Мәдениеттану : пәндік ерекшеліктері, құрылымы, негізгі ұғымдары және әлеуметтік қызмет

1.1. МӘДЕНИЕТТАНУ НЕНІ ЗЕРТТЕЙДІ
1.2. XX ҒАСЫРДАҒЫ МӘДЕНИТТАНУ ҒЫЛЫМЫ САЛАСЫНДАҒЫ НЕГІЗГІ МЕКТЕПТЕР
1.3. МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ОНЫ БІЛДІРЕТІН ҰҒЫМДАР.
1.4. МӘДЕНИЕТ ПЕН ӨРКЕНИЕТ: ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ФУНКЦИЯЛАРЫ.
Бұрынғы тоталитарлық жүйеде, өмірдің қоятын барлық сұрақтарына марксизм-ленинизм тұрғысынан даяр жауап алдын-ала белгіленіп қойылған жағдайда мәдениеттану гуманитарлық ғылылымдар арасынан өз орнын таба алмады. Әрине, бұдан кешегі Кеңестер Одағында мәдени құбылыстар тоқтап қалды деген пікір тумайды.
Бірақ, тоталитарлық тәртіп әр түрлі себептермен орыс империясының құрамына енген халықтардың мыңдаған жылдар бойы қалыптасқан мәденитетерін тұншықтырып тастады. Мазмұны жағынан социалистік, формасы бойынша ұлттық дейтін жалған ұранды жамылған билеуші партия ұлттар мәдениетін белгіленген темір тор шеңберінен шығармай ұстап келді. Тәуелсіздікке қолы жеткен Казақстан Республикасы алдында тұрған, өмірдің маңызды мәденкет саласында да орасан зор өрі қасиетті мақсат - халық рухын, оның өзегі мәдениетті қайтадан қалпына келтіру тұрады. Осындай мәдени қайта өркендеусіз, қаншама экономикалық және саяси жетістіктерге жеткенмен, Қазақстан өркениетті елдер қатарына қосыла алмайды.
Мәдениеттану – философиялық ілім, ол философияның бір бөлігіне, дәлірек айтқанда, мәдениет философиясына жатады.
Неміс классикалық философиясының негізін салушы Иммануил Канттың (1724-1804) пікірінше, тек екі нәрсе адамды таңдандырады жұлдызды аспан және адамның ішкі рухани дүниесі. Соңғының өзегін рухани мәдениет құрастырад. Егер біз философияны И.Канттың ізімен:
Адам деген кім және ол кдйдан келді? Ол не үшін өмір сүреді ? Адам қайда барады, болашағы қалай? деген үш сұраққа сыйғызсақ, онда адам мен мәдениеттің, философия мен мәдениеттанудың арасындағы тығыз байланысты көреміз.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТІРЛІГІ
Арыстан баб колледжі
Тақырыбы: МӘДЕНИЕТТАНУ : ПӘНДІК ... ... ... ... ... ... Пілдебаев А.
Тобы: ... ... 2008 ... : ПӘНДІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ, ҚҰРЫЛЫМЫ, НЕГІЗГІ ҰҒЫМДАРЫ ЖӘНЕ
ӘЛЕУМЕТТІК ҚЫЗМЕТ
1.1. ... НЕНІ ... ... ... жүйеде, өмірдің қоятын барлық сұрақтарына марксизм-
ленинизм тұрғысынан даяр жауап алдын-ала белгіленіп қойылған ... ... ... ... өз ... таба ... ... кешегі Кеңестер Одағында мәдени құбылыстар тоқтап қалды деген пікір
тумайды.
Бірақ, тоталитарлық тәртіп әр түрлі ... орыс ... ... ... ... ... бойы қалыптасқан мәденитетерін
тұншықтырып тастады. Мазмұны жағынан социалистік, формасы ... ... ... ... ... ... партия ұлттар мәдениетін белгіленген
темір тор ... ... ... ... ... қолы жеткен
Казақстан Республикасы алдында тұрған, өмірдің маңызды мәденкет ... ... зор өрі ... ... - халық рухын, оның өзегі мәдениетті
қайтадан ... ... ... Осындай мәдени қайта өркендеусіз, қаншама
экономикалық және ... ... ... ... ... ... қосыла алмайды.
Мәдениеттану – философиялық ілім, ол философияның бір ... ... ... ... ... ... ... негізін салушы Иммануил Канттың (1724-
1804) пікірінше, тек екі нәрсе адамды таңдандырады жұлдызды ... ... ішкі ... ... ... өзегін рухани мәдениет құрастырад.
Егер біз философияны И.Канттың ізімен:
Адам деген кім және ол кдйдан келді? Ол не үшін өмір ... ? Адам ... ... ... ... үш ... сыйғызсақ, онда адам мен
мәдениеттің, философия мен ... ... ... ... пәні ... ... ... антропология (адам туралы ілім)
құрамында қылыптасқан. Мәдениет — ашық жүйе, оның негізгі ... ... ... ол ... гөрі диалогқа — сұхбаттасуға жақын.
Сондықтан мөдениеттануда өзін-өзі ... ... ... ... ... және бұл ... осы мәдениетгі тарату құралдары (таңбалар,
рәміздер, ғибадаттық әдет-ғұрыптар және т.б.) мен оның ішкі ... ... діні ... және т.б.) бірдей қызмет атқарады. Осы
тұрғыдан төмендегідей ... ... ... ... ... ... - ... процесс түрінде қарастырады. Бұдан біліп жалпы
философиялық ілімдер мен мәдениеттанудың ... ... ... ... ... ... мен мәдениет философиясы
мүлдем тұтасып кетпеген. Біріншісінің өзіндік ерекшелігі бар;
а) егер философия өз ... ... ... ... ... типтілік, интровертивтілік (ішкілік)
субъективтілік тән;
ә) тарихилық және логикалық ғылыми тәсілдерінің арақатынасын ... мен ... ... онда ... ... ... жүгінетінін, ал мәдениеттануда тарихи әдістің басым
болатындығын байқаймыз ( ... ... ... бірі - ... мен ... түрлеріне керкем бейне беру) осы сипатта медениеттану
Гегель, Гердер, Кант түсінігіндегі тарих ... ... ... ... ... ... ... және герменевтикалық (түсіндірмешілік) сарындар басым.
Медениеттану жеке пән етінде XIX ... ... ... бастады,
сондықган да оны әлі де болса да буыны ... жас ... ... ...... ... ... сонымен қатар
философиялық ілім, өйткені ол ... ... ...... ... ... қоғамда болып жатқан түрлі процесстерді
(материалдық, ... ... ... ... т.б.) ... ... дамуының жалпы заңдылықтарын, оның өмір сүруінің
принциптерін және бір-біріне этно-әлеуметтік, ... - ... ... және ... ... ... ерекшелінетін алуан
мәдениет түрлерінің өзара байланыстары мен тәуелділіктерін ... пәні ... ... ... және ... ... ... олардың өзара байланыстары мен
мәдениеттің басқа түрлерімен ... ... ... отырып,
адамзат баласының біртұтас мәдени даму процесінің жалпы заңдылықтарын
анықтайды. Демек, ... пәні ... ... ... мәдени
өмірді жан-жақты қамти отырып, ондағы басты мәдени ... ... ... жасайды. Мәдениеттануды тек қана ... ... ғана ... жалпы теориялық пәндер қатарына да жатқызуға болады,
өйткені бұл пән ... ... ... ... ... жатқан құбылыстарын
жүйелі түрде карастырады. Ал мәдени процестердің мәнін ашып көрсетуде түрлі
ғылым ... ... атап ... ... ... ... ... демографтардың және т.б. ат
салысатынын ескерсек, мәдениеттанумен ... ... ... ... ... ... Шындығында да, мәдениеттануға осы
уақытқа дейін түрлі ... ... атал ... ... тарих, педагогика зор ықпал етті. Енді осы ... ... ... ... ... ететіндігін қарастырып көрейік.
Антропологаяның басты бағытының бірі - қоғам мен адамды ... ... Осы ... алып ... ... мәдениет
деген ұғымның мағынасын анықтауда үш жағдайға ... ... ... ... мен ... ... ... (ағартушылық);
2. Қоғамдық және адамзаттық салт-дәстүрлердің, әдет-ғұрыптардың,
қалыптасқан дағдылардың, ... ... және т.б. ... ... бір қалыптасқан мәдени жүйенің басқа ... ... ... ... ... бұл анықтаманы мәдениеттану
саласындағы көптеген сыншылар "жалпылама" деп есептеп оның ... ... баса ... ... ... олар "әлеуметтік
антропология", әлеуметтанудың (социологияның) негізгі әдстері мен үлгілерін
қабылдап, осы ғылымға мүлде бет ... ... деп ... ал ... деп аталатын антропологияның басты саласы- психология мен
тарихқа ден ... деп ... ... ... ... пәндерге бағдар жасау
емес, жалпы мәдениеті түрлі ... ... ... ... сөзсіз. Осы
орайда ерекше атап ететін бір жәйт, ғасырлар бойы даму ... ... да дәл ... ... ... ... ... әлеуметгік философияға кдрсы қояды.
Дүние жүзі халықтары мен этникалық топтарының, тайпаларының ... ... ... ... шығу тегі ... ... жер ... коныстануы мея мәдени таихы қарым-қатынастарын зерттейтін
этнография ғылымы ... ... ... мен ... ... мол ... игеруге және оны ғылыми тұрғыдан ашып көрсетуге
айрықша рөл атқарып отыр. Этнография ... ... бір ... ... ... ... ... қайсысының болсын материалдық
және рухани мәдениет саласындағы жетістіктеріне үлкен құрметпен ... ... ... ... ... ... ... үлесін
қоса білді. Егер антропология мен ... ... ... сүйене отырып, мәдениетпен "жаратылыстану ... ... ... қоғамда жүйелі түрде қарастыратын әлеуметтану
(социологая) ғылымның биологиямен байланысы ... ... ... топтар және одан да ұсақ қоғамдық топтарды
этникалық белгілеріне қарай емес, олардың қоғамда алатын орны мен атқаратын
қызметіке ... ... Көп ... ... ... ... марксизмге
жат ғылым ретінде саналып, тарихи материализмге қарама-қарсы қойылды. Шын
мәнісінде социология мәдениеттанушыларға қоғамның әлеуметтік әрекетшілігіне
байланысты ... ... және ... ... ... ... елегінен өткізуте көмекгеседі. Пролетарлық мәдениет, ... ... ... ... ... пәнінде кездесетін ұғымдар
социологиямен тығыз байланысты.
Мәдениеттану саласындағы ғылыми - зерттеу жұмыстарында түрлі— әлеуметтік
топторға жататын адамдардың ... мен ... ... ... ... мәліметтерінің алатын орны еркше, өйткені олардың
мәдени іс-әрекет көріністері белгілі бір психологиялық сарынға ... ... ... ... ... бұл ... болмайды. Мысалы жер мен табиғатқа ерекше сезіммен қарайтын ауыл
психологиясының өзіндік ерекшеліктерін білмей және байыбына бармай ... ... ... ... ... ала ... ... ойдағыдай зерттелуі этникалық немесе ұлттық
психологияның ... де ... ... ... келеді. Нақты тарихи
тәжірибе негізінде әрбір нәсілдің, тайпалар мен ... ... ... ерекшеліктерін байқай отырып, "этнопсихология" рухтың не ... ... ... ... ... жөніндегі Гегелъдің,
Гумбольдтың және олардың ізбасарларының философиялық ... ... ... ... халықтардың, олардың ішінде, орыс халқының
мәдени-психологиялық ... ... ... ... ... Этнопсихологиялық зерттеулер ұлттық мәдениетті жасаушылардың
психологиялық ерекшеліктерін есепке ала ... кез ... ... ... тән ғана сипатын ашып көрсетуде қомақты табыстарға жетіп
отыр. Мысалы: орыс биінің, ... ... ... ... терең
ұлттық мәнін тамаша рухани дүниелерді ... ... ... ... ... ғана толық түсінуге мүмкіндік алған болар едік.
Халық туралы және ... ... ... оның даму ... ... ... да мәдениеттануға тікелей қатысы бар. Ұлттық
мәдениеттің тоқырау немесе оның орны толмас ауыр ... ... ... және т.б. ... ... екендігін дәлелдеп
жатудың кажеті бола қоймас, өйткені мың өліп, мың тірілтен ... ... ... ... ... ... бола алады. "Азшылық" халықгардың немесе
тұтастай өркениеттердің құрып кету отаршылдықпен, басып алушылықпен шектен
тыс қанаушылықпен, табиғат ... ... ... және т.б. ... ... ... ... мәдениеттану ғылымының дамып, одан әрі ... ... ... ... ... ... ... аяқтай отырып, тағы бір ғылым
саласын ерекше атап өтуді жөн көрдік. Ол-белгілер мен ... ... ... ғылымы. Бұл жас, әрі кажетті ғылым салалсы аз ... ... ... біте ... ... десек қателеспеген
болар едік. Семиотикалық тәсіл лингвистика, ... ... ... ... ... және басқа да ғылым салаларында кеңінен
қолданылуы, онымен тіпті информатика мен кибернетика да тамашща ... ... ... ... ... салаларымен өзара сабақтастықта
дамуына және "мәдениет" мәселесімен барлық ғылымдардың ... ... жеке пән ... бар ма ? ... ой да туып қалуы ғажап
емес. Біздің айтарымыз, мәдениеттану-ғылымның жеке саласы ретінде ... ... ... ... оның ... да зор болмақ.
Әрине, жоғарыда атап көрсеткеніміздей. ... ... ... ғылымдар ат салысуда, осыған қарамастан бұл пәннің өзіндік бағыт-
бағдары, бет-бейнесі бар. Мәдениетке өзіндік баға ... сол бір ... ... ... болса керек, сондықтан да болар мәдениеттану
саласында ... ... ... ондағы мәдетшеттанушылар "мәдениет"
мәселесімен тығыз айналысуда. Кейде мәдениеттану саласында қанша теория
болса, соншама ... бар ... ... де ... ... да, теориялар санының көп болуы, ... де ... ... ... оның әр ... ... ... соқты. Мысалы:
мәдениетті "семиотикалық" тұрғыдан қарастыру бар. Бұл ағымның басты ... және ... ... ... ... ... ... К.Клахкон) антропологиялық (М.Мид) және тағы
басқа тұрғыдан пайымдаулар бар. ... ... ... ... пікірлерінің, түсініктерінің айырмашылықтары бар екендігі даусыз
және оны ешкім жоққа да ... ... ... олар ... ... мәдениеттануға тікелей байланысты ортақ мәселелер көтереді.
Ендеше, бұл пәнді терең зерттеуге құлшынушылық, мәдениетке ... ... ... ... ... ... ... ол гуманитарлық
ғылыми пәннің туып келе ... ... деп ... ... келсек, әрбір ғылым салаларының өкілдері ... ... ... ... ... бұл ... ... тығыз
байланысты болғандықган бірінсіз-бірі өмір сүре алмайды. Олай ... тек таза ... ... ... ... ол ... психологаяны игергеңде ғана нағыз әдебиетші бола алады. Өз
кезегіңде тарихшы, ... және ... әр ... тұрғыдан қарастырылуы, мәдениет ... ... ... туса ... Оған дәлел ретінде 1964 ... ... ... 257 ... ... ... А. Кребер мен К.Клахконның мәліметтерін келтірсек те
жеткілікті сияқты. Ал одан кейін қаншама ... ... және ... жатқан мәдени өзгерістерді есепке алсак, мәдениет ұғымының шеңбері
бұрынғыдан да ... ... ... әкімшілік - әміршілік жүйе жағдайында
мәдениеттану пәні біздің елімізде жүйелі түрде ... ... ... да ... нақты орнын таба алмады. Осы орайда көптеген
ғалымдар ұлттық мәдениеттің тоқырауын Ұлы ... ... ... да, ... және ... ерекесіздіктің басты себебі —
мәдениетсіз ... ... ... ... Ендеше тәуелсіздікке енді
ғана қолы жеткен ... ... ... ... ... ...
халықтың рухани байлығы- мәдениетті қалпына келтіру, ал мәдени өркендеусіз
еліміз өркениетті елдердің қатарына еш уақытта қосыла алмайтыны ... ... ... ... мәдениеттану пәнінің қосар үлесі қомақгы болмақ.
Әрине, мәдениеттану гуманитарлық ғылымдардың ықпалымен дамуда, бірақ
соған карамастан ол жеке пән ... ... ... ... ... ... ... қазіргі мәдениеттанудың біртіндеп философияның ... ... ... ... ... ... жеткілікті сияқты.
Мәдениеттанушы, ең бірінші кезекте, мәдени қызметтің нәтижелерімен (мәдени
шығармашылықтың нәтижелері, ... ... ... және ... да, оның басты мақсаты- ... ... ... ... ... игеру болып табылады. Бұл жағдайда мәдениетті игерудің
екінші-"коммуникативтік" жағы келіп шығады. Ол ... беру мен ... ... ... ... ... де ... келеді. Ең соңында, мәдениеттің негізі,оның түйіні мен маңызы туралы
мөселе келіп туындайды. Ғалымдар оны тілмен де, ... ... ... ... ... ... тесілімен де жеке т.б.
байланыстырады. Қалай ... да ... ... қоғамның интеграциялық
негізгі және этностың рухани кеңістігі — мәдени дәстүрлердің дамуында ең
басты ... ... қала ... ... ... пән ... жету
мақсатыңда сөзсіз мәдениет археологиясьша сүйенеді, оның генезисін, өмір
сүруі мен ... ... ... ... ... ... үш дәреженің арқасында мәдениеттің сандық-салалық (ғылым, техника,
өнер, философия, экономика т.б.) сапалық сипатын тереңірек ашып ... ... ... ... даму ... ашып ... ... айтылғандар ғылыми пән ретінде мәдениетгану пәні және оның ... ... ... ... қорытындылар жасауға мүмкіндік береді.
Біздің ойымызша, мәдениеттану ... ... ... ... өмір
сүруі тәсілі ретінде мәдениеттің қалыптасып дамуы, оның генезисі болып
табылады. Мәдениеттанушылардың бұл ... ... ... ... ұлтық деңгейдегі тарихи-мәдени процестерді тарихи шындық тұрғысынан
түсіндіріп қана қоймай, оларды бол?.. ай әрі ... ... Ең ... ... ... ... қайнар бұлағынан сусыңдай білуі қажет.
Адамзат баласы өз ... ... ... ... ... ... ... мәдениетінің көп жағдайларда өз бастауыш ... да ... ... ... ... ... ... бұл
мәдениеттану пәннің қосар үлесі де қомақты екендігін ескерсек, әлі де болса
буыны бекімеген бұл жас ғылым саласының ... да зор ... ... болмас.
XX ҒАСЫРДАҒЫ МӘДЕНИТТАНУ ҒЫЛЫМЫ САЛАСЫНДАҒЫ НЕГІЗГІ МЕКТЕПТЕР
XX ғасырда мәдениеттану философиядан тысқары ... ... ... ... арқылы байланысқан жеке ғылым саласы ретінде қалыптаса
бастады. Мәдениет философиясынан ... көшу — ... ... жөне адам мен ... ... ... ... жүзеге асырыла ... ... ... ... ... ... бас ... ал мұның
өзі мәдени дәстүрлерді ой елегінен өткізіп қайта қарау ... ... ... ... ... тығырыққа тіреді. Өзіміз байқағандай,
өмірлік философияның қойнауында және оның ... ... ... ... ... ... ... ерекше ыкдал жасады.
Мәдениеттің сан салалары мен түрлеріне жаңаша көзқараспен ...... ... ... ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге мол
мүмкіндік ... ... осы ... ... ХХ-ғасырда өткен
кезеңдердегі қол жеткен дәстүрлі жетістіктердің негізінде ... ... ... Олар:
а) қоғамдық-тарихи мектеп;
б) натуралистік мектеп;
в) социологиялық (әлеуметтік) мектеп;
г) рәміздік (символдық) мектеп.
Енді осы мектептерді жеке-жеке карастырып көрелік.
а) Қоғамдық тарихи мектеп. Бұл ... ... ... ... ... оның ... ... Кант, Гегель, Гумбольд сияқты
ұлы философтардың шығармашылығымен тығыз байланысты болды. Қоғамдық-тарихи
мектептің қалыптасуына ... мен ... ... ат ... ... ... діни адамдардың болғандығын атап әтуіміз қажет. Бұл
ағымның ... ... ... ... ... мен ... ... - Н.Я.Данкдевский болды. Освальд Шпенглер әрі философ, әрі тарихшы.
Өз заманында дүниені дүр ... ; ... ... ... 2 томдық
кітабы 1921-1923 жылдары жарық көрді. Бұл ... ол ... ... ... деп ... ... саласында жалпы-адамзаттық
мирасқорлықтың болуын ІПпенглер жоққа шығарады.
Арнольд Джозеф Тойнби (1889-1975) ағылшынның тарихшысы, социологі, ... ... ... ... деп ... ... ... Алғашқы кезде Тойнби Шпенглердің ықпалымен өркениет шеңберіндегі
адамзат дамуын ғылыми ой ... ... ... өркениет терминің
мәденист ұғымына синоним есебінде қарастырды. ... ... ... ... аз бір ... жүйелі түрде дамитын өркениеттердің
жиынтығы деп ... Оның ... бұл ... өз ... ... тоқырау мен апатқа ұшырарда бірдей кезеңдерді бастан өткізеді.
Кейіннен ол өзінің бұл көзқарастарын сын көзбен қайта ... ... ... ... будда және т.б.) нәр алған мәдениеттердің
барлығы да "тарихтың мәуелі ағашы, адамзат ... ... ... келді. Олардың барлығы да бірлікте, тұтастықты, олардың
әрқайсысы тарихтың бір бөлген болып ... ... бар ... ... ... ... қарағанда, Тойнби өз заманының терең ғылыми
зерттеулеріне сүйене отырып алғашқыда 20-дан 30-ға ... ... ал ... дамуында белгілі бір дәрежеге жеііп, мөдениеттің тұрақталған 13 түріне
тоқталды. Тойнби тарихтың қозғаушы күштерінің ... ұлы ... ... ... да ... ... ... "Творчестволық
азшылық" белгілі бір мәдениеттің сұраныстарын, қажеттіліктерін өтеуге
қабілетті болып келеді, ал бұл ... ... бір ... алға ... әсерін тигізбей қоймайды. Мұндай ... ... ... ... соңынан ертеді, оған сүйенеді, тіпті өз ... ... ... ... ... ... азшылық" өзінің
мистикалық өмірілік ұмтылысын жүзеге ... ... жөне ... ... бере ... ... үстемдігін беделімен емес, қару күшімен
мойындаттыратын үстемдік етуші элитаға айналады, ал ... ... ... ... ... ... пролетариатқа" айналады.
б) Натуралистік мектеп. Бұл мектептің басты ерекшелігі- мәдениеттің
биологиялық сипатын әсерлеп көрсету. Бұл ... ... ... психологтар және биологтар. Мәдениеттану ғылымы саласында
натуралистік мектеппен кеңінен танымал ... ... ... ... мектептің қалыптасуына биологиядан басқа XX ғасырды
пайда болған екі ғылым саласы: ... мен ... ... роль ... ... ... бұл ... саласындағы ғылыми табыстары үшін
К. Лоренц пен оның әріптестері 1973 жылы Нобель ... ... ... ... ... қарайтын бұл мектеп ... ... ... ... ... (1856-1939) - австралиялық невропатолог, психиатр және
пскхолог, психикалық талдау (психоанализ) мен фрейдизмнің ... ... бұл ... мәдени құбылыстарды, творчестволық проиестерді
түсіндіруде, тілті бүкіл қоғамның дамуын анықгап көрсетуде де ... ... ... деп тапты. Психикалық талдауды этнография,
тарих, дін және мәдениеттің ұлы ... ... ... ... ... ... пен оның ізбасарлары мәдениет — ... ... ... ... көрінісі" деп қарастырды. Фрейдтің ойынша,
мәдениет, біріншіден, адамзат баласының ғасырлар бойы жинаған білімі ... ... ... ... осындай жағдайда ғана адам табиғат
күштерін жеңіп, одан өз қажетін ... ... ... ... ... ... бір ... келтіретін барлық институттарды
қамтиды. Бұл анықтамадан биологиялық сарынды ... ... ... мәселе адамның оз қажетін қанағаттандыру үшін табиғаттан алар ... оның ... ... болып отыр. Ендеше, Фрейдтің ңағыз атеист
болып, дінге қарсы шығуын, ... ... ... ... ... түрі ... сырын түсіну онша қиынға соқпайтын сияқты.
Фрейдизм ғылым саласы ретінде ... ... ... үшін адам ең ... ... ... болып саналса, ал
фрейдистер үшін бұл ... ... ... үшін ... ... — пролетариат пен таптық күрес болса, фрейдистер әйелдердің ер
адамдарға тәуелдігін қолдай ... ... ... үшін қажетті "либидоны"
(ұрпақты жалғастыру инстинкті, жыныстық ... ... ... ... өзі ірі материалист - ғалым және табаңды ... ... ... іліміне сын көзбен қарады. Марксизмді "кезекті қиял" деп ... ... ... ... ... ... ... өзінің
қарама-қайшылықтары мен күңгірт жақтарына қарамастан Библия мен Құранның
орнын басты" ... ... ... ... ... ... үшін ... тарапынан ғана емес қатаң сынға ұшырағаны осы
жағдайлардан болар.
в) Социологиялық мектеп. Бұл мектептің мәдениеттану ... ... - ... өзіне, оның құрылымы мен әлеуметтік институттарына
бағытталған. Әрине, өзіне тән бағыт-бағдары болғанымен социологиялық ... ... ... ... ... ... тұр, ешбір байланысы жоқ
десек қателескен болар едік. Шын мәніңде, әр ... ... көп ... ... ... ... келеді.
Социологиялық мектептің көрнекті өкілдерінің бірі - ... ... ... ол ағылшын американ ақыны, модерндік бағыттың сыншысы, "Заметки
к определению культуры" (1948) деген еңбектің авторы. Мәдениет ... ... ... ... ... бір ... мекендейтін халықтың тұрмыс-тіршілігі.
Мәдениеттің ... сол ... ... ... жүйесінен,
дінінен, салт-дәстүрлері мен қалыптасқан дағдыларынан ... ... ... ... ... алып қарастырсақта, бұл мәдениетті толық
бермейді, ендеше, мөдениетті тек ... ... діни ... ... деп ... ... ауқымын түсінбеушілік,
өйткені, мәдениет көз жеткісіз байтақ даладай кең дүние.
Элиот XX ... ... ... ... ... құлдырауға
ұшырағандығын, оның бұрынғы адамгершілік және интеллектуалдық қасиеттерінен
айырылып, қазіргі заманда "сауықтық" ... көше ... ... жаза
бастады. Одан әрі мұндай келеңсіз көрініске тосқауыл ... күш — ... ... да ... ... ... ... деген тұжырымға келді.
Жалпы, "Элита теориясы" (әсіресе саяси) сонау көне заманда ... ... ... де ... ... жалғасын тапқан. Көне грек философы Платон
(б.э.д. 427-347) элитаны тарихи процестің ... күші деп ... бұл ... италяндық Н.Макиавелли, ағылшын Т.Карлейль, неміс
Ф.Ницше және т.б. одан әрі ... ... ... ... ... бұл ... ... бір тепе-теңдік сақтады, ал Жапония сияқты экономикалық жағынан
жоғарғы дамыған мемлекеттерде өркениеттік процесс тек ... ... ... ... ... ... қарқынмен дамыды. Вебер белгілі бір
мемлекеттің немесе дәуірдің бет-бейнесін жасауда ең бірінші кезекте ... ... Ол ... ... ... ал оны ...
рухани интеллектуалды деп қортындылады.
г) Рәміздік (символдық) мектеп — жаппай ақпарат құралдарының қарқынды
дамуының нәтижесінде ... ... ... болса да, XX ғасырда
қалыптасқан мектептердің арасында ... ... ие ... Олай ... ... мен социологтардың, қазіргі замандағы ғылыми-техникалық
революцияның орнын "ақпараттық революпия" басады деген ... ... ... ... да, ... ... өздерінің түрлі
интеллектуалдық (ғылыми) және сезімдік ... ... беру және ... және тағы ... белгілер) қабілеті тұрғысынан қарайтын болсақ, онда
адамның бүгінгі ... ... ... ... шығу ... ... ... Алғашқы қауымдық құрлыс адамы рәміздік жүйе тілінде ... ... ... ... ғана ... алды, ал уақыт шеңбері
тұрғысынан қарастыратын ... ... ... суреттер пайда болғанға
дейін адам өзінің жан дүниесінен хабардар ету қасиетінен ада ... ... ... өнер мен ... ... болуы- адамның ақпараттық
қабілетін жоғары сатыға көтерді. Одан кейінгі замандарда қатынас құралдары
мен баспасөздің пайда болуы, ... ... одан әрі ... ... ... толы ХХ-ғасыр адамзат баласының телеграфты, телефонды, ... ... ... ... т.б. кеңінен қолдануы-хабарлар тарату
мүмкіндігінің шексіз екендігін, тіпті сонау ... ... де ... ... ... жүзінде көрсетіп берді.
Хабарды беру жылдамдығы мен оларды беру ... да ... ... ... бұл ... мен жетістіктер ғалымдардың
адамзат мәдениетінің қайнар бұлағы — адамның "белгі беру", "хабар беру"
қабілеті, оның тек ... төн ... ... ... ... ... Мұндай көзқарастың калыптасуына ... ... ... ... өңдеу, мен сақтау сияқты ... ... ... ... кибернетика және т.б. жаңадан туындаған ғылым
салаларының дамуын айтуымызға ... ... ... ... ... ... болып есептелініп келген мәдениеттану ғылымы осы жаңа
ғылым салаларының арқасында техник әлеміне тікелей шығуға және ... ... ... да ... алды. Түрлі ғылым салаларымен қатар ... ... да ... ... етіп ... ... көптеген
өкілдерінің ішіндегінен көрнектілері, осы мектептің атасы болып саналатын
ұлы ғалымдар Э.Кассирер мен К.Леви-Строс.
Эрнст Кассирер (1874-1945) ... ... ... символичес-ких
форм" (1923-1929) атты ... ... ... Оның ... ... ... адамның жаппай жүйелі және ұдайы
рәміздер арқылы (рәміз- белгілі бір идеяны білдіретін бейне, зат, ... ... ... орын ... яғни ... ... ... Оның пікірінше, тіл, ғылым, пер, дін, миф, және тюб. Адам өмір
сүріп отырған символдық шеңбердің құрамдас бөліктері. ... ... ... ... ... болуының өзі, адам өмірінің өзіңдік
ерекшелігі болып табылады.
Жер бетіндегі басқа тіршілік иелерімен салыстырғанда адамзат баласы ... ... ... ... ... өлем ... өмір сүреді. Тіл,
миф, өнер, дін және т.б. адам ... ... да ... ... ... — оеы бір ... ... бөлшектері болып саналады. Кассирер
адамға бұрыннан ... ... ... ... ... ... ... бас тартып, адамды "рөміздік (символдық) жалуар" деп атауға ұсынады.
Клод Леви - Строс (1908 жылы ... - ... ... әрі ... антропологияның кегізін қалаушы. Бұл ғылымның негізінде мәдениет
пен алғашқы қауымдық құрылыс ... ... ... талдауда
құрылымдық лингвистік мен информатиканың кейбір әдістерін ... ... ... ... ... ... этнографиялық зерттеулер
жүргізудің нәтижесінде еуроорталықтық мен ... ... ... ... ... ... отырып сонау неолит дәуірінде
техникалық және индустриалдық прогрестің ... ... тағы ... ... өзіндік ерекшеліктері мен күшіне ерекше мән береді. Леви-
Строс қауымдық құрлыс деңгейіндегі халықтарды артта қалған ... ... ... ... ... олар ... ... кейбір салаларда бүгінгі
өркениетті елдерді артқа тастап кететіндей жетістіктерге жетуі мүмкін деп
топшылайды. Ол Француз этнографы Жан Жак ... ... ... ... адамгершілік негіздерін аса жоғары бағалай келіп, қазіргі ... ... ... ... адам ... ... жөне
рациональдық бастаманың бірлігін қалпына келтіру қажеттігі туралы ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік құрылымның негізі" ретінде қарастырылуы ерекше
атап өтетін жәйт болып ... ... ... француз ғалымы былай
деп айқындайды.
"Миф өткеннен ғана емес, сонымен бірге қазіргі заман мен ... ... ... ... саяси идеологияны еске түсіреді, басқаша айтқанда,
мифология мен идеология синонимдер. XX ғасырда талай ... ... "мың ... ... ... гитлерлік мкф, "коммунизм салтанаты"
жөніндегі миф, дүниежүзілік революция туралы миф) ... ... ал ... адам ... ... бар екендігі туралы миф кеңінен тараған.
Ежелгі замандағы ... еске ... ... ... мен ... толы
қазіргі заман идеологиясы сол мифтер негізінде ... ... екен ... да ... келетін сияқгымыз.
МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ОНЫ БІЛДІРЕТІН ҰҒЫМДАР.
"Мәдениет дегеніміз не?" - деген сұраққа жауап беру ... бұл ... яғни осы бір ... ... ... ... шығуына
тоқталуды жөн көрдік. Казақ тіліне бұл ... ... ... ... деген сөзінен енген. Бұл ортағасырлардағы ... ... ... ... ... ... ... берілген
көптеген - анықтамаларды альтернативтік (қарсы қоюшылық) деп атауға ... ... ... ... ... ... пен ... культура мен
натураны қарсы қоюшлық.
Көне заманда "культура" деген ұғым "жерді ... ... ... ... дәлірек айтқанда Цицеронның еңбектерінде (б.з.д 45 жыл) бұл
сөздің мағынасы тереңдеп, "жанды жетілдіру" ... ... ... ... ... ... тілдерде мәдениет сөзі "білім беру", "даму",
"қабілеттілік", "құрметтеу" сияқты мағыналарға ие бола бастады.
Ал осы ... ... ... ... ... екі ұғымның тікелей
қатысты екендігін аңғаруға болады. Мәдениет ұғымы тарихи ... ... ... ... ... ... ... рет ғылыми тұрғыдан анықтауға
тырысқандар философтар бодды. ... ... ... ХVІІІ ғасырға, яғни
Ағартушылық кезеңіне ... ... ... - ... мен оның ақыл ойы" деген
қағида жұзеге асканға дейін "мәдениет" сөзі белгілі бір ... ... ... Бар ... жаңа ұғымдардың синонимі ретіңде ғана
пайдаланылды. Сөзіміз дәлелді болу үшін - "мәдениет" ... ... ... бастағанды жөн көрдік. Жоғарыда атап көрсеткеніміздей, бұл
терминнін ... ... ... оның ... — баптаумен тығыз
байланысты болды. Демек, "мәдениет" ... ... ... ... ... ... мен ... дүниесімен, дәлірек айтқанда, егіншілік пен
ауыл шаруашылығы мен ... ... ... Оған қоса ... ... ... ... ұйымының тәрбие мен ... ... да ... көне ... ... Білімсіз және
тәрбиесіз адам еш уақыттта мәдениетті бола ... ... ... ... барлық халықтар мөдениетінің, қайнар бұлағы болып табылады.
Сонымен бірге мәдениет сөзі "құрмет ... ... ... ... ... ең бастысы діни табынушлық. Көне замандағы адамдар әр
уақытта да құдайлар қоршауында болды, ... ... ... ... ... Үйде де , ... де , ... адамлармен бірге болды, оларды жебеп,
қорғап отырды. Құдайлар қалаларда тұрды, қала заңдарымен қала азаматтарын
бәле-жаладақ ... ... ... да ... ... ... Макс ... патриотизімді ерекше дәріптейді.
Полис дегеніміз – шағын ғана халқы бар қала, ал кала тұрғындары, ... ... ... ... өз ... ... бағынады. қаланы
сыртқы жаулардан қорғады, қажетті азаматтық міндеті мен борыштарын (халық
жиналыстарын өткізуге, сот ... көп ... ... да мекемелерінің
жұмыстарына және т.б. қатысуы) мүлтіксіз орындап отырды. Мұндай қалаларда
мәдениет әрі тәрбие беруді, әрі діни ... әрі жер ... ... Дәл ... ... көне ... қала ... болып қалыптасуына ерекше ықпал жасады. Гректер бұл процесті
"паядейя"(бала) деген ұғым ... ... Бұл ... ... ... ... ... кең мағынада білім беру, біліміділік ''ағартушылық" мәдениет
деген мағыналарға да ие болған. Бұл ... ... мен ... жөй ... ... ... ... болады.
Гректер сонау көне заманның өзінде-ақ өмірге икемді, ... жан ... ... ... тәрбиелеуге бағытталған сирек кездесетін
білім беру ... ... ... ... мұндай қамқорлықта ... ... бар, оның ... мәдени процестердің мақсаты үшін
күресетін адам идеялары жатыр. Бұл жөнінде ... ... деп ... ... ... ... ... идеяларынсыз ертедегі дүние тарихи кезең
болып өмір сүре алмас еді де, ал ... ... ... ... ... еді" ... негізінен, мәдениеттің аристократиялық (ақсүйектік)
түрі кеңінен ... ал оның ... ... ... ... ... кейіпкерлерінің көпшілігі құдайлардан тараған) жатыр.
Ақсүйектік қасиеттермен қатар, "адамзаттық" қасиеттерге де ерекше көңіл
бөлінді. Басты мақсаткз ... ... жолы ... ... ... ... "Көп ... Афины мектептеріндегі білім берудің түпкі мақсаты-
оқушыларға афин қоғамының толық праволы ... ... ... сезіндіру
болып табылады". Балаларды мектепке жазып-сызуға үйретіп, грек әдебиеті мен
таныстырды. Грамматиканы ... ... беру ... ... ... музыкамен сүйемелдеу арқылы жаттадды. Он екі ... ... ... ... ... ... айналысып. Жастар тыңдаушылар
ретінде мемлекеттік істер қаралатын жиналыстарға да қатыса алатын ... бұл ... ... бәрі көне ... ... ... көне мәдениеттің дамуына ықпал жасағандығын көрсетеді.
Ерекше атап өтетін бір жәйт, мұндай білім беру ... ... ... ... ... ғана шектелмей, жастарды қоғамдық өмірге де дайындады.
Демек, Грек қоғамының белсенді мүшесі ... ... ... ... ... ... ... толық игергенде ғана жүзеге асьш
отырады, ал бұларды гректер "даналық ... ... деп ... ... ... — адам ... ... пікір айтып пайымдау
қабілеті мен эстетикалық сезімді дамыту болды. Бұл ... көне ... ... ... ... еш ... жоғалтқан емес, ол үшін
табиғат ерекше ыстықта, жақын да ... ... ... даму ... ... ... ... көне
полистердің өз тәуелсіздіктерін жоғалтуына байланысты грек "паядейясының"
идеялдары бұзыла бастады. Әлеуметтік ... ... ... салдарынан мәдениетке нұқсан келді. Білім берудің және тағы да
басқа мәдени құндылықтардың дәрежесі түсіп кетті. ... ... ... ... пен ... қарамастан мәдениет өз дамуын
тоқтатқан жоқ.
Христиандық сана негізінде ... ... ... ... ... ... ... көне мәдениеттің негізгі табыстарын сол
қалпында сақтай білді. Ортағасырлық мәдениет ... ... ... ... ... ... идеалды, дүниені бақлау және ... ... ...... және оны шіркеудің белгілі бір қайраткерлері арқылы түсіндірілетін
... ... ... ... Өзінің жан дүниесіне терең үңілген
ортағасырлық адам өз тұлғасының қайталанбайтындығын ерекшелігін, тұңғиық
екендігін ... Ал бұл ... ... ... ... толық
мүмкіндік берді.
Адамның бақыты мен бостандығы оның ... ... ... ... ... ... ... бірлікте екендігін
мойындауында. Міне, сонда ғана адам барлық қиындықгарды жеңе отырып, ... ... ... ... ие ... ... ... үйлесімділік пен тәртіп өлшемі ретінде ... ... ... ... ... жетілуі мен және ... ... ... ... ғ.ғ.) ... ... теориялары өмірге
келді. Жаңа заман философиясында көне заман мен ... ... ... және оған ... ... баға беру қайта қаралып, жаңа
мазмұнға ие болды. Мәдениет философиясы тұрғысынан алып ... ... ... осы ... ... ... ... Ағартушылық
кезеңі-буржуазиялық қайта құруларға, терең саяси - әлеуметтік өзгерістерге
толы тарихи, әрі рационалды кезең болып ... Бұл ... ... үлес ... өз ... ... Олар (Англияда-Толанд, Францияда-
Вольтер мен Монтеськие, Германияда — Лессинг, Шиллер , Гете) дүние ... ... ... айту ... ... ... ... адамның ақын
ойының тәуелсіздігін батыл қолдады, Адам өзінің ... ...... ... жан және соны ... ... ... адам
игілігіне сай қоғам құруға қабілетті. Ал бұл ізгі мұраттың іске аспауына
адамның өзі ... Оның ... мен ... ... ... ұстау және т.б. мәдениет пен өркениеттің дамуындағы
басты ... ... Олай ... ... ... ... ... көңіл-күйінің астарын аңғару онша қиынға соқпайды. Осындай
көңіл күй ... пен ... ... орны ... ... ... ... береді. Ағартушылық дәуірінің философиясы мәдениет туралы ілімді
дамытуға мүмкіндік беретін категорияларға сүйенді (табиғат, адам, ... ... ... бұл ... ... ... сипатқа ие болды. Олар
ХVIII ғасырдың ағартушыларына тарихи процесс идеяларын дамыта және тарихи
дамудың мақсаты, ... ... және ... ... ... ... ... Әрине, бұл сұрақтарға жауап қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... ұғымы мәдениетті адамзаттың тарихи дамуының нәтижесі және адамзат
баласының саналы және адамгершілік қоғамдык ... - ... ... ... деп ... Мәдениетке байланысты қағидаларды
Ағартушылық кезеңнің ойшылдары және жаңа ... ... ... ... құқық, философия және т.б.) жасауға тырысты және өткен заман мен
жаңа заманның ... ... ... сын ... ... отырып
қарастырды. Бұл игі мақсатты жүзеге асыруда олардың алдында орасан зор көне
және тың ... ... ... мен қайта өрлеу дәуірінен бастап зерттеле бастаған көне
заманның тарихи, ... ... және ... ... басқа,
олардың назарынан ... ... ... ... ... дүниежүзінің әр елдері жөніндегі суреттемелері,
түрлі тілдер жайындағы мәліметтер тыс ... жоқ. ... бай ... ала ... ... дәуірінде Адамзат мәдениетін тұтастай
қабылдауға талпыныс жасалынды. ... ... ... ... ... құдіретін де ескергенде) батыл іс-
әрекетінің нәтижесі мен ... деп ... ... сол кезеңнің өзінде-ақ
"табиғат" пен "мәдениеттің гармониялық " бірлігіне шүбә келтіру, оларды бір-
біріне ... қою ... ... ... ... Жан Жак Руссоның
еңбектерінде).
Ж.Ж.Руссо сол кездің өзінде-ақ ғылым мен ... ... ... ... ... ... Оның бұл ... бүгінгі күннің
адамзат баласының тағдыры, яғни "прогрестің кейбір қайғылы іздерін" айқын
көрсетіп отырған ... ... ... мен ... ... қоғамдық
прогреске нұқсан келтіргенін дәлелдеуге тырысты. Оның ойынша, ғылым ... ... ... "адамдардың" табиғи жағдайы бұзылады,
адамгершіліктері кетеді, қоғамдық ... орын ... ... ... ... ... Ол былай деп көрсетті "Адам еркін болып туады, бірақ
ол өз тіршілігін өрқашанда күреспен ... Күн ... ... ... мен пікірлерге қарап Руссо өркениеттің рахатынан мүлде бас ... яғни ... ... шақырған екен деген түсінік туып ... Ол ... ... қарама-қайшылықтар адамның алғашқы қауымдық
құрлыстан бастап өркениетке деген құлшынысы ... ... ... ... ... көрсете білді. Қалай болғанда
да, Руссо жаңа ғана туындап келе ... ... ... ... ... ... ретінде көне заманның "тағы" адамдарын ... ... және ... жағынан азғынданған "өркениетті"
ұлттарға Руссо патриархалдық даму ... өмір ... ... ... мен ... қасиеттерін қарсы қойды.
Адамзатты қоғамдық-тарихи тұрғыдан нақтылы қарастырғандардың бірі -
Джанбаттиста Вико. Ол ... ... ... ... ... мен ережелеріне баса назар аудару негізінде "адамзат баласының
үздіксіз ... ... ... рет ... ... бұл идея бойынша
барлық ұлттар өз ... үш ... ... ... ... ... ... және "адамдар ғасыры".
Ұлы неміс философы Иммануил Кант (1724-1804) ақыл-ойға табынған. Ол
француз ... ... ... ... ... деп ... ... қолдай отрып, мәдениет ұғымын моральдық
тұрғыдан басқаша қарастыруға әрекет жасады. Осы ... ... "мен ... ... ... бар", ... жұлдызды аспан мен адамның ішкі рухани ... ... ... ... атап ... жөн. ... ... жағына ерекше мен бере отырып, ол мәдениетті ... ... ... ... ... адамға берген ерекше
қабілеті деп қарастырып, адам ... ... пен ... ... императив" деп атады. Кант этикасының негізгі заңы
бойынша, ... тек ... деп ... күнә ... ... Дәл ... идеяларды Спиноза, Фейербах, Маркс, рейд сияқты ұлы философтар ... ... ... ... ... "мәдениет- табиғаттан бостандық
патшалығына " барар жол, ... Кант ... ... оның ... ... ... ... мәдениет мәселелерімен тығыз айналсқан ғалымдардың бірі
ағылшын ойшылы Эдуард Бернетт ... ... ... Ол ... ... ... жөніндегі ғылым" деп тұжырымдай отырып,
мәдениетті үздіксіз даму ... ... деп ... ... ... әрі ... мағынада — білімнен, наным-сенімдерден, өнерден,
адамгершіліктен, заңдардан, салт-дәстүрлерден және қоғамның мүшесі ретінде
адамның игерген ... мен ... ... ... деп ... ... тұрғыдан қарастырсақ, мәдениет жеке адам мен бүкіл қоғамды
адамның бақыты мен болашағы жолындағы құндылықтарды ... ... ... ... ... ... ... Демек, Тайлор мәдениетке
адамның ақын-ойы мен ... ... ... ретінде, дәлірек
айтқанда, материалдық және ... ... ... ... ... ... заттар мен идеялар бір-бірінен туындап жатады. ... ... ... бұрынғы еріптестерінің шығармашылығын жетілдіріп, не соған
сүйеніп отырадыі Тайлордың басты жаңалықтарының бірі- мәдениет атауларының
бастамасы, тіпті негізі ... ... ... ... ... ... ... Бұл теория бастапқы кдндай дін болса да (Тайлор ... дін" деп ... ... ... ... ... қабілетіне,
рухтың адам денесінен бөлініп шығатынына дегең сенімнен шықты деген
тұжырымға негізделген.
Кантта, ... ... адам ... ... сезімдік бастауды
ақыл-ойдың немесе адамгершіліктің көмегшен жеңуге әкеліп тіреді. Ұлы ... ... ... (1775-1854) мәдениетті эстетикалық тұрғыдан
ұғынып-меңгеруді басты орынға ... ... ... мазмұны-адамдардың
көркемдік қызметі деп жариялады. Шеллингтің эстетикалық көзқарастары оның
"өнердің философиясы" ( ... атты ... ... ... ... кітабыңда адамның көркемдік шығармашлықтың артықшылығын, тіпті өнердің
ғылымнан да, адамгершіліктен де жоғары ... ... ... заманнан бастап XIX ғасырдың аяғына дейінгі мәдениет танымдық ойды
дамуын ғылыми тұрғыдан ... ... ... ... ... ... Еуропада кеңінен тараған ... ... ұғым ... ... және ол мынадай қағидаларға келіп тіреледі.
МӘДЕНИЕТ ПЕН ӨРКЕНИЕТ:
ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ФУНКЦИЯЛАРЫ.
Мәдениет ұғымын тереңірек түсіну үшін, оған мағыналық ... ... ... ... ... ... өтейік. Осы сипатга біздің
зердемізге бірінші түсетін ұғым - өркениет.
Өркениет (цивилизация) семантиклық жағынан алғанда (латын тілінің ... ... ... ... бұл ... ... ... атаған басқа халықтар мен мемлекеттерден айырмашылықтарын көрсету
мақсатында ... ... ... - ... түсініктері бойынша
азаматтық қоғам, қалалық мәдениет, ... ... ... ... ... империясының даму дәрежесін білдіреді.
Бұдан көретініміз, мәдениет пен ... ... ... ... ... Г.Чайльдтың пікірінше, өркениетке еңбектік жолмен
бөлінуі, қалалардың пайда болуы, жазбаша ... ... ... мен
сауданың өркендеуі, азаматтық қоғам мен мемлекеттің орнауы жатады.
Мәдениетті тұлғалық сипатта ... ... ... ... кету ... ... ішіндегі маңыздылары: мәдени әрекет, мәдени
орта, мәдени ... мен ... және ... ... мен ... ... ең түбегейлісі- мәдени әрекет. Әрекеттану ... ... ... өмір сүру ... ... ... Мәдени әрекет деп,
әдегге, мәдениет игіліктерін ... ... ... ... ... ... ... атайды. Мәдени игіліктерді
толассыз жасау нәтижесінде адам өзінің де мәдени деңгейін көтереді.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ паремияларындағы «Еңбек» концептісі4 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Азаматтық құқықтың обьектілері29 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқыту арқылы оқушылардың құзыреттілігін дамыту41 бет
Бастауыш – сынып оқушыларының психологиялық дамуына арналған сабақтар44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь