Қазақстан Республикасының демографиялық жағдайы туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
І.Тарау. Көші.қон үрдістерін зерттеудің теориялық негіздері ... ... ...
1.1.Халықтың көші.қоны . демографиялық үрдістердің қалыптасу негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Көші.қон үрдістерін зерттеуге арналған түпнұсқаларды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ІІ.Тарау. Қазақстан Республикасының демографиялық жағдайы ... ..
2.1. Қазақстан халқының демографиялық үрдістерінің өзгерістері
(санақ өткізілген жылдар бойынша) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2. Көші.қон үрдістерінің тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ІІІ.Тарау. Қазақстан Республикасының қазіргі кездегі көші.қон үрдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1. Қазақстан Республикасының қазіргі кезеңіндегі көші.қон қозғалысының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.2. Қазақстан Республикасындағы көші.қон қозғалысының мәселелері мен жетістіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..



Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасының ауқымы 2724,9 мың шаршы шақырым. Қазақстан Республикасының құрамында 14 облыс бар. Жалпы халықтың тығыздығы 1км2.-ге -5,7 адамды құрайды.
Халықтың саны жөніндегі ғылыми теория еңбек ететін халықты қоғамның басты өндіргіш күші, бүкіл қоғамдық өндірістің негізі ретінде қарастырады. Халық табиғатпен (географиялық ортамен) үнемі әрекеттесе отырып, оны қайта түлетуде белсенді рөл атқарады. Сонымен бірге, халық жасалатын бүкіл материалдық игіліктердің басты тұтынушысы болып табылады.
Ал, халықтың миграциясына (көші-қонына) келетін болсақ, Миграция дегеніміз - яғни, адамның бір жерден екінші бір жерге тұрақты, мезгілді немесе уақытша орнын ауыстыруын атайды. Миграция халықтың орналасуына, санына, құрамына үлкен әсерін тигізеді. Миграцияның негізгі себебі экономикалық себебке байланысты, бірақ олар саяси, ұлттық, діни, экологиялық және басқа да себептермен тығыз байланысты. "Адамдар",- деп жазды Н.Н.Баранский,- жыл құстары емес, сондықтан олардың қоныс аударуы биологиялық емес, қоғамдық заңдылықтарға байланысты /3/. Халықтың ішкі көшіп-қонуының бірнеше түрі бар. Оған халықтың ауылдық жерден қалаларға көшуі жатады, мұндай көшу көптеген елдерде олардың өсуінің негізгі көзі болып табылады. Қазіргі кезде көшіп-қонудың бұл түрінің кең өрістегені соншама, оны “ХХ-ғасыр халықтарының ұлы қоныс аударуы” деп атай бастады. Халықтың территориялық орын ауыстыруы ірі және шағын қалалардың арасында да жүреді.
Тәуелсіздік тұғырына ту тіккен тұстағы егемендігіміздің елеулі шараларының бірі – көші-қон мәселесін қолға алу еді. Қазақстандағы қазіргі қалаптасқан нақты жағдайға сүйенгенде демографиялық жағдайды жақсартудың бір жолы бар. Ол сырттан көшіп келушілерді көбейту. Үкіметіміз шама-шарқы келгенше қолдан келген жағдайын оралмандар үшін жасап жатыр. Әрине, жұмыс болған соң кемшіліксіз болмайды, бірақ соның бәрі қаржы тапшылығына келіп тіреледі. Ең бастысы, оралмандар бұрын “төркінсіз, жетім қыздың” күйін кешіп келсе, енді олар артымызда іздеушіміз бар екен деген дәрежеге жетті. Өйткені Қазақстан Республикасы Конституциясының 11-бабында: ”Республикада өзінің одан тыс жерлерде жүрген азаматтарын қорғауға және оларға қамқорлық жасауға кепілдік беріледі”-деп атап көрсеткен /8/.
Ғасырлар бойы аңсаған егемендікке қолымыз жетті қазағым, енді өз елінде жиналып бас қосып ата-бабаларымыз өмір бойы аңсаған егеменді Қазақстан мемлекетін құрып нығайту.
Енді қазақтың кең даласын – малға, қаласын – адамға толтыруды қажет етеді. Оған бір адамдай үлес қосу барша қазақтың парасаттық парызы болмақ.
1. Абайдың нақыл сөздері
2. Асылбеков М.Х., Галиев А.Б. Социально- демографические процессы в Казахстане (1917-1980). –Алма-Ата, 1991.-190с.
3. Баранский Н.Н.Экономическая география. Москва, 1986.- с.
4. Демографический статежегодник Казахстана. - Алматы: Агентство Республики Казахстан по статистике, 2000.-64с.
5. Жумасултанов Т.Ж., Ибраев А.Т. Население Казахстана с древнейших времен до наших дней. –Алматы, 2000.-152с.
6. Зайончковская Ж.А. Миграция населения. Москва, 1992.-243с.
7. Искаков У.М. Учет и перепись населения мира и Казахстана. – Алматы, 1996.-120с.
8. Қазақстан Республикасының конституциясы (11 бабында)
9. Назарбаев Н.Ә. “Қазақстан 2030”бағдарламасы
10. Переведенцев В.И. Методы изучения миграции населения. Москва, 1975.-231с.
11. Региональный статистический ежегодник Казахстана. -Алматы: Агентство Республики Казахстан по статистике, 1996.-552с.
12. Демографический статежегодник Казахстана. -Алматы: Агентство Республики Казахстан по статистике, 2000.-64с.
13. Региональный статежегодник Казахстана. 1995-1998гг. -Алматы: Агентство Республики Казахстан по статистике, 1999.-356с.
14. Рыбаковский Л.Л. Миграция населения: прогнозы, факторы, политика. Москва, 1987.-199с.
15. Садовская Е.Ю. Миграция в Казахстане на рубеже XXІ века: основные тенденции и перспективы. Алматы, 2001.-260с.
16. Садовская Е.Ю. Внешняя миграция в Казахстане и предупреждение потенциальных конфликтов.Бишкек,1997.-215с.
17. Статистическое обозрение Казахстана. Алматы, 1997г.
18. Итоги миграции населения по Республике Казахстан за 1994 год. Алматы,1995.
        
        Мазмұны
Кіріспе…………………………………………………………………………………………
І-Тарау. Көші-қон үрдістерін зерттеудің теориялық негіздері…………
1.1.Халықтың ...... ... ... ... үрдістерін зерттеуге арналған түпнұсқаларды
талдау……………………………………………………………………………
ІІ-Тарау. Қазақстан Республикасының демографиялық жағдайы……
2.1. Қазақстан халқының демографиялық үрдістерінің өзгерістері
(санақ ... ... ... ... ... ... ... Республикасының қазіргі кездегі көші-қон
үрдістері…………………………………………………………………………
3.1. Қазақстан Республикасының қазіргі кезеңіндегі көші-қон қозғалысының
ерекшеліктері…………………………………………………………
3.2. Қазақстан Республикасындағы көші-қон қозғалысының ... ... ... ... ауқымы 2724,9 мың шаршы шақырым. Қазақстан
Республикасының құрамында 14 облыс бар. Жалпы халықтың ... ... ... ... саны ... ғылыми теория еңбек ететін халықты ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырады.
Халық табиғатпен (географиялық ортамен) үнемі әрекеттесе отырып, оны қайта
түлетуде белсенді рөл ... ... ... ... ... ... ... басты тұтынушысы болып табылады.
Ал, халықтың миграциясына (көші-қонына) ... ... ... - яғни, адамның бір жерден екінші бір ... ... ... ... ... ... ... Миграция халықтың орналасуына,
санына, құрамына үлкен әсерін тигізеді. Миграцияның ... ... ... ... ... олар ... ... діни,
экологиялық және басқа да себептермен тығыз байланысты. "Адамдар",- деп
жазды Н.Н.Баранский,- жыл құстары ... ... ... қоныс аударуы
биологиялық емес, қоғамдық заңдылықтарға ... /3/. ... ... ... түрі бар. Оған ... ауылдық жерден қалаларға
көшуі жатады, мұндай көшу көптеген елдерде олардың өсуінің негізгі ... ... ... кезде көшіп-қонудың бұл түрінің кең өрістегені
соншама, оны “ХХ-ғасыр халықтарының ұлы ... ... деп атай ... ... орын ... ірі және ... ... арасында
да жүреді.
Тәуелсіздік тұғырына ту тіккен тұстағы ... ... бірі – ... ... ... алу еді. ... ... нақты жағдайға сүйенгенде демографиялық жағдайды ... жолы бар. Ол ... ... ... ... Үкіметіміз шама-шарқы
келгенше қолдан келген жағдайын оралмандар үшін жасап жатыр. Әрине, жұмыс
болған соң ... ... ... соның бәрі қаржы тапшылығына келіп
тіреледі. Ең бастысы, ... ... ... ... ... ... келсе, енді олар артымызда іздеушіміз бар екен деген дәрежеге ... ... ... ... ... ”Республикада
өзінің одан тыс жерлерде жүрген азаматтарын қорғауға және оларға қамқорлық
жасауға кепілдік беріледі”-деп атап ... ... бойы ... ... ... ... ... енді өз
елінде жиналып бас қосып ата-бабаларымыз өмір бойы аңсаған ... ... ... ... ... кең даласын – малға, қаласын – адамға ... ... Оған бір ... үлес қосу ... ... ... парызы болмақ.
І-Тарау. Көші-қон үрдістерін зерттеудің теориялық негіздері.
1. Халықтың көші-қоны – ... ... ... негізі
Халықтың көші-қоны тек экономика мен әлеуметтік саланың
дамуындағы емес, сондай-ақ ұлтаралық ... ... ... ... ... ... ... қатынастар өтетін
күрделі кезеңде көші-қон үрдістері айтарлықтай өзгеріске ұшыраған,
олардың құрылымы мен ... ... ... сақталу
кезіндегі себептер өзгереді. Өндіргш күштердің ... ... ... ... ... және ... ... байланысты болып келетін көші-қонмен қатар, олардың
біздің ... тән емес жаңа ... ... ... ... ... ... экономикалық және табиғи апаттар нәтижесінде
туындайтын мәжбүрлік ... деп ... ... ... ... ... ... қуғын-сүргінге ұшырағандардың өздерінің
тарихи отандарына қайтып оралуымен байланысты болып келетін көші-қонды
да жатқызуға ... ... ... ... оның жаңа ... де бір-
бірімен тығыз байланысты. Оларды, бір ... ... ... ... ал ... ... осы үрдістерді тежейтін
жалпы факторлар біріктіреді.
Қазіргі кезеңде көші-қон сипатын айқындайтын басты ... күш ... ... дамуы. Бұрынғы одақтық республикалардың жаңа
экономикалық қатынастарға өту үрдісі жұмысшылар мен өндірістік ... ... ... ... ... ... болып, оның
экономикалық дамудың тұрақты факторына ... ... ... ... ... ... даусыз. Халықтың
миграциялық қозғалысының төмендеуі, негізінен, елдегі ... және ... ... шиеленісуімен, яғни Кеңес Одағының
ыдырауымен байланысты. Адамдар ... ... ... біршама
кейінге қалдырып, сол жерде тұрақтай тұрады. Тек төтенше жағдайлар -
ұлттық белгілер бойынша ... ... ... ғана адамдарды
үйреншікті жерінен кетіріп, оларды босқындарға айналдырады. Халықтың
миграциясына әсер ететін факторларға, сондай-ақ, ... ... ... ... және ... ... ... болады. Миграцияның жаңа кезеңінің ... ... да ... ... ... ... ұлтаралық факторлары
болып табылады. Миграциялық үрдістер әсері ... ... ... ... ... өте маңызды болып келеді.
Миграциялық үрдістер бұзушы сипатқа ие болмай, біріктіруші қызмет
атқару үшін, белгілі бір ... ... ... ... ... үрдістерді басқару мәселесі арнайы келісімдерде, сонымен
қатар сол мемлекеттер арасындағы миграциялық мәселелер жөніндегі екі
жақты келісім жасасу негізінде ... табу ... ... ... ... ... бағалау кезінде, ең
алдымен, ... ... ... ... ... ... бір ... сыйымдылыққа ие болады (яғни, жұмыс орындарының
саны, жыртылған жер аумағы, үй, пәтер ... Бұл ... ... ... ... ... де).
Қоныс аудару кезінде, босқындарды жаңа жерге орналастыру кезінде
олардың құрамының ерекшеліктерін толық ... ... ауыл ... ... ма, ... қандай және жүргізген шаруашылығының түрі,
балаларының және ... ... ... және ... ... ... аудару мәселесінің жалпы одақтық
бағдарламасын дайындау алға қойылған. Бұл бағдарламада аз ... ... ... ... орындарды, қоныс аударушыларды
орналастыруға кететін қажетті шығындарды қарастырған жөн. ... ... ... ... қозғайтын, ТМД елдеріне
мүше барлық мемлекеттер арқылы қаржы-қаражат жинақталатын арнайы
аймақаралық қор құру ... Ал ... ... ... ... жүзеге
асырылуы керек.
Біздің елімізде миграция маңызды роль атқарады. Миграция мәні
келесі объективті жағдайлар ... ... ... ... ... даму ... мен ... кеңістіктік дифференциациясы, сондай-ақ халықтың өмір сүру
деңгейі; ТМД-да әлі күнге дейін негізгі миграциялық тасқын болып
табылатын, ... ... ... ... ... ... ... ортасынан 80-жылдардың аяғына дейін дәл осы ... ... ... ... мен ... анықтаған болатын,
ал соңғы уақытта бұларға жаңа факторлар қосылды: босқындардың ... ... ... ... ... ... ашу үрдісін
күшейтіп, ұлттық және әлеуметтік қатынастарды тежеген республикалардың
егемендігін алу үрдісі;
Ел өміріндегі либерализация, ... ... ... адам ... кепілдігін қамтамасыз етуге бағытталған
қозғалыстар, соның ішінде еркін ... ... ... ұлғаюын тудырады.
Халық миграциясы – тұрақты тұрғылықты жердің ауысуымен байланысты
болып келетін адамдардың (мигранттардың) орын ... ... ... ... ішкі және сыртқы деп бөлуге болады,
оларды мемлекетке қатыстылығы ... ... және ... ... ... бір елге ... бір үшінші елден өтіп келсе, халық
миграциясының мұндай ... ... ... деп атайды. Елді
мекендер жүйесіне байланысты қалааралық, ауыларалық, ... ... ... ... ... ... ... Халық
миграциясы адамның өз еркімен жүзеге асатын ерікті миграцияға, сондай-
ақ мәжбүрлі және ... ... ... ... әртүрлі белгілері арқылы жіктеуге болады:
миграция ... ... ... ... ... ... байланысты миграцияны екі негізг топқа бөлуге болады:
Экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... мен шешімі нәтижесінде жүретін
және материалдық жағдайды ... ... ... ... ... Бұл категорияға жер шарында әлі күнге дейін орын алған
көптеген миграциялар ... ... ... ... ... экономикалық жағдайларға
тәуелсіз, тек қана саяси себептер нәтижесінде туындаған ... ... ... Осы ... дейін саяси миграциялар қоғамның
азғантай тобын қамтыса, біздің ғасырда олар жалпылама сипатқа ... Бұл ... ... ... ... ... орын ауыстыруын,
мысалы, мемлекеттік шекараның өзгеруі нәтижесіндегі халықтың өз еліне
өтуін, дискриминацияның әр алуан түрлерінен халықтың ... ... т.б. ... ... түрлері тұрақты сипатқа иеленбейді. ... ... ... ... ... ... көлемді масштабтарды
иеленіп отырған туризмді, сондай-ақ діни сенімге байланысты ... ... ... ... ... ... ... келетін
миграцияларды жатқызуға болады.
Аумақты қамтуы бойынша миграция 3 ... ... ... б) ... ... бір континенттегі мемлекеттер
арасында, әдетте көршілес мемлекеттер ... ... ... ... ... ... бөлуге болады: а) тұрақты
миграция, яғни мигранттар жаңа жерде не біржола, не ... ... ... ... ... және б) 1-2 жыл ... қайтуды
көздеп, табыс табу үшін жасалатын мезгілді миграция. ... ... бір ... ... ... аударуларда басым
болса, континентаралық миграциялар ... ... ... ... құрылымына қарай миграцияларды төмендегідей жіктеуге
болады: өндірістік және қалалық орталықтарға бағытталған ... ... ... ... ... ... біртіндеп жойып келе жатыр.
2. Көшіп-қону үрдістерін зерттеуге арналған түпнұсқаларды талдау.
60-жылдардың екінші жартысынан басталып, 70-жылдардың ортасына ... ... ... ... ... ... ... осы
құбылыстың көптеген анықтамаларының пайда болуы мен жіктелуі әрекеттерінің
жасалуын байланыстыруға болады. Миграция үрдісінің ... ... ... ... ... ... алып келді.
Миграцияны аумақтық, географиялық, кеңістік құбылыс деп атай ... ... жоқ ... ... айырмашылықтарды көрсетуге
тырысты. Миграция қозғалу, орын ауыстыру, ... ... ... ... т.б. ... кіріктіретіндіктен, оны мобилді немесе жылжымалы
құбылыс ретінде қарастыра бастады. Осылайша ... ... ... бір ... ... ... ... Терминологияны негіздеу мен
анықтамаларды жіктеуге Б.С. Хорев, А.У. ... В.И. ... және ... ... ... ... да ... ғалымдар қатысты. Миграция
анықтамасына толық талдау жасап, олардың жіктелуін жүзеге асырғысы келген
соңғы әрекеттерге А.У. Хомра ... ... ... орай оның
зерттеулері жүйесіз болды, автор халық миграциясының кең және ... ... ... алмай, әртүрлі көзқарастарды шатастырып
жіберген.
Әртүрлі ұсақ өзгешеліктерді ескермесек, онда халық ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығын
ала отырып, 4 топқа бөлуге болады. Бірінші ... ... ... үрдіс және миграциялық нәтиже сияқты екі түрлі құбылысты
араластырып жіберген. В.И. ... ... ... ... ... орналасуы деген қате пікір болып саналады. ... ... пен В.А. ... ... халықтың орналасуының қандай да бір
түрі деп түсіндіреді.
Екінші топқа орын ауыстыру және ... ... екі ... ұғымды
ажырата алмайтын анықтамалар ... ... Т.М. ... ... ... ... екі ... кіріктіру керек,
солардың бірі миграцияны географиялық ... түрі ... ... деп ... Кейінірек, Л.Л. Шамилева миграцияны халық
мобилділігінің (жылжуының) түрі деп ... осы ... ... ... Т.М. ... Л.Л. ... және ММУ ... басқа да аспиранттарының диссертациялық жұмыстары Б.С. Хорев
зерттеулерінің арнасында жазылған болатын. Ал, ол ... ... ... оның ... ... ... етіп қойып, өзінің
көптеген жұмыстарында миграциялық қозғалыс ретінде кең ... ал тар ... ... ... ... ... қоныс
аударуды, яғни ауыларалық қозғалыстың кез-келген сипаттамасын түсінеді.
Миграцияны миграциялық ... ... ... ... ... ... соңғы жылдардағы жұмыстарында қозғалу мен қоныс аударуды
ажырата алмаған В.Н. Чанек пен В.В. Моисеенко ... Б.С. ... ... ... ... ... Т.И. Заславская сияқты, сондай-ақ біздің ғалымдар
жұмыстарында 70-жылдардың ... ... ... пен ... ... айырмашылықтарды анықтай алмады. Осылайша, 1970 жылы ... ... ... ... яғни қандай да бір елді
мекендерден басқа жерге орын ауыстыру ретінде анықтап, ал 1973 жылы ... ... ... жеке түрі деп ... ... ... орыс тіліндегі синонимі – подвижность -
қозғалыс) және “орын ауыстыру” терминдері бір ... ... ... ... ... 4 ... түсіндірілуі тегін емес.
Мобилділік дегеніміз орын ауыстырудың әралуан түрлерінің ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Осылайша
талдау көптеген зерттеушілерге тән. ... ... ... ... ... миграцияның жалпы түсінігі ретінде қолданылады. Негізінде,
мобилділік дегеніміз халықтың ... ... ... ... ... 1973 ... ... М.В. Курман “мобилділік” сөзі
индивидтің әрекет ... ... ... ... ... ... деп айтқан бірден-бір зерттеуші болды.
“Мобилділік” терминінің алғашқы түсініктерінен бас тартып, 1978 жылы
біз соңғы анықтаманы жоғары бағалау керек ... ... ... ... ... бір жағынан, халықтың орын ауыстыруға психологиялық
дайындығы, екінші жағынан, халықтың орын ауыстыруы айқындалды. ... ... ... анықтау тек терминологиялық жағынан ғана емес,
сондай-ақ маңыздылығы жағынан да шындыққа жанаспайды. Халық миграциясы
ретінде ... орын ... ал ... ... ... ... яғни потенциалды миграциялық ... ... ... кең ... ... ... ... халық
қозғалысының әралуан түрлерін, әсіресе, ... және ... ... ... ... ... миграцияға салалық, аумақтық, кәсіби
және әлеуметтік қозғалыстарды жатқызады. А.У. Хомра миграцияны бұлайша
талдауды орын ... мен ... ... ... ... кең ... деп ... Ол алдыңғы анықтаманы ең кең түсінік
деген болатын. Дегенмен, мәселе осы анықтамалардың қайсысының кеңдігінде
емес, мәселе бір жағдайда ... ... осы ... ... яғни ... орын ауыстырумен шатастырылуында болса,
екінші жағдайда миграцияға әлеуметтік қозғалыстың ... ... ... де миграциялық және әлеуметтік қозғалыстарды бір ұғымға
сыйдыру дұрыс емес екендігі айдан анық. ... ... ... ... жиі ... ... ... Я. Щепаньский миграцияны географиялық
кеңістіктегі орынның өзгерісіне тәуелсіз кез-келген орын ауыстыру ретінде
түсіндіреді. 70-жылдардың ... М.В. ... ... ... әлеуметтік қозғалыстың кез-келген түрі ... ... М.В. ... ... ... ... ... түрі ретінде
көрсетілді. Кейінірек, ол аумақтық миграция халық миграциясының әралуан
түрлерін ... ... ... ... Оған ... ... ... миграция жатады, оларды өндірістік миграция деп атауға да
болады. ... және ... ... ... айту өте ... Ары қарай
“халық миграциясына кең мағынада қоғамдық маңызы бар халық қозғалысының
барлық түрін жатқызу керектігі айтылады. 1976 жылы осы ... ... ... М.В. ... ... 60-жылдардың екінші жартысының өзінде
Таллинде өткен Жалпыодақтық конференциядағы Э.Ф. Баранов пен Б.Д. Бреев
сөйлеген сөздерінің қайталанбасы ... ... ... ... ... 3 ... аспект негізінде – аумақтық, салалық және кәсіби миграция
ретінде қарастырыла алады”.
Б.Д. Бреевтің ... ... ... бұл ... авторлардың мобилділік терминін миграция терминімен
шатастыруында ... Олар орын ... ... ... “мобилділік”
деген бір ұғымға сыйғызғаннан кейін, бәрі өз орнына келді. Б.Д. Бреев 1977
жылы жарияланған жұмысында миграция немесе ... ... ... ... ... ... ... кәсіби орын ауыстыру кіретіндігі
жайлы жазады. Осы және 1982 жылы ... ... ол ... ... қоғамдық статусын өзгертуге қабілеттілігінің көрініс ... ... пен оның ... ... түсіндірілуіндегі бұл
көзқарас А.У. Хомра көрсеткендей 3 топқа жатпайды, өйткені Б.Д. ... ... ... ал біршама кең түсінік, яғни ... ... сөз ... ... ... ... ... кезде миграцияны қозғалыстың әралуан
түрлеріне теңестірген барлық ... ... ... ... ... ... атап ... жөн. Мұнда әртүрлі
құбылыстар араласып кеткен: адамдардың аумақ бойынша орын ... ... ... ... кәсібіне, салаларға, кәсіпорындарға байланысты
орын ауыстыру және т.б. Әрине, мұның бәрі орын ауыстыру болып табылады,
бірақ әртүрлі сипатқа ие және ... ... ... ... ... кең ... көптеген зерттеушілер мойындайтын миграция
анықтамасының тобына халықтың тек аумақтық орын ... ... Бұл топ ... ... беруді А.У. Хомра сияқты Ю.Н.
Козырев немесе Б.С. Хоревтің 70-жылдарда жазылған жұмыстарынан емес, ал 50-
жылдардың соңы мен ... ... ... кейінгі әдебиеттерде
алғаш рет миграция ретінде халықтың ... орын ... ... ... ... болатын нұсқалары тұжырымдалған ... ... жөн. 20 ... аса ... ... соң, В.И. ... миграциясын кең мағынада адамдардың ... ... ... ... ретінде, ал біршама тар мағынада ... ұзақ ... ... ... ауыстырумен байланысты болып
келетін, олардың қоныс аударуының жиынтығы ретінде ... ... ... ... ... миграциясы анықтамаларының осындай кең
диапазоны осы қоғамдық құбылысқа халықтың кеңістіктік қозғалысының ... ... ... ... ... ... тек аумақтық орын ауыстыруы ретінде ... ... ... орын мен орналасатын орын арасындағы қашықтық
бойынша да, ... орын ... ... ... статус
бойынша да, адамдардың орын ауыстыру мерзімі бойынша да, көздеген мақсаты
бойынша да әртүрлі екендігін ескерген жөн. Бір елді мекен ... ... ... ... ... елді ... арасында,
сонымен қатар әртүрлі таксономиялық маңыздағы аумақтар ішінде ... орын ... ... Орын ... ... ... мақсаттылығы арқылы ерекшеленеді. Осылардың барлығы арқылы халық
миграциясы анықтамаларының көптүрлілігі анықталады.
Миграцияға халықтың алуан түрлі аумақтық қозғалысын кіргізуге болатын
3 тәсілді ... ... ... миграция дегеніміз қозғалыс сипаты мен мақсатына тәуелсіз
халықтың кеңістіктік қозғалысының әралуандығы болып табылады. ... ... ... ... елді ... көшуді, елді мекендер шегіндегі
жұмыс немесе оқуға күнделікті баруды, қандай да бір ауданға ... ... ... ... ... келуді, демалысқа баруды және
орын ауыстырудың ... да ... ... ... зерттеушілер
миграциядан бір елді мекен шегінде жүретін кеңістіктік орын ... ... ... бұл ... ... ... болып
келеді. Мысалы, Ю.Н. Козырев миграцияға елді мекендер ішінде жүретін
барлық орын ... ... олар ... ... ... ... болса да) жатқызады.
Екіншіден, миграцияға тұрғылықты жердің тұрақты ... ... алып ... елді ... арасында жүзеге асатын кеңістіктік
орын ауыстыруды жатқызады, сондай-ақ тұрғылықты жер мен еңбек немесе оқу
саласы ... ... екі ... ... айтады. Бір елді
мекендерден басқаларға қайтымды түрде ауық-ауық жасалатын іскерлік және
демалыс ... ... ... ... ... қозғалысының, соңында оның
аумақтық қайта орналасуына алып келетін үрдісін ... ... ... орын ауыстырудың миграцияға жатқызылуы бір жерден екінші жерге
шынайы қоныс ... және ... ... жаңа ... ... ... ... Сонымен бірге мұнда тұрғылықты жер мен
еңбек ету, оқу ... ... да ... ... бір елді мекенге бірігуі
жүзеге асады.
Үш ... ... ... анықталған комбинация бойынша миграцияға
халықтың кеңістіктік орын ауыстыруының кез-келген түрлерінің ... ... ... ... ... ... ... емес. Мысалы, И.С. Матлин миграцияға тұрғылықты жердің
ауысуы мен маятниктік миграцияны жатқызса, В.В. Покшишевский ... ... ... ... емес ... өйткені маятниктік
миграция тарала орналасудың ерекше бір түрі боп саналады.
Бірқатар зерттеушілер ... ... ... орын ауыстыруының
үш түрін жатқызып, екінші тәсілге сүйенеді. Халық миграциясының үш түрі
немесе формасы ...... ... және маятниктік – ММУ,
ТМДҒА зерттеушілері және т.б. ... ... ... ... онда ... ... ... қозғалысының үш емес, төрт негізгі түрін жатқызуға болады.
Оларға эпизодтық, маятниктік, мерзімді және ... ... ... ... ... орын ... ... (ауық-ауық) сапарлар
сияқты түрін кіргізу дау туғызатыны анық. Ең ... А.У. ... тек ... ... ... ... болатын, сонан соң, Л.Л.
Шамилева миграцияға демалыстық орын ... да ... ... ... К.Ш. ... уақытша (мезгілдік) миграция ... ... ... орын ... түсінігіне толығымен сәйкес келетін
эпизодтық миграцияны, сондай-ақ демалыстық ... үш ... ... ... түр ... ... ... Қазақстан Республикасының демографиялық жағдайы.
2.1. Қазақстан халқының демографиялық үрдістерінің ... ... ... ... ... тарихи-әлеуметтік, саяси-экономикалық және мәдени
даму жолдары ең алдымен өз халқының ... ... және ... ... өзгерістерге байланысты.
Қазақтардың ұлттық мемлекеті қазіргі Қазақстан территориясында
ерте ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы Шу өзені мен Талас маңына 1459 жылы орналасқан
мемлекетті “Қазақ хандығы” деп ... ... ... ... адам ... ... ... әскер санын әртүрлі әдістермен
(әр рудағы және тайпадағы қазақ үйлердің саны бойынша немесе ... ... адам саны ... ... ... ... дәлелдемелерде Қазақ
хандығы құрылған уақыттан бастап ең бірінші халық санының мәліметі ... 200 мың ... ғана ... ал ... ... 1 ... ... /5/.
Қазақстанның Ресей империясының құрамына ХҮІІІ ғасырда кіргені
белгілі. Бірінші халық ... ... ... 1897 жылы 9 ақпанда
өткізілді. Оның негізінде, сол ... ... ... енгізілген. Осы
санақты ұйымдастыруда және өткізуде атақты ... ... ... өте ... ... ... ... барлығына бірдей бағдарламада
жүргізілді. Осы бағдарламаға халықтың жынысы, жасы, ... тегі ... ... ... ... жері, ана тілі, сауаттылығы, тұрмысы, тән
ерекшеліктері кірді.
Сонымен қатар, бағдарламада ұлты және ... ... ... ... қарастырылмағандықтан, 1987 жылы жүргізілген санақта көп
кемшіліктер болды. Сонымен, ... ... ... мордва халықтары орыс
тілін өздерінің ана тілі деп санағандықтан, санақ барысында оларды ... ... ... ... бойынша жалпы қазақ халқының саны 4 млн. ... (7%) ... Оның 303 мыңы кіші ... және ... ... Ол кезде Қазақстанда қалалар саны 22-ге жеткен, оның ішінде
сол ... ең ірі ... ... 36,5 мың, ... 26,7 мың,
Петропавлда 19,7 мың, Қостанайда 14,3 мың, ... ... ... ... ... 11,2 мың, ... 9,7 мың, ... (Атырау) 9,3 мың,
Өскеменде 8,7 мың, Павлодарда 7,7 мың, ... ... 5,1 ... 5 мың және ... 2,8 мың ... мекендеген.
XІX ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басында қазақтардың республика
аймақтарында дәстүрлі орналасуы көп ... ... жоқ. ... 1897 ... ... аумағында 3 млн. 392 мың ... ... олар ... 81,8% ... Қазақтардың ең жоғарғы көрсеткіші Семей және ... ... (90,6% және ... саны ... аз ... Оның ... ... көпке дейін
ауыл шаруашылығына көңіл бөлінгендіктен, қалалар өте баяу ... ... 1897 жылы 6,7%-ы ғана ... ... Оның ... ... мен
татарлар, ал қазақтар бар болғаны 1,2%-ды ғана құрады.
Ресей империясында 1897 жылы жүргізілген санақ бойынша, ... ... саны -457,4 ... (11%), ал ... ұлттар -300,6 мыңды құраған.
ХХ ғасырдың басында Қазақстан жеріне ... ... ... келді.
Статистикалық мәліметтерге сүйенсек 1906-1915 жылдары қазақ жеріне яғни,
Ақмола, Семей, Торғай және Оралға 883 мың адам ... ... Сол ... жылы ... саны ... дейін төмендеп, ал орыстардың саны
29,6%-ға өсті. Қазақтардың санының азайып кетуі, қазақ халқының ... ... ... болуында еді. Бұған қоса, 1916 жылы ... ... ... 150 мың ... шет елге көшіп кеткені белгілі /2/.
ХХ ғасырдың басында демографиялық үрдістің негізінің қалануы, өзінің
туған жерінде ... ... ... ... себепші болды. Бұл үрдіс
1916 жылы Ақмола және Жетісу өңірлерінің аумағында басталды, онда ... ... және ... ғана ... ... жағдайы 1920 жылдардың бірінші жартысында
қолайсыз болды: 1921-1922 жылдардағы астықтың аз шығуы және жұттың ... ... ... ... өлім ... өсті. Шаруалар
отбасының біраз бөлігі ... және т.б. ... көше ... ... ... және ... ... Қазақстанға қайтадан көшіп-қону
үрдісі басталды.
Қазақстандағы қазақ халқының саны мен әлеуметтік ... ... ... ... және 1999 жылдары халық санақтары
жүргізілді /7/. ... ... ... ... ... нәтижелерін өзара ғылыми түрде салыстыру арқылы үлкен дәлдікпен
есептеп шығара аламыз(кесте1)
Қазақстанда ... ... өсуі ... жылдары жалпы КСРО
деңгейіне қарағанда, едәуір жоғары болғанын көреміз. Мысалы, 1940 жылы ... ... өсу 13,2‰ (1000 ... ... ... ... 19,4‰-
ге жетіп, 6,2‰-ге Одақтың табиғи өсім көрсеткіштерінен асып түскен. Соғыс
жылдарынан соң бұл көрсеткіш көп ... ... ... Одақ ... өсу коэффициенті 17,0‰ болса, Қазақстанда 26,4‰-ге, ал 1955-1959
жылдары Одақта 17,6‰, ал ... ... ... Яғни бұл екі ... өсім ... ... болған. Одақта Қазақстан табиғи өсу жөнінен
төртінші және бесінші орындарды тұрақты алып отырған. ... ... ... алғашқы он бесінші, жиырмасыншы жылдарында қазақтардың
табиғи өсу деңгейі, республикадағы басқа ұлт ... ... ... ... табиғи өсім, 1960 жылы қазақ ұлтының ... ... ... ... арасындағы көші-қон үрдісінің қарқынды болуы нәтижесінде
олардың ... ... ... өзгерістер болды. Бұл өзгерістер
әсіресе, 1920-1930 жылдары Кеңес Одағының аймақтарынан ... ... ... ... көшуі, сондай-ақ, ауқатты ... ... ... ... ... мен ұжымдастырудың тікелей
нәтижелері еді, олардың саны 600 мыңды құрды. 1920-1930 жылдары қазақтардың
шет елдерге кетуі, ... өз ... саны мен ... кері
әсерін тигізді. 1935-1938 жылдардағы саяси құғын-сүргін нәтижесінде 135 мың
қазақ азаматтары саяси қуғындалудың құрбаны болды.
Ұлы Отан соғысы ... ... 1 ... 202 ... ... ... ... шақырылса, оның 601 мыңнан астамы елге ... ... 350 ... ... ... ... еді. Сонымен, 1926-1959 жылдары
арасында ашаршылықтан, саяси қуғын-сүргіннен және Ұлы Отан ... ... ... ... ... саны 2-3 миллионға жуық болып
қалды деп айтуға негіз бар сияқты. Сонымен қатар республика ... ... ... осы ... ... 34 жыл ... табиғи өсуі,
жоғарыда көрсетілген теріс жағдайлардың салдарынан болған өлім-жітім ... ... ... халық санының серпіні
(халық санағы өткізілген жылдар бойынша) /5/ мың адам
|халық санағының ... ... ... ... жылы және ... | ... | | |
| | ... ... ... |Ауыл |
| | | | ... | | | |ы |ы ... ... 1897ж. | | | | | ... ... шекара | | | | | ... ... |4333 |… |… |303 |4030 ... ... 1926ж. | | | | | ... ҚазССР шекарасы| | | | | ... |6198,4 |3174,5 |3023,9 |519,0 |5679,4 ... ... 1939ж. | | | | | ... ҚазССР шекарасы| | | | | ... |6081,4 |3162,0 |2919,4 |1689,5 |4391,9 ... ... 1959ж. | | | | | ... ҚазССР шекарасы| | | | | ... |9294,7 |4415,0 |4879,7 |4026,9 |5267,8 ... ... ... | | | | | ... ... |9283,2 |4415,1 |4868,1 |4026,9 |5256,3 ... ... 1970ж. | | | | | ... ... ... | | | | ... |13009,3 |6257,5 |6751,8 |6512,3 |6497,0 ... ... ... | | | | | ... ... |13013,6 |6268,2 |6745,4 |6512,3 |6501,3 ... ... 1979ж. | | | | | ... ... шекарасы| | | | | ... |14684,3 |7075,6 |7608,7 |7855,2 |6829,1 ... ... ... | | | | | ... ... |14688,3 |7077,7 |7610,6 |7855,2 |6833,1 ... ... 1989ж. | | | | | ... ... | | | | | ... |16199,2 |7846,7 |8352,5 |9132,1 |7067,1 ... ... 1999ж. | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... |14953,1 |7201,8 |7751,3 |8377,3 |6575,8 ... ... тек ... ... қалалардың өсуі
кеңінен өріс ала бастады.
Сонымен, 1926-1959 жылдары аралығында республика халқының арасында
қазақтардың саны 27,1%-ға ... ... ... ... үшін ... ... болды. Көшпелі
шаруашылықпен айналысатын халық, енді ... ... ... ... ... ... саны ... ондағы қала халқының
арасында қазақтардың саны көбейді.
Ұлы Отан соғысы ... ... ... ... ... келуі өсті. 1950-1960 жылдары ірі өнеркәсіп орындарына, ірі темір жол
магистралі мен дала жерлерін өңдеуге халықтар келе ... Осы ... ... ... ... біршама өзгерді.
Қазақстанда 1960 жылдардың аяғында көші-қон үрдісі баяулай ... 1970 ... ... ... ... күнге дейін республикадан тыс
жерлерде халықтардың көшіп-қонуы жалғасуда және ... ішкі ... ... ... ... ... ... бірнеше жоғарлаған
және төмендеген кезеңдері болған. Осы көші-қон үрдістерінің оң және теріс
жақтары да ... ... ... ... 740 мыңға жуық адам немесе осы
кезеңдегі республикадағы бүкіл ... ... 20%-ы, ... үрдісінің
үлесіне тиеді. Қазақстан халқының өсімі, көбінесе, табиғи өсім факторына
байланысты. Өйткені, 1970-1980 жылдары ... ... ... ... жерлерге үздіксіз кетіп отырды, бұл әрине көші-қонның теріс сальдосына
алып ... ... ... ... Қазақстандағы көші-қон үрдісінің
өсуі, табиғи өсімнің азаюына алып келді. ... ... ... ... 1,5 млн. ... ... ... көші-қон сальдосы). Негізінен,
олар Ресей, Украина, Беларусь және ... ... ... ... 1980
жылдардың аяғында Қазақстанда шет елдерге кетушілердің саны тез ... ... ... поляктар, еврейлер және т.б. ұлт өкілдерінің
арасында қатты байқалды. М: 1987 жылы-7113 адам, 1988 ... 1989 ... 1990 ... ... ... ... ... Қазақстанда болған
қолайсыз саяси және экономикалық үрдістердің әсерінен халықтың біраз бөлігі
Ресейге көшті. 1989 ... ... ... ... және ... кейбір аудандарынан қазақтар ... ... ... ... ... ... ТМД елдерімен халықаралық көші-қоны (1999ж.) /12/ адам
| ... саны ... саны ... |
| | | ... |
|Қазақстан |35366 |120724 |-85358 ... |262 |209 |53 ... |44 |41 |3 ... |387 |4712 |-4325 ... |1214 |1155 |59 ... |84 |184 |-100 ... |24881 |108436 |-83555 ... |400 |55 |345 ... |1323 |455 |868 ... |5373 |2264 |3109 ... |1315 | |-1813 ... |83 |85 |-2 ... халқы 1989 жылғы санақ бойынша 16 млн.199 мың адамды
құрады,оның ішінде 7847 мың ерлер (48,8%) және 8352 мың ... ... орыс ... ... ... ... ... 3). Орыс тұрғындарының 1/4 Ресейге көшті, ол 1 млн. 582 мың ... Сол ... ... мың (37%) ... ал, ... мың
адамға азайды. Шығыс славяндар арасында 1992 жылдан бастап депопуляция
үрдісі бет алды. ... ... 1994 ... ... ... ... ... Қарағанды облысынан 1989-1999 жылдары 335 мың (19,2%), ... ... 236 мың (13,4%), ... ... 206 мың (16,8%) ... Қазақстан облысынан 181 мың (20,4%) адам сыртқа ... ... ... халқының өсуі, оның үлесінің 40,1%-дан 53,4%-ға көтерілгенін
көрсетеді /11/.
ТМД елдерінен ... ... ТМД ... ... ... 1999 ... ... тұңғыш ұлттық халық санағы өткізілгені
белгілі. 1992 жылы Қазақстанда ... ... ... жалпы саны 16 млн. 985
мың адам болса, ал 1999 жылы жүргізілген ... ... ... ... 14 млн. 953 мың адам бар екені анықталды. Оның ішінде 7
млн. 201,8 мыңы ер адам , ал 7 млн. 751,3 мыңы әйел адам ... ... ... ұлттық құрамы (санақ өткізілген жылдар бойынша) /5/
адам
|Ұлттар |1999 |1989 |
| |Мың адам |% |Мың адам |% ... ... |14953,1 |100,0 |16199,2 |100,0 ... ... | | | | ... |7985,0 |53,4 |6496,9 |40,1 ... |4479,6 |30,0 |6062,0 |37,4 ... |547,1 |3,7 |875,7 |5,4 ... |370,7 |2,5 |331,0 |2,0 ... |353,4 |2,4 |946,9 |5,8 ... |249,0 |1,7 |320,7 |2,0 ... |210,4 |1,4 |181,5 |1,1 ... |111,9 |0,75 |177,9 |1,1 ... |99,7 |0,67 |100,7 |0,62 ... |78,3 |0,52 |89,0 |0,55 ... |75,9 |0,51 |49,6 |0,29 ... ... |392,1 |2,45 |567,3 |3,64 ... халықтың саны 1989 жылы 16 млн. 199 мың адам болса, оның ... 132 мың ... (56,4%) ... ... ал 7 млн. 67 мың ... ... ... тұрды. Ал, 1999 жылдың қаңтар айындағы деректерге сүйенсек
Қазақстанда тұрып жатқан халықтың жалпы саны 14 млн. 953 мың ... оның ... 377 мыңы (56%) ... ... ал 6 млн. 575 мыңы (44%) ... ... Осы екі жылдың мәліметтерін салыстыратын болсақ,
халық ... ... ... ... Бұған себеп, басқа ұлт өкілдерінің
тарихи ... ... ... өсім ... төмендеуіне тікелей
байланысты. Қала тұрғындарының жақын және алыс шет елдерге қоныс аударуына
орай ... ... ... ... үдере көшуіне байланысты, үлкен ішкі
көші-қон басталды. Тек, шалғайдағы ауылдар босап қалып, онда ... ... қарт ... ... ... жетті. Халықтың жастық
құрылымында қарт адамдардың санының көбейгені ... ... ... ... ... ... ... соңғы екі ғасыр аралығында өткен миграциялық ... ... мен ... ... экономикалық, әлеуметтік-мәдени дамуында
айтарлықтай маңызға ие болды. Қазақстанға қуғындалған халықтар тарихы ... ... жете ... ... миграциялық процестер жайлы айту
қиынға түседі.
Ресей үкіметіне қосылмастан ... ... ... ... ... ... тәжіктер өмір сүрген. М. Асылбеков пен
А. Галиев сынды ... ... ... ... ... ... болған соң, 1780 жылы этникалық территорияның беку кезеңі басталып,
XVІІІ ғ. аяғы мен XІX ғ. ... осы ... ... саны күрт ... ... XІX ғ. Бойы аймаққа орыс және украин ... ... ... жаңа бекіністер мен казак ауылдары пайда бола бастады.
1981 жылдан кейін Ресейдегі шаруаларды басыбайлығынан босату процесі
басталысымен империяның ... ... ... ... ... ... елді ... саны күрт өсе бастады. Тек шаруалар ғана
емес, сондай-ақ қайыршылыққа ұшыраған қолөнершілер, кәсіпшілер, ұсақ және
орта ... ... ... ... ... ... ... қала халқының өсуіне, яғни қалалардың, экономикалық тұрғыдан
алғанда, дамуына алып ... Қала ... саны ... көшкен
байырғы тұрғындар есебінен де арта бастады.
Санкт-Петербург бейбіт келісімінен кейін 1881-1884 ж.ж. ... ... ... ... 45 ... ... ... (1921
жылы олар ұйғырлар деген жаңа атауға ие ... мен 4 ... ... ... ... 1897 ... санақ мәліметтері бойынша қазіргі Қазақстан
аумағындағы жалпы халық саны 4147,8 мың ... ... ... ... 3392,8 мың ... 82%, ... украиндықтар-2%, татарлар,
өзбектер, ұйғырлар 1%–тен және басқа ұлт өкілдері –2% құраған.
XX ... ... ... ... ... ... өсуімен
сипатталады, сонымен қатар байырғы тұрғындар санының өсуі бірқалыпты болды.
XX ғ. Басынан 1930-жылдарға ... ... ... ... маңызды тарихи оқиғалар – І дүниежүзілік соғыс, 1916 ... ... ... ... төңкерісі, азаматтық соғыс, ЖЭС (жаңа экономикалық
саясат), аштық және 1921 жылғы жұт, Қырғыз АССР-ның ... ... ... мен ... ... ... алып ... айтарлықтай әсер етті. Осы отыз жыл миграциялық
процестердің ... ... ... ... ... ... ... әлемдік тарихтағы теңдесі жоқ кезеңмен – биліктегілер
шешімімен халықтардың ... ... ... ... бұл ... ... ... төңкерісі мен азаматтық соғыс өлке шаруашылығын едәуір әлсіретті,
соғыс қимылдары ... ... ... Ақтөбе, Жетісу губернияларының
аумағында жүрді, ал ... ... ... мен торғай ауданында
көтерісшілер отряды әрекет етті. ... ... алу, ауыл ... ... ... ... экономика және әлеуметтік қатынастар
құрылымын өзгертті. Бұл ... ... орын ... ... ... дәл, ... тіркелмеген, дегенмен оқиғаларды жүйелеу
миграцияның едәуір көлемде болғандығы жайлы қорытынды шығаруға ... ... ... аштық пен 1921 жылғы жұт әсерінен
жүрді. Шаруалар шаруашылығы соғыс, күйзеліс, ... ... ...
азық-түлік салғырты нәтижесінде әлсірегендіктен, шаруалар ұйымдаспаған
түрде Ресей мен Украинаға ... ... ... Тек Дала ... ... шаруашылықтарының үлесі 13-15% кеміді. Жойылған шаруашылықтардың
жалпы саны ондаған мыңды құрады. Осы жылдары өлім-жітім ... ... ... ... ... БОАК пен ... “1925-1926 жылдары жоспарлы
қоныс аудару туралы” ... ... Бұл ... ... ... негіз болды. Соның нәтижесінде 1920 жылдардың ортасына қарай
республикаға келушілердің саны кеткендер санын басып ... ... ... ... ... ету ... ... Жер кодексіне ... ... ... ... қарастыратын 46 бап енгізілді.
Ұйымдаспаған миграция ұйымдасқан ... ... ... 1926 ... қарай
мигранттар саны 1,5 млн. адамнан артық болды, ал жалпы халық саны 6,2 ... ... ... ... ... ... халықтың ұлттық құрамы келесідей
болды: қазақтар-3,627 млн. адам, орыстар-1,275 млн. адам, украиндықтар-860
мың ... ... мың ... ... мың ... ... ... мың, кәрістер-42 мың, белорустар-25 мың және басқа ұлттар –86
мың адам.
Тарихшылар пікірінше, ... ... ... ... алғашқы
онжылдығындағы әлеуметтік-экономикалық өзгерістер оң ... ... екі ... ... ... ... ерекшелігі
индустриялық сипатқа ие болуында. Қоныс ... ... ... ... мен кенді, шахталы қалаларға бағытталды. Индустриалды
халықтың үлкен ағыны мен жергілікті ауыл халқын жұмылдыру өнеркәсіптің өте
жоғары қарқынмен ... ... ... Қала ... ауыл ... ... ... 1939 жылы қала халқының үлес салмағы 27,7% ... ... ... ... қалаларда тұрды (1926 жылы бұл көрсеткіш тек 8,6% ... 1928 ... ... ... ... ... ... зорлап жүргізілген ауыл шаруашылығын жаппай ұжымдастыру кезеңі
басталады. Халықтың жаппай ... ... мен ... ... ... алып ... ... іске асыру, тәркілеу, шаруашылықтарды
ірілендіру жүзеге ... ... ... ... ... мен ... ... тәркіленген босқындар аштық пен ауруға шалдығып, қаза
тапты. Әлеуметтік ... ... ... аштықтан, аурудан өлімге
ұшырауға және негізінен Қытайға, кейбір мәліметтерге сүйенсек, 1,6 ... ... ... алып ... 1930 ... мен екі ... ... бойына жергілікті интеллигенцияға, партия кадрларына, “халық
жауларының” өкілдеріне ... ... ... ... ... ж.ж. ... ... халқының ұлттық құрамы келесі
түрде өзгерді. Республика халқының жалпы саны 6,094 млн. ... ... ... қазақтар-2,314 млн., орыстар-2,449 млн., украиндықтар-657
мың, немістер-93 мың, ... мың, ... мың, ... ... мың, ... мың, ... мың, ... ұлт
өкілдері –197 мың адам. Көріп отырғанымыздай, осы уақыт аралығында ... саны 105 мың ... (1,7%) ... ... елге ... ... орыс, татар, белорус ұлттарының өсуі ... Осы ... Қиыр ... 95 мың ... ... ... ... аударуы
жүзеге асты. Осылайша, ... ж.ж. ... тек 14 жыл ... ... ... арақатынасы келесідей болып ... ... ... ... ... ... ... басқа ұлт өкілдері-3,2%.
Соғыс жылдары Қазақстан халқы зауыттар және ... ... ... мен жұмысшылар есебінен, ... ... ... мен ... айтылғандай, біртұтас халықтарды күшпен қоныс
аударту нәтижесінде артты. 1934-1954ж.ж. аралығында халық өсімінің серпіні
келесідей болды: ... ... ... 3,2 млн. ... ... 1959 жылы
респблика халқының саны 9,3 млн. адамға жетіп, соғысқа дейінгі деңгейден
1,5 есе артты.
Соғыстан кейінгі ... ... ... басталған Қазақстанның қарқынды
әлеуметтік-экономикалық дамуы жалғаса түсті. Индустрияландыру ... тек ... ... ... ғана әкеліп қоймай,
пайдалы қазбалардың барланған кен орындары, металлургиялық зауыттар, қайта
өңдеуші ... ... жаңа ірі және кіші ... ... ... ... Қала ... артып, өмір сүрудің материалдық деңгейі жоғарылап,
әлеуметтік сфера қарқынды дами бастады. Өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... мен 60-жылдары нағыз демографиялық
жарылыс болды. 1950-1960 ж.ж. туу коэффициенті 37,6‰ ... (1000 ... ... ... Алдыңғы онжылдықпен салыстырғанда 50-жылдардың
басында өлім-жітімнің екі есе қысқаруына байланысты, ... ... ... қазіргі Қазақстанның бүкіл тарихындағы ең ... ... ... 30,6‰ ... ... жылдар аралығы өлім-жітімнің ең
төмен болған кезеңі болып саналады (орта есеппен ... ... ... өсім ... ... қала ... дегенмен 1950 жылдардың екінші
жартысындағы туудың ең ... ... ... ... ... ... ... Шыңжан-Ұйғыр автономиялық ауданынан қазақтардың
бір бөлігі оралып, ... мен ... ... ... ... Алма-Ата,
Талды-Курган, Семей, Шығыс Қазақстан және басқа облыстарға ... ... ... ... ... ... тасқын
қысқарып, соңғы үш онжылдықтағы халық санының өсуі, ең алдымен, жергілікті
халықтың ... ... ... жүзеге асты. ... ... ауыл ... өсуі қала халқынан 3-4 есеге қысқарып отырды.
1980 жылы 14,858 млн. адамға жеткен халық ... 46% ауыл ... ... ... ... ... ... кейін халықтың ұлттық құрамында
айтарлықтай өзгерістер жүрді. Қазақстан мемлекеттік тәуелсіздігін алғаннан
кейін бұл ... ... ... ие ... көптеген ұлт өкілдері, соның
ішінде күштеп қоныс аударылғандар да, жаппай отандарына қайта ... ... ... саны ... ... ... саны мен ... артты. 1989-1999ж.ж. аралығында қазақ халқының табиғи өсімі 1,488
млн. ... ... 22,9% ... ал оның ... ... санындағы үлес салмағы
40,1%-тен 53,4%-ке дейін артты. Орыстардың саны 1,582 млн. ... ... мың ... (62,7%), ... мың ... татарлар-71,7 мың адамға (22,4%), белорустар-66 мың адамға (37,1%)
азайған. ... 29,1%, ... 23,3%, ... ... 12,0% өсуі байқалған.
Қазақстанда, сондай-ақ ТМД елдерінде 1990 жылдары ... ... ... 90-жылдардың жартысында дүние жүзіндегі халықаралық мигранттардың
жалпы саны ... ... 0,4% ... сонымен қатар дүние жүзіндегі
барлық халықтың саны ... ... ... саны 0,003% құрады. Бұрыңғы
СССР-дің елдерімен салыстырғанда, Қазақстанда эмигранттардың саны әрқашанда
жоғары болатын. Сонымен Қазақстаннан 1987ж.-7,1 мың адам, ... ... мың адам ... ... ... ... ... ерекше болды. 6жыл ішінде (1991-96)
Республикадан 2 млн.-ға жуық адам ... ... ... эмиграцияның
салдарынан 1991ж.-22,2%, 1992ж.-89,3% республикадағы халықтың табиғи өсімін
жоғалтты, ал 1993 және 1994 ... ... ... ... ... ... тигізіп қана қоймай, оны 1,4 және 2,8 есеге өсірген. 1994
жылы республикадан 480 мың адам ... ... 70 мың адам ... ... /18/.
1995 жылы республикадан кеткен халықтың саны ... ... 4,4 ... ... ... – 309,6 мың адам, келгендер – 71,1 мың адам).
Кең масштабты эмиграция, республикаға келушілердің азаюымен ... ... ... ... санының азаюына алып келді: 16,914 млн.-нан (1 ... 15,860 млн. ... (1 ... 1997 ж.) ... азайған.
Қазақстан халқының этникалық құрамы (15,860 млн. адам) 1997 жылдың
басында төмендегідей болған: ... млн. (50,6%), ... (32,2%), ... млн. (4,5%), ... млн. ... млн. (1,9%), ... млн. (1,7%). Ұйғырлар ... ... және ... ... ... және ... ... өкілдері, ал олар 130 жуық, яғни 6,7% құрайды /17/.
Негізгі көші-қон ағындары Қазақстан арасында және жақын шет ... ... ... Азия ... ... 1996ж. ТМД ... эмигранттар 63,5% (155,8 мың адам) құрады, оның ішінде: Ресей-89%
(138,7 мың), Өзбекстан-3,7%, Украина-3,1%, Қырғызстан-1,7% және ... Алыс шет ... ... ... ... эмигранттар негізінен
немістер. 1996 жылы жалпы орташа көрсеткіш (73,6 мың) ... алыс ... ... ... 94,6%–Германияға; 2,0%–Изралға; 1,0%–АҚШ-қа
көшіп кеткен.
Көші-қон шығыны Қазақстанның барлық облыстарында болды. ... ... ... ... ... ... ... қатар оңтүстік аймақтардан – Оңтүстік-Қазақстан, ... және ... ... ... жылы ... ... құрамы төмендегідей болған: орыстар-
52,5%, немістер-25,7%, украиндар-7,2%, қазақтар-4,2%, татарлар-2,5%,
басқалары-7,9%.
Эмиграцияның ең жоғарғы қарқыны ... ... ... 1995 ... жылдары ол орыстардың арасындағы көрсеткіштен 5,4-5,9 есеге асып
түскен. Осы ... ... ... тек ... ... орын алды: олао
өздерінің тарихи отанына жаппай көшуін 90-жылдары бастады, яғни Қазақстан
егемендігін алғанымен тығыз ... ... ... ... ... ... репатриацияға бағытталған саясатын жүргізе бастады. ... ... жыл ... ТМД және алыс шет ... ... ... (репатриациясына) квота бөледі. 1993 жылғы
иммиграция квотасы бойынша 10000 жанұялар ... 1994 ... ... ... ... және 1996 ... ... Иммиграциялар
квотасының орындалу анализінің көрсеткіштері келесідей: 1993 ... 1994 ... 1995 ... және 1996 жылы-88%.
Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... ... ... 1991-1996 жылдары республикаға 35,3 мың
жанұя қазақ репатрианттары ... ... ... 155 мың ... Оның ... ... мыңы – ТМД ... (негізінен Ресейден және Өзбекстаннан), 62 мыңы –
Моңғолиядан көшіп келген.
Мигранттардың әлеуметтік-мамандық құрамын қарастыра айтуға болады, яғни
республикадан ... ... ... ... жарамды жастағылар
құрайды (1994 жылы-63,3% және 1995 ... ... ... ... ... ... ... әлдеқайда төмен.
Шетелдердегі бауырларымызды ұйымдасқан ... ... алу ... ... ... мен оның ... ахуалын
ескере отырып, Елбасы жылда өзінің Жарлығымен олардың қай мемлекеттерден
және қай облыстарға орналасатыны туралы квотаны бекітеді.
Қазақстан ... ... ... 2003 ... арналған
көшіп келу квотасы туралы” жарлықта ... 2003 ... ... келу ... 5000 отбасы мөлшерінде белгіленген болатын. Олардың 4096-
сы-Өзбекстаннан, 492-сі-Ресейден, 91-і-Түрікменстаннан, 76-сы-Қытайдан, 65-
і-Ауғанстаннан, ... ... ... 10
отбасыдан Тәжікстан мен Пәкістаннан.
Ал, олардың облыстарға орналасуы Елбасы Жарлығында былай белгіленген
болатын: ... ... 556 ... ... ... 38 ... және
Моңғолиядан келетін 14 отбасы, барлығы 608 ... ... ... ... 190 ... ... ... 20 отбасы және
Түрікменстаннан ... 18 ... ... 228 отбасы Ақтөбе ... ... 80 ... ... ... 28 ... ... 20 отбасы және Түркиядан келетін 20 отбасы, барлығы 153 ... ... ... ... 76 ... ... облысына, Қытайдан
келетін 42 отбасы және Өзбекстаннан келетін 5 отбасы, барлығы 47 отбасы
Шығыс Қазақстан ... ... ... 165 ... Қырғызстаннан
келетін 15 отбасы, Ресей мен ... ... ... ... 190 ... ... ... Ресейден келетін 110 отбасы және
Өзбекстаннан ... 59 ... ... 169 отбасы Батыс Қазақстан
облысына, ... ... 565 ... ... ... ... 94 отбасы Қызылорда облысына, Өзбекстаннан келетін 564 отбасы және
Ресейден келетін 94 ... ... 658 ... ... ... ... 256 отбасы, Түрікменстаннан келетін 53 отбасы, ... 38 ... ... және Ресейден келетін 5 ... ... ... ... ... ... келетін 480 отбасы және Ресейден
келетін 85 отбасы, барлығы 565 отбасы ... ... ... 540 ... және ... ... 100 ... барлығы 640 отбасы
Солтүстік Қазақстан облысына, Өзбекстаннан келетін 371 отбасы, Ауғанстаннан
келетін 65 ... ... ... Түркиядан, Түрікменстаннан келетін
он-оннан отбастары, барлығы 471 отбасы Оңтүстік Қазақстан ... ... 43 ... ... Ресей мен Түркиядан он-оннан
келетін отбастары, Қытайдан келетін 7 отбасы, Моңғолия мен ... ... ... барлығы 90 отбасы Алматы қаласына, Өзбекстаннан
келетін 52 отбасы, Ресейден ... 20 ... ... ... 7 отбасы,
Моңғолиядан, Түрікменстаннан және Қырғызстаннан келетін ... ... 94 ... ... ... орналастырылады.
Биылғы көшіп келу квотасымен ТМД елдерінен келіп жатқан оралмандарды
қабылдау мен ... ... жыл ... бері ... ... ... қалса, ал алыс шетелдерден келетін отандастарымызды көшіру ... Ол ... ... жаз бойы әуе ... ... ... ... жеңгендердің ұшақтарымен өз өкілдерін Моңғолияға,
Ауғанстанға, Иранға жіберген болатын
Солардың алдыңғы көші, Моңғолиядан ... ... ... 40
адамнан тұратын 7 отбасын облыстық Көші-қон және демография басқармасының
және Ерейментау, ... ... ... ... ... ... сол ... тиесілі жәрдемақыларын беріп, әлгі ... ... ... ... алып ... Олар сол ... алдын-ала алып
қойылған пәтерлерге орналастырылады.
Одан бері ұшақтармен Моңғолиядан Ақмола облысына тағы жеті ... ... 5 ... ұшып ... ... Алматы облысына 28
отбасы, Алматы қаласына осы ұшақтармен көшіріліп ... ... алып ... ... ұшақ дайындалуда.
Биылғы квота бойынша Ираннан келетіндер түгелімен Маңғыстау облысына,
Ауғанстан мен Пәкстаннан келетіндер Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... (20 ... ... ... облысына (10
отбасы), Алматы қаласына (10 отбасы) орналастырылады.
Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы бойынша “Халықтың көші-
қоны туралы” ... ... 1997 ... 13 ... ... және ... ... отанына қайтып оралуға тілек білдірген оралмандар
отбастарының қоныс аударуы мен жайластырылуын ұйымдастыру ... ... ... ұсынған оралмандардың 2004 жылға арналған
көшіп келу квотасы 10000 ... ... ... ... ... ... аясы ары қарай тереңдеп, ұлғайып бара жатқанын байқаймыз.
Ал оларға бүгінгі таңда жасалып жатқан қамқорлық - ... де ... ... ... Әрине, ұлы көштің қайсысында болсын, азды-көпті
кемшілік жүреді ғой. ... бар ... деп неге ... Елім деп ... деп ... азаматтарға ағайындық жүрекпен қараған жөн. Әрі ... кету ... өз ... ... Республикасының қазіргі кездегі көші-қон үрдістері.
3.1. Қазақстан Республикасының қазіргі кезеңіндегі көші-қон қозғалысының
ерекшеліктері
2003 жылдың 1 желтоқсанындағы еліміздегі халық саны алдын ала ... – 14944,4 мың ... ... ... ... 8494,5 мыңы (56,8%) ... және 6449,9 мыңы (43,2%) – ... Халық саны 2003 жыл
басындағымен салыстырғанда 81,9 мың ... ... ... ... халықтың табиғи өсімі 92558 адам
болды, 2002 жылдың қаңтар-қарашасында 72956 адам болған.
2004 жылдың 1 ... ... ... саны ... ала ... – 14953,9 мың ... ... соның ішінде 8503,7 мыңы (56,9%) ... және 6450,2 мыңы (43,1%) – ... ... саны 2003 ... салыстырғанда 91,4 мың адамға өсті.
2003 жылдың қаңтар-желтоқсанындағы халықтың табиғи өсімі 100492 адам
болды, 2002 жылдың ... 78463 адам ... ... ... ... айырымы 2003 жылдың қаңтар-
желтоқсанында 2002 жылдың қаңтар-желтоқсанымен салыстырғанда 6,8 ... –9062 ... ... халықтың сыртқы халықаралық көші-қоны.
адам
| ... саны ... саны ... ... |
| |2003ж. |2002ж. |2003ж. |2002ж. |2003ж. |2002ж. ... ... |65308 |58162 |74370 |120150 |-9062 |-61988 ... ішінде: |60555 |54159 |49661 |85258 |10894 |-31099 ... ... | | | | | | ... тыс |4753 |4003 |24709 |34892 |-19956 |-30889 ... | | | | | | ... ... ... ТМД ... және ... ... Қазақстанға 65308 адам (2002 жылдың қаңтар-желтоқсанында –58162
адам) көшіп келді. Көшіп келгендер Оңтүстік ... (11645), ... ... (6094) және Жамбыл (5940 адам) облыстарына және ... (5496 ... ... ... ... ... Шетелдерге 74370 адам (2002 жылдың
қаңтар-желтоқсанында –120150 адам) көшіп кетті. Көшіп ... ... ... ... ... Шығыс Қазақстан және Солтүстік
Қазақстан облыстарынан. Осы аймақтардан 2003 жылдың қаңтар-желтоқсанында
48153 адам көшіп ... ... ... көші-қон байланысы тек ТМД елдерінің арасында жақсы
жүрді ... 92,7% және ... 66,8%). ТМД ... ... ... және ... ... халық көші-қонының оң
сальдосы сақталады. ТМД-дан тыс елдерден халық көші-қонының оң ... ... ... ... ... ал ... сальдо –
Германиямен, АҚШ, Канадамен, Израилмен, Литвиямен және Эстониямен.
Мигранттардың этникалық құрамы ... ... ... және
немістерге тән. Иммигранттардың ішінде басым көпшілігі қазақ ұлты (59,7%),
орыстар-23,2%, украиндар-2,8%, ... және ... және ... ... ... көбі ... (55,6%), ... ,
украиндар-7,7% , қазақтар-5,9% татарлар-2,2% және беларустар-1,4%.
2003 жылдың қаңтар-желтоқсанында елдің ішінде мигранттардың саны 292158
адам (2002 жылдың қаңтар-желтоқсанында –268922 ... ... ... ... ... өсімі Алматы (19048) және Астана ... ... ... ... (4682), ... (374), ... (260)
және Қарағанды (153 адам) облыстарында орын алады, ал қалған облыстарда ... ... ... ішкі ... ... ... ... көші-қон ... ... |
| ... саны ... саны | |
| |2003ж. |2002ж. |2003ж. |2002ж. |2003ж. |2002ж. ... |107891 |103881 |107891 |103881 |184267 |165041 ... ... ... ... ... 16,1% -еңбекке жарамды
жастан төмен, 77,5% -еңбекке жарамды және 6,4% -еңбекке жарамды ... ... ... ... жағынан қазақтар-73,9%, орыстар-
16,4%, украиндар-2,3%, немістер, татарлар және ұйғырлар-1,2% құрайды.
Қазақстан Республикасының Статистика жөніндегі агенттігі ... ... 2004 ... 1 ... ... ... ... тұратын қазақтардың саны 8 миллион 550 мың екен. Ал, ...... 72 мың, ... – 469 мың, ... – 409 мың, ...... татарлар – 232 мың, ұйғырлар – 223 мың және ... – 96 мың. ... ... ... ... ... ... 95,6 пайызы. Халық
санағынан кейінгі мәліметтерге қарағанда, қазақтардың саны 7,1 ... ... ... 1999 ... ... 2004 ... ... аралықта
қазақтар 565 мың адамға көбейген. Өзбектер – 39 мың адамға ... – 126 мың ... (6%), ... – 578 ... (0,6%) және
әзірбайжандар 6 мыңнан аса адамға (6,8%) ... Сол ... 1999 ... ... ... ... ... орыстардың саны 407 мың адамға
кеміген. Украиндар – 77 мың ... ... – 115 мың ... татарлар –
16 мың адамға, белорустар – 15 мың адамға кеміген.
3.2. Қазақстан Республикасындағы көші-қон қозғалысының кемшіліктері
мен жетістіктері.
Өз заманында ұлы Абай ... ... ... ... пен ... ... шыдай алмай “Қалың елім, қазағым…” деп, оларды бірлік
пен татулыққа шақырған еді /1/. Бабаларымыздың кейінгі ұрпақтарына ... ... ... ел ... шақырған дана сөздері аз емес. “Ағайын
жыласуға, жат сыйласуға жақсы” деп, ... ... ... бағалаған. Шын ағайындар бір-бірін қысылтаяң кезеңде тауып,
жүрекжарды ... ... ... ... бері қай ... ... тән. Біз өз ... отанымызда ежелден бері қоныстанып отырған түп қазық
- халықпыз. Қазақты басқа бір жермен, не басқа жат ... ... ... ... жоқ. Ал ... ... ... біздің
қандастарымыз қайдан шықты, сол елдерге қайдан барды деген сауал екінің
бірін ... ... Сол ... ... ... ... ... бірігіп ортақ отанымыз - Қазақстан үшін бір ... қол, ... бас ... еңбек етейік, оны гүлдендірейік” деп жар салған Елбасы
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев екенін әсте естен шығармайық /9/.
Тәуелсіздік ... ту ... ... ... ... бірі – ... ... қолға алу еді.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 8 желтоқсандағы
Жарлығымен ... ... ... және ... жөніндегі
агенттігі құрылып, қазақ диаспорасының мұң-мұқтажын жоқтайтын қара ... ... ... және ... ... ... стратегиясын және Үкіметіміздің іс-әрекет ... ... ... ... ... ... ... шаралар
кешенін жүзеге асыруда. 1991-1999 жылдар ... ... 43 ... ... 181,4 мың ... нақтылап айқанда, Моңғолиядан-63,9 мың,
Ираннан-4,8 мың, Түркияда-2,6 мың, ... мың, ... ... Сауд ... ТМД елдерінен-106,8 мың адам көшіп
келді. Ал 1999 ... ... 1739 ... (7691 ... ... ... квота
бойынша 280 отбасы (1265 адам) келді.
Осы цифрларға көз жүгірте отырып, ... ... ... ... ... ... байқау қиын емес. Дегенмен, “көрпемізге
қарай көсілмеске” амалымыз жоқ. Бөлініп келген қаржының тапшылығынан “қысқа
жіп ... ... ... ... ... орындалмай жатанынын
жасыра алмаймыз.
1999 жылы көшіп келу ... ... ... ... ... ... ... отбасы(147 адам), Моңғолиядан-
50 отбасы(195 адам), Иран Ислам Республикасынан-18 отбасы(65 ... ... өз ... ... –20 отбасы (105 адам), Тәжікстаннан-10 отбасы
(49 адам), Өзбекстаннан-45 отбасы (226 адам), ... ... ... ... келді.
1999 жылы тұрғын үй сатып алу үшін ... 85,6 ... ... ... ... Агенттік аумақтық органдар арқылы оралмандар
үшін 447 пәтер және үй, бұған ... ... ... ... ... ... теңгеге 69 пәтер және үй сатып алды.
Дегенмен, оралмандарды тұрғын ... ... ету ... ... Көші-қон және демография жөніндегі агенттігі
дербес құрылым болып құрылғанға дейін ұзақ ... ... ... да аз ... ... 4978 отбасына берешекті өтеу үшін
ақшаның қазіргі құнымен есептегенде 1,05 миллиард теңге ... ... ... Агенттіктің алу мүмкіндігі әзірге көрінбейді.
Оралмандардың балаларына ерекше ... ... ... Көп ... ... әлеуметтік қорғау органдарында есепке алынып, мектеп
жасындағы балалар жалпы ... ... ... ... жүр. ... оралмандарға алғашқы бейімделу кезеңінде қыс киім және азық-
түлік берілді.
Агенттіктің ұсынысы бойынша Білім және ... ... ... жылы ... балалары арасында республиканың жоғары оқу орындарының
даярлық бөліміне түскісі келетіндерді ... ... ... жүргізілді.
Білім және ғылым министрлігінің 1999 жылғы 29 ... ... үш ... оқу орнында қазақ диаспорасының өкілдері ... ... ... ... ... ... біздің елімізден көшіп кетушілердің демографияға
теріс ықпалы болса, көшіп келуші қандастарымыздың оңды ықпалы жасайтыны
сөзсіз. Сондықтан да ... ... кері ... ... үшін тиісті
дәрежеде жағдай жасау қажет екендігі түсінікті. Ол үшін ... ... ... ... ... ... тиіс. Осыған
орай:
1) “Халықтың көші-қоны туралы” ... ... ... ... мен ... ... көшіп келудің жыл сайынғы квотасын жасау ... ... ... ... ... таңдау идеологиясына қысым жасайтын фактор ретінде
аймақтарға бөліп орналастырудан (көшіп келушілерді орналастыру ... ... ... ... ... ісінен) бас
тарту;
3) 1999 жылғы 18 ... ... ... ... №1194 ... ... (оралмандар) үшін республикалық бюджеттен
бөлінетін қаражатты нысаналы ... ... ... ... тұрғын үй сатып алу бөлігінде, қайта қарау қажет. Тұрғын
үйлерді аумақтық көші-қон органдары сатып алу ... бас ... ... ... мемлекеттік сатып алу жөніндегі заңдарына
сәйкес мұндай практика қаржы бақылау ... ... да, ... ... да наразылық туғызып жүр. Оралман ... ... ... оның ... құрамын ескере отырып, оралманның есеп-
шотына нысаналы банк ... ... ... ... ... әзірлеп енгізу
ұтымды болған болар еді. Сондықтан оралмандардың тұрақтануы үшін жоғарыдағы
мәселелер ... ... ... ... өміршең-дігімен айқындала түсуде.
Аз уақыт ішінде Агенттік бірталай жұмыс атқарса да, алдымызда әлі
талай жүзеге ... ... ... ... мен ... де аз емес.
Көш жүре түзелер… ... ... ... ... ... көші-қон
саясаты өркениетті елдердегідей даму жағдайына жететініне сенеміз.
Қорытынды
Соңғы ұлттық санақтың нәтижелері ... ... саны 14 млн ... екенін білдік. Егер қазақ халқы өзінің қияметтей қиын болған тарихында
қырғынға ұшырамағанда және шет елдерге қоныс аудармағанда қазіргі ... ... ... ... ... ... аудармаспеді деген заңды сұрақ
бәрімізді де мазалайды. Өйткені ұлттық дамуымыздағы көп ... ... және ... ... ... Демек біз үшін бұл
ең бір көкейтесті ... ... ... тауқыметін көріп, жат жерден жатып келген
бауырларымызды құшақ жая қарсы ... ... ... Көңілдеріне
көлеңке түсірмей, олардың туған жерге сіңісіп кетуіне, өз елінде ... ... ... ... ... ... қиыншылығына
қарамастан мүмкіндігінше жағдай жасайық. “Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
төртеу түгел болса, төбедегі келеді”,-деп бабаларымыз айтқандай, ... қара ... ... ... ... ... ... Жұмыла көтерген жүк жеңіл болар.
Қазақта “ Елден ел көшсе – жұт, елге ел ... - ... ... сөз ... ... ... ... құт болғай!
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Абайдың нақыл сөздері
2. Асылбеков М.Х., Галиев А.Б. Социально- демографические процессы ... ... ... ... ... ... ... Москва, 1986.- с.
4. Демографический статежегодник Казахстана. - Алматы: ... ... по ... ... ... Т.Ж., ... А.Т. ... Казахстана с древнейших
времен до наших дней. –Алматы, 2000.-152с.
6. Зайончковская Ж.А. ... ... ... ... Искаков У.М. Учет и перепись населения мира и Казахстана. – Алматы,
1996.-120с.
8. Қазақстан Республикасының конституциясы (11 бабында)
9. Назарбаев Н.Ә. ... ... ... В.И. ... ... ... населения. Москва, 1975.-
231с.
11. Региональный статистический ежегодник Казахстана. -Алматы: Агентство
Республики Казахстан по статистике, 1996.-552с.
12. Демографический статежегодник ... ... ... ... по ... ... ... статежегодник Казахстана. 1995-1998гг. -Алматы:
Агентство Республики Казахстан по статистике, 1999.-356с.
14. ... Л.Л. ... ... ... ... ... 1987.-199с.
15. Садовская Е.Ю. Миграция в Казахстане на рубеже XXІ века: основные
тенденции и перспективы. ... ... ... Е.Ю. Внешняя миграция в Казахстане и ... ... ... ... ... ... ... Итоги миграции населения по Республике ... за 1994 ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
«Қазақстандағы демографиялық процестер»148 бет
Азаматтардың денсаулығын жақсартуы – мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-демографиялық дамудың кепілі.10 бет
Ақтөбе облысының демографиялық дамуының қазіргі жағдайы54 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. 1 табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. 2 әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) 3 өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу28 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану . Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу15 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу13 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу17 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.). Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу12 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь