Кейбір жағдайларда өлікті қылмыс болған жерде тексеріп қарау

Кіріспе

І тарау. Кейбір жағдайларда өлікті қылмысты болған жерінде
тексеріп қараудың түсінігі мен өлікке қатысты тексеру
түрлері.

1.1 Қылмыс орны түсінігі мен оның негізгі ерекшеліктері
1.2 Өлікті тексеру ісінің кейбір маңызды тұстары


ІІ тарау. Түрлі жағдайларда пайда болған өлікті тексеріп қарау:
түсінігі мен ерекшеліктері.

2.1 Әуе жағдайында өлікті тексеріп қарау: түсінігі мен
ерекшелігі
2.2 Механикалық жарақаттан пайда болған өлік орнын тексеру: түсінігі мен ерекшеліктері


Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер мен сілтемелер тізімі:
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Дипломдық кейбір жағдайлардағы өлікті табылған жерінде тексеріп қараудың өзіндік ерекшеліктері мен сипаты және осы істің қылмыстық іс жүргізуде алатын орнын, маңызын, сонымен қатар, өлікті табылған жерінде жүргізілетін тексеру ісінің мақсаттары мен міндеттерін анықтап арналады.
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан Республикасы өзін тәуелсіз мемлекет деп жариялағалы 19 жылдай уақыт өтті. Осы уақыт ішінде атқарылған оң істер аз емес. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі осы уақыт ішінде Қазақстан үлкен жолдан өтті. Елде дәйекті түрде саяси, экономикалық және әлеуметтік реформалар іске асырылып келеді. Біз мемлекеттік құрылыс пен демократияны дамыту саласында да көп алға ілгеріледік, Қазақстан нарықтық экономикалық ел деп танылды. Біздің мемлекетіміз дүниежүзілік қауымдастықтың толық құқықты мүшесі мен халықаралық бірігу үрдістерінің жұрт таныған жетекшісіне айналды. Қазақстан қоғамын реформалауда, өмірдің негізгі салаларын қамтитын-саяси, экономикалық, әлеуметтік және мәдени құндылықтарды сақтау мен іске асыруда адамның құқығы мен бостандығы негізгі фактор болып табылады. Адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, бостандықты қадірлеп сақтайтын құқықтық мемлекетке жету мүмкін емес. Демократиялық мемлекетте жеке адамның құқығы мен бостандығын қамтамасыз ету қашанда өзекті мәселе болып келеді.
Қазіргі таңда, дамыған қоғамымызда жеке адамға қатысты бірнеше қылмыстық іс-әрекеттер орын алып, ұйымдастырылып жатқандығы белгілі. Жалпы, адамзат тарихында мейлі ол, орта ғасыр болсын, тіпті, ежелгі дәуір болсын адамға қатысты қастандық ісі болып келген. Осы жерде туындайтын басты мәселе сол қылмыстық іс-әрекеттің әшкереленіп, қылмыскердің тиісті жазасын алуы болып табылады. Ал, қылмыстық істің өз кезегінде ашылуы мен сәтті жүргізілуі үшін, тергеуші қызметінің жан-жақтылығы мен кәсібилігінде екендігінде дау жоқ. Сонымен қатар, орын алған қылмыстық іс-әрекеттің уақытында ашылуы, тергеушінің алғаш ақпарат алғаннан кейінгі әрекеті, яғни өлікті табылған жерінде тиянақты да, толық, әрі нақты тексеріп қарау.
Өз бойында ерекше тәртіпті қалыптастырған өлікті табылған жерінде тексеріп қарау ісі-ерекше білімділік пен сақтықты, сонымен қатар жан-жақтылықты талап етеді. Сонымен бірге, тергеушінің іс-әрекетіне көмекке келетін көмекші-мамандардың қызметін жұмылдыратын аса бір ұйымдастырушылық та қажет. Ең бастысы, өз ісінің терең білімді және бәсекеге қабілетті болатындай әр маманның теориялық білімімен қатар жүретін, іс-тәжірибелік дағдысы да болғаны жөн. Міне, осы жоғары да атап өткен тергеуші мен оның көмекшілеріне тән қасиеттерді болашақ осы мамандарды даярлап, оны бойларына сіңіруде арнайы пәндерді оқыту ісінде қалыптасқан деңгейді арттыра түсуді қажет етіп отыр.
1. Қ. Қаракөбенов «Сот медицинасы» А., 1996
2. А.А. Матышеваның «Осмотр трупа на месте его обнаружения» С-ПБ., 1997
3. В.И. Добряк «Судебно-медицинская экспертиза скелетированого трупа»
4. А.А. Лукаш «Методические указание судебно-медицинским экспертам Эстонской ССР по работе при осмотре места происшествия». Таллин.,1973.-42 б
5. Н.В. Попов. «Судебная медицина» М., 1950.-444б
6. М.И. Авдеев «Судебно-медицинская экспертиза трупа» М., 1976 440 б
7. Рассейкин Д.П Осмотр места происшествия и трупа при расследовании убиств. С., 1967 ж 152б
8. Козлов В.В. Основы экспертной оценки тяжести телесных повреждений. С., 1968
9. Осмотр места происшествия. Справочник следователя. Под.ред А.А. Леви. М., 1982
10. М.Мырзабеков. Жазатайым жарақат алсаңыз. Алматы, 1987 ж.
11.Қазақтан Республикасы Төтенше жағдайлар жөнiндегi Агенттiгi. Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс жөнiндегi материалдардың ақпараттық әдiстемелiк жинағы. (1,2,3 шығарылым), 2000 жыл.
12. Материалы судебных медиков Казахстана. А., 1968
13. Материалы научных трудов судебных медиков Казахстана. А., 1980
14. Осмотр места происшествия и первоначальный наружный осмотр трупа. Метод.рекомендации для студентов и врачей-интернов. под.ред А.П Загрядской М., 1982-38 с
15. Сот-медицинасының түсіндірме сөздігі. Қ., 2009-63б
16. Қ. Қаракөбенов. Сот медицинасы терминдерінің түсіндірме сөздігі. А., 1997-88б
17. Авдеев М.И. Курс судебной медицины. М., 1959
18. Судебная медицина (руководство для врачей). под.ред. А.А. Матышева, А.Р. Деньковский. Л., 1976
19. Проблемы судебно-медицинской экспертизы. Выпуск 9. А., 1991
20. Практикум по судебной медицине. под.ред А.П. Громов. М., 1971
21. Барсегянц Л.О., Бабаева Э.У., Дворкин А.И. Выяаление и предварительное исследование следов крови. М., 1994-72 с
22. Крылов И.Ф. Криминаоистическое учение о следов. Л., 1986-197 с
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЗАҢ ФАКУЛЬТЕТІ
Криминалистика және сот сараптамасы КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
Кейбір жағдайларда ... ... ... жерде тексеріп қарау
Орындаған 4 курс студенті __________________
Ғылыми жетекшісі
______________________
Норма бақылаушы
______________________
Кафедра меңгерушісінің
рұқсатымен қорғауға жіберілді
______________________
Алматы, 2010 ж.
РЕФЕРАТ
Бұл дипломдық ... ... ... ... ... болған жерде
тексеріп қарау» тақырыбына жазылды. Дипломдық жұмыс 2 бөлімнен ... ... ... қорытындыдан, 2 тараудан, 4 бөлімшеден және
пайдаланылған әдебиеттер мен сілетемелер тізімінен тұрады.
Қазіргі ... ... ... жеке ... ... бірнеше
қылмыстық іс-әрекеттер орын алып, ұйымдастырылып жатқандығы белгілі. ... ... ... ол, орта ... ... ... ежелгі дәуір болсын
адамға қатысты қастандық ісі болып келген. Осы жерде туындайтын ... сол ... ... ... қылмыскердің тиісті жазасын
алуы болып табылады. Ал, ... ... өз ... ... мен ... үшін, тергеуші қызметінің жан-жақтылығы мен кәсібилігінде
екендігінде дау жоқ. ... ... орын ... қылмыстық іс-әрекеттің
уақытында ашылуы, тергеушінің алғаш ақпарат алғаннан кейінгі әрекеті, яғни
өлікті табылған жерінде тиянақты да, ... әрі ... ... ... ... ... жазу барысында алдыға қойған мақсатым: қылмыс
болған жағдайларда өлікті тексеріп қараудың маңыздылығы мен оның ... ... ... зерттеу болып табылады. Сонымен қатар,
осы тақырыптың қазіргі таңдағы маңыздылығын анықтауды да ... ... ... етіп ... ... ... сай міндеттері айқындалды.
1. Қылмыс орнындағы өлікті зерттеп қараудың ... ... ... ашып көрсету;
2. Қазақстандағы қылмыстық құқық жүйесінің жалпы тарихына тоқталып,
өлікті сот медициналық сараптаудың өзектілігін ашып көрсету;
3. Соның ... әуе ... ... ... қараудың
ерекшеліктері мен негізгі түсініктерін ашып көрсету;
4. Механикалық зақымданудың жалпы сипаттамасы мен сараптама үрдісін
ашып көрсету;
Өз бойында ... ... ... өлікті табылған жерінде
тексеріп қарау ісі-ерекше ... пен ... ... ... ... талап етеді. Сонымен бірге, тергеушінің іс-әрекетіне ... ... ... ... аса бір ... ... кейбір жағдайларда өлікті ... ... ... ... ... ... ... ашып көрсету басты
орында болды. Осы ... ... ... білдірген ғалымдардың пікірлері
де басшылыққа алынды
ГЛОССАРИЙ
Авиациялық жарақаттану-әуе жол қатынасындағы ... ... ... Бұл ... ... ... қирау және амалсыздықтан қону болып
бөлінеді.
Жарақат-айналадағы ортаның әр түрлі факторларының әсерінен туындаған
(механикалық, ... ... ... т.б) ... мен органдардың
қызметі анатомиялық тұтастығының бұзылуы.
Минаков дағы-адам аз уақытта көп қан жоғалтудан өлген жағдайда сол жақ
қарынша эндокардиясы (жүректің ішкі ... ... қан ... ... сақтау, тану және сойып тексеруге арнайы
жабдықталған үй.
Мәйіттің сіресуі-бұлшық ет ... ... және ... ... ... келтіретін, мәйіттің жан тапсырған сәттегі ... ... ... ... ... дағы-қан дағының пайда болу сәтінен оны байқау немесе зерттеуге
дейінгі уақыт қан ... ... ... ... ... немесе байланысы жоғын
анықтауға көмектеседі.
Өлікті қалпына келтіру-қатты шіріп ... көп ... ... ... ... ... өліктерді ұқсаттырып тану үшін кейде марқұмның бет
әлпетін қалпына келтіру ісі.
Жоспар
Кіріспе
І тарау. Кейбір жағдайларда өлікті қылмысты болған жерінде
тексеріп қараудың ... мен ... ... тексеру
түрлері.
1. Қылмыс орны түсінігі мен оның негізгі ... ... ... ... кейбір маңызды тұстары
ІІ тарау. Түрлі жағдайларда пайда болған өлікті тексеріп қарау:
түсінігі мен ... Әуе ... ... ... ... ... мен
ерекшелігі
2. Механикалық жарақаттан пайда болған өлік орнын ... мен ... ... мен сілтемелер тізімі:
К І Р І С П ... ... ... Дипломдық кейбір жағдайлардағы ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері мен сипаты және
осы істің ... іс ... ... орнын, маңызын, сонымен қатар,
өлікті табылған ... ... ... ... ... ... анықтап арналады.
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан Республикасы өзін тәуелсіз мемлекет
деп жариялағалы 19 ... ... ... Осы ... ішінде атқарылған оң істер
аз емес. Тәуелсіздік алғаннан ... осы ... ... ... ... өтті. Елде дәйекті түрде саяси, экономикалық және әлеуметтік
реформалар іске ... ... Біз ... ... пен демократияны
дамыту саласында да көп алға ... ... ... ... деп ... ... мемлекетіміз дүниежүзілік қауымдастықтың толық
құқықты мүшесі мен ... ... ... жұрт ... ... ... ... реформалауда, өмірдің негізгі салаларын қамтитын-
саяси, экономикалық, әлеуметтік және мәдени құндылықтарды сақтау мен іске
асыруда ... ... мен ... ... ... ... табылады.
Адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, бостандықты
қадірлеп сақтайтын құқықтық ... жету ... ... ... жеке ... құқығы мен бостандығын қамтамасыз ету қашанда
өзекті мәселе болып келеді.
Қазіргі таңда, дамыған ... жеке ... ... ... іс-әрекеттер орын алып, ұйымдастырылып жатқандығы белгілі. Жалпы,
адамзат тарихында мейлі ол, орта ... ... ... ... ... ... ... қастандық ісі болып келген. Осы жерде туындайтын басты
мәселе сол ... ... ... ... ... ... ... табылады. Ал, қылмыстық істің өз кезегінде ашылуы мен сәтті
жүргізілуі үшін, ... ... ... мен ... дау жоқ. ... ... орын ... қылмыстық іс-әрекеттің
уақытында ашылуы, тергеушінің алғаш ақпарат алғаннан кейінгі ... ... ... ... ... да, ... әрі ... тексеріп қарау.
Өз бойында ерекше тәртіпті ... ... ... ... ... ісі-ерекше білімділік пен сақтықты, сонымен қатар жан-
жақтылықты ... ... ... ... ... ... ... көмекші-мамандардың қызметін жұмылдыратын аса бір ұйымдастырушылық
та қажет. Ең бастысы, өз ісінің терең білімді және ... ... әр ... теориялық білімімен қатар жүретін, іс-тәжірибелік
дағдысы да ... жөн. ... осы ... да атап өткен тергеуші мен ... тән ... ... осы ... ... оны ... ... пәндерді оқыту ісінде қалыптасқан деңгейді арттыра түсуді
қажет етіп отыр.
Осыдан келе мынадай ой ... ... ... ... жағдайлардағы өлікті табылған жерінде тексеріп қарау ... ... ... және ... және орын ... ... ... көрсетуде зор маңызы бар, өз зерттеуін ... ... ... ... ... болады. Бұл зерттеліп отырылған тақырыптың өзектілігінің
дәлелі.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Осы ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайларда өлікті тексеріп
қараудың маңыздылығы мен оның кейбір жағдайлардағы ерекшелігін жан-жақты
зерттеу болып ... ... ... осы ... ... ... анықтауды да диплом жұмысының негізгі мақсатымыз етіп алдық.
Дипломдық жұмыстың мақсатына сай міндеттері айқындалды.
1. Қылмыс орнындағы өлікті ... ... ... ... туралы
мәліметті ашып көрсету;
2. Қазақстандағы қылмыстық құқық жүйесінің жалпы тарихына тоқталып,
өлікті сот медициналық сараптаудың өзектілігін ашып көрсету;
3. ... ... әуе ... ... ... ... мен негізгі түсініктерін ашып көрсету;
4. Механикалық зақымданудың жалпы сипаттамасы мен сараптама ... ... ... ... ... зерттеу объектісі – кейбір
жағдайларда өлікті табылған жерінде тексеріп қарау мәселесі болып табылады.
Зерттеу пәні. Дипломдық жұмыстың ... пәні ... ... ... ... ісіндегі теориялық зерттеулер, өлікті табылған жерін
тексеріп қараудағы заңнаманың ... ... мен осы ... тергеушінің процессуалдық өкілеттіктері нақты көрініс тапқан
тәжірибе материалдары ... ... ... ... ... Аталған мәселе көлемінде жұмыс
жасау үшін ... ... осы істі ... сот ... саласында
өзінің айтарлықтай білімі болуы керек. Осы ... ... жазу ... көз ... осы ... қатысты оқулықтарда тақырыбымыз өте
қысқа түрде ... ... ... ... осы ... ... ... тек
қана отандық зерттеушілермен қатар, Ресей ғалымдарының да еңбектірін
пайдаландық. Кейбір жағдайларда өлікті ... ... біз ... әдебиеттердің ішінде Қ. Қаракөбеновтың «Сот медицинасы» [1] ... ... ... ... ... біз ... отырған мәселе
қысқа әрі нақты түрде бейленіп, жазылған. Атап ... сот ... ... ... пен оның мазмұны және де әуе мен механикалық
жағдайларындағы ... ... ... мен ... ... ... берген.
Сонымен қатар, профессор А.А. Матышевтың басшылығымен жарық көрген
жинақ ... ... на ... его ... атты ... ... ... анағұрлым кең түрде, әрі нақтылана берілген деп айтуға толық
негіз бар [2]. Сонымен ... ... ... өлікті қылмыс орнында
тексерудің жалпы жағдайымен, оның кезеңдері, тексеру құрамы, зерттеудің
мақсаты мен ... ... ... ... бере ... ... ... топтың әр мүшесінің мақсатын анықтап беріп, біз қарастырып
отырған ... ... ... да түсініктеме бере кеткен.
Қарастырып отырған мәселеміз қазіргі таңда тек ... ... ғана ... ... қатар бірнеше елдер үшін аса өзекті мәселе
болып табылатыны шындық. Сондықтан да, біз өз ... ... ... ... және тағы да ... мемлекеттердің зерттеушілерінің
еңбектеріне сілтеме жасай отырып, пайдалануға тырыстық. Солардың ... ... ... ... ... трупа» атты
еңбегі [3], А.А. Лукаштың «Методические указание судебно-медицинским
экспертам Эстонской ССР по ... при ... ... происшествия» [4], Н.В.
Поповтың «Судебная медицина» [5] және М.И. Авдеевтің «Судебно-медицинская
экспертиза трупа» атты ... ... ... диплом жұмысы барысында
барынша пайдалануға тырыстық [6] .
Осы және тағы да басқа ғылыми ... мен ... ... ... ... біз ... ... алдына қойған мақсатын
барынша ашуға тырыстық. Жоғарыда аталған ғылыми зерттеу ... ... ... ... ... ... мен олардың түрлері және жұмыс
ерекшелігін жақсы ашып көрсетіп бере алған. ... ... осы ... ... ... ... ... белгілі болған
ғалымдардың еңбегінде ... ... ... ... Мысалы, Д.П
Рассейкиннің «Осмотр места происшествия и трупа при ... ... ... ... ... атты еңбегінде ... ... ... ... ... ... айтқанда тергеуші
атқаратын жаллпы мәселелер мен оның істі ашу ... ... ... ... тізімдері осы зерттеушілердің еңбегінен табуға
болады.
Диплом жұмысының методологиялық ... ... ... қатысты
еңбектерді жан-жақты қарастырған түрде өзара ... ... ... ... ... негізінде оқып-үйрену, талдау
басшылыққа алынды. ... ... ... ... ... отандық ғылымда
қалыптасып келе жатқан жаңа бағыттағы ғылыми ой-пікірлер мен тұжырымдарға
сүйендік, зерттеу ... ... ... жағдайларды салыстырмалы талдап,
жинақтап және ... ... ... ... ... ... ... осы мәселеге қатысты өз зерттеу жұмыстарын ... ... ... ... ... ... біз үшін аса
маңызды болып табылды.
Қарастырған кейбір жағдайларда өлікті тексеріп қараудың түрлі
ерекшеліктерімен қатар, олардың ... ... ашып ... ... болды. Осы тұрғыда өзінің ... ... ... де ... ... ... ... жаңалығы. Жұмыста кейбір жағдайларда
өлікті қылмыс болған жерде тексерудің негізгі ... және ... ашып ... ... ... негізі ретінде қарастыруға
талпыныс жасалған. Дипломдық ... әуе ... ... ... орын ... іс пен ... зерттеуді кешенді түрде сарапталды.
Сонымен қатар, осы мәселеге қатысты жарияланған еңбектерге ... ... олар ... ... ... диплом жұмысын жазу барысында мен
алдыма қойған мақсаттарыма жете ... өзім үшін ... ... ... диплом жұмысымда қарастырып отырған өлікті тексеріп қарауға немесе
пайда ... әсер ... ... ... ... ... соның
ішінде әуе және механикалық жарақатқа барынша ... ... ... ... қарауда сот медицинасының орны мен ролін анықтап, оның
қызметін барынша талдауға тырыстық.
- Осы мәселеге қатысты жарық ... ... ... баға ... мәнін ашып, автордың еңбектерін, ... ... ... ... ... ... ... ғылыми айналымға қостық.
Диплом жұмысының сыннан өтуі. Диплом жұмысы әл-Фараби ... ... ... ... ... дайындалып, талқыланып,
қорғауға ұсынылды.
Диплом жұмысының құрылымы. Диплом жұмысы кіріспеден, ... ... екі ... ... ... және ... ... тұрады.
І. Кейбір жағдайларда өлікті қылмысты болған жерінде тексеріп қараудың
түсінігі мен өлікке қатысты тексеру түрлері.
1. Қылмыс орны ... мен оның ... ... ... жер немесе орын түсінігінде көбінесе қылмыстық тексеріп
қарау ісін қозғайтын оқиға болған орын ... үй ... ... ... қылмыстық мінезде кездеседі. Мәселен, кісі
өлімі, зорлау, ұрлық және тағы да ... ... Біз ... ... бар, «оқиға» түсінігі «қылмыс» түсінігінен әлдеқайда кең. Себебі,
«қылмыс» келесі бір адамның қатысуымен жүзеге асса, ал ... ... ... қол ... және орын алған бақытсыз жағдайларды ... ... сай адам ... ... ... бұл ... ... қатарына
жатқызылады. Осыдан келіп, біз қарастырып отырған ... орны ... ... адам денесі табылған жер, қылмыс қай жерде және ... ... ... үнемі оқиға орны болып табылады [7. 46-
62бб].
Көптеген жағдайларда қылмыс орны мен өлікті ... ... ісі ... іс ... ... ... орнын тексеріп қарау ісінің өзі
құрамында бірнеше сатыдан ... да ... ... ... ... ... сол жердің ерекшелігімен танысқан дұрыс. Содан кейін сол жердегі
қылмыстан хабар беретін айғақтық заттар мен ... ... ... ... ... ... үрдісі мен қылмыскерді анықтау
басталады. Сонымен ... істі ... ... тағы да ... ... қылмыс жасаудың негізгі себептерін ашуда аса маңызды [9. ... ... ... орны мен өліктің табылған жерін тексеріп қарау істің ... ... ... ... ... Республикасының қылмыстық заңының
баптарына сай жүргізілуі тиіс. Кейбір жағдайларда қылмыс орнын, сол жерден
табылған заттық айғақтарды тексеріп ... ... ... ... тағы да ... іске ... себептерін анықтау болып табылады.
Қылмыс орнын тексеріп қараудың негізгі ... ... пен ... өз уақытында және түбегейлі жасалған тексеру ғана шынайы әрі толық
ақпарат алуға көмектеседі. Осындай уақытылы және дұрыс та, ... ... ... қылмыс орнының мынандай жайттарын анықтауға болады:
- Оқиға немесе қылмыстың негізгі мәнін;
- Болған жайттың орны мен уақытын;
- Қылмыстың мақсаты мен ... ... ... ... іске ... ... жағдайды;
- Қылмыскердің іс-әрекетін;
- Қылмыстық іс-әрекеттің неге апарғандығын;
- Өліктің физикалық және психикалық ерекшеліктерін;
- ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді ала отырып, тексеруші орын алған оқиғаның түрлі
себептері туралы әртүрлі нұсқаларын ... Оның ... ... ақпарат, оларды құрықтаудың түрлі ... мен ... салу ... Ал, ... айтқан уақытылы жасалған тексерумен қатар, өлікті
қылмыс орында тексеру ісін созып ... ... істі ... ... келтіреді. Атап айтқанда, жағдайды өзгерте отырып, іздің ... ... ... ... сөз жоқ ... ... болып табылады. Ең
басты ескерілетін жайт, осы қылмыс орнын тексеріп қарауда ... мен ... істі ашу ... ... ... туғызатынын
естен шығаруға болмайды.
Алайда, қылмыстық іс жасалған немесе орын алған оқиғаның ... ... ... ... ... да ... ... жерін тексеру ісінен бас
тартуға болмайды. Тіпті, бірнеше күндер мен ... ... ... ... ... істі ... ... көмектесетін айғақтар табылуы
әбден мүмкін. Оған көптеген мысалдар ... ... ... істі ... ... ... жағынан екі жылды құрайтын қылмыс ... ... ... ... істі ... ашып жатқан кездері де кездеседі.
Қылмыс болып, өліктің табылған ... ... ... ісі аса ... ... ... сөзсіз. Өліктің табылған жерін тексеріп
қарау ісін тек қана тергеуші жүргізеді. ... да, осы ... ... ... тек соның бұйрығы және рұқсатымен жұмыс атқарады. Ең
бастысы, қылмыс орнын ... ... ... ... болуын
талап етеді. Ал, куәгерлер осы істің болашағына аса қам ... ... ... жоқ әр ... бола алады. Өліктің табылған ... ... ... ... ... үнемі тергеушінің қасында болуы шарт.
Куәгер өз кезегінде табылған заттық айғақтарды өз ... ... ... көз ... ... Сонымен қатар, толтырылған хаттамада
куәгерлер қол қойып осы істің немесе өліктің табылған ... ... ... ... ... ... орнын тексеріп қарау барысында заң
бойынша күдікті немесе қылмыскерді алып, қарауы ... ... ... ... тексеріп қарау ісінде тергеушіге барынша көмектесетін ол-
арнай білімі мен тәжірибесі бар маман. ... істі ... ... сот ... ... және ... ... саласының
мамандары мен криминалдық сарапшылар, автомобиль ісінің мамандары болып
табылады.
Өлікті табылған жерін, табылған заттық ... ... ... сөз жоқ ... өзінде тексеру қажеттілігі туындайды. Ал, ... ... сот ... ... басқа да медицина ... ... ... ... ... ... Бұл жерде, маман өз
білімін тергеушіге жеткізе отырып, осы істі жүргізуші ... ... істі ... ... ... ... тергеушіге заттық айғақтар,
түрлі қылмыс іздерін тауып, оларды ... және ... ... ... ... ... тек қана ... бағынған күйде, оның айтқандары
мен рұқсаты арқылы жұмыс атқарады. Өлікті табылған жерін тексеріп қарауда
арнайы білімі бар ... ... сөз жоқ өте ... Сол ... де,
маман өзінің білетінін іс барысында тергеушіге айта ... ... ашу ... ... түрлі сұрақтарына толық әрі, нақты жауап беруі
тиіс. Істі ашу үшін ... ... ... ... ... табылған жерінде қараумен қатар, болашақта іске асатын сот медицина
мамандарымен өлікті терең түрде зерттеп қарауына ... Бұл ... ... жоқ, ... ... беріліп отырады. Осындай, тергеушіге келетін көмекші
мамандар ... ... ... ішкі ... органдарының
қызметкерлері, қызметтік-іздестіру иттерінің ... яғни ... ... ... Тергеушінің нұсқауымен ішкі істер органдарының
қызметкерлері өлікті табылған ... ... ... ... іске
қатысы жоқ адамдарды қылмыс орнынан аластатуға көмегін тигізеді. ... ішкі ... ... ... ... қатарына көмек
беріп, оқиға салдарының сәтті аяқталуына жағдай ... ... ... ... немесе куәгерлердің жауабы арқылы алғашқы ақпараттар желісін
жасап, қылмыскерді ... мен ... ... қызметін жүзеге асырады.
Сонымен қатар, тағы да басқа тергеуші нұсқауы бойынша жұмыс атқарады [2. 45-
47бб].
Жалпы, өлік ... ... ... ... ісі ол ... ... бағытталған іс-әрекеттінің алғашқы сатысы болып табылады. Ал,
қылмыстық және тағы да ... ... ... ... үшін біз ... атап
өткен көмекші-мамандардың тікелей қатысуымен жүзеге асуы керектігін баса
атап өткен болатынбыз. Сол ... ... ... атап ... ... ... ... салалық медицина қызметкерінің ... ... ... табылған жерінде тексеріп қарау ісін ... ... ... Бұл ... ... тек қана ... ... ... ... ... ... ... Бұл дұрыста.
Тергеуші тек медицина қызметкеріне барлық жұмысты салып қоймай, өзі де
белсенді түрде ... ... ... барлық өзгерістері мен
зақымдардың мөлшері мен көлемін жазып, ... ... ... ... ... тиіс.
Осы сөзімізді кейбір сот-медицинасының өкілдері де өліктің табылған
жердегі медицина қызметкерінің роліне жоғарғы баға ... ... ... ... Э. ... ... ... «Өліктің табылған жерін және өлікті
тексеріп қарауда дәрігер қызметкерінің еңбегі орасан зор. Оның берген ақыл-
кеңесі мен ... ... ... ... ... да ашып ... ... қызметінің істі баянды етудегі еңбегіне өзіндік баға берген [8. 29-
46бб].
Әрине, тергеушіге көмекші мамандар, соның ішінде дәрігер нұсқау ... Ол тек қана ... ... ... әрі ... ... ... алады. Міне, осы көмек қана ... ... ... ... ... мүмкін.
Дәрігер мен тергеуші арасындағы өзара көмек қылмыстық-процесуалдық
заңнамамен ... ... ... орнында немесе өліктің табылған
жеріндегі жұмысын, нақтырақ ... оның ... ... ... мен кетуі,
жұмыс жағдайының жасалуы, сонымен қатар, сол жердің жалпы күзеті мен ... ... ... ісін өз ... өліктің табылған жерін тексеріп
қараушылар алады.
Тергеушіге қылмыстық істің ашылуына ... келе ... ... маманы және басқа да саладағы дәрігер мынандай ... ... ... ... ... анықтап және оның белгілеріне қарап ... ... ... ... ... өлікті тексеруде толық, әрі тиянақты да, сапалы тексеруге
көмектеседі.
3. Тергеушіге өлік табылған аймақтан ... ... мен ... ... қан, шәует дақтарын, шаш және тағы да басқа адамның ... мен ... ... табуға көмектеседі.
4. Тергеушіге өліктің сипаттамасын ... мен ... ... ... хаттамаға енгізуге көмектеседі.
5. Өліктің табылған жерін тексеруді ... ... ... ... түрде
қылмыстың мәнін, механизмі мен өлім келген ... пен ... ... ... ... ... алғашқы нұсқалармен
таныстырады.
6. Керек болған жағдайда тергеушіге сот-медицинасының қорытындысын ... ... ... ... ... дайындайды.
Осы тұста, дәрігер өзі жасап жатқан әр іс-әрекетті тергеушіге
түсіндіре отырып, оның ... ... ... тиіс [2. ... ... ... жерін немесе қылмыс орнын тексеріп, істі ашу
әрекетіне көптеген көмекші ... ... ... ... ... ... аса ... қылмыс болған тұста өліктің табылған жеріне
тергеуші мен прокуратура және ішкі ... ... ... ... ... мен ... ... Олардың барлығы да қылмыс орнының
заттық айғақтарының жоғалмауымен қатар, іздердің жоғалмауын қамтамасыз етуі
тиіс. ... ... ... ... ... ... ... бөтен адамдар
мен жәбірленушінің туыс, таныстарының қасында қылмыстың ... ... ... барысы туралы айтуына жол берілмейді. Сонымен қатар, көптеген
жағдайда жалған ақпараттың шықпауында қаперде ... ... ... барлығы да қылмыстың болғандығы туралы немесе қылмыс орнынан
өліктің табылғандығынан басталады. Осы істің, яғни қылмыстың орын ... ... ... ... ... ... ... өліктің табылған
жерін, яғни қылмыс орнын тексеру қажеттілігі туындайды. Алдымен, ақпарат
таратушыдан оқиғаның мән-жайын біліп, ... ... жіті ... ... қызметіне тапсырма береді. Жоғарыда айтқанымыздай, ... ... ... ... ... шешу ... үлкен қалаларда
арнайы барлық керек-жарақтармен қамтылған қозғалмалы криминалисттік
лаборатиялар болады. осы ... ... ... сол ... ... ... қызметін атқара алуы тиіс. Осындай, лаборатиялар тексеру барысында
істі ашуға мейлінше көмектесіп, жұмысты жеңілдете түседі.
Оқиға орнына ... ... ... ... ... түсінуге
тырысады. Осы мақсатта тергеуші куәгерлерлерден сұрақ-жауап алып, куәгер
болмаған жағдайда хабарды ... ... ... ... адамнан ізді
анықтау барысынан ақпарат алуға тырысады. Осы тергеуші басты назарда ұстауы
тиіс жайт-қылмыс орны ... ... ... өзгеріске
ұшыратылмағандығына көз жеткізуі тиіс. Себебі, қасақана өзгертілген қылмыс
орны қылмыскердің іс-әрекеті болуы әбден мүмкін. ... да, ... ... яғни ... ... жерін өзгертуші тұлға туралы мәліметте
аса маңызды. Көп жағдайларда өліктің табылған орны ... ... ... ... ... жан-жануарлардың есепсіз
қозғалысы нәтижесі мен қар және жауынның ... ... ... ... көп ... ұшыратады.
Осыдан кейін барып, тергеуші өліктің табылған жеріне жалпы шолу жасап,
қылмыс ... ... мен ... ... ... Оның ... орнына жасалатын тексеру әдістері мен айласын дайындайды.
Өліктің табылған жерін ... ... ... ... мен ... және ... орталығына қарай жасалуы мүмкін. Қылмыс орнының
орталығы болып табылған өлік пен негізгі заттық аймағы табылған жер ... ... ... көп ... ... ... ... көбіне-
көп орталықтан шеткері аймақтарға қаратып жүргізіледі. Ал, ... ... ... ... ... ... ісі ... сай жүреді:
1. Қылмыс орнының орталығы анықталмаса;
2. Шеткері аймақтағы заттық айғақтар мен іздердің жоғалу қаупі ... ал ... ... айғақтар мен іздердің жоғалуына күмән
болмаса;
3. Орталықтан бастап ... ісін ... ... іздердің, айғақтардың
жоғалу қаупі төнеген жағдайда; [9. 59б]
Алайда, бұл қатып қалған заңдылық емес. Әрбір орын ... ... шыға ... тергеуші нақты анықтау туралы шешім қабылдайды.
Қылмыс орнының ... мен ... ... ... ... орнына қатысы жоқ аймақты белгілейді. Ол аймақ көмекші мамандардың
жеке заттары мен ... ... ... және сіріңке қалдығына арналады.
Себебі, осындай бір қарағанда қарапайым құбылыста істі ашуға өз ... ... ... ... ... тергеуші көмекшілері
арқылы істі ашуға тырысып, істі бастайды. Ол үшін әр ... өз ... ... нақты тапсырмалар алып, іске кіріседі. ... ... ... ... баға ... үшін ... құжат үшін суретке
түсіріледі.
Жұмысқа кіріскен уақыт тергеушінің сағатымен белгіленіп, тіркеуге
алынады. Ал, жұмыс ұзақ ... ... ... ... ... мен жұмыстың қайта басталғандығы ... ... ... ... уақыты және жұмыс аяқталғаннан кейін барлық мамандардың ... ... ... ... ... ... тиіс. Осы кезде
қылмыстың алғашқы көрінісі мен негізгі себептері және ... ... ... ... ... ... ... деңгейлері мен кезеңдері болатындығы да
белгілі. Тексеру жұмысын кезеңдерге бөлуге қатысты бірнеше нұсқалар ... ... ... бойынша өліктің табылған дерін тексеру
кезеңдері статистикалық және ... ... ... ... өліктің табылған жерінің алғашқы кездегі бұзылмаған күйдегі заттық
айғақтары мен іздерін тіркеген уақытпен сай ... ... мен ... ... ... ... Осы кезең де табылған ... ... өз орны мен ... ... айқындалады. Статистикалық кезеңде
табылған заттар жалпы сипатталып, суретке түсіріліп, схемалық сызбасы
жасалады. Бұл ... ... ... мен ... аса ... ... ... керек. Себебі, ол әлі де болса толық тексеруді талап етеді.
Тексерудің динамикалық кезеңінде, аты айтып тұрғандай өліктің ... ... ... ... алғашқты табылған орнынан жылжытылып,
тексеруге ұшырайды. Қылмыс желісін толықтай ашып ... ... мен ... анықтап қарау үшін тергеуші мен оның ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге, әрбір
заттың жекелеген мүшелерін суретке түсіріп, жалпы сипаттамасы жасалады. ... де ... және оның ... аса ... ... жасауына
тура келеді. Себебі, табылған заттар мен іздерді қозғап қарауда да өліктің
табылған орны мен ... ... ... ... ... Осы үшін ... ... жасап, заттық айғақтарды шетінен, бұзылмайтын жерінен
ұстаған абзалырақ [2, ... ... жері ... ... орны ... ... ... қамтығандықтан осы статистикалық және динамикалық кезеңдегі
зерттеу, тексеру жұмыстарын тек ... ... ... ғана кезекпен
жүргізілуі тиіс. Кезектен жаңылып қалмау үшін тергеуші ... орны ... ... жерін бөлек-бөлек аймақтарға бөліп, жоспар бойынша кезекпен
жұмыс жүргізіледі. Әрбір ... ... мен ... ... және динамикалық кезеңдерде өз кезегінде тергеушінің ыңғайына
қарай қолданыла бастайды.
Ал, өлік ... ... ... ... ... тексеріп қарауда өзгере
түсетіні анық. Қылмыс орнының бірі-бөлме ішіндегі қылмыстың жасалуы. Бөлме
ішін қылмыс орны деп қарастырып, тексеру ... ... мән ... ішіндегі иіс өзгешілігі мен әуен және дыбыстың ерекшелігі болып
табылады. Сонымен қатар, электр ... су ... ... ... табылған жерден қашықтығының да аса мән ие. ... ... ... ... іске қатысты бірнеше заттар болатыны белгілі.
Сондықтан да, осының барлығы да ... мен оның ... ... ... ... өтуі ... ... табылған жерін тексерместен бұрын
тергеуші оның ... ... ... бөлменің сипаттамасын алған дұрыс.
Бөлмедегі әр заттың орналасуы мен орындарын есте ... ... ... мен оның көмекші-мамандарына болашақ жұмысты тиімді ету үшін аса
маңызды. Бөлме ... ... мен ... ... ... мен мөлшері, ал
тергеуші өліктің табылған ... ... ... ондағы іздердің қашықтығы
мен көлемі туралы мәліметті де алып отыруды естен ... ... ... ... ... олардың суреттемесі мен
сипаттамасы әртүрлі жағдайда бейнеленуі мүмкін. Осы ... тек ... ғана ... ... алып қана қоймай, оны қоршап тұрған аймаққа
да ерекше мән берілуі керек. ... ... ... ... ... ... мағлұмат беретін кейбір заттық айғақтар бөлмеден ... да ... ... Ол өз ... ... қатысуы мүмкін адамдардың
және көліктердің ізі сақталуы мүмкін. Мұндай, іске қатысты ... ... ... ... зор ... ... сөзсіз. Көптеген
жағдайда, далалы жердегі ізбен заттық айғақтар бөлмелік жағдайдан бірінші
тексерілуі керек, ... ... ... ... аймақтағы заттардың
жоғалу қаупі жоғары болатыны даусыз.
Ал, қылмыс орнының ... ... ... ... ... ... ... қарай оны бірнеше бөліктерге бөледі. ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты кезектілікті
сақтай отырып, жүргізілген анағұрлым тиімді. Себебі, тек ... ... ... ... ... ғана ... толық әрі тиянақты
жүргізілуінің көрсеткіші бола алады.
Қандай да жағдайға қарамастан өліктің табылған ... ... ... ... ... ... жағдай болмасын ол-оқиға орны алған орын
бола бермейтінін де есте ... ... Істі ... және ... мақсатында қылмыскер өлікті қылмыс орнынан басқа аймаққа апарып
тастауы әбден ... Адам ... ... ... қылмыстық іс-
әрекеттерде осындай қылмыс орнының ауысуы тіпті жиі кездеседі.
Ашық алаңқайларда жұмыс жасаған тергеушіге көбіне-көп ... ... ... ... ... туындауы әбден мүмкін. Себебі, көп
жағдайда анықталған қылмыс орны тағы да басқа заттық айғақтардың ... ... ... ... ... де жағдайлар көптеп кездеседі. Сонымен
қатар, ашық алаңқайлы аймақта жұмыс жасаған ... ... ... мен осы уақыттағы ауа райының да қолайлы ... ... ... ... ... Соның ішінде ауа температурасы, жауын-
шашынның немесе оның болар болмастығын, ... ... мен ... ... ескерген дұрыс.
Осындай жоғарыда айтқан барлық жағдайлар ескерілген жұмысты тергеуші
өзінің көмекшілерімен аяқтағаннан кейін де ... ... ... ... орны мен ... табылған жерін қайта қарау қажеттілігі туындауы
әбден мүмкін. Қосымша тексерулер қылмыс орны мен ... ... ... бөліктеріне түпкілікті тексеру жұмысының жасалмаған жағдайы мен оның
толық емес күйде жасалған ... ғана ... ... ... ... ... өліктің табылған жерін қайта қосымша қарауы сот-
медицина сараптамасынан ... ... ... ... ... ... сараптамасының қорытындылары мен тергүеуші тапқан ... ... ... мен ... әр ... бірін-бірі толықтырып
тұрады. Қосымша қарауды ұйымдастырған уақытта тергеуші ... ... ... мен ... ... ... табылып жататындағы да шындық.
Сот-медициналық сараптамасы егер де адам ... ... ... сай ... ... анықтаған жағдай да тергеуші мен
көмекшілері ... ... осы бір ... аса бір жітілікті сақтай отырып
іздеуіне алып келеді.
Өлікті сот-медициналық сараптамасынан ... осы ... ... қосымша тексеру ұйымдастырылуы мүмкін.
Себебі, қолда бар мәліметтер өліктің және қылмыскердің қылмыс механизмі ... сол ... ... жағдайын білуге аздық етуі мүмкін. Міне, осы
сұрақтар мен тағы да басқа мәселелер қосымша тексеру ісін қолға алуды ... ... ... ... сот-медицинасының сараптамалық
қорытындысы мен қылмыс орнындағы табылған айғақтық ... ... ... ... ... алып ... сұрақтарға жауап
қарастырылуы керек [2.13-14бб].
Қосымша тексеру барысында қылмыс орны мен өліктің табылған жерін ... ... аяқ ... ... ... етпейді. Тек қана тергеу ... әлі де ... ... айғақтарды талап ететін, қылмыс орнының
тергеуші ... ... ... ғана ... ... ... біздер қосымша тексеру орын алған жағдайда көбінесе тексеру
ісінің сапасыз жүргізілігендігін еске аламыз. Сонымен қатар, алғашқы ... ... ... қарауда табиғи құбылыстарда кедергі келтіруі мүмкін.
Міне, қосымша тексеру дегенде біздер жауын мен ... және қар ... ... ... ... алып келетіндігін ескеруіміз керек.
Сондықтан да, қосымша тексеруде қылмыс ... ... ... ... ... әрі нақты сапалы түрде тексеру қажеттілігі туындайтыны
сөзсіз.
Біздер өліктің табылған орнын ... ісі ... мен ... ... жоғары да айтқандай ақпарат алынған уақыттан ... ... сот ... ... ... уақытта да өліктің табылған
жерін тексеру ісі орын алуы мүмкін екендігіні біліп жүруіміз керек. ... ... сот ісі мен ... ... ... ... ... келіп, заттық айғақтардың осы істі аяқтауға нұқсан келітірілген
жағдайында тергеуші мен көмекшілері өліктің табылған жерін қайта қарап, ... ... ... ... орын алуы ... [9, 34б].
Өлікті табылған жерін тексеру ісін сот арқылы ... ... ... орын ... ... ... уақыттан кейін жүргізіледі. Яғни,
тергеуші тексеріп біткеннен кейінде сот ісінде қажетті айғақтарды табу ... да ... ... ... шешу ... ... мен сот ... жерін қарастырып, қылмыс орнын аралауы мүмкін. Сот қызметі өлік
орнын тексеру барысында тергеуші алғашқы уақыттарда ... ... ... ... ... ... негізінде жұмыс атқара алады.
2. Өлікті тексеру ісінің кейбір маңызды тұстары
Қылмыстық іс орын алғаннан ... ... ... ... ... ... ... қарай тергеу ісі басталатыны анық. Орын алған оқиға
орнына келуші топ ... ... ... іске ... және нақты дайындықпен
келу керек. Осы істі жүргізуші ... мен оның ... ... ... құралдары мен тағы да басқа керек-жарақтарының болуы шарт.
Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... ауа
температурасын өлшеу мақсатында термометр, өлітің дене ... ... ... өлік ... зақымдық дақтарды тексеруге диномометр,
жүйкелік балға, 1 % пилокарпин мен ... ... ... ... ... ... ... қатар, тергеуші бастаған топта өліктің
табылған жеріне түпкілікті тексеру мақсатында ... және ... шыны ... және тағы да ... істі ... үшін керекті
құралдардың болғаны абзал. Қазіргі таңда ... ... ... ... ... қасы. Дегенмен, көпшілік оисындай бір ... ... ... сәтті қимылдауда.
Қылмыс орын алған жерге, яғни өліктің табылған жеріне келісімен
табылған дененің жансыздығына көз ... ... ... өлім сағатының
келген уақытын анықтау маңызды. Егер де, табылған дене әлі де ... ... ... ... ... ... медициналық көмек көрсету
шарт. Осы сәтте тергеуші мен ... ... оны ... ... ... ... жансыздығын анықтау үшін шамалап және шынайы немесе
абсолюттік белгілері арқылы анықталады. Шамалап анықтау дегенімізде ... ... ... дене ... ... ... ес-түссіздігі,
ауырған сезімінің байқалмауы, көзге түсірген сәулеге деген қарсы реаккияның
болмауы арқылы байқауға болады.
Тергеуші мен ... бір ... ... қай ... ... ... Өліктің табылған жерінде адамның жүрегіне тікелей уқалау
жасап, тыныс алу ... ауа ... ... ... ... ... ... кейін ғана, денеде өлікке тән дақтар ... ... ... ... Осы істі ... өз ... реанимациялық
көмектің басталу уақытымен оның аяқаталғандығы туралы ақпаратты ... көп ... ... табылған жерінде-ақ адам денесінде ... ... мен көз ... ... тән ... ... ... іс-
шаралар жасалмай жатады [7, 67б].
Жалпы алғанда, адамның өлген сәтін анықтау үшін ... ... Өлу ... ... ... деректер негізінде
анықтауға, ал қажет болған жағдайда оны ... ... ... ... Егер ... адам мүшесін ауыстырып салу
жайында болса, оның өлген сәтін бұлайша ауыстырып салуға еш қатысы жоқ ... одан да көп ... ... ... ... өлгеніне күмән туған жағдайда дәрігер адамның
өлгеніне анық көз ... ... яғни ... ... ... пайда
болғанға дейін оған қолынан келетін барлық көмекті көрсетуге тиіс ... ... ... ... ... ... және т.б.). Демек,
өзінің күш-жігерін де, ... да ... ... көрсетуге міндетті.
Тергеуші өлікті табылған жерінде қарап, оның жалпы жағдайымен
танысқаннан ... әлі де ... ... ... алу мақсатында сот-медицина
қызметіне жүгінуі мүмкін. Ол жерде оны ... ... ... үшін ... алады. Сот-медициналық жарудың негізгі міндеті-адамның өлу
себептерін ... Ал, оның ... ... ... ... және ... жарақаттарға, ауруларға және олардың асқынуына байланысты болады.
Адамның өлгені туралы дәрігер куәлігін арнаулы үлгі ... ... ... ... ... не (ауру немесе негізгі ... ... ... және тағы басқаларын түгел көрсетуге тиіс. Мысалы, адам
жалпы атеросклероз салдарынан бел ... ... ... ... ... ... өліп кеткен делік. Сонымен
бірге өлікті зерттеген кезде сарапшы-дәрігер адамның өлуіне ... ... ... ... ... онын ... байланысы жоқ, бірақ өлімге
қосымша болған басқа да елеулі ауруларды анықтауға ... ... ... ... өлу ... қою ... ... жүзінде өлу сәтін едәуір дәл анықтауға болады, ол жүректің соңғы
жиырылуымен ... ... дем ... байланысты. Бірақ тәжірибеде бұл
әлдеқайда қиын, өйткені өлу процесі белгілі бір ... ... ... бір ... ... ... ... Жүйелердің бірі
қызметін тоқтатқан кезде бүкіл организм өледі.
Өмірді сақтап қалу жөніндегі сынамалар "орамалы үштаған" ...... ... ми) ... төңірегіне шоғырланған және ең
басты өмірлік қызметтердің болуын-нерв жүйесінің ... ... пен ... ... ... ... Өмірдің сақталуына сынама алу
эволюциясы едәуір дәрежеде ... ... ... ол қызған
темір мен айнаның көмегімен сынама ... ... ... ... жолдан өтті.
Нерв жүйесінің жұмыс істеуіне негізделген сынамалар ... ... жөн: 1. ... тану (өте ... белгі). 2. Мұрынға иісі қатты
шығатын нәрсені, мысалы, мүсәтір спиртін және т.б. ... ... ... ... ... ... ... болмауы өлу
диагнозын қоюда зор рөл атқарады.
Көз алмасын басқанда ... ... ... ... көз
феномені"). Көз алмасын басқан кезде тірі адамның көз қарашығы өзгермейді,
ал өлген адамда ол сығырайып кетеді (Белоглазовтың белгісі). Бұл өте ... және ол адам ... соң 10-15 ... ... ... ... ... ең дәлелдісі болып табылады. Алайда ол
белгілі бір жағдайларда ғана қолданылуы мүмкін.
Тыныс болуын төс ... ... ... ... арқылы анықтауға
болады.
Тіршілік барына сынама жасаудың көпшілігі қан айналысының болуын
дәлелдейтін төмендегідей ... ... ... 1) ... ... және иық, күре ... ... сан артериясы маңында лүпіл болуы; 2)
жүректі тыңдау; 3) алақанды ашып, жарыққа ұстағанда тірі ... ... ... қызғылт сәуле шығады, ал өлген ... бұл ... 4) тірі ... ... бу-нақтап байланған саусағы қызарады және
тоқтап қалған гиперемия ... ... ... жоғарғы маңы ағарып
кетеді, өлікте ... түсі ... 5) тірі ... артериотомия
сипатты артериалдық қан ағуын көрсетеді; 6) көк тамырға енгізілген ... ... ... тез ... ... ал тірі ... ... түс береді;
Өлімнің екі немесе бірнеше табиғи (зорлықтан болмаған) ... ... ... болмаған екі себебінің бәсекесіне жүрек ауруына
(миокард инфаркті) өкпе қабынуының қосылуы жиі мысал болып ... ... ... екі ... одан да көп ... ... тәжірибемізде аралас жарақат алған ер адамның өлігін жарып сойғанда
оның миы шайқалып, жарақаттанғаны, талағы жарылып, ішіне ... қан ... ... ... жарақаттан естен тану құбылыстары ... Бұл ... ... бірнеше жарақат пен олар туғызған асқыну
салдарынан өлу себептерінің дағдылы бәсекесі ... ... ... ... ... және ... болған себептерінің ұштасуы.
Өлім қаупін туғызатын себептердің сипаты бойынша өлімнің бәрі екі
санатқа (категорияға)- зорлықтан ... және ... ... ... Зорлықтан болған өлім сыртқы күштердің-механикалық, термиялық,
химиялық, электр және т.т. күштердің әсері салдарынан болады. Өлім ... ... ... ... ... біреудің өлтіруі, өзін-өзі
өлтіру және жазатайым оқиғалар деп ... ... ... ... ... ... түрлерге бөлу де бар, ... олар ... ... ... жоғары температураның әсерінен өлу
және тағы басқа деп бөлінеді [5, 41б].
Зорлықтан болмаған өлім санатына ... және ... ... ... ... ... кіреді. Зорлықтан болған өлім (кенеттен өліп кету,
беймәлім адам өлігін немесе жаңа туған нәресте өлігін тауып алу) деп ... ... ... ... жағдайлардың көпшілігінде өлік
патологиялық-анатомиялық тұрғыдан жарып зерттелуге тиіс.
Қылмыстық іс-әрекетті ашып, істі ... ... үшін ... ... оны ... ісі ... ұйымдасқан күйде, реттілікпен орындалуы
керек. Ол іс шамамен алғанда мынандай ... ... ... ... ... жері мен жату ... ... Өлік үстіндегі құралдар мен оған ... ... тағы да ... ... Өліктің үстіндегі киімі мен аяқ киімін анықтау;
4. Өлік турасында жалпы ... ... Өлік ... ... анықтау;
6. Дене терілерінің бұзылуын көру;
7. Дене мүшелерінің ерекшеліктері мен өзгешілігін анықтау;
Осы атағандарымыз көбіне жоғары да ... ... ... ... Бұл ... ... ... түсірумен аяқталады. Суретті
тергеуші немесе криминалист-маман түсіреді. Тексеруші тергеуші мен ... ... ... өлік ... ... ... өзгеріске
ұшырағанымен біз атап өткен іс-шаралар жүргізілуі керек. Мұндай ... ... ... ... ... келтіріліп, тексеру
жалғасады. Алайда, ... ... ... кезектілігі аса бір қатып қалған
заңдылыққа көптеген жағдайда бағына бермейді. Ол ... ... ... ... ... жыл және күн мезгіліне, ауа райының
күйіне ... ... ... ... ... ... ... ашық алаңқайда (орман,
далада, су жағасында, елді мекен көшесінде) және ... ... ... ... ... ... ... өліктің нақты табылған жағдайы
туралы жазып, тіркеуі керек. Мысалы, өлік өзен жағасында табылса, өзеннің
нақты аты, өзен ... беті не оң жақ, не сол жақ беті ... ... ... ... ... ... тергеуші нақты көшенің аты мен жақын
үйдің реттік санын көрсетеді.
Өліктің денесінің жатқанын хаттамаға енгізген ... ... ... ... ... ... Осы ... де тергеуші заттардың
өзгеріске ұшырауы мүмкіндігіне сай хаттамға енгізу керек. Мысалы, электр
бағанасы, тал, үй, есік және тағы да ... ... ... ... ... бір мысалды көрсетуді жөн санап отырмын. Мысалы, «Өлік арқасымен
жатыр. Басы кіре ... ... 35 ... ... ал аяқ ... ... ... қабырғадан 205 сантиметр, ал оң иығы қабырғада 94
сантиметр қашықтықта ... ... арғы ... №6 үй ... ... ... ... адам денесінің мүшелерінің бір-бірімен
қарым-қатынасын ... ... ... ... Адам мүшелерін суреттегенде
тергеуші алдымен бастың орналасуынан бастайды. Яғни, бастың дененің қай
бөлігіне қарай жығылғандығын байқап және ... не ... ... ... жазу ... ... ... өліктің әрқайсысы мүшелеріне
қатысты айтылуы керек. Бір сөзбен айтқанда, суреттеме сондай ... ... ... іс аяқталғаннан кейінде хаттамаға қарап ... ... ... ... ... жатуын қалыпқа келтіре алу керек. ... ... ... ... кейін ендігі кезекте өлікте және жақын
жерде жатқан заттық айғақтарды анықтап, хаттамаға енгізу ісі бар.
Бұл кезеңде өлікке тікелей ... және оған ... ... ... заттарды хаттамаға енгізу қажет. Осыда аса ... ... ... ... ... ... ... тексеру қажет. Әрине, ол-
тас, таяқ, балға, балта, жіп және тағы ... ... ... ... ... көбі ... денесіне жанасып жатуы мүмкін. Ал, денеге қадалып
жатқан өлім ... ... өлік ... суырып алу қатаң түрде тыйым
салынады. Оны ... сол ... ... ... ... бұзылмаған
күйде жеткізілуі керек. Ол үшін арнайы матамен оралып, қауіпсіздік шарасы
барынша ... ... ... осы ... ... заттық айғақтар
қылмыскер туралы жалпы мәліметті сақтайтыны белгілі [2. 19-20бб]. Өліктің
қолындағы заттар өзінің қасиетіне қарамастан ... мен ... ... ... қолынан алынады. Осыеың барлығы суреттемеде барынша
шынайы бейнеленуі керек. ... аса ... ... қол ... ... ... ... қылмыскермен қатар, жаңылыстырушы өзінің ізін затқа
енгізіп алмауы ... Ал, ... ... өзінің түсіне қарай, қай
мүшеге жақын жатқандығын, оның тереңдігін ескеріп хаттамаға енгізілу ... ... ... ... ... ... керек.
Өліктің табылған жерінде адам денесінің үстіндегі киген киімінде
тексеріп ... ... ... Ол біз атап ... ... ... болып табылады. Бұл кезең динамикалық кезеңге ... ... ... ... ... ... тергеуші мына жайттарды есте ұстауы
керек:
- Өлік ... ... ... орта мен жыл ... және ... ... сай не, сай еместігін анықтау керек.
- Өлік денесіндегі киім және оның ... ... ... ... ... жұққан сұйықтықтардың болуы не болмауы, ал болғанда оның
алғашқы түрі мен кескіні.
Сонымен қатар, киімнің адам ... ... яғни ... ... ... киінуін қадағалау керек. Өз орнынан ауысып кеткен заттар
(жоғары не төменге қарай ... мен ... ... ... ... ... Бұл ... түсірілуі керек, себебі динамикалық
кезеңде осының барлығы да өзгеріске ұшырап, тексеру үшін ... ... ... ... ... кейін ішкі қабатына өту мәселесі
қозғалады. Бұл жерде ... ... ... сан ... ... ... шешпей-ақ ішкі дене мүшелерін көруге болатындығын айтса, енді бірі
оның толықтай сыртқы киімдерінен тазарту керек ... ... ... ... ... ... ... екінші нұсқамызды пайдалануда. Ал,
киімдегі ... ... ... қалу ... ... оны сақтықпен
шешіп алған дұрыс. Ал, кей жағдайларда киімі қайшы қиылып, ол ... ... ... ... ... мына ... ... Киімнің аты (пальто, көйлек және тағы да басқа)
- Киімнің жасалған ... ... түсі мен ... Киімнің жаңа не ескілігі
- Киімнен шығып тұрған иіс (зәр, бензин және тағы да ... ... түрі мен ... ... былғаныш пен бұліну деңгейі
- Қалтаның түрі және ондағы табылған ... ... ... ... ... және ... сурет түрі мен
жазулары. Осының барлығы да ... одан ... ... белгілі дәрежеде әсер етеді.
Тергеуші өліктің киімін тексерген кезде ондағы дақтардың және ... мән ... ... Егер де ... жайт ... ол жайында
хаттамаға енгізіп қойған дұрыс. Ал, ол жағдай байқалса дақтың не ... ... ... ... ... ... Тергеуші керек жағдайда ол
затты алып, арнайы зерттеу орнына ... ... Ал, ... ... оның ... ... мен орналасуы туралы айтылады. Жалпы, қан
дақтарын зерттеу айғақты заттарға сараптама жасаудың ең жиі ... ... ... және ... ... ... 80 %-іне жуық
болады. Қан дақтарына сот-медицина сараптамасын жүргізудің ерекше ... кісі ... ... ... ... салуды тергеген
кезде зор маңызы бар.
Қан дақтары дұрыс табылып, сарапталған, ол ... ... ... ... ғана іс бойынша айғақты заттарға айналатындығын ... ... ... ... мен ... ... ... түрлерге бөлуге болады:
1)қан тамшысының жалпақ жерге тамғандағы ... 2) қан ... ... ... немесе тамуынан түскен дақ; 3) қанның аққан іздері; 4)
қан ластаған және жұққан ... 5) ... ... және ... таңбалары; 6) түрлі заттарға сіңіп қалған дақ; 7) жайылған қан;
8) қан жуылған су мен ... да ... қан ... ... көлемі мен пішініне қарап, олардың қалай пайда болғаны
туралы, демек, оқиғаның белгілі бір мән-жайы туралы ... ... ... жалпақ жерге тамған қан тамшысының шашырау дәрежесіне қарап, оның
қандай биіктіктен тамғанын байқауға ... Ал қан еңіс ... ... леп ... ... ... оның сүйір үшы тамшының тамған жағына қарап
түрады. Қан тік қабырғаға (затқа) тамғанда оның ... ізі ... ... және ... ... қан ... ... әлдебір заттарды ұстағанда,
қан ізін сүлгімен, шүберекпен, тағы басқа ... ... ... ... оқиға болған жерді қарардан бұрын көп қан аққанын дәлелдейді [9, 12-
46бб].
Саусақтардың, табанның, аяқ киім ұлтанының таңбалары түріндегі ... ... ... зор, ... олар арқылы кісі өлтірушіні
немесе оқиғаға басқа қатысушыны анықтауға болады. Қан іздерін ... ... ... жуу, ... тағы басқаларды жуып тазарту арқылы
жойып жіберуге әрекет жасалады. Кейде оқиға болған жерде (тұрғын жайда) ... жою үшін ... ... сырлануы, түсқағаздарды қайта жапсыру, жиһаздың
бетін ауыс-тыру сияқты әрекеттер жасау да ... ... ... қан ... табу көп қиындық келтіреді.
Қан дақтарын табудың қиындауы олардың түсі өзгеруіне де байланысты
болуы мүмкін. Қан дақтары гемоглобиннің ... ... әр ... түс ... ал ... дақтар ескіріп, кепкенде, сондай-ақ ылғалдың,
жарықтың, тағы басқа да әсерімен бұзылады да, дақ ... ... ... жаңа ... ... ... ... жағдайларда қан іздерін анықтау қан іздері түскен заттың
ерекшеліктеріне байланысты қиындай түседі. Мысалы, түсі қан дағына ... ... қан ізін табу ... ... ... ... ... қан
іздерін табу үшін оларды бүйірден жасанды жарық түсіріп, үлкейткіш шынының
көмегімен қосымша тексеру, ... ... ... спектрдің көзге
көрінетін бөлігі сәулелерінде люми-несценттік талдау жасау жолымен зерттеу
жүргізіледі. Оқиға болған жерде зерттеудің кейбір ... ... ... де ... және ... асқын тотығымен сынама жасау)
қолданылуы мүмкін.
Қан сияқты дақтар табылып, сипатталғаннан кейін оны ... ... ... алу ... Егер қан ... ... ... және
топтық ерекшелігін анықтау үшін жүргізіледі.
Айғақты заттардан шәует дақтарын табу оңай бола бермейді. Ультракүлгін
сәулемен зерттеу Бұл ... ... ... ... ... ... ... болады. Көптеген синтетикалық маталардың түсі ашық бозғылт
көгілдір болады немесе ... ... ... ... өзі ... осы
әдіспен шәует деп сезік келтірілген дақтардың ... ... ... ... табу ... Флоранс реакциясы ерекше кең ... ... ... ... ... де ... жүр.
Дақтарда шәуеттің барын дәлелдеу үшін сперматозоидты табатын
морфологиялық зерттеу қолданылады. ... ... ... әр ... ... екі ... ... дақтан алмай-ақ іріктеп
бояу әдістеріне және сперматозоидтарды дақтан алғаннан кейін ... ... ... ... ... ... бояу ... жиі қолданылады. Осы
мақсатпен дақтан ... ... ... ... шыны ... ... тамшысында ажыратылады. ... соң ... ... ... ... ... ... бояулары жуып тасталып,
кемінде 600 есе үлкейтетін микроскоппен қаралады.
Кейбір сот ... ... ... ... ... ... микроскопияны қолданып жеңілдетуге
болады. Препарат арнаулы ... ... ... ... мысалы, берберин-сульфатпен өңделеді. Микроскопты аздап
ұлғайтып, ультракүлгін ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. Кейбір ... ... ... көп ... [2, ... зерттеушілер қышқыл фосфатазаны анықтау әдісіне ден қояды.
Организмде бұл фермент, негізінен, қуық түбі безінен шығады және ... ... ... ... қышқыл фосфатазаның мөлшерін анықтау кейбір
жағдайларда дақтың түқымдық сипатын дәлелдеу үшін де пайдаланылуы мүмкін.
Ал, сондай-ақ нәжіс, құсық, ... ... ... ... ... ... уыз дақтарының болуы, негізінен, микроскоп арқылы зерттеліп, әрбір
объектіге тән ... ... табу ... ... аяқ ... ... ... оның табанына аса мән беруі керек.
Себебі, дәл осы жерде қандай да бір заттардың ... ... ... Ол заттар өліктің табылған жерінде жоқ болуы да ... ... ... ... ... ... өлім орны емес екендігінің дәлелі ... ... ... ... өлім ... ... жеріне қарай сүйреген
тұста аяқ киімінде сүйретілген іздер қалады. Ол суретке ... ... ... ... дұрыс.
Өлікті табылған жерінде тексеріп қараудың келесі ... ... ... өтіп, оның кім екенін, жынысын, дене келбетін, тазалығын, қай
нәсілге және терісінің түсін анықтау керек [7. ... Ал, ... ... адам ... ... оның аты, тегі және ... аты ғана жазылса
жеткілікті, ал жалпы мәліметтерді берудің реті жоқ. Ал, белгісіз адамның
барлық жалпы ... ... ... ... ... оның денесі биологиялық өзгерістерге ұшырайды. Ол
өзгерістің алғашқы және кейінгі ... ... ... ... ... ... аутиоз жатса, ал кейінгі кезеңіне-іріңдеуі, мумификация
және тағы да басқа үрдістерді атауға болады. Бұл құбылыстар адамның ... өлім ... ... және тергеушіні қызықтырған тағы да басқа
сұрақтардың ... ... Осы іске ... ... сәттегі уақыт,
ауаның температурасы көрсетілуі керек.
Адам өлгеннен кейін өліктегі алмасу процесі тоқталады да, ол дене
қызуы салқындауының физикалық заңдары ... жылу ... ... Өлік
оның температурасымен теңескенге дейін салқындай береді немесе одан да
төмендеп кетеді, мұны өлік ... ... ... ұшып ... ... ... ашық жерлері: қолдың саусақтары, бет суыта бастайды.
Жабық жерлердегі тері беті (қолтық, бұт, иек ... ... ... ... ... тез ... ... айналадағы ортаның физикалық
жағдайлары (ауаның температурасы, ылғалдылығы, қозғалысы), ... ... ... жеке ... ... толықтығы, өлу себептері,
тағысын тағылар ықпал етеді. Мәселен, жаңа ... ... ... тез суиды, мұны терісінің жұқа және нәзік болуымен түсіндіруге
болады. Әбден ... ... ... ... ... ... ... және жылудың тез шығуына немесе жүдеуге себепші
болатын басқа да улармен уланған ... ... тез ... ... суу ... өте көп ... ... болады,
сондықтан өлім мерзімін тек дененің температурасына ғана қарап айтуға
болмайды. Бұл ... ... ... және ... ... басқа да
өліктік құбылыстарды зерттеумен кешенді түрде шешу керек.
Өліктің тобарсу процесі өлік ... ... оның ... ... және ... тірі ... ылғалданатын (аққабықшалар, еріннің
шырышты қабығы) немесе көбірек терлейтін және былжырап тұратын (шап, ... ... ... ылғалдың буланып шығуына байланысты. Тез тобарсу
дәрежесі сыртқы ортаның жай-күйіне (температура, ылғалдылық, ауа қозғалысы,
т.б.), киімнің ... ... өз ... және тағы ... ... бәрінен бұрын жабық көзден анықталады, онын мүйізгек қабығы
күңгірттеніп кетеді, ал ... ... ... ... ... үш ... сұрғылт учаскелер пайда болады ... ... соң ... ... ... ... бұл ... еріннін жиектерінен
айқын аңғарылады. Жаңа туған нәресте мен ... ... ... ... ... ... ... балалардың шырышты қабықтары неғұрлым
нәзік келеді, сондықтан ... ... ... өте жұқа ... тобарсуы тез. Терінің тобарсып кеткен жерлері көбінесе сұрғылт
тартып жарғақтанып, олардан тарамдалған қан ... ... ... ... тән ... ... болуы 1,5 немесе 2 сағат
көлеміндегі құбылыс. Дене дақтары уланумен және ... да ... ... ... ... ... Бұл ... көбіне термометр мен
диномометр қолдана отырып, жасалынады [2, 34-56бб].
Бұл да адам өлуінің ... ... ... ... ... ... кейін шамамен 2-4 сағаттан соң сіреседі.
Өлер сәтінде адам денесі әлсіреп, бұлшық еттері босаң тартады, барлық
мүшелері ... ... ... ... бұл ... ... ... өлікті жуып, киіндіруге, жағын таңып, ... ... ... мұны ... денесі сірескеннен кейін істеу әлдеқайда қиын болады.
Адам өлгеннен кейін шамамен 2 сағаттан кейін (кейде одан да ... ... ... ... ... ... бастайды. Бүгуші мүшелер
тіктеушілерінен күштірек болғандықтан, аяқ ... қол ... ... ... бүгу мен ... ... ... мен шешіндіру
қиындайды. Кейбір деректерге қарағанда, сіресіп қалған аяқты бүгу ... ... 100 ... ... күш ... ... ... алдымен өліктің иегіндегі бұлшық еттері, сонан соң мойын мен ... ... ... ... Одан әрі бұлшық еттер ... және ... ... физиологиялық көлденең құрылысы ... ... ... ... ... ... процесі өрістей береді.
Адам өлгеннен кейін оның денесі 24 ... соң ... ... де, ... сол күйінде тұрады, ал одан соң біртіндеп ... ... ... ... Бұл ... онын толық "қайтуы" өлік сіресуінің дамуына
ықпал ететін жағдайларға қарай адам ... ... 3-4 ... кейін
байқалады. Егер өліктің сіресуі толық ... ... оны ... ... ... ... мүмкін болса, бұдан кейін ол қалпына келмейді Бұл
белгінің зор мәні бар, ... ол өлік ... ... ... ... ... ... жолмен ол өлгеннен кейін алғашқы
сағаттарда (4-6, кейде 8-10 сағатта) бұзылған ... ол ... ... ... жекелеген бұлшық ет талшықтарының өліп сіресуі бір ... ... Бұл ... ... оның өлген кезіндегісінен өзгеше
етіп жатқызу (өзін-өзі өлтірген деп көрсету үшін қолына атыс ... ... ... ... ... ... ... сыртқы орта көп ықпал жасайды, сондай-ақ
ол организмнің жай-күйіне де байланысты. Мысалы, температураның жоғары ... ... ... өлік ... ... тез пайда болып, дамуына
себепші болса, төмен температура мен ... ... ... ... ... ... ет ... аз жағдайда (балаларда, қарттарда,
жүдеген адамдарда) өліктің сіресуі ... ... ... ... ... де, ... жойылуы да тездейді.
Орталық нерв жүйесіне әсер ететін улармен (стрихнин, пйлокарпин, т.б.)
уланған, ... ... ... ... ... ... ... жедел жоғалуынан өлген жағдайда өліктің сіресуі тез
болып, ұзағырақ ... және ... ... ... ... фосформен уланып өлгенде өліктің сіресуі нашар байқалады
немесе ол мүлде аңғарылмайды [2, ... ... ... ... (өліктік спазма)
адам өлген бойдан дамып, бұл кезде адамның тірі кезінде белгілі бір ... ... ет ... ала ... тез ... Бұл ... сопақша
ми, жұлынның жоғары жағы немесе іш нерві жарақаттанған ... ... ... ... ... ... болған. Кейбір авторлар
кателептикалық сіресуді орталық нерв ... ... ... ... ... ... ет ... сіресуге ұласуымен түсіндіреді.
Басқа бір зерттеушілер кателептикалық сіресудің даму мүмкіндігін мүлде
бекерге шығарады. Кателептикалық ... ... өте ... ... ... зерттеушілердің пікірінше, оның сот-медицина тәжірибесінде іс
жүзінде мәні жоқ.
Өліктің сіресуі қаңқа бұлшық еттерінде ғана ... ішкі ... ... де ... атап ... ... ... біз қарастырған алғашқы кезеңнен
анағұрлым қиынырақ. Осы ... адам ... шіру және тағы да ... байқалады. Тергеуші мен оның ... ... ... ... ... тіркеп, оған тән қасиеттерді жазып
қоюы ... Ал, ол ... ... ... тіршілігінің
ықпалымен күрделі органикалық қосындылардың, негізінен белоктардың неғұрлым
қарапайым компоненттерге айналып ыдырауы шіру деп ... ... ... ... ... сутегі, метан, аммиак, көмір қышқылы сияқты заттар
түзіліп, қатты шіріген иіс шығады.
Шіріткіш бактериялар ... және ... ... ... ... тез шірітіп, одан иіс аз шығады, ал ... шіру ... ... және ... иісі ... тұрады.
Ауа жақсы кіріп, аэробтық бактериялар басым болған жағдайда
белоктардың ... ... жиду деп ... ... неғұрлым толық
тотықтанып, тереңірек өтеді. Ауа аз ... ... ... ... бірге иісі жаман газдың біршама түзілуі байқалады.
Өлік шіріген кезде патогендік ... ... тез ... ... ... өліктер жұқпалы аурулар тарату мағынасында алғанда
қауіпті емес. Шіру процесінде кейбір улы заттар-путресцин, ... ... мен өлік ... ... ... тұрғыдан алғанда шіру-табиғи, заңды және пайдалы
процесс. Егер ... жер ... ... ... жануарлардың
өліктері, өсімдіктердің қалдықтары басып қалған болар еді. Сонымен бірге
шіріген нәрселер тірі организмдер мен ... ... жаңа ... қорек болады. Өліктің ыдырау процесінде ... ... ... ... ... ... ұсақ ... мен кейбір жәндіктер
де елеулі рөл атқарады. Шіру ... ... ... ... ... және ... ... ерекшеліктеріне байланысты.
Сыртқы жағдайлардан температураның, оттегі түсуі мен ылғалдылықтың
маңызы зор. Микробтар: өте тез ... 24-40° ... ... ... ... тез жүреді. Температура 0-1°, + 60° және одан да ... ... ... ... ... қалады немесе олардың тіршілігі
баяулайды, мұның өзі шіру ... ... әкеп ... ... ... етуі үшін ортаның айтарлықтай ылғал болуы ... ... 60—70 %-тей ... ... Бұл ... үшін ... өлік кебе (мумиялана-қақтала) бастаса, шіру ... ... ... ... Тым ... ортада да (мысалы, суда) шіру баяулап, сонан соң
мүлде ... [1, ... өз ... де зор маңызы бар. Балалардың өліктері
ересектердің өлігінен, ... ... ... арық ... ... ... Өліктің неғұрлым тез шіруіне себепші ... ... ... және ... кезеңі ұзаққа созылатын ауруларды атап
өткен жөн. ... ... ... тез ... бұл ... тез ... жәрдемдесетін ылғал мен қоректік заттардың
біршама көп болатындығына, ал ... ... ... ... ... ... ... микробтардың адам тірі кезде-ақ ішектен қанға
түсіп, шіру процесіне ... тез ... ... Керісінше,
кейбір антибиотиктермен, сульфаниламидтермен және басқа да ... ... ... ... өлік ... біраз кешеуілдеуі
байқалады.
Шіру процесін тежейтін факторлардан қанның көп жоғалтылуын атаған жөн,
ол организмнің суы ... ... әкеп ... ... шіру процесін
тежейді. Сонымен бірге, шіріткіш микробтар қан ... ... ал ... өлікте микробтардың қозғалуын қиындатады. Бөлшектелген өлік
бөліктері қанының тез ағып ... шіру ... ... ... ... ... ұзақ уақыт сақталуына әкеп соғады.
Өлікті шірітпей, сол қалпында ... ... ... ... және ... fазеге-істеу деген сөздер) деп атайды. Мұның
қазақшасы-қақтау. Өлікті қақтау үшін ауа ... ... ... соғып тұруы,
көбінесе температура жоғары болуы керек. Мысалы, шөл ... ... мен ... ... ... жиі ... Өлік толық
немесе ішінара қақталуы мүмкін. Қақталу шапшаңдығы бірқатар жағдайларға
байланысты ... Өлік ... ... ... ол ... тезірек кебеді.
Жаңа туған нәрестенің өлігі 3-4 апта ішінде ... ... ... ересек адамның өлігі кейде 2—3 айдан кейін қақталып бітеді, ... ... ... ... ... Өліктің қақталуының сот-медициналық
маңызы мынада: мұндай ... адам ... ... көп уақыт өткен соң
оның өлу себебін анықтауға мүмкіндік беретін жарақаттар сақталып қалады.
Өліктің ... ... ... ... жағдайларына және өліктің бірқатар
жеке ерекшеліктеріне байланысты болғандықтан, адамның қашан өлгенін ... ... ... өліктің қашан қақталуы мүмкін екендігі туралы шамамен
ғана айтылады. Дегенмен мұндай өліктен оның кім екенін тану ... ... ... ... ... ... жылдар бойы
сақталуы мүмкін.
Өлік табылған жерінің өзіндік ерекшеліктеріне қарай оның мерзіміне
қарай сақталуы да ... ... жаз ... өлік дер ... жағдайда ол танымастай өзгеріске ұшырауы мүмкін. Оны ... ... ... ... Мысалы, шыбындар
(сұр, жасыл, көк, үй шыбындары) өліктің табиғи тесіктерінің (көз, ... және тағы да ... ... сондай-ақ жараланған жерлерге ұрық
салады. Олардың ұрықтарынан 10-30 сағат ішінде құрт ... олар ... тез ... бұл ... ... ... ... ферменттер
бөлетін болса керек. Сөйтіп, ауа температурасы 15-20° болған ... өсіп ... ... 3 апта ... ал ... неғұрлым жоғары
болса, шыбынның көбею процесі тездейді. Осы тұрғыдан алғанда, өліктегі ... ... ... ... адамның қашан өлгенін анықтауға көмектесе
алады.
Шыбындардың биологиялық ерекшелігі-олардың шірік иіс шығатын жерге
жиналатыны ... ... ... ... ... шыбындар
көп жиналған жерге қарап, өлтірілген адамның мәйіті ... ... ... ... ... ... ... жаңа туған нәрестенің жұмсақ ұлпаларын 10-12 күн, ал
ересек адамның өлігін 3-4 апта ... ... ... ... ... Қоқыс
арасында жатқан өлік тез бұзылады, өйткені онда ... ... ... өлік тез ... Ал құмырсқалар 4-8 апта ішінде өліктің
қаңқасын ғана қалдыруы мүмкін.
Өлікке көбінесе кеміргіштер-егеуқұйрықтар мен тышқандар да көп ... ... Олар ... өлік ... ... ... ұлпаларын
жейді. Оларды әдетте жиектерінің ... ... ... көруге
болады. Бұл жарақаттардың түбі мен ... ... ... қан ... ... маңында кеміргіштер қиының қалуы да жиі кездеседі.
Сондай-ақ өліктерді аш мысықтар, иттер, қасқырлар, ши ... жеп, ... ... бүркіттер) шұқып тастауы, ал су ішінде
балықтар, ... ... тағы ... жем етуі ... ... тағы ... ... ерекшеліктері болады.
Өлікке өсімдіктер де өсуі, мысалы, зең басып, олар өлгеннен кейін
қара дақтар қалдыруы ... ... ... ... кейде шөп өсіп кетеді,
сол шөптерге қарай отырып тергеушінің көмекші маманы-ботаник өсімдіктердің
өсу мерзімін, демек, өліктің сол ... ... ... де ... ... ... ... жойылып жіберілуі мүмкін, Бұл орайда олар
өртеледі, ұсақ бөлшектерге бөлініп, суға, канализация жүйесіне ... тағы ... ... ... ... шіріп кеткен өлікті табылған жерінде танып-білу
қиындықты туғызса ондай жағдайда тергеуші мен оның көмекші-мамандары ... ... ... ... ... болғаннан кейін қайта қалпына
келтіру жұмысына жібереді. Қатты шіріп кеткен, көп зақым келтірілген немесе
қасақана кейпі ... ... ... тану үшін ... марқұмның бет-
әлпетін қалпына келтіруге, өлікті реставрациялауға тура ... [2, ... ... ... ... болмағандықтан, әдетте оның басы
ғана қалпына келтіріледі.
Тергеуші аса мән беретін келесі бір жайт ... өлік ... ... ... не ... ... және өздігінен қайтыс
болғандығын анықтап алуы керек. Дені сау адамның байқалмай ... ... ... өлуі ... ... ... ... өлім деп аталады.
Бұлайша өлу көбінесе айналасындағылардың әр ... ... ... ... ... жарақат салынғаны, бөгде заттардың аспирациясы
жөнінде күдік келтіруін туғызады, бұл ... ... ... ... болған жағдайларда ерекше айқын аңғарылады. Сондықтан кенеттен
өлген адамдардың ... ... ... ... ... ... сот
медицинасы тұрғысынан міндетті түрде зерттелуге тиіс.
Көптеген ... ... ... ... ... ... ішінде
зорлықтан болған өлімді де кенеттен өлу деп ... Олар ... ... ... ... да, ... ... бөгде заттар түсіп
тұншығуды, тағы басқаларды да осы топқа қосады. Көптеген Қазақстанның ... ... ... адамның кенеттен өліп кетуі ұғымын
бұлайша түсіндіру дұрыс емес. Әрине, тәжірибеде сот-медициналық ... ... ... ... өлім деп көрсетілгеннің ішінде зорлықтан
болған ... де ... ... ... өліп ... ... ... қанталаған жерлер, өліп бара жатқан адам құлаған
кезде ... ... бас ... ... ... бірақ олар басқа
біреу күш ... деп қате ... ... ... өлу мен ... өлу ... ... айырма жоқ,
олар аурулардың бірдей болған кезінде байқалып, айырмасы адамның қаншалықты
тез өлетіні мен ... ғана ... ... ... ... ... дейін өлудің нақты клиника-лық көрінісі
мен сипатын білу сирек кездеседі. Көбінесе бұл сарапшыға бүдан ... ... ... ... ... болып қала береді. Сондықтан сот-медицина
сараптамасының тәжірибесінде өлімді кенеттен және қапылыста болған деп ... емес және ... ... екі ұғым ... балама ретінде
қарастырылуға тиіс.
Кенеттен өлудің ... ... ... ... ... болып
табылады, олар бірқатар ғалымдардың деректеріне ... ... ... әкеп соққан барлық аурулардың 70 %-іне жуық болатын
көрінеді. Солардың ішінде көк ... ... ... ... ... зақымдануы аз атеросклерозы жағдайында кенеттен өлу
мейлінше көп қиындық келтіреді.
Оқиға болған жерден алынып, тергеуші ... ... ... ... ... ... лабораторияға сот-медицина сарапшы-
сының өлікті сойған кезде (қай топқа жататындығын анықтау үшін қан, т.б.)
немесе тірі ... ... ... ... ... (шәуеттің болуын
анықтау үшін қынаптан ... ... де ... ... ... мұндай жағдайда өлікке немесе тірі адамға сараптама жасаудың
құрамдас бөлігі болып ... және ... ... ... ... ... ... барлық белгілері мен қасиеттерін
анықтап ... ... ... ... ол ... түрдегі бейнеленуі керек. Ол
өліктің табылған жерінің жалпы және әр ... баға ... ... ... Оның бір түрі-хаттама. Хатама-негізгі құжат, Хаттамада тергеушінің
өлікті табылған жерін тексеруінің барысы мен қорытындысы ... ... ... бола ... тергеуші іс-әрекетінің дәлелі болып табылады.
Хаттама толтырылған кезеде ... ... ... ... ... ... жері мен ... сипаттаған кездегі түсінікті әрі,
нақты терминологияны қолдану;
- Іске қатысты барлық жайттардың бейнеленуі;
- Мазмұны жағынан шынайылығының басым болуы;
- ... ... ... ... жазылуы;
Хаттамаға енгізілген сипаттамалар толық әрі нақты жазылуы тиіс, тіпті
содан кейінгі кезде де оның ... ... ... болуы керек. Ал,
хаттама ... ісі ... ... ... ... ... салысымен
толытырылуы керек. Хаттама дауыстап оқылып, тергеу ісіне қатысқан ... қол ... Ал, қол ... ... ... өліктің
ерекшеліктерінің дұрыс жазылғандығына көз жеткізу керек.
Хаттама қолмен немесе тиісті компьютерде теріледі және екі ... Оның ... ... ал екіншісі іске қатысты құжатқа
тіркеледі. Жазуы түсініксіз болса, ... ... ... ... қоса беру керек.
Хаттама толтыруда ең бастысы уақыттын дәл көрсету болып табылады.
Өліктің табылған жеріне тергеушінің келіп ... ... ... ... ... ... ... енгізіледі. Ал, хаттамаға ең соңғы тексеруші
қол қойған сәт-аяқталған уақыт болып ... ... ... ... да ... ... табылған жерінің ерекшеліктері мен өлік сақталуына өзгеріс
әкелетін барлық жағдайлар хаттамада ... Көп ... ... қорытындылары хаттамаға сай болмай жатады. Әрине, бұл ... ... ... мен күн уақытына тікелей байланысты. Сол үшін ... күн мен жыл ... және ауа ... қоса көрсетіледі [13,
67-78].
Хаттамада айтылған пікірлер де төмендегідей жағдайда ... ... ... ... қате ... Хаттамада көрсетілмеген тағы да басқа жағдайлар туралы
3. Табылған заттық айғақтарға қатысты ... ... ... ... мен іздердің қасиетіне байланысты мамандардың жеке
пікірлері
Ал, хаттама толытырылып біткеннен кейін тергеуші тағы бір құжат түрі-
өліктің табылған ... ... ... ... ... ... жерінің
жоспары-шартты белгілер арқылы тік бұрыш негізінде ... ... ... Ол ... ... ... қоса ... отырады.
Жоспар қылмыс болған жердің жалпы шекарасын көрсетіп, қосымша сол ... ... да ... ... ... ... нұсқауымен тексеру
барысында жасалады. Жоспар мастабты және сызбалы болып ... ... ... ... ара ... ... ... дегенмен құралдар мен
олардың орналасуы тура көрсетілуі керек. Көп жағдайларда ... ... ... ... ... ал ашық алаңқайдағы өлікті сызбалы түрде
береді.
Хаттама және жоспармен қатар, өлік ... ... ... ... ... ... бар. Себебі, тәжірибеде фотоның көмегі арқылы
хаттама мен жоспарды толықтырып, істің баянды шешілуіне ... ... ... ісін тергеушінің нұсқауымен ... ... Көп ... ... аймақтарда суретке түсіру ісін тәжірибесі жоқ
көмекшілер түсіріп жатады. Сондықтанда, сот-медицинасының маманы суретке
түсірген уақытта көмектесіп, қай ... ... ... кеңес беріп
отыруы керек. Көп жағдайда, суретке түсірген кезде көлемі 24Х36 болады.
Өліктің ... ... ... ... ... қоршап жатқан барлық
құралдармен қоса түсіріледі. Суретке оң жақ және сол ... ала ... ... [7, ... адам ... ... ... сәтте тергеуші мен оның көмекші-
мамандары өліктің табылған жерін ... ... ... ... ... ... табылады. Диплом жұмысының алғашқы тарауында біз осыны
барынша зерттеп, талдауға тырыстық. ... ... ... ... ... оның ... де ... көрсетіп, түйсіндік.
ІІ тарау. Түрлі жағдайларда пайда болған өлікті тексеріп ... мен ... ... ... ... ... ... қарау: түсінігі мен
ерекшелігі
Авиация техникасы мен құралдарының үздіксіз жетілдірілуі, ... ... ұшу ... ... жасалмауының негізгі
шарты болып табылады. Дегенмен, ұшу сапарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету
мақсатында жүргізілетін барлық шараларға қарамастан, ... ... ... адамдар құрбан болып жатады.
Авиация апаттарының әрқайсысы мұқият тексерілуте тиіс. Оны ... ... және ... ... алдын алу жөніндегі шаралар
әзірлеу үшін арнаулы комиссия жүргізеді. ... ... ... ... ... органдарының да қылмыстық тергеу жүргізуі
мүмкін. Барлық жағдайда да қаза ... ... не ... ... ... ... жүргізіледі.
Авиациялық жарақаттану-әуе жол қатынасындағы қатерлі оқиғадан болған
зақымдар. Бұл қатерлі оқиғалар: ... ... және ... қону болып
бөлінеді. Қазамен аяқталған авиациялық жарақаттар ... ... ... ... ... ... ... самолеттер мен вертолеттердің қирауынан зақымдану;
3) ... ... ... ... ... парашюттік жарақаттар;
5) жердегі (аэродромдағы) самолеттердің әр түрлі бөлшектерімен зақымдану.
Дененің талқандалу дәрежесіне, ... ... ... ... ... ... ... Дене мүшелердің шамалы бөлшектері ғана қалып, дененің толық
талқандалуы;
2. Дененің ірі ... ... ... ... ... ... Дененің көп зақымданып, терінің көп жерден жыртылуы.
Авиацияда алынатын жарақаттарды мән-жайларына және соларға байланысты
зақымдаушы ... ... ... мынадай үш топқа бөлуге болады:
1) ұшып бара жатқан ұшақ ішінде жарақат алу;
2) ұшақ құлап, жерге соғылған кезде оның ... ... ... жер бетінде (әуежайда) ұшақ бөлшектерінен жарақат алу [15. 3-7бб].
Ұшып бара жатқан кезде адам ... ұшақ ... ... өрт, ... ... ауа шығып кететін авария болуы, ұшақтың ... ... ... да ... нәрселермен соқтығысуы салдарынан алуы мүмкін.
Әдетте, мұндай ... ... ... ... түсуімен тынады. Ұшып бара
жатқан кезде адам ұшақтан секіріп түсетін заттармен ... ... ... ... да жарақат алуы ықтимал.
Ұшақ құлаған кезде оның ішінде алынатын жарақат ұшақтың жерге немесе суға
соғылу зардаптарына қарай әр түрлі ... ... ... ... ... ... кейіннен өртенумен және жарылумен ұштасатын қирауы сондай
зардаптарға ұшыратады. ... ... ... ... мен ... ... ... шапшаңдығы мен құлау бұрышы да әсер етеді.
Ұшақтың жер бетінде (әуежайда) жарақат салуы негізінен қызмет көрсетуші
адамдардан байқалады. ... ... ... ... ... ... тұрған
реактивті двигателі, қанаттарының алдыңғы жағының соғуы, сондай-ақ ... жөне ... ... ... ... ... адамды
жарақаттандыруы мүмкін. Сипаты жөнінен алғанда ұшақ ішінде отырғанда оның
жерге құлауына байланысты жарақат алу ... жиі ... және ... ... Қалған түрлері біршама сирек кездеседі [8, 23-34бб].
Авиация апаттарында ұшқыштар мен жолаушыларға ... ... ... ... және соққы күштерін, ауаның қарсы соққысын, жарылыс
декомпрессиясын, кабина ішінде және жолаушылар салонында орналасқан ... ... ... өрт ... жағылған улы өнімдерді, ұшақтың
сыртқы бөліктерін жатқызуға болады.
Авиациялық апат жағдайында өліктің табылған жерін ... ... ... бар. Оның ... көрінісі-тек бір ғана өліктің емес, бірнеше
адам денесінің табылуы және өліктердің бір жерде емес, ... ... ... ... ... ... табылады. Сол себепті осындай апатты ... бір ғана ... ... ... тұратын тергеушілер тексеріп қарайды. Ал,
олардың ісін жеделдету мақсатында ... сот және ... ... ... ... ... сәттерде сот-медицинасы тарапынан осындай
көмекші мамандар тобының алдын-ала жасақталғаны дұрыс.
Тергеушілер тобының ... әуе ... орын ... ... ... ... ... болған соң, апат аймағының шекарасы анықталып, оларды ... ... ... ... ... Апат ... аймақ көп
жағдайда шекарасы жағынан өте үлкен болып ... Сол ... де ... ... ... ... ол ... бірнеше бөліктерге бөлініп,
тергеушілердің әр тобына сол бөліктермен жұмыс жасау жүктелуі тиіс.
Әр топ ... ... ... ұшақтың қалдықтары мен табылған өліктердің
орналасуына сай шекараларын анықтап, табылған айғақтық заттардың ... ... ... ... ... ... ... дәрігердің жұмысы өзекті бола түспек. ... ... ... шашыраңқы жағдайымен табылып жатады. Дәрігер сол мүшелердің
анатомиялық атауын жазып, оның әр ... тән ... ... Бұл
іс арқылы болашақ зерттеу барысында тұлғаның кім екенін ... ... Сол ... ... ... ... ... өрт не болмаса
тағы да басқа зақымдаушы қасиеті бар заттардың дене ... ... ... ... ... етуі ... Апат ... табылған барлық
заттар тіркеліп, арнайы ... ... Ал, ыдыс өз ... ... ... ... ... орынға жеткізіледі. Ал, тіркеліп сан
жағынан реттелген (нумерация) заттар тергеушінің хаттамасына енгізілуі
керек ... ... ... ... ... ... ... денесіндегі
құнды заттар мен ұшақтағы бағалы заттарды ұрлау ... ... ... ... ... ... Себебі, мұндай заттар да адамды анықтап, істі
ашуда ... бір ... әсер ... құлап, апатты аймақта орман тектес, талды аймақ болса өліктің
табылған жерін тексеруде ... ... ... ... ... ... қарауды талап етеді. Тәжірибеде сан рет адам ... мен ... ... ... осы ... ... мен ... табылып
жатқаны да белгілі.
Тергеуші өліктің табылған жерін тексеріп қарауда адам денесінің кейбір
мүшелеріне аса мән беру ... ... адам ... қолы мен ... ... алғашқы жарақ түрін анықтап, өліктердің жалпы санын шығаруда
қолайлықты ... Ал, ... ... ... ... өліктер
қарапайым жағдайдағыдай тексеріліп, толық ... ... Егер ... сақталуына қарамастан ол тұлға анықталмаған жағдайда, өлікке тағы
бір сан беріліп, тіркеуге ... ... ... жағдайы мен
ерекшелігі ондағы орын алған өзгешіліктің дәрежесін жазып, мүмкін болған
жағдайда ... ... ... ... ... ... Себебі, бұл алғашқы
зерттеген тергеушіге сот-медицинасының қызметкерлері тарапынан қойылатын
негізгі ... ... мен оның ... ұшақтың апатты жағдайда құлауы
нәтижесінде орын алған адам ... ... аса ... ... ... ... биік ... мен түрлі темірдің арасынан табылған өліктің
денесінде де денсаулыққа зиян келтіретін де заттар ... ... ... ... ... ... мақсаттағы түрін анықтап алуда
аса маңызды. ... ... жүк ... және тағы да ... осы
тектес ұшақтарда тек жүргізуші мен сол ұшақ кемелерінің қызметкерлерінің
өліктері ғана табылып жатады. Осындай ... ... ... ... мен оның ... ... ... хаттамаға енгізу керек.
Сонымен қатар, өліктердің киімі, арнайы қызметтік құралдарымен жабдықталуы,
қорғаныс заттарының, парашюттің бары не ... жіті ... ... тасымалдайтын ұшақтардың жағдайы жоғарыдағы атап өткен ұшақтар
тәрізді емес. Жолаушы тасымалдайтын ... ... ... зақымдануы
нәтижесінде өліктер санынның көп болатыны белгілі.
Ұшақ түрлі жағдайларда апатқа ұшырып жатады. Жоғары да атап ... ... ... ... осы апатты жағдайға әкеп соғатыны белгілі.
Ұшақ ішіндегі өрт шыққан жағдайда адамдардың денесінің күйіп ... ... ... ... ... еттерінің бұзылып, буындардың
жалаңаштануы байқалады. Жылудың немесе өрттің көп жағдайда берілуі ... ... ... ... ... ... Тергеуші мен оның
көмекші мамандары өліктің осындай ... да ... ... ... бет терісінің тегіс немесе көзі мен тағы да ... ... ... жиырылғыштығының жоқтығын анықтаса, адам ұшақ ішіндегі өрт
жағдайында тірі ... ... ... қорытынды жасауын болады [2.95б].
Тергеушіге өзіндік көмегін беретін оның көмекші дәрігері ұшақ ... ... ... ... ... ... ... қосындылар, яғни қанның ізі, дене терісінің қалдықтарының бар
не оның ... мән беру ... Адам ... ... және ұшақ ... адам ... табу ... көмекші-мамандары өлімнің
неден болғандығын және алғашқы алынған ... ... ... ... Ұшақ жүргізушісінің денесіндегі өзгешіліктер, яғни ... ... ... тиген соққының күші мен сипатын ... бар. Кей ... ... ... ... қан, дене ... құс ... қалдықтарын табуға болады.
Тергеуші мен оның көмекшілері ұшақтың толық сөндірілгендігіне қарамастан
аса сақтықпен жұмыс жасауы тиі. ... ... ... кетуге бейім
сұйықтары өте көп. Сондықтан кей жағдайларда олардың аталып жататын кездері
де болады. Жабық ұшақ ... ... ... тергеуші мен оның
көмекшілері тұншығып немесе уланудан сақтануы керек. Өрт шыққан кезде ұшақ
жасалған ... атты ... ... ... ... ... жағдайда аталған
метал өте жіңішке түрге еніп, ол арқылы жұмыс ... ... ... төменге және жанына қарай құлауы әбден мүмкін. ... ... ... ... ... сол ... жұмыс жасаудың кезеңдері ... ... ... ... соғылу нәтижесінде болған апат орнындағы ұшақ қызметкерлері
мен жолаушы адамдардың денесі ... ... ... ... қажет.
Осындай жерлерде табылған қандай да болмасын заттық және ... ... ... ... тексеріледі. Әрине, ұшақ жарылысының
неден болғандығын ... аса ... Ал, ... ... ... ... ... жағдайымен танысқан дұрыс. Жоғары да
көрсеткеніміздей, барлық өлік денелерінің ... ... ... жағдайында
ішкі органдар, яғни жүрек, бауыр, бүйрекке гистологиялық зерттеу жүргізу
аса ... бола ... Ал, ... ... ... ... біз І тараудың
екінші тармақшасында барынша талдап көрсетіп жазып кеттік.
Толықтай өлік денесінің жойылуы салдарынан қан ... ... ... мүмкін емес. Сондықтанда, табылған оттың әсері бола қоймаған бұлшық
еттің ішкі ... ... ... ... ... ... Тергеуші
мұндай жағдай да осындай мәселені шешуде ... ... Ал, сот ... ... ... ... ... төменде
тоқталып өтпекпіз.
Ал, жедел түрдегі нәтижеге қол жеткізу ... ... ... ... ... ... тазаланған ыдысқа салып, сот-химиялық
лабораториясына жіберіп, ... ... ... ... ... ... көбіне жүргізушінің себебінен де болып жатады.
Сондықтан ... дене ... ... ... ... пен ... орналасу, сонымен қатар аяқ ... мен ... ... ... ... ... арнайы орындарда зерттеп қарастыру үшін қан ... тағы ... ... бар ұшақ бөлшектерін, дене мүшелері бірігіп кеткен
бөлшектерді алып, жіберуіне болады. Осындай құбылыстағы жағдайда, қан ... ... ... немесе қағазға орап, тиісті орындарға ... Ал, қан ... ... ... бар ұшақ ... тым ... жағдайда, қан дақтарына өзгешілік енгізіп ... ... ... ... ғана ... ... [2. 90-96бб]. Міне, осындай ... ... ... өліктердің табылған жерін анықтап, ... ... және ... ... мен ... ... ... оны тиісті орындарға жеткізгеннен кейін, осы істерді көбіне сот-
медицинасы қарастырады.
Авиация оқиғаларын зерттеу кезінде ... ... ... әр
алуан сұрақтар қойылады, ал оларды шешу үшін одан ... ғана ... ... ... ... ... мен ... кейбір мәліметтерді білу де талап етіледі. Сондықтан ... ... мен ... ... әр түрлі инженерлік қызмет
өкілдері зор көмек ... ... Ал ... ... ... ... шамамен мынадай негізгі топтарға біріктіруге болады:
Адам денесіне түскен жарақаттардың сипатын, механизмін, ретін және адамның
тірі кезінде ... ... ... ... ... басқа да экипаж мүшелері мен жолаушылардың
қандай жағдайда болғанын: отырғанын, тұрғанын және тағы ... ... ... ... соққының бағытын анықтау.
От-жалын мен жану өнімдерінің экипаж мүшелері мен ... тірі ... ... ... әсер ... ... ... кезінде жолаушыларға, әсіресе экипаж мүшелеріне қандай да бір ... ... ... күрт ... ... жетіспеуінің және
тағы басқа) әсер ету мүмкіндігін анықтау.
Ұшқыштың және экипаж мүшелерінің ұшар алдындағы және ұшу ... ... ... ... ... өліп ... ... мен оның уақытын анықтау.
Өліктерді ұқсастыру, мәйіттің нақты кім екенін анықтау.
Нақты ... ... ... ... шешуіне қойылатын
сұрақтар ауқымын азайтып немесе көбейтуі мүмкін. Мысалы, кей кезде ұшақты
құс соққан деп жорамалданған ... ... ... қан ... ... да ұлпа бөлшектерін сот-медицина тұрғысынан зерттеу қажет болады.
Немесе ... ... ... ... жоқ ... ... ... тигенін, түйреп-кесілген жарақаттарды және тағы да басқаларды
анықтау да керек болуы мүмкін [2, ... ... ... ... ... ... үшін қажетті деректер алу
мақсатымен өз жұмысын белгілі бір жоспар бойынша жүргізуге тиіс. Ол ... ... ... мүмкін:
ұшу оқиғасының мән-жайымен танысу, қаза тапқан ... ... ... ... ... жерді қарауға қатысу;
бір үлгідегі ұшақтың кабинасымен, жолаушылар салондарының құрылысымен
танысу;
өліктер мен дене ... ... ... ... ... ... жазу.
Сот-медицина сарапшысының ұшу оқиғасы, ұшу тапсырмасының сипаты, апаттың
болған жері, уақыты мен жай-жапсары, авариялық ... туар ... ... даму ... ұшқыш пен экипаж мүшелерінің іс-әрекеті туралы
мәліметтері болуға тиіс.
Экипаж мүшелерінің денсаулық ... ... ұшар ... ... қандай шағымдары болғаны туралы мәліметтердің зор маңызы бар. ... ... ... және түрлі адамдарға (туған-
туыстарына, қызметтестеріне) ... ... ... ... ... аурулары ғана емес, тіпті жоғарғы тыныс жолдарындағы жеңіл-
желпі катаралдық құбылыстар, асқазан-ішек ... ... ... ... жағдайда сыр бермегенімен, ұшу кезінде кенеттен қатты ауыру, халдің
нашарлауы, жалпы әлсірегендік салдарынан ауыр ... ... ... сарапшысының авиация дәрігерімен бірге апат болған жерді
қарауға қатысқаны абзал, өйткені ұшақ сынықтарының, өліктердің немесе ... ... ... ... ... ... ... бұзылған
бөлшектерінің кіруі, ... ... тері мен ... ... ұшақ сынықтары мен маңындағы ... ... ... ... ... (жабдықтардың) жай-күйі мен
зақымдануы, өліктік Құбылыстар табылуы мүмкін. Бұлардың бәрін сарапшы апат
болған жерді жеке өзі ... ғана таба ... ... мен ... ... заттар мен бөлшектердің ... ... ... үшін сот-медицина сарапшысының ұшу бөлімшесінде
бір үлгідегі ұшақтың ішкі құрылысының ерекшеліктерімен танысуы керек. Ал,
қажет болған жағдайда ол ... ... ... ... ұшу ... ... ... не істейтіні туралы ақыл-кеңес алады.
Авиация оқиғалары жағдайында өліктерді сот-медицина тұрғысынан зерттеу
жалпы ережелерге сәйкес жүзеге асырылады. ... бұл ... ... ... және ... керек-жарақтардың зақымдануын зерттеуге баса назар
аударылады. Қаза ... адам ... өте ... ... ... ... де
киім-кешек пен керек-жарақтар біршама аз зақымданады, сондықтан оларда ұшақ
экипажының жай-күйі, істеуі мүмкін әрекеттері, ... ... ... ... ой ... мүмкіндік беретін әр түрлі іздер сақталып
қалады. Бұл орайда ұшақ жерге соққан кезде алғаш ... ... ... ... табылады. Кейде киім-кешек пен керек-жарақтардың зақымдану
көлемі мен сипатына қарай ұшақтың жерге ... ... ... анықтауға
болады. Ұшақ жерге біршама ... ... ... пен ... денеде қалып, оларға қан сіңеді. Ал ол жерге ... ... ... мен киім ... ажырап, жырым-жырымы шығады,
оларға қан сіңбейді [1, 92б].
Өлікті сырттай ... ... ... мен ... ... бірге механикалық жарақаттарға ерекше көңіл бөлінеді, өйткені
олар ұшақтың жерге алғаш соққан кезінде қаза ... ... ... ... ... тұрғанын, тағы басқа жағдайларды анықтауға мүмкіндік
береді.
Өртке шалдыққан із болған жағдайда от пен жану өнімдерінің ... ... ... ... әсер еткенін, бұл өзгерістердің адам тірі ... ... ... болғанын анықтау керек. Сондай-ақ өліктен немесе дене
қалдықтарынан ... ... ... ... ... малшыну құбылыстарына
назар аударылады. Ал теріге ... ... ... ... ... ұқсас болуы, бірақ адамның тірі кезінде жұқпауы мүмкін.
Өліктің ішкі ... ... ... ... ... ішкі мүшелердің
және қаңқа сүйектерінің зақымдану сипаты мен қаншалықты ауқымды екені,
жарақаттардың адам тірі ... ... ... кейін түскені, сондай-ақ
жарақат алған соң адамның қанша ... тірі ... ... ... тірі кезінде немесе өлгеннен кейін түскенін ұлпалардың қанталауына,
қанның көп ... ... ... жарақатқа қаншалықты
қарсыласқанына қарап ... ... ... ... ... ... адам әп-сәтте өліп кеткен кездің өзінде де ұлпалар мен ... қан ... ... табылуы мүмкін, мұның өзі жарақаттардың
адам тірі кезінде түскенін дәлелдейді.
Жарақат алғаннан кейін адамның қанша өмір ... ... ... беру ... Қалай дегеңмен де ұлпалардың едәуір мөлшерде қанға малшынуы, дене
ішіне қанның көп ... көп ... ... ... ... ... және қан тамырларына май тығылуы жарақат алғаннан кейін ... ... өліп ... ... ... ... Бұл ... кейде әуеде
алынған жарақаттарды кейіннен ұшақ ... ... соң ... ... ... ... ұшу ... кенеттен пайда болып, экипаж мүшесінің жұмыс
қабілетін күрт нашарлатуы мүмкін ... ... ... ... ... және ... да ... мүшелерінің өліктерінің ішкі
мүшелері мұқият зерттеледі. Жүректің, көк тамырларының, тыныс ... өт қабы мен өт ... ... түбегінің, несеп жолы мен
қуықтың, ішектердің жай-күйіне ... ... ... ... сою ... ... толықтырылуға тиіс.
Сүйектердің зақымдарын егжей-тегжейлі зерттеудің зор маңызы бар, ... ... ... әсер ... ... ... ... экипаж
мүшелерінің қандай жағдайда болғаны және ұшақ жерге соғылған кезде олардың
немен ... ... ... дәл ... айтуға мүмкіндік береді.
Егер зерттеуге терінің жыртындысы, сүйек сынықтары, ет кесектері мен
сіңір үзінділері ... өлік ... ішкі ... ... ... ... жеке топтарға топтау, мүмкін болғанынша олардың
қай дене мүшесіне жататындығын анықтау ... ... ... ... ... ... тірі ... әсер етілген іздері бар тері мен
жұмсақ ... ... ... ... ... қалған
бөлшектеріне (саусақтарға, башпайларға, т.б.) түскен жарақаттарды зерттеуге
ерекше назар аударылады. Оларда ұшқыш пен экипаж мүшелеріне кабинаның ... ... ... тұтқалар, штурвал және басқалар) әсеріне
тән жарақаттар сақталып қалуы ... ... ... ... термиялық әсердің іздері жоқ жағдайда
терінің күюі мен ысталуы, шаштың ... ... ... тірі ... ... болады. Ал терінің, ... ... ... ... күйіп кетуі ұшақ жарылғаннан кейін пайда ... ... ... кейінгі әсеріне байланысты.
Ұшқыш пен басқа да экипаж мүшелерінің өліктерін ... ... мен ... алкоголінің болуына және қанша мөлшерде бар
екенін ... ... ... үшін ... қан ... Қанда
керосиннің болуы одан этиль спирті мен ... ... ... ... ... апатқа ұшыраған жағдайда, қаза тапқан адамдардың
өліктері қатты бұлінген ... ... ... ... қалдықтардың нақ
кімдердікі екенін анықтау ... ... Бұл ... үшін ... сол сияқты сот-медициналық, криминалистік зерттеулер кезінде
алынған әр ... ... ... ... ... ... Онда ұшу оқиғасының мән-жайы,
экипаж ... ұшып ... ... ... ... ... ... өмірді қамтамасыз ету жүйелеріне (оттегі, желдеткіш және басқалары)
жасалған техникалық сараптама ... ... өзі ... ... ... нәтижелері көрініс табуға тиіс [1,92-95бб].
Тұжырымдар (сұрақтарға жауаптар) кең көлемді және негізделген ... ... ... сұрақтардың кейбіреуіне жауап қайтару мүмкін болмаған
жағдайда сарапшы өзінің мұны неліктен ... ... ... ... ... жарақаттан пайда болған өлік орнын тексеру: ... ... ... ... ашық және ... деп бөлiнедi.    
Жарақаттар – бұл адам ұлпалары мен ... ... ... ... ... мен ... шығуынан, жұмсақ ұлпаның жаралануы
мен дененiң сыдырылуынан, ... ... және ... басқа
жәйттердiң әсерiнен ұлпалар мен органдар тұтастығы мен ... ... ...... ... адамның жарақатын асқындырмай,
оған әртүрлi медициналық көмек шараларын дұрыс ... ... ... бағытталған iс-әрекет. Сондықтан да жарақаттанған адамның өмiрi ... ... одан арғы ... ... апат ... жердегi
алғашқы көмектiң көрсетiлген уақыты мен оның сапасына тығыз байланысты. 
        Кез-келген жарақат бiр орындағы ұлпалардың бұзылуымен қатар ағзада
белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... зат алмасуының бұзылуы). Бұл ... ... ... ... қан кетуiнен, өмiрлiк маңызды ... ... ... ... Қатты сырқырататын және қан көп
кеткен ауқымды зақымдану кезiнде сырқаттың жалпы ... өте ... ... ... ... ... жара, кiлегейлi қабықша мен терi ... ... - бұл ... ... ал iшкi жара қан кетумен
сипатталады (көкiрек, ... ... ми ...    Жараларды зақымдануына жарақаттаушы зат формасына, құрал түрлерiне
қарай бiрнешеге жiктеймiз.
1. Кесiлген жара (пышақ, әйнек, ұстараның жүзi т.б). ... ... ... тiк және қан ... ағады. Бұл жарада ауру дәрежесi басқа
жарақат ... ... ... ... ... кесiп алғанда кесiлген жараға ұқсас бұдан
терең, тiптi кейде ... ... ... жетуi мүмкiн.  
   Шаншылған, тесiлген жара шаншылатындай заттардан: ине, шеге, ... ... т.б ... ... болатын жара. 
       Терiде аз ғана жара тесiгi болады, ... ... ... ... ... iшкi ... да ... мүмкiн. Сыртқы қан кету болар
болмас қана [10, 2-5бб].
      Мыжылған жара снарядтың ... ... және адам ... жатқан транспорттың астына түсуiнен т.б. болады. Мұндай жараның ... ... оның ... ... ... зақымдалады. Қан кету өте көп
болмайды,бiрақ ауырсыну әр уақытта жоғары. 
    ... жара ... ... ... ... жараға ұқсас.
Соғылған жара таспен (күштi ұрғанда) және дөрекi заттармен күштi ұрғанда,
көмiлiп қалғанда, ... ... ... болады.  
       Егер соғылған және мыжылған жара көлемi қан көлемдi ... олар ... жара деп ... ... ... езiлген
жараларда инфекция түсу, даму мүмкiндiгi жоғары. 
      Тiстелген жара адам мен жануарлардың ... ... ... ... ауыз ... инфекция түсу мүмкiндiгi жоғары.Ол көбiнесе
iрiңдеп, баяу жазылады.    
   Атылған жара оқ, ... ... ... т.б жара ол оқ және жарық
винтовка мен ... ... ... болса, екiншiсi жарықшақты жара ... ... ... қол ... ... ... әсерiнен
болады. 
      Жаралар, ату құралдарын қолданудан пайда ... олар ... ... де ... ... Атылған жаралар ұлпаны ... ... пен оқ ... ... өтiп, оны ... жiберуi мүмкiн,
ал сүйек (жарық) жарықшақтары жұмсақ ұлпаны зақымдайды.   
   Адам денесiндегi атылған жараларда кiре берiс және шыға ... ... Бұл ... ... ... ... Егер жарықшақ немесе оқ адам
денесiне өтсе, ұлпалар арасына батып кетсе оны соқыр жара деп ... ... тек кiре ... ... ... ... жарақатта көбiнесе соқыр
жара көп кездеседi, ... оққа ... ... ... ... кiрiп ...    Оқ пен жарықшақ жанама өтiп, терiнi және ұлпаларды ... ... оны ... ... жара деп ... Онда жараның каналы
болмайды. 
      Кейде зақымдаушы заттар (кинжал, оқ, жарықшақ т.б.) дене ... ары ... ... ... ... ... ... мүмкiн. 
       Бұл кезде ол сол қуыстағы етке, iштiң қабырғалық терiлерiне ... ... ... ... кiре ... ... ... деп
атайды. Кiре алмайтын жаралар ми сауыты көкiрек және iш қуысында болады да,
ол өте қауiптi [11, 2-8бб].   
    Егер адам бiр ... 2 ... одан да көп ... ... ... ондай жараларды бiрнеше жарақат дейдi.    
      Микробтар жаралаушы ... ... ... ... Киiм ... ... заттар және ауада заттар жараға ... ... ... ... ... ... ... зақымдалса, бұл ауру жараға инфекция түсуден пайда
болады. ... ... жара ... ... немесе күннен кейiн, бетi жабылып,
жиектерi iсiнiп, қоршалған терiсi қызарады, жарада ауру ... ... ... ... ... ... кездерi болады. Әсiресе
ауыр зақым алғанда, оқ тигенде есiнен ... ... ... миға
келетiн қан күрт азаятын болса да адам ес-түсiн бiлмей қалады. ... ... ... шок деп атайды. Адамның нелiктен шокқа ұшырайтыны
толық әлi анықталмаған, бiрақ орталық ... ... ... қан ... қан ... ... шеттегi тамырларына қан жетпей қалады.
Жарақаттанған жердiң белоктары ыдырап, оның уы денеге ... зат ... ... ... әлсiреп, көз қарашығы ұлғаяды, естен тану ... ... ... Шоктың төрт дәрежесi бар.   
  І дәрежелi шок – орташа жарақат ... ... ... ... терi
бозарады, кейде көгередi, бұлшық еттерi дiрiлдейдi. Тыныс алу минутына 90-
100-ге қан қысымы сынап бағанасынан 100/60 мм-ге ... ... ІІ ... шок - ауыр ... ... ... ... Мұндай жағдайда
шырышты қабаты мен терi бұзылады. 
  ... ... ... айналасына көңiл аудармайды, жай баяу сөйлейдi.
Тыныс алу минутына 30-ға, ... ... 120-ға ... ... ... дене ... ... төмендейдi.    
  ІІІ дәрежелi шок. Көп зақым немесе көп ... ... ... ... ... ... жалпы жағдайы ауырлайды, терiсi бозарады, көгередi, есiнен
танады, қойған сұраққа ... ... ... бередi. Тамыр соғуы минутына
120-140-қа жетедi, дене қызуы төмендейдi. Қан ... 60-30 ... ... ІV ... шок ... ауру ... танады, тамыр соғуы бiлiнбейдi, қан
қысымы өте төмен ... ... алуы ... әрi ... ... ... қан көп ... немесе организм салқындаса, шаршап қалса,
тасымалдағанда қосымша зақым келтiрiп ... ... ... ... ... дәрi ... адам ... танады. Мұны
жарақаттық шок деп атайды.  
     Мұндай жағдайда әуелi алғашқы көмек көрсетiп алу керек. Қан ақса ... ... ... Егер ... ... үңiрейiп тұрса, онда герметикалық
таңғыш салады. Ал ... ... ... ... кетпейтiндей етiп таңады,
зақымданған болса, онда ... кофе мен шай беру ... [10, ... аталған механикалық зақымданудан кейбір жағдайда өлу себептері де
анықталып жатады. Механикалық зақымдану кезінде өлу себептері ... ... ... ... табылған жерін зерттеп қарағанда өлу ... алуы ... ... бірі болып табылады. Оларды (өлу себептерін)
негізінен екі: бастапқы және қайталама ... ... ... ... бастапқы тобының (тікелей) себептері ... ... ... тіршілік қызметі тоқтауына апарып соғады. Оған мыналар жатады:
Дене тұтастығының анатомиялық ... ... ... ... ... ... ... бөлшектелуі, бауырдың езілуі, жүректің ... ... тағы ... да ... ... ... өте көп кездеседі. Оны
өлікті сот-медициналық зерттеу кезінде оңай анықтауға болады.
Қан ағу. Өлу ... ... көп ағуы ғана ... оның тез ағуы да ... ... Қан баяу ... жағдайда адам қанының жартысынан айрылса да
тірі ... ... ... қан тез және ... аз ағып ... де, ... ... жақын тамырлардан аққан жағдайда, жүрек ... ... ... мида қанның күрт азаюы салдарынан адам өліп кетеді.
Ересек адамның организмінде ... 5-6 л ... 7/3 ... ... Тез ... 2000-2500 мл қанын, яғни бойында бар қанның үштен бірінен
жартысына дейін жоғалту әдетте ... ... ... азаюы, әсіресе, балаларға қатты тиеді, мұны олардың бойында қанның
аз екендігімен түсіндіруге болады (дене салмағының 1/16—1/20 ... ... бала 50-60 мл қан ... өліп ... ... Қан ... гөрі әйелдер шыдамды келеді.
Ірі қан тамырлары жараланып, қан тез аққан ... ... ... ... ... ... ағып ... да, өлімге ұшыратады. Мұндай жағдайдарда
өлікте қансырау белгілері болмайды, өйткені бұл арада ... ... ... ... гөрі артерия қысымының төмендеп кетуі ... ұсақ қан ... ... ... ... ... қатты
қансырау жағдайында, адам бірнеше сағаттан кейін, ал кейде жарақат алғаннан
кейінгі алғашқы тәуліктердің ... ... ... ... ... ... көрінеді. Тері мен шырышты қабықтардың күрт бозарғаны
байқалады, өлік ... өте ... ... ... ... ішкі ... ... (бауыр, жүрек), кесілгендегі беті қүрғап (өкпе) бозарған
түрде ... ... ... ... қан ... ... сол жақ
қарыншасы қабығының ... ... ... ... ... ... ... мүшелерді құйылған қанның немесе сорылған ауаның тұншықтыруы.
Бұл арада мүшенің ... ... ... мүше ... ... және осы ... керілу мүмкіндігі негізгі рөл атқарады.
Мәселен, мидың қысымынан 100-150 см3 ... бас ... ... ... кезде, жүрек-тампонадасы жағдайында жүрек үлпершегіне 500-700 см3
қан құйылған кезде адам өліп кетеді, ал пневмоторакс жағдайында өкпенің бір
жағы ... ... ... ... де ... тірі ... мүмкін [1, 34-
46бб].
Жарақаттан бас сүйек ... қан ... ... және ... ... ... ... субдуральдық және субарахноидальдық
қан құйылуы жатады. ... ... ... ... ... кез бен ми қысымының өрши түскен ... ... ашық ... ... Бұл ... ... ... бойы сақталады, кейде бір
тәулікке созылады. Эпидуральдық қан ... ... де ... ... шытынауына байланысты болады.
Жарақаттан субдуральдық және ... қан ... ... ... ... едәуір сирек кездеседі. Субдуральдық,
әсіресе ... қан ... ... ... қан ... ... қан ... бет жағына немесе қабықтары аралығына жайылады.
Диагноз қоюға ... ... қан ... көп ... ... ... ... ми негізі тамырларының туа біткен
аневризмдері негізінде немесе гипертония ауруларының салдарынан өздігінен
туындайды. ... ... ... субарахноидальдық өздігінен қан құйылуы
уақыт жағынан зорлық жасалуына сәйкес келеді де, ... өзі ... ... ... ... өте ... үлпершегіне құйылған қан (жүрек тампонадасы) жүректі қысқан кезде
жүректің таза механикалық қысылуының ғана емес, сонымен қатар қан ... ... ... ... ... ... (шок) ... Жүрек үлпершегінде қан едәуір аз мөлшерде (200-300 см3) табылған кезде
адамның өліп кеткен реттерін, бәлкім, осымен түсіндіруге ... ... ... ... ... ... тұншықтыруынан әдетте адамның өліп
кетуі кездеспейді, өйткені өкпенің созылмалы болуы себепті ... көп ағуы ... ... ... ... ... Көбінесе сіріқауыз
қуысына жарақаттанған өкпе арқылы келетін немесе оған ... ... ... ... ... ... өкпені өлімші етіп тұншықтыруы орын алады.
Әсіресе, екі жақтың пневмотораксі қауіпті: бір ... ... ... ... ... ... ... өйткені оң жақ өкпе көлемі жөнінен
үлкен болады және бұл ... оң ... ... құлағы қысылып тұншығады.
4. Мидың шайқалуы, жүректің қозғалуы. Бас ... ... ... көбінесе
бастың басқа да зақымдануымен, атап айтқанда, бас сүйектерінің жарылуымен,
ми тәрізді ... және ми ... қан ... ... ... ... қосарласа бастың зақымдануы оларға сот-медицина диагнозын қоюды
жеңілдетіп, бірқатар жағдайларда ми ... ... ... ... орын мен ... соққының шоғырлануын анықтауға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге микроскоп арқылы қандай да болсын ... ... ... қатты шайқалған кезінде де болуы мүмкін.
Сопақша мидың оқшауланып қатты шайқалуы өмірге ерекше көп ... ол ... ... ... ... ... тез өліп кетуге әкеп
соқтырады. Ол, атап айтқанда, желкеден соққы ... ... ... ... ... жағдайда сот-медицина диагностикасы үшін желке тұсының
және жұлын арнасының қан құйылғаны байқалған желкеге жақын бөлігінің ... ... ... ... зор. оны үш ... ... 2) интоксикациялауға және3) жұқпалы сипаттағы ... ... ... ... ... инфекциялар леврит, менингит, ми
абсцесі, сепсис және кездеседі. Жарақат интоксикациясы ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... сондай-ақ,
тиісті көк тамырдың қан ұюы (тромбозы) жағдайында өршіп кетеді. ... ... ... мен ... ... жарақат
эпилепциясын, бүйректің қатты ... ... ... ... ... ... аневризмдерді, ісіктерді және тағы басқаларын
жатқызуға
Тергеуші мен оның көмекші мамандары ... ... ... ... ... ... тірі ... немесе өлгеннен кейін
болғанын анықтау ісінде жүргізеді. Зақымданудың ... тірі ... ... ... ... ... ... жағдайында сот-
медицина сараптамасының негізгі мәселелерінің бірі. Ал, ... мен ... ... да өліктің табылған ... осы істі ... ... ... белгілі. Олардың басты білетіндері адамның тірі кезінде
зақымдануы едәуір жиі кездеседі. Ал ... ... ... салу ... ... және сипаты жағынан кездейсоқ немесе қасақана ... ... ... [1, ... ... ... оған ... кездейсоқ салынуы кейде өліктерді
дұрыс тасымалдамаған жағдайда, оны сойғанда олқылықтар жіберілген ... ... ... ... ... ... ... білікті адамның
көрсетпеуіне байланысты болуы ықтимал. Кейде жасанды жолмен тыныс алдырған
кезде ... ... ... ... ... ... қабырғаларының жарылып кетуін адамдарға дәрігерлік көмектің дұрыс
көрсетілмеуіне жатқызуға болады.
Адам өлгеннен кейін оған тікелей ұзақ алыс-жұлыстан ... ... ... ... салып жатқанын аңғармайтын жағдайда қасақана жарақат салынуы
немесе бұл қаза тапқан адамнан кек алу сезіміне ... ... ... өлгенінен кейін оған кейде өндірісте, көлікте жазатайым оқиғаға
ұшыраған немесе өзін-өзі өлтірген деп ... үшін ... ... ... ... ... ... кезінде өліп кеткен әйелдің өлігін поезд
астына тастаган жағдайлар да кездеседі.
Қылмыс ізін ... және ... ... ... ету үшін өлік ... алуан өткір құралдармен әдейі бөлшектеліп те тасталады. Мұндай
жағдайларда ... ... ... ... ... өлікті
қылмыскердің бөлшектеуініңң сипаты мен ... ... ... ... әдісін қалай білетіндігі мен кәсібін (қасапшы, аңшы,
медицина қызметкері) ... ... ... ... ... оның ... ... жануарлар, мысалы, кемірушілер,
қасқырлар, құстар, балықтар, құмырсқалар, тағы басқалары зақымдап тастауы
мүмкін. Егер мұндай жағдайларда өліктің ... ... орын ... ... ... қою өте қиын ... жағдайларда (мысалы, өрт, үй құлаған кезде, өлік судан табылған
кезде) ... ... ... ... жиі ... мұның өзі
жағдайдың ерекшеліктеріне байланысты екенін ескерген жөн. ... ... ... ... ... ... ... т.б.) өлікке қосымша зақым
келтіруі мүмкін.
Механикалық зақымдардың адам тірі ... ... ... ... ... қою бірқатар жағдайлар-да едәуір қиын болады. Бұл
бірінші кезекте адамның жарақат ... ... көп ... өліп ... ... Егер адам 5-6 ... кейін, оның үстіне бірнеше
тәуліктең ... ... ... ... ... мүмкін.
Макроскопиялық жағынан ол ... ... ... ... ісінуінен, жалқықтың тершуінен, жараның іріңдеуі мен бітуінен,
қабыршақтанып, ... ... ... көрінеді. Мұндай жағдайларда
микроскопиялық көрініс қан ... ... жара ... ... ... сондай-ақ жара маңайының іркілуінен және
ісінуінен көрінеді.
Адам тез өліп кеткен жағдайда ... ... ... ... ... тірі ... зақымдануының негізгі көрсеткіші қан ағу
болып табылады. Ұсақ қан ... ... ... 20-40 ... Адамның тірі кезінде жарақат алғанының бір көрінісі жиі қанталау
болып ... ал ... өзі ұлпа ... ... қан ... Оны жай
көзбен-ақ көруге болатын қан ұюы көрсетеді. Қатты қанталаудан айырмашылығы,
қанталау жұқа болған жағдайда қанның ұюы ... ... ... ... боялуы байқалады. Микроскоппен зерттеген кезде аздап қанталау ... ... ... іркілуі болып табылады [1, 45-55бб].
Өлік таңбаларынан тыс қалың қанталаудың болуы ... тірі ... ... дәлелдейді. Қалың қанталау сияқты, өлік таңбалары кезінде
қанталаудың жұқа болуы да адамның тірі кезінде ... ... ... ... тірі ... ... алғанының маңызды белгілерінің бірі жараның
ісуі, ол ұлпалар ... ... ... ... көп қан ... ... жақсы көрінеді. Ісік бел маңынан және трангуляциялық саланың
айналасынан айқын аңғарылады. Темір жол ... үшін ... ... ... ... жара ... ... адамның тірі кезінде кесілген
тері асты бұлшық еттерінің қысқаруы көрсетеді.
Адамның тірі кезінде зақымданғанын микроскоп арқылы ... 1) ... ... ... көп болуы; 2) қанның қызыл ... ... әр ... болуы және олардың эозинмен неғұрлым
интенсивті боялуы; 3) лейкоциттер құрамының жоғарылығы; 4) артерияда қаннын
ұюы ... ... ... ... ... ... адамның тура өлері
алдында және өлген бойында салынған жарақатты микроскоп арқылы зерттеу де
анықтауға мүмкіндік бермейді деп ... тірі ... ... ... және қан ... ... ... жүректің маймен және ауамен тығындалуы (эмболия) қосымша белгілер бола
алады. Сонымен бірге адамның тірі кезінде ... ... ... ... ... ... лимфа түйіндерінен эритроциттердің
табылуы, ал ... ... ... ... да ... ... ... мүмкін. Кейде эритроциттердің түйіндерден физиологиялық
норма ретінде табылатындығына байланысты да симметриялы лимфа түйіндеріне
бақылау мақсатында ... ... ... гематома жағдайында қан жиналып, мидың қысылуы бірте-бірте
болады да, жәбірленуші сол ... ... өз ... ... ... ... ... және тағы басқа қабілетін ұзақ уақыт бойы сақтап қалады.
Ірі қан ... ... және ... да ішкі ... ... ... өз ... әрекет ету мүмкіндігін жоққа шығаруға болмайды. Мұндай
жағдайларда қанның қаншалықты көп және тез ... ... ... ... ... қан ... аққан қанның мөлшерімен, сондай-ақ
жүрек жараланған жағдайда қанның шоғырлануымен ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ тарамдалатын
жерінде күре тамырларының жаралануынан әдетте адам тез өліп ... және ... ... ... ... жараланған
адамдардың сезімге салынған сәтте өз бетімен әрекет ... ... ... алкологьді ішімдіктермен мас болған адамдарда байқалатындығын
көрсетеді. Ауыр операциялар жасалғаннан кейінгі психикалық және жүріп-түру
жағынан ауруға шалдығу да ... ... ... ... жасағаннан
кейін науқастардың жүріп-тұруы, ал кейде өзін-өзі өлтіруге әрекет жасауы
мүмкін. Сондықтан да мұндай науқастарға жеке бақылау ... ... ... сипаты мен әдісі жағынан қысқа уақытта өлімші етілген
жарақаттардың мейлінше көп әрі алуан ... ... ... адамның өз
бетінше әрекет жасауы ықтимал екенін де ескеруге тура келеді.
Адамның өлген уақытын анықтаған кезде ... ... ... жараланған
жағдайында өз бетінше әрекет етуге қабілеттілігін және ұзақ уақыт бойы
тіршілік етуі ... ... ... ... ... ... бір жерді қараған
кезде біз бастың үлкен жарақат алғанын көрдік (бастың төбе ... ... ... ми ... едәуір мылжаланған). Сарапшы бұл
жағдайда адам жарақат салынғаннан кейін көп ... ... ... ... ... ... ала ... өліктің бұрынғы сипаты
бойынша жарақат салыну ... ... ... ол ... шын ... ... ... бұрын болып шықты. Мұның өзі кісі өлтірушінің
сылтау тауып, ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... 54б].
Өлімші болған әр түрлі жағдайларда адамның ұзақ уақыт бойы сана-сезімінен
айрылмауы ... ... шешу ... да ... ... ... ... тергеу мен оның көмекші мамандары
механикалық жарақаттардың өзіндік ерекшеліктеріне аса мән ... ... ... ... деп ... ... атауға
болады. Жарақат салынған заттың түріне қарай, механикалық жарақаттардың
бәрін мынадай топтарға ... ... 1) ... ... ... 2) ... ... салынған жарақаттар; 3) атылатын қарулармен
салынған жарақаттар.
Шабуыл жасауға немесе қорғануға арналған қарулардан (атылатын ... ... ... ... ... ... қолданылатын құралдармен
(мысалы, балғамен, ... т.б.), ... қару да, ... да ... басқа заттармен (мысалы, таяқпен, таспен, ... ... ... ... ... Келтірілген зақымдарды дұрыс анықтау үшін
ғана емес, сонымен қатар қару түрін айқын анықтау үшін де бұл ... ... ... сарапшыға сол заттың қару екенін немесе қару ... ... ... ... ... ... атылатын және суық қаруды алып
жүруге, сақтауға, дайындауға немесе сатуға заң бойынша жаза қолданылады.
Тергеуші тәжірибесінде алуан ... ... ... ... жиі, ал ... ... ... кездеседі. "Ондай қарулар кастет, "закладка",
қолшоқпар болуы мүмкін. Қарусыз адам жасайтын жарақаттар ... ... ... ... ... болады. Жүріп келе жатқан
көліктен, ... ... ... ... тұрған бөлшектерінен болатын,
сондай-ақ ауыр ... ... ... ... ... ... ... жазық жерде құлағанда болатын жарақаттар да осы ... ... ... ... ... және ... ... көпшілігін де
осы топқа жатқызуға болады. Жарақаттардың осы түрлерінің бәрі кейде "жабық
жарақат" деген ... ... ... ... жарақаттар тобына жатқызылатын жарақат
салатын ... мен ... ... мән-жайлардың көп әрі алуан түрлі
болуына қарамастан, жарақат салу механизмдері онша көп ... Адам ... ... болуына әкеп соғатын зақымдағыш заттың әсерінен болатын процесс
жарақат салу механизмі деп аталады.. ... ... ... ... төрт ... ... ... созылу және қажау механизмдері
болады деп саналады. Ұлпалар мен ... ... алып ... ... ... ... тері ... сүйек бар жерлеріне доғал
заттардың соғылып, сүйек пен соққы берген зат арасындағы жұмсақ ұлпалардың
жұқа қабатының жанышталуы салдарынан ... ... Олар ... адамның
басына жасалады. Жарақат пішіні алуан түрлі және заттың соғылған бөлігінің
пішіні мен ... ... ... ... ... ... көлемі дене ұлпаларына зақымдағыш қару ... ... ... Жара ... ... ... зор. Әдетте
олар тегіс емес, ... ... ... ... болады, олардың
маңындағы ұлпалардан біршама қатпарланып тұруы жиі кездеседі. ... ... ... ... ... ... аңғарылады.
Доғал заттармен соққан жағдайда сүйектердің әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... майысудан сүйектің бұзылуы
және сүйек ұлпасынын қозғалуы болып табылады. Доғал заттардың әсерінен
болатын сынықтардың ... ... ... - ... ... ... емес, кедір-бұдыр болуы.
Хирургияда соққы тигендегі жабық жарақаттар көбінесе соғылған жер деп
аталады. Сот-медицина сараптамасын ... ... ... ... ... ... Оның нақ қандай зақым алғанын ашып көрсеткен
жөн [1, 55-64бб].
Соққыдан шайқалу. Бет жағы жалпақ ... ... ... ... ... ... әсер етілген жерге зақым келтірілуімен бірге ... ... оның ... де шайқалып, орнынан лықсып кетеді. Бұл ... ішкі ... ... ... ... ... ... шайқалып-лықсуы әдетте елеулі анатомиялық
өзгерістер туғызбайды, бірақ олардың қызметі бұзылуы ... Бұл ... ... ... ... ... ... Бұл-зақымданудың ерекше түрі,
ол жарақаттың және ол туғызған барынша тежелудің салдарынан орталық ... ... ... ... ... ... Атап ... сана-
сезімнің бұзылуы ми жұмысының тежелуіне байланысты. Ми ... ... ... бұзылуына: қан тамырларының парезіне, көк ... ... және бас ... ішінде қысымның артуына көп мән беріледі.
Содан кейін ми ... ісуі ... ... ... ... шайқалып, адамның өліп кетуіне себепші болатын, солай бола тұрса да
сойып қарағанда елеулі анатомиялық өзгерістер ... ... ... ... бір ... ми ... затқа қан құйылғанын ... ... ... ... ... ... ми шайқалуынан өлгендерді
сойып қарағанда байқалатын петехиялық қан ... ... ... ... қайта көк тамырдың (вена) іркілуі салдарынан болады деп
санайды.
Кейде ми ... қоса ... ... және ... қарсыласқан маңайда
қан құйылу және ми тәрізді заттың мылжаланған түрінде ... ... Бұл ... ... ... ... диагноз қойылады.
Ішкі мүшелердің ауыр дәрежеде шайқалу сипаты ... ... әкеп ... Іпкі ... ... аппараты мен оның
айналасындағы клетчаткалардан, сондай-ақ мүшенің ... ... ... ... ... қан ... мүшені ұстастырып тұрған
сіңірлердің ... ... және ... ... ... қатты тиіп, дене
шайқалған жағдайда ішкі мүшелердің жарылуы пайда болады. Әдетте, олар ... және ... ... ... ... ... жаншылу жағдайында адам денесіне қарама-
қарсы екі жақтан әсер ететін екі күш ... ... ... ... бірі
жаныштайтын бағытта қозғалып, екінші жағы қозғалмайды. Кейде жаншылу
қозғалыс үстіндегі екі зат ... ... ... жаныштайтын заттардың
шапшаңдығы көп емес, ал олардың адам ... ... ... ... ... едәуір көп болады. Сондықтан зақымданудың қаншалықты
ауыр әрі көлемді болуы, ... ... ... ... және оның адам
денесінің зақымдалған бөлігімен жанасатын ауқымымен анықталады.
Жаншылу топырақ, үй құлаған және ауыр заттар басып қалған жағдайда зақым
жасалуының ... ... ... ... ... ... жарақаттары
механизмдерінің бірі.
Жалпақ та ауыр заттар жаныштаған жағдайда ... бет ... ... ... ... ... қана ... Тек кейде терінің сүйек
сынықтарымен жарақаттанғаны, сондай-ақ жанышқан зат тікелей әсер ... ... ... ... ... тұратын жерде басқа бір механизм созылу
орын алады. Жаншылу кезінде бірінші ... ... мен ішкі ... мұның өзі дененің жарақаттанған аймағы сипатының бұзылуы ... ... тез өліп ... әкеп ... ... ұлпалардың ұзақ уақыт бойы
жаншылуы ауру белгілері ... ... ... әкеп ... ол ұзақ ... ... ... жарақат токсикозы деп аталады.
Әдетте, бұл синдром зардап шегуші қираған үй ... ауыр ... ... ... ұзақ ... қалған жағдайда асқынады. Алайда кейде
ұзақ уақыт қозғалмай жатып қалған жағдайда адамның өз денесінің ауырлығы да
осы ... ... ... ... Бұл ... ... ерекше сипатты: жұмсақ ұлпалар өте домбыққан, ішінара шіріп, қан
сіңген болады. Жалпы қүбылыс интоксикация түрінде ... ... ... бел ... ал оған ирек ... ... тығындап тастауы мен бүйректің қабықты қабаттарының
рефлекторлық спазмалары (түйілуі) ... ... ... бұл ... мәні жөнінен жаныштауға тура қарама-
қарсы. Созылу ... адам ... ... ... күш ... ... ... кезіндегі ең сипатты зақымдар ... мен дене ... ... ... ... жаралар сүйек сынықтарының теріні созып жіберуінен және доғал
заттармен өте туралап немесе дене бетіне ... етіп ... ... болады. Бұл жаралар негізінен сүйектер сынған маңайда немесе дене
бөліктерінің толық ... ... ... ... ... ... жаралар доғал заттармен ... ... ... олардың бастапқы жағында көбінесе соғылу белгілері
болады. Мұндай жағдайда ол жараларды ... ... ... ... ... ... ... салған жаралары да соғылып-
жырымдалған жаралар тобына жатқызылады.
Жырымдалған жаралар ... ... ... ... ... Г ... Соғылған жаралар сияқты, олар да тегіс, бірақ аздап кедір-бұдырлы
болуы ... ... ... ... жырымдалған жаралар-дың
жиектерінде мылжаланған, қанталаған жерлер болмайды, өйткені олар созылуға
емес, соққы мен ... тән ... Егер ... зат адамның денесіне жанасып, оған тиіп
қозғалса ... ... дене ... ... ... ... ... пайда болады. Үйкелістен әдетте ... бет ... ... ... терең болмайды, кейде тері сыдырылады.
Кейбір жағдайда зақымданудың неғұрлым ... ... ... де
қамтитын түрлері-сүйектердің "сыдырылуы" немесе "жырылуы" байқалады.
Мәселен, бұл ... ... ... ұзақ сүйреткен жағдайында
кездеседі. Сондай-ақ зақымданудың жекелеген түрлерінің ... ... да ... ... өзі ... ... сараптама жүргізуді тым
қиындатып жібереді [64-70бб].
Механикалық соның ішінде доғал затармен зақымдану көбінесе ... орын алып ... Өлік ... ... тергеуші көптеген доғал
заттарды табуы мүмкін. Міне, осы табылған заттар өліктің қайтыс болуына
алып ... де ... ... ... ... ... ... тұрмыстық
заттар, еңбек құралдары және тағы да ... Ашық ... ... ... жерінде құрылыстық заттар, тас пен таяқ тектес
заттардың болуы да ықтимал. Осындай заттардың ... ... ... ақпарат беретін заттар тәжірибеде көптеп кездесе бермейді. Оның
ішінде: жүргізушінің жөндеу кілттері ... ... және тағы ... ... ... ... ... өлім қаупін туғызатын кастет, арнайы
ұру құралдары табыла бермейді. Өліктің табылған жерінде сынған шөлмектер
мен керамикалық ... да ... ... ... ... жер тергеуші тарапынан мұқият тексерліп, табылған заттар
барынша зерттеліп, олардан қандай да болмасын бір ... мен ... ... ... Ол ... деп қанның іздері мен шаш, тігін
маталарын айтсақ болады. Бұл ... де аса ... ... жасап,
микробөлшектерді жоғалтып алмай және ... ... ... құрал бойын
қалдырмауы керек.
Жабық бөлмелік жағдайда қылмыскер шірене ұру ... ... ... алу үшін ... ... ... ... қарастырған жөн.
Өліктің табылған жеріндегі кездесіп және дұрыс зерттелген қанның
қалдықтары мен өлім туғызған құралдардың жеке ... ... ... ... тура келсе, істің шешілуіндегі оңтайлы жағдайдың туғандығы
деп есептеуге болады. ... ... ... ... ... ... ... жасау ережесін сақтауы тиіс. Қан қалдықтарының қандай
құрал немесе заттарға сіңгендігін, қаншалықты ... ... ... өлікке қатыстылығы, құрамы мен түсі дәл ... ... ... ... ... қылмыстық оқиғада қанның көп
деңгейде шашырауы қылмыскердің бірнеше соққы ... ... ... Егер ... тек бір ... ... ... да, қанның шашырау
бағыты бір қалыптылықты сақтайды. Тергеуші ... ... ... киім, аяқ аиімдегі және тері қабаттарындағы қанның қалдықтарын
барынша жазуы тиіс. Осындай ... ... өз ... ... рет және қай аймаққа соққы жасағандығы туралы білуге ... ... ... ... ... ... өлік өздігінше қозғалғандығы
немесе оның сол жерде жан ... ... ... ... ... ... табылған жерінде қан іздерінің болмауы, қылмыстық оқиғаның ... ... ... беруі мүмкін. Мұндай жағдай тергеуші
тарапынан хаттамаға ерекше түрде атап өтілуі ... ... ... ... ... ... мұқият бақылуы
керек. Көбіне, доғал заттар арқылы жасалған қылмыстарда өліктің киімінің
өзгеріп, жыртылуы мүмкін ... ... ... ... ... қалыбы, яғни формасына сипаттама берілуі керек. Киімнің ... ... ... ... ... киім қандай дәреже де өзгертілген, яғни
жағасы мен жеңінің тігісінің өзгеруіне ... ... ... ... де ... ... ... да атап өту керек. Теріге келтірілген зақым
толық әрі нақты ... ... ... ... дәрігер
тарапынан зерттеліп, хаттамаға енуі тиіс. Мысалы, ол ... ... ... мүмкін: «Сол жақ бетінің шетінде, көз мөлшерінен 1,5 см
төменде және табанынан 155 см биіктікте 2,5Х3,1 ... ... ... ... ... түбі ... ... тері қабатынан
анағұрлым тереңде орналасқан. Жара маңындағы тері ... ... [2, ... ... ... ... ... өзгерістің бар не жоқтығына мән
беруі керек. Ол оның қылмыскерге қарсы өзін-өзі қорғау ... ... ... Қолының сыртқы қабатындағы көгеру мен қанталаған ... мән ... ... Өліктің басына бағытталған соққы нәтижесінде
басын қорғау әрекеті көп ... қол ... ... ... соғады.
Табылған өліктің киімі мен әр мүшесінің орналасу ерекшелігі мен қасиеті
дәрігер мен тағы ... ... ... суретке түсіріліп, тергеушіге
беріледі.
Өлік табылған жерден тергеуші барлық күдікті заттарды заттық айғақ
ретінде алынады. Табылған заттардағы қан, шаш және тағы да ... ... ... ... үшін тергеуші көмекшілеріне олармен сақтықпен
жұмыс жасауына нұсқау бере отырып, табылған заттық айғақтарды қатты ... оның ... ... ол ... ... табылған жері мен уақытын жазып
қойғаны дұрыс болып табылады.
Егерде өлік ... ... бір ... кіріп тұрғаны байқалса тергеуші
оған тиіскізбей, оны сот-медицинасына беріп, сол жерде бұл ... ... ... ... ... ... ... қан және тағы да ... ... ... үшін оны таза ... ... ... ... [2, 67-69бб].
Өліктің табылған жерін қан анықталған жағдайда жұмыс жасаудың ... мен ... бар. Біз, ... ... ... нәтижесінде табылған өлікте көптеген қан кездесетіні анық. Сол
себепті ... және оның ... ... ... ... ... ... Қосымша және қайта қарау барысында да қан дақтарына абай
болып, сол ... сот ... ... ... ... жасағаны
істің ақ-қарасын ажыратуда көп көмегі тиері ... ... ... ... ... ... қылмыс орнында тексеріп қарау
ісінің өзіндік ерекшеліктері мен түсініктері ... осы ... ... ... ... барынша талдап көрсеттік.
Диплом жұмысы барысында біздер қылмыс орны мен өлікті тексеріп қарау
ісі кезек ... іс ... ... көз ... ... ... қарау ісінің өзі құрамында бірнеше сатыдан тұрады. ... ... ... ... ... сол жердің ерекшелігімен танысқан
дұрыс. Содан кейін сол жердегі қылмыстан хабар беретін айғақтық заттар ... ... ... ... ... болған қылмыстың үрдісі мен
қылмыскерді анықтау басталады. Сонымен қатар, істі ... ... ... ... ... мен ... ... негізгі себептерін ашуда аса
маңызды. Әрине, қылмыс орнында ... ... ... ... орын ... ... басты кінәлісі мен себептерін анықтау
үңіліп қарағанда өте ауыр іс ... ... ... Өліктің табылған
жерінде жұмыс жасаудың ... ... мен ... ... ... ... барысында барынша көрсетіп бердік. Атап, айтқанда
өліктің табылған жеріндегі күдікті ... ... ... ... ... қатарында биологиялық қалдықтар, қан, шәует пен басқа
да іздердің өзіндік қасиеттері мен ... ... ... ... ... жұмыс жасаудың негізгі кезеңдері ашылып көрсетіліп, өліктің табылған
жерінде өзінің мамандығына сай қызмет ... ... ... ... жері де ... ... мен тексеру ісінің сәтті
жүргізілуіне көп ... ... ... ... ... ... ... жеріне қарай түрлі ерекшеліктері мен сол аймақта жұмыс жасау, ... ... ... ... де ... ... Мысалы, ашық
алаңқайлы мен ... ... ... ... мен ... ... ... жерін зерттеп қарауда диплом жұмысы
барысында ашылды деп ойлаймын. Осы ... ... ... мен ... зақымдаудан болатын апатты ... ... ... ... ... ... ... мен сол зақымданудың басты ерекшеліктеріне
тоқталып өттік.
Өлікті табылған жерінде тексеріп қарау ... ... ... және де ерекше білімділік пен ... та ... ... бір ... ... табылады. Сонымен қатар, өліктің табылған
жерін тексеріп қарауда жан-жақтылық талап етіледі. ... ... ... ... осы істі ... ... жұмылдыратын аса бір
ұйымдастырушылық та қажет. Ең бастысы, өз ... ... ... ... ... болатындай әр маманның теориялық білімімен ... ... ... да ... жөн. ... осы ... да атап
өткен тергеуші мен оның көмекшілеріне тән қасиеттерді ... ... ... оны ... ... ... пәндерді оқыту ісінде
қалыптасқан деңгейді арттыра түсуді ... етіп ... ... ... біздер бірнеше қиындықтарға ... ... осы ... төңірегінде қазіргі таңда жарық көрген ... өте аз ... ... жоқ десе де ... ... өзі қазіргі таңда
диплом жұмысының тақырыбы толықтай зерттеліп бола ... жоқ ... ... ... Сол ... де аталған мәселені зерттеуде әлі де
болса толық ізденістер керек-ақ.
Менің ойымша диплом жұмыс өз алдына ... ... ... ... ... ... диплом жұмысы барысында барынша ашылып, талданды.
Сонымен қатар, осы саладағы өз зерттеу жұмыстарын арнаған Отандық және шет
елдік ғалымдардың ... де ... ... ... бұл ... ... ... ісінің тек алғышарты болып саналады. Осы ... ... де ... ... ... ... керек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР МЕН СІЛТЕМЕЛЕР ТІЗІМІ:
1. Қ. Қаракөбенов «Сот ... А., ... А.А. ... ... трупа на месте его обнаружения» С-ПБ., 1997
3. В.И. Добряк «Судебно-медицинская экспертиза скелетированого трупа»
4. А.А. Лукаш ... ... ... экспертам
Эстонской ССР по работе при осмотре места происшествия». Таллин.,1973.-42
б
5. Н.В. Попов. ... ... М., ... М.И. ... «Судебно-медицинская экспертиза трупа» М., 1976 440 б
7. Рассейкин Д.П ... ... ... и ... при расследовании
убиств. С., 1967 ж 152б
8. Козлов В.В. Основы экспертной оценки тяжести ... ... ... ... ... ... ... следователя. Под.ред А.А. Леви.
М., 1982
10. М.Мырзабеков. Жазатайым жарақат алсаңыз. Алматы, 1987 ж.
11.Қазақтан Республикасы ... ... ... ... ... және ... қорғаныс жөнiндегi материалдардың ақпараттық
әдiстемелiк жинағы. (1,2,3 шығарылым), 2000 ... ... ... ... ... А., ... Материалы научных трудов судебных медиков Казахстана. А., 1980
14. Осмотр места происшествия и ... ... ... ... для ... и ... ... А.П
Загрядской М., 1982-38 с
15. Сот-медицинасының түсіндірме сөздігі. Қ., ... Қ. ... Сот ... ... түсіндірме сөздігі. А.,
1997-88б
17. Авдеев М.И. Курс судебной ... М., ... ... ... (руководство для врачей). под.ред. А.А. ... ... Л., ... ... ... экспертизы. Выпуск 9. А., 1991
20. Практикум по судебной медицине. под.ред А.П. Громов. М., 1971
21. Барсегянц Л.О., ... Э.У., ... А.И. ... и ... ... крови. М., 1994-72 с
22. Крылов И.Ф. Криминаоистическое учение о следов. Л., 1986-197 с

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1837-1847 жж. кенесары ханның басшылығымен болған көтеріліс10 бет
60-жылдардың екінші жартысында қазақстан дамуында болған өзгерістер36 бет
XX-XXI ғасырдың суда, әуеде, жер бетінде болған ірі зілзалалары14 бет
«АБДИ» компаниясының қаржысын басқаруды талдау және оның тиімділігін арттырудың кейбір жолдарын ұсыну77 бет
«Гидродинамикалық соққы толқыны пайда болған кезде алғашқы медициналық көмекті ұйымдастыру»10 бет
«Шиға ағымынан болған имамия мазһабі»60 бет
«ҚазАгроҚаржы» АҚ-на қарыз нысанында қаржыландыру алуға өтінімдерді қарау үшін ұсынылатын инвестициялық жобаларға арналған бизнес-жоспар12 бет
«Қазақ» қайдан пайда болған?12 бет
Іле-Алатауы кейбір мүктерінен биологиялық белсенді заттарды алудың сызба-нұсқасын жасау және анализдеу56 бет
Істі мәні бойынша қарау бөлімдері57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь