Әлемдік қар мен мұз қорлары


Кіріспе
І бөлім. Әлемдік қар мен мұз қорларының шоғырлануы
ІІ бөлім. Әлемдік қар.мұз қорларының зерттелуі
ІІІ бөлім. Солтүстік жарты шарының мұздықтар
ІV бөлім. Оңтүстік жарты шарындағы мұздықтардың таралуы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қазіргі кезеңдегі мәліметтер бойынша, жер бетіндегі мұздардың жалпы массасы 25,8млн.км3 , ол – планетадағы тұщы судың 2/3 құрайды(1/3 жер асты суларына жатады) және бұл Жер шарындағы барлық өзендердің 650-7000 жылғы ағысына тең. Жер бетіндегі мұздардың негізгі массасы (99%) – мұздықтар, сондықтан да олар гляциологияда негізгі рөл атқарады. Олар су қоры ғана болып есептелмейді, сондай-ақ, олар Күннің жылуынан екі есе асып түсетін (абсолютті мәні бойынша) суықтықтың да иесі.
Мұздықтарға тән ерекшеліктердің бірі – масса алмасу жылдамдығының баяулығы. Ол орта есеппен 9 600 жылда, ал орталық Антарктида үшін – қатты фазадағы су қорының толық қалпына келу кезеңі 20 000 жылға созылады.
Материктер мен теңіз мұздарының өте үлкен массасы Жер шарының полярлы аймақтарындағы қазіргі уақыттағы ендіктік зоналық үрдістерін анықтап, атмосфераның планетарлық айналымын күшейтеді. Сондықтан климаттың моделдерін жасап шығару атмосфераның, мұхиттың, құрлық пен мұзды жамылымдардың өзара қарым-қатынасын ескеруіміз шарт. Мұздану мәселесі әлемдік мұхит деңгейіне де айтарлықтай әсер етеді. Гляциологиялық өткен шақта теңіздердің трансгрессиялары мен регрессиялары ертедегі мұз қалқанының қозғалысының әсерінен болды.
Жер табиғатында мезгілдік мұздар мен қарлы жамылымдардың атқаратын ролі зор. Қыстың соңында ол солтүстік жарты шардың – 99 млн.км2 (66%құрлық) территориясын алса(ең жоғарғы көрсеткіш), оңтүстік жарты шарда, қыстың аяғында, - 47млн.км2 (33%құрлық) территорияны алады(ең төменгі көрсеткіш).
Жер бетіндегі өзен суларының негізгі бөлігін, қар еруінен пайда болатын ағыстар құрайды. Тау алдындағы жерлерді суаратын судың қарлылығы, жазғы жерлерге қарағанда, 5-10 есе көп болады, себебі, олар жоғары бйікте қалыптасады. Таудың мұздық алабынан ағатын жылдық су көлемі оның территорясы бойынша орташа шамасынан 5-6 есе көп, ал жыл ішіндегі ағынның таралуы – жерді суару үшін өте қолайлы. Демек орталық Азия тауының мұздануы оның ауданының небары 5% алатын болса да, жылдық ағыстың 20%, жылы кезеңдерде 50% береді екен, бұл ағыстың ең жоғарғы көрсеткіші маусым мен тамыз айларына тура келеді, бұл – тау етектеріндегі ең құрғақ уақыт, өйткені суаратын жерлер үшін су қажеттілігі күрт артады.
1. Котляков В.М. «Мир снега и льда», М, Наука 1994г.
2. Вилесов Е.Н., Кушимова А.Ғ. «Гляциологияның қазіргі проблемалары», Алматы, 2003ж.
3. Атлас снежно-ледниковых ресурсов мира. М, РАН, 1997г.
4. Долгушин Л.Д., Осипова Г.Б. «Ледники». М, 1989г.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспары
Кіріспе
І бөлім. Әлемдік қар мен мұз қорларының шоғырлануы
ІІ бөлім. Әлемдік қар-мұз қорларының зерттелуі
ІІІ бөлім. Солтүстік жарты шарының мұздықтар
ІV бөлім. Оңтүстік жарты шарындағы мұздықтардың таралуы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Қазіргі кезеңдегі мәліметтер бойынша, жер бетіндегі мұздардың жалпы
массасы 25,8млн.км3 , ол – планетадағы тұщы судың 23 құрайды(13 жер асты
суларына жатады) және бұл Жер шарындағы барлық өзендердің 650-7000 жылғы
ағысына тең. Жер бетіндегі мұздардың негізгі массасы (99%) – мұздықтар,
сондықтан да олар гляциологияда негізгі рөл атқарады. Олар су қоры ғана
болып есептелмейді, сондай-ақ, олар Күннің жылуынан екі есе асып түсетін
(абсолютті мәні бойынша) суықтықтың да иесі.
Мұздықтарға тән ерекшеліктердің бірі – масса алмасу жылдамдығының
баяулығы. Ол орта есеппен 9 600 жылда, ал орталық Антарктида үшін – қатты
фазадағы су қорының толық қалпына келу кезеңі 20 000 жылға созылады.
Материктер мен теңіз мұздарының өте үлкен массасы Жер шарының полярлы
аймақтарындағы қазіргі уақыттағы ендіктік зоналық үрдістерін анықтап,
атмосфераның планетарлық айналымын күшейтеді. Сондықтан климаттың
моделдерін жасап шығару атмосфераның, мұхиттың, құрлық пен мұзды
жамылымдардың өзара қарым-қатынасын ескеруіміз шарт. Мұздану мәселесі
әлемдік мұхит деңгейіне де айтарлықтай әсер етеді. Гляциологиялық өткен
шақта теңіздердің трансгрессиялары мен регрессиялары ертедегі мұз
қалқанының қозғалысының әсерінен болды.
Жер табиғатында мезгілдік мұздар мен қарлы жамылымдардың атқаратын ролі
зор. Қыстың соңында ол солтүстік жарты шардың – 99 млн.км2 (66%құрлық)
территориясын алса(ең жоғарғы көрсеткіш), оңтүстік жарты шарда, қыстың
аяғында, - 47млн.км2 (33%құрлық) территорияны алады(ең төменгі көрсеткіш).
Жер бетіндегі өзен суларының негізгі бөлігін, қар еруінен пайда болатын
ағыстар құрайды. Тау алдындағы жерлерді суаратын судың қарлылығы, жазғы
жерлерге қарағанда, 5-10 есе көп болады, себебі, олар жоғары бйікте
қалыптасады. Таудың мұздық алабынан ағатын жылдық су көлемі оның
территорясы бойынша орташа шамасынан 5-6 есе көп, ал жыл ішіндегі ағынның
таралуы – жерді суару үшін өте қолайлы. Демек орталық Азия тауының мұздануы
оның ауданының небары 5% алатын болса да, жылдық ағыстың 20%, жылы
кезеңдерде 50% береді екен, бұл ағыстың ең жоғарғы көрсеткіші маусым мен
тамыз айларына тура келеді, бұл – тау етектеріндегі ең құрғақ уақыт,
өйткені суаратын жерлер үшін су қажеттілігі күрт артады.
Мұздықтар мен олардан ағып шығатын сулардың жоғарғы химиялық таза болуы
оларды тұрмыста және өндірісте пайдалануға алып келеді. Болашақта мұздықтар
айтарлықтай таза су және суық сақтаушы ретінде ерекше мәнге ие болатыны
сөзсіз. Бірақта мұздықтар химиялық және радиоактивті ластануға өте сезімтал
болып келеді. Осыған байланысты кез келген мұздықтарда, сонымен қоса
Антарктикалық жамылғысында, радиоактивті қалдықтарды көміп, сақтауға
болмайды, оларды бірнеше жүздеген мың жылдарға биосферадан шығарып тастау
қажет.
Гляциологиялық құбылыстар мен үрдістердің маңызды ерекшелігі Жер
бетіндегі жылу айналымдағы мұздың атқаратын ролінің маңызды болуында, жылу
мен ықпал балансына тән мәндерге, көп энергия шығынын қажет ететін жиі
фазалық ауысымдарға байланысты. Соңғысы, гляциальдық ландшафтардың
тұрақсыздығына қар мен мұз массасының елеулі өзгергіштігіне әкеліп
соқтырады.
Мұздықтар бірқалыпты қасиетін сирек сақтайды. Олардың тоқтаусыз түрленуі
– климаттың өзгерісі мен мұздықтардың ішкі үрдістеріне байланысты. Көне
мұздықтарды зерттеу – палеогляциологияның зерттеу обьектісіне жатады, бұл
саланың міндетіне олардың өлшемдерін, пішінін, құрылымын, қамтамасыз ету
белсенділігін, қозғалысын және тағы басқа да масса энергия алмасу
сипаттамаларын қалпына келтіру кіреді.
Қазіргі кезеңде, шаруашылықтың биік таулы және полярлы аудандарға
жылжуымен бірге, гляциальдық түрдегі стихиялық құбылыстар транспорттық
құрылыста, пайдалы қазбалардың жаңа кен орындарын өңдеу кезінде,
гидроқұрылыс және территорияны рекреациалық меңгерудің әсері өсіп келеді.

Мұздықтың әлемдік мониторинг қызметі ұлттық каталогтар базасында қар мен
мұздың Халықаралық комиссиясы Әлемнің мұздықтар каталогын жасады (Worl
Glawer Invertary,1989). Бұл каталог 1988 жылғы жердің мұздану күйін
анықтайды және мұздықтардың ауданы туралы ең соңғы және нақты мәліметтер
береді. Каталогқа сәйкес жер шарының жалпы мұздану ауданы 15 861 766 км2
құрайды (планетадағы құрлықтың 10,8%). Оның ішінде 13 586 310 км2
Антарктида және 17 264 000 км2 – Гренландиялық мұздықты қалқанға, ал қалған
549 065 ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстандағы қар мен мұз ресурстары
Қазақстандағы қазіргі мұз басулар
Қар жамылғысы
Қар барысының биологиялық ерекшелігі
Қазақстанның су қорлары
Қар және оның химиялық құрамы
Айналым қорлары
Әлемдік мәдениеттер мен өркениеттер
Қазақстанның отын қорлары
Зейнетақы қорлары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь