ҚР-ның Бюджет жүйесі

Кіріспе
1. Бюджет мәні, мазмұны .
2. Бюджет құрылымы, кіріс, шығыны.
3. Қазақстан Респуликасының бюджет жүйесін жетілдіру.
4. 2007 жылғы мемлекеттік және республикалық бюджеттің атқарылуы, және атқарылуының салыстырма талдауы (кесте түрінде).
Қортынды бөлім.

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Еліміз халық шаруашылығында бұрын соңды болмаған құлдырауды тоқтатып, дағдарыстың терең шыңырауынан шығып келеді. Еліміздегі экономикалық реформаның сараң бағыты барған сайын анықталып келеді. Жаңаша қатынастардың мәні қысқа мерзімде-ақ халықтық сипатқа ие болуы біздің тандауымыздағы экономикалық саясаттың дұрыстығын көрсетеді.
Менің курстық жұмыста қарастырып, зерттеп отырған тақырыбым – Қазақстанның мемлекеттік бюджетін қалыптастыру және пайдалану проблемалары. Бұл жұмыста менің негізгі көздеген мақсатым, бюджеттің мәні, мазмұны, құрылымы, кірісі, шығыны және де Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің жетілдіру және де сонымен қатар жан-жақты қарастыру. Жалпы, мемлекет өз экономикасымен анықталады. Экономика математикалық әдістерді жоспарлауда қолдану, бюджеттік көрсеткіштерге әсер ететін факторларға қарамастан ұтымды шешімдер қабылдауға жол ашады. Ал есептеуіш машиналарды қолдану қабылданған шешімдерді салыстыра отырып, жоспардың көптеген есептік жобаларын дайындауға мүмкіндік береді.
Бір сөзбен айтқанда, шаруашылыққа арналған қаражат бір бөлек, мемлекеттік бюджетті толықтыру және бір бөлек. Міне, экономикалық тізгін ұстаған азаматтар осы мәселердің жібін айырып бергенде ғана шаруашылықты көтеруге жол ашады. Әр ойдың есебі басқа дегендей, бар жүкті шаруашылыққа арта бермей бюджетті толықтырып, дамыту көздерінің басқа түрін де қарастырған абзал. Осы мүмкіндіктерді пайдалана алмауымыздан экономикамыз төрт аяғынан бірдей ақсап тұр. Ал бізде осы түсініктерге мән бермегендіктен, бюджетті толықтыру көздерін дұрыс таба алмағандықтан осындай түрдегі жағдайға ұшырап отырмыз. Соның салдарынан, бір қатар елдердің экономикалық тәжрибесі, эксперттердің болжауы, жоспары, менің курстық жұмысымның мазмұнын ашпақ, мен оны толығымен қарастырдым деп ойлаймын.
1. “Государственный бюджет”, К.Ильасов, В.Сатқалиева, А.Зейнетгабдин, Б.Сапарбаев, П.Исахова //Алматы-1997г.//
2. “Қазақстан - 2030”, Назарбаев Н.Ә. // Алматы -1997г.//
3. “Экономика” 2-издание, Фишер М., Дорнбуш Р., Шмалнзин Р. //Москва- 1995//
4. “Саяси экономика”, Медведов В.А., Абалкин М.И., Ожерельев О.М. //Алматы -1994г.//
5. “Бюджет – действенный инструмент государства”, Шашкова Л. //Казахстанская правда – 2002г., 24 августа//
6. Қазақстан Ұлттық энциклопедиясы 3 том.
7. “О бюджетной системе” //Экономика и предпринимательство-№ 4, 1997г. ақпан//
8. “Халықтың мүддесіне қызмет көрсетеді”, Бегманов Қ.С. //Саясат-2000ж. №4-7, 83-86 бет.//
9. //Қаржы-қаражат – 1999ж., №3, 11 бет.//
        
        Жоспары:
Кіріспе
1. Бюджет мәні, мазмұны .
2. Бюджет құрылымы, кіріс, шығыны.
3. Қазақстан Респуликасының бюджет жүйесін жетілдіру.
4. 2007 жылғы мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... (кесте түрінде).
Қортынды бөлім.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Еліміз халық шаруашылығында бұрын соңды болмаған құлдырауды тоқтатып,
дағдарыстың терең шыңырауынан ... ... ... ... сараң бағыты барған сайын анықталып келеді. Жаңаша ... ... ... ... ... ие ... біздің тандауымыздағы
экономикалық саясаттың дұрыстығын көрсетеді.
Менің курстық жұмыста қарастырып, зерттеп отырған ... ... ... ... қалыптастыру және пайдалану проблемалары.
Бұл жұмыста менің негізгі көздеген мақсатым, ... ... ... ... шығыны және де Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің
жетілдіру және де сонымен қатар жан-жақты қарастыру. Жалпы, мемлекет ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерге әсер ететін факторларға қарамастан ұтымды
шешімдер қабылдауға жол ... Ал ... ... ... ... ... отырып, жоспардың көптеген есептік жобаларын
дайындауға мүмкіндік береді.
Бір сөзбен ... ... ... ... бір ... ... ... және бір бөлек. Міне, экономикалық тізгін
ұстаған азаматтар осы ... ... ... ... ғана ... жол ... Әр ... есебі басқа дегендей, бар жүкті шаруашылыққа
арта бермей бюджетті толықтырып, дамыту көздерінің ... ... ... абзал. Осы мүмкіндіктерді пайдалана алмауымыздан ... ... ... ... тұр. Ал ... осы ... ... бюджетті толықтыру көздерін дұрыс таба алмағандықтан
осындай ... ... ... ... Соның салдарынан, бір ... ... ... эксперттердің болжауы, жоспары, менің
курстық жұмысымның мазмұнын ашпақ, мен оны ... ... ... мәні және ...... жергілікті басқару органдар, фирмалар,
бірлестіктер, кәсіпорындар, ... ... ... ... адам ... бір ... әдетте бір жылға арнап жасалатын ... пен ... мен ... ... ...... бір ... түсуге тиісті
болған кіріс пен жұмсалуға тиісті шығыс ақшаларын алдын-ала ... ... ... ... ... ... Отбасылық (тұтыну).
Сонымен қоса, фирмалар мен кәсіпорындардың кіріс пен шығыс баланстарын
да жатқызуға болады.
Бюджет өз-өзінен болмайды. Бюджет ... ... ... ... Бюджет саясаты экономиканың тұрақтылығын, жұмыспен
қамтудың жоғарғы деңгейін, жалпы ұлттық өнімнің өсуін көздейтін ... ... ... мемлекет саясаты болып есептеледі. Және де ... ... ... орындалу мерзімі, уақыты бар оны – ... ... ... ... ... бұл ... күнтізбелік жылға дәл келеді.
Біздің елімізде әр жылдың өздік бюджеті бар. Ол әр жыл ... ... ... және ... ... ... ахуалын есептеп бақылауға
мүмкіндік береді.
Бюджет – бұл экономикалық ... жеке ... ... ... категория. Бюджетен айырмашлығы, ол абстрактілі қарым-қатынаста
болатын, белгілі бір орын ... ... түрі ... ... Бюджет
арқылы мемлекет елдегі барлық өнеркәсіппен, кәсіпорындармен, өндіріс
орындармен, жеке ... ... ... жабық, ашық
қоғамдармен тығыз байланыста болып, ... ... бір ... ... ... ... ... – экономикалық қатынастар ретінде объективті
мінезде ... ... ... оның ... ... ... экономикалық
ошақтардың пайда болуын тездетеді, өмірге алып келеді.
Бюджет – ол ақша ... ақша қоры ... ... ... ... ... экономикада, айналымның болуына, белгілі бір
тәртіптің болуына, экономикалық заңдардың орындалуына көмек болады. ... ... ... аса ... компонент болып саналады. Сондай-
ақ бюджет мемлекеттің түр-сипатын, ... және ... ... ... ... сфераларда өз орнын тапқан. Ол мемлекеттің
қалтасына әр мекемелерден толығымен (салықтан кейін, өз ... ... ... жинап одан бөлшекпен әр салаға, әр ауданға тиісті
етіп бөліп береді.
Бюджеттік қаржыландыру дегеніміз – ... ... ... ... орындардың шығындарына бюджеттік қаржы бөліп, өтеусіз
ақша қаражатымен ... ету. ... ... ... ... не болмаса толық не жартылай мемлекет ... ... ... ... білім беру, денсаулық сақтау т.б. кәсіпорындар
мен мекемелерді, басқару орындары мен ... ... ... ... бюджетпен қаржыландыру ақша түрінде жүзеге асырылады.
Мемлекеттік қаржы бақылауының негізгі түрі – бюджет бақылауы. Бұл
бақылау арқылы ... ... ... оны қарап білгенде, бюджетті
орындағанда және орындалуы туралы есеп бергенде бюджет ... ... ... ... және ... ... Бұл ... бюджеттің тиісті,
тиімді жұмсалуын тереңдеп қарастырады. Әрине бұл бақылау қатал тәртіппен
жүргізілуі қажет. ... ... пен ... ... ... ... экономикасында үлкен рөл алады. Бюджеттің ... ... ... ... ... ... юристік және жай жеке тұлғалар
арасындағы ... яғни ... ... қор ... ... тағы да ... сай ... ара-қатынас жүргізу.
Бюджет жүйесінің функцияналдық реттеу механизіміне мыналар жатады:
❖ Мемлекеттегі макроэкономикалық жағдайлардың анализі.
❖ Облыстағы, аудандағы анализ.
... пен ... ... ... ... ... ... реттеу.
❖ Бюджеттік датациялар мен субсидияларының берілу принцпін анықтау.
❖ Ауыл ... ... ... ... ... пен ... ... анализі.
❖ Бюджет дифицитін анықтау және қаржыландыру.
❖ Бюджеттен тыс ұйымдардың болуы және де ... ... ... Мемлекеттік қарыздарды анықтау және оларды жабу көздерін іздеу.
Жалпы алғанда бұл жұмыстарды қаржы органдары іске ... ... ...... ... территориялық бірліктер
бюджеттерінің, бюджеттік жағынан дербес ... ... ... есеп ... және қорларынның экономикалық қатынастар мен заң
нормаларына ... ... яғни ... ... жүрген барлық
бюджеттің жиынтығы. Бюджет жүйесінің сипаты елдің ... ... ол оның ... ... байланысты болады.
Қазақстан Республикасының егемен мемлекет болып қалыптасып, ... даму мен ... ... ... оның ... жаңа ... анықтайды. Ондағы басты орын мемлекеттік бюджетке
тиесілі.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің ... ... ... ... жүйесі. ... ... ... ... ... ... ... | ... ... |
| ... |
| ... ... | ... | ... басқаруындағы ... ... ... ... және кірісі, шығыны.
Мемлекеттік бюджет экономиканы реттеудің ең ... ... ... ... ... Оны ... де, ... жұмсай білу көптеген түйіндерді
шешеді. Ол арқылы халық ... ... ... білім беру,
ғылым, мәдениет, өнер, денсаулық сақтау, қорғаныс пен ... ... ... ... ... ... ... негіздері
берілген. Ол кезде келген қаржы жоспары ... ... және ... ... ... ... (ақша қаражаттары қорларының құрылуы)
нақты көздеріне, ал шығыстары (ақша қаражаттарының ... ... мен ... орай ... ... ... ... бағытталуы Қазақстан
Республикасы Президентінің заң күшінде енген “Салық және бюджетке басқа да
міндетті төлемдер туралы” ... және ... ... ... ... заңына сәйкес іске асады.
Үкіметтің жоспарланатын жыл ішінде қандай тауарлар мен қызметтер
алатыны, қандай ... ... ... бұл ... ... ... түрлері мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... түсімдері шығындарды толық жаппайды.
Егер үкімет шығыстары кірістер ... асып ... ... онда бюджет
тапшылығына тап боламыз.
Мемлекеттік бюджеттің тапшылығын жабу үшін ақша қаражаттары ... ақша ... ... ... ... ... ... таратуға
болады. Бұл мемлекеттік борыштың үлкеюіне әкелетіні сөзсіз, мұны ... ... ... ... Ж - ... ақша.
С - таза салықтар.
Ш - үкімет шығындары.
И – инвистициалар.
Жинақ ақша дегеніміз – ... ... ... ... ... ... ... бұл заңды және жеке тұлғалардың ... ... бос ... Таза ... ...... ... әлеуметтік
төлемдерді тастағаннан қалған ... Яғни бұл ... ... ... ... ... алғаннан кейінгі мемлекетке төленетін
сомасы.
Үкімет шығындары дегеніміз – мемлекеттің әр түрлі қажеттіліктерін
қанағаттандыру мақсатында ... ... ... ... дегеніміз – айналым процесінің нәтижесінде
қалыптаспайтын, кіріс деңгейіне ... ... ... ... тұтынуының,
инвистициялық және мемлекеттік сұраныстардың қосындысынан тұрады.
Егер де экономикада мемлекеттік бюджеттің тапшылығы ... ... ... ... ... мен ресми трансферттер түсімдері ... ... және ... ... ... ... асып
түсуі) болғанда, жинақ ақшалар мен инвистициялар кең болмайды. Мысал үшін,
бюджет тапшылығы ... ... ... ақшаның бөлігін осы тапшылықты
қаржыландыруға жұмсайды, яғни (жоқ) ... ақша ... ... ... ... өсуі ... ... әкелетіні белгілі. Егер де
инвистициялар бұрынғы ... ... онда ... ақша мен ... да ... ... көлемінің өсуіне қарамастан бюджет тапшылығының
үлкеюіне әкеледі.
Біздің талдауларымыз ... ... ... ... жабу ... ... өтеу ... кәсіпкерліктің дамуына жол ашуымыз керек.
Өйткені кәсіпкерлік қызмет ... табу ... ... ... ... ... алады. Бұл салық төлемдерінің
көбеюіне, яғни ... ... ... ... ... ... ... тұра алмайды, өйткені ол бюджеттік шығындардың өсуіне
әкелетіні ... ... ... ... керісінше кәсіпорындар
мемлекетті асыру қажет. Сондықтан да бізге табыс тауып, бюджетке салық
төлейтін ... иесі ... ... мен ... ... қарым-қатынысты дамытатын
бюджет. Неғұрлым кәсіпорындар, өнеркәсіптер өнім өндірісі (әрине пайдалы)
көп болған сайын, бюджет жағдайы да ... ... ... ... ... шарттарға сүйеніп отыруы абзал. Мысалы: тауарлардың шектен ... ... ... ... ... т.б.
Ел экономикасын дамытуда бюджет шешуші рөл атқарады. Соңғы ... бойы оның ... ... табыс бөлігінен басымырақ болып жүр.
Бюджеттік табыс бөлігін өсіру ... ... ... мәселеге айналуда. Ол
үшін өз республикамызда отандық өндірісті ... ... ... ... ... ... ... қадағалап, олардың табыс
мөлшерін жасырып қалуға жағдай жасамау керек.
Бюджеттің шығын бөлігін ... ... ...... міндеттің
бірі. Бұған әртүрлі басқару органдарына жұмсалатын шығындар тікелей әсер
етеді. Қазіргі кезде түгелдей алғанда басқару аппараты ... ... ... деп ... ... Оларда бір бағыт тағы жұмысты ... ... ... көп. ... олардың жұмысынан халыққа келіп жатқан ... жоқ. ... ... ... ... ... шығындар кетеді,
оларға конфортабельді офистер, транспорт бөлінеді, қымбат бағалы байланыс
құралдарымен жабдықталады, шетел жиһаздары сатып алынады.
Мемлекеттік ... ... ... ... мектеп үйлерімен
салыстырып қарасақ, олардың айырмашылығы жер мен ... қай ... ... ... бақылау орнату, мемлекеттік реттеудің тікелей
міндеті.
1994 жылы мемлекеттік ... ... ... ... барысында өзара
есептесулердің үлес салмағы 1,3 процент, соның ... ...... ... бюджет бойынша 0,1 процент болды.
1995 жылдың қортындылары бойынша мемлекеттік ... ... ... ... ... 17,7%, ол ... және ... тиісінше 25,6 және 8,3% орындалды.
1996 жылы бұл көрсеткіштер әсіресе жергілікті бюджеттер бойынша күрт
өсті – ... ... ... ... ... ... түрінде 38,8%
орындалды. Жеті облыста бюджет ... ... ... өзара
есептесулер құрады, мысалы, олар Солтүстік Қазақстанда - 65,1%, Жезқазғанда
-63,7%, Көкшетауда - 62,2% болды.
Барлық денгейдегі бюджет ... ... ... ... ... ... әрі уақтылы төленуіне, үкімет пен ... ... ... ... орындалуына кері әсерін
тигізеді.
Оның үстіне ... ... мен ... ... ... ... Дамыған өркениетті елдерде бюджет бөлуде оқу-ағарту, денсаулық
сақтау саласы бірінші ... ... Бұл ... ... елде де ... ... ауыл ... саясаты мемлекеттің құрамды ... ... Өз ... ... өзін ... ... ел ... жоғалтады. Шет елдерден тасымалданатын тамақ өнімдерінің 15%-
тен аспауы керек. Ал біздің Республикамызда бұл ... ... ... ... Осы ... және ... ... 80% -не жуығы ауылда тұратынын
ескере отырп, ауыл шаруашылығына бюджеттен қаржы бөлуді өсіре түскен орынды
болар еді. Амал не, биыл ... ... ... ... ... ... аз бөлінгелі отыр
Мемлекеттік бюджетке, жоғарыда аталған салаларға көбірек қаржы бөлу
керек және ол «мөлдір» болуы тиіс. Мемлекеттік ... ... ... ... ... жария болуы керек. Осыны ескере отырып, үстіміздегі
жылы бюджеттік табыс және ... ... ... анықтап, оның экономика
мен әлеуметтік жағдайдың қаржы органдары өткізген ... ... ... қарау барысында өзара есептесулер жүргізу практикасы
бірінші кезекте білім, денсаулық сақтау, мәдениеттің тиісті ұйымдарын, ... ... ... ... ... бюджет шығыстары
есебінен бюджетке төлем өткізуге міндетті ... ... ... іс ... ... әкеледі.
Мысалы Қазақстан Республикасынның білім, мәдениет және ... ... және оған ... ... жылу ... кәсіпорындармен 128 млн. теңге сомадағы алдын-ала төлемді
ескере отырып өзара есептеу жүргізді.
Және де есеп ... ... ... ... ... ... ... практикасын тоқтату туралы тиісті ұсыныстар
енгізді.
Қаржы министірлігі салық комитетінің салық және ... ... ... ... ... қысқарту жөніндегі жұмысын
тексереді, т.б. осындай жұмыстар мен ... ... ... ... ... немесе жасырып қалу мемлекет алдындағы ең
үлкен қылмыс болып саналмақ. Бұл алдағы ... ... ... ... ... ... ... ішіп-жегенін
айырып жүргендер тарапынан туындап ... ... да ... іспен
шұғылданатын кез келген жеке немесе заңды тұлға міндетті түрде салық төлеуі
тиіс. Сонда ғана ... ... ... одан ... ... ... ... Алайда, бюджет қоржынын толтыру
шешімін күткен қиын түйіндердің бірі болып тұр.
Сондай-ақ біз ... ... ... себептермен қатар басқа,
неғұрлым терең факторлары да орын алып отыр деп есептейміз. ... ... ... ... пен ... ... республиканың
шаруашылығын жүргізуші субъектілерінің алдында бюджеттік міндеттемелердің
қадағаланбауы дер едік.
Жуырда Ресейде орын алған бюджет дағдарысы ... ... ... секторын дамыту, салық жинауды жақсарту және ... ... ... жүйелі жұмысының орынына өзара есептесулерді,
салықтан босатуды және басқа қаражаттық ... ... ... ... борыштың айтарлықтай өсуіне жол берудің салдары болып
табылады. Мемлекеттік қазынашылық облигациясы бойынша қысқа ... ... ... басым болу себепті әсіресе ішкі борыштық құрылымы ... ... ... ... өзі ... шығындардың жылдам өсуіне
әкеліп соқты.
Сонымен, әлемдік қаржы рыноктарында ахуал нашарлай бастаған кезде,
Ресейге ... ... ... тұрақсыздықты тудыратын елулі факторға
айналды. Мұның зардабы жалпыға бірдей жақсы мәлім.
Осы орайда Респуликалық бюджеттің орындалуына бақылау жасау ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар ұйымдық-талдамдық
жұмысының негізгі бағыттарын өтеу дер ... әрі ... ... болып
көрінеді.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесін жетілдіру.
Кез келген бюджет жүйесі, унитарлы, федеративті болсын, олардың
глобалды мақсаты, ... ... ... ... ... ... заңдардың басқару күштерінің күшеюі және де ең ... ... ... әр саласы өз-өзін қамтамасыз ете алатын, принцип
базасынан өткен әлемдік тәжрибеге қарағанда, ... ... ... ... ... шығындарға қарап отырып, әр маман
арасындағы анық айырмашылық. Екіншіден, мемлекеттік басқаруда, әр маман ... ... ... және ... ... Үшіншіден, барлық
ұзынан немесе тігінен (координат бойынша) болған ... ... ... ... дұрыстау және де бүкіл ел территориясында
қызмет көрсету стандарт үлгісін ... ... ... ... ... ... ... жан жақтылы, әмбебап моделін құрған
жоқ.
Біздің ... де ... ... заң ... ... ... экономикалық жағдай көркейіп кетті деп айта алмаймыз.
Жоспарлаудың нақтылығы, ақиқаттығы арнайы әдістерді қолдануды талап
етеді. Бюджеттік жоспарлаудағы қолданатын әдістер ... ... ... ол ... экономикада тауарлар мен қызметтерді өткізетін нарыққа,
оның негізгі механизімдері: ақшаға, бағаға, құн ... ... пен ... ... ... ... ... бюджетті жоспарлауда мынадай
әдістерді қолданған жөн:
□ Экономикалық талдау.
□ Нормативтік.
□ Баланстық.
□ Экономика-математикалық.
Бұл ... бір ... ... бірін–бірі толықтырып отырады.
Енді осы әдістердің әр қайсысына жеке-жеке тоқталып, байланыстарын ашайық.
Экономикалық талдау әдісі бюджеттік ... ... ... Бұл ... есеп беру нәтижелері мен жоспардың арасындағы
ауытқуларды салыстырамыз деп ... ... ... ... ақша қаражаттарының бюджетке шоғырланып, бөлінген бюджеттік
қаржыландырудың үнемді қолдануының шектері тағайындалады.
Бюджеттік ... ... ... ... ... құру бастапқы жобасын анықтау керек (экономикалық талдау ... ... мен ... ... ... ... әдіс), ал содан
кейін жеке жоспарлар мен баптарды біріктіріп, оларды ... ... ... әдіс ... ... мен ... ... Бюджеттік нормалар ұйымдар мен мекемелерлің ... ... ... ... ғылыми негізде дұрыс нормалау,
бюджеттік қаржыландырудың көлемін ... қана ... ... ... және ... ... септігін тигізеді. Көбінесе,
нормативтік әдіс бюджеттік ... ... ... ... ... көздеріне салықтын барлық түрлері мен алым-салымдары және тағы
басқалары жатады. Нормативтік әдістерді ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің жұмысына экономика-
математикалық әдістер және автоматтандырылған басқару жүйесін қолдануға
жағдай ... ... ... ... әдіс ... ... ... әкімшілік аймақ бюджетінің кірістері мен шығыстарын теңестіру оның
негізгі мәні болып табылады. Баланстық әдіс арқылы республиқалық ... ... ... ... ... ... ... бөліну
қамтамасыз етілуі. Бюджеттік кірістері мен ... ... ... ... ... Республикасы мемлекеттік бюджетінің табысты
орындалуына алғышарт жасайды.
Сонымен бюджеттік жоспарлаулы жетілдіру үшін мына шараларды ескерген
жөн:
- Біріншіден, кәсіпкерлікпен айналысуға ... ... жеке ... ... ... ... ... Өйткені, пакетте салықтардың
тұрақты сомасы ... бұл ... ... тексеру жүргізілу
ғана емес, бюджет кірісін жоспарлауға оңай.
- Екіншіден, салық кодексіне түзетулер мен ... ... ... ... ... ... болмайды. Бұл жоспарланған бюджеттік
орындарына кедергілерін келтіреді.
- Үшіншіден, бюджеттік мекемелердің жұмыскерлеріне бөлінетін ... ... ... ... Өйткені, мемлекет өзі бөлген қаражатының
төлем көзінен табыс салығын ұстап, салық жүгін ауырлата түседі.
- Төртіншіден, шетелдік инвистицияларды ұтымды және ... ... ... ... да ... бар» ... инвистицияны өз орынына
жұмсамау мемлекеттік борыштың өсуіне әкеледі.
- Бесіншіден, бюджеттік жоспарлауды әрі ... ... ... ... ... ... қолдануға және
автоматтандырылған басқару жүйесін құруға ... ... ... жоспарлауда қолдану, бюджеттік көрсеткіштерге
әсер ететін факторларға қарамастан ұтымды шешімдер қабылдауға жол
ашады. Ал, ... ... ... ... шешімдерді
салыстыра отырып, жоспардың көптеген есептік жобаларын ... ... ... ... ... ... екенін
көрсетіп отыр. Біріншіден, бюджет құрғанда қалай есептеудің берілгені дұрыс
па дегені. Басқару жүйесіндегі ... осы ... жете ... ... өз ... ұсынады. Сол азаматтарымыз шаруашылық жүргізіп
отырғандардың қалтасындағы ақшаны есептеуге әуес. Оның табысын ... ... ... ... ... те тап осы ... ... жүргізіп отырған ондай салықты көтере алмайды, қалай болса
да салықтан жылыстап кетуге тырысады. Сондықтан, мемлекетте ... ... ... ... жамау-жамау. Қысқа жіп күршеуге келмейді, аяғына
тартса басына жетпейді. Сонан оны бюджеттің дефициті дейді.
Ал ... ... ... ... жүйесіндегілердің есебі бұл жерде
жүрмейді. Шаруашылық жүргізушінің ақшасы – оның ақшасы. Ал басқару жүйесі
ақшасының табиғаты мүлде ... және оны жабу ... де ... ... 10000 ... ... ... дерлік. Банк арқылы сатты. Банк бұл
ақшаны бір шоттан басқа шотқа аударады. Бірақ сол қаражат банк ... жоқ. Банк өз ... бұл ... ... ... ... ... құрылымдардың да иабиғаты осылай болуға тиіс. Сондықтан бюджетті
толықтыратын табыс көздері де айналымдағы шаруашылықтын ақшасынан ... Бұл ... ... ... жүйесінің тиімді жұмыс істеу және
ұйымдастыру қабілетіне байланысты. Бұл ... ішкі ... ... оны ... пайдаланса, сол табыс ғана әлеуметтік жүйені қолдауға
және басқа да шараларға ... ... ... айтқанда, шаруашылыққа арналған қаражат бір ... ... ... ... ... жөні бөлек. Міне, экономикалық
тізгінін ұстаған ... осы ... ... айырып бергенде ғана
шаруашылықты көтеруге жол ашады. Әр ойдың ... ... ... бар жүкті
шаруашылыққа арта бермей, бюджетті толықлырып, дамыту көздерінің ... ... ... Осы мүмкіндіктерді пайдалана ... да төрт ... ... тұр. ... жүйесінің шалғайлығынан
телегей-теңіз қаражат (ішкі ... ... ... ... – ақша тізбегінен өз үлесін алмақ. Және осы айналымнан
қаржының бір бөлігін бюджетке, басқа да ... ... ... ... ... ... ... таура айналымы әлсірей ді, сөйтіп
экономиклық айналымға кері әсерін ... ... ... ... ... ... күйін көрсе, басқару құлымдары тауар
айналы мына көз алартпай, ... ... ... оның ... ... ... тиіс. Басында айтқанда,
екі кәсіпорын бір-бірінен өзара байланыстарын құрады ... ... ... ... ... банк та өз ... ... Міне, осы қарым-
қатынас күшті болса, тауар мен ақшаның айналымы күшееді, одан банктін де
пайдасы ... ... ... одан ... ... ... қол ... бізде осы түсініктерге мен берілмегендіктен, бюджетті толықтыру көздерін
дұрыс таба алмағандықтан осындай күрделі жағдайға ұшырап отырамыз.
Ал бюджетті қалай есептеу керке ... ... ... алдымен кеңес
кезінде бюджет қалай құру керек бұлардың арасындағы айырмашлық жер ... ... ... ... Біріншіден, Кенес одағы дәуірлеп тұрған
заманда Қазақстанның ... ... ... ... ... ... бәрі ... бағынатын халық шаруашылығы жоспары
болатын, ол ... ... ... ... Мәскеудің қолында болды.
Әрине, онда бюджет жоғарыдан қаралып, оған жергілікті басқару органдары ның
шығындары ... ... ... еді. Ал ... ... ... біз егемен елміз,
өз экономикамызды өзіміз реттеп, ... ... ... Оның ... ... ... органдарының шығындарын енгізді, ... ... ... ... ... ... жекеменшік құрылымдар өз кіріс-шығы-старынөздері есептесе,
басқару органдарында бірінші бөлімде көрсетілген ... ... ... келеді, былайша айтқанда, не есептеуін білмейді деуге болады.
Егер, экономика негізін қолына алған ... ... ... ... көзін
шаруашылықтық айналымдағы ақшасына емес, өндірушілерлің тиімді байланысынан
түскен табысқа тіксе, жекеменшік құрылымдардың құқықтарына қатысты болмай
шығады, алдында ... олар өз ... ... ... ... ... де осы ... еді.
Үшіншіден, шаруашылық жүргізіп отырғандардың есеп шотындағы қаражат
олардың ақшасы. Дегенмен ... ... ... ... ... мамлікеттік шығындарды жабуға болады. Бүгінгі таңда
осы қаражаттың иесі болмай отыр. Оның сомасы салық кодексі арқылы ... ... ... ... ... ... айтарлықтай көп.
Төртіншіден, бізде бюджетесептеудің екі нұсқасы бар. ... ... ... есептеуді де жекшелік сектордың шығындары ... ... ... ... ... халық шаруашылығының барлық шығындарын
есептей отырып құру.
Бесіншіден, бірінші жағдайда әркім өзінің басының қамыен ... ... ... ... ... ... ... үшін салықты
ұлғайтады. Бұл дегеніміз экономикалық даму қарқының тежеу, салық жинаудың
аясынын тарылуы ... сөз. Бұл өз ... ... ... кері әсерін тигізеді. Соның салдарынан халық ... ... ... ... ... ... алмайды.
Алтыншы екінші нұсқада бюджетке халық шаруашылығының брлық шығындары
енеді. Оның ... ... жәен ... ... да бар. Бұл жағдайда
мемлекеттің кіріс бөлігі халық ... ... ... ... құрылады. Сонда мемлекет мүддесі өз шығындарын
азайту мен қатар жекеменшік секторларын да, шығынының азайғанына ... ... ... ... пен шаруашылық жүргізушілердің
бірлескен ... ... ... Бұл ретте мемлекеттік салықты ұлғайта
бергеннен ештене таппасы белгілі, сондықтан оны азайтудың жолдарын ... ... ... жүргізушінің шығының азайтудың жолдарын
қарастыруға мәжбүр болғандықтан экономикалық ең ... ... ... ... ... денгейде жүргізудің мәні мен
мәнісі осыда. Бұл жағдайда ... ... қол ... ... табысы да өсері сөзсіз.
Бюджет жүйесіне мына бір толықтыруда былай делінген: “бюджетке түскен
ақша түсімдерінің күтіліп ... ... ... ... ... және ... жүргізу үшін жеткіліксіз болған жа ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды) қаржыландыру жоспарларына өзгерістер
енгізу туралы ақпарат береді”. Міне осындай көптеген жанжақты қарастырулар
арқасында мемлекетіміздің терең ... ... ... дарын сала отырып,
тұрақтанған бюджетке қол жеткіземіз деген сенімдеміз.
Мемлекет экономикаға жетекшілік ... ... ... банк ... ... толықтыру саясатын жүргізеді.
Бюджеттік қаржыландыру, бюджеттік есеп жүргізу біздің экономикамыздың
жағдайын жақсартуға жол ашады.
МЕМЛЕКЕТТІК ... ... ... |2003 ж. |2004 ж. |2005ж. ... / ... / ... ... ... |бір ... |2007 ж. |бір ... |2006 ж. |
| ... ... ... ... |
| ... (млн. ... ... ... ... 2007 ж. |
| ... / ... теңге) / |атқарылу |қаңтар-маусым/ |
| | | |%-ы | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |1 181 332 |621 117 |52,6 |120,1 ... |1 161 386 |612 943 |52,8 |120,0 ... түсімдер, |1 072 479 |545 199 |50,8 |112,9 ... ... | | | | ... табыс |310 945 |150 465 |48,4 |94,5 ... | | | | ... ... ... |96 537 |46131 |47,8 |107,2 ... ... |165 073 |77 908 |47,2 |108,1 ... қүн салығы |248 220 |122 656 |49,4 |120,4 ... |26 527 |13 943 |52,6 |111,2 ... емес ... 561 |59 540 |83,2 |235,6 ... ... |17 347 |8 204 |47,3 |301,3 ... | | | | ... кірістер | | | | ... ... |- |- |- |- ... | | | | ... ... |19 946 |8173 |41,0 |127,5 ... ШЫҒЫСТАР |1 294 762 |585 861 |45,2 |123,8 ... |1258 015 |567 516 |45,1 |125,2 ... ... ... |82 665 |35 791 |43,3 |136,1 ... ... | | | | ... | | | | ... ... |59 718 |26 113 |43,7 |142,2 ... ... ... |117 684 |52 856 |44,9 |122,0 ... ... | | | | ... ... беру |190 031 |95359 |50,2 |129,8 ... ... ... |124 411 |51414 |41,3 |130,7 ... ... ... 354 |131 738 |47,5 |121,8 ... және ... | | | | ... | | | | ... ... |49 798 |18 162 |36,5 |139,6 ... ... | | | | ... ... ... |42 004 |21009 |50,0 |132,1 ... және ... | | | ... | | | | ... ... |19 703 |6 722 |34,1 |120,3 ... және жер | | | | ... ... | | | | ... Ауыз су, ... |72 391 |32 452 |44,8 |179,1 ... ... және| | | | ... ... | | | | ... ... және |2 325 |1345 |57,9 |117,4 ... | | | | ... ... және |105 580 |40 137 |38,0 |103,1 ... | | | | ... ... |63 814 |32 087 |50,3 |152,3 ... ... қызмет |42 005 |17 350 |41,3 |96,4 ... | | | | ... ... ... 532 |4 981 |58,4 |39,9 ... |36 748 |18 345 |49,9 |91,4 ... БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ |-113 431 |35 256 | | ... | | | | ... ... ... бюджет ... |2007 ж. |бір ... ... ж. ... ... ... үшін ... атқарылу |қаңтар- маусым %-бен|
|(млн. теңге) / |атқарылуы |%-ы / |2007 ж. |
| ... / | ... / |
|6 |7 |8 |9 ... 896 |469 811 |53,6 |122,7 ... 306 |428 847 |54,2 |124,2 ... 359 |370 708 |51,7 |115,0 ... 945 |150 465 |48,4 |94,5 ... 122 |118 187 |48,8 |121,2 |
|5 871 |3 783 |64,4 |139,8 ... 684 |55 113 |86,5 |247,0 ... 263 |3 025 |29,5 |568,7 ... 909 |33 801 |50,5 |106,1 ... 681 |7 164 |40,5 |125,9 |
| 968 559 |464 074 |47,9 |131,0 ... 652 |444 629 |47,8 |132,7 ... 076 |26 934 |43,4 |140,8 ... 986 |21 761 |43,5 |143,0 ... 534 | 42 785 |45,3 |121,1 ... 235 |18 622 |51,4 |165,4 ... 361 |9 793 |41,9 |109,8 ... 795 |113 280 |47,6 |122,1 ... 127 |8 250 |54,5 | ... 434 |9 952 |54,0 |158,1 ... 552 |9 956 |53,7 |171,3 ... 360 |29 673 |45,4 |178,4 ... |1009 |63,2 |244,0 ... 775 |32 946 |39,3 |109,9 ... 334 |25 141 |55,5 |184,4 ... 010 |16 901 |41,2 |96,8 ... 476 |77 627 |56,5 |133,4 ... 907 |19 445 |- 51,3 |102,3 |
|- 92 663 |5 737 | | ... осы ... ... ... ... бөлімінде бюджеттің мәнін,
мазмұнын ашқанда еліміздің саяси әлеуметтік жағдайы осы ... ... ... ... Ал ... ... жазып, дәріптегенде
бюджеттік кірісі мен шығыны ... ... ... ... несиесін, ақшасын қандай, қай қалыпта екенін айқындауға
көмектесті.
Сонымен қатар үшінші бөлімінде, осы бюджетті оның ... ... ... талап ететін экономикаға ауадай қажет жүйе ... Міне ... ... ... болсақ, ол мемлекетке, ... ... ... бөлу ... ... және ол ... болуы тиіс,
мемлекетіміздің егемен еліміздің экономикалық өз қалтасы. Оны жетілдіру әр
Қазақстан Республикасының ... ... және де оны ... ... Егер де ... ... және тағы ... төлемдерді толығымен, уақытылы
төлеп отырса, және де ... ... ... пен ... ... ... әрдайым толып, ел тоқ болып жүрер еді.
Алайда бұл мүмкін емес ... ... Ол ... ... ... жас ел –14
жасар Қазақстан Респуликасының экономикасы енді-енді нақ қадамдарын басып
келеді. ... ... – ол ... қазақ жұртының, Қазақстан азаматтарының
әл-ахуалын негіздейді. Біздегі бюджет жүйесіне толықтырулар мен жөндеулер,
түзетулер осы мәселелерді толығымен қарастырады. ... ... суық ... ық ... сол секілді, бір кенет жағдай болғанда ел бюджет көмек
көрсетеді. Сол үшін біз ... ... ... ... ... ... білуміз керек.
Экономика тұрақтанып, суда қатынастары дамып, мәдениет көркейіп,
еліміз биіктерден көріне берсін ... осы ... ... еш ... ... әдебиеттер:
1. “Государственный бюджет”, К.Ильасов, В.Сатқалиева, А.Зейнетгабдин,
Б.Сапарбаев, П.Исахова //Алматы-1997г.//
2. ... - 2030”, ... Н.Ә. // ... -1997г.//
3. “Экономика” 2-издание, Фишер М., Дорнбуш Р., Шмалнзин Р. ... ... ... ... В.А., ... М.И., ... ... -1994г.//
5. “Бюджет – действенный инструмент государства”, Шашкова Л.
//Казахстанская правда – 2002г., 24 августа//
6. Қазақстан Ұлттық энциклопедиясы 3 том.
7. “О бюджетной ... ... и ... 4, 1997г.
ақпан//
8. “Халықтың мүддесіне қызмет көрсетеді”, Бегманов Қ.С. //Саясат-2000ж.
№4-7, 83-86 бет.//
9. ... – 1999ж., №3, 11 ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік бюджеттің ҚР-ның экономикалық дамуындағы рөлі7 бет
Қ.р.-ның бюджеті және бюджеттік құрылым23 бет
Бюджет тапшылығы және оны азайту саясаты24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь