Өзін-өзі тәрбиелеу туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 БӨЛІМ. ТҰЛҒАНЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ ӨЗІН.ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ОРНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1. ӨЗІН.ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ МӘНІ ... ... ... ... ... ..7
1.2. ӨЗІН.ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ МОТИВТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ТҰЛҒАНЫҢ ДАМУЫНА ЫҚПАЛЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2 БӨЛІМ. ОҚУШЫНЫҢ ӨЗІН.ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУ ШАРТТАРЫ, СЕБЕПТЕРІ, ТӘСІЛДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
2.1 ЖАЛПЫ ТӘРБИЕЛЕУ МЕН ӨЗІН.ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ӨЗАРА БАЙЛАНЫСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2..2 ӨЗІН.ӨЗІ ТАНУ, СЕНДІРУ МЕН ИЛАНДЫРУ . ӨЗІН.ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ НЕГІЗГІ ТӘСІЛІ РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
2.3. ӨЗІН.ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУ ТӘСІЛДЕРІНІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ АНЫҚТАМАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
3 БӨЛІМ. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІҢ ЖЕТКІНШЕКТЕРДІҢ ӨЗІН.ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕНУІНЕ ӘСЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
3.1. ҰЖЫМДА ӨЗІН.ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ... ... ... ... ..34
3.2. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ КЕҢЕСТЕР МЕН НҰСҚАУЛАР ... ... ... ... ... ..36
3.3. АТА.АНАЛАРҒА АРНАЛҒАН КЕҢЕСТЕР МЕН НҰСҚАУЛАР ... ...38
4 БӨЛІМ. ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... 49
Өзін-өзі тәрбиелеу мәселесі қазіргі ғылым тұрғысынан қарастырғанда жаңаша қабылданады. Өзін-өзі тәрбиелеу құбылыс ретінде әрқашан философтарды, психологтарды, физиологтарды және педагогтарды қызықтырған және қызықтырады.
Өзін-өзі тәрбиелеудің нағыз негізі - адамға тән болып табылатын үйреншікті қатардағы жайларды жеңіп, өз өмір жолындағы үлкен, қызықты істерге ұмтылу. Бұл туралы Ковалев А.Г. былай деді: "Өздігінен жетілу адамға тән, өйткені ол шыншыл болса, ол ешқашан өзіне-өзі риза болуы мүмкін емес". Адамда бәрі дамыған, жетілген, бай болу мүмкіндігін пайымдауға барлық негіз бар және мұндай дамудың шын мәнінде шегі жоқ.[1 , 11 – 27-38 бб.]
Бірақ бізде жасырылған мүмкіндіктерді, біздің "Қалғып жатқан күштерімізді" ояту үшін, үздіксіз жүйелі өзімен - өзі жұмыс істеу қажет. Оны өзін-өзі тәрбиелеу деп атайды. Қытай даналары былай деген: "Үздіксіз ережесін қолданған, канша жерден надан болса да, міндетті түрде білімді болады, қанша жерден әлсіз болса да міндетті түрде күшті болады". [2 – 18-22 бб.]
Бірақ жемісті өзін-өзі тәрбиелеудің негізгі шарты - үздіксіз ережені қолдану, жан-жалқаулығына бейімділік, әр мінездің жетіспеушілігі, адам үшін жеңе алмайтын қиыншылық болады. Жан-жалқаулығы өзін-өзі тәрбиелеу жолындағы ең негізгі кедергі. Француз жазушысы Лабрюллердің пайымдауынша: "тілегенімізге жету үшін бізге тәсілдерге қарағанда, табандылық жетпейді"- деген. [3 –18-21 бб.].
"Дхаммапада" ежелгі әдеби қайнарында, қандайда болса ниетті жүзеге асыру үшін, өзінің әлсіздігін жеңудің мәнін айқын метафоралық, түрде көрсеткен: "Егер біреу шайқаста мың рет мың адамды жеңсе, ал басқасы өзін-өзі жеңсе дәл сол басқасы - шайқастағы ең ұлы жеңімпаз". [4- 98-102 бб.]
Соңғы уақытта өзін-өзі тәрбиелеу мәселесі оқуды белсендендіру туралы сұрақты зерттеумен байланыстырып жатыр.
1.Кон И.С. Психология юношеского возраста. М., Просвещение. 1979 г. 125 с.
2. Мудрик А.В. О воспитании старшеклассников. М., Просвещение, 1976 г. 524с.
3.Богословский В.Е. Психология и воспитание школьников. ЛГУ, 1974 г. 345 с.
4. Овчарова Р.В. Справочная книга школьного психолога М.,1993г. 425 с.
5. Мерлин В.С. Лекции по психологии мотивов человека. Пермь, 1971 г. 215 с.
6. Проблемы теории воспитания. Жинақ редакциясын басқарғандар
Л.П. Буева, Л.И. Новикова, Г.Н. Филонов. М., 1974 г. 685 с.
7. Рувинский Л.И., Арет А.Я.Самовоспитание школьников. М., 1976г. 564 с.
8. Славина Л.С. Дети с аффективным поведением. М., 1976 г. 421 с.
9.Страхов И.В. Психологические основы педогогического такта. Саратов, 1972 г. 645 с.
10.Управляемое формирование психических процессов// Под ред. П. Я. Гальперина. Изд-во Моск. ун-ва, М:. с.198., 1977 г. 312 с.
11.Ковалев А.Г. Самовоспитание школьников. Москва. Просвещение. 1967 г. 165 с.
12.Алякринский Б.С.. Беседы о самовоспитании. М. Знание. 1977 г. 752 с.
13.Ковалев А.Г.. Психология личности. М. Просвещение. 1972 г. 235 с.
14.Рувинский Л.И. Самовоспитание личности. М. Педагогика. 1979 г. 450 с.
15.Кон И.С. Психология ранней юности. М. Просвещение. 1989 г. 412 с.
16.Рувинский Л.И., Арет А.Я. Самовоспитание школьников. М. Педагогика. 1976 г. 624 с.
17.Елканов С.Б. Основы профессионального самовоспитания будущего учителя. М. Просвещение. 1982 г. 421 с.
18.Кон И.С. Психология ранней юности. М. Просвещение. 1982 г. 653 с.
19. Иващенко Ф.И. Труд и развитие личности школьника. М. Просвещение 1982г. 520 с.
20.Леонтьев А.Н.. Деятельность. Сознание. Личность М. Политиздательство 1975 г. 415 с.
21. Примерное содержание воспитание школьников. Под ред. Марьенко И.С.. М. Просвещение 1976 г. 630 с.
22. Кавалев С.В. Психология современной семьи. М. Просвещение 1988 г. 460 с.
23. Сухомлинский В. А. О воспитании. М. 1975 570 с.
24.Талчинов М.Г. Воспитание и самовоспитание школьников. М. 1982 г. 630 с.
25.Орлова Ю.М., Творогова Н.Д., Косарев И.И. Психологические основы воспитания школьников. Высшая школа . 1989 г. 230 с.
26.Столяренко Л.Д. Основы психологии. Феникс. 1997 г. 425 с.
27.Рувинский Л.И. Самовоспитание личности. Мысль. 1977 г. 830 с.
28.Жутикова Н.Д.. Учителю о практике психологической помощи. М. Прсовещение 1988 г. 120 с.
29.Леви В.Л.. Я и Мы. М. 1969 г. 750 с.
30. Князева М.Л. Ключ к самосозиданию. М. 1976 г. 250 с.
31.Позднова Г.П., Золотнякова А.С. Индивидуальные изучение личности подростка. Ростов-на-Дону. 1976г 330 с.
32.Леви В.Л.. исскуство быть собой. Знание. 1991 г 660 с.
33.Вопросы психологии личности. Межвузовский сборник. Ульяновск. 1977 г. 420 с.
34.Ковалев А.Г. Воспитание ума, воли и чувств. Минск. 1974 г. 520 с.
35.Деркач А.Л., Исаева А.А. Педагогика и психология деятельности организатора детского спорта. М. Просвещение 1985 г. 450 с.
36.Философия және мәдениеттану: Оқу құралы /Құраст. Ж.Алтаев, Т. Ғабитов, А.Қасабеков және т.б. - Алматы, Жфі жарғы, 1998 -272 бет. 435 б.
37.Сангилбаев О.С. Оқу материалын таімді жоспарлау арқылы оқушылардың зейінінің қасиеттерін дамыту. Канд. диссерт. авторефераты Алматы, 1999 ж.-31 бет
38. Учителям н родителям о психологии подростка: Науч. - попул./ Г.Г. Аракелов, Н.М. Жариков, Э.Ф. Зеер и др.; Под ред. Г.Г. Аракелова.- М: 1990-304 стр.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ………………………………………………………………………….3
1 БӨЛІМ. ТҰЛҒАНЫҢ ... ... ... ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ МӘНІ………………….7
1.2. ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ МОТИВТЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ТӘРБИЕЛЕУ ШАРТТАРЫ, СЕБЕПТЕРІ,
ТӘСІЛДЕРІ…………………………………………………….22
2.1 ... ... МЕН ... ... ... ӨЗІН-ӨЗІ ТАНУ, СЕНДІРУ МЕН ИЛАНДЫРУ - ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ НЕГІЗГІ
ТӘСІЛІ РЕТІНДЕ…………………………………………………………26
2.3. ... ... ... ... ... ... ... ЖЕТКІНШЕКТЕРДІҢ ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕНУІНЕ
ӘСЕРІ………………………………………34
3.1. ҰЖЫМДА ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ………………34
3.2. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ КЕҢЕСТЕР МЕН НҰСҚАУЛАР………………….36
3. АТА-АНАЛАРҒА АРНАЛҒАН ... МЕН ... ... ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ…………………………………………..40
ҚОРЫТЫНДЫ…………………………………………………………….47
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ…………………………..49
КІРІСПЕ
Өзін-өзі тәрбиелеу мәселесі қазіргі ғылым тұрғысынан қарастырғанда
жаңаша ... ... ... ... ... ... ... физиологтарды және педагогтарды қызықтырған
және қызықтырады.
Өзін-өзі тәрбиелеудің ... ... - ... тән ... ... қатардағы жайларды жеңіп, өз өмір жолындағы үлкен, қызықты
істерге ұмтылу. Бұл туралы ... А.Г. ... ... ... жетілу
адамға тән, өйткені ол шыншыл болса, ол ешқашан өзіне-өзі риза болуы ... ... бәрі ... ... бай болу ... ... негіз бар және мұндай дамудың шын мәнінде шегі жоқ.[1 , 11 – ... ... ... ... ... ... жатқан
күштерімізді" ояту үшін, үздіксіз жүйелі ... - өзі ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу деп атайды. Қытай даналары былай деген: "Үздіксіз
ережесін қолданған, канша жерден надан ... да, ... ... ... ... ... әлсіз болса да міндетті түрде күшті болады". [2 – 18-
22 бб.]
Бірақ жемісті өзін-өзі тәрбиелеудің негізгі шарты - ... ... ... ... әр ... ... адам ... алмайтын қиыншылық болады. Жан-жалқаулығы өзін-өзі тәрбиелеу жолындағы
ең негізгі кедергі. ... ... ... ... жету үшін ... ... ... табандылық жетпейді"-
деген. [3 –18-21 бб.].
"Дхаммапада" ежелгі әдеби ... ... ... ... ... үшін, өзінің әлсіздігін жеңудің мәнін айқын метафоралық, түрде
көрсеткен: "Егер біреу ... мың рет мың ... ... ал ... ... жеңсе дәл сол басқасы - шайқастағы ең ұлы жеңімпаз". [4- 98-102 ... ... ... ... ... ... ... туралы
сұрақты зерттеумен байланыстырып жатыр.
ТҰлғаның өзін-өзі тәрбиелеуі - өзімен жұмыс істеуде бірінші ... ... ... бұл ... ... ... туралы мәселе пайда болады. Өзімен
жұмыс істейтін тұлғаға ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеудің эффективтілігі тәуелді болады.
Сондықтан осы ғылыми зерттеу жұмысының өзекті мәселелерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... МАҚСАТЫ: Тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу үрдісін қазақ тіліне
бейімделген «талаптану денгейін анықтау» ... ... ... ... МІНДЕТТЕРІ:
Өзін-өзі тәрбиелеуді талдаған ғылыми әдістемелік әдебиеттерге шолу ... ... ... ... тәсілдерін талдау.
Өзін-өзі тәрбиелеуді практикалық тұрғыдан зерттеу әдісттерін қазақ тіліне
бейімдеп ... ... ... ... бағалауыңыз), сынақтан
өткізу.
Өзін-өзі тәрбиелеуді зерттеу әдістерін оқу және диплом ... іске ... ... ... ... ... өңдеу.
Өңдеген материалдарды теориялық талдауларға негіздеп тұжырымдау.
ЗЕРТТЕУ ОБЪЕКТІСІ : жеткіншек жастағы ... ... ... ... Егер ... ... ... мәселесіне
байланысты жан-жақты көмек сонымен қатар психологиялық ... онда ... ... ... ... эффективті болады.
ЗЕРТТЕУДІҢ ӘДІСНАМАЛЫҚ НЕГІЗІ: Өзін-өзі тәрбиелеудің ... ... ... ... ... ... көп зейін аударған
А.К.Ковалев өзін-өзі тәрбиелеу ... ... ... ... ... С.Б. ... ... өткен. Сондай-ақ әйгілі
психолог Р.С.Немовта осы ... ... ... қамтыған.
Ж.И.Намазбаеваның тұлғаны дамытуда кешенді жүйемен психологиялық зерттеу
ұйымдастыру теориялары. Сонымен катар шет ел ... мен ... тағы ... ... ... және ұйымдастыру мәселесі
жайлы өз ойларын айтқан. Өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін зерттеуде "Талаптану
деңгейін анықтау" - әдістемесін А. ... ... ... ... ... Зерттеу жұмысы теориялық, эксперименттік
бөлімдерден және қорытындыдан, пайдаланылған ... ... ... ... ДАМУЫНДАҒЫ ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ОРНЫ
Өзіндік сана, өзін-өзі ... - ... ... ... ... ... тәрбиелеу - біріншіден өзінің теңдестігін ұғынуды;
- екіншіден белсенді, іс-әрекетшіл негіз ретінде өз ... ... ... ... ... қасиеттері мен сапаларын ұғынуды;
- төртіншіден, өзін-өзі әлеуметтік-адамгершілік бағалаулардың белгілі
бір жүйесін қамтиды [1,13]. Бұл ... ... ... және ... ... ... Өзінің психикалық
қасиеттерін ұғыну мен өзін-өзі бағалау жеткіншектік және жас ... ... ... орын алады. Бірақ бұл компоненттердің бәрі өзара
байланысты болғандықтан, оның біреуінің ... ... ... өзгертпей
қоймайды. Жеткіншектің өзі-ақ өзін көрсетуге барынша ұмтылу мен ... мен өз ... зор ынта ... Атап ... ол өзінің келбеті
мен дене тұлғасын мүлдем ... ... ... Бұл зор ынта ... ... ... да ... Өзінің өзгергіш тұлғасын зер сала зерттейтін
жас өспірім ұлдар мен қыздар ... ... ... ... ... өз ... ... келеді. Олар үшін әсіресе ... ... ... ... ... касиеттер ерекше маңызды.
[5,14]
Жеткіншектің көбісі талап толық болғанына, бетіне безеу шығуына ... ... кеш ... ер ... ... ... уайымдайды;
екінші жыныстық белгілердің шықпай кешігуі құрдастарының алдындағы беделін
төмендетіп қана ... өзін ... кем ... ... ... ... ... білдірілмейді. Өз денесінің жас өспірімдердің
өзін-өзі ұғынуының, ... ... емес ... ... [2,22; ... ... ... психологиялық мәні
Бала неғұрлым өскен сайын оның мінез құлқы бағалаудан гөрі өзін-өзі
бағалауға соғұрлым ... ала ... ... өз ... ... ерлік немесе ... ... ... ... ... ... ... эмоциялық бағалау ... ... ... ... ... ... қандай екенін,
қаншалық құнды, қабілетті екенін, ... ... ... ... екі ... ... Біреуі өз талаптарының деңгейін жеткен ... ... ... өмірлік тәжірибесінің шектеулілігі мұндай тексеруді
қиындатады. Ересектердің көзқарасымен қарағанда қисынсыз көптеген ... ... ... даңғойлық - көзге түсіп, жұртқа танылғысы келгеннен
гөрі ... ... ... т.б. ... көргісі келуден болады.
- Өзін-өзі бағалаудың екінші жолы - әлеуметтік жарыс, өзі туралы
төңірегіндегілердің пікірлерін ... ... өзі ... ... сезімтал қарайтын жеткіншектің өзі- ақ әркімнің бағалары
емес, бағалауларының өлшемінің әрқилы болатынына көзі ... ... деп ... ... ... ... жолдастык деп атайды. Осыдан
келіп таңдау, өздігінен ... көру ... ... шығады.
Өз "менінің" бейнелері күрделі әрі бір мәндес болмайтыны белгілі. Мұнда
нақты "менің" де, ... "мен" де, ... "мен" де көз ... ... ... ... "мендер" да бар. Тіпті адамның өзін-өзі
ұғынуы да қарама-қайшылықтарсыз болмайды және ... ... ... ... ... ... ... бұдан да қиынырақ. Кейде жас
өспірім өзін-өзі бақылау ... өзін ... ... Бала жас ... ... алғанда интимдік күнделіктердің шығуынан да, көркем әдебиет
видео бейнелерін өзіне ... ... де, ... ... ішкі жан-
дүниесіне көбірек ден қоюдан да аңғарылады.
Кейбір психологтар жас өспірімдік рефлексиясының өзін-өзі оқшаулау,
шындық болмыстан, ... ... ... ... кету ... бар ... оған ... көзқараста болады [7,11]. 15 жастағылардың ішкі жан-
дүниесі алаңсыз болып ... ... ... және ... ... саулық нормаларының өзі оларда үлкендердегіден қарағанда өзгеше.
Кіші шәкірттік жастағыларға қарағанда, жас өспірім ұлдар мен ... ... ... ... ... қоштасу көп жағдайда бір
нәрседен айырылу сезімі ретінде, өз "менінің" бұлыңғырлығы, жалғыздық, өзін
басқалар ... көру және ... ... ... бұл ... асыра бағалауға болмайды. Жас өспірімдік шақтың
қиыншылықтары бұларға бәрі душар бола бермейтінін, ... ... қиын ... ... ... бұлар ойдағыдай жеңуге
болатын өсу қиыншылықтары. Тұтас алғанда жеткіншектік - өте ... ... ... ... қаупі невротизм белгілері бар жасөспірімде
ғана немесе бұған дейінгі дамудың ... ... оған ... ғана болады. Жақсы педагог мұндай балаларды қарым-қатынастың олар
үшін неғұрлым қолдан келетін және қолайлы ... ... ... отырып
тиімді көмек жасай алады. Алайда қысым атаулы немесе дөрекі араласу ... ғана ... ... тұрғыдан байсалды ортада
тәрбиеленген ... ... мен ... ... ... мен рефлексия қарым-қатынасқа кедергі болмағанымен қоймай, қарым
-қатынастың тереңдеп, оның іріктеліп өсуіне жағдай жасайды.
Өзіне-өзі ... ... ... ... ... ... Қайталанбас дара адам ретінде өзін-өзі ашу осы адам өмір сүруге
тиісті әлеуметтік дүниені ашумен ажырағысыз ... Жас ... бір ... ... ... ... ("Мен кіммін? Мен қандаймын? Менің
қабілеттерім қандай? Мен өзімді не үшін ... ... ... ... ... дүниедегі өзінің жағдайын ұғыну (Менің өмірлік мұратым
қандай? Менің ... ... кім? Кім ... ... Өзім де,
айналадағы дүние де ... болу үшін мен не ... ... ... ... ... бірдей ұғынбаса да жеткіншектің өзі-ақ өзіне арналған алғашқы
сұрақтарды қояды.
Екіншіден, ... ... ... ... ... ... онда өзіне-өзі талдау жасау әлеуметтік адамгерішлік тұрғыдан өзін-
өзі анықтаудың әлементіне айналады. Жеткіншектік өмірлік ... ... ... ... ... бұл ... талдау да көбіне қиялдағы
сипатта болады. Бірақ өзін-өзі талдауды кажетсінудің өзі - дамыған ... ... және ... ... ... тәрбиелеудің алғы шарты.
Жеткіншектік рефлексиясының тереңділігі мен ... ... ... тегі мен ортасы, білім деңгейі), жеке типологиялық
(интроверсияның, ... ... және ... ... алу ... ... ... оқыған кітаптардың
мазмұны) факторларға байланысты, бұлардың ара ... әлі ... ... ... ұнатса, енді екіншілері, ... ... ... аз ғана ... ... жалғыз қала алмайды,
рефлексивтігінің жетіспеушілігінен өздері ұғына алмайтын өз проблемаларынан
қашқақтау үшін ... ... ... ме екен деген күдік туады.
Ал, негізгі, дені орташа жағдайда болады. ... бұл ... ... ... ... [8 – 67 бб.].
Өзін-өзі сыйлау және оның функциялары.
Тұлғаның көбіне-көп балаң жасөспірімдік шақта ... ... ... - ... сыйлау, яғни қорытындылағаннан өзін-өзі бағалау,
өзін жеке адам ретінде қабылдау не қабылдамаудың дәрежесі. ... ... ... не сын ... ... синонимі емес. Мұның мәнісі
адам өзін өзгелерден нашармын не төменмін деп санамайды, өзін ... ... сөз. ... ... ... ... үнемі көңіл
толмаушылықты, өзін жек көруді, өз күшіне сенбеуді көрсетеді.
Өзін-өзі сыйлаудың белгілі бір ... тән ... ... ... ... ... ... болады, дегенмен ұзаққа созылған сәтті не
сәтсіз оны тиісінше арттыруы немесе азайтуы мүмкін. Өзін-өзі ... ... ... ... көптеген факторлар - ... ... ... ... ... т.б. әсер ... Жас
өспірімдік шақта бұрынғы құндылықтар жүйесінің бұзылуына және ... ... ... ұғынуға байланысты өзінің жеке басы туралы түсінік
қайта қаралады. Жас өспірімдер ... ... ... сай ... ... өз ... ... алатын орнын т.б. асыра бағалайды.
Бұл өзіне ... ... ... ... ... ... да)
мезі қылады, көптеген тартыстар мен түңілушіліктер туғызады. Жас ... ... ... ... ... ... мен ... барып біледі.
Жеткіншектің өзіне деген сенімі қаншалықты жағымсыз ... ... ... ... ... ... ... өзі адамның өзі туралы түсінігін қарама-қарсы әрі орнықсыз етеді.
Өзін-өзі сыйлауы ... жас ... ... мен ... ... ... ... қайсібір жалған бет перде жасап ... ... ... ... рөлде көрінуге тырысуы ішкі
қарбаластықты күшейтеді. Мұндай адамдар сынағанды, күлгенді, жазғырғанды
өте ауыр алады, жұрттың өзі ... не ... ... Адамның
өзін-өзі сыйлауы неғұрлым төмен болса, оның жалғызсырап қиналуы соғұрлым
көбірек болады. Өзін-өзі сыйлаудың төмендігінен ... ... ... деңгейі біршама төмен болады, оны жарысу сипаты бар іс-әрекет
атаулыдан тартындырады. Мұндай адамдар көбіне өз күштеріне ... ... ... ... бас ... Ал ... өзі олардың өзін-өзі
төмен бағалауын нығайта түседі. Өзін-өзі сыйлаудың төмендігін ұялшақтықпен
- бір деп ... ... Егер ... ... ... өзін
сыйлаудың төмендігінің белгілерін аңғарса, жеке адам үшін бұл қауіпті
процесті болдырмау үшін ... ... ... және ... ... ... ... жасауға міндетті түрде ұмтылуы керек.
Кіші шәкірттік жастағы жеткіншектер көбінесе өздерін сырттан көре
алмайды, өз ... ... ... ... ... ... реакциялары мен бүкіл мінез-құлқын билеуге ұмтылу тән. Олардың
көбінде өздерін ... ... ... дамыған, ал қажет болғанда шынайы
қатынасын, пікірін, көңіл-күйін ... ... ... ... ... Есейе келе өзін ұйымдастыру тенденциясы артады. Әр түрлі
кәсіптердің мәні туралы пайымдаулар туады. Ілгеріде ... ол ... ... ... ... жоқ" деп ... ... саралануға
жекелей құндылықтардың қалыптасып келе жаткан жүйесі арқау болады. Уақыттың
тез өтетінін сезіну, оны бос ... ... ... ... ... ... шешімдер көбіне тікелей ниеттерге қайшы
келеді, бұл ниеттерді жеңеді. Жеткіншекте ... мен ... жиі ... бермейді. Көп балалар өздерінің ұйымдаспағанын ... жоқ ... Оны ... ... ... үшін ... дәрежелі
міндетке айналады. Басқа қасиеттер де тәрбиеленеді.
Жеткіншектерде өзінің ілгері ... ... оны ... ... үшін күйініш, өзін-өзі кінәлаулар, өзін-өзі сынау
пайда болады.
Зерттеулер 7-8 сынып ... ... осы ... ... ... көрсетті. Ол бәрінде бірдей жүйелі ... ... ... ... ... бар. Жеткіншек кезінде
жеке адамның дамуындағы аса маңызды жаңа сәт жеткіншек іс-әрекетінің пәні
оның өзі ... бір ... ол өзін ... ... қаратып, үшінші
біреуін қайта құрады. Белгілі бір үлгілерді, ... күн мен ... ... өзі үшін ... маңызы бар міндеттер мен
мақсаттарды бағдар етіп, ол өзіне іс-әрекет жасап, өзін құра бастайды. ... ... үшін өзін ... ... мұндай мақсаткерлік пен
іс-әрекеттің пайда ... ... ... тән және жеке адамның
дамуындағы сапалық тұрғыдан жаңа кезеңге көшуді білдіреді.
Педагогика шәкірттің мінез-кұлқын ... оның ... ... өзін-өзі бағалауының сипатын бағдарлау маңызды. Тепе-тең
келмейтін талаптану жеткіншектер мен жоғары сынып оқушыларының аса ... бірі - өзін ... ... ... өз ... табу, өзінің әлеуметтік ... ... ... ... әкеліп соқтырады. Бұл
қажеттіліктерді қанағаттандыру ... ... - ... мен
ересектердің тиісті қарым-қатынастарын, олардың шәкірттердің потенциалдық
күшін, оның дара ... ... ... ... ... ... жазалаудың түрлі шараларын қолдану арнайы педагогикалық
әділеттілікті талап етеді. Ешқандай тіпті ең ... ... да ... жеке
басының қадір қасиетін кемітпеу керек. Кез келген жазалау мадақтау ... ол әділ ... ... жеке ... ... ... ... ортақ
пікірімен үндесіп жатпаса тиімді бола ... Оның ... ... мінез-құлқын ұжымының мінез-құлқымен оның қоғамдық пікірімен
"әлеуметтік үйлестіруге" шешуші орын бере ... деп атап ... ... ол адамгершілікке жатпайтын жасаудан қорыққандықтан
адамгершілік іс істеуді ... ... ... барлық қырсықтан құтылудың емі деп есептеп, мақсатты түрде
ұйымдастырылған тәрбие ... ... ... ... ... ... ... жұмысты жазамен ауыстыруға жол беруге болмайды.
Психологтың тиімділігінің критерийі - ... ... ... ... бағалауда өткізілген шараларда тіпті оқушылардың ... ... де ... да ... ... ... ... қарым-
катынастар шешуші болып есептеледі. Сондықтан тәрбие ықпалы әдістерінің
жүйесінде ... буын - ... ... ... ... нормаларына
сәйкес сан түрлі карым-қатынастарын құратын балалардың сан алуан іс-
әрекеттерін ұйымдастыру ... ... ... мектеп оқушысының жеке
басын нақты қалыптастыру тәрбие ықпалының ... және ... әр ... ... ... ... іске асырылады. Оның ішінде дара ... ... ... ... ... көрермендер мен
оқушылар конференциялары және ... ... ... ... оны ... ол туралы өзінің пікірін айтып, жолдастарының
адамгершілік туралы ... ынта ... және т.б. ... басқа да
әдісттер едәуір орын алады. ... жеке ... ... ... ... пайдалы іс-әрекеттің сн алуан формалары мен
түрлерін ұйымдастыру неғұрлым ... ... және ... ... ... ... баулу әдісттері адамгершілік әдеттерін
жасау т.б. кіретін іс-әрекеттердің жүйесін құру ... ... ... ... ... адамгершілік мінез-құлыққа жаттықтыратын қоғамдық
белсенділікті қалыптастыру үшін ... ... ... ... оқушыларының жеке басының жауапкершілігі мен ... да ... ... отыратын, арнайы психологиялық ситуацияларды тіпті
жасанды ситуациялардан да ... ... ... ... ... ... оқушыларының кез-келген қоғамға қажетті іс-әрекетке
катысуға моральдық даярлығын тәрбиелеу ... орын ... ... ... қатысуға ұмтылу, адамға пайда ... ... ... ... отырып, мамандықты саналылықпен таңдауды, таңдау
нәтижесі үшін өзінің, қоғамның алдындағы жауапкершілігін қалыптастыруды
көздейді. ... өзін ... ... ... көре ... келешек
мамандық қызметін қиялдайды. ... ... ... ... ... ... ... өмірлік жоспарын белгілейді, еңбектегі ... ... ... ... ... айқындайды. Мақсатты бағытта
құрылған кәсіби-бағдар жұмыстары педагогтардан мамандықты ... рөлі мен ... ... ... ... ... оқушыларының қоғамдық
пайдалы еңбек қызметі белсенді ұйымдастыруын талап етеді.
Тәрбие процесін ұйымдастыра отырып, педагогта әр түрлі мектеп жасындағы
балалармен саналы ... ... ... ... ... дамытудың
әрбір жас кезеңінде белгілі бір жетекші іс-әрекетпен баланың жеке басын
қалыптастыруының негізімен байланысы бар. ... ... ... бала ... ... -тарихи жағдайына байланысты. ... ... ... ... өзінің өзгеруіне
байланысты баланың жалпы ерекшеліктерін ғана емес, баланың ... ... ... ... ... ... қазіргі балалық шақка тән
жетекші іс-әрекеттің мазмұнын білу қажет. Оқушылардың тәрбие жүйесін кұруда
шәкірттердің қоғамдық ... ... ... өзіне тән
ерекшеліктерін және оның тәрбие ... ... ... ... ... ... ерекше маңызы бар.
Өзін-өзі тәрбиелеу - жеке ... өз ... жою ... ... ... ... және ... қарастыратын, әлеуметтік
талаптарға жауапкершілігін дамытатын жағымды қасиеттерін қалыптастыру
үрдісі.
Өзін-өзі ... ... ... ... үнемі философтарды,
психологтарды, физиологтарды және педагогтарды ... ... ... ... және жеке ... ... ... теориялық сұрақтарын карастырады. ... ... ... ... көзі ... болуы) және үрдістері
қызықтырады. Педагогтарды тәрбиелеу мен ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеудің өсіп келе жатқан ұрпақты қалыптастыратын
жай факторлар жүйесіндегі рөлін анықтайды.
Тәрбиелеудің мәні және оның жеке ... ... ролі ... ... және ... философияда түрліше қарастырған.
Идеалистік философия мен психология:
біріншіден, өзін-өзі тәрбиелеуді тәрбиелеуден және өмір жағдайларынан
бөліп қарастырады;
екіншіден, ... ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеуді, қоғамның және жеке ... ... және ... көзі деп ... ... ... жаңа ... бағыттың экзистенциализмнің
өкілдері, адам өз мәнін тек ... ... ... ғана таба ... ... ... экзистенциалисі Сатр “Адам өзін кім деп ... ... - деп ... яғни ... ... саяси және тәрбиелеу
жағдайлары - жеке адамның қалыптасуында мағынасы бола бермейді деген ой
айтады.
Кезінде ... ... ... тек жеке адамның маңызды
үрдісі ретінде қарастырган. Бұл теорияның өкілдері өзін-өзі тәрбиелеуің
көзін, ... ... жеке ... ... ... айтқанда өзін-өзі тәрбиелеу жеке адамның оңаша өздігінен ... ... ... ... ... ... ... және белгілі
әлеуметтік мүдделерге қызмет етеді [11,6].
Өмір сүру үшін адам еңбек ету керек, еңбек ету ... ол ... ... ... ... ... ... қоғам үнемі дамып отырады,
сондықтан өмір қарқынының артынан ... үшін ... өзін ... тек ... ... ... бейімделмей ғана оларға белсенді
ықпал етеді.
Сонымен, өзін-өзі тәрбиелеу, тәрбие сияқты жеке ... ... ... ... ... сияқты, өзін-өзі тәрбиелеу - ... ... - ... ... ... мақсаттылығы,
ерікті, сапалы үрдісі. Сондықтан өзін-өзі тәрбиелеуді жеке адамның қоғамдық
талаптағы және жеке даму ... ... ... ... ... ... өзімен жасалатын жоспарланған жұмыс
ретінде сипаттауға болады-[7,14,39].
Яғни, ... ... ... сыртқы жағдайлармен және
тәрбиелеумен ұштасқан. Ол дамып келе жатқан жеке адамның табиғи қажеттілігі
ретінде пайда ... және ары ... ... ... ... етеді.
Өзін-өзі тәрбиелеу динамикалық үрдіс. Көп зерттеулер бойынша оқушының
дамуымен өзін-өзі ... ... мен ... өзгереді. Мақсаттары
шындыққа сәйкес және жеке ... ... ... бағытымен байланысты
болады. Сондай-ақ өзін-өзі тәрбиелеудің тәсілдері де ... ... ... ... дамуының және іс-әрекетінің әртүрлі
сфераларын қамтуы мүмкін. Ол өнегелік немесе физикалық (дене), ... ... ... және ... өзін-өзі тәрбиелеу түрінде
де болуы мүмкін. Адам өзінде, өзінің жоспарларына, негізгі өмірлік ... ... өмір ... ... ... мақсатына байланысты белгілі
қасиеттерді тәрбиелейді.
Көптеген психологтар өзін-өзі тәрбиелеу жоспарын белгілегенде, ... етіп ... ... ... ... тәрбиелеуді А.С.Макаренко табиғи ... ... ... ... жеке ... дамуы сыртқы талаптар ықпалымен жүреді,
сосын өзіне талап қою ... яғни ... ... түсінуі бойынша өзін-өзі тәрбиелеу оңаша үрдіс емес,
ұжымның бірлескен іс-әрекеті.
Адам, И.П.Павлов айтуынша ... ... ... ең ... жалғыз
жүйе болып табылады. Мұндай жүйе жоғары дәрежедегі өзін-өзі реттеуші, өзін-
өзі қолдаушы, қалпына ... және ... ... ... ... - ол ... тірі ... тән қасиет. Ол тіршілік
әрекетінің қажетті үрдісі, өзін-өзі ... ... ... және ... ... ... ... жағдайларға бейімдейтін үрдіс. Өзін-өзі
реттеу негізінде организм мен сыртқы орта арасында зат алмасу болады.
Өзін-өзі реттеу түрлі деңгейде және көп ... іске асуы ... ... ... физикалық-химиялық өзін-өзі реттеу орын
алады. Нерв жүйесінің ... ... ... ... қосылады. Жоғарғы
сатыдағы жануарларда, әсіресе адамдарда химиялық (эндокриндік) және төменгі
жүйкелік реттеуге, психожүйкелік реттеу, жоғарғы жүйкелік іс-әрекет ... ... ... ... ... ... сапалығымен
ерекшеленеді. Психикалық өзін-өзі реттеу негізі адамның ... ... ... және ... ортамен байланыстарын, оның іс-әрекетін,
ұжымдағы қылығына қатысты ... ... ... өзін-өзі реттеу, өзінің
дамуында бірқатар сатыдан өтеді [15 – 228 бб.].
Адамда өзін-өзі тәрбиелеу және ... ... ... ... ... бола ма? ... олай ... Өйткені адам ұрығында да өзін-өзі реттеу
орын алады (әрине, психикалық емес). Тек өмірінің бірінші жылдарында ... ... ... ... ... көріне бастайды. Көргені,
естігені, бейне түрінде бекітіледі, көз, бас, қол, ... ... ... ... бастайды. Бұл еріксіз импульсивті өзін-өзі ... Бұл ... ... тәрбиелеудің қалыптасуының белгілері жоқ.
Баланың өсуімен және дамуымен шешуші рөлді сөз сигналдық сигнал ретінде
атқарады, яғни болмыс туралы қорытындыланған білімдердің ... ... ... ... ... ... қатар, сөз бір жағдайлар
кезінде заттың тітіркендіруші сияқты, организмде ... ... ... ... дамуының стадиясы, дәл осы кезде өзін-өзі тәрбиелеу ... [16 – 86 ... ... ... ... өзін ... өткенді талдауды өзіндей
жағымды және жағымсызды ... ... ... ... болашақ қылығын
жобалау, жобаны реалды психикалық құрылымға ... ... ... ... ... ... етеді [30 – 193 бб.].
Адамның барлық әрекеттері және ... ... ... ... ... ... жеке басының дамуының белгілі сатысында өзін-өзі реттеу
және өзін-өзі тәрбиелеу үрдістері сәйкес келмесе де ... ... ... сөз ... Сөз ... біз өзін-өзі тәрбиелеудің
мақсатын қоямыз және өзімізбен жұмыс істеу ... ... ... сөз ... үрдістерді табиғат пен қатынастың оның әрекетін реттейді.
Сонымен белгілі ... ... ... ... ... ... түрі өзін-
өзі тәрбиелеудің механизмі болады [24 –48 ... ... ... ... және ... тұлғаның дамуына ықпалы
Адам саналы жан ретінде, үнемі ... ... ... ... өзіне және басқалараға белгілі себептерге байланысты не істегеніне
есеп беріп отырады.
Мотив - бұл сапалы талап. Адамды ... әсер ету ... ... де ... ... ... ... талаптарға экономикалык,
саяси, өмір жағдайлары, әлеуметтік идеологиялық және ... ... ... ... ... талаптары жатады. Егер, сыртқы талаптан жеке
адамның ... ... ... онда олар ... және ... ... ... түрткі болады. Егер де бұл талаптарды жеке
адам қабылдамаса, олардың қылықтарына ықпал етпейді [17,33].
Ішкі ... ... және ... қажеттіліктерді
қызығушылықтарды, адам сенімдерін көрсететін ... ... ... ... ... Сонымен өзін-өзі тәрбиелеу тек жеке адамның ... ... ... ... ... бұл іс-әрекеттің мотивтері
қоғамдық әрі жеке талаптарға ... ... ... А.Я.Арет, А.Г.Ковалевтың,
Л.С.Сапожникованың және басқаларының зерттеулерінің көрсетуі ... ... ... ... ... ... болады:
Әлеуметтік моралдық талаптар
Ұжымның сыйлауы мен әлеуметтік орынға ие болуға талаптану
Жарыс (бәсекелесу)
Сын және өзін-өзі сынау
Үлгі
Материалдык кызығушылық ... ... - ... ... ... және ... ... Өнегелі қасиеттер біртіндеп қалыптасып жетіледі,
яғни өнегелік өзін-өзі жетілдіру ... ... ... ... ... ... өмір бойы ... да мүмкін [13 – 44 бб.].
Әр адам (әсіресе оқушы) әлеуметтік тірі ... ... ... ... іс-әрекеттен терең қанағат сезіміне бөленеді, ... оның ... ... ... ... ... ... кұрметті және сыйлы
адам орнына жету өзін-өзі ... ... ... бірі ... Мұндай мотив біріншісімен тығыз ... ... болу үшін ... ... ... адам болу керек. Мысалы, оқушы спорттық жетістік
үшін де ардаққа ие болуы мумкін. Сондықтан ол біріншіден өзін осы ұжым ... ... өзін ... [35- 299 ... ... жастағыларға тек өзара ... рухы ғана ... де тән. ... ... ... ... олар ... немесе
сынып намысын және ресми немесе биресми өздеріне бір міндеттер ... ... бар ... ... ... жарыс өзін-өзі тәрбиелеудің
маңызды мотивтерінің бірі болып табылады.
Өзін-өзі тәрбиелеу мотиві ретінде сын немесе өін-өзі сынауда ... ... ... ... сын, ... ... және ұжымға
кедергі жасайтын ... ... және ... ... ... Егер ол кемшіліктерін жоймаса, ұжымдағы беделін,
жолдастарының сыйын жоғалтатынын және ата-анасын ... және ... ... ... Мұның бәрін тусінген оқушы, өзімен белсенді
жұмыс ... ... [31, - 205бб. ... ... осындай қызмет аткарады. Бұл жағдайда индивид өзі, іс-
әрекетінің үрдісін және нәтижесін ... ... ... ... ... ... ... оларға ымыраласушылықпен қарайды. Осылай
өзін-өзі сынау, өзін-өзі тәрбиелеудің белгілі жоспарына жетелейді.
Жиі жағдайда өзімен ... ... ... және мейірбан адамның іс-
әрекеті үлгі болады. Ондай адам көркем шығарманың персонажы да, ... ... адам да ... мүмкін Бұл табиғи ынта, сондықтан олар жақсы
жұмыс ... өз ... ... яғни ... ... ... ... түсініп адам өзінің қоғамдық - еңбектік қызметтерді
орындауға ... үшін өз ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеуге
ұмтылады. Сондай-ақ материалдық қызығушылықтың мотивін қолдай отырып, адам
тек өзі туралы ойлайтынға ... кету ... ... ... [27,- 110
бб.].
Жоғарыда көрсетілген мотивтер үлкендерге, балаларға орта және жоғары
сынып оқушыларына да тән. Бірақ ... ... ... мен ... ... ... ... жасына және оқушылардың ... ... ... ... өзі ... бір ... ... жас өспірім ата-аналарының,
педагогтардың олардың қылықтарына және іс-әрекеттеріне ... ... ... ... ... Жас ... ұл балалар үшін көбінесе
өзін-өзі тәрбиелеудің мотиві жігерлі болуға ұмтылу болып ... ... өз ... ... ... Басқаларда бұл мотив нақтырақ болады -
жігерлі болу, спортшы болу үшін. Өзін-өзі тәрбиелеуге қажеттілік өте ... ... жаңа ... немесе міндеттер алған кезде
болады [15 – 98 бб.].
Жоғарғы мектеп жасында, жасөспірімдерде талаптар ... ... ... ... ... тек бүгінгі күнгі талаптармен байланыстырылмай,
болашақ өмірмен, еңбекпен байланысты болады. Дәл осы мотив оларды ... ... ... ... ... және ойлауын дамытуға, өз
темпераментін, сезімдерін Қарып, өзін ... ... ... адам ... ... ... [8 – 47 бб.].
Мотивтерді білу, тәрбиешіге бір жағдайды педагогикалык сақтай отырып,
оқушыны бағыттап түзей алады, екіншіден жағымсыз ... ... ... ... ... ... түсінуге көмектеседі. Окушының жеке
ерекшеліктері туралы біліміне йенген тәрбиелік жұмыс ... ... ... ... ... ... ... етеді [13 – 54 бб. ].
Тұлғаның дамуы және қалыптасуы - сыртқы әсерлер және ішкі күштердің
үнемі әрекеттесіп даму ... ... ... рөлін өзгертіп отыратын
күрделі және ұзақ үрдіс. Мәселен, негізінен мектепке ... ... ... ... ... ... ... жағдаймен, жақын қоршаған
ортасымен белгіленеді. Сыртқы әсерлер және еліктеу баланың жеке басының
қасиеттерінің қалыптасуында шешуші ... ... ... ... ... ... ... айтуға болмайды.
Бірақ мұнда да өзімен жұмыс істеу элементтері орын алады. Олар ... ... яғни ... ... емес ... ... дами бастайды. Төменгі сынып оқушысы өзінің білімдерін кеңейту
үшін ... ... ... ... ... ... ... Мұның бәрі тұлғаны тәуелсіздігінің қалыптастыруындағы ... [11 –125 бб. ... ... бойынша (А.Я.Арет, А.А.Бодалев, А.Г.Ковалев,
И.А.Кочетов, Ю.А.Самарин, Ж.И.Намазбаева) өзін-өзі тәрбиелеу ... ... ... ... істеу басталу кезеңі жеткіншек шақ ... ... ... ... көп ... ... ... тәрбиелеуге
кажеттілік түсінігі 4-6 сыныпта пайда болады. Бұл өтпелі кезең деп аталатын
жас. [27- 89 бб].
Шынында да бұл жас ... ... ... ... адамгершілігін
сезінуінің қалыптасуы, үлкендер ортасында өзін-өзі ... және ... ... ... ... ... бар болуы (белгілі
білім және іскерлік, ... ... ... ... және ... өсу шегі ... ересектікке, сынға және үлкендер мойындауын
талаптанудын негізі. ... ... ... мен шынайы мүмкіндіктер
арасында мәңгі қашықтық және қарама-қайшылық бар. Жас өспірім бір ... ... бас ... алмайды, басқа жағынан өз әлсіздіктерін және
өз кемшіліктерін сырт ... және ... ... өз ... және өз ... ... мүмкін емес. Дәл
осы киыншылықты түсіну, жас өспірімді осыны шешу мақсатында ... ... ... ... ... ... ... дейінгі бала сияқты ойнағысы
келмейді, ол басқалар мойындайтын үлкен адам ... ... ... ... тез ... ... ... болады. Жас өспірім өзімен жұмыс істеу
тәсілдері арқылы:
- біріншіден, өзінің мінез-құлқындағы кемшіліктерді, әлсіз жақтарын
жоюға ... ... оған ... ... ... ... құкық беретін жеке
адамның жағымды қасиеттерін қалыптастыруға ұмтылады [33 –235 ... ... жас ... ең ... ерік ... ... ... күшті адам сапаларын: батылдык, ерлік, төзімділік, ... ... ... көрсетеді.
Өзін-өзі тәрбиелеу нәтижесінде жас өспірімдер жинақырақ жүйелі оқуға
және еңбекке қабілетті болады. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... мүмкін. Сондықтан бұл жаста өзін-өзі тәрбиелеуде және ата-
ана тарапынан басшылық ерекше маңызды [18 – 48 ... ... ... ... және ... ... өзгереді:
олар шынайы. сонымен қатар өмірлік мәнді болады. Жоғарғы сынып оқушысында
өзін-өзі тәрбиелеу көбінесе ... ... ... сәйкес келеді және ой
операцияларын ... ... ... ... ... және
дағдыларды қалыптастыруға бағытталады. Екінші жағы - жоғары өнегелік
адамгершілікті қалыптастыру.
Өзін-өзі тәрбиелеудің ... ол ... ... ... сапаларды
қалыптастыру.
Адам есейгенде де өзін-өзі тәрбиелеумен айналысады. Өйткені өмір дамып
жатады, іс-әрекет оған жаңа талаптар ... ... ол ... ... ол ... еді. Бұған өзін-өзі дамыту ... ... ... дейін әсер етеді [23 – 51бб].
Сонымен сыртқы күштер аркасында даму және біріншіден тәрбиелеу мен ... ... алу ... ... ... ... дамуының заңды құбылысы. Өзін-өзі қоғамды
құрылымға байланысты түрлі бағыт, индивидтік ... үлес ... ... әрекеттік коэффициенті бар. Адам қоғам мүшесі болғандықтан,
оның тәрбиесіне және өзін-өзі тәрбиелеуіне көп ... ... ... да әсер өтеді.
2 БӨЛІМ. ОҚУШЫНЫҢ ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕУ ШАРТТАРЫ, СЕБЕПТЕРІ, ТӘСІЛДЕРІ
2.1 Жалпы ... мен ... ... өзара байланысы
Өзін-өзі тәрбиелеу жеке адам тәуелсіз ... ... ... ... ... кездегі, даму сатысынан бастап өз ... ... ... және ... ... қалыптаскан жеке адамның өзін-өзі
тәрбиелеуге белгілі дайындығы қажет.
Өмір ... - ол ... өмір ... және оның ... ... ... ... өз ізін қалдыратын материалдық және мәдени,
моральдық және психологиялық шынайы жағдайлар.
Оқушыға ... ... мен ... мектептегі ынып ұжымында
оқушылардың өмірі және қылықтары, сондай-ақ ... ... ... түрде
әсер етеді.
Жағдайлар бейнесі - күрделі үрдіс, ол тек ... ... ... индивид қарым катынас жасайтын адамдардың бағалауларымен де ... ... [16 – 787 ... адамға ықпал ететін әлеуметтік топтың, ұжымның және жеке адамдардың
жалпы бағалауына байланысты, ... ... ... ... ... Яғни ... ұжымдағы қарым-қатынасы, қызығушылықтарын, іс-
әрекеттің мәндік бағасын, ... ... және ... ... ... мәні бар, ... қатар өзін-өзі тәрбиелеу бағытын
анықтауда да.
Сондықтан ... ... ... және ... ... ... дайындықта шешуші рөл атқарады
[24 – 57бб.].
Өзін-өзі тәрбиелеудің негізі - тәрбиелеу болып табылады. Кең мағынадағы
тәрбиелеу сөзіне окытуда кіреді, ... ... ... ... ... ... В.И.Селивановтың айтуынша, өзін-өзі тәрбиелеуге
дұрыс ұйымдастырылған тәрбиелеу жұмысының тіке ... ... ... ... воли школьника. Уч. Пед: Из. 1954 г.с. 196)
Отбасында және мектепте жүретін тәрбиелеу үрдісінде балалық ... және ... ... ... ... ... бейнелер мен
түсініктерді қалыптастырады. Моральдық ... ... ... ... ... идеясы қалыптасады. Идеяның бар болуы, оқушыға
өз дамуындағы кемшіліктерді ... және ... ... ... ... ... тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеуге керекті ... ... ... ... ... және еріктік
қасиеттерді.
Өзін тәрбиелеу үшін:
белгілі өмірлік позицияға жауап беретін өмір жоспарының болуы;
сыртқы ... және ... ... ... ... мақсаттарына жете білу және өзін басқара алу.
Мектепке дейінгі жастағы ... ... ... не жақсы, не жаман,
нені істеуге болады, нені ... ... ... ... ... баланың қылықтарын реттейді [21 – 45 бб.].
Мектептегі оқыту мен тәрбиелеу, нұсқау және білім жүйесін, өмір ... ... ... мен ... жүйесін қалыптастырады. Оқуға өз өмірін
жоспарлауын, ... ... ... және ... ... өмір ... және тәрбиелеу тұлғаны өзін-өзі тәрбиелеуді шынайы
мүмкіндігін және қажеттігін түсінуге әкеледі. Сонымен тәрбиелеу мен өзін-
әзі ... ... ... Ал ... ... ... бір ... талаптарға бағынып іске асады.
Өзін тәрбиелеу үшін ең алдымен өзіңді танып, бәрін сынап бағалау қажет.
Өзіне-өзі риза болу, менмендік тұлғаны ... ... ... ... ... сенбеу, наразы болуы да жағымсыз. Өз күшіне сенбеу адамды
өзіне-өзі риза болу сияқты регреске әкеледі.
Өзін-өзі тәрбиелеу үшін ең ... ... адам өз ... ... бірақ кемшіліктері бар екенін біліп, өзінің өмірінде жетістікке жету
үшін көп нәрсені тәрбиелеу керек екенін ... ... [11 – 62 ... тәрбиелеуге қажеттілік, еріктері әлсіз, оқушыларда да пайда
болады. Бірақ, өзімен жұмыс істеуде еріктілер мәнді ... ... ... ... 16 ... жасөспірімнен толық және
жартылай жетістікке жеткені -10 (63%) еріктің жеткілікті даму деңгейі ... ... Және 6 (37%) ... ... ... Бұл ... көмегімен және басшылығымен орындалған, жақсы ... ... ... ... ... ... ... көреді.
Дәл тәрбиелеу үрдісінде өзімен жұмыс істеуге қажетті ерік ... ... ... оның екі негізгі қызметі пайда болады:
Мақсатқа жету жолында сыртқы және ішкі қиыншылықтар мен кедергілерді жеңуге
қажеттілік;
Сыртқы ықпалдардан және ішкі ... ... ... ... ... Бұл екі ... тұлғаның екі негізгі еріктік
касиеттері: табандылық және өзін ... ... ... [1 –187 ... ... ... ... байланысты. Окыту үрдісінде тек
сыртқы дүние туралы білімдер ғана емес, адам оның даму ... ... оқу ... және өзі ... ... екені туралы білімдер қалыптасады.
Өзін-өзі тәрбиелеу үшін адамның психологиясын білудің ерекше маңызы
бар. В.Сухомлинскийдің ... ... ... білімдерсіз өзін-
өзі тәрбиелеу туралы әңгімеде болмауы керек, ал онсыз жоғары ... ... ... ... ... ... ... обучения. "Литературная газета" 16 қыркүйек. 1965ж.).
Тәрбиелеп отырып, оқыту үрдісінде тек білуге қажеттілік ... ... ... ... қамтамасыз ететін, интеллектуалдық ... үй ... ... өз ... ... алу жолымен ой өрісін
кеңейту.
Тәрбиелеу мен өзін-өзі тәрбиелеу күрделі ара қатынаста ... ... ... ... ... негізгі орын алатын болса, ... ... мен ... ... ... ... ... өтеді,
бірақ тәрбиелеу басым болады [24 – 45 бб].
Тұлғаның дамуы, ой ... ... және ... ... ... олардың өзін-өзі тәрбиелеуі, тәрбиелеуді тек нығайтпай
ғана сонымен қатар ... ... ... ... ... ... және ... еріктік қасиеттер қызмет
атқарады.
Тәрбиелеу барлық оқушылар үшін жалпы ... ... ... әр ... ... жеке қажеттіліктерін талаптарын,
кабілеттерін ... ... жас ... бұл жағдайда өзін-өзі
тәрбиелеудің жеке бағдарламасын белгілейді [21-56 ... ... ... ... ... ... ... жол
таңдауға, қоғамдағы өзінің орнын белгілеуге байланысты, көлемді болады.
Бірқатар жағдайда ... ... ... ... ... ... бір ... ақыл-ой дамуымен алға шықса, басқалар
көркемдік қабілеттерінің дамуымен тағы сол ... ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу тәуелсіз үрдіске айналады.
Үлкендер күнделікті қарым-қатынастағы және ... ... ... ... өздерін күнде тәрбиелейді. Бұл
жерде өзін-өзі тәрбиелеу өз ... ... ... ал кейбір адамдар
өзін-өзі қайта тәрбиелеу формасында болады [17 – 87 бб.].
Сонымен ... ... ... алғы ... және ... ... ... тәрбиелеу, тәрбиелеу бағдарламасын тек күшейтпей, сонымен
қатар дамытады.
Қорыта ... ... ... әр ... тіке ... ... түрде,
оқушыда өзін-өзі тәрбиелеу қажеттіліктерінің жандануына бағытталуы қажет.
2.2. Өзін-өзі тану, сендіру мен иландыру - өзін-өзі тәрбиелеудің
негізгі ... ... ... ... ... ... күрделі үрдіс. Бірақ
реалды үрдіс және бұл құбылысты зерттеу кезінде, оның өтуінің ... білу ... ... ... логикалық кұрылымы бар:
Өзін-өзі тәрбиелеу мақсаты: олар қоғамдық мақсаттармен реттеліп: саяси,
өнегелік, кәсіби-еңбектік, эстетикалық және ... ... ... ... мен ... Олар ... ... жеткізетін мінез-құлықты және іс-әрекетті түсінеді. Ол көбінесе
жеке адамның психикалық қасиеттеріне, оның интеллектуалдық, ... ... ... ... ... ... ... Ол өзіне әсер етудің түрлі тәсілдерімен
қарулануы. Өзін-өзі тәрбиелеудің ең ... ... ... ... ... мазмұны болып табылады.
Өзін-өзі тәрбиелеу нәтижесі. Ол жеке адамда немесе ұжымда ... ... ... ... өзгерістер.
Өзін-өзі тәрбиелеу құралдары ретінде көп нәрсе болуы мүмкін. Сондықтан
барлық құралдарды негізгі және қосымшаға бөліп қойған дұрыс [17,33].
Алғашқы және ең ... ... ... ... ... ... ... өзінің жақсы және жаман жақтарын бағалауына басталады.
Өзін-өзі тану бір ... ... ол ... ... Ол басқа адамдармен
әрекеттестік жағдайында іске асады. Қарым-қатынас үрдісінде, бірлескен ... бос ... тағы ... ... Өз жеке бас ... бағалау қатынасымен нақтыланады. Өзінде бір нәрсені жақсы, жағымды
деп қарастырады, ал бір ... риза ... Шын ... ... ... ... үрдісінде болады. Сондықтан өзін-өзі тануда, өзін-өзі сынау
үрдісіндегі өзін-өзі бақылаудан өз өмірінің фактілерін талдаудан ... ... ... ол өз ... ... ... Ол ... уақыт арасында
есті белгілеу және талдау, ес және ойдың жұмысын шамалайды. Окушы үнемі
саналы өмір сүру ... Өзін ... ... және жеке ... қалай
дайындап жатқанын байқап, оның мінез-құлқында, іс-әрекетінде не болашаққа
бағытталғанын, не босқа өтіп жатқанын байқау керек ... ... ... ... ... ... Бұл үрдіс күрделірек,
ол фактілердің сын бағасын, бағасын белгілі бағалықтармен сәйкестендіруін
талап ... Егер ... ... не ... жатқанын бақылау үрдісі арқылы
болса, өзін-өзі тексеру ... ... ... ... туады.
Өзін-өзі танудың күрделірек, бірақ, белсенді тәсілі өзін-өзі сынау
болып ... оны ... ... ... ... және ... ... іске асыруға болады. Өзінің
интеллектуалдық эмоционалдық ерекшеліктерін және еріктік ... ... ... ... және де күш ... ... сынауға үшыратуға болады.
Оқушы өзін-өзі танудың негізгі көзі - жолдастарының, ... және ... сын ... ... ... ... сын және ... сынау, өзара тілектестік талап етушілік оқушыда
объективті ... ... ... ... ... ... үшін ... әсер ететін белгілі тәсілдерді,
өзін-өзі дамыту тәсілдерін игеру қажет. Мұндай негізгі ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеудің және тәрбиелеудің негізгі тәсілі. ... да бір ... бас ... үшін ... бір ... қатынасын өзгерту
үшін ол ұстанған позиция қате екенін ... ... және ... ол
және айналасындағылар үшін ғана және даму ... ... ... - өз ... ... ... жаңа ... де байланысты болуы мүмкін.
Сендіру және өзін-өзі сендіру, әсер ету тәсілі ... ... ... ... ... ... ал ... ойлау жұмысын талап етеді. Сендірудің мақсаты - басқаға немесе
өзіне белгілі жағдайдың ... ... ... ... ... керісінше бағытының дұрыс еместігі және оның жеке адам үшін сондай-
ақ ол өмір ... ... ... ... ... жиі жағдайда екі немесе бірнеше адамдардың ашық немесе
жасырын айтысы болып табылады.
Өзін-өзі сендіру - ол ... ... және ... ... ақылға салып көру және тағы басқалар. Ақиқатты ... ... ... және ... ... оны ... идея ... сендіру арқылы сана сезімін, түрлі құбылыстарға қатынасын және
соңғы нәтижесінде - өзінің шынайы мінез-құлқын өзгертуге болады
[11 – 88 ... ... өмір ... әлі ... ... ... ... парыз арасында қызық және қажетті мотивтер тартысын бастан кешіреді.
Сонымен қатар жас ... ... ... ... ... тек
арасында өзі іздей алатындай, яғни сендіруді пайдалана алады. Іс-әрекеттің
бағыты ... ... шешу және ... іске ... процесіндегі
күмандануды жеңу және бір нәрсені өзіне дәлелдеу үшін, қайшылықтар орын
алатын кезде, өзін бір ... ... ... ... ... ... тәрбиелеудің бірінші сатысында жағымды іс-
әрекет мотивтерін бекіту үшін қажет деп ойлауға болмайды. ол ... ... ... кезінде қажет болады. Өйткені келесі ... жеңу ... ... мен күмәндар пайда болуы мүмкін.
Өзін-өзі сендіру жиі жағдайда сырттан сендірумен байланысып жүреді.
Мұндай байланыстың екі ... бар. Бір ... ... ... ата-ана
оқушының жалтақтауын байқап оны жұмысқа кірісуге немесе бір ... ... ... ... ... ойлануға және өзін-өзі
сендіруге итермелейді. Басқа жағдайда оқушының өзі өз дәлелдеріне сенімді
болып ... ... ... ... өзі ... нәрсесін
мақұлдауға немесе жоққа шығаруды өтінеді. Осы ... ол ... ... ... және ... ... балаларға өзінің ойын және күйін білдіргісі ... ... ... ... адам атынан қойып, алған жауабы оны ... ... ... ... ... ... "келісу" және "қарсы" қатынастардың
сандық белгілеу дәлелдерді көрнекі салыстру ... ... да ... үшін ... кестені құрастыру қажет.
|№ ... ... |№ ... ... |
|п/п |дәлелдер |лар саны |п/п ... |лар саны |
|1 |Ия | |1 |Жоқ | |
|2 |Жоқ | |2 |Ия | |
|3 |Ия | |3 |Жоқ | |
|4 |Жоқ | |4 |Ия | |
|5 |Ия ... |5 |Жоқ ... ... ... ... ... зерттеу барысында пайдаланылатын үлгі).
Дәлелдерді 3 балдық жүйемен бағалау керек. Ең маңызды дәлел 3 балға тең
болады. Бұл баға субъективті ... ... ол ... болу ... ... ... ... да қатыстыру қажет. Берілген кесте
дәлелдерді жүйелеуге, оларды ... ... ... ... ... бір ... сенуге мүмкіндік туғызады.
Өзін-өзі иландыру тәрбиелеуде белгілі орын алады. Өзін-өзі иландыру
сөзге тітіркендіргіш ретінде негізделген. ... ... және ... екені белгілі.
Сөздің тура ықпалы бар екені белгілі. Мысалы: жас дәрігердің ауруға
байланысты қате диагноз қойса, пациент ... және ... ... тигізеді. Мұндай мысал өмірде жеткілікті [25,25].
Оң және басқа қарсы әрекеттерді кездеспейтін сөздің тура әсер ... деп ... ... ... ... және ... фактор
ретінде баяғыдан белгілі. Өзін-өзі иландыру тәжірибесі Үндістанда ерекше
орын ... ... және ... ... иландырудың зффективті шарттарын
зерттеп, өзін-өзі иландыру бұлшық ет релаксациясы кезінде нәтижелі ... ... ... бойынша өзін-өзі иландыру үшін ең жақсы уақыт ұйқы алдында
және ұйқы ... ... ... Дәл осы уақытта адам ... ... ... ... ... ... В.М.Бехтеревтің нұсқауы бойынша өз атынан,
келер шақта емес осы шақта бекітілген ... ... ... Өзін-өзі
иландыру кезінде бір сөзді бірнеше рет ... ... ... ... 2-3 рет, ал 5 ... кейін тағы екі рет. Екінші сеанста сөздер
2 рет 2-3 минут үзілістен кейін және тағы сол сияқтылар. ... жету ... ... 4-6 ... ... [11 – 111 ... иландыру адамның белгілі даму кезінде мүмкін: өзін танығанда,
санасын иландыру мазмұнына шоғырландырып және өзіне-өзі иландыру үшін өзін
ұйымдастырғанда.
Мысалы: мектепке ... ... ... ... салыстырғанда иланғыш,
ал жас өспірімдер мен бозбалалар ... ... ... ... ... Яғни ... өсуі және дамуымен иландыру мен өзін-өзі
иландыру, әсер ету жігері бойынша орындарымен ауысады.
Өзін-өзі ... ... ... ... кезінде эффективті болады.
Өзін -өзі тәрбиелеу жемісті болу үшін ... ... ... ... ... ... Өзін-өзі тәрбиелеу тәсілдерінің психологиялық анықтамалары
Өзін-өзі тәрбиелеу - ол ... ... ... ... Бұл ... ... ... практиканың көрсеткіші бойынша өзін-өзі
тәрбиелеудің жемістілігі және адам ... ... ... және ... сүйенетініне тәуелді болады [12 – 106 бб.].
Өзін-өзі тәрбиелеу тәсілдерінің психологиялық анықтамалары
Өзін-өзі тану - ... ... ... ... ... ... танудың, сонымен қатар өзін-өзі тәрбиелеудің ... ... бірі ... ... ... ... зерттеп білу болып
табылады: бағыттылық ... ... ... ... ... ... зейін, ес, қиял, ойлау), ... ... ... өз ... ... ... өзінің мінез-құлқына
ерекше көңіл аудару керек, өйткені адам өзі туралы ... ... ... ... ... түсінуі мүмкін.
Өзін-өзі бағалау - жеке ... даму ... ... ... Егер ... ... мәні идеалдарға
ұмтылудан тұратын болса, онда өзін-өзі бағалау - ол өзінің ... ... ... ... ... - ... ... бір түрі ретінде және өзін-өзі
айналадағылармен салыстырып, оларда жетіспейтін, барлық ... ... етіп алу ... ... Егер ... ... қызғаныш тудырса,
мұндайда ұлы адамдардың өзін-өзі тәрбиелеу үлгілерімен танысқаны пайдалы.
Өзіне-өзі міндеттеме - өз-өзіне, ... ... ішкі ... ... оның ... ... ішкі ... бойынша қабылданады және ақыр
аяғында өмір жағдайларымен, қоғам талаптарымен адамның ... ... - ... ... қылығымен, идеал, үлгі, қоғамдық
талаптар арасында сәйкессіздік нәтижесінде ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу үшін қажет. Ол күнделік, жазу
кітапша, бөлек ... және тағы ... ... жасалуы мүмкін.
Өзін-өзі сендіру - өзімен-өзі ... ... ... ... ... емес" дәлелдерін салыстыру. Дұрыс шешім тек таным тыныс
жағдайда, барлык жағдайда жан-жақты ... ... ғана ... мүмкін.
Сондықтан өзін-өзі сендіру үрдісінді объективті бағаламауға әкелетін
сезімдер сипатын ескеру ... ... ... ашу, ... ... - сөз, ой, ... және ерікті сақтаушы болып табылатын
тітіркендіргіш ретіндегі спецификасына негізделген фактор.
Өзін-өзі иландыру - арнайы жағдайда ... ... ... ... әсер ... ... иландыру бұлшық ет босаңсыған кезде
жақсы өтеді. Сондықтан өзін-өзі иландыру үшін ең жақсы уақыт ұйқы ... және ... ... кез болып табылады. Өзін-өзі иландырудың жемісті
болуына шартты сақтаған кезде жетуге болады, яғни ... ... ... ... ... ... шоғырландыруға қабілетті.
Өзін-өзі жаттыктыру - тұрақты қылық әрекеттерінің ... ... ... ... және ішкі қажеттіліктің кез-келген істі
атқаруға, оларды көп рет ... ... ... ... ... жолымен жағымды әдеттерді қалыптастырып және ... ... ... ... мақаласында былай деген: "Қылық ексең - әдет
жинайсың, әдет ексең - мінез жинайсың, ... ... ... ... ... (зорлау) - қиындықтары, кедергілерді, қабылданған
ережелерді ... және тағы сол ... ... ... күш. ... ... ... тәсіл болмай, өте сирек болуы керек.
Өзіне-өзі бұйрық беру - сөйлеу арқылы өзінің эмоционалдық күшіне ықпал
ету. Өзіне-өзі бұйрық беру ... ... ... ... іске асыруға мүмкіндік туғызады, мақсатқа жетуге, жұмыла
кірісуге ... ... ... ол ... ... ... және
керек емес әрекеттерді жоюға мүмкіндік туғызады. Адамның жетекші өмірлік
мақсаттарына, оның нанымдарына сәйкес ... ... ... ... жеке
адамның бағыттылығына, оның негізгі мәселелеріне ... ... ... ... ... ... ... бұйрық беруді дауыстап айтқан,
іштен айтқанға қарақанда көп жағдайда ... ... ... есеп беру - өз ... үрдісіне және нәтижесіне өзінің
істері мен онда көрінген жеке адами қасиеттері туралы ... өз ... ... Өзіне-өзі есеп беру өзін-өзі байқаумен тығыз байланысты және
қорытынды мен күнделіктіге бөлінеді, өзіне-өзі есеп беру ... ... ... жазу тағы сол сияқты жолдармен іске асуы мүмкін.
Өзін-өзі ... ... - ... ... ... ... түзету
жоспарының тапсырмасынан, іске асыратын іс-әрекет бағдарламасынан.
ауытқушылығын анықтау. ... ... - ... және ырықсыз болып екіге
бөлінеді. Бақылау заты тек іс-әрекет бағдарламасы ғана ... өзін ... ... де ... ... ... ... іс-әрекеттің түрлі
түрлерін өздігінен жетілу мотивіне бағынуын қамтамасыз етеді.
Өзін-өзі ... және ... ... - ... ... ... Өзін-өзі мадақтау - өз жетістіктерін ұғыну және қайғыру. Өзін-өзі
жазалау - ... ... ... ... ... және ... сай ... қылық жағымды эмоционалдық қуаттану тұрақталады.
3 БӨЛІМ. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІҢ ЖЕТКІНШЕКТЕРДІҢ ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРБИЕЛЕНУІНЕ
ӘСЕРІ
3.1. Ұжымда ... ... ... ... үшін ... ... ... ойластырылған жүйесі
қажет екенін көптеген фактілер көрсетеді. ... адал ... ... және
жақсы жоспарлар еш нәрсе ... Егер адам өзін ... жеңу ... тәрбиелемесе дегенге мұғалімдер оқушыларды
сендіру қажет. Жұмыстың нақты ұйымдастырылуы, жаттығулар жүйесі, әрдайым
ұжыммен байланыс және ұжым ... ... - бұл ... жемісті
жұмыс істеудің шарттары.
Кішкене болса да ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеу
интенсификациясы үшін ерекше мәнге ие. Дәл ... ... ... ... ... ... кезде. Талап қою және мақұлдау нәтиженің әсіресе
сырттан ... ... ... ... үшін ... ... егер ... өзімен-өзі жұмыс істейтіні туралы ойын,
пікірі, яғни оны бағалауын ... ұжым ... ... жемісті болады.
Басқа оқушылар үшін жолдастырының өзін-өзі тәрбиелеу процесіне назар
аударту олардың ... ... ... қайраттылық пен табандылығын
күшейтеді.
Еңбек сүйгіштікті қалыптастыруға бағытталған, оқушының өзімен ... ... оған ... ұжым болса, онда өзін-өзі тәрбиелеу
жемісті болады. Егер ... ... ... ұжымының мүшесі болса, өзін-өзі
тәрбиелеу қарқынды жүреді. Бұл ... ... ұжым ... ... оған ... ... ... әрекеттенеді [9 – 42
бб.].
Ұжым алдында борышты ... ... ... ... ... тұрғыдан дұрыс ұйымдастырылған жарыста оқушылар
ұжымды жайсыз жағдайда қалдырмау үшін өз-өзімен жүйелі жұмыс істеп, ... ... ... ... ... ... ... істеуге ынталандыратын әртүрлі тәсілдерді
пайдалану қажет: көпшілік алдында өзіне-өзі есеп беру, жарыс талаптар, баға
және тағы сол ... ... ... және ... ... жеке амал,
кішіпейілдік қатынас пен көмек қажет.
Тәрбиелеушілер оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуі бойынша жұмыстарды ... ... ... ... және оның ... ... ... [34 - 84бб.]
Ең негізгі бағыт - ол өзін-өзі тәрбиелеуде ұжымда қызығушылықты туғызу,
оқушының өзін-өзі ... ұжым және оның ... ... ... Бұл ... ... тәрбиелеу тек жаппай көпшілік және нәтижелі
болмай ғана, ең негізгісі ұжымшыл тұлғаны қалыптастыруға көмектеседі.
Бірақ ... ... ... ... ұжыммен катар мұғалімдер мен
тәрбиелеушілер алады. Олардың орынды кеңестері және нұсқаулары арқасында,
оқушыларды өзін-өзі тәрбиелеу процесі нәтижелі ... ... ... мен ... ... - ... жұмыс істеуде бірінші қадам басқан оқушымен
жұмыс атқарудағы күрделі процесс, бұл кезде сырттан көмек ... ... ... ... істеген оқушыға беретін көмектен, бағыттылықтан,
ұйымдастырушылықтан өзін-өзі тәрбиелеудің эффективтілігі тәуелді болады.
Бұл жерде екі ... ... бар. ... ... тәрбиелеу үшін
қажетті жағдайлар жасайды, ал өзін-өзі тәрбиелеу өз кезегінде тәрбиелеуді
жетістікке әкеледі. Сондықтан бұл ... ... ... ... ... 167 ... ... яғни сонымен айналысатын педагог, тәрбиеші
жемісті ұйымдастыра ... Бұл ... ... педагог өз алдына
оқушыларды тәрбиелеуге байланысты белгілі бір мақсат қоя ... ... ... жұмыстардың жеке және жас ерекшеліктеріне сәйкес өзін-өзі
тәрбиелеу бойынша міндеттерді ұсынуы қажет.
Тұлғаның өзін-өзі тәрбиелеуге ... жас ... ... ... ойларын, құштарлықтарын, психикалық
ерекшеліктерін ... ... ... ғана ... ... Сондықтан педагог
және тәрбиеші оқушыны жүйелі түрде зерттеп танып, олардың дамуын ... ... ... ... ... ... ... олардың
мүмкіндіктерін нақты білуге, әсер етудің бағыттылығын анықтауға және керек
кезде көмек көрсетуге мүмкіндік береді [17,36].
Өзін-өзі тәрбиелеу ... және ... ... тек ... жастағы
оқушыларда ғана емес бірдей жастағы оқушыларда да бірдей ... ... тек ... ... өмір ... оның ... ... болмай, оның жалпы жеке басының даму деңгейіне де ... ... ... ... ... жас ... жоғорғы сынып оқушыларына қарағанда өзін
тәрбиелеуде ... ... ... ... ... үнемі
айналасындағылардан колдауды қажет етеді. Сондықтан педагог оқушылардың
өзін-өзі тәрбиелеуін ұйымдастыру кезінде жас ... ... ... ... ... ... ... және осыдан шығатын тез
ренжігіштігін, кінәмшылдығын және онын ... мен ... оның ... тиген жағдайда мойындамауды ескеруге тиісті.
Сондықтан ... ерте жас ... және ... сынып оқушысына
қатынасы - тұлғаға мүмкіндігінше көбірек сый ... ... ... ... қою ... ... ... қажет. Яғни педагог пен ерте жас
өспірімнің қатынасы бастық пен бағыныштының ... ... Яғни ... ... ... емес ... балаға қатынасы) үлкендер
арасындағыдай болуы шарт [25 – 58 бб.]
Өзін-өзі торбиелеуді ұкымдастыру және ... ... ... ... жеке ерекшеліктерін және ұсыныстарын ескереді.
Әрбір тұлғаның алдынды жалпы мәселелерден басқа (мұғалімнің ... ... ... жеке ... бар. ... ұялшақтықтан айырылғысы
келеді, басқа қатынастағы ұялшақтығын, тік ... ... ... ... және ... ... ... мүмкіндігінше әр тұлғаның алдында тұрған мәселелерді зерттеп
және әдептілік сақтап оған ... ... ... ... ... ... ... істеуге болатын негізгі элемент психолог жағынан тұлғаның
қоғамдық және оку іс-әрекетінің бағасы болып табылады. Сондықтан ... ... баға ... ... ... ... Педагогтың әр бағасы
жас өспірімді жаңа жетістіктерге итермелейтін жағымды нәтижелер ... . Ата – ... ... ... мен ... мен өзін-өзі тәрбиелеудің көп факторларының арасында ең
негізгі бір ... ... ... ... тәжірибе және арнайы бақылау
негізінде баланың туылған кезінен мектепке ... ... ... ... ... ... деуге болады.
Прогрессивті Американың психиатры Дж. Б. Фустон "Сәби өміріндегі ... ... ... ... ... және әр сәби ... туған жанұя
типіке, осы жанұяны құрған ата-анасының ... ... ... ... ... ... ... қиыншылықта М.М.Зазюганың зерттеулері
бойынша негізінен әдетте жанұяға байланысты болады, жиі ... ... ... ... жеткіліксіз назар аудармаған жанұяларда. Қиын оқушы жиі
жағдайда ішімдік ... ... және ... бір-біріне деген
қатыгездігі кездесетін жанұялар жағдайында өмір сүреді. Бұл ... зиян ... ... ... да өте ... ... психикалық деффектісі бар
жас өспірімдер де жиі кездеседі. Бұл ... ... ... емес
тәрбиелеудің нәтижесі [19 – 63 бб.].
ОТбасында тәрбиелеудің өз ... мен ... ... ол ... баласын өнегелік-еріктік, эмоционалдық және .
интеллектуалдық ерекшеліктерін және олардың ... болу ... ... ... бала мектепке қарағанда өз ата-анасы алдында шынайы
ұстайды.
Анасы және әкесіне, егер ... ... ... ... ... келе ... тұлғада жағымды және жағымсыз жақтарын байқайды.
Ал қиыншылықтарына келетін болсақ, ол бір шетінен ата-ананың жанұядағы
ашық көрсететін мінез-құлық ерекшеліктеріне байланысты, екіншіден, көп ... ... ... ... және ... ... ... балаларды өз басынан өткен тәжірибе негізінде
тәрбиелейді. ... ... ... ... ... ... ... шектеледі, немесе өте қатал талаптар қояды. Ең жаманы егер үйде
жас өспірімді ұрып-соғып, ал мектепте жаман оқығаны үшін ... Не ... ... ... ... ... жас өспірім, оны даладан, жағымсыз
топтардан табуға ұмтылады [22 – 154 бб.].
Отбасында және ... ... ... нәтижесі өзін-өзі
сенбеушілер және өзін кемсітіп сезінуіне алып ... Өз ... ... тұйық болады, немесе әдейі бетімен кетеді.
Сондықтан жанұяда баланы тәрбиелеуді бірінші ... ... ... ... ... ... және ... қатынасы тұруы керек.
А.С.Макаренко тәрбиелеудегі және өзін-өзі тәрбиелеудегі тәріпке үлкен
мән берген. Оның айтуынша ... ерте ... ... нақты уақытқа және
мінез-құлықтың нақты шектеріне үйрету керек, нақты уақытқа әдет - ол ... ... қою ... ... уақыт - ерік үшін нақты жаттығу.
Мектепке дейінгі ... ... ... ата-анасы белгілі күн
тәртібінің орындалуын талап етеді. ... егер ... ... тиянақсыз
болса, ол тәртіп бұзылады да балада белгілі ритмде өмір сүру ... ... – 159 ... ... ... ... ... балаға күн тәртібін өзі
құрастыруға болатындығы туралы түсінік қалыптастыруы қажет. Бала үшін ... өзі ... өте ... ... ие. ... құрастырған оқушы
міндетті түрде оны ата-анасына көрсетеді. Дәл осы кезде ата-анасы ... нені ... ... ... ... айтуы қажет.
4 БӨЛІМ. ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
Талаптану деңгейін анықтау әдістемесі
Нұсқау:
Ойланып 10 ... ... ... ... ... сол сала ... санын 1-ші кестеде көрсетіңіз, ал санды ТД (талаптану ... ... ... ... ... ... ... бойынша
"плюстарды" 1-ші кестенің әр шаршысына сала бастаңыз. "Тоқтатыңыз" деген
сигналмен - ... ... ... ... ... санын
санап 1-ші кестедегі ЖД (жетістік деңгейі) жанында көрсетіңіз.
Алдағы ... және ... ... ... ескеріп
("плюстарды" тезірек, көбірек сала аласызба?) 2-ші кестеде өзіңіздің
талаптану деңгейіңізді ... ... ... ... ... деген сигналдарымен тәжірибені қайталаңыз, 2-ші ... ... ... ... ... ... процедурасын үшінші, сосын төртінші кесте ... ... ... ... мына ... есептеңіз:
[ТД(2) – ЖД(1) + [ТД(3) - ЖД(2)] + [ТД(4) - ЖД(3)]
ТД = ... ... ТД (2) 2-ші ... ... ... ЖД(1) 1-ші
кестедегі жетістік деңгейі және сол сияқты жақшадағы көрсетілген кесте
нөмірлерімен ... ... ... ... ... шкаламен салыстырыңыз
(төмендегі).
Талаптану деңгейін анықтайтын бейімделген Шварцвандер методикасы
Эксперименталды зерттеу жұмысы Алматы қаласындағы № 13 ... 8 ... ... және 8 «г» (29 оқушы) сыныптарында оқушылардың өздерінің
келісімімен өткізілді.
Өзін-өзі сынауға арналған "Сіздің ... ... атты ... ... - жеке ... ... өзінің мүмкіндіктерін,
қасиеттерін және басқа да адамдар арасындағы орнын бағалауы - сөзсіз бұл
жеке ... ... ... ... Дәл осы ... ... сыншылдықты, өз-өзіне ... ... ... ... ... ... қиын ... тест сұрақтама көмегімен анықтауға болады.
Бұл сұрақтама 32 пікірден ... ол ... ... 5 ... бар. ... әр қайсысы схема бойынша балмен белгілінеді.
Өте жиі — 4 б . ... —1 ... б. ... -0 ... ... ... анықтау үшін барлық 32 пікір бойынша балдарды
қосу керек. 0-ден 25-ке ... бал ... ... ... ... екені мәлімденді, бұл кезде адамға "өзін төмен бағалау кешені"
ауырлығын түсірмейді, басқалардың ... ... ... және өз ... ... күмәнданады. 26-дан 46-ға дейінгі балл соммасы өзін-өзі
бағалау орташа деңгейде екенін дәлелдейді. Мұндай ... адам ... ... ... сирек зардап шегеді және кейде басқалардың пікіріне
бейімделуге тырысады.
46-дан 128-ге дейінгі балл ... өзін ... ... ... ... кезде адам оған арналған сыншал ... ... ... ... ... санасуға тырысып "өзін төмен
бағалау кешенінен" жиі зардап шегеді.
Талаптану деңгейі.
Мақсаты: №13 мектептің 8-ші "д" ... ... ... ... ... Алмас, Көпбаева Динара, Алишева Айнүр, Алимханова
Арайлым.
Жүргізу жолы: 1. ... ... 10 ... ... ... ... сала
алатыныңызды ТД (талаптану деңгейі) жанына 1-ші ... ... ... " ... ... бойынша "плюстарды" 1-ші
кестенің әр шаршысына ... ... ... ... 1-ші ... ЖД
(жетістік деңгейі) жанына жазыңыз. 1. Алдағы тәжірибені ескеріп және
мүмкіндік диапазонын ... 2-ші ... ... ТД-і ... "бастаңыз" және "тоқтаңыз" сигналдарымен ... 2-ші ... ... ... санап жазыңыз. 2. Берілген
тәжірибе процедурасын 3-ші және 4-ші ... үшін ... 1-ші, 2-ші, 4-ші ... ... 10 секунд, ал 3-ші
тәжірибеде 8 ... ... ... ... ... мына формула бойынша
есептеледі:
ТД - [ТД(2)-ЖД (1) ]+ [ ТД(3)-ЖД(2)]+ ... ЖД(3)] /3, ... 19-17)+( 15-17)+( ... ... ... ... деңгейі:
ТД=( 16-11)+(15-15)+( 18-14)/3=9/3=3;
3. Асқаров Алматтың талаптану деңгейі:
ТД=(18-18)+(16-18)+(18-15)/3=5/3=1,6
4. Сағындықов Саматтың тадартану ... ... ... ... ... ... -2.3- ке сай жэңе Балтаева
Сауленің талаптану ... ... сай, яғни ... де - ... ... ... өз жетістіктерін, қабілеттерін жақсартуға және ... ... ... орташа күрделі мәселелерді накты, ... ... ТД=3 , яғни ... оның ... ... ... әрі
шындыққа сай, ол үнемі өз жетістіктерін арттыруға, өздігінен жетілуге
ұмтылады.
Сағындықов Саматтың ТД=5 яғни ... ... ... сай ... мұндай адамдар өз қабілеттерін және мүмкіндіктерін аса бағалап, әлі
келмейтін тапсырмаларды алып жиі ... ... ... ... нәтижесі төменгі кестеде келтірілді
1-кесте
Оқушылардың талаптану деңгейлерін зерттеу нәтижесі
|Реттік |Сынып ... |ТД ... ... | ... ... ... % |
|1 |8 «д» |27 |19/8 |70,4 |
|2 |8 «г» |29 |14/15 |48,3 ... шкала
Талаптану деңгейі (ТД)=5 және жоғары - ... еай емес ... .- ... ... - ... ... ... ТД=- -1.50
және төмен - шындыкқа сай емес төмен.
Талаптану деңгейі, адам ұмтылатын оларға жету адамды қызыктыратын ... ... ... мақсаттардың қиындық дәрежесімен сипатталады.
Талаптану деңгейіне ... ... және ... ... ... пен
сәтсіздіктердің динамикасы кері әсер етеді. Адекватты ... ... ... өз ... өзі жете ... мақсаттарды қояды, олар оның
қабілеттеріне және ... ... ... және адекватты емес: аса
көтерілген (жете алмайтын мақсаттарға талаптану) және аса төмендетілген
(жеңіл және ... ... ... одан ... қабілетті болса
да). Адамның өзін-өзі ... ... ... ... оның ... де адекватты болады.
Талаптану деңгейі аса кетерілмеген адамдар өз ... ... ... ... әлі ... ... алып ... ұшырайды. Талаптану деңгейі жоғары, бірақ шындыққа сай келетін
адамдар үнемі өз ... ... ... ... ... ... қиын ... жетуге ұмтылады. Талаптану деңгейі
орташа адамдар өз жетістіктерін , қабілеттіліктерін және ... ... ... ... киын ... нақты, табысты шешеді.
Талаптану деңгейі төмен немесе шындыққа сай емес ... ... өте ... ... ... ... бұл ... түсіндірілуі мүмкін:
а) өзін-өзі төмен бағалау, өз күшіне сенбеу;
б) "әлеуметтік қулықпен", яғни өзін-өзі ... ... адам ... қиын және ... ... және ... қашқақтайды.
Тәртіпті сақтау - төменгі сынып оқушысының өзімен жұмыс істеуінің
бірінші ... ... ... ... белгілі әдеттердің қалыптасуын
көрсетеді.
Тәртіпті белгілеп алып бірінші күні оны жақсы ... ... ... ... ... ... немесе мұлдем ұмытылады. Сондықтан, ата-анасы
құрастырылған кесте ... ... ... ... орындалуын марапаттау
немесе бұзылған кезде ұялту арқьшы стимулдауы қажет.
Төменгі сынып оқушылары алдында ата-анасы ... ... жеке ... қоюлары қажет. Мысалы: бала қараңғы алдындағы
қорқынышты жеңу.
Сондай-ақ балаға басқа көп міндеттерді өз бетімен орындауға ... ... ... ... осы ... ... үшін оның ... элементтерін қосса, бұл мәселе шешілуі мүмкін [15 –65 бб.].
Төменгі сынып оқушыларына қарағанда жас өспірімдер 5-8 ... ... көп ... ... ... ... ... жас қайшылыққа және толқынысқа толы, сондықтан
мұғалімдер және ... ... көп ... аударуды талап етеді. Бұл
жаста ерекше қамқорлық қажет, өйткені жас өспірім өмірде өз ... ... және бұл ... ... өте сезімтал және өкпелегіш, сондай-ақ бұл
жерде адам өмірде қандай жолмен кетеді, қандай ... ... ... ... ... ... ... төменгі сынып оқушысына аударған назардан
басқа болатынын ескеру қажет.
Бұл кезде ... ... тіке емес ... ... ... ... Өйткені
жасөспірім өзін үлкен екенін мойындату үшін ... ... ... ... сол ... ... ... жас өспірімді мойындамаушылық
пен қырсықтыққа әкеледі. Нәтижесінде жеткіншек және ата-ана ... және дау ... ... ... ... қатынасы ересек өмірлік тәжірибесі
бар адам ретінде түсіндіріп ақыл айтқаны дұрыс болады. Сондай-ак ата-ананың
тәрбиелік ... ... ... ... ... болуы қажет.
Ата-аналар оқуға деген қызығушылықты қалыптастыруға мүмкіндік туғызуы
керек. Ол үшін олар:
- біріншіден, балаларының ... ... ... ... екіншіден, өзінің кәсіби бағыттылығына сәйкес қалыптасуды қамтамасыз
етуі қажет.
Егер ... бір ... ... және ... кәсіби іс-әрекеттің
болашағьн көрсе, онда ол өз ... ... және ... тәрбиелеуге
мүмкіндігін жұмсайды.
Ата-аналар жеткіншек кандай кітап, журналдар және тағы ... ... ... ... ... олардың арасында тәрбиелік және білім жағынан
бағалы ... ... және ... кері әсер ... ... ... көп ... Сондықтан ата-аналар кітап таңдауды реттеп
отыруы керек, бірақ -оларды оқу жеткіншекке талап емес ұсыныс ... ... ... ... [21 - 154бб.].
Сондықтан отбасында өзін-өзі тәрбиелеуді ұйымдастыру кезінде көптеген
жағдайларды ескеріп және ... ... ... ... ... ... етудің түрлі тәсілдерін пайдалана
отырып, ата-ана баланы өзі тәрбиелеуден басқа өзін-өзі тәрбиелеуде көптеген
жетістіктерге жетеді.
Жанұядағы тәрбие тек ... ... ... ... ... ата-ананың балалар және жеткіншектер үшін үлгі ... ... ... іске ... өте ... ... оларға бәрі ықпал етеді: ата-анасының
өндірістік және әлеуметтік істері, ... ... және ... ... ... киінеді, көңіл күйі тағы басқа. Олар ... ... ... және ... ... ... олар ... қылықтарына
еліктейді, ал жас өспірімдік және жастық шақта ата-анасы сияқты болуға
саналы түрде ... ... ... отырып, біріншіден ата-ана өнегелік қасиеттер
көрсетуі қажет.
Тәрбиелеу кезінде ата-ана педагогикалық ... ... ... ... ... жалпы әлеуметтік өнегелік талаптарға оқушыларының жас
және жеке ерекшеліктеріне жауап беруі дұрыс болады.
Ата-аналар ... ... ... әлсіздіксіз, қайырымды,
майдаланбай тәртіпті талап етуі керек. ... ... ... және қатал,
кішіпейіл және қамқоршыл баланың күйін, оның дамуындағы ерекшеліктерін
түсінуге тиісті. ... ... ... ... ... өзін-өзі тәрбиелеуіне әсер етеді дедік, сондықтан оларға қандай кеңес
беруге болады? ... ... ... ... ... бірақ бұл рөлді
олар көп атқара ... бір күні ... өзін ... ... ... ғана шешім бар - өзін-өзі тәрбиелеу
[1- 123 бб.].
Ол үшін:
- біріншіден өзін тану;
- екіншіден өз ... ... үшін ... ... ... үшіншіден - ең негізгісі: үнемі өзін бақылап белгілі қылық стилінде
жаттығу, бір ... ... ... ... ... ... таныту қажет. Ата-аналар өздеріне құқықтар мен міндеттерін
сақтай отырып жеткіншекке дос ... ... ... Балаларымен қосылып
жанұяның және жеке басының ... ... ... ... мен ... әрекеттеріне қатысып өзімен жұмыс істеуге
байланысты, жұмыс ... ... ... ... ... ... іске
асыруы керек.
Тұлға өз ерік жігерін, қасиеттерін тек ... ... ... ... ... ата-ананың істі ұйымдастыруда және жеткіншектің
іс-әрекетіне өнегелік бақылау үнемі жүргізуге тиісті.
Мектепке және отбасыға тұлғаны ... және ... ... ... бойынша талдауды ұсынуға болады [12 –109бб.].
ҚОРЫТЫНДЫ
Өзін-өзі тәрбиелеу – тұлғаның жеке ... ... ... ... ... мінез-құлқын түзету үрдісінде педагогтардың
тікелей де, сондай-ақ балалар ... ... да ... ... ... ... өсіп келе ... адамды оның жеке басының
қоғамдық құнды қасиеттерін дамытуға ... оған ... ... мен ... ... ... тиіс. Өзін-өзі тәрбиелеуді
ұйымдастыруды - ... өз ... мен ... ... ... ... мектеп тәрбиесі жүйесінің маңызды құрамдас
бөлігі. Өзінің нақты мүмкіндіктерін асыра ... ... ... ... адамгершілік дамуына кесірін тигізетін тепе-тең емес өзін-өзі
бағалауға алып ... ... ... ... ... келе келесі тұжырымдарды
жасауға болады:
Өзін-өзі тәрбиелеу жүйелі, жоспарланған өзімен ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
Өзін-өзі тәрбиелеу сыртқы жағдайлармен, сонымен қатар тәрбиелеумен де
байланысты. Өз-өзімен жұмыс істеуде, нәтиже болу ... ... ... ... болу ... ... ... жеткіншектік кезеңде болады. Бұл кезде
мақсаттылық, дербестік және ... ... ... ... жағдайларға және қажеттіліктерге байланысты бұл кезеңнен кейін
немесе бұрын болуы да мүмкін.
Өзін-өзі тәрбиелеуге көптеген мотивтер, себептер ... Оның ең ... ... ... ... ... ... мүшесі болу. Мұндай талап-
тілектерді іске асыруға тек оқушының тілегі аз. Өзін-өзі ... ... ... қолдап оның жеке басы мен ... ... ... ... ... талдап, оларды іске
асыруға өз улестерін қосу қажет.
Тұлғаның дамуына ... ... ... мақсаты мен міндеті
өзгереді, яғни олар шынайылыққа және өмірлік бағытқа ... ... ... ... негізгі іс-әрекетімен және болашақ бағытымен ... ... ... ... ... ... психолог және ұжымның
көмегін талап етеді. Олардың тарапынан педагогикалык және психологиялық
көмек дұрыс ... ... ... ... ... ... әрі
жемісті болады.
Дипломдық жұмыстың мақсатына байланысты тақырыпта ... ... яғни ... ... ... ... өзін-өзі тану сонымен
қатар басқа тәсілдерге қысқаша түсінік беріліп, талданып ... ... өзін ... ... ... өз ... «сай келе ме, әлде жоқ па?», - ... алу қажет. Оны
анықтауға арналған тәсілдердің бірі "Талаптану ... ... ... Осы әдістеме негізінде дипломдық жұмыстың тәжірибелік ... ... ... ... ... болжамына байланысты тұлғаға өзін-өзі, тәрбиелеу үшін
жан-жақты көмек, сонымен бірге психологиялық көмек ұйымдастырылып, оқушының
психологиялык ерекшеліктерін анықтап ... ... ... ... ... И.С. ... юношеского возраста. М., Просвещение. 1979 г. 125 с.
2. Мудрик А.В. О воспитании старшеклассников. М., ... 1976 ... В.Е. ... и воспитание школьников. ЛГУ, 1974 г. 345 с.
4. Овчарова Р.В. Справочная книга ... ... ... 425 ... Мерлин В.С. Лекции по психологии мотивов человека. Пермь, 1971 г. 215 с.
6. Проблемы ... ... ... ... басқарғандар
Л.П. Буева, Л.И. Новикова, Г.Н. Филонов. М., 1974 г. 685 с.
7. Рувинский Л.И., Арет А.Я.Самовоспитание школьников. М., 1976г. 564 ... ... Л.С. Дети с ... ... М., 1976 г. 421 ... И.В. ... основы педогогического такта. Саратов, 1972
г. 645 с.
10.Управляемое ... ... ... Под ред. П. ... ... ... ун-ва, М:. с.198., 1977 г. 312 с.
11.Ковалев А.Г. Самовоспитание школьников. Москва. ... 1967 г. ... Б.С.. ... о ... М. ... 1977 г. 752 ... А.Г.. Психология личности. М. Просвещение. 1972 г. 235 с.
14.Рувинский Л.И. ... ... М. ... 1979 г. 450 ... И.С. ... ранней юности. М. Просвещение. 1989 г. 412 с.
16.Рувинский Л.И., Арет А.Я. Самовоспитание школьников. М. Педагогика. ... 624 ... С.Б. ... ... ... будущего учителя.
М. Просвещение. 1982 г. 421 с.
18.Кон И.С. ... ... ... М. ... 1982 г. 653 с.
19. Иващенко Ф.И. Труд и развитие личности ... М. ... ... ... А.Н.. ... ... ... М. Политиздательство
1975 г. 415 с.
21. Примерное содержание воспитание школьников. Под ред. Марьенко И.С.. ... 1976 г. 630 ... ... С.В. ... ... ... М. Просвещение 1988 г. 460
с.
23. Сухомлинский В. А. О ... М. 1975 570 ... М.Г. ... и самовоспитание школьников. М. 1982 г. 630 с.
25.Орлова Ю.М., Творогова Н.Д., Косарев И.И. ... ... ... ... ... . 1989 г. 230 с.
26.Столяренко Л.Д. Основы психологии. Феникс. 1997 г. 425 с.
27.Рувинский Л.И. Самовоспитание личности. Мысль. 1977 г. 830 ... Н.Д.. ... о ... ... помощи. М. Прсовещение
1988 г. 120 с.
29.Леви В.Л.. Я и Мы. М. 1969 г. 750 ... ... М.Л. Ключ к ... М. 1976 г. 250 ... Г.П., ... А.С. ... изучение личности
подростка. Ростов-на-Дону. 1976г 330 с.
32.Леви В.Л.. исскуство быть собой. Знание. 1991 г 660 ... ... ... ... ... ... 1977 ... с.
34.Ковалев А.Г. Воспитание ума, воли и чувств. Минск. 1974 г. 520 ... А.Л., ... А.А. ... и ... ... ... спорта. М. Просвещение 1985 г. 450 с.
36.Философия және мәдениеттану: Оқу құралы /Құраст. Ж.Алтаев, Т. ... және т.б. - ... Жфі ... 1998 -272 бет. 435 ... О.С. Оқу ... ... ... арқылы оқушылардың
зейінінің қасиеттерін дамыту. Канд. диссерт. авторефераты Алматы, 1999 ж.-
31 бет
38. Учителям н родителям о ... ... ... - попул./ Г.Г.
Аракелов, Н.М. Жариков, Э.Ф. Зеер и др.; Под ред. Г.Г. Аракелова.- ... стр.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу үдерісі66 бет
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеу үрдісін зейін қасиеттерін дамыту64 бет
Оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуін ұйымдастыру17 бет
Өзін-өзі тәрбиелеу2 бет
Өзін-өзі тәрбиелеу және білім беру ұғымы, оның мәні17 бет
Өзін-өзі тәрбиелеу мен қайта тәрбиелеу30 бет
«Өзін-өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі28 бет
А. С. Макаренконың өмірі мен педагогикалық қызметі14 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Балалар ойынының түрлері.Шығармашылық және ережелі ойындар.Сюжеттік рөлдік ойындар10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь