Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлік қызметті құқықтық реттеу

КІРІСПЕ
3
1 ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒА САЙ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗІ

7

1.1
Шағын кәсіпкерлік қызметінің теориялық тұжырымдамасы


7

1.2

Шағын кәсіпкерлік қызметінің мазмұны және қажеттілігі

16

1.3
Шағын кәсіпкерліктің қызметін стратегиялық қалыптастыруының құқықтық аспектісі


25
2 ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ
36

2.1
Шағын кәсіпкерлік қызметінің құқықтық жағдайын өтпелі кезеңдегісін талдау


36

2.2
Шағын кәсіпкерлік қызметінің қазіргі замандағы құқықтық жағдайын бағалау


38
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТІНІҢ ДАМУ ПРОБЛЕМАЛАРЫ

52

3.1

Шағын кәсіпкерлік қызметін дамуына құқықтық жағдаймен қамтамасыз етілу проблемалары


52

3.2
Шағын кәсіпкерліктің теориялық және практикалық тұжырымдамаларын мектеп курсындағы сабақ беру әдістемесі


55
ҚОРЫТЫНДЫ 58
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 60
ҚОСЫМШАЛАР
Экономикалық прогресс кәсіпкерліктің дамуымен тікелей байланысты. Нарықтық экономика жағдайында кәсіпкерлік – шаруашылық қызметтің маңызды түрі болып табылады. Өйткені, нарықтық экономиканың өзі – кәсіпкерлік экономика.
Шағын кәсіпкерліктің кейбір өзіне тән ерекшеліктері оның экономиканың маңызды секторы екендігін көрсетеді.
Мемлекеттің оған аса мән беруі қоғам үшін экономикалық, саяси және әлеуметтік жетістіктерге жетумен түсіндіріледі.
Шағын кәсіпкерліктің экономикалық нәтижесі келесілерде көрсетіледі:
1) бәсекелестік ортаны қалыптастырады;
2) нарықты тауар мен және әр түрлі қызметтермен толықтырады;
3) ірі бизнес үшін кадрлар мен капитал ресурсының көзі болатын «қөректену ортасы» болып табылады.
Саяси нәтижелерге келетін болсақ шағын бизнес қоғамның бір қалыптылығының негізі ретінде орта класты қалыптастыру көзі болып табылады.
Әлеуметтік – тұрғындарды еңбекпен қамтамасыз ету мәселесін шешуге көмектеседі.
Экономикалық теорияда "кәсіпкерлік" түсінігін өзіндік ерекшеліктеріне сәйкес бірнеше кезеңдерге бөлінеді. Кәсіпкерлік концепциясының бірінші кезеңі "кәсіпкерлік теориясының" классигі Р.Контильон есімімен байланысты. Ол бірінші рет кәсіпкерліктің негізгі тұлғасын анықтады. Кәсіпкер – белгілі бағада сатып алушы, белгісіз бағада сатушы, яғни тәуекелге барушы адам. Классикалық экономикалық теорияда кәсіпкерлік ұдайы өндірістің негізі ретінде тәуекел үшін табыс алу ретінде қарастырылды. Тәуекелді төмендету үшін кәсіпкерге негізгі өндіріс факторларын: жер, еңбек, капиталды тиімді үйлестіруіне тура келеді.
А.Маршалл өз кезегінде кәсіпкерлік қызметтегі технологияны үйлестірудің жаңа әдістеріне, өндірісті ұйымдастыру мен басқарудың жаңа нысандарына тиімді деп есептеген. Кәсіпкерлік теориясының қалыптасуында Й.Шумпетердің "тиімді монополия" концепциясының ролі ерекше. Оның айтуынша, кәсіпкерліктің мәнін жаңашылдық механизмі құрайды. Кәсіпкер- экономикадағы барлық динамикалық өзгерістерге негізгі жаңалық енгізуші. Сондай-ақ, Й.Шумпетер классиктерге қарағанда кәсіпкерліктің жаңашылдық қызметін капиталистің қызметінен бөліп көрсетеді. Капиталистің қызметі: кәсіпкер барлық уақытта таза күйінде қандай да бір мүлікке меншік құқығына ие бола бермейді. Сондықтан да ол қарсы тәуекелге бармайды. Кәсіпкер ол менеджер емес,оның міндеті – жасаған жаңалығын жүзеге асыру және оның экономикалық дамуына септігін тигізу. Кәсіпкер – бұл меншік иесі, әрі ол шаруашылықпен тікелей айналысады. Ол нарыққа өзінің дербес жауапкершілігі арқылы тәуекелге баратын адам.
1. Под. Ред. Жатканбаева Е.Б.: «Малое предпринимательство»
- Алматы, 2001 г. – 8 б.
2. Нурманалиева Г.А. «Қазақстан экономикасындағы шағын кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуы». Қарағанды, Болашақ-Баспа 2010 ж.-7 б.
3. www.stat.kz
4. «Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Қазақстан Республикасында Шағын кәсiпкерлiктi дамыту мен қолдаудың 2001-2002 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы».
5. Битеміров Қ.Т. ҚР кәсіпкерлік қызметтің даму жолдары және құқықтық негіздері: - Алматы: 1998. – 135 б.
6. Белых B.C. Предпринимательское право в системе права России // Правоведение. 2001. - №1. - С. 129-132.
7. Бусыгин А.В. Предпринимательство. Основной курс: Учебник для вузов. - М.: ИНФРА-М, 1997. - 418 с.
8. Хизрич Р., Питере М. Предпринимательство. - М., 1991. - Вып. - 1. - 372 с.
9. Хоскинг А. Курс предпринимательства. - М., 1993. – 364 с.
10. Кашанина Т.В. Предпринимательство (правовые основы). - М.: Юрид. лит., 1994. – 252 с.
11. Предпринимательство: Учебник / Под ред. М.Г. Лапусты. - М.: ИНФРА-M, 2001. – 326 с.
12. Предпринимательство: Учебник для вузов / Под ред. проф. В.Я. Горфинкеля, проф. Г.Б. Поляка, проф. В.А. Швандара. - М.: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1999. – 325 с.
13. Ровный В.В. Гражданско-правовая природа предпринимательства. - Иркутск: Изд-во Иркут. ун-та, - 1996. - 367 с.
14. Кашанина Т.В. Корпоративное право (Право хозяйственных товариществ и обществ): Учебник для вузов. - М., 1999. – 337 с.
15. Мартемьянов B.C. Хозяйственное право. Общие положения. Курс лекций. - М., 1994. – Т. 1. – 450 с.
16. Ровный В.В. Проблемы единства российского частного права. - Иркутск, 1999. – 562 с.
17. Семеусов В.А., Тюкавкин А.А., Пахаруков А.А. Правовые проблемы предпринимателей (экономической) деятельности. - Иркутск: Изд-во ИГЭА, 2001. – 423 с.
18. Попондопуло В.Ф. Правовой режим предпринимательства. - СПб.; 1994. – 264 с.
19. Ершова И.В., Иванова Т.М. Предпринимательское право: Учебное пособие. - М.: Юриспруденция, 1999. – 322 с.
20. Ойгензихт В.А. Категория риска в советском гражданском праве // Правоведение. - 1971. - №5. - С. 62-69.
21. Хикс Дж.Р. Құн және капитал / Экономика. Әлемдік классика. 10 томдық. Экономикалық өсу және бәсеке теориясы / Жетекшісі М.Б. Кенжеғозин. – Алматы: Таймас, 2005. – Т.5. – 197-296 бб.
22. Шуметер И.А. Экономикалық даму теориясы / Экономика. Әлемдік классика. 10 томдық. Маркинтализм және кәсіпкерлік негіздері / Жетекшісі М.Б. Кенжеғозин. – Алматы: Таймас, 2005. – Т.3. – 247-454 бб.
23. Амирханова И.В. Гражданско-правовое обеспечение интересов предпринимателей: дисс.. д-ра юр.наук: - 12.00.03/12.00.06. – Алматы, 2005. – 370 с.
24. Қазақстан Республикасының Лицензиялау туралы 2007 жылғы 11қаңтардың № 214-III Заңы // Справочная правовая система ЮРИСТ.
25. Азаматтық құқық. Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық (академиялық курс). Өңделген және толықтырылған 2-басылымы. Жауапты ред.: М.К. Сулейменов, Ю.Г. Басин. – Алматы. – 1.Т. – 2003. – 736 б.
26. Марченко М.Н. Источники права: Учеб. пособие. – М.: Велби, изд-во Проспект, 2005. – 760 с.
27. Кенжалиев З.Ж. Көшпелі қазақ қоғамындағы дәстүрлі құқықтық мәдениет: (теориялық мәселелері, тарихи тағылымы). – Алматы: Жеті жарғы, 1997. – 192 б.
28. Қазақстан Республикасының Конституциясы. - Алматы: Юрист, 2007.– 40 б.
29. Төлеуғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы: Жоғары оқу орындарына арналған акад. курс.– Алматы: Жеті жарғы, 2001. І- том. – 376 б.
30. Сартаев С.С., Назарқұлова Л.Т. Қазақстан Республикасы Конституциясының қалыптасуы: проблемалары мен болашағы. – Алматы, 2005. – 464 б.
31. www.wikipedia.org.ru
32. Жеке кәсіпкерлік туралы Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 31 қаңтардағы №124-ІІІ Заңы // Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік. Нормативтік актілер жиынтығы. – Алматы: Юрист, 2006. – 268 б.
33. Нормативтік құқықтық актілері туралы Қазақстан Республикасының Заңы. – Алматы: Юрист, 2006. – 28 б.
34. Тоқтасынұлы Д. Нарық жағдайындағы үкімет пен кәсіпорын арасындағы қатынстар // Адам құқықтарының халықаралық стандарттары және ұлттық заңдарды дамыту мәселелері: Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігінің 10 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары (1-2наурыз, 2001 ж.) / А.Е. Бектургановтың ред. басш. - Алматы: Қазақ университеті, 2001. – 4.Б. – 253-259 бб.
35. Ляпбаева Н.И. Роль предпринимательства в обществе и экономике // Саясат-Policy. Информационно – политический журнал. - Алматы: Білік, 2000. – №4-5 (59-60) сәуір-мамыр. - 78-80 бб.
36. Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі жеделдетілген шаралардың 2005-2007 жылдарға арналған бағдарламасы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 12 мамырдағы №450 Қаулысы // Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік. Нормативтік актілер жиынтығы. – Алматы: Юрист, 2006. – 268 б.
37. Шаруа (фермер) қожалығы туралы Қазақстан Республикасының Заңы 1998 жылғы 31 наурыздағы №214 // Қазақстан Республикасының шаурашылық субъектілері. Заң актілерінің жиынтығы. – Алматы: Юрист, 2007. – 124 б.
38. КазЭУ хабаршысы-2003, «Проблемы малого бизнеса и их пути преодоления» Хамзин К.Х.
        
        әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Экономика және бизнес факультет
Экономикалық теория кафедрасы
ДИПЛОМ жұмысы
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТІ ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕУ
Орындаған
4 курс ... ... ... ... ... ... _____________________ ... ... ... күні ... ... ... ... қолы, күні )
Кафедра меңгерушісімен
қорғауға жіберілді,
э.ғ.д., профессор ... ... ... күні ... ... | | |
| ... |3 |
|1 ... ЗАМАНҒА САЙ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТІНІҢ | |
| ... ЖӘНЕ ... ... | |
| | |7 |
| | | ... ... ... қызметінің теориялық тұжырымдамасы | |
| | |7 |
| | | ... ... ... қызметінің мазмұны және қажеттілігі | |
| | |16 |
| | | ... ... ... ... стратегиялық | |
| ... ... ... |25 |
|2 ... ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ ЖӘНЕ | |
| ... |36 |
| | | ... ... кәсіпкерлік қызметінің құқықтық жағдайын өтпелі | |
| ... ... |36 |
| | | ... |Шағын кәсіпкерлік қызметінің ... ... ... |
| ... ... |38 |
|3 ... ... ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК | |
| ... ДАМУ ... | |
| | |52 |
| | | ... |Шағын кәсіпкерлік қызметін дамуына құқықтық жағдаймен | |
| ... ... ... |52 |
| | | ... ... ... ... және практикалық | |
| ... ... ... ... беру | |
| ... |55 |
| ... |58 |
| ... ... ... |60 ... прогресс кәсіпкерліктің дамуымен тікелей байланысты.
Нарықтық ... ... ...... қызметтің маңызды
түрі болып табылады. ... ... ... өзі – ... ... кейбір өзіне тән ерекшеліктері оның экономиканың
маңызды секторы екендігін көрсетеді.
Мемлекеттің оған аса мән беруі ... үшін ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
Шағын кәсіпкерліктің экономикалық нәтижесі келесілерде көрсетіледі:
1) бәсекелестік ортаны қалыптастырады;
2) нарықты тауар мен және әр түрлі қызметтермен толықтырады;
3) ірі ... үшін ... мен ... ... көзі ... ортасы» болып табылады.
Саяси нәтижелерге келетін ... ... ... қоғамның бір
қалыптылығының негізі ретінде орта класты ... көзі ...... еңбекпен қамтамасыз ету мәселесін шешуге
көмектеседі.
Экономикалық теорияда "кәсіпкерлік" түсінігін өзіндік ... ... ... ... Кәсіпкерлік концепциясының бірінші
кезеңі "кәсіпкерлік теориясының" классигі Р.Контильон есімімен байланысты.
Ол бірінші рет кәсіпкерліктің ... ... ... ... – белгілі
бағада сатып алушы, белгісіз бағада сатушы, яғни тәуекелге ... ... ... ... ... ұдайы өндірістің негізі
ретінде тәуекел үшін табыс алу ретінде қарастырылды. Тәуекелді төмендету
үшін ... ... ... ... жер, ... капиталды тиімді
үйлестіруіне тура келеді.
А.Маршалл өз кезегінде кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ұйымдастыру мен басқарудың жаңа ... деп ... ... ... қалыптасуында Й.Шумпетердің
"тиімді монополия" ... ролі ... Оның ... ... ... механизмі құрайды. Кәсіпкер- экономикадағы
барлық динамикалық өзгерістерге ... ... ... ... ... ... ... жаңашылдық қызметін
капиталистің қызметінен ... ... ... қызметі: кәсіпкер
барлық уақытта таза күйінде қандай да бір мүлікке меншік құқығына ие ... ... да ол ... ... ... ... ол ... міндеті – жасаған жаңалығын жүзеге асыру және оның экономикалық
дамуына септігін тигізу. ... – бұл ... ... әрі ол ... айналысады. Ол нарыққа өзінің дербес жауапкершілігі арқылы
тәуекелге ... ... ... араб ... Ибн-Хальдун (1332-
1406жж) кәсіпкерлікті меншікпен, еңбекпен, ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті оқып білу
физиократтар иелігінде болған. Ф.Кенэ «Экономикалық кестеде» басты ... ... - ... берген, яғни «егер де кім жерді жалға алса, ... ... ... ... ... ... Кәсіпкерлік
түсінігінің дамуы одан кейін физиократтар түсінігінде А.Тюргоның еңбегінде
көрсетілді. Оның схемасында қоғамның ... ... ... ... ... төлейтін, аванс беретін капиталистерге
немесе кәсіпкерлерге ... ... ... ... трактатында»
кәсіпкерді «қандай да бір өнімді өзінің меншігіне және ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, ол
кәсіпкерлікті тәуекел факторына, ал ... ... ... келтіру үшін
тәуекелге баратын адам деп көрсетті. Кәсіпкерлікті дамытудағы ... бірі деп ол ... ... қозғалысқа келтіретін (табиғат,
еңбек, капитыл) адамның білімі деп есептеді(1-8б(.
«Кәсіпкер» және «кәсіпкерлік» терминдерінің экономикалық ... ... ... ТМД елдерінің В.Автономов, В.М.Воробьев,
Л.Колесникова, С.К.Никитина және т.б. ... үлес ... ... зерттеулерінде ресейлік кәсіпкерліктің даму ... ... ... ... ... ... ой тұрғысынан
отандық нұсқасын жасауға ұмтылыс білдірді. Олардың ішінде О.Ж.Әлиев,
Р.Т.Дуламбаева, ... және т.б. ... ... ... ... ... туралы ежелгі заманнан қазіргі уақытқа дейінгі
теориялар мен тұжырымдамалардың ... ... ... жүргізіп,
кәсіпкерліктің адамзат тарихында орын алған жеті кезеңін бөліп көрсетті.
Кәсіпкерлік - ... ... ... ... ... ... ... экономиканы одан әрі дамытуға да аса басты ... ... мына ... ... ... ... ... мәнін жете
түсіну негізінде шағын және орта бизнесті одан әрі дамыту формасы ... ... ... ... ... ел экономикасындағы рөлі улкен.
Біздің республикада шағын кәсіпкерліктің үлесі ... ... 90%-ке ... ... республикада 741 мыңнан астам шағын кәсіпкерлік тіркелді.
Шағын кәсіпкерлік саласында жұмыспен қамтылғандардың саны – 1.8 ... ... ... ... 2001 ... ... ... Республикасында «Шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдаудың 2001-
2002 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының» ... ... ... ... ... ... ... Оның басты мақсаты -
Шағын кәсiпкерлiктiң өндiрiстiк ... ... ... ... ... қолдау саясатын жетiлдiру.
Бағдарламаның міндеттері оның мақсатымен айқандалған және олар мыналар:
- Халықтың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету;
- Қоғамдық бірлестіктердің ... ... ... мен ... рөлін күшейту;
- Шағын кәсіпкерліктің өндірістік саласын басымдылықты дамыту;
- Шағын кәсіпкерлікті ақпараттық қамтамасыз ету жүйесін жетілдіру және
дамыту арқылы ... ... ... тұрақты қызметі үшін
қолайлы жағдайлар жасау болып тұжырымдалады.
Бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... әйтсе
де бұл процесс баяу қозғалуда, себебі оған кері ... ... аяқ ... ... отырған кедергілер баршылық. Олардың қатарында кәсіпкерлік
қызметтің жеткілікті ... ... ... қабылданған
заңнамалардың іс жүзінде жүзеге аспауы, ... ... ... ... ... сын ... тәріздес факторлар
да кездеседі, айта берсем мұндай кедергілердің әлі елу ... ... ... ... де, ... ауыз ... тобықтай түйінін жасайтын
болсақ, сайып ... ... ... ... ... болып отырған
күрделі фактор – ол ... ... ... тұрғыда қолдаудың
жеткіліксіздігі.
Жұмысымның басты мақсаты Қазақтандық шағын кәсіпкерлік қызметін талдау,
оны бағалау және ... ... ... ... қызметінің даму
мәселелерін қарастыру болып табылады.
Осы қойылған мақсаттарға байланысты ... ... ... ... еспубликасындағы шағын кәсіпкерлік қызметінің құқықтық
жағдайын ... ... ... ... ... ... ... замандағы құқықтық жағдайын
бағалау;
- Шағын кәсіпкерлік қызметін дамуына құқықтық ... ... ... ... ... ... әдістемелік негіздер – Қазақстан
Республикасының кәсіпкерлікті реттеу мәселелері жөніндегі заңдық ... ... ... ... ... ... жұмысымның тақырыбы «Қазақсан Республикасындағы шағын
кәсіпкерлік қызметі ... ... ... ... 3 ... ... бөлім «Қазіргі заманға сай шағын кәсіпкерлік қызметінің теориялық
және әдістемелік ... Бұл ... ... терминінің
эволюциясының калыптасуына, шетелдік, ТМД және қазақстандық ғалымдардың
пікірлеріне, шағын кәсіпкерліктің экономикалық мазмұны мен ... ... ... ... ... ... жеке ... бөлімнің аты «Қазақтандық шағын кәсіпкерлік қызметін талдау ... Бұл ... ... ... ... ... ... өтпелі кезеңдегісін талдау туралы, ... ... ... ... ... жазылған.
Үшінші бөлім «Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерлік қызметінің
даму проблемалары» деп аталады. Бұл бөлімде шағын ... ... ... ... ... ... проблемаларын, сонымен қатар
шағын кәсіпкерліктің теориялық және практикалық тұжырымдамаларын мектеп
курсындағы сабақ беру ... ... ... ... САЙ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК ... ... ... ... ... ... ... теориялық тұжырымдамасы
Кәсіпкерлік ұғымының тарихи орта ғасырдан басталады. ... ... ... ... үгіттеушілер бастаушы кәсіпкерлер
ретінде болған. Орта ... ... ... ... одан да ... яғни ... сөзі «делдалдық» екі мағынада қолданылды: 1)
түрлі мереке мен музыкалық көріністі ұйымдастырушы; 2) ... ... ... басқарушы. Ал «кәсіпкерлік» ұғымын ең ... ... ... ... ... Ричард Контильон (1680-1734жж) енгізген.
Бұл ұғымға ол ... ... ... табыс алу мақсатымен
өндірісті ұйымдастырудағы адам белсенділігін жатқызған. Кәсіпкерлік-бұл
адамның зерттеу және ... ... жаңа ... ... ... жаңалықты жүзеге асыру үшін тәуекелге бас ұрады.
Егер "кәсіпкерлік" терминінің эволюциясының қалай ... ... 1723ж.: ... ... ... «коммерцияның жалпылай сөздігінде» ең
алғаш "кәсіпкер" ... яғни ... ... ... ... ... ... адам" пайда болған;
- 1725ж.: Р. Контильон : кәсіпкер – ол нарық жағдайында тәуекел етуімен
байланысты ... ... ... асыратын адам;
- 1776ж.: Адам Смит, кәсіпкерлік – кәсіпорынның меншік иесі;
- 1797ж.: К. Бодо, ... – ол ... бір ... ... ... бар ... 1803ж.: Ж.Б.Сей, кәсіпкерлік – екі өндіріс факторлары еңбек пен
капиталдың тәуекел жағдайындағы шығармашылық үйлесуі;
- 1876ж.: Ф. ... ... - ол өзін ... ... ... ... ... 1934ж.: И. Шумпетер, кәсіпкер – ол инновациялардың көзі және дамудың
қозғаушы күші, новаторлар;
- 1964ж.: П. ... ... - ... бір мүмкіндіктерден мейлінше
көп пайда түсіретін ... 1975ж.: А. ... ... – ол ... ... ... монополияландырылған бұрынғы ... ... ... ... ие болатын бәсекелестік ... ... ... елеулі үлес қосады. В.Афанасьевтің пікірі
бойынша “шағын кәсіпорын” өзінің табиғатынан монополияға қарсы, бұл ... ... ... аспектілерінен көрінеді, ол өзінің элементерінің
көптігінен және ... ... ... ... өте ... ырық ... Екінші жағынан, тар шеңберде мамандану мен жаңа
техниканы ... ... ... ... ірі корпорациялардың
монополиялық позициясын бұзатын байсалды сапада түседі. Нақ осы ... ... ... елдерде монополияның әлсіреуіне және тоқтап қалған
техникалық прогрестің жылжуында елеулі роль атқарады. Батыс экономистерінің
есебі бойынша “...белсенді ... бөлу ... ... ... саны 8-15, ал кем дегенде 4-5” болу керек..
Кәсіпкерлік ұғымы жоғарыдағы сипаттамалардың өзінен көрініп тұрғандай
өте күрделі ұғым ... ... ... да, ... ... ... заңгерлер де, саясаттанушылар да және т.б. мұның негізгі анықтамасын
беруге ұмтылған болатын. Отандық ... ... Қ. ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің даму жолдары және
құқықтық негіздері” атты ... ... ... түсінігін
беруге байланысты мынандай ... ... ... ... ... ... ... өтіп, соңында жаңадан қабылданған ҚР
азаматтық ... ... ... ... Осы ... ... (оның
ішінде шағын және орта) түсінігі шаруашылық ... ... ... көрсетілген, сонымен бірге мынандай келесідей кәсіпкерліккке тән
ерекшеліктер: өз еркімен ... ... ... ... соны ... ... қызмет атқару, дербестілік және тәуелділік арқылы ... ... ... Бұл ... баса ... ... бір жәйт, кәсіпкерлердің
тікелей-шаруашылық дербестігі. Ал ... ... ... ... яғни жеке меншіктің арқасында немесе ... ... ... өз атынан қызмет атқарып өзін-өзі ... ... ... ... ... орын алуы ... объективтік факторларға байланысты болады. ... орай ... ... элементтері мүліктік (кәдімгі) тәуелділік ... ... ... ... 122 б.]. ... ... беруге байланысты Ресейлік ғалымдардың да көптеген ізденістері
баршылық. В.С. ... ... ... ... ... деятельность - вид хозяйственной активности индивидов,
их объединений по производству, распределению, ... ... ... благ в рамках товарно-денежного обмена,
предпосылкой которой является владение, пользование и ... ... для ... ... и ... материальных (финансовых) и
духовных потребностей.
Однако предпринимательскую деятельность отличают от иных ... ... ... ... для нее признаки. ... ... ... ... ... ... ... теоретических воззрений на предпринимательскую активность,
нормативной ее модели. При этом надо ... в ... что ... ... ... ... ... аспектах: ... ... ... и др.” [6, 129-132 б.]. Бұл ... өзі ... әр ... аспектіде қарауға болатындығын көрсетіп тұр. Сонымен
қатар, кәсіпкерлік қызметін белгілі, белсенді ... ... да ... Оны ... береді: “предпринимательская деятельность не сводится ... ... ... а ... из ... и ... ... (действий), поступков направленных к единой
цели. ... цель ... ... (активности) –
производство и предложение рынку такого товара, на который имеется спрос и
который приносит ... [7, 18 б.]. ... ... ... ... ... ... түсінеді: “предпринимательство как процесс
создания чего-то нового, что обладает стоимостью, а ... ... ... ... на это все необходимое время и силы, берет ... весь ... ... и социальный риск, получая в награду
деньги и ... ... [8, 20 б.]. Тағы да бір ... ... жеке кәсіпкердің түсінігіне негізінен көңіл бөле отыра, оны былай
айқындауға ұмтылады: “Индивидуальным предпринимателем ... ... ... дело за свой счет, лично занимается управлением ... ... ... ответственность за обеспечение необходимыми средствами,
самостоятельно принимает решения. Его вознаграждением является полученная в
результате ... ... ... и ... ... он ... от ... свободным
предпринимательством. Но наряду с этим он ... ... на себя весь ... в случае банкротства его предприятия” [9, 28 б.]. ... ... ... Т.В. ... ... шаурашылық
субъектілерінің дербестігіне жеке ... ... және ... ... ... қызмет деп айқындайды”
[10, 9 б.]. Экономист ғалым А.В. ... ... - ... ... түрі ... түсінеді, яғни кәсіпкерлік жаңашылдық
идеяға, жауапкершілікке, жеке белсенділікке сүйенетін мақсатты қызмет” [7,
15 б.] - деп ... ... ... ортасында да әр түрлі
көзқарастар орнығып жатқандай. Бірінен-бірі өте ... ... ... беруге ұмтылады. Осы жерде тағы да бір ғылыми
әдебиеттерде берілген кәсіпкерлікке байланысты ... ... ... М.Г. ... ... ... ... свободное
экономическое хозяйствование в различных ... ... ... законодательными актами), осуществляемое субъектами рыночных
отношений в целях удовлетворения потребностей конкретных ... ... в ... (работах, услугах) и получения прибыли (дохода),
необходимых для саморазвития собственного дела (предприятия) и ... ... ... ... и другими хозяйствующими
субъектами” [11, 26 б.], - деп ... ... ... ... да ... ... Ал, В.Я. Горфинкель, Г.Б. Поляк және ... ... жеке ... ... мен ... ... ... алуға байланысты өзара пайдаға негізделген қызметі”
[12, 11 б.], - деп түсінеді. Кәсіпкерліктің азаматтық ... ... В.В. ... ... заңдық тұрғыда берілген анақтамасын
жеткілікті деп тани отыра, оның негізгі ... ... ... [13, ... - деп ... Кәсіпкерліктің жоғарыда экономикалық, құқықтық және
психологиялық сипаттағы анықтамасына байланысты ... ... ... ... ... ... көбісі бір бағытты
қамтитындығын аңғару қиын емес.
Кәсіпкерлік қызметтің негізгі мәнін, оның белгілері айқындайды. ... ... ... ... ... байланысты көзқарастарға
бұрып көрейік. Әрине, бұл мәселеде де әр түрлі пікірлердің барын ... Т.В. ... ... ... ... ... ... оотыра, оған жаңашылдық сипаттағы белгі тән екендігін бөле айтып
өтеді”[14, 226 б.]. ... ... ... ... ... белгі
ретінде айқындайтындар да бар [15, 310 б.]. ... ... ... ... тағы да ... тұрғыда жіктеу де орын
алады. В.В. Ровный “кәсіпкерліктің негізгі белгілерін міндетті және ... деп ... ... ... белгілерге пайда табуға
бағытталған тәуекелді, ал ... ...... ... және ... тіркеуді жатқызады” [16, 223 б.]. Бұл ... ... А.А. ... А.А. ... бұл ... келіспейтіндіктерін
білдіре отыра, кәсіпкерліктің негзгі белгілері туралы былай дейді: “нельзя
делить ... ... ... на ... и
необязательные, хотя бы по той ... что это ... ... ... ... в анализ правового регулирования
предпринимательской деятельности, что ... в ... его ... ... ... и ... возможность злоупотребления в
правоприменительной практике” [17, 242 б.]. В.Ф. ... ... ... және жеке ... деп бөле ... мына мәселені ерекше
астын сызып атап өтеді: “что ... ... ... ... ... присущим самому понятию ... это ... ... ... ... ... к предпринимательству со стороны законодателя” [18, 158 ... ... Т.М. ... ... ... белгілерін мәнін
көрсететін және формальдық сипатын білдіретін белгілер деп ажыратады [19,
179 б.]. ... ... ... белгілеріне байланысты
көзқарастарды жүйелей келе, біз негізінен ... ... ... мән ... ... ... дербестікте жеке жүзеге асырылатын қызмет
болып табылады. Бұл кәсіпкердің шартты ... ... ... ... ... қызмет атқаратындығын білдіреді. Өйткені,
кәсіпкер кәсіпкерлік қызметінің бағытын айқындауда және оны ... ... ... ... ... ... ... Өз атынан дербес шешім
қабылдайды.
Кәсіпкерліктің тағы бір ... ... жеке ... В.А. ... ... ... ... бөле отыра, оны былай түсіндіреді: “психическое отношение субъектов ... ... ... или к поведению других лиц, а также к
возможному ... ... ... и случайно невозможных действий,
выражающееся в ... ... ... в том ... ... ... и как детерминированный выбор
деятельности, не ... ... не ... ... и
осуществляемой при сознательном допущении случайного результата ... ... с этим ... ... ... 67б.]. Бұл жерде тәуекелді былай түсіну кінә мен тәуекелдің арасындағы
ажыратым белгілеріне теңдік қоюмен пара-пар болып табылады.
Кәсіпкерлік ... тағы бір ... ... ... табу ... Табыс мәселесі экономист ғалымдарды сан жылдар бойы ... ... өте ... ... Дж. ... Хикс ... және ... атты
еңбегінде табыстың бірнеше түсінігін айқындайды. Ол ... ... ... ... ... беретін болсақ, онда табыс дегеніміз қазіргі
бар күтулерге сәйкес болашақ түсімдердің жалпы құны (ақшамен ... ... шарт ... ... белгілі бір кезеңі ішінде
жұмсауға болатын ... ең көп ... 257 б.]. ... “табыс
дегеніміз жеке адамның осы апта ішінде жұмсайтын және ол әрбір келесі апта
ішінде жұмсалуын күтетін ... ең көп саны ... [18, 258 ... ... ... ... деген бар: “Кәсіпкерлік пайда-бұл барлық
шығындарды жапқаннан ... ... ... ... ... ... саяси
экономияшылар кәсіпкерлік пайданы табыс пен кәсіпорын шығындарының ... ... ... Бұл ... әрине, үстірт жасалынған, бірақ одан
бастау алуға болады. Шығындар деп бұл ... ... ... ... тікелей немесе жанама шығындарын айтамыз. ... ... үшін ... тиісті ақы, оның иелігіне жататын ... ... және ... үшін ... ... ... Мен ... капиталға алынатын пайызды шығарып тастауды талап етпеймін. Ал
шын мәнінде пайыз не- ... ... ... ... кәсіпкердің
меншігінде болса-еңбек ақы немесе рента ... ... Бұл ... үндес болып болып отыр. Көптеген теоретиктер пайызды жалақымен
және рентамен қатар қояды” [22, 369 б.]. ... ... ... ... ... ... ... ғалымы И.В. Амирханова да былай
түсіндіреді: “Получение чистого дохода ... от ... ... ... с необходимостью удовлетворения интересов
потребителей (посредством выполнения обязательств по удовлетворению спроса
на товары, ... ... а ... с ... удовлетворения
интересов государства в получении фискальных подходов ... ... ... ... ... ... ... правового режима производственного и потребительского участия
предпринимателя в товарно-денежных ... При этом ... ... в правовом обеспечении потребительских интересов
предпринимателей и собственно потребителей”[23, 331 б.]. ... ... ... ... ... ... тоқталатындаймыз:
Біріншіден, кәсіпкерлік қызмет дербес жүзеге асырылатын қызметтің түрі.
Екіншіден, кәсіпкерлік қызмет мақсатты, жүйелі ... ... ... ... ... жеке ... ... кәсіпкерлік жүйелі табыс табуды мақсат етеді.
Бесіншіден, кәсіпкерлік қызметтің әрқашанда ... ... ... болады. Осы жағдайда ғана ... ... ... ... ... негіз болатын факторға айналады.
Мемлекет тарапынан кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне кепілдік берілген.
Кәсіпкерлікті ... мен ... ... ... ... ... ... етеді.
Дәл осы жерде кәсіпкерліктің құқықтық режимі жөнінде айта кетуіміз
қажет. Негізі қай ... ... ... ... екі ... ... рұқсат етілген, яғни диспозитивтік түрі, сондай-ақ рұқсат беру
арқылы көрініс табатын императивтік түрі ... ... ... ... тек ... ... құқықтық реттеу сипатында болады,
сондықтан қатысушы екі жақ тарап заң жүзінде құқықты.
Кәсіпкерлік қызметте әрбір жасалатын ... ... ... ... акті ... ... оны реттеу сияқты қызметтер қажет
емес [5, 34 б.].
Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлғалар заңды тұлға құрмай-
ақ, осы қызметпен ... ... ... ... бастап құқылы. Патент бір
мезгілде азаматың кәсіпкер ретінде тіркелгені жөніндегі куәлік ... ... ... асыруға құқық беретін лицензия болып табылады
[24, 59 ... ... ... біз ... ... кете ... ... қызметін жүзеге асырудың басты себепшісі немесе
факторы меншік болып табылады. Осы ... ... ... тоқталатын
болсақ, меншік өте күрделі ұғымнан тұрады. Оның элементтері және жүктеу
мәселесі де проблемалы. Біз бұл ... ... ... М.К. ... ... ... ... нысаны болмайды, тек меншіктің түсінігі
және меншік құқығы ғана бар. ... ... ... ... ... ... өз ... бойынша пайдалану” [25, 74 б.], - деген ойына толығымен
қосыламыз.
Сонда дәстүрді қалыптасқан түсінік бойынша меншік нысаны үшке бөлінеді:
мемлекеттік ... және ... ... ... акционерлік, қоғамдық ұйымдар және т.б.); азаматтардың ... жеке ... ... ... ... екі түрі ... және жеке ... (мемлекеттік емес меншік). Жеке меншік
азаматтардың, мемлекеттік емес ... ... және ... ... ... ... Ал ... ұйымдар мен діни
бірлестіктерінің ... ... ... ... ... сауалға, жеке
меншікке деп айта аламыз [5, 66 ... ... ... ... ... оның жеке ... отырып, ерікті және еркін сипатта жүзеге ... ... ... мемлекет аумағында жұмыс ... ... ... ... ... ... жоқ ... болсын, сондай-ақ қандай да
заңды тұлға болмасын өздерінің жүріс-тұрыстарын реттейтін заңдарға ... ... және олар сол ... ... ... ... ... кездегі кәсіпкер деп – пайда табуға бағытталған және тауарларға
(қызмет, өнім) сұранысты қанағаттандыру ... өз ... ... асыратын
жауапкершілікті, инициативті қызметті атқарушы азаматтар.
Бұл тұрасында ҚР-дың Азаматтық Кодексінің 10-ші бабында: «меншік
түрлеріне ... ... мен ... ... ... ( ... ... қанағаттындыру арқылы пайда табуға бағытталған ынталы
қызмет» және ол кәсіпкердің өз ... оның ... мен ... ... асырылады делінген.
Кәсіпкерліктің бірнеше анықтамаларын қарастыру негізінде бұл ұғымның
негізгі ... ... ... ... ... ... инициатива;
- жоспарлау, ұйымдастыру,бақылау;
- құралдарды іске асыру еркіндігі;
- жаңа шешімдерді,идеалдарды іздеу.
Жоғарыдағы кәсіпкерліктің құрамдас бөліктері менеджмент фукнкцияларымен
байланысты еркіндігін ... ... ... ... дегеніміз – ол
жеке бизнесті ұйымдастыра білу және осы жеке бизнесті ... ... ... ... ... түрде іске асыру болып табылады.
Жалпы кәсіпкерлік қатынастарды қарастырудың алғашқы сипаты – олардың
субьектісі мен обьектісі. Кәсіпкерліктің субьектісіне экономикалық ... ... ... ... жеке дара ... жатқызамыз, содан
соң кәсіпкерлік қызметті бір топ адамдар жүзеге асыратын ұйымдар, ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің обьектісі – ол адамның белгілі бір ... ... ... ... ... ... өндіріс, айырбас,
бөлудің әртүрлі факторларын ... ... ... ... -
өндірілген өнім мен қызмет.
Сонымен қатар, кәсіпкерлікті процесс ретінде ... ... ... сатыдан тұрады:
- жаңа идеяларды іздестіру мен бағалау;
- ... ... ... ... іздеу;
- құрылған кәсіпорынды басқару.
Бұл аталған сатылар бір–бірімен тығыз байланысты. Бірінші кезеңде,
барынша көп ... ... - ... ең ... ... ... тиімді өзгерістер, яғни жұмыстарына жаңалықтарды енгізеді, мақсаты –
пайда табу. Нарыққа жаңа тауар ұсынған алғашқы фирма ... ... ... дейін баламалы құннан жоғары бағамен сатады. Міне осы ... ... ... ... ... және іске ... ... әлемде жоғары бағаланады.
Екінші кезеңде, ең күрделі мәселе – бизнес-жоспарды құру методологиясы
жатады, яғни өзіне ... ... ... оның ... және ... ... ... өндіріс және қаржылық жоспарларды
қамтамасыз ету.
Үшінші кезеңде, ең ... ... ... қажеттігін нақты бағалау;
бастапқы деңгейден қайталама деңгейді ажырата ... ... ... ... ... бағалу жұмыстары жүзеге
асырылады.
Төртінші кезеңде, пайда болған кәсіпорынды басқару. Ол нақтыланған өнім
стилінің басқарушысынан тұрады, ... ... ... ... ... ... және де әлсіз жақтарын табу арқылы қызметтің
бағалануы арқылы шешім қабылдаудан тұрады.
Кәсіпкерлікке тән тағы бір ... ... ... ... ...... ... болжауды қаратырылған нұсқалармен
салыстырғанда табыс ала алмау немесе зиян шегудің ықтималдылығы. Шаруашылық
тәуекелді негізінде мүмкін ... және ... мен ... ара –
қатынасы жатады.
Кәсіпкерлік қызметтің келесі белгісі – ол ... ... және бұл ... және кәсіпкердің өз атынан жүзеге асырылуы.
Кәсіпкерлер өз міндеттері бойынша өзіне ... ... ... ... ... қатар, өзіне тиесілі өндіріс құралдарын тиімді пайдалану; қоршаған
ортаны ластамау; өндірістің қауіпсіздік ережелерін ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің жүзеге
асырушыларының ерекше белгілері ретінде жаңашылдық; шығармашылық ізденіс;
жауапкершілік; іскерлік этикет ... жеке ... мен ... болады. Міне осы қабілет - әдеттегіден ерекше шешім қабылдау
қабілетін және ... ... ... ... ... ... және нәтижелі сипатта болады.
Кәсіпкер – қызметінің сферасына байланыссыз өз ... ... ... ... ... ... нарықты зерттеу арқылы төлем қабілеті сұранысы бар тауарлар мен
қызметтерді іздеу;
- ... ... ... қызмет көрсету үшін қажетті ресурстарды
бағалау;
- ... ... ... ... іздеу;
- бизнесті жаңа техника, технология және менеджмент негізінде
ұйымдастыру және оларды ... ... ... ... принциптерін пайдалану арқылы тауарлар
мен қызметтерді сату, тарату;
- табыстарды тұтыну және жинақтау қорлары арасында, т.б. бөлу.
Кәсіпкерлік қызметпен ... ... ... – есеп беру ... (қосымша істеушілерсіз) тізімдік орташа саны 50 адамнан
аспайтын,өз ... ... ... ... ... әділет
органдарында тіркелген және статистикалық тіркеуге енгізілген ... ... ... – мына ... жауап беретін
кәсіпорындар (заңды тұлғалар):
- жұмыскерлердің орташа жылдық саны ... ... ... 50
адмға дейін;
- активтердің жылдық орташа жалпы құны 60000 есе есептік көрсеткіштен
аспайтын;
- мынадай ... ... ... ... ... ... ... серіктестік;
- сенім серіктестігі;
- жауапкершілігі шектеулі серіктестік;
- қосымша жауапкершілікті серіктестік;
- өндірістік ... ... ... ... ... ... істеп тұрған
шаруашылық субьектілері бойынша есептеледі. ... ... ... ... ... ... жылы ... да бір қызметті жүзеге асырған;
- жаңа, яғнитаяудағанатіркелген, бірақ әлі өндірістік ... ... ... ... ... ... орта ... және кәсіпорынның толық экономикалық, құқықтық
өзінше еркіндік алуы, оған көптеген қосымша міндеттер жүктейді. ... ... ... ... іске ... отыратын ортаның нақ өзі.
Экономиканың өтпелі ... ... ... ең ... ... ... және жаңа ... орындарының құрылуына мүмкіндік берді.
Жалпы алғанда, шағын кәсіпкерлік экономикада нақты белсенді, бәсекелес
ортаны ғана ... ... ... ... ... ... оның тұрақтылығының индикаторы есепті орта тапты жасақтайды. Бұл
туралы келесі тарауда нактылай түсемін.
1.2 ... ... ... ... және ... бизнес саласында жүзеге асады, сондықтан да ... олар ... ... ұғым ретінде қарастырылады. Ал егер
бизнестің новаторлық жағын ... ... онда ... ... ... ... ... бизнестің рөлі нарыққа ендірілген жаңа өнімдердің
ортақ санында айтарлықтай мол.
АҚШ-тың сатып алу ... ... ... ... ... ... 70-ші жылдардың ортасына дейін шағын фирмалар
(жұмысшылар саны 1000 ... аз) ... ... енгізулердің жартысынан
көбін енгізген. Жаңалық енгізулердің төрттен бірі ... ... саны ... ... ... Атап ... шағын компания «Apple» жеке
компьютерлік ... ... ... ... ... олар ... біріне айналды.
Шағын бизнес капиталистік елдерде халықты жұмыспен ... ... ролі бар. ... ... он ... жаңа ... ... 60%-ы
20 адамнан аз жұмыскерлері бар компанияларға келеді. 80-ші ... ... зор өсуі ... ... ... ... ... қайраткерлері шағын бизнестен ірі компаниялардағы ... ... ... толтыруға қабілетті жаңа жұмыс орындарын құратын
құрал деп санады. Сондықтан капиталистік елдердің үкіметтері тарапынан
шағын ... ... ... ... және орта бизнестің болуы және де ірі ... ... сай ... ... ... ... ... үшін
мыңдаған әртүрлі детальдар қажет етіледі. Олардың өндірісіне концерндер мен
келіісім шарт ... ... ... ... және орта ... ... автомобиль және басқа салалрдың кейбір ірі
монополияларында 20-30 ... ... ... ... ... ... ... керек, шағын және орташа фирмалардың басым көпшілігі ... ... ... ... ... ... ... шағын және орташа кәсіпорындардың 40%-ы ... ... ... ... шарттар жүйесімен 400 мың шамасында
немесе 25% шағын кәсіпорындар ... ... ... адам ... ... да ... ... кездеседі.
80-ші жылдардың басында шағын ... ... тек ... ... еңбектерін қолдануы Жапониядағы барлық жұмыспен
қамтылғандардың 32%, ... - 29%, ... - 21% ... емес ... жаңа ... қатарында, әсіресе, ақпарат
кешенінде өздерінің жағдайларын ... ... ҒТП ... іскер
қызметтер (электронды есептеуіш машинасы базасында ақпаратты өңдеу,
бағдарламаны ... ету, ... ... беру ... және ... ... ... қызмет ресурстардың айтарлықтай ... ... және де ... компания шеңберінде де табысты жүзеге асуы
мүмкін. Жеке атағанда, Германияда бағдарламаны қамтамасыз ету ... ... ... саны 10 адамнан аз компаниялардан құралған.
Демек, шағын бизнестің ролі мына көрсетілген алты ... ... ... ... ... ... сезінеді, бұл
нарық экономикасында ірі кәсіпорындарына мүмкін емес;
Шағын бизнес әлі іске жаратылмаған әжептәуір ... ... ... ... бизнестің болмауынан осы ресурстар пайдаланылмаған
болар ... ... ... күресін қалыптастыруда айтарлықтай үлес қосады. Бұл
кез келген мемлекеттің ... ... ... ... ... ... маңызды;
Шағын бизнес халықты жұмыспен қамту мәселесін шешуде ... ... ... дамыған елдерде оның үлесіне барлық ... ... 50-60% және жаңа ... орындарының 70-80%
келеді;
Атап көрсеткендей шағын өндірістің ғылыми-техникалық жаңалықтардың тең
жартысы келеді. (жеке ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қысымды жұмсартудағы орнын таптырмас бөлігі
бар. Ауыр дағдарыс кездерінде халық осыдан ... ... және ... ... асыра алады.
Кәсіпкерліктің халықаралық тәжірибесі көрсеткендей, өтпелі экономикада
мемлекет, ережеге сәйкес, тек жаңа ... ... ... бұл ... ... қызметті тиімсіз қалдырды.
Өтпелі экономика үшін нарықтың инфрақұрылымының дамымағандығы тән, ... ... ... тежейді.
Қазақстан Республикасындағы 1998жылға дейін тоқтамаған ... ... ... кезіндегі бағалардың өсуі,
тұрғындардың номиналды табыстарының өсуін анық ... ... бұл ... оның ... ... бизнес негізінде кәсіпкерлік қызметтің дамуын
айтарлықтай тежеді.
Соңында шағын кәсіпкерліктің дамуының тежеуші ... ... ... ... ... әлі бағаламағандығын жатқызуға
болады.
70-80ж дамыған елдердегі болған кәсіпкерлік ... ... ... шағын бизнеске қатысты бұрынғы көзқарастарынан – шағын
кәсіпорындар өмір сүруге жарамсыз, сондықтан олар не ... ... не ... ... маңынан құрылуы тиіс.
Нақты көрсеткіштер көрсеткендей соңғы онжылдықта (1990-2000ж) олардың
саны екі ... ... ... санының саудада және ... ... ... ... ... ... ... прогрессивті
салаларында – электроника, биотехнология, ақпараттық ... ... ролі ... ... ... ... ... бере отырып, қолда
бар шетелдік тәжірибелерді ескере келе, шағын ... ... ... ... ... ... – бір ... бірнеше
инвесторлармен құрылған, географиялық шектелген аймақтарда жұмыс істейтін
және нарықтық шектелген ... ие ... Бұл ... ... ... ... ... олар барлық негізіг
стратегиялық шешімдер қабылдайды; басқару – ... ... ... ... ... сипатымен ерекшеленеді; басқару саласында, сондай-ақ
өндіріс саласында ... ... ... ... ... қазіргі кезде жұмыссыздықпен сипатталатын ... ... жаңа ... ... қамтамасыз етеді. «Американ
экспресс» мәліметтері бойынша, барлық жаңа жұмыс орындары тұрақтанған ... ... ... жаңа ... ... ... түрде кәсіпорындар мен фирмалардың жұмыс істеуі пайдасыз болып
табылатын ... ... ... ... ... ... қызметтер мен
қосалқы жұмыстарды атқаруда кең мүмкіндіктерді қамтамасыз ете ... ... мен ... ... ... ... үшін ... жасап отыр. Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің жалпы санында дара
кәсіпкерлер үлесі – 64,5%, шаруа (фермер) ... – 25,6%, ... ... ... – 9,5% ... жаңа ... ... елдер үшiн шағын бизнестi жандандыру
шешушi рөл атқарады. Кәсiпкерлiк қызмет бұл ... үшiн ... ... ... сара жол ... ... Оның аясында жалпы iшкi ... ... ... ... ... жұмысқа жарамды тұрғындар
жұмыспен қамтамасыз етiледi.
Сурет 1. ШОК ... ... ... ... ... индустриалды, дамыған экономикасы бар және өтпелi кезеңдi басынан
кешiрiп отырған елдер ... үшiн тым ... ... ... сай келе ... ... диверсификациялық бағытта
халықтың жұмыспен қамтамасыз етiлуiне, оның әлеуметтiк тұрмыс ... шын ... ... ... жол ... Үкіметі де бизнеске ғана емес, барша қоғамға ауыртпалық ... ... ... ... ... ... ... қамтылды,
тексерістерге мораторийлар сценарийі жүзеге асты. Екінші ... ... ... ... олар бизнеске кредит ұсыну қауқарынан
айырылғанда, билік қаржы ... ғана ... ... ... де ... ... ... несие жолдарын ашты.
2009 жылғы қаңтарда шағын және орта кәсіпкерліктердің (ШОК) ... ... ... ... ... ... Өнім
шығарылымының индексі (тұрақты бағаларда) 89,1%-ға дейін төмендеді. Келесі
қосымшадан ШОК ... ... ... көрсеткіштерін байқауға
болады. (Қосымша А)
Шағын кәсіпкерліктің келесі артықшылықтары – шағын кәсіпкерліктің
экономикадағы динамикалылығы, ... ... өнім мен ... түрлерін тез ауыстыру қабілеттілігі, технология саласында, сондай-
ақ, басқа жұмыс істеу салаларында жаңалықтарды енгізу қабілетілігі. ... ... ... ... ... емес қатынас орнатылады,
үлкен бюрократиялық құрылым жоқ, жұмысшыларды ... ... ... ... ... 2. 2010 ... 1 ... ШОК белсенді субъектілерінің саны (3(.
2009 жылғы қаңтардағы әр ... ... ШОК ... ... 2008 ... қаңтармен салыстырғанда 12,1 %-ға төмендеді. ... ... ... ... халықтың жалпы санындағы 1000
адамға шаққандағы саны 6,1%-ға кеміді. ШОК жұмыспен ... ... ... ... үлесі 6,3%-ға, экономи-калық белсенді халықтан үлесі
6,5%-ға азайды. 2010 жылғы қаңтар-сәуірде шағын және орта ... өнім ... 782,4 ... ... ... 3. 2010 ... қаңтар-сәуірде ШОК субъектілерінің өнім шығарылымы
(3(
Сурет 4. Шағын кәсіпкерліктегі жұмыспен қамтылғандар саны (3(
2008-2009 жылдары Дағдарысқа қарсы ... ... ... 127 ... ... ... ... қазан айындағы жағдайға
сәйкес, екінші деңгейлі банктер 2 мың 565 тапсырыс беруші арқылы 123 ... ... ... ... ... он ... жуық ... ашылыпты. Бизнес жүргізу үшін орын алып ... ... ... ... ... жоюды қолға алды. Қазақстан
Үкіметі жақын арада рұқсатнамалық ... 35 ... жуық ... жоюды
көздеп отыр. Бұл 340-тан астам әртүрлі ... және ... ... ... ... ... жылына шамасы 880
бірлікке азаяды деп ... ... ... ... мен ... заң жобасы Үкіметке 2010 жылдың ... ... ... ... ... нәтижесінде  кәсіпкерлік секторында дағдарыс
кезеңінде ... ... қол ... ... ... ... ... Жұртшылықтың жұмыспен қамтылуынан бастап, ... ... ... ... бәсекелестік те жандана бастады. Шағын және орта
бизнес саласында жайлы жағдай ... ... ... ... ... түрлі халықаралық рейтингтегі позициясының да
нығаюына септігін ... ... ... ... ... жыл
сайынғы «Doing Business - 2010» рейтингі нәтижесі  бойынша Қазақстан ... ... ... 63-ші ... ... ... тиісті кезеңге пайызбен
Cурет 5. ШОК субъектілерінің белсенді жұмыс істейтін сандарының өзгеруі
(3(
.Халықаралық менеджментті дамыту ... ... ... ... ... ... ... елдердің бәсекеге
қабілеттілігінің жыл сайынғы рейтингісінің 2009 ... ... ... ... ... ... 3 позицияға көтеріліп, 36 - орынға
жайғасыпты. Айта кетерлігі, Қазақстанның осы ... ... (49 ... ... ... (56 ... 20 тармаққа артқа тастап, жетекші позицияға
көтерген. Сондай ақ  Дүниежүзілік экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бар-жоғы бір
позициясын жоғалтып, 67-орынға тұрақтаған. Дағдарыс кезеңіндегі ... ... ... ... ... ... 12 ... құлдырап,
51-ден 63 орынға төмендесе, Украина он позицияға сырғып, ... ... ... Осындай халықаралық рейтинг көрсеткіштерінің өзі ... ... ... ... тиімді болғанын, кәсіпкерлік ортаны
қолдаудың жемісті атқарылғанын білдірсе керек. ... ... ... Үкімет былтырғы жылды оң қорытындымен өткерді десе болады.
Яғни, дағдарысқа қарсы шара аясында ... және орта ... ... ... орын ... Ал ендігі жағдай қалай болмақ?! ШОК
субъектілері ... ... ... келесі қосымшада тоқталдым
(Қосымша Ә)
Жалпы, шағын және орта бизнес үшін ахуалды жақсарту Үкіметтің алдағы
уақыттағы ... ... бірі ... қала ... ... ... ... дағдарыстың кезеңінде бизнесті құлдыраудан, қызметін ... ... ... арқылы қолдаса, ендігі қолдаудың түрі де, мәні де
басқа бағытта өрбитіні сөзсіз. Яғни ... ... ... ... бизнесті құрдымға кетірмеу міндеті көбірек болса, ендігі ... үшін сол ... ... жауапкершілігі де арта түседі.
Сондықтан да, бизнесті ... ... ... ... түсу мен өнімдердің экспортқа ... ... ... ... ... Қазақстанның дағдарыс қаупін сейілтіп, Кедендік
одақ секілді экономикалық ... жаңа ... ... ... ... ... соны ... етеді.
Екіншіден, соңғы уақытта баса назар аударылған  қазақстандық қамту
шарасының өзі ... ... ... ғана ... ... қызметі бойынша
тұтынушы көңілінен шығатын өнім үшін бәсекелестікті сұранады. 
Үшіншіден, өңдеу кәсіпорындарын құруға, оның ішінде ауыл шаруашылығы
саласындағы ... ... ... ... ... да ... ... өзі бизнестің қосымша мүмкіндіктерін қарастыруға ынталандыру
болып ... ... ... инновациялық бағдарламасы   ірі
кәсіпорындардың айналасында шағын және орта бизнестің өркендеуіне ... ... ... ... басқа шаралары жергілікті жерлерде жүзеге
асуын жалғастырады. Мәселен, былтыр басталған «Жол картасы» бағдарламасы да
өңірлерде тың бағдарға ие ... ... бұл да ... ... үшін
үлкен мүмкіндік болып қала беретіні шындық. Түйіндей келгенде, алдағы
уақытта шағын және орта ... ... жаңа ... ... ... ... да өз ... көрсету үшін бәсекелестіктің жаңа
деңгейіне қол соза бастайды
1.3 Шағын кәсіпкерліктің ... ... ... аспектісі
Қазіргі кезеңде елімізде кәсіпкерлік қызметтің құқықтық негіздері
қалыптасу ... ... ... конституциялық құқықтық
негіздерінің аясы кең. Біз кәсіпкерлік қызметтің конституциялық – ... ... ... ... ... ... көзін қалай түсіну керек
деген, теориялық мәселеге ... ... ... ... әлі де ... ... ... қайнар көзі белгілі талас тудыратын мәселенің
қатарында [26, 43-57 бб.]. Сонда да, болса, ... ... ... біз былай
қабылдаймыз: “Құқықтың қайнар көздері ғылыми әдебиетте екі түрлі мағынада
(кең және ... ... Кең ... бұл ... ... ... болуына әсерін тигізетін базистік факторлар жатады. Экономикалық
қатынастардың пісіп-жетілуі, сөйтіп құқықтық ... ... ... ... ... құқықтық мұқтаждық деңгейіне көтерілуі құқықтық
талап-тілектердің, сұраныстардың ... ... осы ... ... ... ... көздерінің кең мағынадағы мазмұны.
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызмет еркіндігін конституциялық
деңгейде тәртіптеу бірнеше кезеңді ... ... ... елімізде
кәсіпкерлік ұғымы 1990 жылы 11 желтоқсанда қабылданған “Қазақ ... ... ... және ... ... туралы Заңында”
көрініс тапқан болатын. Қазақстан ... 1992 жылы 4 ... ... ... қорғау және қолдау туралы Заңында” жеке
кәсіпкерлікті қорғаудың негіздері және тәртібі ... ... ... заңсыз бұзғаны үшін қолданылатын жауапкершілік
түрлері ... ... бұл ... ... ... ... үлес қосқанмен, кәспікерлікті адам құқығы мен бостандығының ажырамас
көріністерінің бірі ретінде жоғары деңгейде көтере ... ... ... ... ... еркіндігінің конституциялық деңгейде танылуында
маңызды роль атқарғандығын ... ... ... ... кәсіпкерліктің конституциялық тұрғыда
танылып, бекуі, 28 ... 1993 жылы ... ... ... ... байланысты болып келеді. Бұл Конституцияның екінші
бөлімінің 8 ... ... ... және ... ... ... ... 48 бабында мемлекеттің жеке кәсіпкерлік қызмет
еркіндігіне кепілдік беретіндігі және оны ... мен ... ... ... ... ... ... азаматтары мен заңды ұйымдардың,
сондай-ақ азаматтығы жоқ адамдардың кәсіпкерлік қызметі мемлекет қорғауында
болатындығы ... ... ... ... мен заңды тұлғалардың
кәсіпкерлік қызметінің еліміздің қорғауында ... ... ... ... ... енуіне жол ашуымен қатар, көптеген салықтық
жеңілдіктер жасалды. Бұл, ... ... ... ... кері әсер ... ... ... капиталдың басқа елдің
үлесінде кетіп, өз кәсіпкерлеріміздің құқықтық ... ... ... ... ... ... Қазақстан азаматтарының
әлеуметтік тұрғыда тиісті деңгейде қорғалмауына жол ашқан болатын.
Ал, 1995 жылғы 30 ... ... ... ... 26 бабының 4 тармағында әркімнің кәсіпкерлік қызмет
еркіндігіне ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Конституциясының 26–бабының 4 тармақшасында ... ... ... ... қызмет еркіндігіне, өз мүлкін кез-келген
заңды кәсіпкерлік қызмет үшін еркін пайдалануға құқығы бар. ... ... ... әрі ... Жосықсыз бәсекеге тыйым салынады”
[28, 9 б.]. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... бір тараушаның ғана арналуы, негізгі
заңның басты ... ... ... ... түсірмейді. Себебі,
конституция, жалпы қоғамдық қатынастардың маңызды қырына байланысты негізгі
ұстанымды белгілейтін саяси-құқықтық құжат. Конституцияда ... ... ... мен ... ... сот төрелігіне байланысты,
заңдылықтың талаптарын сақтауға байланысты, нормалардың ... ... ... ... ... қызметтің өркендеуін қамтамасыз
етуші нормалар болып табылады. Конституцияның кәсіпкерлік ... ... ... кәсіпкерлік еркіндігінің мойындалуын қамтамасыз
ету болып табылады. Осы тұрғыдан біз ... ... ... қызметті дамытудағы басты құқықтық нормативтік
акті ретінде қабылдаймыз.
Қазақстан Республикасындағы қолданыстағы Конституцияның қабылдануының
бірнеше факторларын атап өте ... ... ... ... пен Л.Т. Назарқұлова, оның экономикалық себептеріне тоқтай келе,
мынандай жағдайды атап өтеді: “1994 жылы 22-ші ... ... ... бір топ ... ... пен ҚР ... ... арада жерге жеке меншік, мемлекеттік қостілділік, мемлекеттіліктің
сипаты мәселелері бойынша бүкілхалықтық референдум өткізуді ... ... ... Қазақстанның жетекші коммерциялық ұйымдарының негізін
қалаушылар қол қойды. Ең мәндісі, олардың бәрі ... ... ... ... аталмыш хаты аса терең қоғамдық жаңғырық
туғызды. Осы хаттың ... оны ... тым ... пікірі пайда болды. “Егемен Қазақстан” газетінің 1994 жылдың ... ... ... ... ... бір ... ... асығыс ұсыныс жасағаны үшін айыптаған хаты
жарияланды” [27, 94 б.]. Әрине, бұл ... ... ... ... жеке ... енгізу болып табылады. Жалпы кәсіпкерлік қай кезеңде
болмасын пайда табудың негізгі құралы. Сондықтан да, кәсіпкерліктің мақсаты
- ... табу ... ... ... ... ... ... елімізге
кәсіпкерлік еркіндігіне мүмкіндік жасайтын конституцияның қажет болғандығын
аңғарамыз. Осы ... алып ... ... ... ... ... ете алған, әлі өзінің толық мүмкіндігін сарпа
қоймаған, негізгі заң ... ... ... ... ... қызметті реттеуге бағытталған ... ... ... ... жүйесінің өзге де салаларының
кәсіпкерлікті реттеуге арналған нормаларының ... жол ... Бұл ... ... ... ... реттеуге байланысты нормаларының
орнын ерекше атап өткен жөн.
Республика Конституциясында бекітілген кәсіпкерлік ... ... ... мен ... ... ... жүйесінің өзге
де салаларының кәсіпкерлікті реттеуге арналған ... ... ... Бұл ... ... құқық саласының кәсіпкерлікті реттеуге байланысты
нормаларының орнын ерекше атап ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің құқықтық негіздері*
| ... ... ... ... құқықтық негіздері |
| |
| ... ... ... 1995 жылғы 30 тамыз |
| |
| ... ... |
| |
| ... |
| |
| ... заңдар |
| |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... т.б. ... ... ... ... ... ... ... кесте.
Кәсіпкерлік қызметті конституциялық принциптер мен еркіндіктерге сай
азаматтық құқықтық қатынастар саласында рететудің басты құралы ... ... ... Кодексі еді. Бұл Азаматтық кодекс
кезінде Қазақстанның экономикалық ... ... Шын ... ... нарықтық қатынастарды құқықтық тұрғыдан қамтамасыз етуде
басты роль ... ... ... ... ... ... 1995 жылы 1 ... ал Ерекше бөлімі-1999 жылғы 1 ... ... 1124 ... ... ... ... көлемі
жөнінен ең үлкен заң актісі - Азаматтық кодекс азаматтық құқықтық ... ... ... - жалпы ережелер бөліміндегі және жеке
институттардың ерекшеліктері ... - ... ... ... ... ... ... - құқықтық нормаларды қамтып,
жүйелеп отырады. Нақ осы әрекет азаматтық ... ... ... ... ... ретінде дамытуға мүмкіндік береді. Ал бұл, өз
кезегінде, Азаматтық кодекстен басқа заң ... ... ... ... оған ... ... талап етеді, АК-ның 3-бабының 2-
тармағында бұл жөнінде тікелей айтылған [25, 46 б.]. Азаматтық ... Ғ. ... ойы ... ... ... ... меншіктің
жеке және басқа түрлеріне байланысты қатынастарын ... ... ... ... Шын ... ... бұл ... жаңа көзқарас тұрғысынан келеді,
яғни азаматтық құқықтық ... ... ... ... ... айқындайды, меншік құқығын алу мен қорғаудың жаңа тәсілдерін
бекітеді, міндеттемелерді қамтамасыз етудің жаңа тәсілдерін, шарттар мен
тағы ... озық ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының жаңа Азаматтық кодексі бүгінгі заман ... сай ... 95 б.]. Бұл ... ... ... біз ... кәсіпкерлік қызметті
дамытудың бірден-бір негізін қалаған. Кәсіпкерлік қызметтің жүзеге ... және оның ... ... негізгі заңның бірі болып
табылады.
Кәсіпкерлік қызметтің конституциялық нормаларға сай ... ... ... орын ... ... құжат 2006 жылғы 31 қаңтарда
қабылданған “Жеке кәсіпкерлік туралы” заң болып ... Бұл заң жеке ... емес ... тұлғалардың жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыруына
байланысты туындайтын қоғамдық ... ... ... жеке ... еркіндігін қамтамасыз ететін негізгі
құқықтық, экономикалық және әлеуметтік ... мен ... ... 7 ... 2006 жылы ... ... болатын “Жеке
кәсіпкерлік туралы” Заң 11 тараудан 51 баптан тұрады. Мәселенки, заңның
бірінші тарауы ... ... ... ... заңда қолданылатын негізгі
ұғым-түсініктер берілген. Оған тоқталатын ... ... ... ...... ... ... қалыптасуы
кезеңінде өндірістік үй-жайлар, жабдық беру, ұйымдық, құқықтық, қаржылық,
консалтингтік және ақпараттық ... ... ... ... қолдау үшін
құрылатын заңды тұлға;
2) дара кәсіпкерлік – жеке ... ... ... ... ... өздерінің меншігіне негізделген және жеке тұлғалардың атынан
олардың тәуекелімен және мүліктік жауапкершілігімен ... ... ... ... ... қолдау – Қазақстан Республикасында
кәсіпкерлік бастаманы іске асыру үшін жеке ... ... ... ... ... және ... жағдайлар жасау
жөніндегі мемлекеттік шаралар кешені;
4)жеке кәсіпкерлік ... - ... ... жүзеге асыратын
жеке және мемлекеттік емес заңды тұлғалар;
5) жеке кәсіпкерлік – жеке кәсіпкерлік субъектілерінің кіріс алуға
бағытталған, жеке ... ... ... меншігіне
негізделген және жеке ... ... ... олардың
тәуекелімен және мүліктік жауапкершілігімен жүзеге асырылатын бастамашылық
қызметі;
6) индустриялық аймақ – коммуникациялармен қамтамасыз етілген, мемлекет
жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... және
пайдалану үшін Қазақстан Республикасының Жер кодексінде және Қазақстан
Республикасының өзге де ... ... ... ... ауыл
шаруашылығы мақсатындағы емес жер;
7) жеке кәсіпкерлік субъектілерінің бірлестіктерін ... ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік
субъектілерінің мүдделерін білдіруге белгіленген өлшемдерге ... ... ... ... тиісті мемлекеттік
органдардың тануы;
8) жеке кәсіпкерліктің ... - өз ісін ... ... ... ... және менеджмент саласындағы
ақпаратпен қамтамасыз етуді, коммерциялық негізде материалдық-техникалық,
қаржылық және басқа да ... ... ... ... қоса ... кәсіпкерліктің жұмыс істеуі мен дамуының жалпы ... ... ... немесе жұмыс істеп тұрған ұйымдар кешені;
9) келушілер мен ... ... алу ... - ... ... ... тексеру (бақылау) жүргізу фактісі туралы
лауазымын, тегін және тексеру нысанын көрсете отырып, міндетті түрде белгі
қою үшін ... ... ... ... ... ... журнал;
10) коммерциялық құпия - жеке кәсіпкерлік субъектісі айқындайтын және
қорғайтын, заңды негізде еркін қол жеткізуге адамдардың ... тобы ... ... ... ... оның мүдделеріне залал келтіруі
мүмкін ақпарат;
11) жеке ... ... ... - жеке ... ... ... мүдделерін қорғау үшін ... емес ... ...... ... ... ... жөніндегі уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган)
– жеке кәсіпкерлікті дамыту үшін ... ... ... ... және жергілікті атқарушы органдардың жеке кәсіпкерлікті дамыту
және ... ... ... ... бойынша мемлекеттік саясатты
жүргізуді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
13) кәсіпкерлік мәселелері ... ... ... ... ... ... - жеке кәсіпкерлік мүдделерін ... ... ... ... жеке ... субъектілерінің аккредиттелген
бірлестіктерін және мүдделі коммерциялық емес ... ... алу ... ... ... үшін орталық мемлекеттік
және жергілікті атқарушы органдар жанынан құрылатын ... ... ... - жеке кәсіпкерлік субъектілерінің Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі қызметі;
15) шағын кәсіпкерлікті қолдау орталықтары - ... ... ... ... және ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерінің жобаларына құқықтық, экономикалық және
технологиялық сараптама жасауды жүзеге асыратын ... [32, 5-6 ... ... заңда жеке кәсіпкерлік субъектілер және олардың жұмыс істеу
жағдайлары, мемлекеттік органдарды жеке ... ... мен ... ... жеке кәсіпкерлік субъектілерінің бірлестіктерін құру
және олардың нормативтік ... ... ... ... ... ... субъектілерін тіркеу және тарату, жеке ... ... жеке ... ... ... көрініс
тапқан.
Кәсіпкерлікті дамытуда маңызды роль атқаратын тағы да бір ... - ... ... ... тіркеу туралы Қазақстан Республикасы
Президентінің 1995 ... 17 ... заң күші бар ... ... ... заң 19 ... ... Заңда, заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және
филиалдар мен ... ... ... ... ... ... ... және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеудің
мақсаты, ... ... ... тұлғалар, филиалдар мен ... ... ... мемлекеттік органдар, заңды тұлғаларды мемлекеттік
тіркеу, заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеудің және ... ... ... тіркеуді жүзеге асыру кезіндегі Қазақстан Республикасы
Әділет ... ... ... ... үшін жауапкершілік
белгіленген.
Сонымен қатар, кәсіпкерлік қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... Акционерлік қоғамдар
туралы Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 13 мамырдағы заңы, өндірістік
кооператив туралы Қазақстан ... 1995 ... 5 ... заңы,
шаруашылық серіктестіктері туралы 1995 жылғы 2 мамырдағы ... ... заң күші бар ... ... шектеулі
және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы ... 1997 ... 22 ... заңы ... ... ... құқықтық актілері туралы 1998
жылдың 24 наурыздағы заңында жеке кәсіпкерлік субъектілерінің мүдделерін
қозғайтын ... ... ... ... және ... белгіленген. Сондықтан да бұл заңды еліміздегі кәсіпкерлік
қызметін дамытудың құқықтық бастауы ретінде толық ... ... ... 14-1 ... былай делінген:
“Орталық және жергілікті ... ... жеке ... ... қозғайтын нормативтік құқықтық актілердің
жобаларын сараптамалық қорытынды алу үшін сараптама кеңестері ... ... ... ... бірлестіктеріне жібереді.
Жеке кәсіпкерлік субъектілерінің мүдделерін қозғайтын ... ... ... ... ... ... ... актінің
қолданысқа енгізілуіне байланысты жеке ... ... ... және ... ... ... есеп нәтижелері
қамтылуға тиіс.
Сараптамалық қорытынды жеке кәсіпкерлік ... ... ... ортақ пікірін білдіреді, ұсыныс сипатында болады
және нормативтік құқықтық актінің жобасына оны ... ... ... ... қосымша болып табылады.
Мемлекеттік орган сараптамалық қорытындымен келіскен ... ... ... ... ... ... мен ... енгізеді.
Мемлекеттік орган сараптамалық қорытындымен келіспеген жағдайда жеке
кәсіпкерлік субъектілерінің бірлестігіне ... ... ... ... ... жібереді.
Жеке кәсіпкердің мүддесін нормативтік құқықтық актіні қолданысқа
енгізудің ... жеке ... ... ... ... заңдарында белгіленген талаптарға байланысты жүзеге асыруға
дайындалуы үшін қажетті мерзімдерді негізге ала отырып белгіленуге тиіс.
Нормативтік ... ... ... ... тәртібі мен мерзімдері
жеке кәсіпкерлік субъектілеріне залал келтірмеуге тиіс.
Осы бапта көзделген рәсімдер жеке ... ... ... ... ... ... ... шарты болып табылады.
Жеке кәсіпкерлің мүддесіне қатысты нормативтік құқықтық ... ... ... ... ... ... кеңесінің отырысында
қарағанға дейін, көпшіліктің қолы жетімді телекоммуникациялық жүйелердегі
WEB-сайттарды қоса ... ... ... ... міндетті түрде
жариялануға (таратылуға) тиіс” [33, 10 б.].
- «ҚР-да шаруашылық қызметінің еркіндігі және кәсіпкерлікті ... ҚР ... ... ... ... қолдау және қорғау туралы» ҚР Заңы. 4.07.1992ж
- ... ... ... 1995 ... 2 мамырдағы N 2255
Қазақстан Республикасының Заңы;
- ... № 912 ... ... Республикасында 1994-1996 ж.ж.
кәсіпкерлікті дамыту және мемлекеттік қолдауды жүзеге асыру жөніндегі
тапсырмалар мен шаралар ... ... ... ... реформаны тереңдету туралы жұмыс
бағдарламасы;
- ҚР Президентінің 14.06.1996ж. «Кәсіпкерлік қызметтің ... іс ... ... ... ... шаралар туралы» жарлығы;
- 1997 «Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік қолдау көрсетуді және оны
дамытуды күшейту шаралары туралы» ... ... ... ... 6 ... № 3398 ... Үкіметтің 14.03.1997ж. «Шағын кәсіпкерліктің Республикалық ақпараттық-
көрмелік орталығын жасау туралы» №325 ... ... ... ... ... құру ... Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 1997 жылғы 26 сәуірдегі № 665 Қаулысы;
- «Шағын ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының 1997 жылғы 19 маусымдағы № 131-1 Заңы;
- «Жеке кәсіпкерлік туралы» Қазақстан ... 1997 ... ... № 135-1 ... ... Республикасы Президентiнiң Жарлығы 1998 жылғы 27 сәуiрдегi
N 3928 «Азаматтар мен заңды тұлғалардың ... ... ... ... туралы»;
- «ТМД-ға қатысушы мемлекеттерде шағын кәсiпкерлiктi қолдау және дамыту
жөнiндегi ... ... ... Үкiметiнiң ҚАУЛЫСЫ 1998 жылғы 2
желтоқсан N 1222;
- 1999 – ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту және
қолдау жөніндегі 1999-2000 жж. арналған мемлекеттік ... ... ... ... 1998 ... 31 ...... «Қазақстан Республикасында шағын кәсiпкерлiктi ... ... ... жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарлама» Қазақстан
Республикасы Премьер-Министрiнiң Өкiмi 1999 жылғы 2 ақпан N 11;
- «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... және ... ... жж. арналған мемлекеттік бағдарлама туралы» Қазақстан
Республикасы Президентінің 2001 ... 7 ... № 597 ... ... ... ... ... дамытудың
және қолдаудың 2003-2005 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы»
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2003 жылғы 28 ... N 755 ... ... ... ... және орта кәсiпкерлiктi дамыту
жөнiндегi жеделдетiлген шаралардың 2005-2007 ... ... ... ... ... 2005 жылғы 12 мамырдағы N
450 Қаулысы;
- ... ... ... құру тұжырымдамасы
туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 ... 31 ...... «Қазақстан Республикасының 2007-2024 жж. тұрақты даму кезеңіне ... ... ... ... ... ... ... 2030 жылға дейінгі Стратегиясын, Қазақстанның
әлемдегі бәсекеге мейлінше қабілетті елу ... ... кіру ... 2015 ... дейінгі индустриалды-инновациялық даму Стратегиясын жүзеге
асыру экономиканы ... ... ... ... ... қатар кәсіпкерлік секторды нарық қатынастары мен бәсекеге
қабілетті экономиканың негізгі іргетасы ретінде дамытуды болжайды.
Қазіргі кезде Қор Қазақстан ... ... ... ... және дамыту саясатын жүзеге ... ... ... ... болып табылады. 10 жылдық даму кезеңін басынан өткізе отырып, Қор
жүзеге асырылуы 2008 жылдан басталатын ... және орта ... жаңа ... дайындады.
Жаңа Концепция мен шағын және орта бизнесті қолдауға қатысты саясаттың
басты міндеті Қазақстанда шағын және орта ... ... оның ... ... осы ... өнімділік өсімі мен
бәсекегеқабілеттілігіне жәрдемдесу болып табылады.
Қазақстан Республикасының жеке кәсіпкерлік туралы Заңының ... ... ... мемлекеттік қолдау мемлекеттік, салалық
(секторальдық) және өңірлік бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... мен қолдауға бағытталған шаралар ... ... ... мен ... ... ... және өңірлік бағдарламалары өндірісті бәсекеге қабілетті
өніммен ... ету, ... ... білім беру қызметі,
қаржылық және құқықтық консалтинг ... ... ... қаржылық, оқу-әдістемелік көмек көрсету үшін әзірленеді.
Шағын кәсіпкерлікті қолдау мен ... ... ... ... ... ... және олар республиканың
барлық аумағында мемлекеттік органдар мен жеке ... ... үшін ... болып табылады. Қазақстан Республикасының Үкіметі
шағын кәсіпкерлікті қолдау мен ... ... және ... ... іске асыру барысында алынған нәтижелер
туралы Қазақстан Республикасы Президентінің ... жыл ... ... Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен есеп
береді. Мемлекет экономикасын дамытудың ... ... және ... ... ... сәйкес жергілікті атқарушы органдар
өңірдің экономикалық даму бағдарламасының құрамдас бөлігі болып табылатын
шағын кәсіпкерлікті ... мен ... ... ... ... ... қолдау мен дамытудың мемлекеттік, ... және ... ... ... құқықтық базаны жетілдіру жөніндегі ұсыныстар;
- шағын кәсіпкерлік қызметінің басым түрлері;
- шағын кәсіпкерлікті қолдау ... ... ... ... ... кредиттік-қаржылық және мүліктік қолдау
жөніндегі шаралар;
- жеке ... ... ... ... ... тартуға
бағытталған шаралар;
- ірі өнеркәсіп ұйымдарының бизнестің бір бөлігін шағын кәсіпкерлік
субъектілеріне беруін ынталандыруға, сондай-ақ олардан салалық ... ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі мемлекеттік саясатты насихаттау
жөніндегі шаралар;
- шағын кәсіпкерлікті ... ... және ... ... ... іске ... байланысты басқа да шаралар кіреді.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, ... ... ... қоғамдық-саяси салада болсын қиындықтар бір жағынан – ... ... ... немесе онын жетілмеуінен болса, екінші
жағынан – ... ... ... және тағы ... ... күші ... ... асырудың нақты механизмін жетік зерттелмеуінен. Сондықтан
келесі тарауда шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ
2.1 ... ... ... ... жағдайын өтпелі
кезеңдегісін талдау
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырудың ... даму ... ... ... конституциялық құқықтық
негіздері кәсіпкердің экономикалық қызмет аясындағы мүддесін ... ... ... ... ... конституциялық-құқықтық принциптер мен
нормалардың жиынтығы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... бөліп
көрсетуге болады.
Бірінші кезең, 1990-1993 ... ... Бұл ... ... ... ... қызметтің бір түрі ретінде орныға
бастады. Сонымен қатар, кәсіпкерліктің құқықтық негіздерін ... ... ... ... ... қабылданды.
Екінші кезең, Республиканың тұңғыш Конституциясы қызмет істеген уақыт
аралығын қамтыды (28 қаңтар 1993 ж. – 30 ... 1995 ж.). Бұл ... ... бір ... ... ... конституциялық-
құқықтық реттеу объектісіне айналады. ... жеке ... ... ... ... және оны қорғау мен қолдауды конституциялық-
құқықтық тұрғыдан қамтамасыз етеді;
Кәсіпкерліктің дамуының ... ... 1995 ... 1997 жылға дейінгі
аралықты қамтиды. Бұл кезеңде 1995 ж. Республика Конституциясы экономикалық
конституция аталған азаматтық ... ... ... ... ... ... ... заңнама қалыптастырылды. Қазақстан
инвестиция тартудың тартымды аумағына айналды. Үлкен – ... ... ... ... ... істей бастады.
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметтің құқықтық кеңістігі
конституция ... ... ... және ... ... тұратын күрделі жүйе. Кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... болғандықтан, бұл қызметтің
де конституциялық–құқықтық негіздерден бастау алатын құқықтық аясы әркез
жаңарып, түлеп ... ... ... ... дәрежеде қолдап отыратындығы
белгілі, Қазақстан жағдайында да мемлекет кәсіпкерлікті жүзеге асыратын
кәсіпорындардың қызметіне және т.б ... ... ... ... ... ... Экономикасы қарқындыдамыған Қытайда да, Үкімет
кәсіпкерлік ісіне араласады және демеу ... ... Ол ... оның ... ... ... дейді: “Үкіметтің функциясы
басқару функциясынан және меншіктенуші, қаржы қосушы функциясынан тұрады.
Меншіктенуші, қаржы қосымша ... ... өз ... ... ... қазыналық мүлік құқығы арқылы кәсіпорынның ... ... ... басқару шешіміне ықпал жасайды. ... ... ... салалары бойынша кәсіпорынның іс-әрекетіне бақылау
жүргізеді және оны ... заң ... ... ... ... ұғымында заң бола тұра оған
бойсынбау заң жоқпен тең, ол, тіпті, заң жасалмай тұрғаннан да сорақы болып
көрінуі мүмкін. Өйткені, ... ... ... ... сөз-басқарушы болып
отырған үкіметтің де беделі түсті деген сөз. Сондықтан, заң ... ... істі заң ... ... жүргізіп, заңның беделін қорғау керек
деп есептейді.
Барлық кәсіпорынға бірдей көзбен қарап, кәсіпорын бәсекесінің әділдігін
қорғау ... ... ... ... ... жөн: байлық көзін бөліп
орналастыру барысында үкімет ... ... ... жүргізгенде заңның
беделін қорғау бірінші ... ... ... Үкімет заң бойынша іс
жүргізеді. Егер үкіметтің реттеу әрекеті заңның беделін түсіретін ... ... ... ... да, оған жол бермейді” [34, 258 ... ... ... ... және оны дамытумен айналысатын
арнайы мемлекеттік орган болған болатын. Сол кезеңдерде ... ... ... ... ... ... ... түсті. Оны Н.И.
Ляпбаев келтірген мына деректерден көруге болады: “В апреле 1998 г. ... Н.А. ... было ... ... по ... ... что ... увеличению количества малых предприятий. ... ... с 11464 ед. в 1994 г. до 112500 на ... 1998, почти в
десять раз. При этом в ... ... ... ... ... 5,2% от ... числа занятых в 1996 г. до 19% в ... ... ... предприятиями средств на создание и
воспроизводство основных ... в 1997 г. ... на 1,7 ... ... или ... % ... объема инвестиций в основной капитал республики”[35, 79 б.].
Қазіргі кезеңде Қазақстан жағдайында ... ... ... арнайы орган жоқ. ... ісін ... ... органдар қатысады. Бұл біздің ойымызша, Қазақстанда
кәсіпкерлікті дамытуға кедергі ... ... әр ... ... ... ... ... ұшырап жататын жағдайлар да бар.
Сондықтан, біздің ойымызша ... ... ... ... ... мен ... байланысты арнайы мемлекеттік орган құру
қажет. ... ... ісін ... байланыст Қазақстанда қоғамдық
ұйымдар мен қоғамдық қорлар көптеп саналады. Солардың ірілерінің ... ... ... ... ... ... ... да және кәсіпкерлік субъектілеріне де міндетті болып ... ... ... ... Ал, мемлекеттік органдардың шешімдері
әрқашанда орындалуға жататын міндетті сипатымен ерекшеленеді.
Осы айтылған жағдайлардың ... ... ... өз ... дербес
кәсіпкерлікті дамытушы органның құрылуын қажетсінетіндей.
2.2 ... ... ... қазіргі замандағы құқықтық жағдайын
бағалау
Бүгінгі күні кәсіпкердің қызметін тексеруші мемлекеттік органдардың
қатары өте ... ... ... құқығын пайдалануға ниет еткен
тұлға нақты ... ... ... өте аз. ... ... аталған
мемлекеттік органдардың тарапынан мақылдауын алу өте қиынға соғады. Тіпті
ол өзінің қызметін ашқанмен де осы ... кез ... ... ... ... ... бар. Былайша айтқанда, адамның конституциялық құқығы
жүзеге аспай отыр. ... ... ... ... ... ... анықтайтын құжаттарға өзгерістер енгізу керек.
Кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... ... ... нысандарға сүйенеді. (кесте-2)
Кесте 2
Кәсіпкерлік қызметтің еркіндігінің ұйымдық-құқықтық нысандары*
| ... ... ... ... ... |
| |
| ... ... |
| |
| ... емес ... |
| |
| ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... негізінде автор құрған кесте
Ұйымдық-құқықтық нысандарға Қазақстан ... ... әр ... ... коммерциялық және коммерциялық емес ұйымдар
жатады. ... ... ... ... ... ұйымдық-құқықтық
нысандар меншік түріне байланысты және қызметіне байланысты әр түрлі болып
келеді.
Нарықтық қатынастарға аяқ басқан ... ... ... ... жол ашу үшін ... ... негізгі көзі болып
табылатын кәсіпкерлік ісін жүйелі бағытқа негіздеп, жүзеге асыруға жағдай
жасайды. Бұл ... жету үшін ... ... ... ... ... Мұның барлығы мемлекет тарапынан, оның ... ... ... ... атқаруды талап етеді. Қазіргі кезеңде елімізде
кәсіпкерлік қызметті қолдаудың 2005-2007 ... ... ... ... Бұл ... сәйкес, 2005-2007 жылдарға арналған
Қазақстан Республикасында ... және орта ... ... ... жөніндегі жеделдетілген шаралар бағдарламасын қаржылық
қамтамасыз ету көрсетілген мақсаттарға көзделіп жыл ... ... ... ... ... және ... Республикасының
заңнамасында тыйым салынбайтын көздер есебінен жүзеге асырылатын болады.
Осы бағдарламада ... ... ... іске ... ... жылы ... бюджеттен 11181,12 млн. теңге, 2006 жылы – 10215,12
млн. теңге, 2007 жылы – 10000,0 млн. теңге бөлінеді.
Бұл ретте ... ... ... ... ... ... ... бюджетін қалыптастыру және нақтылау кезінде жыл
сайын нақтыланатын болады. Қазақстан ... ... ... ... саласын қолдауға ерекше қамқорлық жасауда. Кәсіпкерлік
саласының ... ... орта тап ... ... қалыптасуын
қамтамасыз етеді. Мемлекетте тұрақты орта топтың болуы, мемлекеттің қалыпты
өмір сүруінің кепілі. Біз сөз етіп ... ... және орта ... ... ... оны жүзеге асырудың мынандай ... және оны ... ... ... көрініс тапты:
2005-2006 жылдары Қазақстан Республиканың бірқатар заңнамалық кесімдер
әзірленеді және ... жылы ... және орта ... ... ... ... және ... функцияларын қысқарту және жүйелендіру
жөнінде шаралар қабылданады;
2005 жылы кластерлік – ... ... ... ... және ... дамытудың экономикалық моделі әзірленеді;
2005 жылы Үлкен қаржы маркеті құрылады;
2005 жылдың бастапқы ... ... ... мен ... ... ... ... құрылады;
2005-2006 жылдары мемлекет қатысатын кәсіпорындар мен акционерлік
қоғамдардың бейінді емес ... ... ... ... ... және орта ... ... беру жүргізіледі;
үш жыл ішінде орта бизнес субъектілеріне ... беру 95 ... ... ... ... жеке ... өзара іс-әрекетінің жаңа идеологиясы
құрылады [36, 58 б.].
Қазақстан Республикасында атқарушы биліктің негізін ... ... ... ... ... ... ... көптеген бағыттары бойынша, жүйелі шараларды ... ... ... ... 3
Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың бағыттары*
| ... ... ... ... |
| |
| ... ... ... ... |
| |
| ... ... ғылыми-әдістемелік көмек беру |
| |
| ... ... беру |
| |
| ... ... нормативтік-құқықтың базасын жасау |
| ... ... ... ... ... құқықтық актілер негізінде автор құрған кесте
Қазақстан Республикасының Үкіметі, ... ... ... маңызы бар шараларды жүзеге асыруды ұйымдастырып, оны өмірге
енгізіп отырады. ... ... ... ... ... ... тарапынан қолдаудың стратегиялық бағыттарын айқындап, ол бойынша
нақты шараларды жүргізу. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... атқарады:
1) жеке кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту саласындағы ... ... ... ... жеке кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік жүйесін қалыптастырады;
3)Үкімет жанынан жеке кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі консультативтік-
кеңесші органдар құрады және ... ... ... және ... ... ... ... кәсіпкерліктің мүдделерін қозғайтын нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... мемлекеттік мұқтаждар үшін кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... және ... көлемін (проценттік көріністегі)бекітеді;
6) шағын кәсіпкерліктің дамуын ынталандырады, мемлекет тарапынан шағын
кәсіпкерлік субъектілеріне қаржылық қолдау көрсету үшін ... қор ... ... ... ... және халыққа қызметтер көрсету
саласын ... үшін ... ... ... ... берілген
объектілерді шағын кәсіпкерлік субъектілерінің меншігіне ... ... ... ... ... салаларды құру мен жетілдіруді, жеке кәсіпкерлік
субъектілерін дамытуды және олар шығаратын ... ... ... ... ... ... және іске асырады;
9) бәсекелестіктің дамуына және инновацияларға, материалдық активтерге,
сондай-ақ ұзақ мерзімді инвестицияларға ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілер әзірлейді;
10) экономиканың жекелеген секторларында ... ... жеке ... ... дамуы үшін кедергілерді жою
мақсатында экономика салаларының жұмыс істеуіне талдау жүргізеді;
12) ... ... ... инвестицияларды ұлғайту
және инновациялар өндіруді жеңілдету мақсатында ұлттық даму институттарын
құрады;
13) жекелеген салаларда жеке ... ... ... ... үшін ... ... ... осы салаларды тарифтік
және тарифтік емес әдістермен уақытша қорғауды жүзеге асырады;
14) ұлттық экспорттаушыларға қатысты басқа елдер орнатқан ... ... ... жеке ... ... ... ... экспорттық
саясатты жүргізуге ынталандырады;
16) жеке кәсіпкерлік субъектілеріне ішкі және сыртқы ... ... ... ... ақпарат беруді ұйымдастырады;
17) сапа менеджментінің жүйесін өндіруді ынталандыру жолымен ұлттық
өнімнің бәсекеге ... ... ... ... ... экспорттаушылардың басқа елдердің аумағындағы мүдделереін
қолдау жолымен сыртқы ... ... ... жеке кәсіпкерлік субъектілердің персоналын көтермелейді, жеке
кәсіпкерлік субъектілерінің және жұмыс берушілердің ... ... ... ... қабілетті салалар құру мақсатында жекелеген салаларды
қолдау бағдарламаларын бекітеді;
21) саланың немесе кластерлердің ... шешу үшін ... ... ... және ... ғылыми-зерттеулерді
қаржыландырады;
22) республиканың экономикасы үшін білікті ... ... ... ... әзірлейді;
23) халықтың әлеуметтік қорғалмаған жігін жеке кәсіпкерлікке тарту
жөнінде ... ... [32, 12 б.]. ... ... ... ... саласындағы жалпы үйлестіруді жүзеге асыратын орган болып
табылады.
Қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... ... кірісіп отыр. Бұл жергілікті жердегі ... ... ... да, ... ... үлесін көрсетіп отыр. 1999 жылғы
31 наурыздағы “Шаруа (фермер) қожалығы туралы” Заңның ... ... ... жер ... құқығы белгіленген. Осы бағытта
шаруа (фермер) ... ... ... бар: ... ... ... ... шаруа (фермер) қожалығын жүргізу
үшін-жеке меншік құқығымен немесе 49 жылға ... ... ... ... ... ... ал шалғайдағы мал ... ... ... ... осы ... және ... ... жер
заңдарына сәйкес уақытша өтеусіз жер пайдалану құқығымен беріледі.
Шаруа (фермер) қожалығын ... үшін ауыл ... ... ... жеке меншік құқығын беру арқылы негізде жүзеге асырылады. Бұл
ретте, ... ... ... жер ... жеке меншік
құқығын Қазақстан Республикасының жер заңдарына сәйкес айқындалатын ... ... ... тең бағамен не жеңілдетілген бағамен алуы
мүмкін.
Жер учаскесін саытп алу соммасын ... жер ... жеке ... ... ... ... өтініші бйоынша он жыл мерзімге ... ... ... ... (фермер) қожалығын жүргізі үшін жер учаскелерін беру
уақытшажер пайдалану құқығымен жүзеге асырылады.
Жеке еңбегімен қатысу негізінде шаруашылық жүргізетін, ... ... ... мен ... бар, ауыл ... іс ... ... бар және осы ауданда, қалада, ... ... ... азаматтар шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін жер учаскесін алуға
басым құқықты пайдаланады.
Қайта ұйымдастырылатын мемлекеттік ауыл ... ... ... ... ... (фермер) қожалығын жүргізу үшін аталған
оның ұйымдардың жерінен жер учаскелері беріледі, оларды кадастрлық бағалау
шарушылық бойынша (алқаптар ... орта ... ... ... ... жер ... ... оның ішінде шартты жер
үлестеріне құқықтарын шаруашылық серіктестіктерінің жарғылық ... ... ... ... кооперативтерге жарна ретінде берген
азаматтар шаруа (фермер) қожалығын ұйымдастыру үшін қатысушылар (мүшелер)
құрамынан ... ... ... ... пайын, жер учаскесін қоса алғанда,
нақтылы бөліп шығаруға (бөлісуге) не өздерінің қалауы бойынша жер ... ... ... ... ... құқылы.
Үлесті немесе пайды нақтылы бөліп шығару (бөлісу) шаруашылық
серкітестікке ... ... ... ... мүшесінің талабы
бойынша және шаруашылық серіктестіктің немесе өндірістік ... ... ... серіктестікке қатысушының немесе өндірістік ... ... ... ... ғана ... жер учаскесі сыйақысыз
нақтылы қалпында қайтарылады.
Қатысушылар (мүшелер) құрамынан шығу және жер ... ... ... ... ауыл ... ... ... (фермер) қожалығын ұйымдастыру үшін үлес немесе пай ... ... ... жер учаскесінің орналасқан жері ... ... ... құрылтай құжаттарында
көзделген тәртіппен немесе тараптардың келісіммен айқындалады.
Құрылтай құжаттарында жер учаскесін бөліп шығару ... ... ... осы баптың 5-тармағының ережелері қолданылады.
Үлестік меншікке (үлестік жер пайдалануға) қатысушыболып табылатын және
шаруа (фермер) қожалығын ... үшін ... ... ... жер ... үлестік меншікке (үлестік жер ... ... ... ... ... меншіктегі (үлестік
жер пайдаланудағы) жер учаскесін пайдалану тәртібіне сәйкес беріледі.
Үлестік ... ... жер ... қатысушыларды жер учаскелерін
пайдалану тәртібін бекіту жөніндегі алдағы ... ... ... ету ... күнінен кеміндебір ай бұрын жазбаша нысанда, қолхат алу ... ... ... ... ... ... (үлестік жер
пайдалануға) қатысушылардың немесе олардың өкілдерінің кемінде елу проценті
қатысқан кезде, жиналыс заңды деп есептеледі. ... ... ... меншікке (үлестік жер пайдалаунға) қатысушылардың ... ... жай ... ... қабылданады және хаттамамен рәсімделеді.
Хаттамаға жиналыста ... ... ... (үлестік жер пайдалануға)
қатысушылардың немесе ... ... ... қол ... ... ... ... болмаған кезде үлестік меншікке
(үлестік жер пайдалануға) мүдделі қатысушы жер үлесі (жер үлестері) есебіне
жер учаскесін ... ... ... туралы, оның болжамды орналасқан жерін
көрсете отырып, үлестік меншікке (үлестік жер ... ... ... ... хабардар етуге міндетті. Жер учаскесінің
орналасқан жері жөніндегі мәселеге келісу рәсімдерін өткізу ... не ... ... жер ... ... ... олардың өкілдерінің
жалпы жиналысының шешімі негізінде шешілуі ... ... ... ... бір ай ... ... тиіс және ... меншікке (ортақ жер
пайдалануға) қатысушылардың немесе олардың өкілдерінің кемінде елу проценті
қатысқан жағдайда заңдыдеп ... ... ... ... ... ... жер ... қатысушалырдың немесе олардың өкілдерінің
жай көпшілік даусымен қабылданады және ... ... ... ... ... ... ... жер пайдалануға) қатысушылардың
немесе олардың өкілдерінің ... қол ... ... ... ... ... бір ай ... үлестік меншікке
(үлестік жер пайдалануға) ... ... ... түспесе, жер
учаскесінің орналасқан жері туралы ұсыныс келісілген болып есептеледі.
Азаматтың ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ... ... ... және ... ... жер ... орналасқан жері
туралы қоса берілген келісілген материалдар осы Заңның 8-бабына сәйкес оған
жер ... ... беру үшін ... болып табылады.
Шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін жер учаскелерін алған және ... ... үйі бар ... үй ... жер ... ... сақталады, ол шаруа (фермер) қожалығы жер учаскесінің құрамына
кірмейді.
Ауыл ... ... ... ... ... ... (фермер) қожалығын жүргізу үшін жер учаскелері арнайы жер
қорының жерінен және ... ... ... [37, 115-116 бб.]. ... да ... қолдаудың бір түрін көрсетеді.
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік ісін қолдаумен қатар, осы ... ... ... ... ... ... ... Агенттік (1998-1999
жж. аралығында) жұмыс атқарған болатын. Қазір бұл Агенттік ... да, ... ісін ... ... ... құзыретіне
берілді. Ал “Жеке кәсіпкерлік” туралы 31 қаңтар 2006 жылғы ... ... ... жөніндегі орган, “уәкілетті орган” деген жалпы атаумен
берілген. Бұл ... ... ... ... төмендегідей:
1) жеке кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың мемлекеттік саясатын
жүргізуді жүзеге асырады;
2) жеке ... ... ... ... іске асырады;
3) шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың ... ... ... және ... жеке ... ... ... және оларға кредит беру
жөніндегі шараларды жетілдіру туралы ұсыныстар әзірлейді;
5) кәсіпкерлік ортаға, ... ... және жеке ... ... ... ... жеке ... қызмет саласында зерттеулер жүргізуді
ұйымдастырады;
7) жеке ... ... және ... ... ететін
нормативтік құқықтық актілерді әзірлеп, Қазақстан Республикасының Үкіметіне
ұсынады;
8) республика өңірлерінде шағын кәсіпкерлік инфрақұрылымын қалыптастыру
мен дамытуға септігін ... ... ... саласында кадрлар даярлау, қайта даярлау және
олардың біліктілігін арттыру ... ... ... ұсыныстар
әзірлейді;
10) Қазақстан ... жеке ... ... қорғауға бағытталған заңнамасының сақталуын бақылауды жүзеге
асырады;
11) жеке кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ... ... ... ... органдарды ведомствоаралық үйлестіруді жүзеге асырады;
12) орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың жанындағы
сарапшылық кеңестердің қызметін үйлестіреді;
13) шағын ... ... ... және индустриялық
дамудың мемлекеттік бағдарламаларын іске ... ... үшін ... ... ... ... халықаралық ұйымдар үшін жеке
кәсіпкерлікті қолдау және дамыту мәселелерінде жағдайлар ... жеке ... ... ... көмек ұйымдастырады;
16) жеке кәсіпкерлік субъектілерінің тауарлардың (жұмыстардың,
көрсетілетін қызметтердің) ... ... ... үшін ... жеке ... ... саласында халықаралық ынтымақтастықты
жүзеге асырады;
18) жеке кәсіпкерлікті дамыту мен қолдау жөніндегі ... ... ... ... мен ... лауазымды адамдары жол беретін
жеке кәсіпкерлік субъектілерінің қызметін регламенттейтін ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Президенті мен Үкіметін хабардар етеді [32, 13-14 бб.].
Қазақстанда, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... өкілді органдармен қатар, атқарушы органдар
жүзеге асырады. Кәсіпкерлік туралы заңда бұл органдардың да ... ... ... ... ... оргнадардың қатарына мәслихат та
жататындығын ... ... ... ... ... ... жерде қолдау туралы есептерін тыңдайды. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... Былайша айтқанда, жергілікті өкілді органдар ... ... ... ... ... ... ... табылады. Сонымен қатар, жергілікті әкімдер де, жеке кәсіпкерлікті
дамытуға өздерінің құзыреті шеңберінде атсалыса ... ... ... органның өкілі болғандықтан, жергілікті жерде жеке кәсіпкерлікті
дамыту туралы мемлекеттік саясатты ... ... Жеке ... үшін ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамытудың
бағдарламасын дайындап, оны жүзеге асырады, кәсіпкерлік мәселесі бойынша
сарапшылық кеңестерді құрады. Кәсіпкерлікті ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Жергілікті атқарушы органдардың жеке
кәсіпкерлік ... ... және ... ... ... ... дамыту стратегиясын айқындайды.
Шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін ... ... және ... ... ... Республикасында шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау,
кәсіпкерлікті дамытудың басымдығына, ... ... ... ... ... ... субъектілерінің қолжетімділігін
қамтамасыз етуге, бұл ... ... ... ... ... асады.
Қазақстанда шағын кәсіпкерлікті қолдау белгілі бір негізгі қағидаларды
басшылыққа ала ... ... ... ... ... ... принциптері төмендегідей:
- Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлік дамытудың басымдығы;
- шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың кешенділігі;
- шағын кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымының және ... ... ... кәсіпкерліктің барлық субъектілері үшін қолжетімділігі;
- шағын кәсіпкерлікті қолдау мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдау мен дамыту:
1) қаржылық қолдау көрсету;
2) шағын кәсіпкерлікті қолдау орталықтарының желісін ұйымдастыру;
3) бизнес-инкубаторлардың қызметін ұйымдастыру;
4) бір ... ... ... ... ... ... ... субъектілеріне сенімгерлікпен басқаруға немесе жалға
беру;
5) өнеркәсіп өндірісін ұйымдастыру және халыққа қызмет көрсету ... үшін ... ... ... басқаруға берілген объектілерді
шағын кәсіпкерлік субъектілерінің меншігіне Қазақстан Республиканың Үкіметі
белгілеген тәртіппен ... ... олар ... жағдайда шарт
жасасқан кезден бастап бір жыл өткен соң өтеусіз беру жолымен ... ... ... қызметті жүзеге асыратын шағын кәсіпкерлік
субъектілеріне қолданылмайды.
Шағын кәсіпкерлік субъектілерін қаржылық қолдау:
1) мемлекеттік мұқтаждар үші ... ... ... номенклатурасын және олардың көлемін жыл сайын Қазақстан
Республикасының ... ... ... деңгейдегі банктер арқылы кредит беруді ұйымдастыру;
3) экономика салаларында әлеуметтік маңызы бар жобаларды ұйымдастыру
және іске асыру үшін мемлекеттік ... ... ... ... ... іске ... бюджет қаражаты есебінен қарыздар беру жолымен жүзеге асырылады.
Мемлекет тарапынан шағын ... ... ... негізгі
мақсаты қаржылық ресурстарға қолжетімділікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... компания жалғыз акционері болып әрекет ететін арнайы қор ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік субъектілерінің қатысуымен микрокредиттік ұйымдар
желісін дамыту;
3) шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... кезде кепілдік беру жүйесін жасау;
4) қаржылық лизингті дамыту;
5) шағын кәсіпкерлік ... ... және ... шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін сапа менеджменті жүйесін өндіру
жөніндегі ... қоса ... ... ... дамыту болып
табылады.
Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне кредит беруді қор тартылған және өз
қаражаты есебінен жүзеге ... ... ... жүзеге асыратын шағын кәсіпкерлік
субъектілеріне қарыздар бірінші ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік ахуалды, отандық және ... ... ... мен ... ... ... және ... саласында қызметтер кешенін көрсету;
3) инвестициялық және бизнес жобаларды әзірлеу ... ... және ... да қызметтер көрсету;
4) шағын ... ... ... ... ... ақпараттық және сараптамалық ресурстарға қолжетімділікті қамтамасыз
ету;
6) шағын кәсіпкерлік субъектілерінің кәсіби өсуіне жәрдемдесу;
7) семинарлар, тренингтер ... ... ... ... ... базасын қалыптастыру;
9) шағын кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ақпаратты және оны ... ... ... мен ... болып табылады.
Бизнес – инкубаторлар шағын кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... ... үшін құрылады.
Бизнес – инкубатордың міндеттері:
1) бизнес-инкубаторға орналастыру үшін шағын кәсіпкерлік субъектілерін
іріктеу;
2) шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... және ... да ... қызметтер көрсету
болып табылады.
Шағын кәсіпкерлікті қолдау орталықтарын, бизнес-инкубаторларды құрудың
және олардың қызметінің тәртібін Қазақстан ... ...... ... ... өнеркәсіп өндірісін және қызмет
көрсету саласын ұйымдастыру үшін ... ... ... ... астам пайдаланылмаған мемлекеттік меншік объектілері сенімгерлікпен
басқаруға немесе жалға ... ... ... ... ... алу ... ... шарттарының талаптарын орындауын республикалық және коммуналдық
меншікке иелікке иелік етуге уәкілетті тиісті мемлекеттік ... ... [34, 15-17 бб.]. ... ... ... ... тағы да басқа
заңдық тұрғыда шаралар орын алған.
Шағын ... ... ... ... ... және өңірлік бағдарламалар негізінде жүзеге асырылады және ол
шағын кәсіпкерлікті дамыту мен қолдауға ... ... ... ... ... мен ... мемлекеттік, салалық
(секторалдық) және ... ... ... ... қабілетті
өніммен қамтамасыз ету, сондай-ақ инновациялық, білім беру ... және ... ... ... ... кәсіпкерлік
субъектілеріне қаржылық, оқу-әдістемелік көмек көрсету үшін әзірленеді.
Шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың мемлекеттік, бағдарламаларын
Қазақстан ... ... және олар ... ... ... ... мен жеке кәсіпкерлік ... үшін ... ... ... Республикасының Үкіметі шағын кәсіпкерлікті ... ... ... салалық (секторальдық) бағдарламаларын іске асыру
барысында алынған нәтижелер туралы Қазақстан Республикасы Президентінің
алдында жыл ... ... ... ... ... ... есеп береді.
Мемлекет экономикасын дамытудың басты ... және ... ... ... ... ... ... органдар
өңірдің экономикалық даму бағдарламасынң құрамдас бөлігі болып ... ... ... мен ... ... ... әзірлейді.
Шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың ... ... және ... ... ... ... базаны жетілдіру жөніндегі ұсыныстар;
- шағын кәсіпкерлік қызметінің басым ... ... ... ... ... қалыптастыру жөніндегі
шаралар;
- шағын кәсіпкерлікті кредиттік-қаржылық және мүліктік қолдау жөніндегі
шаралар;
- жеке кәсіпкерлікке халықтың әлеуметтік қорғалмаған жіктерін ... ... ірі ... ... ... бір бөлігін шағын кәсіпкерлік
субъектілеріне беруін ынталандыруға, сондай-ақ олардан салалық емес ... ... ... ... бағытталған шаралар;
- шағын кәсіпкерлікті қолдау, дамыту және қорғау жөніндегі мемлекеттік
саясатты іске асырумен байланысты басқа да ... ... [32, 17-18 ... тарапынан елімізде шағын кәсіпкерлікті қолдау үшін ... ... ... ... ... біздің ойымызша, маңызды болып
табылатыны шағын кәсіпкерлікті оқу-әдістемелік және ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерін ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген қызметтер) шығаруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... асырылады.
Шағын кәсіпкерлікті оқу-әдіснамалық, ғылыми-әдістемелік қолдау:
- жеке кәсіпкерлікті жүргізу мәселелері бойынша оқу семинар-тренингтер
және ... ... ... жеке ... жүзеге асыру практикасы, жаңа технологиялар нарығы
туралы әдістемелік құралдар, ақпараттық ... ... ... ақпараттық, консалтингтік орталықтар желісін құру;
- өңірлерде шағын ... ... ... ... үшін
менеджерлер даярлау жолымен жүзеге асырылады.
Шағын кәсіпкерлік субъектілерін оқу-әдіснамалық, ғылыми-әдістемелік
қолдау бюджет қаражаты және ... ... ... ... өзге де көздер есебінен жүзеге асырылады [32, 18 б.].
Елімізде жеке кәсіпкерлікті ... ... ... бағыттар
бойынша жүзеге асырылады:
- жеке кәсіпкерлікті реттеу ... ... ... ... жеке ... ... ... бизнес-инкубаторларды,
технологиялық парктерді, индустриялық аймақтарды және жеке ... ... да ... құру және ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік субъектілерінің қызметін
оқу-әдіснамалық, ғылыми-әдістемелік және ақпараттық қамтамасыз ... ... ... ... және ... үшін мемлекеттік
органдардың жанынан жеке кәсіпкерлік проблемаларын зерделеу және ... ... ... ... ғылыми-зерттеу институттарын құру,
орталық мемлекеттік және жергілікті ... ... ... ... қызметін ұйымдастыру, жеке кәсіпкерлікті қолдау мен
дамытудың қаржы институттарын ... ... ... ... қызметін ұйымдастыру, жер учаскелерін,
ғимараттарды, үй-жайларды сату не ... ... ... ... ... ... емес ... ауыстыру жолымен
жүзеге асырылады.
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау мыналарды: шағын кәсіпкерлік
субъектілерінің мемлекеттік ... ... ... ақпараттық ресурстарды, сондай-ақ ғылыми-техникалық әзірлемелер мен
технологияларды пайдалануы үшін ... ... ... ... мемлекеттік, салалық (секторальдық) және өңірлік бағдарламаларын
әзірлеуді; шағын кәсіпкерлік субъектілерін ... ... ... ... ... белгілеуді; оңтайлы салық салу ... ... ... ... ... бағдарламаларын қабылдауды;
шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту үшін инвестицияларды, оның ... ... ... мен ... жүйесін жасауды; мемлекеттік
мұқтаждар үшін тауарларды ... мен ... ... ... ... көлемін қамтамасыз етуді; жұмыс істеп тұрған оқу
және зерттеу орталықтарын, консалтингтік ... мен ... ... мен ... ... жүйелерін дамыту және жаңаларын құру
жолымен кадрлар ... ... ... және ... ... ... ... жеке кәсіпкерлікті дамыту үшін экономикалық және
ұйымдық жағдайларды қамтамасыз ету ... ... ... ... өнеркәсіп саласындағы жеке кәсіпкерлікті жедел дамытуға жәрдемдесу;
2) жаңа өндірістер инфрақұрылымын құруға және ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету болып табылады.
Мемлекеттік органдар жеке кәсіпкерлік субъектілеріне жер ... ... ... не жер учаскесінің нысаналы мақсатын
Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес өзгертеді, не ... ... үй ... ... ... ... ... шартына не рұқсатқа ... ... ... ... ... ... қоса ... тұрғын үйді тұрғын емес үй-жай етіп
қайта жабдықтауға рұқсат ... Жеке ... ... одан ... қосу ... ... шартына не рұқсатқа сәйкес жүзеге
асырылады [32, 14-15 ... ... ... елімізде шағын және орта кәсіпкерлікті
қолдау, мемлекеттің дамуына ықпал етуші негізгі факторлардың бірі ... ... ... қолдау бағыттындағы шараларды кешенді
тұрғыда жүзеге асырғанда ... ... ... береді. Сондықтан да,
елімізде тиісті органдарды жүйелі түрде, жұмылдырып, ... ... ... ... ... ... ... Осыған сәйкес келесі
бөлімде Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерлік қызметінің ... ... ... ... ... КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТІНІҢ ДАМУ
ПРОБЛЕМАЛАРЫ
3.1 ... ... ... ... ... ... етілу проблемалары
Еліміздегі шағын кәсіпкерліктің дамуына кедергі болып отырған жәйт ол -
осы саланы реттеуге арналған заң нормаларының жетілмеуі. Бүгін ... ... күні ... ... ... жарамай,
айналымгнан ерте шығып қалуы Бір ғана «Жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... Қайсыбір кәсіпкерлік
қатынасты реттеуге заңдар мен оларға ... ... ... ... ... да жиі аңғаруға болады.
Осы орайда, бүгінгі ... ... ... Қазақстан
Республикасының Президенті қабылдаған заңдарға қайшы келетін және құқықтық
маңызы жөнінен ... ... ... ... іске ... ... үшін ... тәуелді нормативтік құқықтық актілердің
тұрақты ... ... ... ... ... Заңға тәуелді
нормативтік құқықтық актілердің мониторингін жүргізу жұмыстарының нәтижесі
бойынша заңнамалық актілерге мониторинг енгізу ... де ... ... әрі ... ... ғалымдарымен бірлесіп мониторингті
іске асырудықамтамасыз ету ... ... ... ... Ал ... қазіргі кезде мемлекет басшысы белгіліген басымдылықтар аясында
мемлекетіміздің ... әрі ... ... және ... реформалары
үшін қажетті құқықтық базаны құру жөнінде күрделі талдау жүргізілуі тиіс.
Тек сонда ғана ... ... оның ... ... ... ... заңдардың мәртебесі артып, мемлекеттің құқықтық реттеу
механизмі ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуына үлкен кедергі
келтіретін факт ол – қабылданған заңдық актілердің тікелей еместігінде,
осыған сәйкес бұл ... ... ... үшін қосымша заңдарды қабылдау
керек. Ал, бұл ... ... жиі ... немесе толықтырылып отырады.
Қазіргі уақыттағы шагын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... проблемалары келесідей болады:
- Қазақстандағы кәсіпкерлікті дамытудың нормативтік-құқықтық базасының
жетік дамымауы;
- Жеке ... ... ... экономиканың талаптары мен
қағидаларына сай ... ... жиі ... көптеген өзгерістер мен толықтырулар шағын
кәсіпкеліктің тұрақты дамуына кедергі келтіреді;
- Заңдар ... ... ... болашаққа болжаусыз
қабылданып отырады;
- Нормативтік-құқықтық актілер ... ... ... ... жылы ... 26-да Президент жанындағы кәсіпкерлер кеңесінің
жалпы отырысы биыл бірінші рет ... ... ... ... ... көгертетін кәсіпкерлік саласын дамытып, оған
кедергі келтіріп отырған кеселдердің көзін құрту.Қазір мәселен, бір ... ... ... ... министрлікке 35 рет өтініш жазып, сосын ... ... ... ... Әрине қалтаңыздың қалаңдығымен қатар бұл
жерде ... де жұқа ... ... ... «Мен бұндай кемшіліктерді жіпке тізе бергім келмейді.
Себебі жылағың келеді. Яғни, тексеруші жақтың ... ... ... сын ... Сот ... де ... ... дамытуға мүдделі деп
айта алмаймын. Өйткені, кәсіпкерлердің сотқа ... ... ... ... мен ... ... шағын және орта кәсіпті
қылмыстық құқайдан қорғап, бизнестегі көптеген дау-дамайды ... ... ... ... Бұл шара ... ... ... қолдарындағы
шоқпарларын шошаңдата беруге тиым салады. Ал шағын және орта кәсіп секторын
тек қана салық мекемелері тексеруі тиіс» ... және орта ... ... болмасын экономикасына елеулі үлес қосатын сала. Сондықтан оны
қаржыландырып, ... ... өз ... алады. Мәселен, биылдан бастап
Үкімет шағын бизнес өкілдері 12 пайыздық өсіммен алатын несиенің 5 ... ... ... кәсіпкердің өзі төлесін деген ұсыныс жасап
отыр. Тың бастаманы қолдаған ... ... бұл ... ... өкілдерінің
де тиянақты жұмыс істеуін қатаң ескертті. Елбасы: «Бір жағынан ... ... ... ... ... Бұған тиым салынған. Банктерге
саясатпен айналысу өте зиян. Себебі олар құмға ... ... жоқ ... ... ба, тек қана өз ... істе де ... жүр. ... қолдау көрсетеді. Болды. Жоқ бізде мемлекет жағдай жасайды. Соның
арқасында қор жинап қомданып ... да, одан әрі ... ... ... ... ... Мен оған жол ... жылы еліміз Кедендік Одақтың негізінде бірыңғай экономикалық
кеңістікке кіреді. Осы тұста отандық өнім бәсекеге төтеп бере ... ... ... көз аша ... ... мүмкін. Сондықтан, отандық
кәсіпкерлерді қолдау үшін олардың бір ғана одағын құрып, оның ... ... ... ҚР Президенті жолдауында: «Атамекен» кәсіпкерлер
форумы, сауда ... ... ... ... саны бар, ... ... өте көп. Бұлардың бәрін бөлек-салақ қылмай бастарын қосып, бір
қауымдастық немесе корпорация құру керек. Ол ... ... ... кәсіпкерлерге заңнамалық және басқа да мәселелер ... ... ... ... Бұл ... ... шешу үшін ... арнайы бір орынбасар тағайндау қажет. Ол адам тек кәсіпкерліктің
дамуына көмектесіп, ... ... ... ... жол картасы»
кәсіпорындардың еңсесін көтеріп қана қоймай, жаңа жобаларды ... ... ... Ал ... ... емес ... кәсіпорындар мен
индустриялдық бағдарлама бойынша жұмыс істейтіндерге ... ... ... неге ... бизнес сектор инновацияға қатыспайды деген сұрақ туады.
Қазір бүкіл әлемде инновациямен жұмыс істейтін кәсіпорындардың ... ... ... ... ... тың ... жобалар жоқ емес.
Бірақ соны іске ... ... ... жол ... ... басты бағыттарының бірі. Сонықтан оған ұдайы қолдау көрсетілуі
шарт. Ал өз кезегінде шағын және орта ... ... ... ... иек ... ... тиіс. Елімізде шағын және орта ... ... ... қазір 1,2 миллионнан асады. ... ... ... ... бір бөлігі де осы сектордың еншісінде. 2007 жылдан ... дәл осы ... 276 ... теңге құйылған. Сондықтан ... ... ... ... ... қарқынды дамытуды мемлекет
қашанда ұмыт қалдырмақ емес. Оның дәлелі ретінде Үкімет биылдың ... ... ... тұсауын кесеміз деп отыр. Ал ... ... ... ... ... ... жаз айларында өтеді (39, 20б.(.
3.2 Шағын кәсіпкерліктің теориялық және практикалық тұжырымдамаларын
мектеп курсындағы сабақ беру ... ... беру ... ... ... орта ... беруде
кәсіпкерлікті оқыту «қолданбалы экономика» ... ... ... ... пәні ... беру ... вариативтік бөлімде
айтылған. Вариативтік бөлім - Оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... таңдау курстары,
оқу жоспары. Бұл оқу құралы ... ... ... ... Бұл оқулықта
кәсіпкерлікті оқытуға келесідей тақырыптар бар: «Бизнес бастамасы»,
«Кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... болуға болады;
- Шағын бизнесті бастау туралы;
- Жаңа істі ... ... мен ... Бизнесті ұйымдастыру түрлері;
- Кәсіпкерлердің тұтынушы алдындағы жауапкершілігі(40, 20б.(.
Мектеп оқушысына педагогикалық әсер ету әдістемесі де ... ... ... мына алгоритмдік жолдарды қолану керек:
- Сендіру.
- Үлгі боларлық өнегені игеруге иландыру.
- Үйрену және оған ... ... ... ... ... ... жарыс әдістері).
- Бақылау, бағалау.
Әдістемелік бұл жүйені болашақ кәсіпкер икемді, кәсіпкерлік қызметке
қызығушылықпен қараса, кажетіне ... ... ... ... ықпал
етіп, белсенділігінің арттырып мінез-құлқының өзгеруіне қол жеткізеді. Дер
кезінде ... ... ... жүйе ... ... ... туғызып, басқа адамдармен тіл табысуға ... ... жаңа ... кеңиді. Жайдары мінез, жақсы әрекеттен ляззат алып,
көңіл күйіне серпіліс туып жақсылыққа умтылады. Ал, құрғақ ... ... ... мезі ... ... ... кері әсер етіп ... да ықтимал.
Эликтивтік курстар (таңдауы бойынша курстар) - мазмұны оқушылардың жеке
икемділіктері мен таңдауына сәйкес оқушылардың танымдық ... ... ... оқу курстары, пәндер бойынша білімдердің
кеңейтілуі мен тереңдетілуіне септігін тигізеді. Элективтік курстардың
жиынтығы (таңдауы ... ... ... оқу ... ... ... ... мазмұнының вариативтік компонентi оқушылардың таңдауы
бойынша элективті ... мен ... және ... ... ... ... курсын қамтиды.
Оқу жоспарының вариативті бөліміндегі мектептік компонент:
1) білім беру мазмұнын кеңейтіп, тереңдету ... ... ... ... ... ... оқу ... оқытуға;
2) факультатив сабақтар, таңдау бойынша курстар, қолданбалы курстар
арқылы жаңа оқу курстарын немесе таңдау ... ... ... ... ... ... мазмұны оқуға міндетті болып
табылады.
Оқу жоспарының вариативті бөліміндегі оқушы компоненті білім ... ... ... ... ... оқу-тәрбие процесін
ұйымдастыруда жаңа әдістер мен тәсілдерді жүзеге асыруға бағытталған. (жеке
және топпен ... ... ... ... ... Вариативті бөлімдегі оқушы компонентінің мазмұны міндетті ... ... ... ... ... вариативті білімге
мектепте кадр болуына байланысты 1.5 ... ... Ал ... ... ... ... ... қатарында 1.5 сағат оқыту керек.
Мектеп кәсіпкерлікті оқытудың маңыздылығын айтатын болсам, күнделікті
экономикалық өмірде адамдар шаруашылық, коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... тағы басқа. Қоғамдық еңбек бөлісуі жағдайында адамдар ... бір ... ... соған маманданады. Біреулері қаржы
саласын, екіншілері өндірісті ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметін таңдап алып, қоғамға
пайдалы еңбекпен шұғылданады.
Кәсіпкерлік қызмет адамдардың шаруашылық қызметтерінің ... ... ... аса ... ... ... бір түрі ... Кәсіпкерлік қызметпен адамдар бертін келе шұғылдана бастады, ... ... ... ... ... өзінің қызметтерін
атқара бастағаннан бері. Содан бері кәсіпкерлік қызмет және шаруашылық
адамдарының кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... өндіріс факторлары теориясында кәсіпкерлік қабілет төртінші
фактор ретінде аталынады (41, 20б.(.
Кәсіпкерліктің теориялық және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтық заңдарына сәйкес
арнайы курстар кәсіпкерлікті жүзеге асырудың жек нысандары ... ... ... ... ... оқытуға ... ... осы ... курста қарастырылатын мәселелер бұл пәнде
өте актуальді. Атап айтқанда ... ... оны ... ... мәселелер жиі кездеседі. Осыған сәйкес кәсіпкерлерге заң тұрғысынан
кеңес беру бұл күнде аса ... ... ... қай нысаны ұтымды болатынын ажырата білу,
құрылтай шартын жасау тәртібі мен оны жасау барысында қажет. Бұл ... ... ... ғана емес ... да ... өз ... Республикасындағы шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... қорытындыласам, Экономикалық прогресс
кәсіпкерліктің дамуымен тікелей байланысты, нарықтық экономика ...... ... ... түрі ... ... ... экономиканың өзі – кәсіпкерлік экономика.
1. Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік ... ... ... ... даму ... ... ... конституциялық құқықтық
негіздері кәсіпкердің экономикалық қызмет аясындағы мүддесін ... ... ... болып табылатын конституциялық-құқықтық ... ... ... болып табылады. Қазақстан Республикасындағы
кәсіпкерлік саласындағы ... ... ... ... ... болады:
1) Бірінші кезең, 1990-1993 жылдар аралығы. Бұл ... ... ... ... ... бір түрі ретінде орныға
бастады. Сонымен ... ... ... негіздерін қалыптастыруға
бастау болып табылған заңдар жиынтығы қабылданды.
2) Екінші кезең, Республиканың ... ... ... ... ... ... (28 қаңтар 1993 ж. – 30 тамыз 1995 ж.). Бұл ... ... бір ... ... ... ... реттеу объектісіне айналады. Мемлекет жеке кәсіпкерлік ... ... ... және оны ... мен ... конституциялық-
құқықтық тұрғыдан қамтамасыз етеді;
3) Кәсіпкерліктің дамуының үшінші кезеңі, 1995 ... 1997 ... ... ... Бұл ... 1995 ж. ... Конституциясы
экономикалық конституция аталған азаматтық ... ... ... ... ... ... заңнама
қалыптастырылды. Қазақстан инвестиция тартудың тартымды аумағына ...... ... ... ... келіп, жұмыс істей бастады.
2. Кәсіпкерлік қызмет еркіндігі Қазақстан Республикасындағы маңызды
экономикалық құқықтардың ... ... ... ... ... және ... ... көрінісінен тұратын әмбебап ұғымның
жиынтығы. ... ... ... жеке ... мен ... ... ... аясындағы мүмкіндіктерін қамтамасыз етуге бағытталған,
негізі пайда табуға ... ... ... ... бір ... ... бағытталған, әлеуметтік жауапкершілікке ... ... ... негізге алатын конституциялық
мүмкіндіктің өлшемі болып табылады. Кәсіпкерлік қызмет еркіндігі, сонымен
қатар, экономикалық ... ... ... жеке ... ... және ... ... еркіндігі жүзеге
асатын жеке адамның шығармашылық ... ... ... мен ... ... де ... ... құқықтық мәртебесі, оның қоғамдағы ... ... ... фактор болып табылады. Сондықтан да, кәсіпкердің құқықтық
мәртебесін белгілі дәрежеде ... ... ... ... ... Бұл ... ... рөлін атқаруымен қатар, оның
қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз етуші тетіктің бірі болып табылады.
3. Кәсіпкерлік қызмет еркіндігін жүзеге асыру ... ... ... ... сүйенеді. Ұйымдық–құқықтық нысандарға Қазақстан
Республикасының заңнамасына сәйкес әр түрлі деңгейдегі коммерциялық және
коммерциялық емес ... ... ... ... еркіндігін жүзеге
асыратын ұйымдық-құқықтық нысандар: өндірістік ... әр ... ... ... ... ... ... құқықтары әлі де болса, көп жағдайда
бұзылып жатады. Сондықтан біздің ... ... ... ... үшін кәсіпкерлік субъектілерінің құқықтарын қорғау үшін мынандай
шараларды жүзеге асыру қажет:
Біріншіден, кәсіпкерлік саласына байланысты ... ... ... атап ... ... ... мәртебесі” атты құқықтық акті
қабылдау дұрыс сияқты. Осы құжатта ... ... ... ... ... ... ... болар еді.
Екіншіден, кәсіпкерлік аясындағы лизенцияланатын қызметтерді шектеп,
нақтылау қажет;
Үшіншіден, кәсіпкерлік ісін ... ... ... шек ... ... т.б. іс-шараларды атқарған кезде ғана кәсіпкерлік
субъектілерінің құқықтарын қорғауға мүмкіндік туады.
Кәсіпкерліктің теориялық және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтық заңдарына сәйкес
арнайы курстар кәсіпкерлікті жүзеге асырудың жек ... ... ... ... қай ... ... ... ажырата білу,
құрылтай шартын жасау тәртібі мен оны жасау барысында қажет. Бұл білімдер
болашақ кәсіпкерлердін санын ғана емес ... да ... өз ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Под. Ред. Жатканбаева Е.Б.: «Малое предпринимательство»
- Алматы, 2001 г. – 8 ... ... Г.А. ... экономикасындағы шағын
кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуы». Қарағанды, ... ж.-7 ... ... ... ... Президентiнiң "Қазақстан Республикасында
Шағын кәсiпкерлiктi дамыту мен ... ... ... ... ... Битеміров Қ.Т. ҚР кәсіпкерлік қызметтің даму жолдары және
құқықтық негіздері: - ... 1998. – 135 ... ... B.C. Предпринимательское право в системе права ... ... 2001. - №1. - С. ... ... А.В. Предпринимательство. Основной курс: Учебник для
вузов. - М.: ИНФРА-М, 1997. - 418 ... ... Р., ... М. ... - М., 1991. - Вып. - 1.
- 372 ... Хоскинг А. Курс предпринимательства. - М., 1993. – 364 с.
10. Кашанина Т.В. Предпринимательство (правовые ... - М.: ... 1994. – 252 ... ... Учебник / Под ред. М.Г. Лапусты. - М.:
ИНФРА-M, 2001. – 326 ... ... ... для ... / Под ред. проф.
В.Я. Горфинкеля, проф. Г.Б. Поляка, ... ... - М.: ... и ... ... 1999. – 325 ... ... В.В. Гражданско-правовая природа предпринимательства. -
Иркутск: Изд-во Иркут. ун-та, - 1996. - 367 с.
14. ... Т.В. ... ... ... хозяйственных
товариществ и обществ): Учебник для вузов. - М., 1999. – 337 ... ... B.C. ... ... ... положения. Курс
лекций. - М., 1994. – Т. 1. – 450 с.
16. Ровный В.В. Проблемы ... ... ... ... ... 1999. – 562 ... ... В.А., Тюкавкин А.А., Пахаруков А.А. Правовые проблемы
предпринимателей (экономической) деятельности. - ... ... 2001. – 423 ... ... В.Ф. ... ... ... - СПб.;
1994. – 264 с.
19. ... И.В., ... Т.М. ... ... ... - М.: ... 1999. – 322 с.
20. Ойгензихт В.А. ... ... в ... ... праве //
Правоведение. - 1971. - №5. - С. 62-69.
21. Хикс Дж.Р. Құн және капитал / Экономика. ... ... ... Экономикалық өсу және бәсеке теориясы / Жетекшісі М.Б.
Кенжеғозин. – Алматы: Таймас, 2005. – Т.5. – 197-296 ... ... И.А. ... даму ... / ... Әлемдік
классика. 10 томдық. Маркинтализм және ... ... ... М.Б. ...... ... 2005. – Т.3. – ... бб.
23. Амирханова И.В. Гражданско-правовое обеспечение интересов
предпринимателей: дисс.. д-ра юр.наук: - ... ... 2005. – 370 ... ... ... ... ... 2007 жылғы
11қаңтардың № 214-III Заңы // ... ... ... ... ... ... Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық
(академиялық курс). Өңделген және толықтырылған ... ред.: М.К. ... Ю.Г. ... – Алматы. – 1.Т. –
2003. – 736 б.
26. Марченко М.Н. Источники права: Учеб. пособие. – М.: ... ... ... 2005. – 760 ... ... З.Ж. ... ... қоғамындағы дәстүрлі құқықтық
мәдениет: (теориялық мәселелері, тарихи тағылымы). – ... ... 1997. – 192 ... ... ... ... - Алматы: Юрист, 2007.–
40 б.
29. Төлеуғалиев Ғ. ... ... ... ... оқу ... ... акад. курс.– Алматы: Жеті жарғы,
2001. І- том. – 376 б.
30. Сартаев С.С., ... Л.Т. ... ... ... ... мен ... – Алматы,
2005. – 464 б.
31. www.wikipedia.org.ru
32. Жеке ... ... ... Республикасының 2006 жылғы 31
қаңтардағы №124-ІІІ Заңы // ... ... ... ... ...... Юрист, 2006.
– 268 б.
33. Нормативтік құқықтық актілері туралы Қазақстан Республикасының
Заңы. – Алматы: ... 2006. – 28 ... ... Д. ... ... үкімет пен кәсіпорын
арасындағы ... // Адам ... ... және ... ... ... мәселелері: Қазақстан
Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігінің 10 ... ... ... конференция материалдары (1-
2наурыз, 2001 ж.) / А.Е. ... ред. ... - ... ... 2001. – 4.Б. – 253-259 ... ... Н.И. Роль предпринимательства в обществе и экономике //
Саясат-Policy. Информационно – политический журнал. - ... 2000. – №4-5 (59-60) ... - 78-80 ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту
жөніндегі жеделдетілген шаралардың 2005-2007 жылдарға арналған
бағдарламасы. Қазақстан Республикасы ... 2005 ... ... №450 ... // Қазақстан Республикасындағы
кәсіпкерлік. Нормативтік актілер жиынтығы. – Алматы: Юрист, 2006.
– 268 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы
1998 жылғы 31 наурыздағы №214 // Қазақстан ... ... Заң ... ...... 2007. – 124 б.
38. КазЭУ хабаршысы-2003, ... ... ... и их ... ... К.Х.
39. www.egemen.kz
40. «Қолданбалы экономика» Талдықорған 1997ж.-62 ... ... ... ... ... ... ... жылғы тиісті кезеңге пайызбен
2010
2009

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
КәсIпкерлIк туралы жалпы түсIнIк және оның ұйымдық - құқықтық формалары33 бет
Кәсіпкерлік және оларды салықтық ынталандыру65 бет
n-ші ретті, коэффициенттері айнымалы біртекті сызықтық дифференциалдық теңдеулерді жалпыланған Абель формуласын пайдаланып шешу36 бет
«Жануарлар әлемін пайдалану мен қорғаудың құқықтық режимі»25 бет
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Аграрлық өнеркәсіптік кешенді мемлекеттік реттеу90 бет
Банкілік ресурстар: құрамдау көздері және реттеу жолдары39 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Бюджетаралық қатынастарды реттеу құралы ретіндегі салықтық реттеудің єлеуметтік-экономикалық мазмұны жєне теориялық аспектілері74 бет
Валюталық реттеу қызметі47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь