Қазақстанның банк жүйесі туралы

Кіріспе
1 Қазақстанның банк жүйесінің қалыптасуы мен дамуы
1.1 Қазақстандағы банк жүйесінің даму тарихы
1.2. Қазақстандағы банктік реформа
2 Қазақстан Республикасындағы екі деңгейлі банк жүйесі
2.1 Қазақстан Республикасының Орталық банкі. Ұлттық банк
2.2 Екінші деңгейлі банктер
3 ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ БАНКТЕРІ
3.1 Дағдарыс жағдайындағы банктер
3.2 Ұлттық банк, Үкіметтің дағдарысқа қарсы іс. шаралары
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Ежелден банктің пайда болуынан бастап оның мәні қандай екені қарастырылған, бірақ әлі күнге дейін толық мәні жұмбақ болып қала бермек.
Банктің мәнін ашуда екі жақты тұрғыдан келуге болады: заңи және экономикалық. Заңи тұрғыдан қарасақ «банктік жүйе» ұғымының маңызы артады. Олардың қатарына «ҚР-ғы банктер және банк қызметі» туралы ҚР заңында көрсетілген операциялар тізімі жатады.
Банктің мәнін заң тұрғысынан қарау жеткіліксіз болып табылады. Банктің мәнін айқындау оның қызметінің заңмен қатынасын білумен ғана шектелмейді. Банктің мәнін, оған рұқсат етілген операцияларын анықтайтын заң емес, оны істің экономикалық жағы және банктің жаратылысы анықтайды.
Банктің мәнін талдағанда оның бастапқы атқарған қызметтерін (валюта айырбасы, несие беру, есеп айырысу) жоққа шығаруға болмайды. Жалпы, кез келген құбылыстың мәнін танып білуде, оның қандай операцияларды орындайтыны немесе орындағандығы туралы сұраққа жауап іздеудің қажеті шамалы, бұл жерде ең бастысы, оның сапасына және басқа институттардан өзара айырмашылығына мән берген дұрыс.
Халқымыздың өсіп-өркендеуіне, экономикасының дамуына әсер ететін бірден-бір фактор банк жүйесінің дамуы. Өйткені банктік жүйе-нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі. Отандық экономиканы реформалаудың қазіргі уақыт сатысында тиімді, нәтижелі және болашақ бағыттардың бірі банк жүйесінің дамуы болып табылады. Бұл саланың маңыздылығы әлемдік және отандық экономиканың тәжірибесі көрсетіп отырғандай, нарықтық экономикаға өту жағдайында банк жүйесіне көмек көрсету тұрақтандырылған экономикалық өсуге жетуге елеулі нәтижелер береді. Ұлттық банктің өз саясатын тұрақты қалыпта жүзеге асыруына мүмкіндік береді. Экономика басқару процесінде банктер негізінен басқарудың экономикалық қатынастарын көрсетеді, ал әр қоғамның экономикалық қатынастары ең алдымен мүдде ретінде көрініс алады, ал экономикалық мүдде өндірістің мақсаты, яғни оны қозғаушы фактор болып табылатын әдістемелерді пайдаланады. Мүддені осылай деп түсінуден келесі туындайды, яғни оларға қажеттіліктерді қанағаттандыру арқылы әсер етуге байланысты. Банктер басқарудың экономикалық әдістері, мәселен, несиелеу арқылы, экономикалық әр түрлі буындарының қарыз қаражаттарындағы қажеттіліктерін әр түрлі несиелермен немесе қолма-қолсыз есеп айырысу арқылы экономиканың үздіксіз қызмет етуіндегі қажеттілігін қанағаттандырады, қоғамдық өнімнің тоқтаусыз қозғалысын қамтамасыз етеді. Банктер:
1.Тәуелсіз, бос қаржыны жинақтайды;
2. Шаруашылық субъектілерінің кассирлері қызметін атқарады;
3. Эмиссия жүргізеді.
1. Республикасы Президентінің Заң күші бар Жарлығы.-Алматы, Атамұра, 2007.-42б.
2. Мамыров Н.К., Тілеужанова М.Ә., Макроэкономика. –Алматы, Экономика, 2001-462б.
3. Мақыш С.Б., Банк ісі.-Алматы, ИздатМаркет, 2007.-471б.
4. Основные направления денежно-кредитной политики НБРК на 2007-2009 годы // Банки Казахстана №4.-2009.
5. Ред. басқ. Ғ.С.Сейітқасымов, Ақша, Несие, Банктер.-Алматы,Экономика, 2001.-462б.
6. Об итогох деятельности за 1 полугодие 2009 года // Банки Казахстана №8.-2009
7. Оценка рейтингового состояния банковского сектора Республики Казахстана // Банки Казахстана №8.-2009.
8. О состоянии финансового рынка и финансовых организаций по состоянию на 1 сентября 2009 года // Банки Казахстана №9.-2009.
        
        Кіріспе
Ежелден банктің пайда болуынан бастап оның мәні қандай ... ... әлі ... ... ... мәні жұмбақ болып қала бермек.
Банктің мәнін ашуда екі ... ... ... ... заңи ... Заңи ... ... «банктік жүйе» ұғымының маңызы артады.
Олардың қатарына «ҚР-ғы банктер және банк ... ... ҚР ... ... тізімі жатады.
Банктің мәнін заң тұрғысынан қарау жеткіліксіз болып ... ... ... оның ... заңмен қатынасын білумен ғана шектелмейді.
Банктің мәнін, оған рұқсат етілген операцияларын анықтайтын заң ... ... ... жағы және ... ... ... ... талдағанда оның бастапқы атқарған қызметтерін (валюта
айырбасы, несие беру, есеп ... ... ... ... ... ... ... мәнін танып білуде, оның қандай операцияларды орындайтыны
немесе орындағандығы ... ... ... ... ... шамалы, бұл жерде
ең бастысы, оның сапасына және басқа институттардан өзара ... ... ... ... ... ... әсер ... фактор банк жүйесінің дамуы. Өйткені банктік жүйе-нарықтық
экономиканың ең маңызды және ... ... ... ... ... қазіргі уақыт сатысында тиімді, нәтижелі және
болашақ бағыттардың бірі банк ... ... ... ... Бұл ... әлемдік және отандық экономиканың ... ... ... ... өту жағдайында банк жүйесіне көмек көрсету
тұрақтандырылған экономикалық өсуге жетуге елеулі нәтижелер ... ... өз ... тұрақты қалыпта жүзеге асыруына мүмкіндік береді.
Экономика басқару ... ... ... ... ... ... ал әр ... экономикалық қатынастары ең алдымен
мүдде ретінде ... ... ал ... ... ... ... ... қозғаушы фактор болып табылатын әдістемелерді пайдаланады. Мүддені
осылай деп түсінуден келесі ... яғни ... ... арқылы әсер етуге байланысты. ... ... ... ... ... арқылы, экономикалық әр түрлі
буындарының қарыз қаражаттарындағы қажеттіліктерін әр түрлі ... ... есеп ... ... ... ... ... қажеттілігін қанағаттандырады, қоғамдық өнімнің тоқтаусыз
қозғалысын қамтамасыз етеді. Банктер:
1.Тәуелсіз, бос ... ... ... ... ... ... ... Эмиссия жүргізеді.
Өзінің дамуында банктер ақша нарығында тауар болатын жаңа талаптар
мен міндеттемлер құрады.Қоғам мен ... ... ... ... ... ролі ... банктердің кең
таралған жүйесінсіз ... ... ... ... ... ... банктер экономикада көптеген жүректер жұмысы қызметін атқарады, яғни
олар арқылы ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты-банк жүйесінің қалыптасу және
даму мәселесін ғылыми-теориялық негіздеу және ... ... сай ... ... Осы ... өзектілігіне келсек,
біз банкті мемлекетті және ... ... ... қаражатпен
қамтамасыздандыратын генератор деп те ... ... ... орай,
тұрақты, иілгіш, әрі тиімді банк инфрақұрылымын құрастыру – ... ... ... ең ... және өте қиын мақсаты
болып отыр.
1 Қазақстанның банк жүйесінің қалыптасуы мен дамуы
1.1 Қазақстандағы банк ... даму ... сөзі ... ... ағылшын тілінен аударғанда «айырбас столы»
дегенді білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... ... Сауда мемлекеттер мен қалалардың, жекелеген тұлғалардың
әр түрлі монеталарымен жасалған. Ол ... ... ... ... ... сауда- саттық барысында әр түрлі формадағы
монеталар кездескен. Банктер пайда болардың ... ... ... ... ... ... салымдарын қабылдап, оларды әр түрлі елдің
ақшаларына айырбастауға маманданып отырған. Уакыт өте келе, ... ... ... өздерінің ақша қаражаттарын ссудаға беріп, пайыз
алу үшін ... ... ... ... ... ... ... банк ұғымы айырбастаушылардың және ... ... ... ... ... ... ... пайда
болу себебі, оның сол уақыттарда дүниежүзілік сауда орталығы болғандығын
ескеріп, әр ... ... мен ... сол елге ... ... ... операцияларына тікелей қатысуына байланысты
түсіндіріледі.
«ҚР- ғы банктер және банктік ... ... ... 1- ... ... осы ... сай ... қызметті жүзеге асыруға құқылы коммерциялық
ұйым болып табылатын заңды тұлға».
Банктік қызмет- бұл банктік ... ... ... ... ... Аталған заңның 30- бабына сәйкес банктік операцияларға
мыналар жатады:
- заңды тұлғалардың ... ... ... ... ашу ... жеке ... ... қабылдау, банктік шоттарын ашу және
жүргізу;
- банктердің және банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге
асыратын ұйымдардың ... ... ашу және ... ... және жеке ... ... шоттарын ашу және жүргізу;
- кассалық операциялар: банкнота мен монетаны қабылдау, беру, ... ... ... ... ... және сақтау.
- аударым операциялары: заңды және жеке ... ... ... ... ... ... алу операциялары: заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін
және өзге борыштық міндеттемелерін есепке алу (дисконт);
- ... ... ақы ... ... ... және қайтару
шартымен ақшалай формада несиелер беру;
- заңды және жеке ... оның ... ... ... ... олардың банктік шоттары бойынша
есеп айырысу операцияларын жүргізу;
- сенім (траст) операциялары: сенім білдірушінің тапсырмасы бойынша
және оның ... сай, ... ... ... ... және ... ... клирингтік операциялар: төлемдерді жинау, ... және ... ақ олар ... ... ... алу операцияларын жүргізу және
клирингке қатысушылардың таза позициясын анықтау;
- сейфтік ... ... ... формада шығарылған бағалы
қағаздарын, құжаттарын және бағалы заттарын сақтау қызметін көрсету,
сондай- ақ жәшіктерді, шкафтарды және бөлмелерді жалға ... ... ... тез іске ... бағалы қағаздар мен жылжитын
мүліктерді кепілге алып, қысқа мерзімді несиелер беру;
- төлем карточкаларын шығару;
- банкнота мен монеталарды және ... ... ... ... шетел валютасымен айырбас операцияларын ұйымдастыру;
- төлем құжаттарын инкассоға қабылдау (вексельден ... чек ... ... бағалы қағаздар нарығындағы клирингтік қызмет;
- аккредитивті ашу, растау және ол бойынша міндеттемені орындау;
- ақшалай формада орындалуды көздейтін, банктік кепілхаттарды беру;
- ... ... ... ... ... орындалуды көздейтін банктік
кепілдеме беру.
Кеңес үкіметі тұсында Қазақстанның өз банк ... ... ... аймағында КСРО-ның орталықтандырылған кредит ... мен ... ... ... Сол ... де банк ... КСРО ... және революцияға ... ... ... байланыста болды. Патшалық Ресейдің банк жүйесіне мыналар кірді:
Мемлекеттік банк, акционерлік ... ... ... ... ... ипотекалық кредит банкісі және басқа кредит мекемелері.
Ресейдің Мемлекеттік банкісі ( өз қызметін 1860 жылы бастады) бүкіл
кредит ... ... ... ... ... ... ақшаларды айналысқа
шығарудың монополиялық құқығы тек осы банкке ғана тиесілі ... ... ... 1914 жылы ... ... мен ... ... көбін, барлық акционерлік- коммерциялық банктердің шамамен 1/3
есептік- ссудалық операцияларын өз жағына ... ... ... ... ... банктерден Ресейдің Мемлекеттік банкісінің айырмашылығы:
ол тек банктерді ғана емес, ... ... ... ... ... т.б. ... 1914 жылы оның 10 кеңсесі, 124 бөлімшесі және 791
басыбайлы мемлекеттік ... ... ... ... (743 филиалы бар 47 банк) жағдайы
ссудалық капитал нарығында үстем болды және 1914 жылы шоғырланудың жоғары
деңгейіне ... және ұсақ ... ... ... үшін ұсақ ... ... істеді: өзара кредит қоғамы (11081), қалалық- қоғамдық банк ... ... ... ... ... жер банкісін, 10
акционерлік жер банкісін, 36 қалалық кредит банкісін, басқа да ... ... ... ... кейін 1917 жылы банктерді ... ... Елде ... банк ... ... соң, ... ... тиесілі салалық және аумақтық банктер пайда болды. Банк
жүйесінің бір буыны- ... ... ... ... ... үкіметінің
алғашқы жылдарында мемлекеттік банктермен қатар бір ... ... ... ... ... және жеке меншік, мемлекеттік-
капиталистік, оның ... ... ... ... ... 1922 жылы ... және ... серіктестіктері мен олардың
одақтары ұйымдастырылды. Олардың міндеттеріне ... ... ... ... ... 1924 жылы ауыл ... ... ақшаларды қабылдау, ссуда беру және есеп айырысуда
делдал болу секілді формаларды ... ... ... ... 1926 ... 1 сәуіріндегі есеп бойынша КСРО-да 16185 ... ... Оның ... ... және ... ... 12424- ауыл
шаруашылығында арналған кредит мекемесі.
1922 жылы жеке сауда-саттықты, өнеркәсіпті кредиттейтін өзара ... ... ... әрі ... Оңтүстік- шығыс банкісі
және шетелдік капиталдың ... ... ... ... құрылды.
Социолистік экономика секторының дамуына қарай кооперативтік және
кредит мекемелерінің маңызы кеміп, ... ... ... ... Ауыл
шаруашылығы ұжымдастырылғанда кредит кооперативтерінің қажеті болмай қалды.
Ол 1931 жылы ... ... жеке ... ... мен ... ... ... өзара кредит қоғамы да өз қызметін
тоқтатады. Басқа да кредит ... ... ... ... ... Олар 1922- 1925 ... аралығында құрылған Өнеркәсіп
банкісі, Цекомбанк, Всекобанк, Орталық ауыл шаруашылық банкісі ... ... ... ... ... 1930-1932 жылдары
салалық банктер жаңа принциппен ұйымдастырылды. Капитал ... және ... ... 4 ... банк ... ... және ... шаруашылығын ұзақ мерзімге
кредиттейтін банктен қайта құрылған өнеркәсіптердің ... ... ... ... ... ... Ол 1959 жылы КСРО Құрылыс ... ... ... Социалистік егіншілікті қаржыландыратын банк ( КСРО Ауыл
шаруашылық банкісі). Ол көптеген ... ... ... ауыл шаруашылық банктерінің ... ( 1959 жылы ... оның ... ету аясы ... ... мен ... ... ауыстырылды).
3. Кооперациялардың капиталдың құрылысын қаржыландыратын банк (
Всекобанк). Ол Бүкіл ресейлік кооперативтік банкісінің
негізінде ... ... 1936 жылы ... ... мен ... 1959 жылы ... ... КСРО Сауда
банкісіне берілді).
4. Коммуналдық және тұрғын үй ... ... ... 1959 жылы жабылып, оның қызметі ... ... мен ... банкісіне берілді.
Осы салалық банктердің барлығы салаларды ұзақ мерзімді кредиттеу және
қаржыландырумен ... Ал, ... ... ... халық
шаруашылығының барлық саласына арналған қысқа ... ... ... ... ... ... әрі жетекші буыны ретінде
КСРО Мемлекеттік банкісінің ролі өсе түсті. ... ... ... есеп ... ... ... мерзімді кредиттер
шоғырландырылды. Барлық кредит жүйесінің орталық әрі ... ... ... ... ... ролі өсе ... ... кәсіпорындар мен
ұйымдардың есеп айырысуға арналған және ... ... КСРО ... ... одақтас республикаларда, оның ішінде Қазақстанда барлық
банктердің республикалық мекемелері ұйымдастырылды. Бұл ... банк ... ... ... ... банк ... органдарына
бағынды, қандай да бір жергілікті мәні бар ереженің енгізілуінің үзіліді-
кесілді тыйым салынды.
Сондай-ақ, ... ақша ... тек бір ғана ... ... жүзеге асырылды, яғни, әрбір кәсіпорын, ұйым немесе
мекеме есеп айырысу және ағымдағы шотын тек бір ғана ... аша ... өз ... осы ... сақтады, кредит пен қолма- қол ... ... алды және осы банк ... ақшасыз есеп айырысты.
КСРО-да банк реформасы 1987-1988 жылдары жүргізілді. Осы реформаның
нәтижесінде КСРО Мемлекеттік банкісінің және КСРО ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп
банкісі ( Агропромбанк) және Әлеуметтік ... үй ... ... КСРО ... ... құрамына кіретін жинақ касса жүйесінің
негізінде Жинақ ақша ... ... ал ... ... ... ... экономика банкісі құрылды, осы тұста КСРО Мемлекеттік банкісі
кәсіпорындар мен ... ... ... және ... ... қызмет көрсетуін тоқтатты. Ол елдің Орталық банкісі боп жарияланды.
КСРО ... ... ... ... ... ... жүйесінің тиімділігін арттыру жүктеліп, капитал салымдарын,
сонымен бірге, өнеркәсіптегі, құрылыстағы, көліктегі және байланыстағы,
КСРО Мемлекеттік ... есеп ... ... мен ... ... ... кірді. Банк кәсіпорындардың және шаруашылықтың бірлескен
салаларының есеп-айырысу, ссудалық және басқа да шоттарын ... ... ... ... ... аграрлық-өнеркәсіп кешенінің
кәсіпорындары үшін- КСРО ... ... ... ... мен ... ... мен ... үшін- КСРО Әлеуметтік тұрғын үй
банкісі жүзеге асырса, ал халыққа КСРО Жинақ банкісі қызмет ... ... ... ... ... және ... ... бойынша есеп
айырысуды ұйымдастырды әрі жүргізді.
Мамандырылған банктердің ... ... ... ... ... ... ... республикалық банктер, ал облыстар мен
өлкелерде банк ... ... ... ... ... ... өз мекемелері болды. Олар бастапқыда мынадай ... ... ... мамандырылған қай банкінің клиенттері басым
аудандарда тек олардың (мамандырылған банктердің) мекемелері (әр ... ... ... Тек КСРО ... ... ғана мекемелері әрбір
ауданда, ұжымшар мен кеңшарда ашылды. Мамандырылған ... ... ... ... буындары өзінің мамандануына қарамастан,
ауданның ... ... ... ... ... ... тек ... дейгейінде ғана көрінді, ал төменгі мекемелері
әмбебап несиелік ... ... ... ... яғни ... саланың
кәсіпорындарына қызмет көрсетулеріне тура келді.
Олар банктердің саны бойынша 4 несиелік жоспарға ие ... ... ... ... олардың клиенттерінің әмбебаптығымен қарсы
келді, бұл өз алдына ең алдымен несиелік ресурстарды ... ... ... ... Бұл қаражаттардың өзара аймақаралық есеп
айырысу жүйесі ... ... ... ... ... ... түсті. Әрбір банк өз ресурстары шеңберінде жұмыс істеу үшін ... ... ... шоттар бойынша банкаралық есеп
айырысуға көшу қажет болды.
КСРО Мембанкінен ... ... ... ... ... ... ... әр банк белгілі бір салада
(өнеркәсіп, құрылыс, ауыл шаруашылық, сыртқы сауда) ... ие ... өз ... ... ... отырды, көбінесе осы
кәсіпорындардың өміршеңдігін, пайдалылығын, негізделгенін ескермей төмен
пайыздармен ... Осы ... ... ... мемлекеттік
кәсіпорындардың уақыты өткен саласыз қарыздардың мөлшері басымырақ болады.
Жалпы алғанда банктердің мамандандырылуы банк жүйесінің ... ... оны ... ... жоқ, ... механизмге
түбегейлі өзгеріс енгізген жоқ, керісінше, аумақтырық және көп ... ... ие ... ... ... ... ... бюрократтық
аппараттық жоғары деңгейлерінің өсуі көрініс тапты. КСРО Мембанкінің ... ... ... ол ... ... ... ... ете
алмады.
Осы жағдайдан шығудың бір жолы банктік реформаны жүргізу, яғни ... ... ... екі ... ... ... ... асыру болып
табылады.
Банктік құрылымды қайта құру банк ісіндегі КСРО Мембанкі монополиясын
жоюы керек еді. 1988 ... ... КСРО ... ... ... және
инвестициялық банктердің қызметін атқаратын әмбебап несиелік мекеме ... ... ... ... ... ... ... қалада,
өнеркәсіпте, көлік және басқа да шаруашылық салаларына инвестициялық ... ... ... Акционерлік бастамаларда қызмет ететін КСРО Сыртқы
сауда банкі ( Внешторгбанк) ... және ... ... ... ... жыл бойы ... банктік жүйесінде, оның ішінде Қазақстанда қатаң
орталықтандыру мен ... ... ... ету ... ... ұсақ-түйек регламенттеу басым болды. Қалыптасқан ақша-
несиелік қарым-қатынастар ... ... ... келе ... нарықтық
қатынастар шарттарына сай келмеді.
Тұрмысты социалистік тұрғыдан ... ... ... ... ... ... институттары мен құралдары мақсатты түрде
жойылып отырды. Утопиялық идеологиялық концепция негізінде ... ... ... ... бір деңгейлі банктік пирамида құрылды, ол өз астына
несиелік жүйені түгелдей басып алды және ... ... пен ... толығымен жойды.
Өз тәуелсіздігін алғаннан кейін 1990 жылдың желтоқсанында Қазақстан
бірден ... ... ... ... беретін меншікті банктік
жүйесін құруға кірісті. 1991 ж. қаңтарында, елдегі ... ... ... ... « ... ... ... және банктік қызмет
туралы» Заң қабылданды. Республикалық ... банк ... мен ... бар ҚР ... ... айналды. Республикалық
Өнеркәсіп құрылыс ... ... ... ... ... Республикасы акционерлік- ... ... ... банкі- ҚР акционерлік- коммерциялық Жинақ
банкіне ауысты. 1993 ж. бұл ... ... ... болып қайта
өзгерді, ал Жинақ банкі Қазақстан Республикасы Халықтық банк деген атқа ... ж. ... ... ... ... аралас, кооперативтік,
жеке банктер пайда бола бастады. Осы жылы ... ... ... және т.б. ... ... ... Қазақстандағы банктік реформа
Қазақстан Республикасындағы банктік жүйенің қалыптасуы мен дамуы
төмендегідей үш ... ... ... ... ... жж. ... ... 1995 ж. банктік реформа;
3) 1996-1998 жж. банктік реформалар.
1987-1988 жж. банктік реформалар. Қазақстандағы ... ... ... ... ... КСРО-да соңғы рет жүргізілген банктік реформа (1987-
1988 жж.) сәйкес келеді. Банктік реформа нәтижесінде: КСРО-ның Мемлекеттік
банкі және ... ... ... ... КСРО Өнеркәсіп-
құрылыс банкі, КСРО Агроөнеркәсіптік банкі және КСРО Тұрғын үй- әлеуметтік
банкі құрылды. Сол ... ... ... ның ... ... ... ... кассалары негізінде- КСРО Жинақ банкі, Сыртқы сауда ... КСРО ... ... банк құрылды. Сол уақыттан бастап,
Мемлекеттік банк ... мен ... ... және несиелік есеп
айырысу қызметін көрсетуді тоқтатты. Сөйтіп, ... ның ... ... ... «Банктер және банк қызметі туралы» ... ... екі ... банк ... ... ... ... Қазақстан банк
жүйесінің жаңа даму сатысына көшті.
1990 жыл ... ... ... ... ... және ... туралы» алғашқы заң ... ... ... ... кезеңдерін қамтиды.
1995 жылғы банктік реформа. Бұл банктік реформа Ұлттық банктің ... ... ... ... ... реформалау» бағдарламасына
сәйкес жүзеге асырылды.
Қазіргі таңда ҚР жұмыс жасап отырған банктік ... ... ... ... ... ... мемлекеттік салалық мамандандырылған банктер
қызметінің бір ... ... сол ... ... беру ... қайта түрлендіру; алғашқы коммерциялық банктер
қатарын құру; КСРО Мембанкіне орталық банктің жекелеген қызметтерін ... ... ... ... ... 1992 аяғы мен 1993 ... рубль аймағында бола отырып, ҚР
Ұлттық банкінің орталық банктің бірқатар ... ... ... ... банктердің экстенсивті түрде қалыптасуы мен ... ... ... ... бастапқы кезеңі.
3-кезең. 1993 жылдың қараша айынан осы уақытқа дейінгі, яғни айналысқа
ұлттық валютаның енгізілуіне байланысты Ұлттық банкінің ақша-несие ... ... ... ... алу, ... және ... қарым-қатынас
орнатудың классикалық принциптерін енгізу, ... ... ... ... ... білдіреді.
Бұл банктердің қайта түрлендіруге байланысты бірқатар шаралар ... орта ... ... 1995 ... ... жалғасты. Бірінші кезекте
1994 жылы Ұлттық ... ... ... ... балансы Қаржы
министрлігінің қарамағында құрылған ауылшаруашылығын ... ... ... беру ... іске ... ... кезекте, Қазақстан
Әлем банкін 1994 жылдың орта кезеңінде Мемлекеттік экспорттық-импорттық
банкке ... ... және ... Әлембанкке бөлу шаралары жүзеге
асты. Үшінші кезекте, мемлекеттік мамандандырылған Халық банкін ... ... ... жүргізілді.
Банк жүйесінің дамуын төмендегі ретпен қорытындылап шығаруға ... 1990 ... ... ... ... заң ... ... Республикасының жеке банк жүйесінің ... ... ... ең ... оқиғалар: Ұлттық валютамыздың енгізілуі, Орталық
банктің Ұлттық банк ... ... өз ... ... ... қамтамасыз етуде іске асыруы. Екі деңгейлі банк
жүйесінің алғашқы қадамдары.
Екіншіден, 1995-1998 ... ... ... реформалар. Ең
маңыздылары «Банктер және ... ... ... және ... ... банкі туралы» Заңдардың қабылдануы. Осы реформалар
негізінде инвестициялық, ... ... банк ... ... ... ... және инвестиция тарту мәселелерінің шешімдерін таба
бастауы. Банктік талаптың өсуі және банктердің ... ... ... ел ... ... қамтамасыз
етіліп, экономикалық өсу нәтижесінде банктік жүйенің дамуы және ондағы
банктердің рөлін атап көрсетуге болады. ... ... ... экономиканың
ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі. Банктер халық шаруашылығы
қызметінің барлық деңгейіндегі басқарумен тікелей ... ... жж. ... ... Бұл ... Ұлттық банктің 1996-
1998 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының банк жүйесін реформалау
бағдарламасына сәйкес ... ... ... ... басты мақсаты- ҚР ұлттық
валютасының ішкі және ... ... әрі ... арттыру және
экономиканы қаржыландыру мүмкіндігін кеңейту үшін ... ... ... нығайту.
2 Қазақстан Республикасындағы екі деңгейлі банк жүйесі
2.1 Қазақстан Республикасының Орталық банкі- Ұлттық банк
Қазақстан Ұлттық Банкі (ҚҰБ) ... ... және ... ... ... ... және ... саясатының басты
бағыттарын анықтайды. Оның қызметінің басты мақсаты пайда табу ... ... ... ... ... және ... банк ... ету.
Қазақстан Ұлттық Банкі- бұл бұрынғы қарапайым клиенттерге қызмет
көрсетумен айналысқан, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Іс жүзінде Қазақстан Ұлттық Банкінде барлық кассалық резервтердің
шоғырлануы және олардың шаруашылық ... ... ... Ұлттық Банкі
мекемелерінің коммерциялық банктер кассасын ... ... ... ... ... ... есеп ... ҚҰБ мекемелері
арқылы жүргізе отырып, қажет жағдайларда ҚҰБ-нен несие ала алады.
Қазақстан Ұлттық банкі- бұл ... ... ... оған ... ... резервтерден, басқа да материалдық құндылықтардан
тұратын мүліктерге ие заңды тұлға.
ҚҰБ өзінің атқаратын мәні жағынан ... ұйым ... ... ... тек оның ... ... ... Бүгінгі жарғылық қордың мөлшері-
20 млрд ... ... ... ... ғимараттардан, құрылғылардан,
құрал-жабдықтардан, көліктік құралдар мен ... ал ... ... ... ... табылатын меншікті ақшалай ... ... және ... да қорларды құрайды. Оның резервтік ... қор ... ... ... пайда есебімен толықтырылады және
жүргізген операцияларға байланысты зияндар мен шығындардың орнын ... нің ... ... таза ... сол ... ... ... табыстар мен шығыстар арасындағы айналысқа шығарылған, оған қоса
активтердің ... оның ... ... пен монеталарды қоса алғандағы
шығыстардың айырмасы негізінде анықталады.
ҚҰБ-нің таза табысы жарғылық қорды және ... ... ... ... ... Таза ... ... бөлігі келесі қаржы
жылындағы республикалық бюджетке аударылады. ҚҰБ және оның ... ... ... ... ... ... мен алымдар төлеуден босатылған.
ҚҰБ-нің несиелік ресурстары төмендегідей көздерден құралады:
- меншікті қарадат есебінен;
- басқа банктерден ... және ... ... ... ... ... есебінен;
- ҚР төңірегінде тартылған қаражаттардан;
- Арнайы мемлекеттік қорлар мен бюджеттің уақытша бос ... ... ... ... 9 ... тұрады. Ұлттық банктің
басқармасының ... ... және 5 ... ... ... 1 өкіл;
-ҚР Үкіметінен 2 өкіл кіреді.
ҚҰБ- нің басқару құрылымы.
Қазақстанның Ұлттық банкі- тігінен ... ... ... ... ... ... ... басқару органына:
Басқарма және Директорлар кеңесі (Директорат) жатады.
ҚҰБ- ның жоғары басқару органы Басқарма болып табылады.
ҚҰБ- нің ... ... ... Директорлар кеңесі болып
табылады. Директорлар кеңесі құрамына ... банк ... ... және ... ... жетекшілері кіреді.
«ҚР Ұлттық банк туралы» ҚР заңына сәйкес Қазақстан Ұлттық ... ... есеп ... Есеп беру ... ... ... келісімімен ҚР Президенті ҚҰБ- нің төрағасы 6 жылға
сайлайды және қызметінен босатады;
• ҚҰБ төрағасының ... да ҚҰБ ... ... ... 6 жылға сайлайды және қызметінен босатады;
• ҚҰБ- нің жылдық есебін ҚР Президенті ... ... ... ... ... ... ҚР ... ҚҰБ- нің ҚР Президентінің сұрауы бойынша өзінің қызметіне байланысты
ақпараттарды беріп отыруы.
Қазақстан Ұлттық банкі ... ... ... ... облыстық басқармасы және Алматы қалалық бас филиалы арқылы
атқарады. Бұл филиал Ұлттық банк ... ... ... ҚҰБ ... ... өз ... ҚҰБ ... құзіреттері шегінде ғана жүзеге
асырады. Қазақстан Ұлттық банкінің функционалдық құрылымына департаменттер
мен ... да ... ... орталық аппараты, филиалдары,
өкілеттіктері мен ұйымдары кіреді.
Ұлттық банктің ресми сыйақы мөлшерлемелері*
пайызбен, кезеңнің ... саны ... ... |
| ... ... банк |1 ... ... банктер |37 ... ... ... ... |35 ... банк |2 ... ... банктері |14 ... ... ... |23 ... даму ... |1 ... ... банктер және банктік қызметтер туралы»
Заңға сәйкес банктер мынадай ... ... ... ... негізде депозиттерді тарату;
- клиенттер мен банк-корреспонденттердің шоттарын жүргізу және оларға
кассалық ... ... ... ... және ... ... ... және жеке
тұлғаларға қысқа мерзімдік несиелер беру;
- инвестицияланатын ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру;
- төлем құжаттарын сатып алу, сату және сақтандыру, ... ... ... ... Банктік операциялар бойынша брокерлік қызметтерді ... ... ... ... ... ... әрекет ету;
- Банктік қызметпен байланысты кеңес беру қызметін көрсету.
Ұлттық банкінің арнайы ... ... ... басқа да банктік
қызметтерді жүзеге асыра ... ... ... ... ... ... халықтың ақшалай салымдарын қарау; ... ... ... ... ... 1 ... мәліметтер бойынша, Қазақстан Республикасының
банк секторында 37 екінші деңгейлі банк бар. 1 ... ... ... ... 12116,0 ... ... ... Жиынтық актив бір ай ішінде
13,8 млрд-қа ... ... ... Банк секторының жиынтық капиталы (-712,7)
млрд теңгені құрады. «БТА Банк» АҚ мен «Альянс ... АҚ ... жеке ... 1311,3 ... тең. ... ... ... активтердің 6364,1 млрд теңгесін немесе 52,5(-ын құрады.
Кесте 2-Екінші деңгейлі банктердің ссудалық портфелі бойынша мәлімет
|№ ... ... ... |ҚР ... банк ... |
| | ... ... |жүйесіндегі|портфельдег|
| | | ... ...... |
| | | ... ... ... |
| | | | ... ... беру |
| | | | ... ... ( |
| | | | ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... | |
|1 ... ... АҚ |2610,0 |1396,6 |71,8 |53,5 |
|2 ... АҚ |2551,4 |379,1 |19,5 |14,9 |
|3 ... Халық |1257,1 |79,6 |4,1 |6,3 |
| ... АҚ | | | | |
|4 ... |890,6 |15,2 |0,8 |1,7 |
|5 ... ... АҚ |672,3 |26,1 |1,3 |3,9 |
|6 ... ЦентрКредит» АҚ |670,8 |24,8 |1,3 |3,7 |
|7 ... АҚ |274,7 |2,8 |0,1 |1,0 |
|8 ... АҚ |261,9 |5,9 |0,3 |2,2 |
|9 |«KASPI BANK» АҚ |242,4 |2,0 |0,1 |0,8 ... |«Еуразиялық Банк» Ақ |166,7 |10,6 |0,5 |6,4 ... ... АҚ |104,1 |0,4 |0,0 |0,4 ... ... АҚ |86,6 |0,0 |0,0 |0,0 ... |«HSBC Қазақстан банкі»|60,1 |0,4 |0,0 |0,7 |
| |АҚ | | | | ... ... АҚ |55,5 |0,0 |0,0 |0,0 ... көріп отырғанымыздай, ссудалық портфель «БТА банк» АҚ 2610,0
құраса, «Казинвест» АҚ 55,5 тең. Яғни ссудалық портфельдің ... ... ... ... ... кемім отырғанын көріп отырмыз.Яғни осы
жылы екінші деңгейлі банктерде ссудалық портфель 2610,0-дан 55,5 –ке ... Ал ... ... ... беру ... о-ге ... кеміді.
Тек қана «БТА Банк»-те ғана ... ... ең ... ... ... мына ... ... болады.
4-сурет- құрастырылған кесте 2 бойынша
Банктің несиелік портфель структурасында стандартты ... ... ... ... ... 44,0(, ... ... үлесі 27,3( (
«БТА ... АҚ мен ... ... АҚ ... ... және 5-
категориялы қарыздарға жатқызылатын несие мөлшері 3434,0 ... ... ... ... портфельдің 33,8(-ын құрайды. БТА банктің ссудалық
портфелі ең жоғары, ал Казинвест АҚ ссудалаық ... ең ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштері, 2009 жыл
|№ |Банк аты ... ... ... ... ... | | ... ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... | |
|1 |АҚ ... 538 298 |2 554 288 |- 601 560| 2 274 |
| | |258 |540 |495 |054 139 |
|2 |АҚ "БТА ... |2 134 516 |2 595 387 |- 1 958 898| 3 521 |
| | |494 |270 |741 |562 147 |
|3 |АҚ " ... |2 027 987 |1 250 944 |- 235 | 1 803 |
| ... ... |800 |390 |446 291 |375 140 |
|4 |АҚ ... |1 210 584 |879 940 |- 106 | 1 111 |
| | |969 |579 |511 324 |087 273 |
|5 |АҚ ... |1 101 670 |670 531 |- 84 | 1 013 |
| ... |569 |227 |151 219 |922 973 |
|6 |АҚ ... ... |497 895 943 |662 589 |- 493 | 1 065 |
| | | |274 |528 785 |695 267 |
|7 |АҚ "KASPI BANK" |322 819 527 |246 117 |- 24 | ... | | |392 |296 669 |323 483 |
|8 |АҚ ... |304 893 647 |261 245 |- 19 | ... | | |509 |795 593 |298 147 |
|9 |АҚ ... |337 665 528 |174 708 |- 9 | ... ... | |828 |206 430 |986 501 ... |ЕҚ АҚ "БТА ... - |230 739 231 |275 180 |- 85 | ... |АҚ "ТЕМIРБАНК" | |285 |032 662 |058 123 ... |АҚ ... |209 479 633 |36 545 730|- | ... ... | | |456 928 |163 730 ... |ЕБ АҚ "Сбербанк" |216 416 787 |86 637 006|- 7 | ... | | | |042 621 |084 447 ... |ЕБ АҚ "HSBC БАНК |152 421 027 |61 422 267|- 1 | ... ... | | |277 164 |791 626 ... |АҚ ЕБ "RBS |153 428 096 |42 061 964|- 2 | ... |(Kazakhstan)" | | |625 632 |400 610 ... |АҚ ... |149 066 465 |100 666 |- 8 | ... | | |018 |057 969 |892 572 ... |АҚ ЕБ |96 808 096 |1 323 207 |- | |
| ... | | |22 643 |87 086 190 |
| ... ... | | | | ... |АҚ ... |70 256 691 |54 949 218|- 4 | |
| | | | |318 894 |59 303 869 ... |АО |68 300 057 |40 635 127|- | |
| ... | | |989 001 |51 418 358 |
| ... | | | | ... |АҚ ... |61 597 475 |54 071 415|- 4 | |
| ... | | |794 120 |48 678 896 ... |АҚ "ЕБ "АЛЬФА-БАНК"|49 382 724 |18 299 467|- 2 | |
| | | | |805 435 |40 500 685 ... |АҚ "Delta Bank" |27 603 912 |19 864 705|- 1 | |
| | | | |469 056 |20 961 351 ... |АҚ ... |16 592 365 |12 619 861|- | |
| ... | | |612 631 |11 322 430 ... |АҚ ... Позитив |15 072 022 |4 868 398 |- | |
| ... | | |887 177 |10 002 934 ... |АҚ ... ... |10 700 006 |9 129 795 |- 4 | |
| ... | | |076 915 |6 583 692 ... |АҚ "ЕБ "КЗИ ... |13 581 998 |4 909 294 |- | |
| | | | |665 472 |7 922 896 ... |АҚ ... Bank|8 986 466 |3 664 188 |- | |
| ... Банк)" | | |98 095 |3 907 815 ... |ЕҚ АҚ Банк ВТБ |6 094 050 |0 | - | |
| ... | | | |96 572 ... |АҚ "Шинхан Банк |5 246 010 |15 750 | - | |
| ... | | | |125 428 ... |АҚ "ТПБ ... в |10 123 453 |0 | - | |
| ... | | | |5 043 952 ... |АҚ ... |4 899 393 |3 250 670 |- | |
| | | | |517 191 |3 229 846 ... |АҚ ЕБ ... |6 656 983 |1 570 724 |- | |
| ... ... | | |40 215 |4 371 698 ... |АҚ ... |3 682 256 |3 153 823 |- | |
| | | | |160 346 |210 520 ... |АҚ ... |2 822 190 |2 023 578 |- | |
| | | | |734 869 |1 356 203 ... |АҚ "Сенім-Банк" |3 145 755 |2 146 705 |- | |
| | | | |61 512 |842 047 ... |АҚ ... |2 643 420 |1 731 182 |- | |
| | | | |117 827 |504 655 ... |АҚ ... |2 309 265 |1 194 121 |- | |
| | | | |24 843 |277 608 ... |АҚ ЕБ ... ҰБ"|2 478 727 |657 810 |- | |
| ... | | |2 779 |345 989 |
| ... |12 076 867 |10 138 |-3 660 287 544 |13 063 789 ... | |288 |3317 | | |
3 ... ... ... ... ... жағдайындағы банктер
2007 жылдың ортасында басталған жаһандық дағдарыс Қазақстанның
реттеуші ... мен ... ... соңғы жылдардағы ең ... ... ... ... жүйенің дамуы өзінің шектік нүктесіне
келді. Қазақстанның банктері әлі де өте ... ... ... 2008 ... көптеген банктік жүйесіне әсер ... ... ... ... ... қаржылық тенденциялар белең алуда. Олар:
- банк жүйесінің дамуының күрт төмендеуі;
- активтердің сапаларының нашарлауы;
- ... ... ... төмендеуі.
Соның дәлелі ретінде Қазақстанның банк жүйесінің 90( активін құрап
отырған 10 ең мықты банк тізімдері берілген .
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ие болып отыр.
Рейтингтік орталықтардың мәлімдеуі бойынша, ... ішкі және ... ... ... ... ... банктері даму жолына түсе
алмайды. Активтердің сапасы банктердің несие беруге ... ... ... ... ... ... жүруде. Активтер
сапасының төмендеуі банктің капитализациялық көрсеткіштеріне кері әсерін
тигезеді. Қазақстан ... ... ... ... ... ... айының біріне несиелік портфельдің ... ... ... ... 43,0 (-дан ... ... төмендесе, күмәнді
несиенің үлесі 52,6(-дан 57,8(-ға дейін көтерілді, ал ... ... ... 6,7(-ға дейін өсті.
Рейтингтік орталықтардың мәлімдеуі бойынша, банктердің есептерінде
көрсетілген ... ... ... банктердегі активтердің шынайы
сапасын көрсетпейді. Орталықтың бағалайынша, қазіргі таңда ... ... ... 25(-ын ... Банк жүйесіндегі
активтер сапасының төмендеуіне құрылыс және жылжымалы ... ... ... ... болды. Қазақстанда жылжымалы мүлік және құрылыс
секторларын несиелендіру 2009 жылдың ақпан айында несиелік портфельдің 21(-
на тең ... 2008 жылы ... ... ... баға құны ... ... нәтижесінде көптеген құрылыс жобалары мен құрылыс компанияларындағы
банккроттықтарға жол берілгенде Қазақстан банктері оны ... ... ... ... ... акцияларын үкіметтің не болмаса
стратегиялық акционерлердің сатып алуы ... ... ... ... ... 3- Банк ... жиынтық капиталы (млрд. тенге),
| ... ... ... ... |1284,0 |1525,0 ... ... |940,2 |1017,7 ... ... |3,8 |4,9 ... капитал |558,9 |501,2 ... ... |460,9 |562,6 ... ... |1,7 |0,9 ... ... |64,4 |73,3 ... ... жеке |1780,2 |1953,9 ... | | ... ... ... ... мәлімет бойынша оң позиция
қарастырылды, ол 1452,6 млрд ... ... яғни бір ... 27,5 ... ... ... өсті.
6-сурет -Банк секторының 2008 жылғы жиынтық капиталы
Түсініктеме:құрастырылған кесте 3 бойынша
Яғни, 2008 жылдың мәліметтеріне сүйенетін болсақ, ... ... ... ... ... 940,2 болса, қосымша капитал 3,8-ге тең болған
екен. 2-деңгейлі капитал, оның ішінде субординациялық капитал 460,9 –ға ... ... ... 1,7-ге тең. ... ... есеп жеке капитал
1780,2-ге тең болған еді. Бұл 2009 мәліметтерге қарағанда 173,7-ге ... ... ... 2009 ... жиынтық капиталы
Түсініктеме: құрастырылған кесте 3 бойынша.
2009 жылғы мәліметтерге сүйенетін болсақ, 1-деңгейлі капитал 1525,0
млрд теңгені ... оның ... ... ... 1017,7, ал ... 4,9 млрд ... ... капиталдың ішінде субординациялық
қарыз 562,6-ға тең ... ... ... ... ... ... тең. Сонымен барлық есеп жеке капитал 1953,9 ... ... ... ... ... ... капитал 18 % болған,
солай қалды, ал субординациялық ... 2008 ... ... 1%-ға ... Ал
банк инвестициясы 25%-дан 27%-ға дейін көтерілгенін байқаймыз, яғни ол 2%-
ға ... ... банк ... ... ... 2008 жылмен салыстырғанда
біршама пайызға өскендігін байқауға болады.
Кесте 4- Қазақстан банктерінің қаржылық көрсеткіштерінің динамикасы,
млрд. тенге (7]
|№ |Банктің ... ... ... ... |
| ... | | | |
| | |01. 07 |
| | |2008 |
| ... | ( |Негізгі | ( |
| ... | ... | |
| ... | ... | ... ... |100 |10254,6 |100 ... |3977,3 |43,0 |3637,8 |35,5 ... |4865,0 |52,6 |5932,7 |57,8 ... |2232,6 |24,2 |2770,0 |27,0 ... | | | | ... толық | | | | ... өз ... | | | ... | | | | ... |595,8 |6,5 |517,2 |5,0 ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... |1577,4 |17,1 |1307,4 |12,8 ... | | | | ... ... | | | | ... өз ... | | | ... | | | | ... |206,0 |2,2 |740,0 |7,2 ... | | | | ... | | | | ... төлеу | | | | ... |253,2 |2,6 |598,1 |5,8 ... | | | | ... |402,2 |4,4 |684,1 |6,7 ... ... ... айының біріне несиелік портфельдің төмендеуі
байқалады, стандартты несиенің үлесі 43,0 (-дан ... ... ... ... ... ... 57,8(-ға дейін көтерілді, ал ... ... ... ... ... ... ... банк, Үкіметтің дағдарысқа қарсы іс- шаралары
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Ұлттық ... және ... ... ... ... ... және қадағалау агенттігінің Экономиканы және
қаржы жүйесін тұрақтандыру ... – 2010 ... ... ... ... жоспары жайлы сөз ететін
болсақ.
Өткен жылдың ... ... ... дағдарысының алғашқы толқынымен
кезікті. 2007 жылдың қазанында Үкімет, Ұлттық Банк және Қаржы нарығы мен
қаржы ұйымдарын ... және ... ... ... әрі – ... ... халықаралық қаржы және азық-түлік нарықтарындағы
тұрақсыздықтың теріс салдарын ... үшін ... ... ... ... 2007 жылдың күзінен бастап мемлекеттік бюджеттен шамамен
550 млрд. теңге бөлінді.
Меншікті немесе қарыз қаражатын үлестік ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... 184,7 ... ... бөлінді.
Шағын және орта бизнестің іскерлік белсенділігін қолдау үшін ... ... 155 ... ... сомаға қаржыландыру қамтамасыз етілді.
Агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз
етуге 135 ... ... ... ... ... өтімділік тапшылығының проблемасы жедел шешілді және
ұлттық банк жүйесінің келесі сыртқы ... ... ... ... ... ... ... кешенін іске асыруды ескере отырып, ағымдағы
жылдың 9 айы ішінде ЖІӨ-нің өсуі шамамен 4%-ды құрады. ... ... ... тұр және 7%-дан аспайды. ... ... ... мүмкіндігі туды. Ағымдағы жылғы 10 айда инфляция деңгейі 8,8%-
ды құрады, бұл жылдық болжамның кемінде 10%-ына сәйкес келеді. ... ... ішкі және ... ... ойдағыдай орындауда. Екінші
деңгейлі банктердің экономиканы кредиттеуі өткен жылдың соңындағы деңгейде
сақталды. Ағымдағы ... 10 айы ... ... депозиттер 21,8%-ға
дерлік, оның ішінде, халықтың депозиті 2%-ға ұлғайды.
Ағымдағы жылдың басынан бастап Үкімет, Ұлттық Банк пен ... ... ... ... реттеу және қадағалау агенттігі ішкі және сыртқы нарықтағы
экономикалық жағдай мониторингін күшейтті және қосымша ... ... ... кейбір заңнамалық актілеріне қаржы жүйесінің
тұрақтылығы мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... Заңы ... қабылданды, онда қаржы
ұйымдарының қасақана төлем қабілетсіздігіне дейін жеткізгені үшін әкімшілік
және ... ... ... ... ... ... ... бұзып отырған қаржы ұйымдарының қызметіне
араласуға қажетті ... ... ала ... ... акцияларын мәжбүрлеп
сатып алуға құқық алады. Өз кезегінде, банктерге ... ... ... ... ... ... акцияларын мерзімінен бұрын сатып
алу құқығы берілді.
Банктерге деген сенімді сақтап қалу мақсатында ... жеке ... ... ... ... ... ... көзделген 700 мың
теңгеден 1 миллионға дейін, ал 2012 ... ... (3 жыл ... - 5 млн.
теңгеге дейін ұлғайту көзделген.
Ағымдағы жылдың 18 ... ... ішкі ... ... ең
кіші резервтік талаптар 5%-дан 2%-ға дейін, ал өзге міндеттемелер бойынша
7%-дан 3%-ға ... ... Бұл ... олардың ресурстық базасын
шамамен 350 млрд. теңге ... ... ... береді.
2009 жылдың 1 қаңтарынан бастап жаңа Салық ... ... ... оның ... ... ... ең алдымен, экономиканың
шикізат емес секторы үшін салықтық жүктемелерді едәуір ... ... ... ... ... 2009 жылы ... 20%-ға дейін,
2010 жылы 17,5%-ға дейін және 2011 жылы 15%-ға дейін төмендейді.
Қосылған құн ... ... ... жылдан бастап 13-тен 12%-ға дейін
төмендейді. ҚҚС салынатын айналымның ең аз көлемі 2 есе 38 млн. ... ... ... ставкаларының регрессивті шәкілінің орнына 11%
мөлшеріндегі бірыңғай ставка енгізілетін болады.
Экономиканың барлық кәсіпорындары үшін ... ... ... ... преференциялары көзделген. Атап айтқанда, өндірмейтін секторлар үшін
жедел өтеу, мұнай өндірушілер үшін - өтеудің екі есе ... ... және орта ... ... үшін ... ... ... аванстық төлемдерді төлеу туралы талап алынып тасталады.
Сонымен қатар, барлық кәсіпорындар үшін залалдар ... 3 ... ... ... ... ... ... жүктеменің төмендеуі тек 2009 жылы кәсіпорындарға 500 млрд.
теңге босатуына және оларды экономиканы дамытуға ... ... ... ... ... «Мемлекеттік сатып алу туралы»
Қазақстан Республикасы Заңына өзгерістер мен ... ... ... ... ... қабылданды. Ішкі сұранысты ынталандыру және отандық
кәсіпорындарды қолдау үшін мемлекеттік сатып алу тек ... ... ... ... бағытталатын болады. Жедел шешімдер ... ұзақ ... ... беру есебінен отандық бизнеске нақты
көмек көрсету үшін ... ... мен ... ... ... алуды реттейтін заңнамалар әрекетінен шығарылды.
Үкімет әлемдегі ... және ... ... ... ... байланысты 2009 – 2011 жылдарға арналған республикалық бюджет
жобасын қажеттілікпен қалыптастырды. Осы ... ... ... бір ... үшін 60 АҚШ ... әлемдік бағасын негізге ала
отырып есептелген. Үкімет орта ... ... ... ... ету ... ... ... 2009-2011 жылдарға арналған
республикалық бюджет жобасының параметрлерін түзетті. 2009 жылы бюджет
кірістері мұнайдың ... ... бір ... үшін 40 АҚШ ... ... ... ... Басымды емес шығыстар қысқартылды, ал
бірқатар бағдарламаларды қаржыландыру кейінгі мерзімге қалдырылатын болады.
Бұл ретте әлеуметтік шығыстар қысқартылған ... – 2010 ... ... ... ... ЖІӨ-ге 3,4-3,5%
көлемінде жоспарланған, ал 2011 жылы ... ... ... ... ... республикалық бюджет ағымдағы жағдайда экономикалық
белсенділікті қолдау үшін ... ... ... табылады. Жиынтықты сұраныс
пен іскерлік ... ... ... басымды инфрақұрылымдық және
индустриялық жобаларды қаржыландыруға, ... ... ... және ... жұмыспен қамтылуды қамтамасыз ететін ауыл
шаруашылығын дамытуға, сондай-ақ адами капиталды ... ... ... ... деңгейін сақтау есебінен қамтамасыз етіледі.
Тұтастай алғанда, 2009 – 2011 жылдары мемлекеттік ... ... 1,5 ... теңгеден аса өседі.
Бағдарламаның мақсаты мен бағыты:
Шикізат ресурстарына әлемдік бағаның құлдырауы әсерінен ... ... ... қол ... ... байланысты Қазақстан
экономикасына жаңа әлемдік экономикалық шындықтарға бейімделудің күрделі
кезеңін бастан ... тура ... бұл ... ... ... ... ... сөзсіз.
Қазақстан экономикасының ғаламдық құлдырау кезеңіне Қазақстан алтын-
валюта резервтерінің және Ұлттық қордың берік ... ... ... ... 2008 ... 1 қарашада 47 млрд. АҚШ долларынан астамды ... ... ... ... ... ... ... тапшылығы
төмен деңгейде тұр және ЖІӨ-нің 2%-ынан аспайды.
Үкімет қалыптасқан жағдайды экономиканы сауықтыруға және оның ... ... ... үшін ... ... ... Жинақталған резервтер
Қазақстан экономикасын түзеу процесін жақсартуға мүмкіндік береді.
Бағдарламаның мақсаты Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... және болашақта сапалы
экономикалық өсу үшін ... ... ... ету ... ... жету үшін ... Ұлттық Банк пен Қаржылық қадағалау
агенттігі мынадай бес бағытта шоғырланатын болады.
1. Қаржы секторын тұрақтандыру
2. Жылжымайтын ... ... ... ... Шағын және орта бизнесті қолдау.
4. Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту.
5. Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске
асыру.
Жобаны ... ... ету үшін ... ... ... 10 ... АҚШ ... (1 200 млрд. теңге) көлеміндегі қаражат
пайдаланылатын болады. Олар мыналарға бағытталатын болады:
1) ... ... ... – 4 ... АҚШ ... (480 ... тұрғын үй секторын дамытуға – 3 ... АҚШ ... (360 ... шағын және орта бизнесті қолдауға – 1 млрд. АҚШ ... (120 ... ... ... ... – 1 млрд. АҚШ доллары (120 млрд.
теңге);
5) инновациялық, индустриялық және ... ... ... – 1 ... АҚШ ... (120 ... ... Ұлттық Банк, Қаржылық қадағалау агенттігі, «Самұрық-қазына»
ұлттық ... қоры ... әрі – ... ... және ... холдингі (бұдан әрі – «ҚазАгро» холдингі) осы қаражаттың нысаналы
және тиімді жұмсалуына тұрақты мониторинг пен ... ... ... іске ... ... ... ... оператор болып «Самұрық-
Қазына» қоры шығатын болады. Ол үшін Үкімет «Самұрық-Қазына» қорын ... ... ... капиталдандыруды жүзеге асырды.
«Самұрық-Қазына» қоры мен «ҚазАгро» холдингі тиісінше 4 млрд. АҚШ доллары
және 1 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... ... ... алуды жүзеге асырады. Бұл үшін Ұлттық қордың инвестициялық саясатына
өзгерістер енгізілетін болады.
Экономикалық өсу қарқынының төмендеуі жағдайында Үкімет контрциклдық ... ал ... Банк - ... ... саясатын жүзеге асыратын
болады. Алайда экономика мен қаржы секторын тұрақтандыру шамасына қарай
ақша-кредит және ... ... ... ... ету, оның ішінде, инфляцияның төмен қарқынын ұстап ... ... ... пен Ұлттық Банк төлем балансының және валюта бағамының жағдайын
бақылайтын болады.
Экономикада жинақталған салалық теңгерімсіздіктердің ішкі және ... ... ... ... Үкімет 2009 жылы Қазақстанның 2020
жылға дейінгі әлеуметтік–экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық климатты жақсарту үшін құрылымдық реформалар жүргізуді;
инфрақұрылымды жаңғыртуды;
адами капиталды ... ... ... ... секторды дамыту есебінен жедел
әртараптандыруды;
мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыруды;
елдің сыртқы борышын тиімді басқаруды ескере отырып, таяудағы он ... ... ... мен даму ... ... ... ... жоспарлаудың жаңа қағидаттарын ескеретін елдің
бірінші ұлттық стратегиялық даму бағдарламасы болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Банктер экономиканы дамытудың негізгі факторларының бірі ... Банк ... ... ... алғашқы жылдардағы
банктердің қызмет істеу аясының тар ... ... ... ... қалыпты жағдайда ұстап тұра алмауы, банктердің ... ... ... ... ең ... мәселелер:
1) қор нарығы, нақты экономикаға ... ... ... өз
принциптері деңгейінде жұмыс істемей отыр;
2) ... ... мен ... ... ... ... инвестициялық ресурстарға жетпеуі, бұл тәжірибе ... кең ... және ... ... негізгі факторы
болып саналады.
3) Құрылыс жинақ жүйесін және ипотекалық несие механизмін жетілдіру.
Бұл аталған мәселелердің шешу ... ... банк және ... ... ... ... ... осы мәселелерді шешуде
банктердің рөлі үлкен ... ... ... ... ... ... және ішкі міндеттемелерін орындап келеді. Өткен жылы
банктердің жиынтық ... 31,7% ... ... 2009 жылдың 1-
қаңтарында 11683,4 млрд. теңгеге жетті. Банк активтерінің өсуіне негізінен
клиенттерге берілген займ көлемінің ... (48%) ... ... ... ... ... - олар көзге көрініп тұр. Несие беру ... Олай ... ... құны ... бұрынғыдай арзан және
ұзақ мерзімге берілетін ақша жоқ. Банктердің несие қоржыны құрылымында 2009
жылдың қаңтар-ақпанында ... және ... ... ... ... ... ... кеміді. Бұл жерде біз үмітсіз несие ... ... ... ... ... тұрақсыздықпен, атап айтқанда, кепілдік
мүлкінің (жылжымайтын мүлік) тартымдылығын жоюымен байланыстырамыз. Тұрғын
үй нарығы да, құрылыс ... ... ... ... тұр (сауда-саттық
жүрмейді, баға түсіп жатыр), халықтың аталған секторға қаржы құюға ... ... ... ... биылғы жылы несие қоржыны төмендейді,бірақ, қайтадан
беріле бастаған несие сапасы жақсарады. Өйткені, ... ... ... төлем қабілетін анықтауға қойылатын талаптарды күшейтті, оның
үстіне, несие ... ... ... ... басты рөлінен айырылып қалды.
2008 жылы банктер қаржы нарығының ішкі ресурстарына ... ... үшін ... ... ... ... тура ... Банк секторы
белсенділігінің төмендеуімен қатар, қоғамда ... ... ... ... ... арта түсуде. Пайлық қорлар саны ұжымдық инвестиция
құралдарының танымал бола ... ... әрі ... ... ... тартуды қалайтын жаңа инвестициялық компаниялардың пайда
болуына байланысты артуда.
Соңғы 3 ... ... ... ... ... ... ... пен
итальяндық UniCredit тобы бірқатар екінші деңгейлі отандық банктерді сатып
алған болатын. Бірқатар ... ... ... ... ... ... ниет ... отыр. Бұл шетелдік инвесторлардың отандық
банк жүйесіне деген сенімі мен ... даму ... ... ... келгенде, банктік жүйенің дамуы оны ... ... ... ең ... ... бірі ... қалады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Республикасы Президентінің Заң күші бар ... ... ... Н.К., ... М.Ә., ... ... ... Мақыш С.Б., Банк ісі.-Алматы, ИздатМаркет, 2007.-471б.
4. Основные направления денежно-кредитной политики НБРК на 2007-2009 годы
// Банки Казахстана №4.-2009.
5. Ред. ... ... ... ... ... Об ... ... за 1 полугодие 2009 года // Банки Казахстана
№8.-2009
7. Оценка рейтингового состояния ... ... ... // ... ... ... О состоянии финансового рынка и финансовых организаций по состоянию ... ... 2009 года // ... ... ... Көшенова Б. «Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі туралы» Қазақстан А.
Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары.-Алматы, Экономика,2000.
-----------------------
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі орталық аппаратының ... ... және ... ... ... ... ... есеп департаменті
Заң департаменті
Зерттеу және статистика департаменті
Ақпарат технологиясы департаменті
Қызметкерлермен жұмыс жүргізу департаменті
Қолма-қол ақшамен жұмыс ... ... ... жүйелері департаменті
Бюджетті жоспарлау және бақылау басқармасы
Монетарлық операцияларды есепке алу басқармасы
Операция басқармасы
Ішкі аудит департаменті
Ұлттық банк басшылығының қызметін ... ету ... ... аппарат жүйелерін ендіру басқармасы
Үйлестіру басқармасы
Шаруашы-лық басқармасы
Құжаттамалық қамтамасыз ету және бақылау басқармасы
Қауіпсіздік ... ... ... банк ... ... (4 ... Республикасы Ұлттық банкінің төрағасы

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік тәуекелдердің Қазақстанның банктік жүйесінде қолданылуы мен басқарылуының теориялық аспектілерін анықтау және тәуекелдерді басқаруда шетелдік тәжірибе мен отандық тәжірибе39 бет
Қазақстанның банк жүйесінің қалыптасуы мен дамуы29 бет
Қазақстанның банктік секторындағы несиенің түрлері және несиелік құрамдас бөлігінің дамуы мен несиелеу жүйесі68 бет
XVIII - XIX ғғ. Қазақстанның мәдениетi140 бет
XXI ғасырдағы Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы19 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіп кешені10 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы ақпарат28 бет
Аймақтағы петроглифтерді зерттеу ісінің қалыптасуы мен дамуы16 бет
Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі және Қазақстанның саясаты99 бет
Алаш қозғалысының бастау көздері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь