Мемлекеттік идеология және ұлттық рух

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. МЕМЛЕКЕТТІК ИДЕОЛОГИЯ ЖӘНЕ ҰЛТТЫҚ РУХ.

1.1 Әлемдік тәжірибе контекстіндегі мемлекеттік идеологияның тарихи қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2. Қазақстандағы мемлекеттік идеологияның бет.бейнесі ... ... ...
1.3. Ұлттық идеяның мемлекеттік идеологияға әсері ... ... ... ... ... ...
1.4. Ұлттық рух пен ұлттық идеологияның мемлекеттік идеологияны қалыптастырудағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2. ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК
ӨЛШЕМДЕРІ.

2.1. Б.А.Қ.. өркениеттік өлшемнің негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2.1.1 Жаңа қоғамдағы жас ұрпақты тәрбиелеудегі ұлттық идеологияның алар орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Ел межесі . елулік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қорытынды.
Қазақ елі . мәңгілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Зерттеу тақырыптың өзектілігі: Қаншама жылдар біз ел болып қалыптасуды арман еттік. Бізге Қазақ елі атану арман болды. «Ел болу биік әрі мағыналы сөз, оның ірге тасы мемлекет». Қазақстан Республикасы - Тәуелсіз егеменді мемелекет.Тек мемлекеті бар ел ғана өркениет жолына түсе алмақ, сондықтан Қазақ өркениеті деген ұғымды қоғамдық білімдер жүйесінде қолдануға мүмкіндік туды.Өркениетті елдер қатарына ену барысында ұлттық идеология - халықтың, бүкіл елдің әдет-ғұрып, салт-дәстүр, санасын ғасырлар бойы дамытып, жетілдіру арқылы ұрпақтан - ұрпаққа таралып, тәуелсіз мемлекетіміздің қалыптасуына өз үлесін қосуда. Әр халықтың өзіне тән, қоғамның дамуына байланысты ерекшеліктері болады. Мысалы, Қазақстанның ұлан-байтақ жерді алып жатуының өзі ғасырлар бойы халқымыздың бойындағы батырлық, ерлік, өнегелік дәстүрден туындаған. Отанын сүю, елін қорғау ер жүректі азаматтардың міндетіне кірген. Ертеде батырлар бейнесі осылай қалыптасқан.Осыны болашақ ұрпақтың бойына сіңіре отырып, ұлттық идеология қалыптастырған. Сондықтан да халқымызды азаматтыққа, батырлыққа, шешендікке, көрегендікке тәрбиелеу де ұлттық идеологияның міндеті болып табылады. Ұлттық идеологияның қалыптасуының қазақ ұлтының да, қазақ мемлекеттігінің де, жас ұрпақтың да болашақ тағдыры үшін әсері өте үлкен. Өз азаматтарына дұрыс идеологиялық бағыт-бағдар ұсынған мемлекеттің ғана өмірі тұрақты, болашағы баянды. Қазақ елі – мәңгілік-ұлттық идеология. Оның мазмұнын ашуда тың түсініктер керек, олардың біразын атап айтсақ, өркениеттік өлшем, өркениетік шешім, өркениеттік келісім, өркениеттік ізденіс, өркениеттік сана, өркениеттік тұрмыс, әлем халықтарының өркениеттік үрдістерін қабылдай білу және соған бейімделе отырып, елдік құндылықтарымызға жаңа сапалық үрдіс ашу. Шын мәнінде бүгінгі Қазақстан қайта еңсе көтерген , қайта түлеген, жаңғырған, қайта жарқырай көрінген жаңа мемлекет екенін кім жоққа шығара алады? Кейінгі кезеңде қазақ зиялылары ұлттық идеология туралы сөз қозғай бастады. Бұл жақсылықтың нашаны, ұлттық есею мен зерделенудің, рухани баюдың белгісі. Ұлттық идеологияны іздеу - халықтың өзін-өзі іздеуге кіріскендігі. Өткенінде өнеге, тарихында тәлімі бар ел төл дәуірінің толғақты сәтерінде өзіне-өзі есеп беріп, қош айтысқан замандарды санасына қорытып төрт құбыласын түгендейді, өткен ғасырдан сыр сауады, маңдайы тірелген кезеңнің тамырын басады, келер күнге барлау жасайды. Етек – жеңін осылай түгендеген соңғы ойды ұлттық идеология деңгейінде қорытуға талпынады.Ұлттық идеология дегеніміз – тарихтың жоғалтқанын бүгіннен іздеу, бүгіннің талабын тарихта кеткен қателерден арылта отырып қанағаттандыру, келешекке халық тарихының философиясы арқылы үңілу.Осы түпкі мақсаттарды орындауға қызмет ететін бүкіл идеялар жүйесі-қазақтың ұлттық идеологиясын құрайды. Қазақ мемлекетінің идеологиясының басты мақсаты - жаңа XXI ғасырдың оқыған, білімдар, білікті, техниканы, ілім-білімді терең меңгерген, дені сау, мықты, қажырлы, табанды, ақылды кемеңгер, ұлтжанды, отаншыл ұлтын тәрбиелеу.
1. Н. Назарбаев. «Қалың елім Қазағым». Өнер, 1998 жыл.
2. Н. Назарбаев. «Сындарлы он жылдар».
3. Түркістан энциклопедиясы.
4. Т. Жандәулетов. «Қазақ ұлттық идеологиясы жайлы мәселелер».
5.А. Айталы «Ұлттану». Алматы, 2000 жыл.
6. А. Құлсариева. «Аударма және Өркениет ».
7. Бүгінгі Қазақ жастарының әлеуметтік келбеті: жас ғалымдар мен студенттердің Республикалық ғылыми тәжірибелік конференциясының материалдары. Семей, 2006 жыл.
8. Егемен Қазақстан.
9.Совеленок Е. Краткая история понятия «идеология» в период с начала XIX века // Антология истории идей и идеологии. М , 1998
10. Қоғам және дәуір. 2004
11.Кішібеков Д. К. Біздің идеологиямыз кандай болу
керек? // Халық кеңесі. 1995, 7 қазан.
12. Калмырзаев Ә. Тәуелсіз мемлекетке төл идеология
керек пе? //Ақиқат. 1993. Тамыз. 3-8 б.
13. Арынова Р.С. Национальная идея для Казахстана: путь
пойска //Саясат, февраль. 1998, 71-76 стр.
14. Касабек. Ақиқат, тамыз 2000 ж. 8-96 б.
15. Менлибаев К. Н. Роль национальных традиции в
патриотческом воспитании. Автореф.канд.десс. Алматы,
Л995. 17 с.
16. Аренов М.М. Казахи на пути к национальному возрождению (по результатам социологических исследовании)
//Саясат, январь, 1998. 60-64 стр.
17. Давлетьяров. Б.М. Роль массовых идеологии в государственном политическом процесе. Автореферат канд.дисс. Алматы, 1995, 24с.
18. Абишев А. Национальные меньшеств в РК - политический анализ развития в условиях суверенитета.
Автореферат канддисс. Алматы, 2000. 34с.
19. Романош Н. Этнополитические процессы в РК.
Алматы, Казахстан - наш общии дом. 1998, 250с.
20. Гали.Д. Казахи и русские в Казахстане. Эхно-демографические и миграционные аспекты. Евразииское сообщество: N4. 1999. 71-89 стр.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...................3
1. МЕМЛЕКЕТТІК ИДЕОЛОГИЯ ЖӘНЕ ҰЛТТЫҚ РУХ.
1.1 Әлемдік тәжірибе контекстіндегі мемлекеттік идеологияның
тарихи қалыптасуы
............................................................................
......
1.2. ... ... ... ... ... ... ... идеологияға әсері
........................
1.4. Ұлттық рух пен ұлттық идеологияның мемлекеттік идеологияны
қалыптастырудағы ... ... ... ... ... ... ... Жаңа қоғамдағы жас ұрпақты тәрбиелеудегі ұлттық идеологияның
алар орны
............................................................................
....................................
2.2. Ел межесі – елулік
............................................................................
.....
Қорытынды.
Қазақ елі –
мәңгілік....................................................................
.................
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі..............................................................
Кіріспе
Зерттеу тақырыптың ... ... ... біз ел ... ... ... Бізге Қазақ елі атану арман болды. «Ел болу биік әрі ... оның ірге тасы ... ... ... - ... ... мемлекеті бар ел ғана өркениет жолына түсе ... ... ... ... ұғымды қоғамдық білімдер жүйесінде ... ... ... ... ену ... ... ... -
халықтың, бүкіл елдің әдет-ғұрып, салт-дәстүр, санасын ғасырлар ... ... ... ... - ұрпаққа таралып, ... ... өз ... ... Әр ... ... ... дамуына байланысты ерекшеліктері болады. Мысалы, Қазақстанның ұлан-
байтақ жерді алып жатуының өзі ... бойы ... ... ... ... ... ... Отанын сүю, елін қорғау ер
жүректі азаматтардың міндетіне кірген. ... ... ... ... ... ұрпақтың бойына сіңіре отырып, ұлттық идеология
қалыптастырған. Сондықтан да халқымызды ... ... ... ... де ұлттық идеологияның міндеті болып
табылады. ... ... ... ... ... да, қазақ
мемлекеттігінің де, жас ... да ... ... үшін әсері өте үлкен.
Өз азаматтарына дұрыс идеологиялық бағыт-бағдар ұсынған мемлекеттің ғана
өмірі тұрақты, ... ... ... елі – ... ... ... ашуда тың түсініктер керек, олардың біразын атап ... ... ... ... өркениеттік келісім, өркениеттік
ізденіс, өркениеттік ... ... ... әлем ... ... қабылдай білу және соған бейімделе ... ... жаңа ... үрдіс ашу. Шын мәнінде бүгінгі Қазақстан
қайта еңсе ... , ... ... жаңғырған, қайта жарқырай
көрінген жаңа ... ... кім ... ... ... Кейінгі кезеңде
қазақ зиялылары ұлттық идеология туралы сөз қозғай бастады. Бұл жақсылықтың
нашаны, ұлттық есею мен ... ... ... белгісі. Ұлттық
идеологияны іздеу - халықтың ... ... ... ... ... ... бар ел төл ... толғақты сәтерінде өзіне-өзі
есеп беріп, қош айтысқан замандарды санасына ... төрт ... ... ... сыр ... маңдайы тірелген кезеңнің тамырын
басады, келер ... ... ... Етек – ... осылай түгендеген соңғы
ойды ұлттық идеология деңгейінде қорытуға ... ...... ... ... іздеу, бүгіннің талабын тарихта
кеткен қателерден арылта отырып қанағаттандыру, келешекке ... ... ... ... ... ... орындауға қызмет ететін
бүкіл ... ... ... идеологиясын құрайды. Қазақ
мемлекетінің идеологиясының басты ... - жаңа XXI ... ... ... ... ... терең меңгерген, дені сау,
мықты, қажырлы, табанды, ақылды кемеңгер, ... ... ... ... ... идеология - халықтың уақытша қиындықтары
мен кезеңдік қажеттіктерін өзек ете салатын идея ғана емес, ... ... ... әрі салғанда дәуірлік мұратын айқындайтын, ... да ... бола ... ... рухани философия. Ұлттық
идеологияның негізі - қоғамның ең маңызды ... мен ... ... Кез ... қоғамда көздеген мақсатқа жету үшін ең
бастысы – ... ... ... ал ... бірлікке жету үшін – мықты
идеология қажет.
Ұлттық идея, идеология жәдігөйлердің ашқан жаңалығы ... ... ... ... ... ... болып табылады. Біздің
міндетіміз – қоғамның көп ұлттылығын тұрақты бірлестіруші ... яғни ... ... ... ... ... ... арман-
мүддесін жүзеге асыру. ( Н. Назарбаев ... мен ... ... мен ... ... ... ... бір елдің екінші елге дұрыс қарамауы, бір халықтың екінші ... ... ... бір ... ... тілді қыспаққа алу, бар
болмысын, құндылықтарын ... ету орын ... ... ... ... ... ... ондай өрескелдікке жол бермеуіміз керек. ... ... ... ... ... ... өмір сүру, ауызбіршілік,
ынтымақтастықта әр ... ... ... ... ... ... отырып, әлемдік деңгейге көтеру үшін елімізідің әр бір
азаматы ... бар күш ... ... жаңа ... ... өмір сүруі
қажет. Ол үшін Елбасымыздың «Жаңа әлемдегі Жаңа Қазақстан » атты халқымызға
жолдаған жолдауында ең ... ... ... баса назар аударып, ... ... ... ... ... стандартпен тең болу керек
екендігіне зор көңіл ... аса ... ... ... ... аян. ... тереңнен ойлай білу үшін ... ... ... ... ... рухын, мәдениетін көтеру міндет. Бұл ұлттық мүдде мен
ұлттық ... ... тұсы ... ... ... ... ең
алдымен, қазақ мемлекеті туралы әңгіме. Бүгінгі ұлттық идеология - ұлттық
мемлекет құру. Ал, кез-келген мемлекетте ең ... ... ... Бұл ... мемлекеттің ішкі-сыртқы саясатын пәрменді жүргізуге
бағытталған ең басты қаруы, ең басты қондырғысы. Тәуелсіздік алғаннан ... ... ... – Ел ... ... ету, ... ... нығайту, әлеуметтік, экономикалық жағдайларды жақсарту,
көрші елдермен тату-тәтті өмір сүру, Республикаға сырттан инвестиция ... аса ... ... мүдделерді жүзеге асыруға бағытталады. Біздің
мемлекетік идеологияның ауқымы 2030-ға дейін аралықты қамтып ... ... ... ... мазмұнда болуы қажет ? Ең бірінші ұлттық
идеологиямыз табиғи, ойдан ... ... ... нақты болмысынан
туындаған болуы. Екіншіден, ол біздің Ата заңымызға қайшы ... ... ... ... діни кемсітуден алыс тұрғаны абзал. ... ... ... ... қазақ халқының мақсаты мен
мұратын ұлықтаумен қатар басқа диаспоралардың тарихи, дәстүрлі, ... ... ... Төртіншіден, ұлттық идеология ұзақ ... ... ... қажет.
Бүгінгі заман - мәдениеттердің ... ... Жаңа ... ... ... өз ... ең биік ... - біртұтас адамзаттық
өркениеттке құйылар алдындағы ... ... ... - ... даму ... ... ... мәдениет пен өркениетте ерекше ықпал
тигізіп отырған жаһандану-өмірдің барлық салаларын қамтып отырған күрделі
процесс. Ол ... ... ... даму ... айқындайтын
факторлардың бірі ретінді қоғамда тіл мен дінімізге, рухани ... ... ... бір ... ... ... ... мойындай отырып,
екінші жағынан, мәдениет пен өркениет тоғысуына алып келер ... ... ... ... Бұл, ... бір ... ... бір қоғамға өтудің
күрделі қиындықтарын басынан өткеріп жатқан, жаңаға ойы, бойы толық үйреніп
кете алмай отырған Тәуелсіз ... ... анық ... ... мен
қатар өркениетте өріс ашар жаңалықтар да келіп жетті.Технология дамыды,
модернизация құлаш ... ... ... ... өмір сүру ... ... құлқымызда да өзгеріс нашандары байқалды. Дүниенің төрт қырымен
байланыс күшейіп, орныға түсті. Қазақ елі еркіндікке бет түзеді. Бұл, ... ... алып ... ... ... ... Халықтар өзінің
бұрынғы, бүгінгі, ертеңгі-әр кездегі дамуын терең тануда өзіндік бағыт-
бағдар алды. Әр халықтың ... ... ... білу ... ие
болып қалыпты жағдайда өмір ... ... ... ... ... қол ... мүмкіндік туды. Бұл орайда әлемдік өркениеттің
өрісне шыққан, дамудың сара жолына түскен елдердің тәжірибесіне баса ... ... өз ... ... маңызы зор болмақ. Демек, біз, таяудағы
жылдарда дәстүрімізге сай халықтық қалпымызға оралып, ... ... қол ... ... ... де өркениетті елдердің ... яғни ... ... ... ... ... бар екендігі ақиқат. Оған көптеген шаралар жасалып, алғашқы
қадамы жүзеге асып та ... ... ... ... ... ... түгендеусіз мүмкін еместігі, тарихы, ділдік, діни және ... ... ... ... ... де ... сезіле
бастады. Әлем тарихында дәл қазақ тәрізді біртұтас ... ... ... яғни бар ... бір ... ... ... бабаларымыз бөлшекке
емес, бірлікке сенген, бөтендікке емес, туыстыққа бас ... ... ... ... «Керегеміз ағаш, ұранымыз Алаш», «Киіз туырлықты, Алаш
ұранды қазақпыз!».( М.Мағауин ).
Дүниеде бостандыққа, ... ... ... не бар? ... көп ... көз жаздырып кетіп, қолымызға қайта қонғанда,
қадіріне жетіп, иелік ете ... ... ... ... ... ... айтқандай қолда бар мүмкіншілікті дер кезінде пайдаға
асыру міндет.
Арыстандай айбатты,
Жолбарыстай қайратты,
Қырандай күшті ... ... ... ... ... ... жастарға елміз, халқымыз, Отанымыз зор
үмітпен сенім артуда. Болашақ ... ... ... ... ... ... ... арттырып, құлшындыратын нәрсе-болашаққа
сену. Болашаққа сену-адамдар жасап жатқан тіршілікке өркениетті елдің өмір
өрнектеріне, жеке ... ... ... Болашаққа сенім
біздің арманымызды биіктетіп, мақсат-мүдделерімізді айқындатып, ... ... ... ... ... қоғамының бірлесу идеясын
жүзеге асыра отырып, ел ішіндегі бірлікті ... өте ... ... ... орын алып ... ... да басты міндет – ұлттық идеологияның
біріктіруші, сындарлы рөл ... ... ... мен ... ... ... тақырыптың
өзектілігінен және оны зерттеу қажеттіліктері мен зерттелу деңгейлерінен
дипломдық жұмыстың мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... өркениеттік үрдістер аясындағы Ұлтық
идеологияның маңызы мен мәніне талдау жасау:
-ұлттық идеологияның қалыптасу тарихын ... ... ... ... ... идеология және ұллтық рухтың құндылығын анықтау.
-Тәуелсіз Қазақстанның өркениетік өлшемдеріне жан-жақты тоқталу.
-Қазақстан 2030.
Тақырыптың зерттелу деңгейі Қазіргі кезеңде ... ... ... мен ... ... ... қайта көтеру. Келешек жастардың
ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ұғыну,
өткенге құрметпен қарау. Бұл мәселеге мәдениеттанушылар, ... ... ... және басқа зерттеушілердің
қол жеткен нәтижелеріне тоқтала отырып, ұлттық идеология, ... ... ... ел ... ... ... кешенді зерттеу
жүргізуге болады . ... ... ... рух, өркениет өлшемдерін сонау
ғасырдан қарастырып, оны елеп-екшеп зерттеп келе ... ... ... ... ... Шәкәрім, М.Шоқай, Т.Рысқұлов, М.Әуезов, ... бұл ... күн ... ... оны ... ... ... Ж.Алтаев, Т.Ғабитов, Ғ.Есім, ... Ә. ... ... ... Т.Жандәулетов, Д.Кішібеков, Д.Ысқақұлы,
А.Сейдімбек, Ә.Ғали, А.Шәріп. А.Айталы есімдерін атауға болады.
Еліміздің болашақта өркениетті ... ... бара ... қоғамның
негіздері нақ бүгін қалануда. Біздің бүгінгі ұлттық идеологиямыз ... ... ... ... ... ... аясында
саяси, әлеуметтік, экономикалық тұрғыдан өз орнымызды иелену, ол үшін ... ата – ... ... кеткен тәуелсіздігімізді баянды да берік
етіп, тек қана ... тән ... ... ... адамгершілігімізді әлемге паш ету және әр қазақ қазақ
екенін мақтан тұтуы қажет.
Мемлекеттік идеология және ұлттық ... ... ... ... ... ... қалыптасуы.
Тәуелсiз жалпыұлттық идеология — тарихи дамудың өнiмi. Бүгінгі Тәуелсіз
ел болған ... жаңа ... ... ... ... ісі жанданған тұста Қазақстанға өркениетті елдерге тән өмір
сүру ... ... ... ... ... мәні зор. Әсіресе
өркениетті елдердің даму ... ... ... ... ... қажетті сабақ алу да тиімді. Идеологияның әлемдік
тәжірибедегі нәтежиесі қандай ? ... ой ... ... ұғымы ғылыми айналымда XIX ғасырдың ... ... ... және оны ... француз философы және экономисі А. де ... Бұл ... ... ол ... ... ... ... яғни сезім тәжірибесіне жүгіне отырып, идеяның шығу ... ... Ол ... біз оның ... және ... ... егер біз оның құралына, логикасына мән беріп, оның ... ... онда бұл ... ... деп ... ... деп
жазды.(9).
Ұлттық идеологияның қалыптасуы және даму барысы мәселесінде шетел Батыс,
Шығыс және ... ... ... АҚШ, ... ... ... ... орнын қарастырып, даму тәжірибесіне жүгінетін
болсақ. Мысалға: «Орыс идеологиясы» осыған дейін Ресей мемлекетінің ... ... ... ... Рим» идеясының негізі болатын. ... ... ... ... ... ... ... яғни әлеуметтік, экономикалық, саяси қатынастарының көрінісі.
«Орыс идеологиясының» қалыптасуына XIX ғасырдың 2 ... ... ... ... ... интеллигенция өкілдері үлкен әсер еткен
болатын. Достоевский тұжырымдаған «орыс идеологиясы» төрт ... ... 1) ... ... (Балқанды басып алу). 2) Шығыс бірлігі (Түркияны
басып алу, бұғаздарға ... Ай – ... ... крест тағу, сөйтіп Қиыр
шығыстан Босфор бұғазына дейінгі жер Ресей бақылауында, ... ... ... ... ұқсас). 3) Проваславия діні әлемдік діндердің
ішіндегі ықпалдысына айналады. 4) Патша мен ... ... әке ... ... ... ... керек. Біртіндеп бұл идея орыс халқының
дүниедегі ерекше рөлі туралы идеологияға айналып кетті. Бүгінгі таңда Ресей
халқының басым ... өз ... ... ... бойы ... келе
жатқан «социализм», «капитализм» ойымен мәңгілікке қоштасып, ұлттық
державалық даму ... ... ... ... даму ... ... - дәстүрлі руханилық, полиэтикалық және поликонфессиялық Евразия
мәдениеті. Ресейдің эволюциялық даму ... ... - ... ... ... сүйенген идеология қалыптасып, мынандай ұранмен әлемге
танылуда: «Державничество», ... ... ... ... ... ... дамудың ең маңызды және
мықты түрі. «Держава»- ол империя емес, егемендік. ... ... ... - ... ... ... жеке
тұлғаға деген сенім, демократия.
«Патриотистік» - өз еліңе, жеріңе ішкі сүйіспеншілік. Ресейліктер үшін
екі маңызды бөліктен ... ... ... ояту және ... оны ... ... үшін тиімді пайдалану.
«Соборность»- халықтың әлеуметтік, саяси, этикалық жағдайына қарамастан
бірлігі. Ауызбіршілік, татулыққа шақыру. «Бәрі бір ... ... ... бірлесе жұмыс атқару. Мұны бұрынғы ұлттық идеологиялардың жаңа
сипаты деуге болады.
Жапондықтардың ... ... - ... ... Екінші
дүниежүзілік соғыстан кейін ұлттың бірлігі мен топтасуына ... ... рухы мен ең жаңа ... технологияның бірлігі» туралы
жапон идеологиясы Жапонияның әлемдегі экономикасы ең ... ... ... ... ... сонымен қоса дәстүрлі мәдениет құндылықтары
мен Батыстың либералдық құндылықтарының синтезін жүзеге асыруға, сол арқылы
өскелең жаһандану жағдайында өзінің ... ... ... ... ... ... ... өте ерекше мән береді, ол ... ... ... ... ... ... тарих тамырында жатыр деп
есептейді. XX ғасырдың II-ші ... ... ... ... ... ... ... зерттеп, Европаны қуып жетуге
ұмтылды.
Е.Ямамото: «Біз ... ... бір ... ... ... »- ... Смит өзінің «Культурный контекст Японской политэкономии » ... ... ... ... ... да ... халықтарға
ұқсас. Алдыңғы тап өкілі өткеннен тиімді сабақ алып, жетік қорытындылай
түсе болашақты көре біледі, ал жас ... ... тап ... ... жасап көптеген жетістіктерге жетеді ». Жапондықтар үшін XX ... ... ... ал XXI ... индивид ғасыры атанды. Бұған жетудің
бірден бір жолы - ... ... ... ... пайдалы жүзеге асыра
білу, қорытынды жұмысқа әділетті баға бере алу. ... даму ол ... ... көзі ... ... бірлігі, тұтастығы. Еңбекқорлық, әлемде
болып жатқан өзгерістерге тез бейімделе ... ... ... ... ... даму- Жапон идеологияның басты мақсаты.
«Азия ... ... ... ... ... кезеңдегі
дүниежүзілік деңгейде алдыңғы орындарға шығуына да ұлттық идеологияға әсер
етіп отыр. 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін Оңтүстік ... ... үшін ... қуып жету және ... асып түсу ... ... ұлттық
идеологияға айналды. Міне соның негізінде Оңтүстік Корея әлемнің ең дамыған
мемлекеттерінің ... ... ... ... ... өркениетті
елдердің қатарына еніп, болашаққа нық, әрі сенімді қадам жасауда.
Америка ... ... ... ... деп ... идеологиясы ол:
«ортақ береке және қоғам мен оның ұрпағын азаттық ... ... ... ... ... ... Америкадағы әртүрлі этностарды
азаматтық қауымдастық ретінде бірыңғай америка ұлтына ... ... ... ... жоқ, таза прагматикалық пайдаға бас иетін идеология ... ... – көп ... ... жемісі. Сондықтан да әр ... ... ... ... Американың саяси мәдениеті Европадағы
басқа ... ... ... ... ... мықты болуы
ең алдымен ұлттық идеологиямен тікелей ... ... ... ... стратегиялық даму жолымен ұлттық идеологиялық бірліктің
арқасында қаланады. ... ... ... ... ... ... жүйе – бұлардың барлығы идеологияның арқасында тиімді жүзеге
асырылады. Америка Құрама Штатының идеологиясы – ... ... мен ... ... ... мемлекеттің қалыптасуына,
америка қоғамының қалыптасуына тікелей ықпалын тигізді. Либерализмді ... ... ... ... ... ... XVII – ... ұлы ойшылдары Дж. Локк, А.Смит, И.Бентам, С.Миль. Яғни бұл жердегі
либерализм – ... жеке ... ... өмір ... ұмтылысын арттыру.
XX ғасырдың алғашқы жартысында Америка либерализімі жаңа өзгерістерге
ұшырайды. Жаңа ... ... ...... демократиядан»
көрініс табады, яғни қоғамда мемлекеттің экономикалық және саяси-әлеуметтік
дамуын арттыру.Осының негізінде Америка ... ... ... ... ... дамыды, ал рухани жағдайы ескерілусіз қалды.
Жоғарыдағы әлемдік тәжірибеден көріп отырғанымыздай әр мемлекеттің өзіндік
өмір сүру ерекшеліктеріне, ... ... ... ... ... орналасу жағдайына байланысты оның алға қойған бағыт
– бағдары, идеологиясы анықталады. Егеменді Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... ... мәдениеттанушысы
Т.Ғабитов Еуразиялық мәдениетті тек Батыс пен Шығыстың ортасындағы буферлік
аймақ ретінде қарастыруды сыңаржақтылықтың бір түрі ... ... ... бұл ойын ... деп ... «Өйткені бұл жерде біз адамзат
тарихындағы екі ... жай ...... емес, олардың
тұтастану үлгісінің қалыптасуының куәсі болып отырмыз». Бірақ та ... ... ... ... ... ... кіріп, сіңісіп кету
емес ондағы қазақ мәдениетіне қажетін қабылдап, менталитетімізге жат, ... ... ... ... оларды санамыздың елегінен өткізе отырып
саралау қажет.
Бүгінде халықаралық қоғамдастық ... ... ... ... ... ... ... дос, сенімді әрі тату көрші ретінде
қабылдайды. Еліміздің ... ... ... ... ... және Азия ... ... көршілерімізбен арадағы өзара қарым
- қатынастарының ... ... ... дәлелдей алады. (Н.Ә.Назарбаев.)
«Елдің экономикалық мүдделерінің дұрыс шешілуі үшін де алыс-жақындағы
мемлекеттердің бізді танығаны, ... ... ... Ал ... дүниеде өзіңді мойындатудың сенімді жолы - тағылымды тарихың, озық
мәдениетің» деп ... ... ... ... ... ... ... атты еңбегінде тарихты қайта зерделеудің маңызын ашып
береді.
Тарихсыз ... жоқ.. ...... ... Біз ... ... ... қоректендіруші қайнар көз күшті батыл жеткізуіміз
қажет. ... ... ... ... ... ... да
интегративті идея біздің тарихтан басталады. Тарихи ... ... ... ... ... ... ... мен іс-
әрекетіне, патриотизмге тәрбиелеуге ... ... ... ... ... ... ... көтеріп кіруге мүмкіндік туғызады.
Шындап келгенде, тарихи сана ұлттық сананың, сондай-ақ ұлттық идеологияның
ең басты ... ... ... ең ... Яғни, әр ұлт ең
алдымен «біз кімбіз, қайсы тарихи тамырдан өрбідік, ... ... ... ... ... ... ... беруі тиіс. Әрбір адамның
өзінің қай ұлтқа жататынын, өз ... ... мен ... жолы ... ... санасының түбінде ұйып жатады. Тарихи сана бүкіл ұлтта ғана
емес, әрбір жеке адамда болады. Әрі бүкіл өмір бойы өз халқының ... ... ... ... күш, ... ерік-жігер, өзінің өткені мен
болашағын ... ... ... ... ... ... Тарихи тамыры тереңде жатқан ұлттық идеология дауылдардың қандайына
болса да төтеп бере алады. Тарихта ұлттық идеологияның тереңінен сусындаған
халықтың рухы да ... ... ... ... ... рухы ... халықты
ешкім де жеңе алмайды, ол асқақ рух ... ... ... ... Осы тұрғыдан келгенде, үш ғасырдай бодандықты бастан кешіріп,
әбден әлсіреген, аяқасты ... ... ... ... ... ... ... келтіру алда тұрған аса маңызды мәселе.
В.Дальдің «Тірі ұлы орыс тілі түсіндірме сөздігінде», «Идеология-ой сөзі,
ой және ... ... ... жүргізілетін метафизиканың немесе психологияның
бір бөлігі » деген анықтама беріледі.
С.И.Ожеговтың «Орыс тілі сөздігінде «идеология» ... ... да бір ... ... ... саяси партияны, қоғамды сипаттайтын
көзқарастар, идеялар жүйесі» деген анықтама берілген.
«Философиялық энциклопедиялық сөздікте» «идеология» ... ... және ... ... ... ... ... адамдардың дүниеге, бір-біріне әлеуметтік проблемалар ... ... ... және бағаланатын, сондай-ақ ... ... ... ... ... бағытталған
әлеуметтік іс әрекеттің мақсаты белгіленген көзқарастар мен идеялар ... ... ... туралы анықтамаларды оқып отырып байқайтынымыз, идеология
түсінігінің өзі әр қилы тарихи кезеңдерде ... ... ... ... жаңа ... ие болып отырған. Әдетте әр түрлі көзқарастардың
қалыптасуына қоғамдағы саяси ... орны мен ... ... саяси
мәдениеті әсер етеді. Міне, осыдан келіп негізгі басты идея мен сол ... ... ... ұсынған идеялардың жиынтығы-идеологиялар пайда
болады. Идеологиялар ... ... әр ... ... ... ... шықпауға тиіс және оларда әр түрлі әлеуметтік топтардың мүддесі,
мақсаттары мен ... ... ... билікке ұмтылудың негізі
қаланады.Сондықтан да әр түрлі елдерде тарихи, саяси ... ... ... ... қалыптасады.
Өз отанын сүйген адам ғана оны көркейту үшін еңбек етеді, өз ... ... адам ғана оны сүйе ... өз ... ... адам ғана ... ете ... өз тарихынан ұялмай, жақсысын асырып, ... адам ғана ... ... дей ... ал ... білген адам ғана
өткеннен сабақ алып, замана көшіне өзге халықпен иық ... ... ... өз елін ... үшін ... қызмет ететін ұрпақ қана
мемлекетін сүйіп, оны мақтан ... ... ... алып ... көшін бастай
алады деген ақиқат туындайды.
Қазақ тарихын, әдет-ғұрпын, салт-дәстүрін ... ... XX ... ... ... ... көбінесе Ш.Уалихановтың ойымен
келісе былай деп жазады: «Қазақ халқы - ерте кезде-ақ ... ... ... ханы - ... ... ... ... елінің ханының
(Абдолла хан, Қызыл-Арыстан хан, ... хан) ... ... ... аңызы бойынша «алты алашты құрған тайпалардың түп ... ... ... ... ... ханның өмірі өз әкесінің мойындамауының
нәтежиесінде «өз елінен қуылған» деп суреттеледі. ... ала ... оны ... ... деген ат беріп, Сыр бойынан Арқаға
жібереді. Аз уақыттың ішінде оның ... ... ... елде беделі
асады. Алаша білімпаз, кемеңгер кісі болғандықтан, оны ... ... Орта ... ... Алаша хан - XIV ғасырдың екінші
жартысымен, XV ғасырдың ... ... өмір ... әрі би, әрі ... ұлыс ... ... хан ел жадында жауынгер тайпалар - ... ... ... алаш (қазақ ) мемлекетін құрған ұлы қайраткер
ретінде қастерленеді.
Әрине, XV ғасырдың ортасында Жәнібек пен Керейдің ... ... ... ... қана ... Орданың немесе басқа да
мемлекеттердің құлауының нәтежиесі емес, белгілі бір топтың ... ... ... соған алғышарт идеяларын қалыптастырып, ұлттық
мемлекет құру мақсатының көрінісі еді. Көп ... ... ... ... ел ... ... әлсіреген жоқ. Ұлы даланың әрбір
тайпалары үнемі өздерін Алаш ... ... ... да ... ... мәліметтер Қазақстан территориясында ең ежелгі ғана ... қоса ең ... ... ... ... осыған байланысты:
«Ортақ халықтық шежіре, әрбір қырғызға (қазаққа) мәлім» деп ... ... ... ... ... ... өзінде-ақ пайда болған мықты мемлекеттік идеология ғұн,
оғыз, қарлұқ, ... ... да өз ... ... түрлері өзгеріп отырғанымен, түп-төркіні сол қалпында
сақталған, әсіресе ертеде Сарыарқа даласында идеологияның алғашқы қадамдары
жасалынатын болған екен.Тарихымызға тереңінен үңіліп, сыр ... ... ... хандығының құрылуы тұсында Алаша хан культін – дала ... ... ... ... ... ... ... мәні- бірлік,
тұтастық, ынтымақтық.
Осы идеологияның негізін ұстана отырып, қазақ ... ... алға ... ... үлес ... ... жерін, елін
қорғап, өзге елдермен терезесі тең, ... кең ел ... ... бар ... ... күші, найзаның ұшымен қорғаған перзенттері шыққан.
Олардың ішінен Қасым хан, Есім ... хан, ... хан, ... ... ... ... болуын қамтамасыз еткен, елінің берекелі де бейбіт
өмір сүруіне жоғарыдағы ... өз ... ... ... ... ... ... Шапырашты Наурызбай, Шақшақұлы Жәнібек,
Исатай мен Махамбет, Амангелді, Әлия мен ... ... ... сынды
халықтың адал ұл-қыздарының атын ... ... ... ұл-қыздарын
халқымыз әлі күнге дейін ... ... ... ... ... ... қақ ... шешенднр мен әділ билерде аз болмаған. ... ... жоқ» ... ... сөздер ел арасында кең қолданылған. Олардың
ішінде Төле би, Қазбек би, ... ... де ... орны бар.
«Қасым ханның қасқа жолы» деген ұғыммен тарихта қалған Қасым хан Монғол
шапқыншылығынан кейін, тұңғыш рет барлық қазақ ... мен ... ... ... пен ... ... идеологияның арқасында бір
мемлекетке біріктірді, Түркістан, Сайрам тәрізді Оңтүстік қалаларды қазақ
хандығының құрамына ... ... ... ... ... ... ... рет «Қасым ханның қасқа жолы» деген атпен заңдар
жинағын шығарды.
Қасым ханның соңынан ерген Есім ... ... ... ... жаулардан қорғап, барлық қалалармен қоса Түркістан аумағы
қазақ ... ... ... ... ... ... ... «Есім ханның ескі жолы» атты әдет-ғұрып ережелер жинағын ... ... ... ... ... ... ... нығайған, бір орталыққа
бағынған мемлекет болды.Үш жүзге билігі жүрген Тәуке хан тұсында ... Сыр ... ... саны ... ... Тәуке хан заманы Қазақ
хандығының ең бір өркендеген, «алтын ғасыр» деп ... ... ... ... көне ... ақылғой заңгері Ликургпен
теңеген.Тәуке Қазақ хандығының ішкі саяси ахуалын нығайтуға өзіне ... ... ... жолы», «Есім ханның ескі жолы» сияқты әдет ... ... ... ... ... хан ... жатқан
мемлекеттермен өз заманына сай тиімді дипломатиялық қарым-қатынас орната
білген. «Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... хандығы Тәуке тұсында ... ... ... ... ... ... болды.
Өмір тәлкегіне байланысты Төле бидің тәлім-тәрбиесінде болуы Абылайға
зор ықпал жасады.Қазақ даласының ... ... ... баба ... ... ел билеу қабілетін, анталаған жауға қарсы қазақ халқы басы
біріксе ғана ... бере ... жас ... ... ... қоса бала ... көрген жұпыны тіршілік, өмірлік тәжірибе
Абылайдың саяси өмірге ерте араласуына ... ... ... ... ... ие ... ... бір қазақ ханының болмағанын, оның мемлекет
билігін орталықтандырып, нығайту бағытындағы ... ... ... ... арқылы шектеп отыратын рубасылар мен сұлтандардың өркөкірек
үстемдігін» тыйғандығын ... ... ... ... ... қасиеті бар киелі, керемет құдірет иесі болып саналады.
Абылай дәуірі қазақтардың ерлігі мен серлігінің ... Оның ... ... ... ... мен ... жыр-дастандардың арқауына
айналған» деп атап ... ... ... ... оң ... ... оған ... айтумен өткізген Бұхар жырау Қалқаманұлының ханға
«Алтын тақтың үстінде, үш жүздің басын ... ... ... ... ... ... ... елін, жерін көркейту,батырлықты
дәріптеу, ұстамды болуға ... ... ... ... ... ... ұлттық идеологиясының басты талаптары
еді. Қазақ халқының жадында Абылай қажырлы ... ... ... ... ... ретінде сақталып келді.Оның есімі тәуелсіздік
символына, жауынгерлік ұранға айналды.Азаттық күрестің жалынды ... ... ... ... ... ... ... Бүхар, Үмбетей,
Шәді төре Жәңгірұлы толғауларында, ақындар ... ... ... дастандарында, жазушылар І.Есенберлиннің, Ә.Кекілбаевтің,
Қ.Жұмаділдің ... ... ... ... мен ... ... ... және шет ел ғалымдарының ... ... ... ... ... ... ... аударып
келеді.
Өткенімізге байыппен үңілсек, көшпелі өмір салтын ... ... ... ... ... ... жаулардан, көз алартқан көршілерден
сақтау мақсатында жатқан тәрізденеді.Осындай идеологияны ұстанған ... ... ... ... ... ... қазақтың
соңғы ханы. Бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанның ірге тасының қалануына өз үлесін
қосқан ... ... ... ... ... жерімізді көздің қарашығындай
сақтап, қасықтай қаны қалғанша қорғаған батырларымызда бар.Олар –Қаракерей
Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Шапырашты ... ... ... ... ел ... алаңдаудағы жүргізген ұлы идеологиясының
негізгі идеясын: Түркілерді ұйымдастырып, біріктіріп, басы бостан, ... ... ... ... ... ... деп сенген.
Ұлтшылдық адамзаттың өмір сүруінің ең басты құрам ... адам үшін ең ... ... ұлты үшін адам ... ... ең ... ең ... нәрселерін - өз жанын, отбасын, жақын-жуығын
құрбан етіп ... ... ... келешектен зор үміт күткен ... ... ... ... ... деп құрбан болған халқымыздың
біртуар перзенттері. ... - ... ... ... ... ... ... ұлтыңның, еліңнің, жеріңнің, ... ... ... ... ... ... ... насихаттап
өткен.Сол кездегі ел басындағы қиыншылыққа қарамастан, бұл идеялар жиынтығы
- бүгінгі күнгі мықты ... ... ... жері - ... ... бар қасиет те осы туған жердің
топырағынан. Қазақ ... ... ... оның ... ... ... ... ыстықты-суықты ауа райы,
осыған орай қалыптасқан шаруашылық түрі, өмір-салты, ... ... ... ... өмір ... ... ... мінез-құлқына, адами
болмысына тікелей әсер етіп, қазақ ұлтының өзгелерге ... ... ... ... себебі - Қазақ даласының ... ... ... өмір салтымен өмір сүрген мейлі ер болсын, ... ... ... ... заңдарына төтеп бере алуы керек. Сондықтан да
Дала қыздары ... ат ... ... ... ... еркін
қимылымен, жауынгер елден шыққандығын танытатын қайсарлығымен ерекше көзге
түсетін, ерлермен бірлесе атқа ... ... от ... ошақ қасы ... Сақ ... қызы ... Ғұн ... патшайымы Боарикс,
Шығыс Түркістан мен Жетісу территорияларын билеген патшайым Акаса, Айша
бибі, Домалақ ана ... аты ... ... ... ... - ... соғысының батырлары Әлия мен Мәншүк. Бұл ... ... ... ... тірегі - халықтық патриотизмді ... ... ... ... ... рухқа тәрбиелеуге себебін тигізеді.
Елбасымыз Н.Назарбаев өз сөзінде: «Патриотизмді, ... ... ... ... ... ... қоғамның ортақ күш-қуатымен қалыптастыру
керек...Өз Отаныңның патриоты болу - бұл ... өз ... ... пікірінен де идеологияның негізі - ... ... ... ... жолындағы ұлы тұлғалардың ізбасарлары – Желтоқсан
жастары ... ... аян. ... ... ... шығып, жөн сұрамақ
болған өндірдей жастар соққының астында, иттің талауында қалған. Ежелден ел
басына күн ... елді ... ... еді, бұл жолы ел үміт еткен ел
ағалары үнсіз қалғанда жалын ... ... ... ... әділеттілік
үшін көтерілді. Осылай тарих атты ұлы кітаптың бетіне өз ... ... қоса ... ала ... Желтоқсан көтерілісі еді. Желтоқсан
идеологиясының ... ...... ... және ... ... ұстанымдар
еді. Соның нәтежиесінде елдің саяси өміріне ... ... ... - ... ... ... Тәуелсіздігін жария етті, Мемлекеттік
нышандарымыз белгіленіп, төл ... ... ... ... мәселесі
шешіліп, қорғанысымыз бекіді. Қазақтың ... ... ... шет елде ... ... ... ... барлығында зәулім
сарайлар салынып, әсем ғимараттар бой түзеуде. Олардың ең төресі – ... ... ... Арқа ... ... ... Бүгін тойлап отырған
біздің тәуелсіздігіміз қазақ ... ... ... ... ... ... ... жолындағы күресінің, төгілген қанының
өтеуі.
Қорыта келгенде, тарихи тұрғыдан ... ... ... ... ... әр бір тасына дейін киелі, кең даламызда әділетті ... ... әділ ... ... ізі, елін, жерін көркейтемін
деп төккен тер, ... деп ... қан ... ... ... арман-
мүддесі бір - тәуелсіздік.
Елдік, ерлік іс-әрекеттерін саралай ... ... ... ... - әр адамда тарихи сана қалыптастыру, қазақтардың әр жақтан қаңғып
келген, олай-былай үдере ... ... жел, ... сай біліп жүрген тобыр-
тобыр жабайы көшпенділердің ұрпағы емес, осы қазақ сахарасында өмір ... ... ... ... ... ... ... солардың
заңды мұрагері, арыстан жүрек атасы мен бабасы, алдаспан тілді биі мен
шешені, ел ... ... ... ең ... ... бірі болған
әдебиеті, мәдениеті болғанын, әр қазақтың ... ... ... ... ... Бұл ... әрбірі әр қазақтың, түптеп
келгенде әр ... ... бар, ... түпкірінде жатқан арман-
мұраттар. Осы түпкі мақсаттарды орындауға қызымет ететін ... ... - ... ... ... құрайды.
Сондықтан тарих қойнауында пісіп жетілген «Ұлт менталитетіндегі» жақсы
қасиеттерді ... оған ... ... тәрбиелеудің маңызы
зор.Тәуелсіздікке қол жеткен жылдар ішінде өзінің салиқалы істерімен атын
әлемге ... енді 2030 ... ... алар асуын, шығар биігін белгілеп,
іске кіріскен еліміз- Қазақстан Республикасы үшін алға ... ... ... бірі – ... өз ... ... тарих тағылымын
үнемі жадында ұстауы. Сонда ғана жастар өз ... ... ... ... ... ... Өз ұлтына деген құрмет пен ... ... ... жат ... ... ... ... соңынан жүгірмей,
өзгеге жалтақтамай, өзін қашанда даналық биігінен көрсетуге ... біз ... ... бір ... ... ... ... біріктіріп, ұйтқы болатын басты мүдде – ... ... ...... ... ... ... – қайғысымен сараланған рухани
дүние. Бұл қайталанбас байлық өмірге ұлттық ... ... ... сол себептен де ұлттық дүниетанымның айнасы.
Ал әлем тәжірибесінен өзіміздің санамызға, салт-дәстүрімізге жақын
идеологиялық даму ... ... ... ... ... қосылу
бүгінгі Қазақстаннның басты талабы болмақ.
Қазақстандағы мемлекеттік идеологияның бет-бейнесі.
Қоғамның ... даму ... ... ... бір ... ұлттық
топтардың ғана көзқарастары жүйесін, мақсатын ... ... ... ... ... бір ... негізінде жатқан тірек
идеяларын, оның мақсатын адамдардың ... ... ... бір ... төңірегінде топтастыра алуын да білдіреді. ... ... ... үшін өте маңызды болуының төмендегідей себептері бар.
1. Бірінші ... ... ... белгілі бір территорияда өмір сүріп
жатқан адамдардың жиынтығы. Ол адамдардың әрқайсысының өз санасы, өз ұғым-
түсінігі, дүниетанымы бар. ... ... ... бір мемлекеттің ішіндегі
адамдардың «мемлекет», «қоғам», «отан», «патриотизм» туралы түсініктері ... өмір ... үшін өте ... ... ... ... ... саяси, демографиялық, әлеуметтік нығаюымен өлшенеді. Бірақ,
мемлекеттің нығаюы ең ... ... ... ... ... ... ой, идеялар орныққанымен өлшенеді. К. Маркстің сөзімен
айтқанда, қалың ... ... ... ... идея алынбас дүлей күшке
айналады. Елді, мемлекетті идея билейді. Себебі, кез келген мемлекет жеке
адамдардан, ... ... ... ... ... бүкіл мәні
мен мазмұны, түптеп келгенде, ондағы өмір сүріп жатқан адамдардың ақыл-ойы
мен санасына тіреледі, сол санаға сүйенеді, сол ... ... ... ... сол ... ... Екініші себеп: Кез-келген үлкенді-кішілі мемлекет өз мемлекеттік
идеологиясын жүргізеді. Кез-келген мемлекеттің ақпарат ... ... ... ... бар. Бұлар ... ... ... ... құрайды. Егер осы идеологиялық
ағымның, түрлі ой-толғамдар мен ... ... ... бір арнаға
біріктіріп, мемлекет, қоғам мүддесі үшін бағытталған ... ... ... ... ... ... ... мемлекет өз ақпарат
құралдары арқылы белгілі бір идеялар жүйесін таратып, ... ... ... жағдайында оппозициялық емес ақпарат көздері таратып
отырған негізгі идеяларды алып қарайық. ... ... ... ... ... Бұлардың барлығы мемлекеттік идеологияның
элементтері екені сөзсіз.
3. Үшінші себеп:Ұлттық, мемлекеттік идеологияның мемлекет өмірі үшін ... ... ... тағы бір себебі, жастарды тәрбиелеу мәселесіне
байланысты. Адам қоғамы әрбір жиырма бес жылда жаңаланып ... ... ... мұны «елу ... ел жаңа » деп ... Шын ... ... жаңалануы
ұлы Абай айтқандай: «алдыңғы толқын ағалар, кейінгі толқын інілердің »
орнын бірі ... ... ... ... ... ... мемлекет
басына қандай ұғым - түсініктермен келеді ? ... ... ... әсер ... ұлты мен ... жаны ... ... қылып өсіру
басты міндет.
4. Төртінші себеп: Мемлекетті идеологиялық қорғау мәселесі. ... ... ... кеңістігін қорғау туралы көп ... ... ... ... ... ... мәні ... қорғауға,
мемлекеттің, ұлттың өмір сүруіне қауіп төндіруі мүмкін идеяларды, рухани,
әдеби дүниелерді елдің ішкі ... ... ... ... ... ... Идеологиялық айқас проблемасына байланысты. Қазақстанның
ақпараттық, сондай-ақ идеологиялық кеңістігінде түрлі ... ... ... айқасы жүріп жатыр. Дамыған ақпараттық
технологиялар дәуірінде сырттан түрлі идеялардың келуіне тыйым салу ... ... ... ... ... ... ... кері
әсерін тигізуі мүмкін идеологиялармен күрестің негізгі жолы әкімшілік-
құқықтық тыйым салу емес, осы кереғар ... ... ... ... ... жүйесін, яғни берік идеология жасап шығару қажет.Тек жасап қана
қоймай, оны белсенді ... ... ... санасына сіңіре білу,
көпшіліктің көзін осы оң идеялардың дұрыстығына жеткізе білу.
Ұлттық идеология немесе ... көп ... ... жады ... кешегі отарынан айырылып қалған метрополияларда және отаршылдық
езгіден арылған жас ... ... ... ... ... тәуелсіздік алған жас ұлттың әлемдік еңбек бөлісіне, халықаралық саяси
жүйеде өз орнын табуға жұмылдыру немесе ... ... ... ... қайта қол жеткізуге ұмтылуы. Ұлттық идеологиялар ұлттың өз ішіндегі
идеялық қарама-қайшылықты ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға жұмылдырады. Қазіргі таңда ... ... ... ... деуге болады. Егеменді елдіктің мәңгілік кепілі
де, ... діні де сол ... ... болмақ.
Ұлттық идеологияны қалыптастыруда идеологтардың үлесімен қатар, мемлекет
жетекшісінің рөлі өте ... ... ... Осы ... ... біздің
Елбасы егемендіктің даму тарихында мыцнандай ұлттық идеологиялық ... ... ... мәртебелі (титулды) ... ... ... ... ... яғни ... шет ... қандастарымызды
Отанына шақыру. Екіншіден, Ана тіліңді ардақтау идеясы, яғни ең ... пен ... ... ... ... Үшіншіден, бірлік-ынтымақ,
туыстық идеясы, яғни «бір жағадан бас, бір ... қол ... ... ... Ұлттық рухани мәдениетті жаңғырту идеясы, оның ... ...... ескерткіші. Бесінші, ұлттық тарихты таразылау
идеясы ... ... ... ... ету, ... ... баға беру т.б.). Алтыншы, ұлттық ... ... оның ... ... ... ... ... жүрекке қойып тұруың
«мен қазақпын» деген әрбір адамды толқытып, көзіңе жас алғызатындығы.
Идеология ... ... ... ... ... ... отыр. Бірақ
соған қарамастан идеологияның қоғамдағы ... ... де ... шығара
алмайды. Сондықтан да біз ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір саяси-экономикалық, рухани мәселелерді
жұмылдыратын, ... ... және ... жүйесіне әсер ететін идеялар
жүйесі деп есептейміз.
Идеология үшін ең басты, ең қажетті нәрсе - ... ... ... ... ... жоқ ... болмайды. Қоғам, ұлт немесе
әлеуметтік топ қандай да бір ... ... ... оны ... ... оған қол ... ... идеялар өз-өзінен жинақтала бастайтыны
белгілі.Идеология бұл тек көзқарастар ғана емес, белгілі бір ... ... ... ... ... идеялардың
жүйесін идеология деуге болады.(Т.Жандәулетов).
Қазақ ұлтының, қазақ халқының ... ... ... ... бас ... ... қалу, қазақ мемлекетін нығайту,
көркейту, гүлдендіру, экономикасын көтеру, қорғаныс ... ... ... сана ... ... әлемдік
мемлекеттер қауымдастығының белгілі, беделді мүшесіне ... ... ... ... ... идеологиямыздың,
түптеп келгенде, жалпыарналық мемлекеттік идеологиямыздың мақсаттары
екені де ... тағы бір ... оның ... ... ... көтерілген, мемлекеттік идеологияға ... ... ... бір қалыптасу дәуірінен өтеді. Оларды қалыптастыру,
жүйелеу, ғылыми тұрғыдан негіздеу өте маңызды.
Идеологияның келесі бір ... оның ... ... ... ... ... адамдардың барынша кең қауымын жаулап алуға тырысады.
Қалың көпшілікті сендіре ... ... ғана ... күшке айналады.
Мемлекеттік басқару кеңістігіне шығады. Мемлекет - идеологияның басты
қозғаушы ... ... ... ... ... ... ... еді.
Мемлекет ең алдымен мемлекеттік идеологияға мұқтаж, оны ... оны ... ... мемлекеттік идеологияға кереғар
идеологиялық ағымдармен ... ... ... ... ... ... негіздеуші, мемлекеттік идеологияның ең басты элементі,
қайнар көзі.
Президентіміз Н. Назарбаев ұлттық ... ... ... ... атап өткен: « 1) Республикамыздағы бүкіл этностардың шын мәнінде
және заңды түрде теңдігі; 2) Қазақ халқы ... ... ... ... ... табылады, сондықтан ол басқа этностардың алдында
жауапкершілікті өз мойнына алуы қажет, ал басқа этностар оған ... ... 3) ... ... қалыптастыру ( ұлтшылдыққа
тәрбиелеу); 4) Халықтың діни бірегейлігі және төзімділігі; 5) Кіші ... ... ... ... орта ... ... мемлекетінің философиялық дүниетанымдық іргетасы-халықтың
санғасырлық тәуелсіз болу ... ... ... қоғам, әділетті билеуші,
«қой үстінде бозторғай жұмыртқалайтын» береке мен тыныштықтың ... ... ... ... ағайын-жұрағат, бауырмен қауымдаса
өмір сүретін тұрғылықты өмір салттары еді.(Т.Жандәулетов).
Тактикалық және стратегиялық мақсаттары және сол ... іске ... ... ашық және ... ... мемлекеттің тез өзгеріп, құбылып
тұратын ... ... ... ... ... ... өзінің түпкі
мақсаттарын анықтау.
Мемлекет жүргізетін идеология, әдетте сол мемлекеттің ішкі және сыртқы
саясатымен, саяси мақсаттармен ... ... әрі ... туындайды.
«Саясат» түсінігіне С.И.Ожеговтың түсіндірме сөздігінде «Саясат -
мемлекеттік ... ... және ... ... қоғамдық
құрылысты және елдің экономикалық құрылымын білдіретін іс-әрекет, сондай-ақ
қоғамдық топтардың, партиялардың және басқа ... ... ... өз ... мен ... сай ... ету» деген анықтама
берілген. Ал, В.Дальдің түсіндірме сөздігінде ... ... ... ... ... ... ... ғылымы, мемлекет
билеушісінің азғана ... ... ... ... мен ... көп ... ... жасырып тұратын іс әрекеттері» деп жазады. Сондай-
ақ ... ... ... ... ... және епті ... ... алғанда, істі өз пайдасына бұра білетін, қажетті ... дер ... ... қалатын, жасырын сырлы және айлакер адам» деген
анықтама береді.
Сонымен ... ... ... ... өз ... ... көз ... отырып, өз іс-әрекетін құбылта, түрлендіре білу
деуге болады.
Ал мемлекеттік ... ... ... ... түп ... ... ... деңгейде Ұлттың дүниетанымынан, дүниеге
көзқарасынан, тарихи ... ... ... әділ ... ... ... асыл мұраттарынан туындайды.Ұлттық идеологияның
мемлекеттік басқару ... ... ... ұлттық таным-түсініктің
мемлекеттік механизммен кірігудің көрінісі болып табылады.
Қазақстан - әрі батыс, әрі ... елі, ... ... ... көп ... Оның ... тән ұлттық, қоғамдық еркешеліктері бар. Сондықтан
ұлттық идеология ... ... ... ... ... болсақ, Қазақстаннның даму жолында өзінің сара жолы бар.
Қазақстан Шығыс пен Батыстың, Терістік пен Күнгейдің геосаяси векторлары
мен мәдени ... ... ... ... торабында орналасқан. Сол
себепті де біздің стратегиямыз ұлттық және халықаралық ... ... ... ... әлемде беделді орны бар мемлекетке айналуда. Біздің
басымдықтарымыз да артып келе жатыр. Бұл– ХХІ ғасырдың ығытына қарсы ... әрі ұзақ ... ... ... ... етуге бағытталған
белсенді, жан-жақты және үйлесімді сыртқы саясат, тәуелсіздікке ... ... ... ... АҚШ, ... ... ынтымақтастықты
дамыту басым бағыттар болып қала береді. Азия мен Таяу ... ... ... ... зор маңыз беріледі. (Н.Ә.Назарбаев.)
Ұлттық идеяның мемлекеттік идеологяға әсері
Көп ұлтты, көп конфессиялы Республикамызда мемлекеттік тәуелсіздікке
қол ... ... ... аз ... ... ... құқық негізінде идеологиялық ағымдардың түрлі варианттары
қалыптасып ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты осы идеялардың арасынан басталған
реформалардың табысты ... оған ... ... ... ... ететін, халықтың көпшілік бөлігінің рухани сұранысын ... ... діни ... ... ... көтерудің қажеттілігі барынша
сезіле бастады. Бұл туралы Елбасы Н.Ә.Назарбаев "ұлттық идея ол ең ... ... ... айқын түсінуге негізделеді. Ұлттық идея қоғамның
өз ішінде пісіп жетіледі. Онда сырттан танылған сипат болмайды. ... ... ... ... ... емес, милиондаған адамдардың
өздерінің ... ... ... жемісі болып табылады. Ұлттық идеяны
калыптастыруымыз өзіңіздің төл тарихымызды ... ... ... ... болмақ" деп атап көрсеткен еді/1;237/.
Тәуелсіздіктің бастапқы кезеңіндегі ... ... ... ... ... құқық артықшылықтарды ұғымды
пайдалануға ... жат ... ... емес ... ... ... өз ... алуға жарыса ұмтылды. Тәуелсіздіктің ... ... ... айналысқан бірқатар зерттеушілер қоғам
мүшелерінің сұранысы мен ... ... осы ... ... бір идеология суырылып шығып, мемлекеттік ... ... ... ... ... /2/. ... сол идеялардың көпшілігі ел
халқының, әсіресе бірден-бір титулды саналатын казақ ... ... ... сәйкес келе алмағандықтан қоғам мүшелері ... ... ие бола ... Тіпті, керісінше, бұл идеялар ел ... ... ... халықтың ұлттық-психологиялық
болмысына елеулі нұқсан келтіріп те үлгерді. Осы орайда назар аударар жай ... ... ... ... ... басты кемшілігі, ол жергілікті
халықтың ұлттық ерекшеліктерімен ... ... ... ... түсіністік
жағдайына келе алмауында болып отыр. Біздіңше, белгілі бір ... ... ... ... ... ... шығуы үшін негізгі екі
талапқа жауап беруі тиіс. Біріншіден, ол сол мемлекетте өмір сүріп отырған
халықтың ... ... ... ... келгені жөн. Бұл туралы
данышпан Монтъеске "зандар, үкіметтің табиғаты мен ... ... ... ... факторы мен физикалық қасиеттеріне, жағдайы
мен көлеміне, климатына, топырақ сапасына, халықтың ... ... мен ... ... сәйкес болу керек" деп айтып
кетіп еді. Сонымен бірге идеологияның мемлекеттік сипат алуына ... ... ... — оның сол ... ... ... болып, ұзақ мерзім бойы
сол қоғамда үйреншікті, жетекші идеологиялық деңгейде болуға тиістігі.
Сондай-ақ көп ... көп ... ... ... ... ... идеяларға қойылатын басты талап, ол ел тұтастығын қамтамасыз ете
алатын күшке ие болу ... ... ... ... ... ... ... бәрінің мүддесін бірдей қорғашын ... ... ғана ... ... көмектеседі. Көпұлтты Казақстан
жағдайында халықтың бірлігін сақтайтын, тәуелсіз ... құру ... ерен ... ... ... ... идеялардың бірі ретінде
қазақ халқының ... ... ... ... ... ұсыну да осы
талап-тілекген туған шаралар /3; 6 /.
Қазақ халқының ... ... ... ... ... ... ... ділдік, діни және тілдік сабақтастықтың ... ... ... де ... ... бастады. Тоталитарлық
кезеңне ұлттық идеяның негізі боларлық қазақ халқының рухани болмысы туралы
жазылған еңбектердің ... ... ... ... ... билеуші
режимнің саяси мақсатына ынғайлана жазылды. Соңы он ... ... ... ... ... қатысты жүргізілген зерітеу жұмыстары осы
олқылықтардың орнын толтырып, халқымыздың рухани тарихына байланысты ... ... ... ... ... тарихын тек мақтанып қана емес, жүріп өткен
жолымызды үнемі сынға ала ... ... ... ... ... жаңғыртып, қазіргі казақ ... ... етіп ... ... ... ... Тарихсыз болашақ жоқ. Біз тарихтан
қазіргі ... ... ... қайнар көз күшті батыл
жеткізуіміз қажет. Тарих — ... ... ... пункті. Сондықтан
да интегративті идея біздің тарихтан басталады. Тарихи сабақтарды қалпына
келтіру қазақстандықтардың рухани өрлеуіне, ... ... мен ... ... ... ... /5; 74 /.
Ұлттық дәстүрді тарихи қалыптасқан берік дәстүр ретінде карау, ол,
біріншіден, адамдардың, халықтың ... және ... ... әсер ... ... ... тарихи танымын қалпына
келтіреді, ұлттық ... ... ... ... өз ... ... деген сүйіспеншілік пен құрметті күшейтеді. Ұлттың ... жеке ... өз ... ... арқылы ұлттық мақтаныш пайда
болады /6; 14/.
Дегенмен, тарихи процестер барысынша, әсіресе ... ... ... ... ... келе ... кезіңде ұлттық дәстүрдің, тіпті
ұлттық дәстүрге деген көзқарастың өзінің айтарлықтай трансформацияға
ұшырауы ... ... ... ... ... аталмыш мәселе
бойынша жүргізілген социологиялық зерттеулер ол күмәннің ... ... ... ... — қазақ халқының ұлттық дәстүрді әлі де
берік сақтай отырып, оның әр ... ... ... ие ... ... Қазақтардың өздерінің дәстүрлі мәдениет ... ... ... растай алады. Зерттеушілердің "Сіздің жанұяңыз ұлттық
дәстүр мен ... ... ма?" ... ... ... 60 %-і ... деп, 30 %-і - "ең кең тарағанын" деп жауап берген /7; 14/. ... ел ... ... ... ... және титулды халық -
қазақтардың идея ретінде ұлттық дәстүрді ... ... ... ... дүниетанымда және жүріс-тұрысында басқа ұлттарға
қарағанда өз ұлтына, ұлттың құндылықтарына бүйрек бұруында, өз ... ... ... ... Мұны этникалық патриотизм,
этаникалық тұтастық деуге болады.
Дегенмен, қазақ халқының ел ... ... ... ... бір ғана ... ... мен сенімін жалпыұлттық идея негізі
етіп алудың қазақ емес, басқа қоғам мүшелері тарапынан қолдау ... ... де ... ... зандылық /8; 14/. Әсіресе,
демократия, азаматтық қоғам, ... ... ... саяси ұраңдарды
басшылыққа алған топтар қазақ емес ұлт өкілдерінің, ең алдымен орыс ... ... ... ... деп байбалам салуы да түсінікті.
Шынында да бастапқы ... ... орыс ... ... ... ... ... түсінбестікпен қарағаны рас, Кеңес
Одағының аяқ астынан ... ... ... ... ... орыс ... ... санасын тең деформация жағдайына келтірді. Олар
өздерінің ... және ... ... ... ... ... ажырау қаупін айқын сезді. Екіншіден, жаңа,
түбегейлі процестер негізінде де посткеңестік ... ... ... ... ... және орыс халықтарының теріс
көзқарастары күшейді /9; 25/. ... атап ... ... ... ТМД ... БАҚ ... ... байбалам салудың
елімізде мүдделері тоғысқан белгілі бір саяси-экономикалық, ... мен ... ... ... Бұл ... ... ... ұлтының атынан сезінгенімен, тек санаулы ғана желіккен ... ... ... ... ... ерте ... ... екеңдігі барынша белгілі бола бастады /9; 25/.
Керісінше, қазіргі кезде казақ емес ұлт ... үшін ... көрі ... және ... тірі ... ... көкейкесті болып отыр /9; 29/. Екіншіден, орыс ... ... ... ... ... ... ірі ... өзінде
қазақ халқынан әлдекайда төмен дәрежеге түсті. Үшіншіден, бастапқыда тарихи
отандарына үдере көшіп кеткен олар, ... ... ... ... ... өз тағдырларын қазақ қалқының мақсат-мүддесімен мәңгілік бір ете,
жергілікті халықтың рухани түлеуге ұмтылыстарының ... ... ... ... ... ... ... күрт өзгеруіне орай
аталмыш мәселе де өз өзекгілігін біршама ... ... ... ... М.Романованың пайымдауынша, казіргі кезде орыстар ... ... ... ... келген, автордың келтірген
социологиялық зерттеулеріне қарағанда жаңа және казіргі ... ... ... ... жағымсыз ықпалына ҚР орыстарының
көпшлігі түсе ... ... олар ... ... ... мен экономикалық дамуына мүдделілік танытып отыр /10; 30/.
Міне, сондықтан да қазіргі және келешектегі казақ халқының ... ... ... ... ... ... ... мен құндылықтарды қоғамымыздағы ... ... ... ... тың ... ... кабылдаудың кезі келді.
Қазақ халқының ұлттық дәстүрінің жетекші идеологаялық ... ... ... ... ... ... түркі тілдес
халықтардың рухани жақындасуына ыкпал етері даусыз. Мәліметтерді талдау
1989 жылдың ... ... ... ... көрсеткіші 44,2 %, ал
шығыс славян этностар - 50,2 % ... 1999 ... ... бұл ... ... ... ... татарлар, өзбектер, ұйғырлар,
әзірбайжандар) ел халқының 62 % ... ... ... 37 % ... осы дүйім халықтың дінге қатысына келсек, АҚШ мемлекеттік
департаментінің ... мен ... ... ... ... ... (1998) ... халқының 70 %-і — ... 80 %-і ... ... деп ... ... ... ... халқының ұлттық дәстүрінің ғасырлар бойы ислам дінімен
жымдасып, бірігіп ажырағысыз жағдайға түскенін, ұлттық дәстүрді діннен
айналып өтіп ... ... ... де айта кету аса ... Соңғы
жылдардағы еліміздегі ислам дінінің ықпалының өсуі республикада қазақ
лингвистикалық фонетазсасының ... әсер етіп ... ... тығаз
топтанып орналасқан өзбек, ұйғыр, әзірбайжан, түріктер, казақ тілінің
маңызын терең түсініп, оның ... ... ... жатыр, түркі тілдестер
тілдері қазақ тіліне жақын болған соң балаларын казақ мектептеріне беруде.
Орыс тілі ... ... ... /1; ... ... дүниетаным мықты іргетас болып, салыстырмалы жаңа
идея — исламмен біте қайнасқан қазақ ұлттық дәстүрін қайта ... ... ... жырлар мен ауыз әдебиеті үлгілерінен бастап, бір
идея мен ортақ құңдылықтар ... ... ... ... түркілік-
исламдық-адамзаттық озық касиеттерді дәріптеген барша түркіге ... ... ... ... Манас, Низами, Шәкәрім, Махамбет, ... ... шын ... ... ... ... қазақ қоғамына араласу дәрежесін арттырып, олар көтерген идеялардың
пайдалану механизмдерін іске қосар еді. Бұл ... Көне ... ел ... ... ... мен ... ... түркі қоғамының
ақын-жырауларының толғауларының екінші, шынайы ... ... еді. ... ... ... қоғамының қайта өрлеу кезеңінің шынайы, ... ... ... ... ... еді.
Әрине жаман бол деп тәрбиелейтін халық жоқ, бірақ ол тәрбиеде бата
сияқты керемет ... айта ... ... ... кем. ... ... отырғандай
бата ұйқасын тауып, өлең сөзбен, даналық өсиеттерден құралатын және
адамның барлық тұрмыс-салтына ... әр ... бата ... дана ... ... ... ... дәстүрлер — Ата-бабамыздан бізге жеткен, өткен мен
бүгінгіні байланыстыратын баға ... ... асыл ... оны ... ... ... ... заманымызға сай
ұрпақ тәрбиелеуге пайдасы орасан зор. Өйткені бүгінгі жас ... ... ... ағалар, акыл-кеңес бата берер ақсақалдар екені анық. Қазақ
мәдени казынаға аса бай халық екенін тағы да бата ... ... ... ... ... тән тазалығы –имандылықтың бір арнасы. «Ислам
пәктікті талап ететін дін. Сол себепті тазалық иманның басты бір ... ... ... ету әрі дене ... ... ... дей ... діні тән мен рухани тазалықты былғаныш кірден ада етуді ... (60, 15). Н. ... ... ... тән тазалығы мен
катар жүрек рухани тазалыққа ... ... ... кең ... ... ... ... түсіндіре кетейік әрине мұның ... діни ... ... ... ең ... тағам нан екені
шындық. Қазақ нанды бір қолымен үзбе! - деп ... ... нан ... оның ... ... деп ... ... неге келісуге
болмайды.
Таңғы асты тастама, кешкі асқа ... ... аман ... ... ... ... ... окиға болуы ықтимал, сондықтанда таңғы асқа келген
кісі, әлбетте астан ауыз тигені дұрыс деп санаған.
Жержастанып жатып ас ... ... бұл да ... ... ... сыртыңмен кірме! Себебі түсінікті болар, үйде ... ... ... мүмкін. Сондықтан да үйге сыртыңмен кіруге болмайды дейді
қазақ ... ... ... - Бұл да ... қолы жоқ мүгедек адам ғана
солай жасайды. Сау адамның олай істегені әдепсіздік.
Адамды саусақпен ... Ол да ... ... ... ... жүрме, аяқ-қолынды жіппен байлап
айналма! - деп катаң ескерткен. ... ... ... ... ғана ... ... ... Ол жаман әдет деп үйреткен.
Бүйіріңді таянба! Таяққа таянба! - Күрсінбе, аһлап-үһлеме
дейді қазақ. Бұларды жаман әдет деп санаған. Ең ... ... ... ... ... таянып, аһлеп-үһлеп дауыстап жылаған, жай кезде олай
істеп жамандық шакырма ... ... ... ... тек, ... ... адамның ғана аяғын
айқастырады.
Есікті керме? - деп маңдайшаға төбеңді тіреме! Ерте кезде
жаугершілік соғыстарда ... жақ ... ... ... ... ... келген адам екі қолымен есікті керіп, маңдайшаға төбесін, ... ... бір аяғы ... тұрып сұраған. Бұл құнды ... ... ... ортаға түсіріп, ойран етем дегені екен. Ал енді
есікті керу табалдырықты басып тұру болса да ... ... емес ... да бұл да ... ... тәрбиелік мәні бар әдеп.
Бұл сияқты әдеп, ырымдар мен әдет-ғүрыптар көптен көп, мұның бәрін
діни сарқыншақтар деп ... аса ... ... ... ол діни ... ... бірақ өзіміз көріп отырғандай оның қоғамға келтіретін
пайдасынан басқа ... жоқ. Бұл ... ...... ... деп айтуға болады. Әлеуметтік-мәдени әдет-ғұрыптар қоғамдық
сана, қоғамдық болмыспен тығыз ... Олар ... зор ... ... әдеп ... ... болашақ ұрпағын
кішіпейіл, адам сыйлағыш, ақылға алғыш, еңбек ... ... ... ... отан сүйгіш т.б.
Тәрбиелеуге аса көңіл бөлген. Бұл ... ... ... біз иманды
ұрпақтың бойынан таба аламыз. Ұлт мәдениеті мен қатар ұлтаралық татулық
мәдениеті қатар жүреді. Зерттеуші — ... К. ... «Ұлт ... ... ... ... мен мәдениеттілігіне қоса әр басқа
ұлттың адамымен ортақ тіл таба ... де ... ... ... ... ... ... бірі адамға интеллигенттілікті
тәрбиелеу болып есептеледі. Интеллегенттік деген ол басқа адамды түсіну
қабілеттілігі ... ... ... бола білу ... сөз (71; 9) ... ... айтқан. Ұлтаралық татулық мәдениетіне тағы бір қосатын ... бір ... ... ұлтты сыйлауы. Оның тарихын, тілін, дінін, әдет-ғұрып,
салт-дәстүрлерін сыйлауын кіргізген дұрыс деп ойлаймыз.
Басқа ... озық ой ... ... ... ... барды
менсінбеу емес, керісінше әр елдің, әр ұлттың озық салт-дәстүрі мен ... ... ... ... ... ... жас ... ой-өрісінің арқауы
ету игілікті іс болмақ. Әрине мәдени-рухани байлығы мол ... ... ... ... ... сөзсіз. Осы байлық біздің тіліміз бен
дінімізде, әдеби-мәдени мұраларымызда мол.
Шоқан ... келе ... ... ... ... ... қазір
біз шамандық ескі наным деп атап жүрген кезіне, бүкіл ... ... ... (63, (72) - деп ... кайнар күшінің екенін анық айтып
берген. Салт-дәстүрлеріміз ... ... ... осы ... дінімізді, тілімізді империкалық ... ... ... ... ала ... ... кезде әбден әлсіреген
қалжыраған дәстүрлерімізді ұрпағының санасына ... оны ... ... ... руханилық салт-дәстүрлер, әдет-ғұрыптар жиынтығы.
Рухани адам күшті болады. ... ... ... ... ... ... мәні шексіз, шектеусіз терең дүние. Және ол тұтастай алғанда жас
ұрпақ үшін ғана емес, адам өмірінің ... ... ... Адамзаттың
рухани қуатының қайнары. Оның ішінде тікелей бала ... ... жан ... ... ... ... ... ұйтқы болатын
шығармалар жоғарыда айтылған Құраннан бастап, қазірге дейін зерттеп ... ... ... ... еңбегі, шығармалары халық
туындылары.
Жалпы адал болма, ... ... ... ... ... ... отаныңды, еліңді, жеріңді сүйме т.т. деп тәрбиелейтін ұлт
жоқ. Ал бұл адамзаттық моральдық ... ... ... ... ... кішіпейілділік, еліне-жұртына, жеріне
сүйіспеншілік бір сөзбен ... ... Бұл ... ... ... ... сіңіруде әр ұлт лайықты пайдаланудың көзін
тапқан. Әр халықтың бойында ... ... ... ... ... ... міне осыны ескере отырып ұрпағымызды иманжүзділікке
тәрбиелегеніміз құптайтын іс. Халқымыз «жақсыдан үйрен, жаманнан ... ... ... рух пен ... идеологияның мемлекеттік идеологияны
қалыптастырудағы ролі.
Тәуелсіздікті нығайта түсудің басты шарттарының бірі - ... ... ... ... қастерлейтін қасиет- ұлттық рухты нығайту.
Енді ... ... ден ... ... та ... ... шешумен қатар адамның рухани сұранысын қанағаттандыру кезек
күттірмес ... ... ... ... рухын көтеру, отансүйгіштік,
ұлтжандылық қасиет ...... ... үшін ... ... болып отыр. Себебі, рухани тамырымыз терең болса ғана
өзгелер ... ... Кім ... ... ... ескі ... ... дамыған елу елмен иық тірестіру түгіл, егемендікті сақтап
қалудың өзі ... ... ... ... байлығымен танылған ғана
емес, рухани құндылықтарын ... ... ... ... ... мемлекет қана ертеңгі күні халықаралық қауымдастықтың ортасында зор
беделге ие болады. Ұлтты ұлт ... ... тек, оның ... ғана емес, оның тілі мен ділі, діні мен рухани дүниесі, салт-
дәстүрлері мен ... ... ... рухы. Өткеннің бай рухани мұрасын
тал бойына дарытқан озық ... ... ... ... ... мүмкін емес. Бүгінгі күндегі біздің қоғамымыздағы рухани
дүниедегі, елдік пен ... ... ... ... ... ... бағытына айналуы қажет. Әсіресе егер ұлт – ол ... жүйе ... ... ... онда ... ... ... өзіндік сананы сақтап қалу күрделі ... ... ... қиын ... ... ... процесстер жүріп жатады, ол жасауда, сақтау, қирату
сияқты процесстер, онда ... ... ... ... мен ... қатар, жаңа институттардың енуі, басқа
мәдени идеялардың орнығуы, басқа халықтардың тәжірибесін пайдалануы сияқты
процесстер де жүріп жатады. Сол себептен де ... ... ... ... ... ... қалу күрделі де, қажетті болып
табылады. Ол ұлттық идея, ... ... мен ... ... ... ... сай ... ыңғайланса да, өзіндік өзегін сақтайтын
мызғымас құндылықтарымызды жоғарғы дәрежеде ... ... ... ... бай ... ... арналы болса, өткен мен бүгіннің мәдени мұралары
жарасымды жалғасып ... ... ... мән ... ... ... ұлттық идеологиямыз жоғары, тарихи үлгі ... ... ой ... ... ел болу еш ... ... ... докторинасы осы калыпқа бiрден келген жоқ: әрбiр жаңа
буын қоғамның дамуына белсене араласады десек те, жаңа ... ... ... ылғи ... идеология негiзi ескерiледi. Бұл кез-келген жағдайда
мемлекеттiк ғимараттың қабырғаларының құламауына ғана ... оны ... де ... ... - ... тас. ... ... үйдiң өзi де
мықты болады емес пе? Бiздiң халқымыздың iргетасы — бұл ... ... бұл мұра ... және тәуелсiздiктiң құрылуына мүмкiндiк
бередi.
Осыған сүйене ... ... ... ... оған ... ... құру мен дамытуға мүмкiндiк бередi деп сенiммен айтуға ... ... ... мәдениет пен тарихқа деген кұрмет халықтың рухани
байлығын құрайды.
Тәуелсiз демократиялық ... ... ... ... мен
мақсаттарына тоқтала келiп, Президент Н. Ә. Назарбаев Қазақстан өркениеттің
жоғарғы сатысына көтерiле ... ... және ... құндылықтар мен
дәстүрдi құрметтеу керектiгiн және дамыған мемлекет болу қажеттiгiн ... ... ... - бар ... ... бұзу емес, керiсiнше
тәуелсiз ұлттық негiздi қалыптастыру мен байыту. Бұл ... ... баса ... ... ... айта кету керек.
Рухы бар елдің сағы сынбаған, сағы сынбаған елдің бағы бар деген ... ... ... ... ... ... болса көші еселенеді, ол өз
ортасынан батыр өсіреді, рухсыз халық қара тобырға ... ... де ... « ... ... алды ... » деген даналық сөздің дәлелдігі бүгінгі
күндегі еркін тәуелсіз қоғамның көрінісі.
«Рух – А.Байтұрсыновтың анықтамасы бойынша, халықтың жаны. Рух туған ... ел, ана ... ата ... ұлт менталитеті ұғымдарымен, түйіндеп
айтқанда Отанмен ... адам ... жан ... арқауы. Рух
Ахмет Байтұрсынов көрсеткендей, «ұлы ... ұлы ... ... керек,
ендеше рух Отан сүйгіш патриоттың жаны мен қаны » деп жазды белгілі ... ... ... ... грек ... ... ... туралы ұғым, түп –
негізі мұрат-мақсатқа келіп тіреледі. Біздің бүгінгі идеямыз, идеологиямыз
– тәуелсіздік. Математикада ... ... ... бірі – идеал
болса, сол ... сан ... бойы – ... ... ... ... адам ойының бір жүйеге бет алуы, білімнің іске асуын
қамтамасыз ететін процесс – идея ... сол ... ... де ... ... ... содан барып идея мен ... ... ... ... да, ... ... ... қоғамдық сана, саяси, философиялық, моральдық, эстетиалық, діни
көзқарастар мен теориялық ... ... ... сол ... да, қайнар көзіде де – тәуелсіздік рухы өз туын желбіретуі тиіс.
Адамның ойлау жүйесінің ... ...... ... ... - әрине ұлттық рух !
Күмбірлеген күміс күйімен, сыбызғы, сырнай үнімен асқақтата салған әсем
сазды әнімен де ... ... ... ... ... ... ... ұрпақтың зердесіне жеткізіп, көкірегіне ұялатқанын
ұмытуға болмайды. Еліміздің ежелден дәріптеп, қастерлеп ... ... ... тегін тектеу, болмысын тану, оның асылын тарихтың рухани
көш керуеніне ... ... ... өмір ... ... ... философияның, салт-дәстүрдің дамып өзгеруі ... ... ... ... тығыз байланысты. Сондықтанда
көшпелілер мәдениетін, философиясын, оның тарихын зерттеу үшін ... ... ... ... ... ... аясында қарастыру жөн. Халқымыздың ұлттық болмысындағы
ескерілмей, ... ... ... ... көп ... біз ... ойлау процесінің нәтежиесінде көп нәрсеге қайта оралып, өткенімізге
үлкен мән беру керек екенін ... ... ... рухани байлықтар
қазіргі таңда өз құнын жойған жоқ.Сол мәдени-рухани асыл мұраларды зерттеу,
танып білу, бағалай білу, ... ... ... ... оның ... ... ... әсерін анықтау- қазіргі ұрпақтың, ... ... да ... ... ... Ғасырлар тоғысында, жаңа
мыңжылдықта өткен тарихи-мәдени жолды зерделеп, болашақты ... ... ... сана ... ой ... ... болашақты
анық бағдарлау мүмкін емес. Халықтың алға басуы тек ... ғана ... оның ... да ... байланысты.
Осы орайда Гегельдің «рухы оянбаған халық тарих көшінен шет қалады» деген
ойына назар ... ... рух ... - сайып келгенде оның өзіндік санасы, тарихи жады.
Қазақ халқының ... ... ... ... ... ... ... тарихи қабаттардан тұрады, осыған орай ... ... ... танудың маңызы артып отыр. Бұл ... үшін ... ... ... мұрасын тарихи-философиялық
тұрғыдан байыптау қажет. Осы орайда белгілі философ А.Х.Қасымжанов: ... ... ... Ол ... тамырларымызды зерттемей, ұғынбай іске асуы
мүмкін емес. Іздену, ұғыну өткенге құрметпен қарау, бұл ... ... ... тану жасына түсуі, өркениетті қоғамдағы озық ... ... ... ... ... өсу ... негізгі бөлігі
болып табылады. Мұнсыз халық тәуелсіздігі дегеніміз бос сөз ... ... ... Сөйтіп өткен дәуір рухани бастаулары ... күн ... ... орын ... Рух пен ... ... ұғымдардың мән-
мағынасы қаншалықты терең екедігін С. Торайғыров пен Әбіш ... ... ... мына айқандарын тоқталып өтсек.
С. Торайғыров: Адамның өсуі ... екі азық бар: бірі – дене ... ... ... адамның тіршілігі үшін жағдайлар жасауы; екіншісі –
рухты азықтандыратын ар ... ол ... ... ғана ... көріктене
түседі десе, Әбіш Кекілбайұлы: Жалпақ әлемді аузыңа қарату үшін ... ... ... ... ... ... үшін рухани байлық керек,-
дейді.
Екі жазушының да айтып отырғаны – ар азығы мен ұлттық ... ... ... рух ... Өзегіңді талдырмай, өреңің жеткенінше рухани байлықты
игеріңдер, сонда ғана өсесің, өркендейсің, ғаламдастыруға ... ... ... қаратасың деп отыр олар.
Рухани дамудың күрделі құрылымы әр-түрлі элементтерді, салаларды
қамтитыны ... ... ... ... ... мен мәні, шығу
тегі мен атқаратын қызметтері туралы жан – ... ... ... ... ... ... байланыстырады.
Ұлттық рухтың мемлекеттік идеологияға тигізетін әсері қандай ?
Рухани байлығы мол, жан-жақты дамыған ... ... әр ... ... ... жетілуіне Тәуелсіз Қазақстанда зор мүмкіншілік бар.
Рухани дүниесі бай адам ... ... ... ... ... ... ... идеологияны қолдайды. Идеология- шығармашылықта айқын
көрінетін ой жүйесі. Ал ол ойды дұрыс ... ... ... ... бақыт
әкелетін - рухы мықты, көкейінде патриоттық сүйіспеншілігі бар ... ... ... ... ... ... ... рух дегеннің өзі
аспаннан түсетін нәрсе емес. Ұлттық рух – қазақтың тілі, ... ... ... ... рух — өз тарихыңды білуде, оны қастерлеуде ғана
емес, өзіңнің кім екеніңді ... ... кем емес ... ойыңмен,
ісіңмен дәлелдеуде. Ол науқандық шаруа емес, жылдар бойы жалғаса беретін
бітпейтін процесс.
Ал идеология – ол ... ... ... ... ... ... Өз ... мен еліңді сүйсең, соны мадақтап, паш етемін десең,
соның өзі – ұлттық идеологияның ... ... заң ... ... ... ... ... өнімің, оның сапасы мен ... ... ... ... - ұлттық мүддені
мейілінше анық белгілеген идеяға қол ... ... ... жасап, бағыт беретін ... ... Олай ... ...... ... ... халқының ұлттық салт- дәстүрі,
тілі, діні мен әдеп-ғұрпы, музыкасы мен әдебиеті ... ... ... мен ... ... ... – қастерлеп дәріптеуді
ұлттық идеология дәрежесіне көтеру. Өзіндік ... ... ... бетке ұстау, ол артындағы мықты тіректердің болуы: ол экономика,
саясат, мәдениет, дінің мен ... ... ... ат салысқан барша ... ... ... ... күшейтуге ат салысу әр адамның
жауапкершілігінде болуы ... ... ... ... ... ... ... егемендікке деген, бостандыққа деген ұмтылыс, ... та, ... те, ... салаларда да көрініс табуы
керек. Бұл әлемде өз ұлтының жеке дербес ... ... өз ... ... ... ... қоғамдық санада орнығуы шарт.
Ұлттық тұтастықтан, мемлекінен айырылудың әкелер қасіретін – ... құл ... пәк ... күн болатынын осыдан XIII ғасыр бұрын
Күлтегін тасына қашып жазған байырғы түркілердің даналығына қалайша бас
имейміз.
Қазақстандағы ... ... жасы - ... ... ... Ол ... ... дүниеге келді, әрі тарих сахнасына да
қазақтармен қол ұстаса ... ... ұлт ... мүмкін емес. Ендеше
ұлттық идеологиямыздың бес ғасырдан астам тарихы бар ... Оның өзі ... ... ... хандығы тұсында ұлттық идеологияның ... ... ... ... ... ... ... бірде
тісін көрсеткен Ресей, Қытай, Жоңғар, Орта Аиялық мемлекеттермен оңтайлы
қарым-қатынас орнату ... ... ... ... мазмұны қаншалықты жетілді, қазақ
ұлттық ... мен ... ... ... ... жатыр?- деген
сияқты сауалдар көп. Осыдан келіп конституционализм және ... ... ... ... және ... ... мәселесі өзінен-
өзі туып отыр.
Ұлттық идеология дегенде біз бұл ұғымды ... ... ... ұлт пен ... ... мен синоном ретінде қабылдаймыз.
Ұлттық идеология - адамзат ... ... ... Біреулер оны
ізгіліктің жолы десе, енді біреулер қауіптің көзі ... ... ... ... ұрпақтың еңбегімен қуаныш – қайғысын сараланған рухани
мұрат, мүдде, күрделі де қайшылыққа толы ... ... ... ... ... ұлылық дертіне шалдыққан астамшылдықтан да, ұлттың
ертеңіне ... ... де ... ... ... ... күш.
Ұлттық идеология - біртұтас қоғамдық сананың ... ... ... де, ... болмаған жерде тірлік жоқ, жұмыла
көтерген жүк жеңіл ... ... ... ... де бар емес пе?
Жалпы қоғамның ішкі тұтастығы мен ... ... ... ... биік деңгейде жүзеге аса қоймайды. Ұлттық идеологияны қажет ететін
қоғамдық, этникалық, мемлекеттік кеңістіктер көптеп саналады. Бірақ ... ғана ... ... бағдарын ұстанып, даму жолына ... ... ... ... және ... ... пайда болып,
өркендеп, өзінің ішкі мүмкіндіктерін паш етуіне негіз болған іргетас сол
елдердің тәуелсіздігінің, ... ... ... ... ... ... Тәуелсіздікке қол жеткізу - үлкен прогрессивті қадам екені
рас.
Ұлттық идеология Қазақстан ... ... ... ғана ... ... бағдар, көшбасшы ой- тұжырым ғана емес, сонымен ... және ... шет ... ... ... жібітетін,
көңілдерін көтеретін, рухани деңгейде демеу ... ... ие ... ... ... болғанда ғана ол нағыз идеологиялық сипатқа ие
болып, ұлттың әжетіне ... өзі ... ... де еріксіз мойындатады.
 
Н. Ә. Назарбаев ... ... ... ХІІ ... ... ... ... аса маңызды
шарты —бұл әлемдік бәсекелестік үдерісінде табысқа жетуге мүмкіндік ... рух ... ... еді. Егер ... ... ... күні ... жатқан ұлттық рух пен
ұлттық идеологияның мәні жатқан секілді. Тек тәуелсіз ... ел ... ... ... бере ... деңгейде дами ... ... ... - ол ... ... ... рух пен мәдениет
тәуелсіздігі.
Адамзат мәдениетінің тарихы адамзат ақыл ... ... ... мәдениет – құрылымы күрделі, бір-бірімен ... ... ... көпқырлы құбылыс. Кең мағынадағы руханият – саяси,
құқықтық сана, ... ... ... ... дін ... ... т.б. бірлігінен құралатын тұтастық.
Ұлттық рух - адам бойына ұлттық дәстүрмен, ... ... ... қалыптасады. Бұл әрине, ұлттық идеологияның қалыптасу сатысы.
Оның іргетасы берік, түп-тамырын ... ... ... ... ... ... ... тілімен, салт-дәстүрімен, әдеп-ғұрпымен, фольклорымен
бекітілетініне көз жеткіземіз. Біртіндеп ол - ... ... ... ... рух ұлттық идеологияның қалыптасуына өз әсерін тікелей ... ең ... ... - тіл. ... ұлт дегеніміз – тіл....Тіл-ұлы
мұрат, ... ... Тіл ... ұлт та ... Тіл мен ... ... өзегі - тіл. Елдіктің, ұлттық рухтың, мәдениетіміздің
негізі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бірге, оның тілі де өмірге келеді. Ал, этностың ... ... ... өтетіндіктен де оның тілі де осы жермен тікелей байланыста
дамиды. Сондықтан да ұлт өмірінде сол ... ... ... өсіп -
өнген жерді қорғау – ең басты мәселе. Өйткені, өмір сүретін, өсіп - ... бір ... жоқ ұлт та жоқ. Тіл ... әр елдің мақтанышы. Жерінен
айырылған ұлттың болашағы бұлыңғыр, жер бетіндегі ... ... ... өмір ... өмір сүруге қажетті, қолайлы жерді иелену үшін ... ... ... ... көз ... адамзат тарихы әрбір
этностың өзі өмір сүретін ортасын қорғау жолындағы күрестерінің ... ... ... ... ... ... ... асқақ рухани
дүниесі, қарсы тұруға, дәлелдеуге, сендіруге ... ... ... ... ... алу қабілеті мазалаған еді. Шынымен де, ұлттық рухты
оятуда қазақ қоғамындағы би-шешендердің, ақын-жыраулардың, ... ... ... атап ... ... ... адамдарға асқақ
адамгершілік, отаншылдық рухында ... ... ... ... ... ... жасаған емес. Олар адам табиғатында генетиалық ... ... осы ... ... ... түседі, сонысымен халықтың рухын көтеріп,
белсенді идеологиялық қызмет атқарады. Неміс экзистенциалист-философы ... ... ... ... » ... сөзінің жаны осында түйінделген.
Тіл ... ... де, ... ... ақын – ... ... ... көтеріп, халықтық санасын қалғытпауға ат салысқан. «Ұлттық тіл
– этностық қауымдастықтың жай ғана қатынас құралы емес, оның ... ... асыл ... ... ... қайталанбас ерекшеліктерін
көрсететін фактор ».
"Қазір қазақ тіліне деген ... жоқ. ... да ... тіл – ... ... барлық ұлттың бәрі мемлекеттік тілде сөйлейтіндей
дәрежеге жетті" дегендей жұмыс істелсе, ары қарай ұлттың өзі алып ... ... ... ... құдіреттілігін санамызға толықтай
сіңіріп, оны ... ... ... ... ... ... рух -
қазақ елінің әлемдік өркениетті ... ... ... ... ... ... беретін бірден-бір күш.
Отансүйгіштік — рухтың аса бір қасиетті тірегі демекші, Н.Ә.Назарбаевтың
тәуелсіздік жолында ту етіп көтерген идеяларының бірі ... ... ... ... Ал, ... ...
тілін, елін, жерін, ұлтын құрметтеуден басталады.
Қазақ халқының тағдыры ... ... біте ... ... ұлты ... кеңістікте өз ана тілімен ғана сақталады. « Тіл тағдыры- ел тағдыры
» деген қазақтың төл ... ... ... ... ... тілімізді сақтауымыз керек. Сонымен қатар халықты біртұтас, ... ... ... ұлы ... күш- ол ... ... ... Тілсіз,
рухсыз толыққанды тәуелсіздік болмайды. Тілсіз ... ... ... жан ... асыл ойлар жарық көрмей, қор болып қалар еді.
Адам тіл арқасында ғана жан сырын сыртқа шығарып, басқалардың жан ... ... ... өмір ... бірінші шарты. Өйткені, « Бір ұлттың тілінде сол
ұлттың сыры, тарихы, тұрмысы. Мінезі айнадай көрініп тұрады. Қазақ ... ... ... ... желсіз түнде тымық, біресе екпінді тарихы,
сар ... ... ... ... асықпайтын, саспайтын, сабырлы мінезі-
бәрі көрініп тұр. Қазақтың сар даласы кең, тілі бай ».
Ана ... ... ... туған халқыңның тілі. ... ... ... ... ... ... Ол әр халықтың жазуы жоқта кітабы,
мектебі жоқта ұстазы болған. Сондықтан тіл қадірін түсініп, ... ... ... ... қарастыруда біздің рухани дүниеміздің маңызды
бөлшегі болып табылатын салт-дәстүрлер жайында да ... ... ... - өз ... ... ... ... деген құрмет пен
өз халыңа деген сүйіспеншілікті қалыптастырады. Салт-дәстүр ... ... ... ... ... болып табылады.
Кез – келген халықтың өз салт-дәстүрі болады, салт- дәстүрсіз ... ... ... ... қасиетінің, моральдық өмір ... ... ... Жақсы дәстүр уақытты ... ... даму ... орай ... ... ... бойы ...
ұрпаққа жалғасады, сабақтасады. Ата салты мен халықтың қасиетті салт-
дәстүрін ... ... ... ... ... өтіп, тұрмысына төтеп берген
кісілік қасиеттеріміз бен салт-дәстүрімізді ... ... ... ... инабаты мол жасты « көргенді елдің баласы » деуі тегін
емес. Бұл – ... ... ... беру ... сөз.
Ұлттың өмірді құрайтын кез-келген негіздерінің ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Осы ... ... ... орны зор. ... әдістері, тәрбиелеу
мазмұндылығы, ұлттық құндылықтарға деген моральдық этникалық ... ... ... ... ұлттық құндылықтары - кез-келген жанға
адам ... ... ... ... Ел ... Н. Ә. Назарбаевтың
« бүгінгі қазақ қауымына аса ... ... - ... ... дамыту » деп нақтап айтуы жай айтыла салған сөз емес. Салт-
дәстүр ... ... ... ... оның бастау
бұлағының ғасырлар бойы ... ... ... ... ... ұлттық рухтағы шығармаларында жатқандығына
көз жеткіземіз. ... ... ... ... зерттеуде
этнографиялық жағынан қарастыру жиі кездеседі. Бұл орынды да, себебі ұлттық
рух адам қалыптастырудың жүйелі процесі ретінде әлеуметтік ... ... ... ... ... ... келгенде, салт-дәстүрдің мүмкіндіктері жайында мыналарды тізбектеп
көрсетуге болады:
- Салт-дәстүр көптеген факторлардың: а) ана тілі, ә) халықтың тарихы, ... ... в) ... ... г) ... әдет-ғұрып пен ырым-
тиымдары, д) халық әндері, ертегілері, қиссалары мен аңыздары, ұлттық
көркем әдебиеті ықпалының оң ... ... ... - өз ... мәдени-рухани қазынасын танып білуге,
әрбір тарихи-мәдени кезеңдегі қоғамның құндылықтарын ... ... ... ... ... ... ... Дамытушылық функциясы - салт-дәстүр арқылы халықтың рухани ... ... ... қажеттілігін арттырады.
- Коммуникативтік функциясы - ұлттық мәдени-рухани мұраның құндылықтарын,
өнеге тұтар ... ... ... ... ... жеткізе
білуге үйретеді.
Салт-дәстүр- ұлттың болмысынан нәр алып, құндылықтарын өшпес мұра ретінде
өркениет шеңберіне өрбітуге жол ашады. Салт-дәстүрдің кеңістігі кең, ... ... ... ... өркениетке сырттан алынған « қондырғылар » арқылы емес, ... ... ... ... құндылықтарымызды өсіру, өркендету
арқылы ғана қосыла аламыз. Демек, қазақтың ұлттық идеологиясы – ұлан ғайыр
даланы алып ... ... ... бен ... кескінді
сақтап, сара жолды саралай ... ... ... ... ... рухымызды биікте ұстау, экономикасы дербес,
мәдениеті жоғары, ... ... ... ... де білімді Отан сүйгіш
ұрпақты қалыптастыру.
Біз осы кезеңге дейін қалыптасқан рухани қазынамызды түгендеп, оның ... ... ... ... ... одағы идеологиялық саясатының
көлеңкесінде қалып қойған көлеңкесінің ішінде – салт-дәстүрімізде бар. Ал
қазіргі ... оның ... ... ... шығу – ... ... ... ұлтының діни бірлігін сақтап, оны әрқилы діндерге бөліп, ыдыратып,
бір-біріне қарсы қоймау, ... ... өте ... ... бірі. Жалпы діни идеология, әсіресе оның заңдары, шариғаты
қатал ислам идеологиясы адам санасын терең жаулап ... оның шыр ... ... ( ... ат қою, ... ... о ... кеткенше (
ас беру, жерлеу, құран шығарту) бүкіл ғұмырын, салт-дәстүрін, өмір сүру
әдісін бірқалыптық, қоғамдық ... ... ... құдіретті күш. Діни
идеология көп жағдайда мемлекеттік идеологияға терең әсер ... ... ... белгілегендей « зайырлық », яғни діни емес мемлекет.
Жалпы Қазақстан ... ... ... билікке аса ірі әсері болмасы
да анық. Бірақ әр адамның ... ... ... ... бары ... ... Қазақтың ұлттық мемелекеттік ... іске ... ... жастарын ұлтжандылық-патриоттық, мелекеттік рухта
тәрбиелеуде өз үлесін ... Дін ... – ұлт ... ... жағы – оның ... ... Қазіргі аласапыран дүниеде
адамның азып кетпей, адам болып қалуының ... осы ... ... ... ... ... ... өзіңді кіріптарлықтан құтқарып,
азат азамат етеді. Дін ұстанатын адамдар, адамдар арасындағы қарым-қатынас
қағидалары ... ... ... ... негізін құрайды.
Мысалы, « адам- адамға дос, бауыр » деген ... ... ... ... көрініп тұр. Сондықтан рухани таянышты діннен ... ... ... дін ... ... өмір ... үшін аса ... маңызды
факторлардың бірі екендігінде дау жоқ.
Рух адамды еркіндікке итермелейді. Рухы күшті адам қашанда тәуелсіз. Ол
қашанда қозғалыста, ... ... ... Рух – адамды алға жетелейтін,
адам бойындағы ... ақыл мен ... ... оған ... ... күш.
Қандай да болмасын қоғамның түпкі мақсаты - өзіне сенімді, әрненің
шегін ажырата ... ... ... ... өз ... және өзі құрған өмір үшін жауапкершілік ала алатын тұлғаны, өз
ұлтының өкілін қалыптастыру десек, ол мақсатқа ... ... өмір ... ... ұлттық мәдениетке, ұлттық рухани ... ғана жету ... ... көз ... ... ... ... білімді», «білетін, түсіндіретін» аз ғана топ пен оған бас шұлғушы,
табынушы көпшіліктің орнына өз ... ... ... ... ... қадағалауға, бағыттауға, әр бір өкіліне ұлттық рухты
дарытуа талпынған тұлға қалыптастыру ... ... ... ... ... Бұл - толассыз терең жауаптылық пен жоғары сапалы ой
қызметін талап ... ... ... ... ... - ... ... ұлттық санаға ие болу адамның туа бітті қасиеті
еместігінде.
Иә, бүгін дүр ... ... ... уақыт келді. Мұхаммед
Пайғамбарымыз: – « Отады сүю ... ... » деп, ... ... ... ... – « Иманды елді жау алмас » дейді. Олай болса ата-бабаларымыз
ғасырлар бойы ұстанып ... ... ту етіп ... ... рухы күшті, жан-дүниесі бай иманды мемлекет болуына себепкер
өзіміз.
ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ... ... ... ... - ... ... ... - әлі күнге дейін өз мәресіне жетпеген, илеуі қанбаған, бірақ
көптеген сан-саладағы оқымыстылардың қызығушылығын ... ... ... бірі. Өркениет тарихы сонау ... ... ... келе ... ... ... ғылыми айналымға XVIII ғасырда
француз ағартушыларының ықпалымен енді де, ақыл-ой мен ... ... ... ... ... даму ... шапшаң
көбеюі - қоғамдық және жеке болмыс пен сана, әлеуметтік-экономикалық,
рухани дамумен сипатталады. ... ... өмір сүру ... ... Өркениеттік өлшем негіздерінің бірі – бұқаралық ақпарат құралдары.
Идеологиялық негіз қандай елде болсын ақпарат жүйесі ... ... ... ... ... ... ... шешімдердің электоратқа
жеткізілуінде, азаматтардың бүгінгі өзгерістер ... ... ... санасы
мен мәдениетін қалыптастыруға ... ...... ... ... ... ақпарат құралдарының дамуымен ... ... ... елді ... ... даму үрдістеріне тікелей тәуелді бұқаралық ақпарат құралдарының
қоғамның дамуында және оның ... ... ... ... орны ... қызметі жағынан ол саясатқа өте ... ... даму ... ... отыруды мақсат тұтады.
Қазіргі таңдағы қоғамдық, саяси – экономикалық ахуалдың адам ... ... аса ... ... ... ... бірі – ұлттық
идеология. Ішкі саяси тұрақтылықты қалыптастыру – ... ... Оның көп ... бар. Бұл ... бұқаралық ақпарат құралдарының
алатын орны ерекше. ... ... ... ақпарат
құралдары әрбір азаматқа өзінің ... мен ... ... шешімдермен және ақпарат көздерімен танысу мүмкіндігін
қамтамасыз етуге ... деп атап ... ... ... ақпарат құралдары» туралы заңында оның мерзімді
баспасөз басылымы радио және ... ... ... ... ... және ... ... мерзімді немесе үздіксіз жария
таратудың басқа да нысаны (2) болып табылатыны айқындалды.
Қазақстан Республикасы өз ... ... ... бері ... ... ... пікір қалыптастырудың қуатты қаруына айналып
келеді. Ал, нақтылай айтсақ, ел ... мен ... ... ... ... ... басылымдарының тарихи рөлі ерекше. Осы мәселеге
айрықша көңіл бөлген ... ... ... ... ... ... құралдарының республика мүдделерін қорғай білуі,
дүние жүзілік саяси аренада ... ... ... ... ... ... тыс ... оқырманға жол табу керек, оның үстіне
біздің ... ... және ішкі ... ... ... ... ... деп атап айтқаны белгілі.
Жетпіс жылдан астам уақыт ... дара ... ... ... жаңа ... ... құрудың өзектілігі мен қажеттілігі турасында
насихат айту, иландыру жұмысын жүргізу айтуға ғана жеңіл болғанымен, іс
жүзінде оңай ... ... ... ... ... ... республикалық
бұқаралық ақпарат құралдарына жүктеледі. Оны жүзеге асыру үшін, оқырмандар
аудиториясын еліктіру үшін саяси ... ... ... ... ... ... ... әділ айтылып жүргендей,
бұқаралық ақпарат құралдары шын ... ... ... ... айнала
бастағаны жасырын емес. Себебі, бүгінгі таңда бұқаралық ақпарат құралдары
«адамның санасына, қоғамның саяси жүйесіне ықпал етудің аса ... ... ... таңда әлемдік ақпараттық кеңістіктің жаһандасуы мен ... ... ... күн ... ... қойылып отырған
кезеңде, бұл әрине мемлекеттік саясаттың ... ... ... ... Осы мәселені шешу жолында ... ... ... ... ... ?
Осы мәселелердің бәрі жаңадан қалыптасып, орын жайып келе жатқан ұлттық
идеологияның жеке-жеке арналары. Дәуір талабына, ... ... сай ... ... ... патриотизмді қалыптастырудың жаңа міндеттері
белгіленері күмәнсіз. Олай ... ... ... ... ... үйлестіріп отыру қажет.
Бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамның саяси жүйесіне әсері, оның
арақатынастары ... ... ... ... ... ... ... мен әлеуметтанудың негізгі нысандарының
біріне айналып, ол бірқатар зерттеушілердің ... ... ... ... ... ... терең мәнді өзгерістерін, ақпараттық үрдісін
бейнелейтін, оның ішкі мазмұнын ашатын жаңа ... мен ... ... бастады. Осы ретте Д. Беллдің « ... ... ... ... ... », З. Бзежинскийдің «Ұлы шахмат
тақтасы», М.Кастельстің «Ақпараттық дәуір, экономика, қоғам және ... ... ... деп ... еңбектері (4)
мәселелерді саясаттану ... ... ... Бұл еңбектерде
ақпараттық саясаттың саяси ... алар орны ... оның ... ... мән беріледі. Электорат санасына әсер етудегі, жалпы
қоғамдық ... ... ... ... ... ... жұмысына, оның келешегіне барлау жасалынды. ... ... ... Е. ... Д. ... және А. ... ақпарат және
ақпараттық жүйенің болашақтағы ролінің күшейетіндігін және мемлекеттік
биліктің сапалы ең ... ... ... ... ... ... ақпараттық қоғамның тірегі және оның ... ... ... ... ... да, дамуы да мүмкін емес.
Қазақстан - әлемдік өркениет дамуының ... бір ... ... ... ... ... ... құралдарының да алар орны ерекше екені
мәлім. Ақпараттану процесі барысында Қазақстан өзге ... ... ... Азия ... ... ... халық саны біздегіден әлдеқайда
артық болса да, жетекші ролді иеленіп келеді.
Ел ... ... ... және ... ... ... өз
еңбегінде былай деді: «Азаттыққа, Қазақстан аумағының тұтастығына, ... ... ... дербестікке қол жеткізу дегеніміз мейлінше
күрделі және ұзақ уақытқа созылатын, сондай-ақ ұлттың ерекше қажыр-қайратын
қажет ететін үрдіс екенін сезіну ... ... үшін ... ... ... ... саяси, экономикалық және әлеуметтік саласын ақпаратпен
қамтамасыз етіп, дамытып отыратын бұқаралық ... ... ... болса, ақпараттық қызмет дегеніміз не ?
Оның қандай түрлері бар ?
Ақпараттық ... мәні неде ... ... ... ... идеологияны қалыптастыруда қандай
орын алады ? - ... ... шешу ... ... ... ... қоғамда қоғам мүшелері мен билік
орындарына қажетті ақпараттар беріп, таратып отыратын адам баласының
қоғамдағы ... ... мен ... ... ... саяси ой-
пікірлерін дамытуға көмектесетін арнайы қызмет жүйесін жатқызады.
Ал қоғамда ақпарат берумен ... ... ... ... және ... мен ... ... айналысады.
Сонымен қатар еліміздің қазіргі XXI ғасырға аяқ басқан ақпараттық ... ... ... түрі ... да ... дами ... құралдарының қатары бұрынғы көпшілікке арналған анықтамалар және
кино, ғылым мен техниканың соңғы ... ... ... ... ... және оның ... мен Интернет жүйелері арқылы
толықты. Бүгінгі өркениетті елдердегі бұқаралық ақпарат құралдары сөз, ой,
шығармашылық бостандығы бойынша ... ... ... ... ақпарат
құралдарының түрлі нысандарында жария етілетін немесе таратылатын қызметі
заң арқылы реттелетін үздіксіз жария ... ... ... ... енді бұқаралық ақпарат құралдарының мәніне тоқталайық. ... ... ... ... елдердің бәрінде де үлкен саяси күш
болып саналады. Яғни, елдің ... ... ... ... ... бейнесін және оның даму жолдарын және оның
нысанын анықтап, елін біріктіретін ... күш - ... ... ... реттеп отырады. Басқа елдер ... сол ... ... ... немесе басқа салалардағы ерекшеліктерін, дамуын тек осы
бұқаралық ақпарат құралдары ғана белгілеп бағалай ... ... жүйе ... ... өмірді бір-бірімен
біріктіріп, толықтырып, мемлекеттерді өзара байланыстырады.
Қазақстан Республикасы 1990 жылы 25 желтоқсандағы « Мемлекеттік егемендік
» ... ... ... ... ... алғанын бүкіл әлемге
паш етті.
Әлемде демократияның 500-ге жуық түрі бар ... оның әлем ... ... ... анықтамасы жоқ. Әр елдің тұрмыс-тіршілігіне,
әдет-ғұрпына, тарихи ерекшеліктеріне, салт-дәстүріне байланысты ... ... рең ... ... – демократиясыз, демократия – ұлттық идеологиясыз
өмірге бейімделуі мүмкін емес, олар тіпті ... ... ... ... біте қайнасып жатады.
Бұқаралық ақпарат құралдары – демократиялық прцесстерді қалыптастыратын
бірден-бір күш. Ол қоғамның ауа-райын, қоғамдық пікірді де ... ... ... құралдарының арқасында біз Тәуелсіздіктің он жеті жылы
ішінде ... өз ... ... ... ... білдік, тіліміз
дами бастады.
Қазақстан Республикасы өз даму ... ... ... ... ескерсек, Бұл бұқаралық ақпарат құралдарында көрініс
тапқаны анық. Еліміз Тәуелсіздік алғаннан кейін, оның алдында да сан ... даму ... ... ... ... ... тұрғаны белгілі. Осыны
жете түсінген ... ... ... тек жария етіліп қана
қоймай, аз ... ... ... дәлел боларлық біраз батыл, шешуші қадамдар
жасалып, демократиялық тұрғыдағы заңдар ... ( ... ... », ... ... , ... ... туралы.).
Сонымен қатар қазіргі кезеңде бұқаралық ақпарат құралдары қоғамның ... ғана ... ... ... да ... ... үрдістерін ынталандыратын да, демократиялық ой-жүйені
қалыптастыратын да, демократия мәдениетіне тәрбиелейтін де ... ... ... ... сөз ... ... ... меншік қатынастары - ... ... ... ... ... ... мәні ... барлық
мүшелерінің тең құқылығы мен азаттығының сақталуы десек, онда демократияның
ажырағысыз бөлігі – сөз ... ... осы ... ... шығар.
Бүгінгі күні Қазақстан Республикасы демократиялық даму ... ... ... ... ... орын ... ... ел. Осы қиындығы мен қызығы
мол кезеңде, бір саяси құрылымнан екіншісіне өту ... сан ... ... ... Бірақ біз ауызбіршілікке, ... ... ... шыға білдік. Біздің бағымызға ... ... ... ... ... даму ... ... ұлты ғасырлар бойы ата-баба арманы мен азаттық ... ... ... ... Осылайша ата-тарихымыз, ана тіліміз, ... ... ... ... » ... ... ... қан жүгіріп, жан
кірді. Осындай аз мерзім ішінде Қазақстан үшін, оның ... үшін аса ... ... ... ой ... ... ... жеткізуде, дұрыс
қоғамдық пікір туғызуда – бұқаралық ақпарат құралдары ... рол ... ... жаңа ... ... ашық нарықтық қатынастарға алып
келді, әрі дүниежүзілік экономикалық интеграцияға жол ... ... сөз ... ... ... ... ... берік орнығып, оның заңды құқықтық негіздері қаланды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарының беделі өсіп, конституциялық ... сөз ... ... ... тиым ... ... ... ақпарат құралдарының пікір алуандығы қалыптасты және оған
байланысты ... ... ... ... айту ... пікір алуандығы
нәтежиесінде өмірге ене бастады. Бір ... бұл ашу ... ... ... Сонымен қатар, демократияның нәтижесінде бұқаралық ақпарат
құралдары көбейіп, өз құқығын пайдаланып, шерін тарқатам ... ... ... ... ... ... тұсында осындай түбегейлі өзгерістерге тұспа-тұс
келген болса, ал оның бұқаралық ақпарат құралдарынан ... ... ... ... мүмкін емес.
Бұқаралық ақпарат құралдары - қоғам өмірінің айнасы ... ал ... ... ... ... ... мүдделері мен өмірлік мәселелерін көтеріп
жүрген бірден-бір сала. Қазақ халқының ... ... ... ... жік салу ... ... ... мемлекет атын иемденіп отырған
этностың бай тарихын, мәдениетін, тілін білу ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ал осы ... ... ... маңызы қаншалықты екендігі белгілі. ... ... ... мәдениетті қорғауға, ата салт-дәстүрімізді сақтауды
уағыздауға, халық санасын оятып, мемлекеттің ... ұлт ... ... ... ... мәдениетті қалыптастыруға зор
үлес қосып отырған ерекше күш. Яғни бұқаралық ақпарат құралдары – ... ... ... деген халқына тарататын басты, әрі өте қажет
құрал.
Мемлекетіміздің даму құрылымының ... ... ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат
құралдарының мазмұны да өзгереді.
Демократияның басты құндылығы - ... ... құру ... ... ... ... құру бұл, әрине, жаңа қоғамдық
құрылымдарды құрумен қатар адам санасын өзгерту немесе жаңа ... ... ... ... ... ... қалыптастыру тек бұқаралық
ақпарат құралдары арқылы жүзеге асатыны рас. Сана – бұл адам ... ... даму ... яғни сана адам миы мен оның
қызметінің жемісі.
Сана тек қана адам миының жемісі ... де ... ... қатар ол
күрделі материалдық дүниенің ұзақ ... ... да ... деп ... Оған жету үшін әлем неше ... ... ... өткізді деп атап
көрсетеді философия ғылымының ғалымдары Д.Кішібеков пен Ұ. Сыдықов.
Сонымен қатар сананың қазіргі ... ... жаңа ... ... және ... саласын жаппай компьютерлендірумен және осы компьтерде
арақашықтық оқыту ... ... ... ... ... ... ақпарат құралдарынан дұрыс, өнегелі, біздің менталитетімізге сай
және тиімді мәлімет алу- санамыздың дұрыс қалыптасуына тікелей себепкер.
Біз өркендеу ... ... ... есте ... ... ... ең ... өркениетті тәсілдер батыста жатыр ғой. Сондықтан
да мұсылмандығымызды, азиялық екендігімізді, қазақ ... ... ... елдерінің саяси жүйедегі озық үлгілерін өз тәжірибемізде
пайдалана ... ... ... ... ... ... ... Азия
Жолбарыстарын алайық. Аталмыш елдер саяси даму үрдісіне негізіне ... алып ... да, ... ... ... мен ұлттық дәстүрін қаз-
қалпында сақтап ... ... ... ... бір Түркияны алайық,
оларда өздерінің мұсылмандығы мен ұлттық нышандарын жоғалтпай, батыстық
демократия үрдісін ... Осы ... Азия мен ... ... тең ... өркениетті жолмен дами алатындығын көреміз.
Жалпы тарихымызды саралап, барымызды ... ... ... санасына
жеткізуде - бұқаралық ақпарат құралдарының маңызы ерекше. Тарихтан мәлім,
XX ғасырдың алғашқы жиырма жылдығы ... ... елі үшін ... ... ояну кезеңімен тұспа-тұс келгені белгілі. Сол үрдісті тарихты
шежірелеп, жалпықазақстандық саяси ... ... ... ... ... мен «Айқап» журналының атқарған рөлі ерекше. Бұл
басылымдар өзінің беттерінде, негізінен, халқымыздың ... ... ана ... ... әйелдерінің бостандығы, теңдігі, саяси-әлеуметтік
мәселелер сияқты тақырыптарды кеңінен ... осы ... ... ... ... жоқтасам деген мақсат жетегінде болды. Сол себепті ұлттың
рухын ұлықтау, ... ... ... ... қалыптастыру газет-
журнал жарияланымдарының өзекті ... ... Бұл, ... өз
кезегінде олардың газет-журнал жұмысын қолға алуынан, оны халықтың мұң-
мұқтажын бейнелеп отыратын, ... ... ... оятатын ақпарат
құралына айналдырсақ деген талпынысынан туындады.
Қай-қай басылым болсын өзі өмір сүріп отырған қоғамдық ... ... ... ... ... ел баспасөзі уақыт ұсынған алғышарттарға сай өз мойнына
жүктелген ... ... ... ... ... ... тарихында
қазақ ұялатын ештеңе жоқ. Біз бірде-бір соғыс ... ... ... ... ... ... жаулап, даламызға қосып алған ... ... ... Н.Ә.Назарбаев. Олай болса, Қазақстан ... да ... ... үлгі ... ... ... ... шежіресі аз
болмаған.
Бұқаралық ақпарат құралдарының мәдениет құрылысын көтерудегі ең ... ... ... – тіл ... ... Мәдениеттің іргетасы тіл болғандықтан,
ана тіліміздің айбары болып, ұлттық сананың туын көтеріп, ел тағдыры – ... үшін ... келе ... осы – бұқаралық ақпарат құралдары.
Сондықтан да Қазақстандағы қазақ ... ... ... құралдарының
негізгі міндеті – халық ... ... ... ана ... ... ... мәдениетімізді уағыздау, аталмыш
ұлттық ерекшеліктеріміздің жөн-жораларын көпшілікке түсіндіру, көп ... « ... қыл ... » салиқалы да сабырлы саясат жүргізе
отырып, осы ... да ... ... ... ... барлық
ұлттар мен ұлыстардың санасына құя білу ... ... Ең ... ... ... ... дамуымен тікелей байланысты. Бұқаралық
ақпарат құралдары адам ... үшін ... ... ... ... ... ... және ол соған қызмет етуде.
Демек, олар адамзаттың ... ...... ... ... алуына үлкен
рөл атқарады. Әрине бұл өркениеттік ... ... ... ... ... ... ... нығайту мақсатында Отанға деген
сүйіспеншілік, яғни ... ... ... қатарға шығатыны сөзсіз.
Бүгінгі таңда қоғамдық сананы ... ... жас ... ... ақпарат құралдарының жетекші орынға шығып отырғаны ... ... сол ... ... ... ... дамып келе жатқан
Қазақстан үшін тиімді мәліметтерді жинап, әлем жаңалығынан құр ... XXI ... ... ... қол жеткізген аз уақыт ішінде қазақ тілді бұқаралық ақпарат
құралдары осы киелі де қасиетті майданда ... ... ... демократия үрдісінде өзіндік орнын алып үлгерді. Бүгінгі күні
оларды оқу әрі ... әрі ... Бұл тек қана бір ғана ... ... ... ... ғана таза бұлақ тарайтыны секілді, табиғаты таза халықтың
ойы тұнық, мұраты ... Ал ... ... таза идея ... ... ... ... идеядан туындайтын мемлекеттік идеология ғана өз ... әрі ... ... идеологияны қалыптастыруға еліміздегі бұқаралық ақпарат құралдары
мұрындық болмай іс бітпейтінін де ... ... ... ... ... Ленин мынандай ой айтқан болатын: « Партияны құру үшін
жалпыорыстық ... ... ... ... ... сол ... ... болады » деген. Сол сияты біздің де егемен ... ... ... ... идеологиямыздың сәтті қалыптасуына бір кісідей
атсалысып, міндетті түрде соған жұмыс ... ... Тек ... осы ... оған ... ... ... « өзеннің ұлы болуының өзі оған жан-жақтан ... ұсақ ... » ... ойлы ... ескере отырып, еліміздің әрбір азаматы осы
ұлы іске өзінің азаматтық үлесін қоса ... ... ... ... ... ... іргелі ел болатындығына сенім мол.
Сонау XX ғасырдың бас кезінде халқымыздың біртуар перзенттерінің ... ... ... ... ... ... һәм ... Адамға көз,
құлақ, тіл қандай керек болса, халыққа ... ... ... ... арын ... ... зарлап, халықтың сөзін сөйлеп, пайдасын ... ... ... ... көзін шоқытпасқа тырысады» деп жазуы бұқаралық
ақпарат ... ... ... ... ... мән ... Ғұлама ғалымның бұқаралық ақпарат құралдары жөніндегі ... ... күні де ... ... ... жоқ. ... ... бұқаралық
ақпарат құралдарының қызметі бұрынғыдан да арта түсті. ... ... ... ... ... тән мәдени құндылықтарын
қорғайтын, насихаттайтын, дамытатын бұқаралық ақпарат құралдары болып
табылады.
Бұқаралық ақпарат ... ... ... ... ... ... көтеріп жазудың сан қырлы ... ... ... ... ұлттық рух, ұлттық мүдде тұрғысынан көтеріп,
қоғамдағы болып жатқан кемшіліктердің ... ... ашып ... ... ...... ... құралдары бетіндегі әр-бір
жарияланым назардан тыс ... дер ... ... ... ... келеңсіздіктердің алдын алуға болатыны ақиқат. Бұл
мемлекетіміздің мүддесі үшін, мәдениетімізді ... ... ... үшін аса ... ... бұқаралық ақпарат құралдары – халқымыздың ... ... ... да, ... ... ... жалпы
мәдениетіміз бұқаралық ақпарат құралдарының еншісіндегі көтеретін әрдайым
басты тақырып.
Жаңа қоғамдағы жас ... ... ... идеологияның орны.
Қай дәуірді алып қарасақта ... – аға ... ... қоғамның бүгіні
мен ертеңі дейміз. Аға буынның жасаған ... және ... ... оны жаңа ... ... ... ... заманмен сабақтастырып
отыратындар да осы жастар. Сондықтан оларды өмірге баулу, тәрбиелеу, үйрету
мәселесі қай қоғамда да басты ... ... ... ... ... ... жер бетін мекен еткен қай халық болмасын, ел ертеңі саналатын ... ... тал ... ... баса ... ... ... саналы
да салиқалы азамат болып, бойтүзеулеріне ерекше көңіл бөлген. «Тәрбиеден
мақсұт – ... ... дәл ... ... шығару емес, келешек өз
заманына лайық ... ... ... ... жолы – ұлт
тәрбиесі». М.Жұмабаев.
Адамзат тарихында Аристотельден кейінгі екінші ... ... Әбу ... ... : ... ең ... білім емес, тәрбие беру керек, тәрбиесіз
берілген білім адамзаттың қас ... ол ... оның ... ... ... ... сапалы білім саналы тәрбиемен ... ғана ұлт ... ... ... ... ... ... рухани дамуында асыл қасиеттерге қол жеткізбек.
Кез келген идеологияның басты мақсаты - адам ... әсер ... ... ... бір ... ... белгілі бір идеяларды
қоғамға тарату ... ... ... ... белгілі бір қажетті
арнаға түсуіне қол ... ... ... ... идеология — тарихи дамудың өнiмi. Мұндағы ең ... ... ... дұрыс жасау, жастарды дұрыс бағалау, және жан-жақты
қолдау. ... ... ... дамуға жол берілмеуі тиіс.
Мемлекеттік, ұлттық идеологияның басты, мәнді бөлігі ... ... ... ... ... ... ... салауатты, өркениетті
тұлға дәрежесіне жеткізу болса керек. Тәрбие – халқымыздың өн бойындағы
ғасырлар бойы іріктеп озық ... мен ... ... бірге ізгі
қасиеттерді жас ұрпақтың бойына сіңіру, баланың мінез-құлқын, ... ... ... ... дүниетанымын қалыптастыру.Тәрбиенің
негізгі мақсаты - дені сау, ұлттық сана-сезімі жоғары, ... ... ... ... ... еңбек сүйгіш ... ... адам ... - ... ... ... өзі ... үлгі өнегесі, салттары мен ... ... және ... ... ұғым ... ... мақсаты тек жастарды тәрбиелеп, қоғамның пайдалы
мүшесіне айналдырып қана қоймай, оларды қазіргі заманғы салауатты, білімді,
көзі ашық, белсенді ... ... ие, ... ... ... ... ... жігерін, еңбегін қазақ мемлекетінің нығаюына жұмсай ... ... ... ...... жөргектегі нәресте кезінен
бастап, ересек болып, өз ... өзі ... ... ... ... жүретін
азамат болғанға дейінгі кезең аралығында тәрбиелеудің, оқытудың, үйретудің,
баулудың біртұтас, біріңғай ... ... ... бала ... бастап өскелең
ұрпақтың санасында отанға, өз халқына ... ... ... ... ... ... нығайту идеясын құю, қазақ мемлекетінің
нығаюы оның өзінің жеке басы үшін қажет екенін ұғындыра ... ... ... ... халқына қызмет ету идеясын тарату болып табылады.
Қазақтың қолында қазір бұрын-соңды болмаған ... ... ... дүние, ұшы
қиырсыз жер аумағы тұр. Мұнша байлықты өз қолымызға ұстау үшін ең алдымен
жүрегі ... ... деп ... отты, жігерлі, қажырлы-қайратты,
табанды, дені сау, ... ... ... ... өткір талапты,
талантты, ұлтжанды ұрпақ керек.
Мемлекеттiк тәуелсiздiктiң дамуы тәуелсiздiк ... ... және оның жас ... ... саяси негiз ретiнде колданылуын
көздейдi. Қазiргi уакытта қалыптасып отырған тәуелсiздiктiң ... ... пен ... даму ... ... ... бiр күнде ғана калыптаса салмайды, ол посткеңестiк буын ... ... ... ... жүйесiнiң калыптасуымен бiрге дамиды.
Президент Н. Ә. Назарбаев «идеологиялық жұмыстардың бiр негiзi этникалық
қан емес, азаматтардың азаматтық тұрғыда өзiн-өзi ... ... ... - деп санайды. Бұл тұжырым жастар саясаты, алға қойған ... жаңа ... ... және ... ... ... ... Бiздiң пiкiрiмiзше, жаңа идеология өз бағыты бойынша бiрлiкшiл,
ұлттық мемлекеттi нығайту жолындағы адамдардың ... ... ... түсiнiк, дүниетанымдық идеяларды бейнелейдi. Сондықтан да кез-
келген мемлекетте ұлттық идеологияны қалыптастыру барысында жастардың орны
ерекше.
«Шын мәнiнде, идеология - бұл ... ... ... ... ... ... топтастыру мен жұмылдырудың уакыт тезiнен
өткен тәсiлi, бұл әлеуметтiк ... ... ... бiрақ
бұл күштеп-зорлау тәсiлi емес, кайта мемлекеттің және оның тұғырнамасын
қолдайтын партиялардың, қоғамдық ... ... ... ... ... ету ... Бұл ... басқа да көзқарастар мен
пiкiрлердiң болуы тәкi етiлмейдi. Өмiр алға озып, қоғам мен ... ... ... ... әртүрлi идеологиялық ағымдар бола бермек», — деп астын
сызып ... ... Н. Ә. ... Сол ... ... жастарды
дұрыс жолға жетелеуге міндетті.
Жастар идеологиясы – рух ... ... ... ұрпақтың да, қоғамның
тірегі болатын жастардың да, жалпы қалың көпшіліктің де рухы ... ... мол, ... ... ... Қиын күрделі істерді рухы берік ер
мінезді жұрт қана ... ... хақ. ... ... ... білу ... ... бір бөлігі.
Жаңа қоғамдағы жан-жақты дамыған жас ұрпақ – көзі ... ... ... ... ... сөйлейтін, осы заманғы күрделі техниканы, ... ... ... ... ... ... ... жалпы өркендеуіне үлес қосатындай терең ... ... ... ... ... заманның алғыр шешен болуы қажет.
Бүгінгі Тәуелсіз ... ... ... ... жасалынған. Оны тиімді
пайдалана алу ... ... ... ... ... оның ... ... ісі елімізде негізінен жүзеге асты, оның ... ... ... ... ... ... тұрақтылық. Бұл істің кепілі әрбір
азаматтың өз еркіндігін, өз тәуелсіздігін сезініп, өз мүмкіндігінше ... ... ... ... таба ... халге жетуі.
Кешегі Бекболат, Амангелді, Сырым, Кенесары, ... мен ... ... ... әр ... ... ... мыңдаған жан құрбан
болғаны текке кеткен жоқ. Сол күрестің нәтежиесін ... ... ... ... ... қоғамының басты және негізігі тақырыбы. Ол
ұлттың бойын тіктеп, еңсесін ... ... ... сана. Қазақ оянды,
белсенді іске кірісті, ел болды.Тәуелсіздік еркіндік ... ғана ... ... ... ... өмірінің өзегіне айналды. Осыны көрген жас ... ... Есім ... ... ... бір ... бар ... Баласы түкке түсінбей,
аңырайып тұрса да, ... ... «Сен ... ... ... Егер енді сәл ғана ... онда сенің қолыңнан бәрі келеді»,-
деп күнде айтып отырады. Ал күнде айтыла ... соң оған бала ... ... да сеніп қалады. Сенім дегеніміз ... ұлы күш қой. ... ... ... керек, сенім жоқ жерде болашақта жоқ..
Қазір қазақ идеологиясы қандай болу керек деген мәселе көп талқыға ... Егер ... ... идеологиясын шындап қалыптастыратын болсақ,
оның діңгек идеясы – ұлттық мақтаныш сезімі болу ... ... бір ... ... ... бір ту ... ... осы ұлттық мақтаныш
сезімі. Осы сезімді жастар жүрегімен ұғынып, сезінуі керек.
Қазақта өзге халықта кездесе ... ұлы идея – ... ... идеясы бар. Ол талай ғасыр қойнауынан, сонау түріктік ықылым
заманнан келе жатқан халықтық, қанымызға сіңген ... ... ... де ... ұлы ... төңірегінде бүкіл халықты
топтастырып, оның бойындағы зор рухани күшті ... жаңа ... ... ... ... шақ туды.Осының дәлеліндей, «Дүниеге Қазақтың
жаңа толқыны, мүлде басқа сипаттағы жаңа адамдары келеді» деген еді ... ... Сол жаңа ... тәрбие тізгіні де, алғашқы тұсауксер қадамы
да жастар, яғни өзімізден басталғалы тұр.
Президент Н. Ә. Назарбаев «идеологиялык ... бiр ... ... ... ... ... тұрғыда өзін-өзі аныктау принципi болу
керек», - деп санайды. Бұл тұжырым ... ... мен жаңа ... және ... негiзiнiң қалыптасуына кызмет етедi.
Жастар және болашақ – бұл мәңгілік тақырып. Жастар - өмірдің қуат арнасы,
оның тынысы, аяқ ... бір ... ... ... ... өзі. Олар ... ой ... оны үлкендер сияқты қайғы-мұңға толтырмай, өмірдің не
екенін біліп танып болмай-ақ өмір сүруге асқан құлшыныспен кірісіп ... ... яғни өмір ... құлшынысты, өзінің тиісті арнасына салып,
оның не екенін ақыл мен ... ... ... ... аға-ұрпақтың
үлесіндегі жұмыс.( Ғ.Есім.).
Осындай шараны Елбасы мемлекеттік деңгейде арнайы «Қазақстан- ... ... ... ... Даму стратегиясының мәнісі күндер, жылдар
өтумен анықталып, нақтыланып, толығып келеді. ... ол ... ... ... ... ... яғни XXI ғасырға өткенде, оның бағыты
халыққа айқындалып, бүгіннен ертеңге өтетін жол ... ... ... ... ... жас ұрпақ сабасына, сабырына түскен аға ұрпаққа айналмақ, енді
сол кезде ... ... ... туын желпілдетіп жаңа ұрпақ шықпақ.
Ол жас ұрпақ нені мақсат, нені арман етіп өсіп ... ? Ол үшін ... 2030» ... оның дүниетанымдық, нақтырағы философиялық
мағынасына зер ... ... ... XXI ... ... ... ... асқан болашақ туралы биік арман бар ма, сол арман Н.
Назарбаевты «Қазақстан - 2030» ... ... ... 1997 ... - 2030» бағдарламасын Қазақстан халқына ұсынғанда былай деп еді
: «Мен өзіме 33 жыл өткеннен кейінгі Қазақстанды, халқымды ... ... Ол өз ... ... ... ... өрісі биік, денсаулығы мықты
өкілдері. Олар бабаларының игі дәстүрлерін сақтай отырып, қазіргі заманғы
нарықтық экономика ... ... ... даяр ... Олар ... ... өркендеу үстіндегі күллі әлемге әйгілі, әрі силы, елінің патриоты
болады. Нарықтың бас кезінде ... ... ... ... ... Енді ойлап қарасақ, мәселе жалпы жоспарлауда емес, нені ... ... ... сөз бар емес пе: Бес ... ... ... бес жылдығын ойламаған еркектен без...деген. Соңғы жылдарда ендігі
жерде тек бүгінгі күнмен ғана, ... ... ... ғана ... болмайтынына көзіміз анық жетті. Бұған елдегі экономикалық жағдайдың
біршама ... да ... ... ... ... ... ... келді ». Тарихи он бір жылды жүріп өттік, адал ... ... ... ... атқарылды.
Бүгінгі таңда Елбасы қойып отырған негізгі талап, әрбір жастың үш тіл:
қазақ, орыс, ... ... өзге бір шет ... ... Өйткені Қазақстан
өзінің тәуелсіздігін алған күннен ... ... ... ... ... ... өркениетті әлемнің озық ойларынан нәр алып, бүгінгі күн
талабына сай рухани, материалдық, яғни жан-жақты ... ... ... ... күрделі де қиын әлемнің замана талабына сай болу ... ... ... ... ... және өзіңдегіні жоғалтып
алмау үшін өзгенікін де біліп, саралап отыру ... ... ... ... ... ... жатқан жаһандану процессіне толығымен ... кету ... ... қазақ мәдениетіне қажетін қабылдап,
менталитетімізге жат, кері әсер ... ... ... ... елегінен өткізе отырып, саралау қажет.
Президентіміздің жоғарыдағы келтірілген сөзінде екі мәселе нақтылы,
біріншіден, ... ... игі ... ... ... ... кәсіби мамандар болуы, осы мәселе ешқашан күн тәртібінен
түспеуі керек. Екіншіден, жастар әлемге ... және силы ... ... өтіп жатыр, ғасырлар тоғысында басталған ... ... ... ... ... «Қазақстан - 2030» стратегиясында
Президент армандаған ... ... әрі силы ... күн ... молығып,
толысып келеді. Осы ниетті өріс ... ... ... елу ... ену деген биік мақсат көзделіп отыр. Елбасы Н.Назарбаев «Қазақстан-
2030» стратегиясының 10 жылдығына арналған конференциядағы ... ... ... ... 2030 ... ... әлемнің барынша дамыған
елдерінің қатарына кіруі тиіс. Егер біз ... ... ... ... тыныштықты ғана ойлайтын болсақ, мұндай ... ... ... ... ... биыл өтетін сайлаудың жағдайын
ойлайды, қайраткер биыл туған баланың ... ... ... сөз бар. Біз
қайраткер, мемлекет қайраткері болғымыз келсе, ең ... ... ... ... ... ... ... Ол өздігінен іске
асатын мақсат емес, оны іске ... ... жас ... ... ... нық ... әрі ыстық патриоттық сезімі болмақ.
Патриотизм дегеніміз – Отанға деген сүйіспеншілік, әрбір ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан азаматының, әсіресе жастардың өзін
осы елдің төл баласы, нағыз азаматы ретінде сезінгенде, Қазақстанды ... елі, ... деп ... ... ғана ... дей ... ... қандай болу керек екенін белгілесек, онда оның
ерекшеліктері мынада:
1. Қазақстанда 130–дан астам ұлт өкілдері ... көп ... ... ... ... ... рәміздеріне ерекше құрметпен
қарайды, шын ниетімен қадірлейді. Қазақстан азаматының Конститутциялық
құқығын ... ... ... ... ... ... деп ... білуі.
2. Қазақстанда тұратын барлық халықтардың ұлтына ... ... ... ... Қазақстан халықтары Ассамблеясында қабылданған барлық
шешімдердің іске асуына өз септігін тигізуі.
3. Бұл әрбір азаматтың тек ... ... ... ... ғана
емес, сонымен бірге оның тұлғалық сапаларының қалыптасуы.
4. Қазақстан халықтарын ұлы ... ... ... ұмтылдыру
мақсатында қазақстандық ғажайыпқа сендіру, оны мақтаныш еткізу.
5. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қарулы күштерінің әскер
қатарында болатынына ұлттық патриоттық мақтаныш сезімін тудыру.
6. Қазақстан Республикасының әскери доктринасына сай Қазақстан ... ... ... ... ... Осы ... ... жүзеге
асатын болса, болашақ жастар үшін үлкен белестерді игеруге ... ... Бұл ... ... идеологиясының басты мақсаты.
Қазақстанда көптеген диаспоралар, ... бар ... ... ... Н. Назарбаев айтып өткендей: «Қазақ халқы – сол ... ... ... өмірлеріне ұйтқы болатын, ұйтқы болуға
тиіс бірден-бір тірек ұлт». Осыдан біз Қазақстанда қазақтан басқа ... ... ... ұлттық идеологияға ұйтқы да, тірек те бола алмайды,
ұлттық идеяны да, идеологияны да тек қазақ ұлты өз ... ... ... ... ... ... отырып ұзақ мерзімді
стратегиялық тұрғыда жасауы қажет екенін ... ... алға ... ... ... ...... қоғамымыздың алға қойылған
мақсаттарға қол жеткізудегі бір тұтастығы.
Қаншама ғасырлар бойы бодандық пен тоталитарлық жүйенің құрсауында болған
еліміз тәуелсіздігін ... ... ... ... ... айбынды
шаққа, яғни ата-бабамыз аңсаған азаттыққа қол жеткізіп отыр. Осы азаттықтың
алғашқы баспалдағына аяқ басқан тұста сырт көз ... ... ... болар
екен, ауыр өткелден, тар жол, тайғақ кешуден өте ала ма бұл ... ... ... ... жете ме ... ... де ... қалды. Қазақстан,
қазақ жұрты тектіліктің үлгісін көрсетіп, береке – бірлікке ұйып, тәу ... ... ... Сол бір кезде қарама – ... ... бір ... түсе ... тұрған шақта, тәуелсіздікке екі ...... ... 1993 жылы Елбасы Н. Назарбаев әлемнің алдыңғы
қатарлы жоғары оқу орындарында білікті де ... ... кадр ... ... халықаралық степендиясын тағайындаған. Бұл Отанның болашағы,
мемлекеттің келешегі осы жастардың қолында, олардың өрісті ойы, ... ... ... тек ... ... ... ... биік
белестерге жетеді деген озық ойдан туғаны анық еді. ... өзі ... игі ... ... өмір өзі көрсетіп отыр. Қазір мыңдаған
түлектер ел сенімін, Президент үмітін ... ... ... ... тәжірибе, алған тағылымдармен Отанымыздың іргесін бекітіп,
әлемдік биікке жетуіне өз үлестерін ... ... ... Бұл, ең алдымен,
басқарудың тиімді тетігін білетін жастардың шоғырын қалыптастыру. ХХІ
ғасырда ... ... ... ... ... мамандар Отанының мақсат-
мүдесін алдыңғы орынға қоятын патриоттар болып қалыптасады. Жаңа идеяларға
бастамшы болулары шарт. ... ... ... жаңа ... XXI ... ... дамыта алмаған елдің тығырыққы тірелері
анық. Біздің болашақтың жоғарғы технологиялық және ... ... үшін ... қоры ... ... ... ... «Болашақ » бағдарламасын жасауы. Бұл ... әрі ... кең ... ойлай білу мүмкіншілігі, әлемдік стандартқа сай, өз
еліне келешекте ... ... ету ... ... ме, ... ... ме » дегендей, Тәуелсіз мемлекеттің
тұтқасын ұстап, аға-буын негізін қалаған ... де ... ... ... ... ... келешекке нық ... ... ...... әлемде ең бастысы - біздің қай жерде тұрғанымыз емес, қандай бағытта
жылжып барамыз – міне сонда ». ... ... ... ... ... ... қарап Қазақстан XXI ғасырға өз экономикасын нарықтық
бағытқа түзеп, өркениетті 50 елдің ... ... ... Жаңа ғасыр
басында Қазақстан әлемдік қауымдастыққа жан-жақты бәсекеге қабілетті
болумен қатар, ... ... ... күрделі мәселелерді шешу мұра
болып тигелі отыр. Бұл біздің қолымыздан ... ... ... ... ... және ... күш-қуат бар. Қазірде Қазақстанда саяси-
әлеуметтік өмірдегі, экономикада көптеген жетістіктері баршама. ( Н.Ә.
Назарбаев) .
Алда бұралаң жол, асу ... ... ... бермес өзендер, кешу бермес
көлдер, шеті жоқ мұхиттар бар. Сол сапарға ... иық ... ... ... ... ... қаймықпай мінді. Ол – қазақ халқы. Оның өз
тәуелсіздігі, рухы, идеологиясы бар. Ол ... рух, ... енді қолы ... ... ... ... ... ешкімге
таптатпайды, ешкімді құлдыққа бермейді, өз елінің рухын ... ... ... ... ... өтіп, өзінің де, туған халқының да айбарын
асыра береді.
Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың үстіміздегі жылы халыққа
арнаған ... ең ... ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық жаңару мен саяси ... жаңа ... ... тұр»,- деп бастағаны белгілі. ... ... бұл ойы ... ... ... ... анық көрсетіп, болашаққа нық қадам басып,
жаңа белеске көтерілетінімізді байқатып тұрған келелі жоспарды ... ... ... жай ғана ... немесе әлеуметтік
саласын түзетіп қана қоймай, елдің барлық мәселелерін толық ... ... ... ... қабілетті елу мемлекеттің қатарына қосылу ... ... Бұл ... осы мақсатта жұмылып, өте қажырлы,
қайратты жұмсап, жұмыс істеуді талап ететін үлкен кезеңнің туып ... ... ... қосылу, оның негізгі баспалдақтары қандай?
Адамзат өркениетінің бағзыдан тартылған көш-керуеннің бүгінгі түзеген бағыт-
бағдары, оның замана ... ... ... ... сан ... ... ... жөнінде әлемдік мәдениеттану ғылымында,
өркениеттанушы ғалымдардың арасында аз айтылып жүрген жоқ. Ұлт ... ... ... ... олардың арасындағы күрделі де
нәзік байланыстар ... де ... ... ... шама-
шарқынша қалам тартып жүр. Осы орайда, бүгінгі заманның шынайы кескін-
келбеті, оның ... ... ... ... ... ... даму деңгейі жөнінде айтылар сарабдал әңгіменің
саралы пікірталас өзегіне айналар кезі де ... ... ... жер, ... тауы қайсы, жаһанданудың сыры неде, ол бізге не әкелмек,
өркениеттің көш- керуені қай тарапқа жол ... тағы да сол ... де ... сауалдарға жауап іздеу – біздің мақсатымыз. Өркениет
бүгінгі таңда, ... ... ... ... жоқ, оның ... өз ... ұлы ... бағасын білгізер ырысты аруанадай қастерлеп,
тек қана дана қаһармандар, ақылғой аламандар мен маңдайлы ұлт, ... ... ... ... оздырып келе жатыр. Жалпы
Қазақстанның ұлан-байтақ өрісінде өркениет нышандарының алғаш ... ... қола ... тіреледі. Қаратаудағы, Таңбалы шатқалдағы тасқа
салынған суреттер – петроглифтер ... ... ... ... деп аталатын мәдениет өкілдері қола заманында Қазақстанның
орталық ... өмір ... ... ғғ. ... ... аймағын
құрды. Алайда, осы өлке ажарының әлемдік ... ... ... ... ... теке ... жауһар құндылықтарды дүниеге әкелуі
көшпелілер ... ... ... ... өмір сүрген көшпелілердің сан-
салалы тарихы жөнінде ұлттық ғылыми ой ... ... ... құрап келеді. Сондықтан бөтен елге құпиялау көрінер өмір салты мен
келісті салтанаты кезінде ... таң ... ... ... ашып ... бір ... ... бар. Олардың негізі
мыналар:
-жалпы көшпелілер мәдениеті жөнінде айтылар әңгіме - ... ... ... ... ... ырқына көндірген, мұрындық – жүген, ер- сайман, ат
- әбзел, дөңгелек, арба секілді адамзат ... ... ... ... ... ... әкелген біздің ата-бабаларымыз жөнінде айтылар
әңгіме. ... ... ... ... Алдыңғы Азия, Еуропаға дейін
созылған Ұлы ... ... сары ... ... ... ... дегеніміз - бүгінгі заманға жеткені бар, жетпегені бар, әйтеуір,
осы ендіктерде өмір сүрген ... да ірі ... ... ... бірге өркендеткен біздің ата-бабаларымыздың төл мұрасы солардың
аманат- игілігі;
- орта ... ... Азия ... ... жұрты мойындап,
мызғымастай қалыптасқан ... ...... төрт ... ... 4 ... ... оңтүстікте – піл патшасы (Үндістан), батыста –
інжу-маржан, асыл тас ... ... ... , ... патшасы (Түрік қағанаты), ал шығыста- адам патшасы
(Қытай) билік құрған болатын ... ... ... ... ... ... и современность, А.,1998,73-б.) осылардың
ішінде әсіресе көшпелілер мәдениеті - әлемдік ... ... ... ... ... ... барынша алға басқан, төрткүл дүниеде өз
жөні, жосығы бар ... ... ... белгелі еді. Шын мәнінде,
сараптап –саралай келсек Есік қорғанынан табылған Алтын адам ... ... да ... ... ... тостағандағы жазу – көне түркі
руникалық емлесімен жазылған ... ... ең көне ... Vғ.) ... ғана емес, сонымен қатар, көшпелілер әлемінде кең қолданыста болған,
солардың мемлекеттігіне қызмет етіп, біртұтас ... ... ... ... ... емле – көне түркі руникалық ... ... ... ... ең ... ... деп есептеуге негіз бар. Яғни, өркениеттің
түп-тамыры тереңде жатыр, Қазақстанның дамыған елу ... ... ... – сол ... ... ... тамыры тереңде жатқан өркениетті
саралап, қазіргі жаңа қоғамда жан-жақты дамытып, ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев: “Қазақтар - ұлы өркениеттің
мұрагерлері, тарихтың ... ... ... ... ... ... алып шыға алды. Жай ғана алып шығып, жай ғана ... жоқ, ... ... ... ... ... ... қазақ
халқының мол мәдени мұраларының өміршеңдігіне баса назар аударады.
Біздің ... ... ... ... бір ... трансұлттық құрылықтың сипаттағы идеология – Еуроазиялық ... ... Ол ... ... бағдары мәдени ... ... ... коммуникацияны тереңдете түсу және ... ... әр қилы ... ... іргесін сөкпеу
болып табылады. Бұл идеяның ... ... ... ... деңгейінде
де өзіндік көрінісі бар. Өйкені, түбінде бірнеше ... ... ... ... ... жандандырып отыру игілікті іс және
ол ... ... ... ... ... ... деген ойдамыз. Міне, енді осы ... идея ... ... ... ... болуы керек екен деген ... та ... Осы ... кең ... теориялық зерттеулер
мамандар үшін болашақың ісі екені ... ... елу ... қатарына кіру және Еуроазиялық одақты
басқаруға байланысты алға қойған мақсаты, Батыс ... мен ... ... ... ... ... ... міндетін өз мойнына
алуы Қазақстанның әлем алдындағы ... өте ... ... Н. Назарбаевтың «Еуроазиялық одақ » идеясының жүзеге ... ... да ... ... қайшы келмейді, қайта қалыптасқан саяси,
мәдени, рухани байланыстарды одан әрі ... ... ... ұлы ... ... алады, немесе дамушы мемлекеттен
дамыған елге. Біз үшінші дүниенің ... ... ... ... ... әлемнің бәсекелестікке қабілетті елу елдің санатына ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілік
мәселесі – тек экономикаға тірелмейді, бұған адам ... ... ... экологияға, саясатқа және ел ішіндегі тұрақтылыққа
қатысты мәселелердің барлығы кіреді. Осылардың жиынтығынан ... ... ... ... ... ... биік тұратынына ешкімнің
күмәні болмаса керек. Өйткені аумағы жағынан дүниедегі тоғызыншы ел болып
тұрған Қазақстан қазба-байлыққа өте бай ... ... ... ... мол ... өресі биік, келешегі бар қазақ елінің жаңа
биіктерді ала алатынына күмән тумаса керек.
Бүгінгі бәсекеге қабілетті Қазақстан ...... ... исі
қазақтың аңсаған арманы. «Хан Абылай қалмаққа ... ... ... ... бар? »деп ... ... сонда Абылай: Арман көп, үш жүздің ... деп ... қоса ... Қала ... деп ... сала алмадым. Көшіп-
қонған елімді орнықтырып, тұтас ел ... деп ... оны да ... ... ... осы ... ... деген екен. Ұлтымыздың тарихындағы сол
арманға бүгінгі ұрпақ жетті, біз жеттік. Қазақтың соры кетіп бағы ... ... ... кен ... ... ... ... Ғасырлар
бойы арман болып келген Тәуелсіздіктің баянды болуы үшін ендігі жерде
қоғамның барлық ... бір ... қол, бір ... бас ... ... ... Тіршілік ынтымағы жарасқан елде ғана баянды болады. Бізге
ендігі керегі – ... ... жаға ... ... ... ... елі мәңгілік.
Қазақ елі- мәңгілік, бұл ұлттық идея, арман идеологиясы. Біз ... ... ... жүргізуді мақсат етпейміз, Шоқан Уалиханов
айтқандай, қазақ халқы бейбітшілікті қалайтын бейбіт халық, сондықтан Қазақ
елі – мәңгілік ... оның ... ... ... ... ... атап өтейік: қандай істе болсын - өркениеттік өлшем, ... ...... ... үздік технология, тұрмыста - өркениеттік дағды,
сана, дін үрдісінде – ізденіс және ... әлем ... ... өткізген игілікті үрдістерді қабылдай білу, сонымен бірге
әлемдік ... ... ... ...... жетілдіру,
ғасырлар бойы сұрыпталған халықтыұ, елдік құндылықтарға өріс ашу және ... ... ... ... негізінде әлемдегі өркениетті елу елдің қатарына
ену.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... « Бастауларды ұмытпастан, біз
бірлесіп, ... ... ... үшін ... ... ... ... құраймыз ». Бұл ой - ... ... ... бар ... байқаймыз; біріншіден, ол рухани
құндылықтарды, ... ... ... ... ... екіншіден, әрбір қазақстандыққа ортақ ... ... ... ... ... Қазақстанның өркениетті
демократиялық ел болуына ұмтылыс ... ... ... ... ... мен оның ... ... шығар шықпасын
уақыт көрсетері анық. ... ... ... ... ... ... ... лайықты бастамасы ... жөн ... Оның ... ... толысып, толыққанды
бола түсуі ... ... ... ... әдебиеттер тізімі.
1. Н. Назарбаев. «Қалың елім Қазағым». Өнер, 1998 жыл.
2. Н. Назарбаев. «Сындарлы он ... ... ... Т. ... ... ұлттық идеологиясы жайлы мәселелер».
5.А. Айталы «Ұлттану». Алматы, 2000 жыл.
6. А. Құлсариева. ... және ... ... ... ... ... әлеуметтік келбеті: жас ғалымдар мен
студенттердің Республикалық ... ... ... ... 2006 ... ... Қазақстан.
9.Совеленок Е. Краткая история понятия «идеология» в период с начала XIX
века // ... ... идей и ... М , ... Қоғам және дәуір. 2004
11.Кішібеков Д. К. Біздің ... ... ... // Халық кеңесі. 1995, 7 қазан.
12. Калмырзаев Ә. Тәуелсіз мемлекетке төл идеология
керек пе? //Ақиқат. 1993. Тамыз. 3-8 ... ... Р.С. ... идея для ... ... ... февраль. 1998, 71-76 стр.
14. Касабек. Ақиқат, тамыз 2000 ж. 8-96 б.
15. Менлибаев К. Н. Роль национальных традиции в
патриотческом воспитании. ... ... 17 ... Аренов М.М. Казахи на пути к ... ... ... ... исследовании)
//Саясат, январь, 1998. 60-64 стр.
17. Давлетьяров. Б.М. Роль массовых ... в ... ... Автореферат канд.дисс. Алматы, 1995, 24с.
18. Абишев А. ... ... в РК - ... ... в условиях суверенитета.
Автореферат канддисс. Алматы, 2000. 34с.
19. Романош Н. Этнополитические процессы в РК.
Алматы, Казахстан - наш ... дом. 1998, ... ... ... и русские в Казахстане. ... ... ... ... ... N4. 1999. 71-89 стр.
Өркениеттік үрдістер аясындағы ұлттық идеология.
Ұлттық идея – идеология
жәдігөйлердің
ашқан жаңалығы
емес,миллиондаған
адамдардың өздерінің ұлттық міндеттерін
түсінуінің ... ... ( Н. ... ... енді мемлекеттік доктриналарға келетін болсақ, бұл да ... ... ... оның белгілі бір ерекшеліктері бар. Көптеген дағдарысты
қоғамдарда әлеуметтік ... ... ... ... ... ... болады және оларды билік үшін күресі шиеленісіп ... ... ... ... ... ... деп атаған
әртүрлі ... ... ... қоғамдарда саяси жанжалды
болдырмайтындай ... түрі ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды негізге алады.
Мысалы, Қазақстан тәуелсіздік алғаннан ... ... және ішкі ... ала ... қабылдаған мемлекеттік доктринасы міне осындай.(10).

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Тұрғын үй де — ұлттық байлық5 бет
Ұлтаралық қарым-қатынас8 бет
«Едігелік» идеологиясының мәні5 бет
Жаңашыл буржуазиялық саяси теориялар мен идеологиялар.12 бет
Идеология және билік12 бет
Идея және идеология ұғымдарының мәні13 бет
Интернационалдық париоттық рух7 бет
КСРО-ның мемлекеттік–партиялық жүйесіндегі дегі атеистік саясат: идеологияландыру және дінге қарсы күрес40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь