қорғау туралы ... ... болу ... ... ала ... мен ... қадағалауды жүзеге асыру
барысында прокурор қылмыстық ізге түсу органдары мен ... ... ... кез келген заң бұзушылықтарды белсенді түрде кесуі тиіс.
[4, 3].
Азаматтардың құқықтарын қамтамасыз ету, оны ... ... ... ... ... ... қылмыстық іске байланысты
өндірісті жүзеге асырушы тұлғалармен ... ... ... жүзеге асырады. Осыған байланысты заңи әдебиеттерде ... ... ... ... ... сақталуы, Қазақстан
Республикасының коституциялық ... ... ... азаматтар
мен адамдардың құқықтары мен бостандықтарының берік қорғалуының кепілдігі
ретінде рокуратура органдарының рөлі ... [77, ... ... қызмет белгілі бір ... ... өз ... ... ... орындауда тек қана қылмыс
нәтижесінен тұлғалардың бұзылған құқықтарын қалпына келтіруге бағытталмауы
керек, сондай- ақ осы ... ... ... ... құқықты қорғауға
бағытталуы тиіс. Бұл деген бұлай болмауы керек: ... ... іс ... жасалу нәтижесінде біреулердің құқықтары бұзылады, осы қылмыстық
істі ... ... ... біреулердің құқықтары бұзылады. Басқаша
айтсақ,белгілі бір субъектінің бұзылған құқықтарын ... ... ... ... ... орындау мақсатында басқа субъектнің
құқықтарының бұзылуына жол ... ... ... ... ... ... ... ықпалды құралы болып прокурорлық қадағалау
табылады.
Жеке адамның құқығын жөндеу либералдық ... ... ... ... өте ауыр ... ... бұзу, сондықтан қоғамды адамға
қарсы қояды. Аңғару қиын ... нақ осы ... ... ... ... ... ... құқығын елемеуге және аз алаңдататын
салдарына жоримыз. Нақты осы стереотип ... ... ... деген жалған қағазды «жинақтайды». Тергеу орбитасына ... ... ... заң алдында мінсіз болып қалуын және ешқандай да ... ... оның ... ... ... ... және ... етуіне құқығы бар.[78,59]
Тұлғалардың заңды мүдделері мен құқықтарын қамтамасыз етуді назарға
ала отырып істі сотта қарау ... ... ... табыс етілген. Осы нақты
тексеру шекарасында біз сотқа дейінгі ... ... ... ... ... ... ... сұрақтарға тоқталамыз.
Алдын ала тергеу мен анықтауды жүзеге асыруда азаматтардың құқықтарын
қамтамасыз етудегі прокурордың рөлі жайлы ... және ... ... ... ... ... қадағалаудың обьектісі
мен пәніне тоқталайық.
Бірақтан да бұл екі ұғым ... ... ... болғанымен, олардың
әрқайсысы дербес мағынаны ... ... ... заңи әдебиеттерде
кейбір авторлармен қарастырып отырған сұраққа ... бір ғана ... ... қадағалаудың объектісі ретінде тергеу
органдарының ... ... [79, ... ... қылмыстық істі алдын ала тергеу
сатысындағы прокурорлық қадағалаудың объектісі ... ... мен ... ... ... ... ... іс- әрекеттерінің заңдылығы. Бұл
деген ... мен ... ала ... ... ... тұлғаларының
процессуалдық іс -әрекеттер мен процессуалдық актілерінің заңдылығы, сондай
- ақ ... ... ... алдын ала тергеудің ... ... ... ... [80, ... ... ... саласының объектісі ретінде анықтау
мен алдын ала тергеу органдарының қызметінде ... ... ... осы органдармен жасалған іс- әрекеттерінің заңға сәйкестігі, ... ... мен ... органдарымен шығарылған актілердің сәйкестігі және нақты
заңмен орындалуы. [81, 45]
Былайынша осындай ... біз ... ... бірақ
мұнда прокурорлық қадағалаудың объектісі ... емес пәні ... ... ... ... қадағалаудың пәні болып жалпы түрде
қылмысты тергеуге байланысты іс- ... ... ... [82, ... ... да заттың пәні ойға бағытталғандығы, оның ... ... ... да бір әрекетіне бағытталғандығы болып табылады
дегеннен шығатын болсақ [46, 501], онда ... ... ... ... ... ... нақты бір әрекеттер, нақты бір
актілер ұғынылады. Сондықтан ... ... ... ... пәні тым ... ... ие және көбінесе прокурорлық
қадағалаудың объектісі ретінде қабылданады.
Мәселен, М.А.Ковалев ... ... пәні ... ... қылмыстық істі қозғау және тергеу туралы ... шешу ... және ... ... әрекеттері (әрекетсіздігі);
2) қылмыстық істі қозғау және тергеу кезінде ... ... ... ... ... актілер;
3) істі қозғау және тергеу кезіндегі ... ... ... ... ... шешімді қабылдау мерзімдері;
5) қылмыстық істі қозғау немесе тергеу процесінде тергеушінің немесе
анықтау органдарының әрекеттеріне шағым [81, 48].
Біздің ... ... ... ... ... ... Г.И.Скаредовтан көреміз, оның осыған байланысты қорытындысы:
«Прокурорлық қадағалаудың пәні оның ... ...... бекіту бойынша; тергеу шараларын жүргізу кезінде оларды ... ... ... ... ... дұрыс жазылуы
бойынша жеке әрекеттердің заңдылығы; айыпты ретінде тартудың заңдылығы;
ұстаудың, жазалау шараларын таңдау заңдылығы; алдын ала ... ... ... әрекеттерінің заңдылығы; қылмысты ашу және қылмыскерді
іздеу үшін қабылданатын шаралардың заңдылығы және т.б.
Алдын ала тергеу және анықтау органдарымен ... ... ... пәні ... ашу, ... және ... бойынша тергеудің жеке
әрекеттерінің, сондай-ақ осы әрекеттер көрініс алатын ... ... ... табылады» [80, 11].
Прокурорлыққадағалаудың объектісі мен пәнін салыстыра отырып, осы екі
ұғым ... ... және ... және ... ... ... пәні,- Б.М.Спиридонов ... ... ... ... ... болып табылады және заңға сәйкес қандай
органдардың қандай актілерін (әрекеттерін) тексеруге жататынын анықтайды ... ... ... ... ... барлық белгілерін қамти
отырып, қылмысты ескерту, ашу және тергеу бойынша қызметтердің заңдылығы,
қадағалау пәнін прокурорды тергеудің заңдылығына қадағалауына ... ...... ... да бір ... ... ... орындалуына, жеке
тергеу әрекеттерін жүргізудің заңдылығына, алдын ала тергеу сатысында
процеске әрбір қатысушының заңды орындауына ... [80, ... ... ... істі ... прокурорлық қадағалау пәні
келесілер болып табылады:
1) жеке тергеу әрекеттерін жүргізудің заңдылығы (мәселен, итінту, алу,
тексеру, куәгер болу және т.б.);
2) іс ... ... ... шешімдерді қабылдаудың заңдылығы
(мысалы, қылмыстық істі қозғау туралы, қылмыстық істі тоқтау туралы
және т.б.);
3) ... ... ... ... заңдылығы (мысалы, ұстау,
қамау және т.б.);
4) жеке тергеу әрекеттерін жүргізу кезінде азамттардың құқықтарын
сақтау, нақты ... ... мен ... қылмыстық-
процессуалдық мәжбүрлеу шараларын қолдану (мәселен, қорғауға құқық,
жеке тұлғаға қол сұқпаушылық құқығы, тұрғын үйге қол ... және ... іс ... ... ... іс ... ... сақтау.
Жоғарыда аталғаннан шыға келе, нақты процессуалдық әрекеттерді жүзеге
асыру кезінде тұрғын үйге қол сұқпаушылыққа азаматтардың ... ... ... дейінгі іс жүргізуде прокурорлық қадағалаудың пәні ... іс ... істі ... ... асыру кезінде азаматтардың
құқықтарын сақтауға оларды қамтамасыз ету бойынша шараларды ... ... ... ... бағыты болып табылады.
Алда тұрған міндеттерді шешу бойынша ... ... ... оның ... басты бағыттарды бекіту бойынша нақты бағдарсыз
мүмкін емес деп дұрыс айтылған [84, 38].
*Қазақстан Республикасының Бас прокурорының 2001 ... 19 ... ... ... ала ... және ... органдарымен заңды сақтауға
қадағалауды жүзеге асырудың прокурордың міндеттерінің толық негізде кеңейді
және прокурор қызметіндегі басты бағыттары ... ... ... қылмыстық процесте азаматтар мен адамның конституциялық құқықтарын
сақталуына қадағалау;
- «Коррупциямен күрес туралы» ҚP Заңын қолданылуына қадағалау;
- ... және ... ... ... ... ... мен
өтініштерді шешу, тіркеу, қабылдау кезінде ... ... ... және ... ... ... ... күресуге
бағытталған заңнаманы қолданылуына қадағалау;
- экономика және қаржы сферасында қылмыстармен күресуге бағытталған
заңдардың қолданылуына қадағалау;
- қылмыстың ... ... ... ... заңдардың
қолданылуына қадағалау;
- қылмыспен күресуді күшейту бойынша ... ... ... және ... жағдайын зерттеу, қылмыс жасауға
себін тигізетін жағдайлар мен себептерді жою.
Көріп тұрғанымыздай, осы қызметтің басты ... ... ... қамтамасыз ету, қылмыспен ... ... ... және жою, заңның бірдей қолданылуына бақылау болып
табылады. Азаматтардың конституциялық құқықтары мен ... ... Бас ... ... ... ... маңызды міндеті
ретінде санауға бұйрық етті [15].
Тергеу және ... ... ... ... ... барысында
қылмыстық процеске қатысушылардың құқықтарын сақтауды қадағалау – ... ... сот ісін ... ... қол ... ... құралы.
Теріске шығару – айқынды теріске шығаруды білдіреді [86, 99].
Қылмыстық-процессуалдық нормада ... да бір ... ... ... ... жеткіліксіз болып табылады. Бұл принциптер
кезектілікпен ... және сот ... ... ізге ... ... ... ... қызметінде жүзеге асырылуы ең бастысы болып
табылады. Қылмыстық процесті ... ... ... ... тұрған
міндеттерді орындаудың тиімділігі жазадан құтылмайтындық ... ... іс ... іс жүргізу кезінде азаматтардың құқықтарын
шынайы қорғауды ... ... ... ... прокурорға заңда қарастырылған заң бұзушылықтарды
еңсеруге шараларды қабылдау және тек заңға ғана бағынып және ҚР ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырады. Прокурорлық қадағалау іс бойынша сотқа дейінгі іс жүргізуді жүзеге
асыратын органдардың жауапкершілігін арттырады, және ... ... ... әсер ... ... ... сонымен қатар қылмыстық
процесте ақиқатты орнату және заңдылықты қамтамасыз етудің маңызды құралы
ретінде ... ... ... ... ... тұлғалардың заңды
мүдделері мен құқықтарының кепілі болып табылады.
Қазақстан Республикасының «Прокуратура туралы» Заңы прокуратураның
алдына тек заң ... ... ету, елде ... ... міндетін
ғана емес, сондай-ақ азаматтардың құқықтарын ... ... ... ... ... қояды. Заңның 4, 7 баптарына сәйкес
Конституция және заңдардың үстемдік ... ... және ... мен бостандықтарын қорғауды қамтамасыз ету мақсатында прокуратура
Конституция бұзушылықтарын болдырмауға шараларды анықтайды және ... және ... ... ... ... ... асырады. Прокуратура органдарына ... ... ... ... ... ... және адам мен азаматтардың құқықтары
мен заңды мүдделерінің бұзушылықтарын болдырмау бойынша шараларды қабылдау,
олардың құқықтарын қалпына келтіру, ... мен ... ... ... қорғау бойынша оларға жүктелген ... ... ... жауапкершілікке тарту үшін шараларды қабылдау
міндеттері жүктелген.
Қылмыстық істер бойынша іс жүргізу кезінде азаматтардың ... бұзу ... ала ... және ... ... ... ... прокурор қызметіндегі ұшқыр проблемалардың біір болып табылады.
Статистика мәліметтері бойынша осындай ... ... ... ... Егер 2009 жылы ... ... мен ... бұзылуы жөнінде құқық қорғау органдары
қызметкеріне ... 36 ... іс ... ал 2010 жылы – 32 ... С. өтінішін тексеру барысында 2008 жылы 22 желтоқсан Батыс
Қазақстан облысы Тасқалы РОВД ... ... ... ... ... А.У. нұсқауы бойынша ол және басқа да қызметкерлер өтініш иесінің
және онымен бірге ... ... ... жоқ ... оның ... заңсыз тінту жүргізді, жеке заттар және 10 мың теңге көлемінде ақша
алынылды. Тасқалы аудандық соты ... ... ... [88, ... ... 17 ақпан және 13 наурызында ЖКО фактісі бойынша ... ... ... ... өзінің қызметтік өкілеттілігін асыра
пайдаланып, заңды негізсіз тұрғын үйдің кіру есігін бұзу арқылы үйге ... ... ... ... және ... ... ... мүлікті алды.
Қостанай облысының СО ДНКБ УДП УВД аға инспекторы А-ға және СО Қостанай
аудандық ІІБ ... ... ... Б-ға ... ҚР ҚК ... ... ... 3 бөлігі бойынша қылмыстық іс қозғалды. Сол жылдың 31
мамырында облыс прокуратурасымен қылмыстық істі ... ... ... ... ... жіберілді [89, 66].
Көптеген ғалымдармен сотқа дейінгі іс жүргізу мен прокурорлық қадағалау
деңгейі ... ... ... ... ... атап ... ... деңгейі жоғары болған сайын, қылмыстық іс қозғау және
алдан ала тергеу сатысында заң бұзушылықтары аз ... және ... ... ... және ... ... процессуалдық
қызметі және прокурордың қадағалау қызметі жүйелі байланыста болады.
Анықтау және алдын ала ... ... ... ... ... тек ... ... жүйесінің ғана емес, сонымен қатар
онымен үйлесімді байланысты тергеу жүйесінің звеносын құрады» [90, ... ... ... ... ... прокурор сотқа
дейінгі іс жүргізуде теріске шығаруға болмайтын тегреуде процессуалдық
жетекшілікті ... ... ... ... бағыты туралы нұсқауларды
беруі, оның қылмыстық іс материалдарын тексеруі, анықтау органдары ... ... ... ... және көптеген басқалары
– осы барлық құралдар арқылы прокурор ... және ... ала ... ... ... жетекшілікті жүзеге асырады.
Осыған байланысты М.Ч.Когамов былай атап ... ... ... функцияларының құрама бөлігі ретінде алдын ала
тергеуде процессуалдық ... ... ... ... ... ... қызметтің белсенді субъектісі.Айта кететін ... ... ... ... прокурорға бағыныштылығын
және қылмыстық-процессуалдық заңнамамен бөлінген ... ... ... ... ... жетекшіліктің негізгі
мақсаты – алдын ала ... ... ... заң ... және ... жіберілген бұзушылықтарды жою» [91, 106].
М.С.Строгович анықтау және алдын ала тергеуді ... ... тар ... ... ... осы ... ... тергеудегі жетекшілікті көреді [92, 50].
Осы көзқарасты В.М.Савицкий де қолдайды: «Прокурор ... ала ... және алуы ... ... бұл ... ... ... ерекшеліктер арқасында қадағалаудың тергеуге ... ... ... ... тергеудегі жедел жетекшілікті қосады,
осындай жетекшіліктің қажеттілігін ... ... ... ... ... ... ... заңдылығын қамтамасыз
етудің жалғыз тәсілі болып табылады, олсыз (жетекшіліксіз) алдын ала тергеу
сатысында заңдарды орындаудағы толыққанды, ... ... ... ... [93, ... жетекшілікті заңдылықты қадағалауды қарама-қарсы қоятын
авторлар көзқарастарын, сонымен қатар тергеушілер және анықтау органдарының
қызметтік ... ... ... ғана ... ... тергеуде
жетекшілікті жүзеге асырмайды деп санайтын авторларды сынға ала отырып,
А.М.Ларин заңның ақталуына жоғары ... ... ... ... ... ... ... сотқа дейінгі
сатысында анықтау органдары және тергеушілермен тергелетін істер ... ... ... ... іске асырылады... Тергеуді
жетекшілікке ала отырып, прокурор ... ... ... ... ... ... ... [94, 133-136].
Сотқа дейінгі іс жүргізуде прокурорлық қадағалау өз алдына ... ... іс ... жүзеге асыру барысында заңдылықты қамтамасыз етуге
бағытталған қызметті ... ... ала ... заңдылықты қамтамасыз
ету – бұл тек заң бұзушылықтары фактілерін тіркеу ғана ... ... осы ... ... ... алу және орын ... негативті
салдарды жою, мұндай қызмет биліктік өкілетсіздік, тергеуде жетекшіліксіз
мүмкін емес.
Алдын ала ... ... ... ... түрде өзіне
органдардың және тергеуді жүзеге асыратын ... ... ... ... де қамтиды деп көптеген ғалымдар
санайды, соның ішінде ... және Ф.Н. ... [37, ... [95, 102], Т. ... [96, 103] және ... ... процесте тұрғын үйге қол сұқпаушылықты қамтамасыз етуге
прокурорлық қадағалаудың нысандары
Анықтау және алдын ала ... ... ... жүзеге
асыра отырып, прокурор заңмен берілген өзінің өкілеттілігін қолданады.
Қылмыстық істі ... ... ... ... ҚР ҚІЖК 190-бабында
анықталған, алдын ала тергеу барысындағы прокурор өкілеттілігі ҚР ҚІЖК 197-
бабында ... ... ... қатар онымен тығыз байланысты
«қадағалау нысаны» ұғымы бар. Өкінішке орай, кейде бұл ұғымдар алмасады, ... қате ... алып ... ... ... іске ... соның ішінде алдын
ала тергеу сатысында да, прокурорға берілген процессуалдық ... ... және ... сот ісін жүргізудің міндеттеріне қол
жеткізуді қамтамасыз ету үшін ... бір ... ... ... (өкілеттілік пен оларды іске асыру ретінің үйлесуі) [97, 82].
В.М.Савицкий ... ... ... ... ... және алдын ала тергеу органдарының қылмыстық тергеудің бекітілген
ережелерін мүлтіксіз сақтауды және ... сот ісін ... қол ... ... ету ... ... берілген
заңда көрсетілген құралдарды (өкілеттілік плюс оларды іске асыру реті)
түсінеді [98, 152].
В.М.Савицкийдің ... ... ... былай жазады:
«Прокурорлық қадағалау нысандары – бұл ... іске ... ... ... Осы қадағалаудың нысанында заң бойынша
прокурорға берілген құқықтар мен ... іске ... ... ... нысандары мен прокурор өкілеттілігі теңестірілетін айтулар
кездеседі. ... ... ... ... ... ... қандай да бір
өкілеттілігін білдіретін құқықтық ... оған ... бір ... ғана ... ... Әрбір өкілеттілік қадағалаудың нысанына сәйкес
іске асырылады» [80, 22].
Осы ... ... ... ... пікірімізше, прокурорлық
қадағалаудың нысаны – бұл заңмен бекітілген ... ... ... ... ҚР ҚІЖК ... ... ... 2 пунктіне сәйкес
прокурор тергеу әрекеттерін жүргізу туралы жазбаша ... ... ... – оның ... және алдын ала тергеуге қадағалауды жүзеге асыру
кезіндегі өкілеттілігі. Бұл жағдайда қадағалау нысаны ... ... және ... ... ... ... әрекеттерін жүргізу
туралы нақты нұсқалар болады.
Прокурордың қадағалау қызметін ... ... ... ... ... асыр барысында ... мен ... ... ... ... ... оның тиімділігін анықтау маңызды мәнге ие.
Заң ... ... ... ... ... кеңдігіне
қарамастан, заң оған берген құқықтар ретінде және ... ... ол ... ... қадағалау қызметінде іске асырылмаған
жағдайда ... ... ... ... ғана қала бермек.
Прокурорлық қадағалау құралдары көмегімен уақытылы заң ... ... жою, ... ... ... ... болатындай прокурордың қадағалау өкілеттілігін іске асыруы сондай
болуы керек, бәсең бақылаушы болмауы керек.
Сондықтан да прокурорлық ... оған ... ... ... ... ғана сай келеді. Эффективтілік, - ақырғы мәнде, прокурорлық
қадағалау ... ... ... ... [99, ... ... сөзі әсер етуші дегенді білдіреді. Осыға
байланысты К.Ф.Скворцов былай жазады: «Эффективтілік деп қалаған нәтижеге
алып ... ... ... ... және ... әсер ... ... Қаланатын нәтиже мақсатпен ... ... ... ... қол ... ... Ал эффективтілік деңгейі
мақсатқа қол жеткізілген деңгейімен анықталынады [100, 21].
Қылмыстық-процессуалдық қызметті жүзеге асыру ... ... үйге ... ... ... прокурорлық қадағалау мақсатты бағытталған,
белсенді және өз ... ... ... ... ... ... өзара байланысында қолданған кезде эффективті болады.
Тұрғын үйге қол сұқпаушылыққа азаматтардың құқықтарын ... ... ... ... ... ... қандай нысандарын
қолдана алатынын қарастырайық.
1. Алдын ала тергеудің ... ... ... қадағалау
нысандарының бірі жеке тергеу әрекеттерін жүргізуде прокурордың
қатысуы ... ... ... ... ... дербес екі ғана тергеу әрекетін жүргізуге құқық
береді: біріншісі – сараптама тағайындау, екіншісі – ... беру ... ... шешу ... айыпталушыны (күдіктіні)
сұрау. Екіншісі бір уақытта прокурордың міндеті болып табылады.
Қалған тергеу әрекеттерін жүргізу кезінде ... ... ғана ... ... ж. Бас ... №88 бұйрығына сәйкес прокурорларға
өздерінің не орынбасарларына тапсырма бойынша ... ... ... бірге үлкен қоғамдық резонансқа ие, сондай-ақ апаттарда,
тергеу әрекеттерін ... ... ... ... ... ... ... оқиғаларда аса ауыр қылмыс бойынша оқиға орнында қатысуға ... ... ... ... ... ... ... туралы айта
отырып, Н.В.Жогин былай дейді: «Тергеу және сот практикасында қандай да бір
тергеу әрекеттерін жүргізу ... ... ... туралы мәселе
туындап отыр. Осыған байланысты қатысу ... ... ... жүзеге асырудың нысаны екенін атап кету қажет [101, 71].
Жеке ... ... ... кезінде прокурордың қатысуы бір
жағынан, осы ... ... ... соның ішінде тергеу
әрекетін ... ... ... қол ... орын алуы ... құқықтарын сақтау, екінші жағынан, тергеу әрекеттерін
жүргізудің нәтижелілігі.
Қадағалаудың осы нысандарына ... ... ... ... ... прокурордың әрекеттерін көрсетеді:
Біріншіден, дәлелдерді және олардың көздерін қабылдайды және оларды
тергеудегі материалдарды есепке ала ... ... ... ... және ... әрекеттерін жүргізуде
қатысушы тұлғалардың әрекеттерін бақылайды, және осы ... ... және іс ... ... ала отырып, олардың заңдылығын
бағалайды;
Үшіншіден, дәлелді ақпаратты тікелей қабылданған бағалаудың негізінде,
сонымен ... ... және ... ... ... тұлғалардың
әрекеттерін заң бұзушылықтары немесе жіберілген қате бар кезінде және
олардың ... ... ... ... ... бойынша,
тергеу әрекеттерін жүргізу барасында оның заңдылығын ... ету ... ... ... [80, ... алдын ала тергеу сатысында заңдарды орындауын қылмыстық
істерді кезеңдік тексеруді жүргізуге ғана тірейтін прокурорларды сынға ала
отырып, ... ... атап ... ... ... жіберілген заң бұзушылықтарын тіркеу ғана болады. ... ... ... ... ... істерді тергеу кезінде
уақытылы заң бұзушылықтарын ескерту және жоюды қамтамасыз ету, бұл бастысы
прокурордың тергеу әрекеттерін жүргізуде үнемі ... ... ... 54].
Азаматтардың тұрғын үйге қол сұқпаушылық құқығын шектейтін тергеу
әрекеттерін жүргізу кезінде прокурордың ... ... ... ... ... процессуалдық нысанын сақтаудың кепілі болып табылады.
Тұрғын үйде тексеру, тінту, алуды ... ... ... отырып,
өзінің қатысуымен тергеуші тәртіпке келтіре отырады, яғни оның қатысуы бұл
мағынада превентивті мәнге ие. Осындай ... ... ... өте маңызды, себебі көптеген тергеушілер жеткілікті тәжірибесі жоқ,
көбісінде қажетті ... ... ... жүргізудің қабілеті жоқ,
көптеген тергеушілер оларды ... ... ... ... үлкен мән бермейді.
Тұрғын үйге қол ... ... ету ... ... ... үй ... табылатын оқиға орнын тексеруге прокурор қатыса
отырып, міндетті:
1) оқиға орнын ... ... ... ... ... ... қаулымен танысу, оның дұрыс құрылуына көз жеткізу;
2) тұрғын үйде тұратын кәмелетке қол сұғушылықтарын ... ... ... егер ... ... ... тексеру жүргізуді
тоқтату не оның қатысуы қамтамасыз етілгенге дейін, ал егер ... ... ... ... ... ... немесе тұрғын-үй
пайдалану ұйымының өкілінің келуіне дейін тоқтату;
3) заңда көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... ізге түсу органдарынан
тәуелсіздігін, олардың қатысуы кезінде болып ... ... және ... қабылдау қабілеті мен жасы туралы талаптарына
сәйкестігін тексеру; куәгерлерге ... ... ... мен ... ... ... ... орнын тексеру хаттамасын құрудың дұрыстығын бақылауға алу.
Оқиға орны болып табылмайтын ... үйді ... ... ... міндетті:
1) егер тексеру прокурор санкциясынсыз жүргізілсе, тұрғын үйде ... ... ... ... ... ... ... жағдайдағыдай тұрғын үйде тұратын кәмелетке толған
тұлғалардың қатысуын, егер бұл ... ... ... ... ... ... ... пайдалану ұйымының өкілінің қатысуын
бақылауға алу;
3) алдыңғы жағдайдағыдай куәгердің ... ... ... тұрғын үйді тексерудің хаттамасын құрудың дұрыстығын бақылауға алу.
Тұрғын үйге қол сұқпаушылықты қамтамасыз ету мақсатында тұрғын ... ... ... ... ... міндетті:
1) тұрғын үйде тұратын кәмелетке толған тұлғалардың қатысуын, ал егер
бұл мүмкін болмаған жағдайда, ... ... ... ... пайдалану ұйымының өкілінің қатысуын бақылауға алу;
2) куәгер ретінде шақырылған тұлғалардың жіберілу мүмкіндігін тексеру;
3) тінтуді ... ... ... тінтуді жүргізуге дейін тінтілетін
тұрғын үйде тұратын кәмелетке толған тұлғаларға немесе жергілікті
атқарушы орган ... ... ... ... ... ... және ... ашуының негізін бақылауға алу
және есік тұтқалары мен ... да ... ... ... ... ... ... құру дұрыстығын және тінту жүргізілген тұлғаға
немесе оның қатысуымен жүргізілген ... ... ... ... ... ... немесе жергілікті атқарушы
органның өкіліне оның ... ... ... ... үйге қол ... ... ... ету мақсатында тұрғын
үйде алуды жүргізуге қатыса ... ... ... егер ... прокурор санкциясынсыз жүргізілсе, тұрғын үйде тұратын
кәмелетке ... ... ... ... ... ... келісім болмаған жағдайда тергеу ... ... ... ... ... дейін тоқтата тұру;
2) алуды жүргізу туралы қаулы шыққан, шықпағанын анықтау, қаулымен
танысу, оның ... ... көз ... ... жүргізу кезінде тұрғын үйде тұратын кәмелетке толған
тұлғалардың ... ал егер бұл ... ... ... ... орган немесе тұрғын-үй пайдалану ұйымының
өкілінің қатысуын бақылауға алу;
4) куәгер ретінде шақырылған ... ... ... ... ... жүргізу туралы қаулы алуды жүргізуге дейін тұрғын үйде тұратын
кәмелетке толған тұлғаларға немесе жергілікті атқарушы орган немесе
тұрғын-үй пайдалану ... ... ... бақылауға алу;
6) жабық бөлмелердің және қоймалардың ашуының ... ... ... есік ... мен басқа да заттардың қажеттілігімен
тудырмайтын залалын жібермеу;
7) алу ... құру ... және алу ... тұлғаға немесе
оның қатысуымен жүргізілген кәмелетке толған ... ... ... ... ... ... ... органның
өкіліне оның көшірмесін беруін бақылауға алу.
2. Қадағалаудың эффективті нысаны ретінде анықтау және тергеу ... ... ... ... ... құжаттар, материалдар мен өзге
де мәліметтердің қылмыстық ізге түсу органдарынан тексерістер үшін ... жөн. ... ... ... ... ... прокурор
тергеу барысында іс материалдарын зерттей алуға мүмкіндікке ие ... ... ... өз ... ... өз ... тергеушіге тергеу
барасында қатысты, жоспарланған тергеу ... ... ... ... ... ... беру ... береді.
В.М.Савицкий қадағалаудың бұл нысаны прокурормен анықтау және тергеу
органдары қатынасында оған берілген ... ... ... ... алғышарты болып табылатынын дұрыс атап көрсетті ... ... ... ... іс ... нақты шешімдерді
қабылдау кезінде, тергеушімен іс ... ... ... ... ... ... ... шараларын қолдану туралы, қандай да
бір процессуалдық әрекеттерді санкциялау ... ... ... ... көмектеседі.
Прокурордың қылмыстық істің материалымен танысуы заң бұзушылықтарын
ескерту және анықтаудың әрекетті ... бірі ... ... ... ... ... - ... К.А.Бегалиев
айтқандай, - ең алдымен заң бұзушылықтарын ... ... ... ... қызмет етуін қамтамасыз етуіне бағытталған. Егер бұл міндет
орындалмаса, онда прокурор прокурордың басқа міндеті – заң ... және жою ... ... [103, 33]. ... ... тергеу
барысында жіберілген заң бұзушылықтарын өз уақытылы анықтау мен түзету үшін
үлкен мәнге ие.
Прокурор тергеу әрекеттерін жүргізуге байланысты ... ... қол ... ... ... ... ... іс
материалдарымен танысуда ерекше назар бөлуі тиіс.
ҚР ҚІЖК 222-бабының 13 ... ... ... қалдыруға болмайтын оқиға
болған жерді тексеру оқиға орны ... ... ... үйді ... ... ала ... ... кейін жүргізілген тексеру
туралы тәулік ішінде прокурор хабардар етілуі жағдайында заңмен рұқсат
етілген. ... ... алып ... ... әрекеттерін заңдылығын
тексереді және оның заңды немесе заңды емес екені туралы ... ... ... ... ... ... емес деп ... шығарса, онда оны
жүргізу кезінде алынған нақты деректер іс бойынша ... ... ... ... ҚР ҚІЖК ... 3 бөлігінде бекітілген, оған сәйкес
іздестіріліп және алып қоюға жататын объект оны ... ... ... ... ... қылмыстық мақсатта пайдаланылуы мүмкін болғанда не
іздестіріліп жатқан адам жасырынуы ... ... ... ... ... ... ... жүргізілген тінту туралы алдағы
жиырма төрт сағат ішінде оған хабарлануы тиіс.
Покурор хабарламаны алып ... ... ... ... және оның ... ... заңды емес екені туралы қаулы шығарады.
Егер прокурор жүргізілген тексеруді ... емес деп ... ... онда ... ... ... нақты деректер іс бойынша айғақ ретінде рұқсат
етілмейді.
Реформаланған ... ... осы және ... да
нормалары қылмыстық сот ісін жүргізуде дәлелдердің жіберілуі ... ... ... ... ... ... ... атап көрсеткендей:
«Дәлелдердің жіберілу ... ұзақ ... бойы ... ... ... ... болды. Оған таң қаларлықтай ештеңе
жоқ: қылмыстық сот ісін жүргізуде ... ... ... ... ... ... ... институтын реттеудің әлсіз
заңнамасы ретінде, сондай-ақ алдын ала ... ... ... алу
кезінде жіберілген процессуалдық бұзушылықтарын соттармен елемеуден көрініс
алды» [104, ... ... ... ... әрекеттерін тексеру
кезінде прокурорға соңғы жылдардағы барлық ... ... ... ... қылмыстардың өсуіне қарамастан, ... ... ... жасап, процессуалдық нигилизмді ақтауды, ... ... ... ... ... ... ... керек [15].
Алайда жүргізілген әрекеттердің заңдылығын прокурор қалай тексеру керек
екендігі туралы нұсқаулар ... ... ... ... ... ... негізгі тәсілінде, бірінші және екінші
жағдайда іс материалдарымен танысу болатынын сеніммен айтуға болады.
Прокурордың санкциясынсыз тұрғын үйде жүргізілген тінту мен ... ... іс ... танысу барысында келесілерді анықтауы
тиіс:
1) тұрғын үйде тінту немесе тексеру жүргізуге прокурор санкциясы алдын
ала неге ... ... ... ... үйдегі тексеру мен тінту жүргізудің негізі;
3) қарастырылатын тергеу ... ... ... ... ... үйде жүргізілген тінту немесе тексеру кезінде ... ... ... құқықтарын қамтамасыз ету (соның ішінде
тұрғын үйде тексеру, тінту жүргізгенде онда ... ... ... ... ... ... жағдайда, жергілікті
атқарушы орган немесе тұрғын-үй ... ... ... ... ету);
5) егер тінту, тексеру тұрғын үйде түнгі уақытта ... ... ... ... ... болғанын;
6) қарастырылатын тергеу әрекеттерін ... ... ... ... жинау (соның ішінде бектілуін) ретін сақтауын;
8) тергеу ... ... мен ... ... ... дұрыс жазылуын.
Өкінішке орай, прокурор қандай жағдайларда жүргізілген ... емес деп тану ... ... ... ... үйде ... немесе тексеруді заңды немесе заңды емес екенін тану прокурордың ішкі
сеніміне бойынша жүзеге асырылады, мұнда субъективизмнің үлесі ... атап ... заң ... дәлелдерді тануды кең
тұжырымдайды, процесс қатысушыларының заңмен кепілденген ... ... ... ... тергеу кезінде қылмыстық процестің өзге де
ережелерін бұзу жолымен алынған дәлелдердің шынайылығына әсер еткен немесе
әсер етуі ... яғни ... ... ... ... ... ... байланыстырады[106, 113].
Адамның конституциялық құқықтары мен бостандықтарынан шыға келе, соның
ішінде тұрғын үйге қол сұқпаушылыққа құқық, ҚР ҚІЖК ... ... ... ... ... ... деп танудың негіздерін
назарға ала отырып, қылмыстарды ашу бойынша ... ... ... үйде ... ... немесе тексеру заңды емес деп
танылау керек, ал оларды жүргізу нәтижесінен алынған ... ... ... ... ... ... тінту, тексеру қылмыстық істерді қозғағанға дейін жүргізілсе;
- осы тергеу әрекеттерін ... үшін ... ... ... ретінде оқиға орны болып табылатын тұрғын тұрғын үйде
тексеруді ... үшін ... орны ... ... жерді тексеру
туралы қаулы болып табылады, тінтуді жүргізу үшін тінтуді жүргізу
туралы отивацияланған қаулы болып ... ... ... ... ... үшін ... негіз болмаған
жағдайда: жасалынған қылмыс туралы хабарлама немесе өтініш, ... ... ... ... ... ... тексеруді талап
етеді; жеткілікті деректердің болуы тергеуді қызықтыратын ... ... ... бір ... үйде ... тінту жүргізуді талап
етеді;
- тінту, тексеру жүргізілген тұрғын үйде тұратын кәмелетке толған
тұлғалардың қатысуын, егер бұл ... ... ... жергілікті
атқарушы орган немесе тұрғын-үй пайдалану ұйымының өкілінің қатысуы
қамтамасыз етілмесе;
- куәгерлердің қатысуы қамтамасыз етілмесе не осы ... ... ... олар сәйкес келмесе;
- тұрғын үйдегі заттардың негізсіз ... ... ... ... ақаулар маман пікірінсіз, қандай да бір
объектілерді табуға ... ... ... ... кездері);
- тергеу әрекеттерінің хаттамасы қойылған талаптарға сәйкес ... ... заң ... жиі ... ... ... орай,
олар қылмыстық істерді қозғаудан бас тартуға, қылмыстық істерді қылмыс
оқиғаларының, қоғамға ... ... ... ... ... қарамастан қылмыстық істерді тоқтатуға тура келеді. 2010 жылы ... ... ... ... ... аудандық ІІБ учаскелік
инспекторымен Ивашин И.-ға қатысты ҚР ҚК 259-бабының 1 ... ... жылы 8 ... оның үйінде тінту жүргізу кезінде наркотикалық зат –
19,04 гр. ... бар ... ... ... ... іс ... іс материалдарын прокурормен тексеру барысында Ивашин И.
пәтерінде Кабдолланов А. және ... М. ... ... зат табылды және алынып қойылды. Қылмыстық-процессуалдық заң
талаптары ... ... ... іс қозғалғанға дейін; ... ... ... ... ... ... тұратын
Бякова Л. болды; тінту хаттамасы жасалынды, ал ... ... ... орны ... ... ІІБ АБ бөлмесінде қорапталды және мөрленді. Одан
кейін Бякова Л. тінту хаттамасына полиция қызметкерлерінің ... ... айта ... Көрсетілген бұзушылықтар алынған нақты деректерді
жіберілмейтін болып танылды және қылмыстық істерді тоқтату үшін ... ... жылы 8 ... ... ... ... ... ІІБ анықтау
бөлімінің бастығымен Е.Мерзановпен ҚР ҚК ... 1 ... ... Т. ... қатысты қылмыстық іс қозғалды. Т.Федотов тұрғын үйде
тінту Құрманғазы аудандық ІІБ криминалды ... ... ... ... ... ... Тінту прокурордың ... ... ... Тінту хаттамасы тінту жүргізілген екі
тәуліктен кейін жасалынды, табылған заттай айғақ – 22,18 ... ... ... орны ... ... ... ІІБ ... және мөрленді. Прокурорға жүргізілген ... ... 2010 ... 9 мамырында Құрманғазы аудан прокурорымен
Т.Федотов азаматына қатысты ... іс ... ... ... бас
тартылды және қылмыстық іс қозғауда бас тарту ьуралы қаулы ... ... ... ... тартылды [108].
*2. Іс материалдарын білу прокурорға анағұрлым дұрыс қадағалау нысанын
– азаматтардың елеулі құқықтарына қол ... ... ... ... көмектеседі. 2000 жылы ... ... ... ... бойынша 6529 санкция берілді, 2001 жылы –
5669 санкциялар [109]. Прокурор ... ... ... үйді ... ... ... үйден алуға санкция береді. Қадағалаудың бұл
нысаны Қазақстан Республикасының Конституциясымен кепілденген тұрғын үйге
қол сұқпаушылықты ... ... ... ... бірі болып
табылады. Бұл жағдайда прокурор санкциясы ... және ... ... ... үйге қол ... ... қорғаудың ерекше нысаны
ретінде орын алады. ... үйде ... ... ... ... ... ... азаматтардың конституциялық құқығын шектеумен байланысты, осы
процессуалдық әрекеттерді жүргізуге прокурор санкциясын уақтылы, ... ... ... ... ... ... қорғаудың әрекетті кепілі
болып табылады.
Өкінішке орай, алдын ала тергеу және ... ... ... жылдары
тергеу әрекеттерін жүргізуде прокурордың алдын ала санкциясын алуды талап
ететін, прокурорды хабардар етуімен прокурордың санкциясынсыз жүргізілетін
негативті практика бар. ... ... ... ... тергеу
әрекеттерін жүргізуді прокурордың алдын ала санкциясын ... ... ... ... ала ... ... ... жүргізуге
балама ретінде жүргізілген тергеу әрекеттері туралы оған хабардар етілуімен
қарастырады.
*3.01.2009 жылы әл-Фараби атындағы ... ... ... ... ақша ... ... ... және 12.02.2009 жылы сол
спорткешенінде азамат Ч.-ның ұялы ... ... ... ... ... ... ... олар бір іс жүргізуге біріктірілді. Аталған қылмыстарды
жасаған күдікті ... ... жылы ... Т. ... және Алматы
қаласының Бостандық СО РУВД тергеушісі А. Т. тұрғын үйдіне тінтуді жүргізу
туралы ... ... ... ... ... алынбады. Мұндай шешім
тінтуді жүргізу туралы ... ... «осы ... ... ... жүргізумен» мотивацияланды [110].
Осы мысалдан көріп тұрғанымыздай, азаматша Т. ... үйде ... үшін ... ... ... тергеушіде болмады, себебі
бірінші және екінші ұрлау жасалған ... және ... ... туралы
қабылдауға дейін ұзақ уақыт өтті, сәйкесінше тергеушіде оларды табуды
кейінге қалдырудыдан қызықтырушы объектілер ... ... ... ... ... прокурордың санкциясынсыз, қабылданған шешімнің ... ... ... ... ... ететін ерекше жағдайларды
көрсетуімен мотивациясыз жүргізудің фактілері мен орны бар. ... ... ... ... А. ... ... иісі бар жасыл түсті
өсімдік тәріздес зат ... және ... ... ... ... ... ... қаласының ОД РОП Бостандық РУВД анықтаушы С. азамат
А. тұратын ... ... ... Осы қатаң заң ... ... ... ... ... туралы қаулы шығарылады, онда
РОП Бостандық РУВД бастығы ... ... Т. ... ... ... ... ... қажеттілігі туралы ештеме айтылмаған [111].
Осы және басқа да мысалдар, өкінішке орай, мұндай іс ... ... ... ... органдары бастықтарымен, яғни алдын ала
тергеу және ... ... ... ... ... ... заң бұзушылықтары ретінде қабылдамайтының куәсі болады.
Заң әдебиеттерінде ... ... ... ... ... беру ... ... қорғаудың маңызды құралы
ретінде ғана емес, сонымен қатар заң бұзушылықтарын ескертудің құралы ... [112, 53]. ... ... үйде ... ... ... тінтуге
санкция беру туралы шешім қабылдаған кезде прокурордың ... ... ... іс бойынша азаматтардың құқықтарын қорғау қажеттілігінен,
сондай-ақ әрбір тергеуші осы ... ... ... ... ... ... құқықтарын шектеуге бағытталған процессуалдық
әрекеттерін жүргізу кезінде заң бұзушылықтарын жібермеуінен туындауы қажет.
Жүргізілуі прокурор санкциясын ... ... ... ... ... ... әрекет мұқият зерттелуі мен жан-жақты талқыланудыдан
кейін ғана іске ... ... бір ... бұл ... ... толық, жан-жақты және объективті зерттелуіне көмектесуі үшін,
ал екінші ... – өз ... ... ... ... мүдделері мен
құқықтарын шектеуге немесе бұзушылығын тартпау үшін [113, 144].
ҚР ҚІЖК 222, 230-232 ... ... ... заң ... қол ... ... ... берді. Осы жағдайда шектеу
Конституция күшімен қорғалатын субъективті ... ... және ... ... мен шешімдері қатаң түрде заң
талаптарына сәйкес келуі қажет. Аталған тергеу ... ... ... ... міндеті азаматтардың құқықтары мен заңды
мүдделерінің бұзушылықтарына жол бермеу болып табылады.
Азаматтардың ... ... ... тұрған үйде тінту немесе мәжбүрлі
алуды жүргізуге санкция беру алдында прокурор тек осы ... ... ... ... ... ... іс ... мұқият
меңгеру керек. Прокурор тұрғын үйде мәжбүрлі тексеру, тінту және мәжбүрлі
алуды жүргізу үшін ... ... ... ... ... тиіс.
Прокурор осы процессуалдық әрекеттерді жүргізу үшін негіздер жоқ ... деп ... ... санкция беруден бас тарту туралы қаулы
шығарылуы тиіс. Санкция беруден бас тарту тергеу әрекеттерін жүргізу туралы
қаулы резолюция ... ... өзге де ... ... ... ... ... және практикалық жұмысшылардан сотқа дейінгі іс
жүргізуден кейін ары қарай сот бақылауын кеңейту қажеттілігі ... ... ... ... іс жүргізуде сот бақылауының қажеттілігін теріске
шығармаймыз, осы сфера қызметтінде сот бақылаудың болуы ... сот ... ... ... ... заңды құқықтары мен мүдделерін
қорғауға бағытталған заңдылықтың қосымша кепілі, құралы болып табылады деп
есептейміз. Қазақстан Республикасының қолданыстағы қылмыстық-процессуалдық
заңында ... ... ізге түсу ... ... және
шешіміне соттық шағым жасау мүмкіндігі (ҚР ҚІЖК ... ... ... ... ... ұзарту және қамауға прокурордың
санкциясына соттық шағым жасау (ҚР ҚІЖК 110-бабы), медициналық ... ... ... ... прокурордың санкциясына
соттық шағым жасау (ҚР ҚІЖК 111-бабы) сотқа дейінгі іс жүргізуге ... ... оң ... ... ... таңда сот бақылауының одан ары ... ... ... құқықтарын шектейтін процессуалдық ... ... ... ... ... сотқа беру туралы пікір
айтылуда: қамауды, үй қамауын ... ... үйде ... және алу, ... ... ... шаралары ретінде және өзге де процессуалдық
әрекеттер. Осы ... ... ... ... пікірінше,
«осы процессуалдық әрекеттерді жүргізуге рұқсат беретін сот ... ... тек ... ... ... және қылмысты ашуға жауапты
прокурор санкциясына қарағанда, азаматтардың заңды ... ... [114, ... алдында жарияланған еңбектерінде алдын ала ... сот ... ... жай ғана ... ғана ... сондай-ақ осы
сферада прокурорлық қадағалауды толық жоюды ұсынды. Оның пікірінше, сот
бақылауы прокурорға қарағанда, ... ала ... ... ... ... ... ... табылады. Сот ведомстволық мүдделерімен
байланысты емес, тәуелсіз, қылмысты ашу үшін жауапты емес. Және ... ... сот ... ... ... ... болады деген
қорытындыға келеді [115].
Қызметі заңды мүлтіксіз және нақты орындау және ... ... ... ... заң ... ... ... ең біріншіден,
тергеудің айыптаушы нәтижесінде қызығушы тұлға ретінде көрсетуге ... ... ... мәні ... ... қылмысты ашуға жауапты тұлға болып табылады.
Қылмысты ашу және тергеу алдын ала тергеу және ... ... ... ... ... ... теориясында қылмысты ашу ұғымының
әртүрлі анықтамалары бар, ... ... ... ... осы міндет
жүктелетін тұлға болып табылмайды дейді. А.М.Ларин былай жазады: «Ашу –
қылмыстың жағдайларын және оны ... ... ... ... ... қолданылатын ұғым» [116, 51]. В.Д.Арсеньев қылмысты ашуды
қылмыс жағдайларын және оны ... ... ... ... іс ... ... белгілі бір бастапқы саты ретінде түсінеді
[117, 25]. Жалпы, ғалымдар ... ... ... ашу ... ... іс бойынша дәлелденуге жататын белгілі бір жағдайларды ... ... [118, 54; 119, 4; 120, 42-45; 121, ... оның ... ... ... қылмыстық іс бойынша
дәлелденуге жататын жағдайларды анықтау бойынша міндеттер жүктелмейді, ол
тек алдын ала ... ... ... жүзеге асырады, ол
көбінесе процессуалдық әрекетті санкциялауда, алдын ала тергеу ... ... жеке ... ... ... ... ... тергеу
бөлімдерінің және анықтау ... ... ... заңсыз қаулыларынан бас тартуда, олардың әрекеттеріне және
шешіміне арыздарды қарауда және ... ... ... да өкілеттіліктерді
іске асыруда көрінеді.
Екіншіден, прокурор тек айыптаушы функциясын орындайды деп ... ... ... ... қылмыстық-процессуалдық функция ретінде
айыптау астарында, яғни айыптаушы қызметімен қылмыс жасаған ... және оған ... ізге түсу деп те ... ... жазаны
қолдануды қамтамасыз етуге бағтталған әрекеттер жиынтығы мәні жатыр [14,
190].
ҚР ҚІЖК 62-бабына ... ...... қызметінің,
анықтау, тергеу, сотшешімдерінің, сондай-ақ қылмыстық процестің барлық
сатысында қылмыстық ізге ... ... ... ... ... ... асыратын қызметтік тұлға. Алдын ала тергеу сатысында
прокурордың ... ... ... ҚР ҚІЖК ... ... ... тергеу кезінде заңдылыққа қадағалауды және қылмыстық ізге
түсуді жүзеге ... ... ... ... «Прокуратура
туралы» Заңы және тергеу және анықтаудың заңдылығын қадағалауды, және
қылмыстық ізге ... ... ... негізгі бағыттарының бірі
деп атайды (4-бабы). Прокурор қызметінің бұл ... ... ... ... ... прокурордың конституциялық негізі болып
табылады. ... ... ... қызметі негізгі деп аталады, ал
айып көптүрлі құралдарының бірі ... ... ол ... өз ... ... ... сот көп ... прокурорға қарағанда, азаматтардың заңды
мүдделерін есепке алады деп санау дұрыс емес.
Біздің ... сот ... мен ... ... істі ... ... ... ала тергеу және анықтау органдары қызметіндегі
заңдылықты қамтамасыз етуге бағытталған екі дербес тәсіл болып табылады,
олар бір-бірін өзара ... ... ... керек.
Сондықтан біз М.Ч.Когамовпен келесідей айтқан ... ... ... прокуратураның құқықтық мәртебесі оны бекіту жоспарында
өзгертілді және Қазақстанның ... ... ... көрсетілген.
Осыған байланысты прокуратура органдарын тарату немесе өзгеше ... ... ... ұсыныстардың негізінен айрылды. Бұл орган
мемлекетке объективті түрде қажет, себебі қоғам механизмінде, құқық қорғау
органдары ортасында ... ... ... ... [91, 104].
Соңғы жылдары пайда болған концепцияларға байланысты, М.Ч.Когамов қылмыстық
процесте сотқа дейінгі сатыда прокурордың өкілеттілігін ... ... деп ... ол ... процесс орбитасына тартылған азаматтардың
құқықтарыныңң мүдделері мен ... ... ... алып ... ... [91, ... ... прокурорлық қадағалауды алмастыра алмайды. Оған бірнеше
себептер бар:
Бірінші себеп: прокурор ... ... ... ... ... және ... заңдылығын қамтамасыз ету бойынша заңмен
берілген өзінің өкілеттілігін іске асыра отыра, ... ... ... және оған ... ... ... ... (санкция беру,
тергеуші немесе анықтау органдарының шешімдері мен әрекеттерінің заңдылығын
анықтау кезінде және т.б.).
Сот анықтау және тергеуге процессуалдық жетекшілікті ... ... ... ... іс жүргізуде қылмыстық іс боынша шешім қабылдау
сотқа кішкене қиындау болады.
Екінші ... ... ... іс ... ... ... қадағалау
қадағалайтын бір прокурор жүзеге асырады.Оған осы қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ... барлық қажетті
ақпараттар жинақталып, қадағалаушы прокурорға жүргізілетін тергеу туралы
анағұрлым толық ... ... Бір ... ... прокурорға
қадағалаудың басқа нысандарын жүзеге асыруда көмектеседі.
Сотқа дейінгі іс жүргізуде сот бақылауын жүзеге ... бір ... ... ... ... ... бір және сол судья шешу міндетті
емес. Қолданыстағы ... ізге түсу ... ... ... ... жасау ретімен байланысты бір іс бойынша шағым дар әртүрлі
соттардың қарауының пәні болуы ... ҚР ҚІЖК ... 3 ... ... ... ... ... орны бойынша сәйкес прокуратураға
берілуі мүмкін. Сондықтан егер бір іс ... ... сот ... ... шағым аумақ бойынша бір сотта қарастырылады, егер жоғары тұрған
прокурор шешімі шағымдалса, онда шағым ... ... ... ... ... ... барлығы сотқа дейінгі сот ісін жүргізуге ... ... әсер ... себеп: сот қызметі ерекшелігінде, сот бақылауы тек эпизодтық
түрде ғана жүзеге асады: қылмыстық ізге түсу органдарының ... ... ... қарастыру кезінде,немесе кейбір процессуалдық
әрекеттерді санкциялау кезінде. Ал сотқа ... іс ... ... ... іс ... бастап және жүргізіліп аяқталған
қылмыстық істі сотқа бағыттаған немесе қылмыстық істі ... ... ... ... ... ... асырады, бұл алдын ала тергеу және анықтауды
жүзеге асыру кезінде заң бұзушылықтарын уақтылы анықтау және болдырмауға
себін тигізеді.
Осылайша, ... және ... ... ... іске асыру тәсілдері ерекшеленеді. Сот ... ... ... ... ... ... ... келіп түскен нақты өтініштері мен шағымдарының саны бойынша,
жедел және ... ... ... ... іске ... қадағалауы үнемі және үздіксіз болады. Прокуратураға, сотқа
қарағанда, тексерісті бастау үшін ... ... ... ... күту ... ... оның өкілеттіліктерінің
ерекшелігін көрсететін прокурор қадағалауының маңызды ерекшеліктерінің бірі
бастамашылық болып табылады. Мұндай ерекшелікті ... ... ... ... иелене алмайды [122, 15-16].
Төртінші себеп: істі тергеуге ... ... ... әсер етуі әрқашан сот әсер етуіне қарағанда жедел ... ... ... негізгі мазмұнын құрайтынына байланысты.
Сот бақылауы соттың негізгі функциясына жатпайды, оған әділеттілікті жүзеге
асыру ... ... қиын және ... міндет жүктелген. Сондықтан
әділеттілікті жүзеге асырудан басқаларының барлығы сот қызметінде екінші
орында болады.
Осыған байланысты ... ... сот ... ... ... ... кез келген себеп бойынша барлық
проблемалардан панацея болып табылмайды. Ведомстволық бақылауының өзіндік
артықшылықтары бар, ... ... ... ... тыс ... ретінде
болар еді, әсіресе сөз адам құқықтары болған кезде. ... ... ... ... сот ... ... ... қабылдана бермейді,
прокурор істі сотқа дейін жолдамай-ақ,анықтау ... ... ... ... дереу қабылдаудан бас тарта алады [123, 24-26].
Тұрғын үйде тінту, мәжбүрлі тексеруді, ... ... ... ... туралы мәселені шешу бойынша өкілеттілікті сотқа беруді жақтаушылар
келесідей сұрақтарға ... ... ... ... ... ... байқалды; алдын ала тергеуге жетекшілікті жүзеге
асырмайтын сот тінтуді жүргізу немесе тұрғын үйге қол ... ... ... өзге ... ... ... ... мәселені дұрыс
шеше ала ма; көбінесе кейінге қалдырылмай жүргізілуі керек тұрғын үйді
тінту, мәжбүрлі тексеру, тұрғын ... ... ... ... секілді тергеу
әрекеттерінің сипаттамаларын назарға ала отырып, сотта прокурордағыдай осы
тергеу әрекеттерін жүргізуге ... ... ... ... ... бар ма ... ... дәлелдейді:
1) алдын ала тергеу органдарының және прокурордың заңсыз ... ... сот ... ... ҚР жаңа ҚІЖК ... бастап, тұрғы үйде тінту,тексеруді ... ... сот ... ... пәні ... керісінше, тұрғын үйде тінту, тексеруді заңсыз жүргізудің барлық
фактілері прокуратура органдарымен анықталған;
3) қадағалаушы прокурор ... ... іс ... біле ... ... жүргізуді ескерте алады.
Және соңғысы, осы туралы сөз айқымыз келеді. 2001 ... 22 ... ... ... іс ... кодексі қабылданды, 2002 жылы
қолданысқа енді. РФ ҚІЖК 29-бабы ... ... іс ... ... тек
сот қана үй қамауына және қамауға алу секілді ... ... ... қабылдауға; қамауға алу мерзімін ұзартуға; қамауда ... ... ... ... ... ... сараптаманы
жүргізу үшін медициналық немесе психиатрлық стационарға орналастыруға;
тұрғын үйде тұратын тұлғалардың келісімі болмаған жағдайда, онда ... ... үйде ... және ... ... жеке тінтуді жүргізуге;
банктегі және өзге несиелік ұйымдардағы шоттар мен салымдар ... бар ... мен ... ... ... ... алу ... мекемелерде оларды алуға; салымдағы немесе
шоттағы немесе несиелік ұйымдарда сақтаудағы жеке және заңды ... ... ... ... тартып алуға; айыпталушыны қызметінен
уақытша ... ... ... өзге де ... бақылауға құқылы.
Алайда, осы бапта бекітліген ережелер 2004 жылдың 1 ... ... ... 4 ... 2001 жылы ... ... Президенті
Мемлекеттік Думаға көрсетілген процессуалдық ... ... ... ... заң ... ... дегенмен кейін одан бас
тартты. Осы ... ... ... бас тартудың негізгі себептердің
бірі ретінде сот органдарының осындай түрдегі реформа дайын ... іс ... ... ... іс жүргізуде прокурорлық
қадағалаудың тағы бір ... ... ... ... және ... тергеу органдарының әрекеттерімен немесе шешімдерімен мүдделері
тиісілетін өзге де тұлғалардың шағымдарын қарау болып ... іс ... ... ... ... ... анықтау
органдарының, тергеушінің, прокурордың әрекеттері мен шешімдеріне шағым
жасаудың екі тәсілін қарастырады. ... ... ... ... ... әрекеттері мен шешімдерін қадағалаушы прокурорға
шағым жасау, ал прокурордың әрекеттері мен ...... ... (ҚР ҚІЖК ... ...... ... и решения
дознавателя, 108-бабы). Екіншісі – сотқа шағымдану (ҚР ҚІЖК ... ... ҚР ҚІЖК ... ізге түсу ... ... ... сотқа шағым жасау ... ... ... ... сот ... туралы конституциялық ережелері іске
асырылады.
Біздің көзқарасымыз бойынша, осының ... ең ... ... түсу ... ... да бір әрекеттерімен немесе өзга да
шешімдерімен мүдделеріне қол ... ... бір ... ...... не ... ... жасауды таңдау мүмкіндігіне ие,
екінші ... ... ... ... бас тартса немесе
прокурор уақтылы шағымды қарастырмаса, шағыммен сотқа жүгіну мүмкіндігі
бар. Осы ... біз ... ... ... ... ... мен
құқықтарын қорғаудың қосымша кепілін және сотқа дейінгі істі ... ... ... пайдасын көріп отырмыз.
Егер прокурор уақтылы келіп түскен шағымға әсер етпесе, ... ... ... және ... ... тұлғалардың құқықтарының бұзушылығын
жою туралы шешім қабылдамаған кезде, қызықтырушы тұлғалар әрқашан сотқа
жүгіне алады. Сотпен осы ... ... деп ... бұл ... ... етпегендігінің куәсі, прокурорлық қағадағалау жүзеге
аспағандығының куәсі. Прокурорлық қадағалаудың болмауы, онымен өз ... ... ... шағымдарды қарау кезде әрбір факт қылмыстық ізге ... ... ... ... деп ... ... Сондықтан,
прокурорға шағым түскен кезде, оған мұқият қарау керек, егер заң бұзушылық,
азаматтардың құқықтарының ... ... ... кезде, жіберілген
бұзушылықтарды уақтылы еңсеруге және олардың ... ... ... ... қажет. Р.Д.Рахунов дұрыс атап көрсеткендей, «процеске
қатысушылар және ... ... ... ала ... ... ... қорғау үшін, егер тергеушімен бұзылған жағдайда жүгінуге болатын
фигураны көреді» [124, 13].
*2010 жылы ҚР прокуратура органдарымен ... 78905 ... ... ішінде 22913 тергеу және анықтау мәселесі бойынша (5224-
қанағаттандырылды). Көрсетілген өтініштерді қарау нәтижесінде прокурордың
қаулысы бойынша тәртіптік ... ... ала ... және ... ... қызметкері жазаланды. Жамабыл облысы бойынша осы кезең ішінде тергеу
және анықтау мәселесі бойынша ... 1280 ... ... ... ... өтініштерді қарау нәтижесі бойынша
тәртіптік ретте алдын ала тергеу және анықтау органдарының 272 ... ... ... ... мен ... сақтау бойынша
прокурорлық қадағалаудың эффекттілігін арттыру мақсатында тұлғалардың
құқықтары мен бостандықтарының ... ... ... тексере және
қарастыра отырып, формалдылықты жойып керек, солайша ... ... ... қорғаудың кепілі етіп жасау керек.
Қызылорда облысының прокуратурасына тұрғын үйде ... ... ... РОВД қызметкерлерінің заңсыз әрекеттеріне шағыммен
азамат Сайфулмаликов С. жүгінді.Келіп түскен ... ... ... ... ... заң ... жіберілгені анықталды, атап
айтқанда: Жаңақорған РОВД бастығы Кайназар А.-мен бекітілген ... ... ... сәйкес анықтау бөлімінің бастығы Абдикадыр С.
прокурордың санкциясынсыз, қылмыстық іс ... 2010 ... ... тексерілмеген жедел-іздестіру деректері негізінде Сейфулмаликов
С. пәтерінде тінту жүргізді. Жүргізілген ... ... ... ... яғни ... ... ... Санкциясыз жүргізілген
тінту туралы прокурор хабардар етілмеді. ... ... ... қызметкерлерге қатысты тәртіптік іс қозғалды және
олар ... ... ... ... ... 2010 жылы ... қаласының прокуратурасына 2010 жылдың ... оның ... ... заңсыз тінту жүргізіп, кейін ГОВД-ға алып
келіп, қорқыту жолымен ізденіліп жүрген Журавлев С.А.-ны табу ... ... ... ОУР ГОВД ... ... ... өтінішпен азаматша Сложеникина М.А. жүгінді.
Тексеріспен Қостанай ГОВД қызметкерлері Сайфулин В.К. және ... ... ... ... ... прокурор санкциясынсыз, тінту хаттамасын
шығарусыз тінту ... Оны ... ... ГОВД алып ... ... ... ... азаматша Сложеникина М.А.-ның заңмен кепілденген
құқықтарын жіберілген бұзушылықтар үшін қала ... ... ... ... ... іс ... ... ГОВД
бастығымен 2010 жылдың 17 маусымымен №265 ... ... ... ... В. және Белан О. ... ... ... ... ... ... тұрғанымыздай, азаматтар өтініші прокурормен
қарастырылған және шешілді, және олардың қорытындысы бойынша қысқа мерзімі
ішінде ... әсер ету ... ... ... егер ... ... іс жүргізуде жіберілген заң
бұзушылықтарын жоюда жедел тұрғысынан салыстырсақ,онда алдын ала тергеу
және анықтау ... ... ... мен ... ... ... қараумен салыстыру бойынша прокурормен шағымдарды тексеру
тиімдірек, нәтижелі, себебі прокурорлық әсер ету ... ... ... ... ... ... заң бойынша шағымды прокурормен қанағаттандырудан
бас тартылған күннен бастап бір ай ішінде немесе шағымды ... ... ... өткеннен кейін, егер оған жауап алынбаса шағым беріледі. Судьямен шағым
оның түскен сәтінен ... он ... ... қарастырады (ҚР ҚІЖК 3-бабының
2 бөлігі). Прокурор шағымды оүскен ... ... үш ... ... ... ... жағдайларда, шағымды тексеру үшін қосымша материалдарды
немесе өзге шараларды қолдануды талап еткен кезде, шағымды жеті ... ... ... (ҚР ҚІЖК ... 2 ... Көріп тұрғанымыздай,
айырмашылық көктей.
Шағымды тексеру және ол ... ... ... ... туралы
мәселені шешу кезінде прокурор азаматтардың ... ... ... Егер ол ... ... ... ... ғана
бұзылмағанына көз жеткізсе, ол білмеген өзге тұлғалардың құқықтары бұзылса,
прокурор бұзылған ... ... ... ... ... шаралар
қабылдау тиіс [128, 196].
Азаматтар шағымдарына прокурор тарапынан көп назар ... ... өте ... ... ... атап ... қазіргі күнде
прокурорды оның бірқатар өкілеттіліктерінен айыру идеясы тұрақты ұсынылуда.
Және егер прокурорлармен ... ала ... және ... ... ... ... бұл ... қолдынлмаса,не жеткілікті
түрде эффективті қолданбаса, алдын ала тергеу ... ... ... ... ... ... адамдар прокурордан
емес, соттан қорғауды іздейтін болады. Және сол ... ... бұл ... ... ... болмай қалады, ал прокурор
өзінің бір өкілеттілігінен ... ... ... да ... ... ... прокурордың билік-тарату өкілеттілігінің
әлсіздігіне, тергеу және анықтауға қадағалауды ... ... ... алып ... ... ... ... органдарына тергеу әрекеттерін
жүргізу туралы соның ішінде, тұрғын үйді ... алу, ... ... ... ... беруі тұрғын үйге қол ... ... ... етуге прокурорлық қадағалаудың ьағы бір нысаны болып
табылады. 2009 жылы республика прокуратурасымен қылмыстық іс ... ... ... 2010 ... 6 ай ... 1637 жазбаша нұсқау берілді
[109; 129].
ҚР ҚІЖК 197-бабының 2 бөлігіне сәйкес прокурордың ... ... ... ... ... ... органының басшылығына
және анықтаушыға нұсқау беру заңмен қарастырылған ретте міндетті болып
табылады. «Прокурормен нұсқауларды беру ... және оның ... ... ... ... ... ... құқығы қылмыспен күресудің
дұрыстығында және қылмыстарды ... ала ... ... оның ... ... [130, ... нұсқаулары санкция сияқты прокурорлық қадағалаудың
актілеріне жатады, жазбаша нысанда болады, олар ... сай ... ... тергеуші қандай әрекеттерді жүргізу керек, осы ... ... ... ... ... сондай-ақ прокурор қандай да
бір әрекеттерді жүзеге асыру қандай мақсатта қажетті деп санайтындарды
анықтауы ... ... ... ... ... ... ... береді,
басқаша айтқанда, прокурорлық қадағалаудың осы нысанының эффективтілігін
қамтамасыз етеді.
Сондықтан да прокурорларға қылмыстық іс ... ... ... формалдылықты жібермеуге, орындауға жататын және олардың мерзімін
анықтауға жататын тергеу-жедел шараларының тізімі бар нақты нұсқаулар беру,
олардың уақтылы ... ... ... [85].
Н.В.Жогин пікірінше, прокурордың жазбаша нұсқаулары, ... ... ... іс ... ... ... Бұл пікірді
басқа да ғалымдар қолдайды. Мұндай шара ... ала ... ... ... ... ... ... Қылмыстық
материалдардан, бір жағынан, прокурор нұсқаулары ... және ... ... ба ... олар алдын ала тергеуде ақиқатты анықтауға
көмектесе ме ... ... Бір ... ... істе прокурор
нұсқауының болуы осы нұсқауларды тергеуші қаншалықты ... ... ... ... орындағанын, орындамағанын тексеруге мүмкіндік береді;
алдын ала тергеу қаншалықты жан-жақты және объективті, толық ... ... ... ... іспен танысып, прокурор ақиқатты
іздеуге жағына бағыттай отырып, алдын ала ... ... ... ... біле ... қылмыстық сот ісін жүргізуге қатысушылар – айыпталушы,
жәбірленуші және т.б. ... ... ... мәні мен ... [101, ... тұрғын үйде тексеру, алу, тінтуді жүргізу туралы қаулыны ғана
емес, нұсқау жуық ... ... ... ... ... етуге
бағытталған әрекеттерді жүзеге асыру туралы ... ... Бұл ... ... үйге қол сұқпаушылықты қамтамасыз етуге бағытталған
барлық шараларды қабылдауға назар аударуы тиіс.
Қылмыстық іс жүргізу ... оны ... ... ... ... органдармен азаматтардың құқықтарын кең шектеу мүмкіндіктерімен тығыз
байланысты, және сондықтан оларды еркін қысымның ... ... ... қажетсінеді. Кепілдерінің бірі қылмыстық сот ісін жүргізу сферасына
түскен тұлғалардың құқықтарын қорғауды жоғарыда ... ... ... қадағалау болып табылады.
Аталғандардың қорытындысы жасай ... ... С. ... ... одан ары ... жағдайында құқық қорғау органдары
мен сот жүйесінің негізгі бағыты тұлғалардың құқықтарын сатауға талаптарды
күшейту болып табылады, ал қолданыстағы заңға ... ... ... ... қылмыстық процестегі тұлғалардың құқықтарын нақты және
толық сақталуын ... ... ... ... ... сот ... адамның құқықтарын қорғау мен қамтамасыз етудің қазіргі жағдайы
халықаралық стандарттарға және жалпымен мақұлданған принциптерге ... деу ерте ... еді [131, 4]. Бұл ... ... ... бостандықтарын сақтауын, заңдылықты сақтауға прокурорлық қадағалаудың
құқық қорғау функциясын нығайту керек. Қазіргі күні ... ... ... ... ... реформаларды өмірге келтіруге
қабілетті прокуратура органына балама орган жоқ.
Қ О Р Ы Т Ы Н Д ... ... іс ... ғылымы алдын ала тергеу органдарының,
прокуратураның және соттың қызметіне өзінің ... ... осы ... көмектеседі, оның қол жетімділігін дамытады, осы ... мен ... ... ... ... жетілген
қажеттіліктері қылмыстық іс жүргізу заңнамасының жетілуіне көмектеседі.
Алайда қылмыстық процесс ... ... және сот ... заң ... және ... ғана ... ... Сондықтан
құқықтық нормаларда қылмыстық процесс принциптерімен орын алмаған жетекші
идеяларды тану дұрыс емес болып табылады. ... идея ... ... және ... үшін тек ... ... ... процесс принципі анықтау, тергеу органдары, прокуратура ... ... ... ... ... ... әрбір ереже (талап) бола
бермейді, өз алдына олардан жиі болатын сипаттағы ... ... ... бастапқы сәттерді анықтайтын ережелер танылады. Қылмыстық сот ісін
жүргізудің маңызды және анықтаушы бастамалардың жүйесін құра ... ... ... ... басқа ерекшеліктер мен қатынастар
туындайтын негіз болып табылады.
Қылмыстық процесс ... іске ... ... ... тек ... қана қоймай, жүзеге асырылуы үшін, принциптер ретінде
қалыптасқан ... ... ... ... нақтылайтын өзінің
мазмұны бойынша анағұрлым жеке ... ... Жеке ... ... ... ... ... номалар болып табылады.
2. Қылмыстық процесс принциптері – бұл құқықтық нормаларда, заңдарда
бекітілген негізгі, анағұрлым жалпы ... ... ... ... бекем
алуы қабылдау мен нысандарына тәуелсіз болады, сонымен қатар заңда бекем
алмаған ... оның ... ... ... ... ... нормативті бекітілуін Конституция,
қылмыстық іс жүргізу кодексі және өзге де ... ... ... ... ... ... ... бекітудің
заңнамалық техникасы әртүрлі. Бір жағдайларда заң ... ... да ... ... ... көрсетсе, басқа жағдайларда олар жалпы жағдайлар
ретінде орын алады (немесе негізгі сипаты ретінде), үшіншіде- заң ... ... ... да ... ... жасамайды (мәселен, ҚР ҚІЖК 36-
бабы – жариялылық принципі).
Айтылғанды қабылдау тек қана теориялық мағынаға ғана ие ... ... ... ие, ... егер ... ... принциптерімен тек заң
шығарушы тікелей принциптерге көрсететін қағидаларды ғана ... онда ... ... ... ... ... ... қылмыстық процесс принциптерін ... ... мәні аз. Олар ... ... яғни қылмыстық процестің барлық
кезеңдерінде қолданылатын нормаларға жатады, олар жеке кезеңдерінде жататын
нормаларда болуы мүмкін. ... ... - ... қандай талаптар бар
екенін білдіреді. Егер бұл талаптар ... ... ... ... ... ... жеке сипаттағы талаптарды бағындырса, онда ол қылмыстық
процесс заңының Жалпы немесе Ерекше ... ... ... ... ... ... ... принципі болып табылады.
2. «Тұрғын үйге қол сұқпаушылық» - ... үйге қол ... ... ... ... кең болып табылады, оның
мазмұны әрқайсысына тұрғын үйге қол ... ... ... қоса, өзге тұлғалардың осы құқықты сақтау
міндетін ... ... ... үйге қол сұқпаушылықты
азаматтардың жеке ... ... ғана ... ... ... ретінде
қарастыру қажет..
4. Қылмыстық процесте «тұрғын үй» ұғымы мазмұнын анықтау поцессуалдық
әрекеттерді жүргізу кезінде тұрғын үйге қол ... ... ... ету ... шартталған және осы жерде тұрғын үйінде
тінту, тексеру, алу ... ... ... ... ... шығу
қажет.Сондықтан «тұрғын үй» ұғымының қылмыстық іс жүргізу мазмұны қылмыстық-
құқықтық мазмұнынан ерекшеленеді.
Жоғарыда аталғанның негізінде ҚР ҚІЖК 42-бабының келесідей ... ... үй» ... ... іс ... бір ... ... адамдардың
уақытша немесе тұрақты тұру үшін үй-жай немесе құрылысты қамту ... ... ... ... ... ... пәтерлер, үй, бақша үйі; жатақхана,
қонақ үй номерлері, ... ... ... ... санаториядағы палата,
каюта, шығармашылық шеберхана; тікелей оларға ... ... ... ... көп ... үйлерден басқа тұрғын
құрылыстың подвалдар және чердактар; ... ... ... ... ... ... дача (бақша) үйлердің усадьбалық телімде орналасқан
құрылыстар.
5. Тұрғын үйге қол ... ... ... ... ... ... шектелінеді:
1) тексеру, соның ішінде:
а) тұрғын үй тексеру объектісі болып табылатын оқиға орнын ... ... орны боып ... тұрғын үйді тексеру;
2) тұрғын үйде тінту;
3) тұрғын үйде алу;
4) егер ... бір ... ... зерттелетін оқиға
жағдайларын және жүргізілген тәжірибелердің ... ... ету үшін ... оқиғаларымен байланысты
нақты әрекеттер болған тұрғын үйде осы тергеу әрекетерін жүргізу
қажет ... ... ... ... егер ... тұрғын үй көрсетілімдер тексерілуімен және нақтылануы
керек ... бірі ... ... ... ... және ... Қылмыстық іс жүргізудегі мәжбүрлеуінің ... ... ... іс жүргізудегі мәжбүрлеу ... ... ... оны ... қажеттітілігі қылмыстық іс жүргізу
қызметін жүзеге асыру барысында туындайды;
2) қылмыстық іс ... ... ... ... іс жүргізу
қызметін жүзеге асыратын заңмен берілген өкілеттілік шегінде
қызметтік тұлғалармен және ... ... ... ... ... ... немесе соттың алдын
ала келісімінсіз (ұстау, кетпеу туралы қол қою және т.б.); ... үй ... алу, ... ... алу ... ретінде және
мәжбүрлеу шаралары сот шешімімен, не прокурор ... ... ... ... ... ... ... сараптама үшін мәжбүрлеп орналасу секілді шаралар тек
қана сот ... ... асуы ... ... іс жүргізудегі мәжбүрлеу шараларының түріне байланысты
айыптыға, күдіктіге, куәгерге қатысты қолданылады (мәселен, ... ... ... қатысты; тінту, мәжбүрлі алу жәбірленушіде және т.б.
жүргізілуі мүмкін);
4) қылмыстық іс ... ... ... жалпы мақсаты –
қылмыстық процестің міндеттерін орындауын қамтамасыз ету. Бұл мақсат
іс ... ... ... ... ... ... ... мақсаты жасалынған қылмысқа тұлғаның қатысқанын
анықтау және оны қамауға алу түріндегі жазалау ... ... ... шешу; мүлікті тәркілеу азаматтық талабына сәйкес
үкімді орындауды қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асады; ... ... ... дәлелдерді жинауға және ... ... ... ... іс жүргізудегі мәжбүрлеу шараларын ... ... ... ... ғана ... (ҚР ҚІЖК ... негіздері көрсетілген, 230-бабында тінту ... және ... ... іс жүргізудегі мәжбүрлеу шараларын қолдану белгілі бір
субъективті құқықтардың шектелуіне алып ... ... ... ... ... үйге қол ... меншікке қол сұқпаушылық
және т.б.);
7) қылмыстық іс жүргізудегі мәжбүрлеу шараларын қолдану бекітілген іс
жүргізу нысанға ... болы тиіс және осы ... ... әрекеттерді заңсыз деп танылады.
Қылмыстық іс қозғалғаннан кейін қолдану қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... Қылмыстық іс жүргізудегі мәжбүрлеу шаралары бір уақытта келесідей
тергеу әрекеттері болып табылады:
1) ұстау;
2) ... орны ... ... ... үйді ... ... орны болып
табылмайтын үй-жайларды мәжбүрлі тексеру;
3) күдіктіні, айыптыны куәландыру куә болуы; жәбірленуші мен ... ... ... жеке ... алу ... ... тұлғалардың келісім берген жағдайда тұрғын үй-жайда
тексеруден басқа); тұрғын үй-жайда мәжбүрлі алу;
6) мәйіттерді тексеру;
7) ... ... ... және алу, ... ... ... сөйлесулерді тыңдау және жазу;
10) айыптыдан және күдіктіден сараптық зерттеу үшін үлгілерін ... мен ... ... ... үшін ... ... ... іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларының келесідей жіктемесі
ұсынылады:
А. Осы шараларды қолдану нәтижесінде ... қол ... ... күдіктіге ғана қолданылатын қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу
шаралары ... ... ... ... ... ... ... іс
жүргізудің мәжбүрлеу шаралары (жазалау шаралары);
3) айыптыға ғана қолданылатын қылмыстық іс жүргізудің ... ... ... ... ... айыптыға, күдіктіге және процестің басқа да ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізудің
мәжбүрлеу шаралары ... ... ... келу ... ... ... ... сараптаманы жүргізу үшін
медициналық немесе психиатрлық стационарға ... ... ... ... жататын тергеу әрекеттері).
Б. Тұлғаның құқықтары мен бостандықтарын шектеу деңгейіне байланысты:
1) жазалау шаралары;
2) сот-медициналық немесе психиатрлық ... ... ... ... ... ... мәжбүрлі орналастыру;
3) ұстау;
4) қылмыстық іс жүргізудің өзге де мәжбүрлеу шаралары;
5) жүргізілуі мәжбүрлі тергеу әрекеттері.
В. Қолдану мақсатына ... ... ... және ... ... жасыруын, немесе
объективті тергеуге және сотта істі талқылауда кедергілерді, не
қылмыстық қызметпен ... ... ... сонымен қатар
үкімді орындауын қамтамасыз ету болып табылатын жазалау шаралары;
2) мақсаты жасалынған қылмысқа тұлғаның ... ... және ... алу ... жазалау шараларын қолдану туралы мәселені шешу
болып табылатын ұстау;
3) дәлелдерді жинауға және зерттеуге бағытталған тергеу ... ... ... ... ... іс ... ... және сот
талқылау ретін қамтамасыз ету мақсатында қолданылатын қылмыстық іс
жүргізудің өзге де ... ... ... да бір қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шарларын ... ... не ... бір жағдайлар (жағдайлар жиынтығы), не нақты
деректер (дәлелдер), не процессуалдық әрекеттерді жүргізуді жүзеге
асыру қажеттілігін тудыратын өзге де ... ... ... Қазақстан Республикасында қолданыстағы ... іс ... ... ... отырып, тексерудің келесідей жіктемесі
ұсынылады:
А. Тексеру объектісіне байланысты:
1) оқиға болған жерді тексеру;
2) ... орны ... ... ... және ... тексеру;
3) тұрғын үйді тексеру (соның ішінде, оқиға орны болып табылатын және
оқиға орны ... ... ... ... ... ... ... мәйіттерді тексеру;
8) жануарларды тексеру;
9) почта-телеграф жөнелтілімдерін тексеру;
10) тыңдау фонограммаларын тексеру;
11) ... ... мен ... тексеру;
12) дипломатиялық өкілдіктер орналасқан ... ... ... мүшелері мен олардың отбасылары тұратын ... ... ... ... бар ... байланысты тексерудің келесідей
түрлерін көрсетуге болады:
1) осы ... ... ... ... қол сұғушылық орын алуы
мүмкін тұлғалардың келісімімен жүргізілетін тексеру;
2) мәжбүрлеп тексеру.
В.Зерттеу көлемі бойынша:
1) ... ... ... ... ... ... ... бастапқы тексеру;
2) қайталап тексеру.
11. Тексеруді жүргізудің негіздері тексеру мақсатына жету мүмкіндігіне
нұсқайтын жеткілікті деректер болып табылады. Бұл ... ... ... да деректерде болуы мүмкін. Оқиға орнын тексеру ... ... ... ... ... ала ... ... ізге түсу
органдары жеткілікті деректері болмаған кезде, мұндай ... ... ... өзга ... ... ... ... Тұрғын үйде тексеруді жүргізу туралы қаулы енгізу ... ... шеше ... ... ... немесе мәжбүрлеп жүргізілуіне емес,
тұрғын үйді тексеру, оны ... онда ... ... ... Конституциясымен кепілденген тұрғын үйге қол сұқпаушылық
құқығын шектейтін әрекет болып табылатынан шығу керек. Сондықтан да, ... ... ... ... ... үйден алу тергеуді қызықтыратын заттар,
құжаттар ерікті түрде немесе оларды алу мәжбүрлеп ... ... ... ... ... ... жүргізілуі тиіс, тұрғын үйде тексеру
қандай жағдайда да тергеуші қаулысы ... ... ... қол ... ... ... оның әрекеті тұрғын
үйде тұратын әрбір адамның жеке және жанұялық құпияларын, жеке өмірдің
сақтауға ... егер ... үйде ... ... ... ... тексеруге қарсы болса, не тұрғын үй-жайда кәмелетке толған, сондай-
ақ кәмелетке толмаған тұлғаларды болмаған жағдайда, ... үйде ... ... үйде ... ... ... адамдардың біреуі қандай да
бір себептермен ... ... және осы ... әрекетін жүргізуге өзінің
келісімін қалай болса да білдіре алмаған ... ... үйде ... ... ғана ... керек.
«Психиканың бұзылуы» ұғымы «психикалық ауру» ұғымынан кеңірек, және
психикалық қызметтің бұзылудың ауыр ... ... ... ... ... ... бұзылудың кең гаммасын қамтиды. «Психикалық
науқас» ұғымын ҚР ҚІЖК-нің 222-бабы ... ... ... ... ... секілді анағұрлым жеңіл психиканың
бұзылуымен ауыратын адамдар қорғаусыз қалады.
Қолданыстағы ... ... ... ... ... дене ... тұлға жатады (есту, көру, сөйлеу, анатомиялық кемшіліктер функциясын
толық немесе ... ... Егер ... дене ... ... іс ... құқықтарын өз бетімен жүзеге асыруға және өзінің
мүдделерін қорғауға, жағдайларды толық түсіну ... ... ... өзге де ауыр ... ... ... оның ... үй-жайындағы
тексеру жеткілікті процессуалдық кепілдіктердің болуы кезінде ғана
жүргізілуі ... ҚР ... ... ... үйге қол ... ... ережемен қамтамасыз етілген түзетулерді талап етеді, және
оның келесідей ... ... үйді ... онда тұратын кәмелетке толған адамдардың келісімімен
немесе ... ... ... Егер онда ... ... ... немесе адамның өздерінің құқықтары мен ... өз ... ... ... ... мүмкіндіктерін шектейтін
психиканың бұзылуымен, немесе дене кемшіліктерімен, немесе өзге науқастан
зардап шегетіні белгілі болса, тексеруге қарсы ... ... ... ... ... үйде ... адамдар қатыспаса, онда тергеуші
прокурормен рұқсат етілген мәжбүрлеп ... ... ... шығарады.
Прокурор санкция беруден бас тартқан жағдайда тексеру жүргізілмейді.
Сонымен қатар ҚР ҚІЖК-нің ... 14 ... ... ... ... үйді ... ... онда тұратын кәмелетке толған адамның болуы
қамтамасыз етілуі тиіс. Оның ... ... ... жағдайда жергілікті
атқару органның немесе тұрғын-үй пайдаланушы ұйымның өкілдері шақырылады.
Көрсетілген тұлғалар тексерудің басында, жүру ... ... ... ... жазу, қарсылық білдіру, сонымен қатар тексеру хаттамасына
ескерту ... ... ... ... ... ... ... тексеру жүргізгенде олардың құқықтарына қысым жасау әрекеттеріне
шағым жасау құқықтары түсіндірілуі тиіс.
13.Тұрғын үйді тексеруді аяқтаған ... ... ... ... ішінде
прокурорға хабарлау анағұрлым шынайы болып келеді, себебі практика
көрсеткендей оң ... көп, ... ... ... ... ... сағат ішінде немесе тәулік ішінде емес, бірнеше күн ... ... да ... ... ... тексеру хаттамасын
құруды аяқтамай хабарлау орынды болмас еді.
14. Тұрғын үйдің қол ... ... ... ... егер оны ... ... ... яғни егер тергеу ізделініп
жатқан объектілер белгілі бір үй-жайда болуы ... ... ... ... ... жағдайды ескере отырып, біз жедел-іздестіру ... өз ... ... жүргізудің жеткілікті негіз болып табылмайды
деп санаймыз. Азаматтардың тұрғын үйіне қол ... ... ... ... ... ... ... сипаттағы
деректер тінтуді жүргізу негіздері болып процессуалдық ... ... ... ішінде ҚР ҚІЖК 130-бабының талаптарына ... ... ... ... ... деректері есебімен
қолданған кезде болады.
Осылайша, тінтуді жүргізу үшін нақты ... ... ... ... ... ... деректер (дәлелдер), сондай-ақ белгілі бір үй-
жайда немесе өзге орында немесе ... бір ... іс үшін ... ... ... ... құжаттар туралы жедел-іздестіру қызметінің нәтижесінде
алынған деректер болып табылады.
Алуды жүргізудің негізі тергеуді қызықтыратын заттар және құжаттар нақты
қайда және ... ... анық тек ... ... алынған сенімді
деректер болып табылады.
15. ҚР ҚІЖК-нің 232-бабының үшінші бөлігіне сәйкес заң ... ... ... ... ... туралы прокурорды ақпараттандыру
тәсілін білдіру үшін екі термин қолданылады – «хабарлама» және ... ... ... он ... ... ... ... қолданғанын
ескере отырып, ҚР ҚІЖК-нде қолданылатын терминдерді бірыңғайландыру
мақсатында ҚР ҚІЖК-нің ... ... ... ... сөзін
«хабарлау» сөзіне ауыстыру керек.
16. Тұрғын үйде алу онда тұратын адамдардың еркіне қарсы ... ҚР ... ... ... ... мен он ... бөлігі
қолданылады, яғни тұрғын үйде мәжбүрлеп тексеру жүргізілудің ережелері.
ҚР ҚІЖК 222-бабының 13 бөлігіне сәйкес ... ... ... тексеру оқиға
орны болып табылатын тұрғын үйді тексеруді жүргізуді алдын ала прокурордың
санкциясыз, кейін жүргізілген тексеру туралы ... ... ... ... ... ... Егер адам ... қызықтыратын
заттарды, құжаттарды беруге бас тартқан жағдайда мәжбүрлеп алуды жүргізу
үшін осы ережені қолдану азаматтардың ... үйге қол ... ... бұзылуы болып табылады. Әрбір осындай жағдайларда алуды ... ... ... ... адам ерікті түрде тергеушінің талаптарын
орындаудан бас тартқанда, соңғысы өзінің әрекеттерін кейінге ... ... ... отырып, тұрғын үйде алуды прокурордың
санкциясынсыз ... ... үйде ... ... ... ... ... 222-бабының он үшінші бөлігінде бекітілген ережені кедергісіз қолдану
мүмкіндігі тұрғын үйде алуды жүргізу үшін прокурордың алдын ала санкциясын
алуға ... ... үйде ... ... ... тұрғын үйге қол сұқпаушылық құқығын тек
егер барлық жағдайда ... үйде ... ... тек ... ... ... заң бекіткен жағдайда ғана кепіл беруші болады және
келесілер ұсынылды:
ҚР ... ... ... ... ... ... берілуі:
1. Тінту мен алуды тергеуші дәлелді қаулы бойынша жүргізеді.
Тұрғын үйде ... ... ... ... ... мемлекеттік
немесе заңмен қорғалынатын өзге құпияны қамтитын құжаттарды алу
туралы қаулыға прокурор немесе оның орынбасары ... ... ... 232-бабының екінші бөлігін алып тастау.
17. ҚР ҚІЖК-нің 232-бабының тоғызыншы бөлігіне ... егер ... ... мен ... иесі ... ... ... ашудан бас тартса, тінту
жүргізген кезде олар ашылуы ... ... ... ... ... жоқ.
Сондықтан алуды жүргізген ... ... ... объект ерікті түрде
берілмесе және жабық үй-жайлар мен өзге де ... иесі ... ... ... бас тартса, мәжбүрлі алудың орнына заңмен қарастырылған кейін
прокурорға хабар етілетін практикада тінту жүргізіледі.
Көрсетілген мәжбүрлі ... ... ... ... ... ... тиімсіздігін көрсетеді. Осыған байланысты қалыптасқан
жағдайдан шығудың екі жолы ... олар ... ... іс
жүргізу заңына өзгерістер енгізіуді қарастырады.
Біріншісі. ҚР ҚІЖК-н қабылданғанға дейінгі болған ережелерге қайта оралу.
Қазақ ССР ҚІЖК–нің 134-бабы іс үшін ... ... ... ... немесе
заттар қайда немесе кімде екені туралы негіздер болған жағдайда анықтау
жүргізетін адам, ... ... ... ... заттар немесе құжаттарды
беруді ұсынады, ал бұдан бас тартқан жағдайда оларды алу ... ... деп ... ... ... ... ретін реттейтін ережелердің таралуы,
соның ішінде жабық үй-жайлар мен қоймаларды ерікті түрде ашудан бас тартқан
кезде, олар ... ... ... ... ... ... ... мен бостандықтарынан шыға келе,
соның ішінде тұрғын үйге қол ... ... ҚР ҚІЖК ... ... ретінде нақты деректерді жіберілмейтін деп танудың
негіздерін назарға ала отырып, қылмыстарды ашу ... ... ... ... үйде ... ... ... тексеру заңды емес деп
танылау керек, ал оларды ... ... ... нақты деректер
дәлелдер ретінде жіберілмеуі тиіс, егер:
- тінту, тексеру қылмыстық істерді қозғағанға дейін жүргізілсе;
- осы тергеу әрекеттерін ... үшін ... ... ... ретінде оқиға орны болып табылатын тұрғын тұрғын ... ... үшін ... орны ... ... ... ... қаулы болып табылады, тінтуді жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... тергеу әрекеттерін жүргізу үшін нақты негіз болмаған
жағдайда: жасалынған қылмыс туралы хабарлама немесе өтініш, ... ... ... ... ... ... ... талап
етеді; жеткілікті деректердің болуы тергеуді қызықтыратын заттар
немесе құжаттар белгілі бір тұрғын үйде болса, тінту жүргізуді ... ... ... ... тұрғын үйде тұратын кәмелетке толған
тұлғалардың ... егер бұл ... ... ... ... ... ... тұрғын-үй пайдалану ұйымының өкілінің қатысуы
қамтамасыз етілмесе;
- куәгерлердің қатысуы ... ... не осы ... ... ... олар ... ... тұрғын үйдегі заттардың негізсіз зақымдануы жіберілсе (негізінен,
мұндай зақымдар, ... ... ... ... да бір
объектілерді табуға бағытталған арнайы құралдарды қолданбаусыз
жүргізілген кездері);
- ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер мен нормативтік құқықтық актілердің тізімі
1. Қазақстан Республикасының Коституциясы. 30 тамыз 1995 жылы ... ... ... Парламента Республики Казахстан, 1996
г. № 4. Статья 217.
2. ҚР Президентінің Н. Ә. Назарбаевтың ... ... ... ... ... ... реформы Республики Казахстан
(Основные направления). Утверждена постановлением Президента РК от 12
февраля 1994 г. № ... ... ... ... 2009 ... 24 тамыздағы № 858
Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі: өзгертулермен
және толықтырулармен 20 қаңтар 2010ж. – Алматы: ЖШС «Издательство ... 2010. – 280 ... * ... ... ... Назарбаев ішкі істер органдарының 2010
жылғы жұмыс қорытындылары мен ағымдағы жылға арналған басым міндеттері
талқыланған ІІМ ... алқа ... ... 30 марта 2002 г.
7. Алдын ала ... және ... ... қадағалау жөніндегі
прокурордың 2010 жылғы жұмысының есебі
8. ... В. ...... ... ... ... 1997. № 5.
9. Ленин В.И. Псс., т. 29. Философские тетради. – М.: ... 1973. ... ... ... словарь /Под ред. И.Т.Фролова. – 5-е изд. – М.: Политиздат,
1987. – 590 ... ... ... и ... ... 2-е ... переработанное и
дополненное. – Ленинград: Изд-во Ленинградского университета, 1987. – 550
с.
12. Полянский Н.Н. Методика ... ... по ... ... ... 1952 г. № 2. С. ... Полянский Н.Н. Вопросы теории советского уголовного процесса. – Изд-во
Московского университета, 1956. – 271 с.
14. Строгович М.С. Курс ... ... ... Т. 1. – М.: ... 1968. – 470 с.
15. М. А. Пакирдинов «Обеспечение принципа неприкосновенности жилища ... ... ... 2003
16. Якуб М.Л. Процессуальная форма в советском уголовном судопроизводстве.
– М.: «Юридическая литература», 1981. – 143 ... ... В.Т. О ... принципа советского уголовного процесса /Труды
Высшей школы МООП РСФСР. Вып. 12. – М., 1965.
18. Савицкий М.Я. К ... о ... ... советского уголовного
процесса //Советское государство и ... 1950. № ... ... ... государства и права. Академический курс. Том 2. – ... 2001. – 528 ... ... Т.Н. ... ... ... процесса (вопросы
теории и практики). – М.: «Юридическая литература», 1971. – 198 ... ... К.Х. ... ... ... в Республике Казахстан
(теоретическое и уголовно-процессуальное исследование). Дисс….д.ю.н. –
А., 1998. – 319 ... ... С.Д. ... ... ... ... экономии в уголовном производстве ... 2002. № 1. С. ... ... С.Д. Реформа уголовного процесса РК: некоторые ... ... ... ... ... – Алматы: Академия экономики
и права, 2002. – 162 с.
24. Толеубекова Б.Х. ... ... ... ... ... Учебник. – Алматы: «Баспа», 1998. – 432 с.
25. Уваров В.Н. ... ... ... ... ...... 2000. – 518 ... Лившиц Р.З., Никитинский В.И. ... ... ... права
//Советское государство и право, 1974. № 8.
27. Сахаров А.Б. О принципах ... ... ... 1969. № ... Основы теории государства и права. – М.: ... ... ... 1963. – 563 с.
29. Капсалямов К.Ж. Юридические гарантии обеспечения ... ... в ... уголовно-процессуального принуждения.
Дисс… к.ю.н. – Караганда, 1996. – 223 с.
30. ... К. ... ... ... ... органдары. Оју
јґралы. – Алматы: «Санат», 1995. – 176 б.
31. Уголовно-процессуальный кодекс ... ......... с УПК ... Практическое пособие. –
Алматы, ТОО «Баспа», 1988. – 352 ... ... Ю.Д. ... ... ... ... в
советском уголовном судопроизводстве /В кн.: Борьба с правонарушениями:
(юридическая ... и ...... ... 1984. – 168 с.
33. Воскресенский В., Кореневский Ю. ... в ... ... 1995. № 7. С. ... Колмаков В.П. Следственный осмотр. – М.: «Юридическая ... – 196 ... ... Н.В., Фаткуллин Ф.Н. Предварительное следствие в ... ... – М.: ... ... ... 1965. – 367 с.
36. Руководство для следователей (издание второе, переработанное). Часть 1.
– М.: «Юридическая литература», 1981. – 544 с.
37. ... А.Я. ... ... происшествия. Освидетельствование. Учебно-
практическое пособие. – Алматы: ТОО «Аян Эдет», 1998. – 114 с.
38. Комментарий к ... ... ... ... ред. ... ... – М.: ... 2002. – 1039 с.
39. Мусеибов А.Г. Место и обстановка совершения преступления в ... ... /Сб. ... ... Вып. ... ... Вопросы теории и практики /Под ...... ... ... ... ... – 176 с.
40. Пособие для следователя. ... ... ... ... /Под ред. ... и А.И.Дворкина. – М.:
«ЛИГА РАЗУМ», 1997. – 444 с.
41. Ищенко Е.П. ... ... ... ... ... Красноярск: Изд-во Красноярского университета, 1987. – 168 с.
42. Бегалиев К., Попов В.И. ... ... ... места
происшествия /Вопросы борьбы с преступностью. Вып. 39. – М.: ... ... – 96 ... Шейфер С.А. Следственные действия. Система и процессуальная форма. –
М.: ООО ... ... 2001. – 208 ... ... С.И. ... ... языка: Около 57000 слов. /Под ред. ... АН СССР ... – М.: ... ... 1985. – 797 ... ... Н.П. ... вопросы следственного осмотра /В ... ... ... ... ... ... ... расследования. Тезисы докладов и сообщений на
научной конференции (19-21 декабря 1962 года). – М., 1962. – 141 ... ...... ... ... 1971. – 564 ... ... А.В., Нестеренко П.Д. Тактика следственных действий. – ... ... 1971. – 272 ... ... А.С. ... ... убийств по найму с
использованием тактических ... ......... 2000. – 135
с.
49. Криминалистика /Под ред. И.Ф.Крылова. – ... ... ... 1976. – 590 ... ... С.Д. Уголовный процесс Республики Казахстан (Общая часть). ... 2000. – 295 ... ... ... ... суда ... ... 1992-1999
г.г.: Справочное издание. – Алматы, ТОО «Баспа», 1999. – 200 с.
52. Судебная психиатрия. Учебник для вузов /Под ред. ... ... М.: ... 1997. - 385 ... ... С.П. ... ... и особенности ... по ... лиц, ... ... или ... ... …д.ю.н. – М., 1990. – 386 с.
54. Щерба С.П., Зайцев О.А., Сарсенбаев Т.Е. ... прав ... по ... ... ... /Под ред. ... ... РФ, докт. юрид. наук, проф. Щербы С.П. – М.: ООО ... 2001. – 200 ... ... В.И. ... и ... – М., 1948. – 38 ... Леви А.А., ... А.И. Обыск. Справочник для ...... ... 1983. – 94 ... ... Ю.Д. ... ... наложение ареста на имущество. – М., 1963. –
30 с.
58. Следственные действия (процессуальная ... и ... ... ... для ... МВД ... – Волгоград: ВСШ МВД
СССР, 1984. – 240 с.
59. Тертышник В.М. Собирание и исследование вещественных ... ... ... ... ... предварительного следствия и
дознания: Сборник научных трудов. – М.: ВНИИ МВД ... 1986. – 112 ... ... А.А. ... ... ... в ... расследования. – Алматы: «Жетi жарЈы», 1997. – 176 с.
61. Зинатуллин З.З. ... ... и ... Вопросы теории и практики. – ... ... 1981. – 136 ... ... З.Ф. ... ... – Воронеж: Изд-во
Воронежского университета, 1975. – 175 с.
63. Криминалистика: ... ... ... ... ... ... Под ред. ... – Мн.: НКФ «Экоперспектива», 1996. – 425 с.
64. Ведомости Верховного Совета Республики Казахстан, 1994 г., № 13-14, ... ... В. ... ... прокурору и органам расследования
результатов оперативно-розыскной деятельности //Российская юстиция, 2000.
№ 1.
66. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура ... ... ... Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура ... ... ... ... ... ... ... области.
69. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура г. Тараз.
70. Ахпанов А.Н. Пределы ... ... в ... ... ...... ... высшая
школа МВД РК, 1995. – 78 с.
71. Кулагин Н.И. О тактике обыска в ... ... ... /Сб.
Проблемы предварительного следствия. Выпуск пятый. – Волгоград, 1976. –
192 с.
72. Материалы уголовного дела № ... ... ... ... «О ... ... Верховного Совета
Республики Казахстан, 1995 г., № 24, ст. 156; Закон Республики Казахстан
«О ... ... и ... в ... ... ... Казахстан по вопросам прокурорского надзора» от 9 августа 2002
г. № 346-II ... ... К. Роль ... прокуратуры в современных условиях //Закон
и время, 2002. № 1 С. 111-113.
75. Пискарев Б. О ... и не ... о нем ... 1989. № 2. С. ... ... А.Р. Обеспечение прокурором законности расследования ... о ... ... ... ... ... на ... следствии: Сборник научных
трудов /Редкол.: Закатов А.А. (отв. ред.) и др. – ... ВСШ ... 1986. – 112 ... ... Г.И. ... ... в следственных действиях. – М.:
«Юридическая литература», 1987. – 160 с.
78. Ковалев М.А. Прокурорский надзор за ... прав ... ... ... – Издательство Московского университета,
1981. – 167 с.
79. Ломидзе А.Б. Прокурорский ... за ... и ... ... ... ... Методическое пособие. –
М.: ООО Издательство «Юрлитинформ», 2000. – 104 с.
80. Спиридонов Б.М. ... ... ... ... В ... ... ... в СССР. – М., 1973. – 378 с.
81. Жалыбин С. Прокуратура как институт защиты прав ... при ... ... и ... 2002. № 1. С. ... ... ... прокурора РК № 88 от 19.06.2002 г. “Об организации
прокурорского ... за ... ... ... ... Алексеев С.Н. Функции прокурора по новому УПК РФ //Государство и право,
2002, № 5. С. ... ... О.И. ... ... прав и ... ... при
производстве дознания и в ходе ... ... ... ... 2001. № 5. С. ... ... Д.Г. Соблюдение законности – важная задача //Закон и время,
2001. № 5. С. ... ... С.Г. ... в ... ... в свете требований новой
Конституции СССР и ... о ... СССР ... ... ... Вып. 34. – М.: ... литература, 1981. – 104 с.
87. Когамов М.Ч. Предварительное расследование уголовных дел в ... ... ... ...... ТОО «Аян ... – 176 с.
88. Строгович М.С. Курс ... ... ... Т. II. – ... «Наука», 1969. – 516 с.
89. Савицкий В.М. Прокурорский надзор за дознанием и ... – М.: ... ... ... литературы,
1959. – 262 с.
90. Ларин А.М. Расследование по ... ... ... ... ... ... лит., 1986. – 160 с.
91. Кореневский Ю.В. Судебная практика и совершенствование предварительного
расследования. – М.: «Юридическая литература», 1974. – 112 ... ... Т. ... ... и ... ... организованной группой в денежно-кредитной сфере. – ... ... 1998. – 140 ... ... Н.П. ... ... и функции прокурора в ... ... ... 1983. № 4. С. ... ... В.М. Очерк теории прокурорского ... в ... – М.: ... “Наука”, 1975. – 384 с.
95. Мелкумов В.Г. Некоторые ... ... ...... ... ... 1968. – 99 ... Проблемы эффективности прокурорского надзора. – М.: “Юрид. лит.”, 1977.
– 160 с.
97. Жогин Н.В. ... ... за ... ... дел. – М.: ... ... 1968. – 264 с.
98. Рагинский М.Ю. Надзор за законностью неотложных следственных действий.
– В кн.: Прокурорский надзор за ... ... ... дел. – М., ... Бегалиев К. ... ... и ...... 1980. – 284.
100. Резник Г. О допустимости доказательств, ... ... и ... ... 1996. № 4. С. ... ... В.М. Теоретическая модель уголовно-процессуального
регулирования //Советское государство и ... 1990. № 2. С. ... ... М. ... ... и повышение эффективности расследования
уголовных дел. – Сб.: Проблемы ... ... ... ... государствах: опыт и суждения /Материалы международной
научно-практической конференции. – ... ... 1998. – 169 ... ... ... ... ... Восточно-
Казахстанской области.
104. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура Курмангазинского
района Атырауской области.
105. Материалы уголовного дела № 02750-30101.
106. Материалы ... дела № ... Шинд В.И. О ... ... ... ... и ее ... – В сб.: Совершенствование правового регулирования
прокурорского надзора в СССР. – М., 1978. – 138 ... ... В.И. Курс ... ... ... для ... вузов и факультетов с приложением нормативных актов. – М.:
Издательство ЗЕРЦАЛО, 1999. – 480 с.
109. ... И.Л. ... ... ... ... в ... //Государство и право, 2002. № 5. С. 17-29.
110. Петрухин И.Л. ... ... ... аспекты) //Государство и право,
1993. № 1.
111. Ларин А.М. Преступность и раскрываемость преступлений //Государство ... 1999. № 4. С. ... ... В.Д. ... процессуальные проблемы раскрытия преступлений
/ В сб. Проблемы ... ... ... ...... – 184 ... Гаврилов А.К. Задача быстрого и ... ... ... ... расследовании /В сб. Проблемы предварительного
следствия. ... ...... 1973. – 184 ... Ефимичев С.П. Задачи предварительного расследования /В ... ... ... ... на совеременном
этапе. – Волгоград: ВСШ МВД СССР, 1988. – 108 ... ... Н. Учет ... ... ... ... № 2. С.42-45.
116. Михайлов А.И., Сергеев Л.А. ... ... ... ... ... и ... 1971. № 4. С.110-115.
117. Шалумов М. Судебный контроль и прокурорский надзор: не междоусобица, а
взаимодействие //Российская юстиция, 2001. № 4. С. ... ... Ф. ... и ... ... ... ... 2001. № 3. С. 24-26.
119. Рахунов Р.Д. Процессуальное положение следователя и его функция. В
кн.: ... ... ... ... ...... – 184 с.
120. Отчет о работе прокурора по ... ... и ... ... 2002 ... ... ... производства. Прокуратура Кызылординской
области.
122. Материалы дисциплинарного производства. Прокуратура г. Костанай.
123. Березовская С.Г. Охрана прав граждан. – В кн.: ... ... и ... – М.: ... ... 1977. – 288 с.
124. Сборник аналитических таблиц о состоянии прокурорского надзора, ... ... и ... ... ... ... по ... полугодия 2002 года. – Алматы, 2002. – 70 ... ... С.И., ... В.К. ... с ... ее ... ... кн.: Советская прокуратура. История и ... – М.: ... 1977. – 288 ... ... С. О ... осуществления прав личности в уголовном
процессе //Закон и время, 2002. № 2. С. 3-6.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 91 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық іс жүргізу қағидалары79 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
Жасанды коректік ортада өсетін жасушалардың биологиясы7 бет
Жасөспірімдерге психологиялық қызмет көрсету5 бет
Заттар мен материалдардың сот сараптамасы28 бет
Клетканы зерттеу әдістері3 бет
Микроскопия түрлері4 бет
Норма мен патологияны түсінуге деген ыңғай жайлы3 бет
Сот баллистикалық сараптама6 бет
Сот биологиялық сараптама3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь