ҚР-ның Ұлттық банкі туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3


1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ, МАҢЫЗЫ МЕН ҚЫЗМЕТТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

Ұлттық банктің. ҚР.ның Орталық банкі ретіндегі қалыптасуы және құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің экономикадағы негізгі қызметтері мен операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6


2. ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ ЭКОНОМИКАНЫ РЕТТЕУДЕГІ ЖҮРГІЗЕТІН САЯСАТТАРЫ МЕН ҚОЛДАНАТЫН ШАРАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9

Ұлттық банктің ақша. несие саясатының экономиканы реттеудегі маңызы мен құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

Ұлттық банктің инфляцияны реттейтін ақша. несие саясатының маңызы, қызмет ету механизмі және динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Ұлттық валютаның енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 жылға дейiн Орталық банктiң қызметiн атқару, жүйе қызметiн реттеп отыратын нормативтiк құжаттарды қарастыру және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлер мен тәжiрибесi жоқ Ұлттық банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат жүргiзу тәжiрибесiн қолға алды. Бұл кезең , сондай-ақ ұлттық валютаның бағаларды ырықтандыру саясатына орай шарттасылған ақша –несие құралдарының және факторлардың әрекетiне бейiмделуi болатын. Сонымен бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ақпанда Қазақстан Республикасы Президентiнiң қаулысымен бекiтiлген, 1995 ж. арналған Қазақстандағы банктiк жүйенi реформалаудың бiрiншi бағдарламасы жасалынды. Бұл бағдарламаның негізін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы 1995 ж. 30 наурыздағы № 2155 Қазақстан Республикасының Заңы құрады, ол бойынша Қазақстан Республикасының банк жүйесi екi деңгейден тұрады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi (Қазақстан Ұлттық Банкi) Қазақстан Республикасының орталық банкi болып табылады және Қазақстан Республикасы банк жүйесiнiң жоғары (бiрiншi) деңгейiн бiлдiредi.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң негiзгi мақсаты- Қазақстан Республикасында баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Негiзгi мақсатты iске асыру үшiн Қазақстан Ұлттық Банкiне мынадай мiндеттер жүктеледi:
1) мемлекеттiң ақша-кредит саясатын әзiрлеу және жүргiзу;
2) төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету;
3) валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асыру;
4) қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу.
Осы аталған Ұлттық банктің міндеттері мен қызметтерінің тиімді жүргізілуі ұлттық экономиканың тұрақты дамуын, инфляция деңгейінің төмен шамасын қамтамасыз ету, валюталық операциялардың бір ізге түсуін, елдің жалпы қаржы жүйесінің дамуын жүзеге асырады.Ұлттық банктің еліміздің орталық банкі ретіндегі экономикадағы атқаратын қызметтері мен жургізетін ақша-несие саясатын толық зерттеп қарастыру менің осы жұмысымның мақсаты болып табылады. Жұмыстың негізгі міндеті- ҚР- дағы ҰБ- тің жүргізген ақша- несие саясатының динамикасын және оның инфляцияға әсерін анықтау.
Сондықтан мен жұмысымның тақырыбын «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі» деп алдым. Бұл тақырыптың өзектілігі Ұлттық банк еліміздің несие және банк жүйесінің негізгі құрылымы және бүкіл экономиканы реттейтін экономикалық құрылғы болып табылады.
Бүгінгі таңда Ұлттық банк өзінің атқаратын ақша-несие саясаттарының механизмдері бойынша Еуропа кеңістігінің стандарттарына өтуде. Сондай-ақ Ұлттық банкіміз ТМД елдері бойынша нағыз классикалық банктің операциялары мен саясаттарын жүргізіп отырған жалғыз банк болып табылады, яғни, ТМД елдерінің Орталық банкі деп те атасақ болады.
1. Мақыш С.Б., Ақша айналысы және несие.– Алматы, Қазақ университетi, 2004.– 248 бет.
2. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы. –Алматы, Атамұра.2007
3. Көшенова Б., Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары.- Алматы, Экономика, 2000.-326 бет.
4. Ред. басқ. Ғ.С. Сейітқасымов, Ақша, несие, банктер.-Алматы, Экономика, 2001.-462 бет.
5. Мамыров Н.К., Төлеужанова М.Ә., Макроэкономика.-Алматы, Экономика, 2003.-430 бет.
6. Мұхамедиев Б.М., Дуламбаева Р.Т., Рахматуллаева Д.Ж., Макроэкономика.-Алматы, Қазақ Университеті, 2008.-248 бет.
7. Мақыш С.Б., Банк ісі . ¬¬ ¬¬- Алматы, ИздатМаркет, 2007.- 471бет.
8. Мырзабеков Ш. Қазақстанның банк жүйесi ТМД көлемiнде бiрiншi орында: “Центркредит” банкiнiң директорымен сұхбат // Дала мен қала. – 2006.-1 қазан.-13 бет.
9. Инфляцияға шолу 2009ж. режим доступа: http://www.nationalbank.kz/cont/publish301220_5888.pdf
10. А.Г. О перспективах развития денежно-кредитной политики и других направлениях деятельности Национального Банка // Банки Қазахстана, №12, - 2004.- 2-4 бет.
11. Досниязова А.К. Инфляционное таргетирование: SWOT-анализ // Банки Қазахстана, №10. - 2005.-56-61 бет.
12. О ситуации на финансовом рынке // Банки Казахстана №2.-2007.
13. О ситуации на финансовом рынке // Банки Кзахстанаа № 12.-2008.
14. Предварительные итоги 2008 года и о ситуации на финансовом рынке // Банки Казахстана №12.-2009.
15. О ситуации на финансовом рынке // Банки Казахстана №11,2009
16. Үдерістерді тежеу: Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің төрағасы Әнуар Сәйденовпен сұхбат // Қаржы. Қаражат.,№3.-2007
17.Основные направления денежно-кредитной политики НБ РК на 2007- 2009 годы // Банки Казахстана №4.-2009.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
..............................................3
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ, МАҢЫЗЫ МЕН
ҚЫЗМЕТТЕРІ.............................................4
. Ұлттық банктің- ... ... ... ретіндегі қалыптасуы және
құқықтық
негіздері.................................................................
...........................4
. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің ... ... ... ... ... ЭКОНОМИКАНЫ РЕТТЕУДЕГІ ЖҮРГІЗЕТІН САЯСАТТАРЫ МЕН
ҚОЛДАНАТЫН ШАРАЛАРЫ.......................................9
. ... ... ... ... ... ... реттеудегі маңызы мен
құралдары
..........................................................................
..........9
. Ұлттық банктің инфляцияны реттейтін ақша- ... ... ... ету ... ... ... ... енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 жылға дейiн Орталық
банктiң ... ... жүйе ... реттеп отыратын ... ... және ... ... ... мен ... ... банк дербес түрде ақшалай-несиелiк саясат ... ... ... Бұл ... , ... ұлттық валютаның бағаларды ырықтандыру
саясатына орай шарттасылған ақша –несие ... және ... ... болатын. Сонымен бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ... ... ... ... ... 1995 ... ... банктiк жүйенi реформалаудың бiрiншi бағдарламасы
жасалынды. Бұл бағдарламаның негізін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
туралы 1995 ж. 30 ... № 2155 ... ... Заңы құрады,
ол бойынша Қазақстан Республикасының банк жүйесi екi деңгейден ... ... ... ... ... ... Банкi)
Қазақстан Республикасының орталық банкi болып ... және ... банк ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң негiзгi мақсаты- Қазақстан Республикасында
баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Негiзгi мақсатты iске асыру үшiн Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... әзiрлеу және жүргiзу;
2) төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету;
3) валюталық реттеу мен валюталық ... ... ... қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу.
Осы аталған ... ... ... мен қызметтерінің тиімді
жүргізілуі ұлттық экономиканың тұрақты дамуын, инфляция деңгейінің ... ... ету, ... операциялардың бір ізге түсуін, елдің
жалпы қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... банкі ретіндегі экономикадағы атқаратын қызметтері мен жургізетін
ақша-несие саясатын толық зерттеп қарастыру менің осы ... ... ... Жұмыстың негізгі міндеті- ҚР- дағы ҰБ- тің ... ... ... динамикасын және оның инфляцияға әсерін анықтау.
Сондықтан мен жұмысымның тақырыбын «Қазақстан ... ... деп ... Бұл ... өзектілігі Ұлттық банк еліміздің несие
және банк жүйесінің негізгі ... және ... ... ... ... ... табылады.
Бүгінгі таңда Ұлттық банк өзінің атқаратын ақша-несие саясаттарының
механизмдері бойынша Еуропа кеңістігінің стандарттарына ... ... ... ТМД ... ... ... ... банктің операциялары
мен саясаттарын жүргізіп отырған жалғыз банк ... ... ... ... ... банкі деп те атасақ болады.
1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ, МАҢЫЗЫ МЕН
ҚЫЗМЕТТЕРІ
1.1 Ұлттық банктің –ҚР-ның Орталық банкі ретіндегі қалыптасуы ... ... ... алғанға дейiн Қазақстан Республикамызда банк жүйесi
болған жоқ. Елде КСРО - ның орталықтанған банк-несие ... ... ... ... ... ... мен елiмiздiң банктiк жүйесi
туралы өз егемендiгiн алған 1991 жылдан бастап қалыптасуы мен ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға көшу кезеңiнде несиенi
басқарудың жүйесiн және шаруашылық ... ... ... ... ... банктер мен кәсiпорындардың қызметiне жетекшiлiк етуде
экономикалық әдiстердi қолдану; банк пен клиенттерi, сонымен ... ... ... ... оның жекелеген буындарының арасындағы өзара қарым –
қатынастар ... ... ... яғни жаңадан пайда болған нарықтық
құбылыстар мен процестердi ескере ... ... ... маңызы
зор.
Қазақстан Республикасының қазiргi банк жүйесiнiң құрылуы 1990 жылдың
желтоқсанында ҚазКСР – нiң Жоғары Кеңесi қабылдаған ... және ... ... ... ... алады. Заңға сәйкес республикада екi
деңгейлi банк жүйесi құрылды: ... ... ... банк – ... ... ... және ... (екiншi) деңгейдегi банк – коммерциялық
банктер жүйесi. [1, 73-74 б.]
Ұлттық валютаның енгiзiлуi сәтiнен бастап, 1995 жылға ... ... ... ... жүйе ... ... ... нормативтiк
құжаттарды қарастыру және қабылдау тұрғысындағы дәстүрлермен тәжiрибесi жоқ
Ұлттық банк дербес ... ... ... ... ... қолға
алды. Бұл кезең , сондай-ақ ұлттық валютаның бағаларды ... орай ... ақша ... ... және ... ... ... Сонымен бiр мезгiлде, 1995 жылы 15 ақпанда
Қазақстан Республикасы Президентiнiң қаулысымен ... 1995 ... ... ... ... реформалаудың бiрiншi бағдарламасы
жасалынды.
Бұл бағдарламаның негізін Қазақстан Республикасының Ұлттық ... 1995 ж. 30 ... № 2155 ... Республикасының Заңы құрады.
[2, 36 б.]
Қазақстан Ұлттық Банкi басқа елдердiң орталық банктерiмен және ... ... ... ... мен ... да ... өз құзыретi шегiнде Қазақстан ... ... ... ... өз ... ... кезiнде пайда табу
мақсатын басшылыққа алмауға тиiс. ... ... ... ... Заңдарының негiзiнде және оны орындау мақсатында өз құзырына
жататын мәселелер бойынша банк ... ... ... жүзеге
асыратын барлық банктердiң, ұйымдардың, олардың клиенттерiнiң, Қазақстан
Республикасының аумағында тұратын басқа да ... және жеке ... ... ... ... ... ... шығарады. [2, 37б.]
Қазақстан Ұлттық Банкi өз қызметiн Қазақстан ... ... ... ... ... ... мен Үкiмет
жалпымемлекеттiк маңызы бар болжалды iс-қимыл мен қол ... ... ... ... етiп ... және ... ... алысып
отыруға мiндеттi.
Қазақстан Ұлттық Банкi өз жұмысында Үкiметтiң ... ... ... және оны егер ... өзi оның негiзгi функциясын атқаруына
әрi ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға
жәрдемдеседi.
Қазақстан Ұлттық Банкi - Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң қаржысын
орналастырылады. Қазақстан ... ... ... ... ... ... өзге де операцияларды жүзеге асырады, сондай-ақ оған басқа да
қызметтер көрсетедi.
1. ... ... ... құрылымы мен органдарына:
11 департаменттен ... ... ... 10 жеке ... және 1 ... ... орталық аппарат
2. 16 аумақтық филиал және Алматы қаласындағы екі филиал - Кассалық
операциялар және құндылықтарды сақтау орталығы және ... ... ... ету орталығы
3. Ұлттық Банктің Ресей Федерациясындағы өкілдігі
4. 4 есеп ... ... ... ... Банкінің Қазақстан банкаралық есеп
айырысу орталығы» шаруашылық ... ... бар ... мемлекеттік
кәсіпорны:
– «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Банктік сервис бюросы»
шаруашылық жүргізу құқығы бар ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің ... ... ... құқығы бар ... ... ... ... ... ... Банкнот фабрикасы»
шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік кәсіпорны
жатады.[2,38б]
Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... ... отырып, Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң және жергiлiктi атқарушы
органдардың мемлекеттiк бағалы қағаздарының айналысын ... ... ... ... ... ... ... негiзгi
қызметтерi мен операциялары
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, мемлекеттiң Орталық банкке кең
өкiлеттiк ... ... ... банк ... ... ... iстеуiн
қамтамасыз етедi. Орталық банк мемлекет ... ... ... ... жалпы мемлекеттiк тұрақтандыру саясатын, тауар – ақша тепе-
теңдiк саясатын жүргiзедi.
Ұлттық банк - ақша ... ... және ... ... ... ... да ... құндылықтардан тұратын жекеше мүлкi бар заңды
тұлға. Мүлiктiң құралу көздерiне – банк ... ... ... ... ... табыстар және бюджеттерден түскен дотациялар жатады.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң негiзгi мақсаты- Қазақстан ... ... ... ету болып табылады.
Негiзгi мақсатты iске асыру үшiн Қазақстан Ұлттық Банкiне мынадай
мiндеттер жүктеледi:
1)мемлекеттiң ақша-кредит саясатын әзiрлеу және ... ... ... ... ... ... ... мен валюталық бақылауды жүзеге асыру;
4)қаржы жүйесiнiң тұрақтылығын қамтамасыз етуге жәрдемдесу.
Ұлттық банктiң негiзгi ... ... ... iшкi және ... ... ... бағытталады. Соның ішінде Ұлттық Банк:
─ Ақша айналымы, ... ... есеп ... мен валюталық
қатынастарды ұйымдастырады;
─ Ақша, несие және банк ... ... ... ... ... берушiлер мен салымшылардың , сондай-ақ шетел валютасын
сатып алу – сату және ... ... ... ... ... ұйымдардың мүддесiн қорғау және олардың жұмысын бақылау
сияқты мемлекеттiң экономикалық саясатын жүргiзедi.[3.74б.]
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкiнiң ... мен ... банк ... ... ... ... туралы” Заңға сәйкес
мынадай қызметтер мен операцияларды орындайды:
─ Қазақстан ... ... ... саясатын
жүргiзедi, банкноттар мен тиындардың Қазақстан Республикасының
аумағындағы ... ... ... ... қағаздар
эмиссиясын жасайды. Қазақстан Ұлттық Банкi эмиссия жасайтын ... ... ... ... ... ... және олар
жөнiнде Қазақстан Ұлттық Банкi мiндеттемелер алады.
─ Қаржы рыногындағы сыйақының рыноктық ставкаларына ықпал етудi жүзеге
асырады.
... ... ақша ... мен ... ... ... ... мен нысанын белгiлейдi, банктер, банк
операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдар арасында
Қазақстан теңгесiмен ақша аударымдарының ... және ... ... ... ... ... ... істеуін
ұйымдастырады, сондай-ақ қадағалауды жүзеге асырады, банктердiң,
банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдардың
өздерi ... ... ... мен банк ... ... ... ... қамтамасыз ету жөнiндегi ең
төменгi талаптарын белгiлейдi; Банк операцияларын жүзеге ... ... банк ... ... ... ... ... Ұлттық Банкi өзiне жүктелген функцияларды жүзеге асыруына
жәрдемдесетiн және (немесе) қаржы рыногының инфрақұрылымының ... ... ... ... ... және ... ... құқылы;
─ Елдің есептiк ... ... ... инвестициялық
ұстанымын және жалпы сыртқы борышын бағалауды қалыптастырады, төлем
балансының қысқа мерзiмдi, орташа мерзiмдi және ұзақ ... ... ... ... ... ... және ... кепiлдiктерi жоқ мемлекеттiк емес сыртқы
заемдар бойынша шарттардың мониторингiн жүзеге асырады; [3, 78б.]
Сонымен қатар Ұлттық банк:
1) өз ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттiк органдардан, жеке ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң нормативтiк құқықтық актiлерiне сәйкес
вексельдердi қайта ... ... ... ... ... Банкi мен Қазақстан Республикасының Үкiметi
арасында жасалатын және ресми ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық қорын
сенiмгерлiкпен басқаруды жүзеге асырады;
4) банк шоттарының режимiн ... ... ... мен ... ... ... ... шектеулердi белгiлейдi;
6) банктерге және банк операцияларының жекелеген ... ... ... банк ... ... ... алу, оның ... мен
аударымдарын, валюталық операцияларды жүзеге асыру мәселелерi бойынша
нормативтiк құқықтық актiлердi бұзған жағдайда, оларға өз ... ... және ... ... ... тәртiппен ықпал ету шараларын
және санкциялар қолданады;
7) жеке және ... ... ... және коллекциялық
монеталарды сату бағасын белгілейдi.
Сондай-ақ ҚР-ның заңдарына сәйкес болатын ... да ... [3, ... Ұлттық банкi “банктердiң банкi” ретiнде ең басты мақсаты-
экономиканы төлем құралдарымен үздiксiз жабдықтауды ... ету ... ... ... ... қызмет етуiне жағдай жасау, есеп айырысу
жүйесiн қалпына келтiру, банк қызметiн ... ... ... Ол ... – несие құралдарымен бәсекелеспейдi және өз қызметiнде пайданы табу
мақсатын көздемейдi. Оның клиенттерi – ... ... және ... ... ... ... табылады. Осыдан келiп, Ұлттық ... ... деп ... банк ... ... қызметiн атқару үшiн:
─ коммерциялық банктердiң резервтерiн сақтайды;
─ жалпы ұлттық ауқымда қолма-қолсыз есеп айырысуларды жүргiзедi;
─ банктердiң ... ... және ... жүргiзедi.
Ұлттық банк – коммерциялық банктердi және басқа да қаржылық – несиелiк
мекемелердi несиелеу қызметiн атқарады. Шетелде Орталық ... ... ... ... деп атайды. [4, 347-348б.]
Сонымен ... ... ... «Қазақстанның ... ... ... «Сақтандыру ... беру ... ... ... ... ... беру қоры»
... ... ... ... ... ... ... Орталығы»  акционерлік
қоғамдарының, сондай-ақ ... ... ... ... ... бірі және "ГНПФ" жинақтаушы зейнетақы қоры"
акционерлік қоғамы ... бірі ... ... 349б.]
Қорытындылай келе, ҚР-ның Ұлттық банкi ҚР-ның орталық банкi ретiнде басқа
елдердiң орталық ... және ... ... ұйымдарымен қатынаста
ҚР-ның мүддесiн қорғайды. Ұлттық банк – бұл эмиссиялық, резервтiк, кассалық
және есеп айырысу орталығы, норма ... және ... ... ... ... ... ... атқарады, сондай-ақ ақша – несие және ... ... ... бiр ... [4, ... ҰЛТТЫҚ БАНКТІҢ ЭКОНОМИКАНЫ РЕТТЕУДЕГІ ЖҮРГІЗЕТІН ... ... ... ... ... ... ... экономиканы реттеудегі маңызы мен
құралдары
Ақша-несие саясаты – бұл ... ақша ... ... ... мөлшерлемесiн өзгертуге, жалпы банк жүйесiнiң қызметiн реттеуге
бағытталған ... ... ... саясатының макроэкономикалық
деңгейдегi субъектiсi – ... банк ... ... Ал ... Ұлттық банк тарапынан реттеу объектiлерiне экономикадағы қолма-
қол және қолма-қол ақшасыз жиынының жиынтығы ... ... ... ... ... екi түрi ... рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
2) экспансиялық ақша-несие саясаты.
Рекстрикциялық ақша-несие саясаты (“Қымбат ақша” ... ... ... ... ... банктердiң несиелiк операциялар көлемiн
шектеуге және қатаң шарт белгiлеуге, ақша массасын ... ... ... ... арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.Оны
Ұлттық Банк инфляцияның өсуі ... ... ... ... ... ол ... ... сүйенеді. Егер ... ... ... саясаты (“Арзан ... ... ... ...... беру ... ... айналымдағы ақша
жиынының өсуiне бақылаудың әлсiздiгiмен және сыйақы ... ... ... Оны ... Банк ... ... ... Ол Кейнстің табыстау механизміне сүйенеді. Яғни егер
Орталық Банк: MS (( r((I(r)((AD((Y(. Соңғы жылдардағы ... ... ... ... ... төмендету және теңгенiң тұрақтылығын
қамтамасыз ету болды. [5, 213 б.]
Енді осы ... ... ... ... ... MD I MS2 ... MS2 ... -------------- I0 ... ... ...... ... ақша ... әсері
Ескерту: [5,213б.] мәліметтері бойынша автор құрастырған.
|Ынталандырушы ... ... ... ... ... |Ақша ұсынуды жоғарылату (ашық ... ... ... алу); ... ... ... ... пайызды төмендету; |Есепті пайызды ... ... ... нормасын |Міндетті резервтер нормасын ... ... |
2 ... ─ ҰБ ... және ... ақша ... ... [5, 127б.]
Осы іс-шараларды қолдану нәтижесінде банк жүйесінің артық ... ... ... ... ... ... беру ... ақша
ұсынысының негізі болғандықтан, мемлекеттегі ақша ұсынысы ... ... ... ... Ақша ... өсуі пайыздық қойылымды төмендетеді
және инвестиция мен таза ... өнім ... ... ... несиені
жұмысбастылық пен шығындар көлемін ... үшін ... ... ету- бұл
саясаттың басты мақсаты болып табылады.
[5, 147б.]
Ақша-несие саясатының құралдарын төмендегiдей топтастыруға болады:
а) несие берудiң лимитi, пайыз мөлшерлемесiн тiкелей ... ... ... ... ... резервтер нормасының өзгеруi;
б) ашық нарықтағы операциялар.
Бұндағы ақырғы мақсат:
а) экономиканың өсуi;
ә) толық жұмысбастылық;
б) бағаны тұрақтандыру;
в) төлем балансын тұрақтандыру.
Аралық ... ақша ... ... ... айырбас курсы.
Тiкелей (а) және жанама (ә,б) құралдарының арасында айырмашылықтар
бар. Жанама құралдарды тиiмдi пайдалану ақша ... ... ... ... экономикада әсiресе алғашқы өзгерiстер кезеңiнде,
тiкелей және жанама құралдар ... ... ... Бұл ... ... ... банк ... саясатын
жүргiзуде. [5, 214б.]
Пайыз саясаты. Қазақстан Ұлттық банкi ... ... ... мақсаты
– айналыстағы теңге деңгейiн көтере отырып, несиеге деген сұранысты азайту,
соның нәтижесiнде ақша жиыны және инфляцияның өсуiн төмендетудi ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесi, шын мәнiсiнде пайыз үшiн
төлемдер өз кезегiнде шығынның ... ... ... жаңа ... ... ... немесе белгiлi бiр уақыт аралығында өзiнiң нәтижелерiне қол
жеткiзуi тиiс. [5, 232б. ]
Ішкі ... ... ... сауда-саттық көлемінің біршама
тұрақтылығымен және жалпы төмендеуімен ... ... 2 ... Қор ... ... ... және банкаралық валюта
нарығындағы сауда- ... ... ... 2008 ... 1- тоқсанмен
салыстырғанда 2,6%-ға азайып, 15,5 млрд. АҚШ долларын құрады.
Қазақстан Қор биржасындағы долларлық ... ... ... көлемі 2009 жылғы 1- тоқсанмен салыстырғанда 3,3 төмендеді және 6,2
млрд. АҚЩ ... ... ... Қор биржасындағы сауда-саттықтардың
нетто-көлемі брутто-көлемінің 82% құрады.) ... тыс ... ... ... ... ... өткен тоқсандағымен
салыстырғанда 2,2%-ға төмендеді және 9,3 млрд. АҚШ долларын ... ... ... – Ішкі ... ... ... көлемі. [9]
2009 жылғы 2-тоқсанның қорытындысы бойынша Ұлттық Банк биржадан ... ... ... валютасын сатып алушы ретінде басым ... ... ... Қор биржасындағы нетто-қатысуы ең аз болды, бұл ретте
қатысу коэффициенті (-)0,1% құрады (2009 ... ... ол (-)37,5% ... ... ... 2009 жылғы 2-тоқсанда Ұлттық Банк ішкі валюта
нарығында шетел валютасын сатып алушы ретінде басым болды. [9]
Ақша-несие ... ... ... ... бірі – есеп мөлшерлемесін
өзгерту. Мұндай тіркеу ... ... ... ... ... ... ... Егер де есеп мөлшерлемесі өсетін
болса, онда ... ... ... алу ... ... ... банктің
қарыз беру операциялары азаяды және коммерциялық банктер қымбат несие
алғаннан соң, қарыз пайыз ... ... [6, ... ... және ... ... барлық жүйеге таралады.
Экономикада ақша ұсынысы төмендейдi. Әдетте ... ... ... мөлшерлемеден төмен болады, бiрақ Орталық банктен несие ... ... ... ... егер ... ... ... қымбатқа
беріледі(Re((r((M( және тиісінше керісінше. [6, 145 б.]
2009 жылғы 2-тоқсанда экономикаға кредиттер ... 8109,2 ... ... ... Бұл ... ... кредиттер 3,2%-ға азайды,
заңды тұлғаларға – 0,8%-ға өсті. 2009 жылғы маусымда экономикаға ... ... ... жағдай бойынша олардың көлемінен 11,9%-ға асты.
4 сурет – Экономикаға кредиттер және олар бойынша сыйақы ставкаларының
динамикасы [9]
Заңды ... ... ... ... орташа алынған
ставка 2009 жылғы ... 2008 ... ... ... ... ... дейін төмендеді. Ставкалар өлшемдерінің төмендеуі барлық
бағыт бойынша ... ... ... да, сол ... ... ... да ... Бұл ... ... ... жаңа заемдар беруі, сол сияқты қолдағы берешекті ... ... ... ... ... тұлғаларға берілген кредиттер бойынша ... ... 2009 ... маусымда 2008 жылғы маусымдағымен салыстырғанда 19,0%-
дан 17,9%-ға дейін төмендеді, бұл ретте ... өсуі ... ... ... валютада берілген тек қысқа мерзімді кредиттер
бойынша байқалды. Кредиттер ... ... ... ... ... ... ... жаңа құрылысқа жəне ... ... ... да ... ... бұрын берілген
кредиттерді ... ... ... ... есебінен
қамтамасыз етілді. Тұтыну мақсаттарына, ... ... ... салу мен ... ... ... кредиттер айтарлықтай азайды. Салалар
бойынша банктердің ... ... ... ... ... өндірістік емес салаға жəне жеке қызметке тиесілі.[12,5б.]
Резервтік талаптар. Ақша нарығындағы тепе-теңдiктi қамтамасыз етуде,
банктерге ... ... ... ... және ... ... ... төмендетуде, сол сияқты банктiң салым иелерi мен
акционерлерiнiң ... ... ... ... банк ең төменгi
резервтiк талаптар механизмiн ... ... ашық ... операциялар және пайыз саясатымен
қатар коммерциялық банктердi жанама ақшалай-несиелiк ... ... ... ... ... банк жүйесiнiң бүгiнгi ... ... ... ... ... сақтандыру
қызметiн, екiншi жағынан, экономикадағы ақшалай ... ... ... ... ... бұл ... 1993 жылы 1 ... енгiзiлген “ҚР
коммерциялық, кооперативтiк және жеке банктердiң қызметiн реттеу ... ... ... ... ... 18-20% ... бекiтiлген
болатын. Қазiргi уақытта ол төмендеп, 10,5%-ды ... ... ... ... яғни ... ... ... шоттардағы
қаражаттардың өсуiне байланысты резервтiк талаптар шамасын төмендетiп қана
қоймай, сол сияқты резервтеудiң ... ... ... яғни бұл
банктердiң нормативтерiн орындау барысында корреспонденттiк ... ... ең ... резервтер мөлшерiнен төмен болмауын ... ... ... банк екiншi деңгейдегi банктер үшiн, олардың нормативтердi
орындауына байланысты ең төменгi ... ... ... ... ... екi тәсiлдi қолданады:
1) мiндеттi резервтеу;
2) резервтеудiң баламалы тәртiбi.
Орталық банк неғұрлым мiндеттi резервтердiң ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асыруға
пайдаланатын қаражаты аз болады. Резерв нормасының өсуi ( rr ) банк ... ... ... ... ... ақша ... алып келедi.(rr((Re((несие беру((M( және rr((Re((несие беру((М().
Сонымен Орталық банк мiндеттi резервтер нормасын ... ... , ... ... әсер етедi. [7,145б.]
2009 жылғы 1-тоқсанда болған ең ... ... ... ... ... ... резервтердің елеулі көлемін
қалыптастыруына əкелді. 2009 жылғы сəуір-маусымда орташа есеппен резервтік
активтер резервтеудің қажетті көлемінен 3,6 есе асып ... [13, ... ... – Ең ... ... ... нормативінің орындалуы [9]
Ашық нарығындағы операциялар – Ұлттық банктiң ... ... ... ... ... екiншi реттегi нарықта мемлекеттiң
бағалы қағаздарын сату және ... ... ... ... ... ақша ... коммерциялық банктердiң өтiмдiлiгi және
несиелiк жұмыстарды реттеудiң ыңғайлы әдiстерiнiң бiрi болып табылады. ... мәнi ақша ... ... ... банктердiң несиенi эмиссиялауын
шектеудi бiлдiредi.
Ұлттық банк ... ... ... сату ... оны ... ... шоттарынан тиiстi соманы ұстап қалады. Сөйтiп,
банктерге несие берудi және ақша ... ... ... ... ... қағаздарды сатып алады да, тиiстi соманы банктердiң резервтiк
шотына қайта аударады.[7,135б.]
Орталық банк ақша ... ... ... ... ... ... эмиссиясы көлемiнiң кеңеюiне байланысты жүйесiз жүргiзедi.Ұлттық
банк бұл құралды пайдалана отырып, ақша массасын реттей алады:Егер ол ... ... ... түрінде көрсетсек: [7,127б.]
P ... ... ... ---- ... Y* Y
6 ...... ... [5,280б.]
Ұлттық банк МҚО сатса(Re((Cu((MB((M(:
P ... ... ... Y1 Y
7 ... – Тежеуші саясаты [5,280б.]
2009 жылғы 2-тоқсанда банктердің ... ... ... ... ... ... өсті. Алайда Ұлттық Банк бұл ... ... ... жоқ. Бұл ... Банктің қысқа
мерзімді мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қайта бағыттау бойынша
бастамасымен байланысты. Осыған қарамастан, Қаржы ... ... ... ... жоқ, ... байланысты Қаржы
министрлігінің ... жəне ұзақ ... ... ... болып
қалды. Нəтижесінде, 2009 жылғы сəуір-маусымда қысқа ... ... ... ... салыстырғанда 350 млрд. теңге сомаға ... ... бұл ... бағалы қағаздардың осы түрлеріне нарыққа
қатысушылардың ... ... ... ... ... 28 күн айналу
мерзімдерімен шығарылды. Орналастырылатын ноталар бойынша орташа алынған
кірістілік 2009 жылғы 1-тоқсандағы 6,06%-дан 2009 ... ... ... ... Осы көрсеткіштерді график түрінде көрсетсем: [13,7б.]
8 сурет –Қысқа мерзімді ноталарды орналастыру көлемі және олар бойынша
кірістілік [9]
2009 ... ... ... ... қысқа мерзімді ноталардың
көлемі 145,0 млрд. теңгені құрады, бұл 2009 жылғы ... ... 24,2% -ға аз жəне 2008 ... ... ... ... ... болды, яғни диаграмма түрінде көрсетсек: [14,5б.]
9 сурет – Айналыстағы қысқа мерзімді ноталар [9]
Ұлттық банк – коммерциялық банктердi және басқа да ...... ... ... ... ... Орталық банктердi “сонғы
сатыдағы несие берушi” деп атайды.Бұған байланысты ҰБ қаржылай ... ... ... тап ... ... ... несие береді.
Кейбір кезде федералды резервтік ... ұзақ ... ... ... да ... ... ... ұсақ банктердің ақша құралдарындағы
маусымдық қажеттіліктеріне байланысты несиелер береді, сонымен қатар ... ... ... әрі өз ... балансын ретке келтіруді қажет
ететін банктерге ... ... ... бере тұра, ФРЖ коммерциялық
банктің резервтерін ұлғайтады және оны ұстап тұру үшін ... ... ... яғни ... ... ... ... және оның несие беру
қабілеттілігін ... Егер ФРЖ ... ... ... онда
банктер ФРЖ-ден қарыз алу арқылы қосымша резервтерді құруға ынталанады. Бұл
жағдайда ақша ... ... ... ... есептік қойылымның өсуі
ақша-несиелік кәсіпорын басқарушыларының ақша ұсынысын шектеуге әкеледі.
Бірақ ашық ... ... ... ... саясатынан әлдеқайда
тиімдірек болып келеді. [7, 378-379б.]
Инфляциялық таргеттеу тұсындағы ... ... ... ... ... нарықтағы операция», оның ішінде РЕПО операциясы
және вексельдерді қайта есепке алу операциялары жатады. РЕПО ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды сатып алумен қатар оларды белгілі ... ... ... ала ... ... сату ... орталық банктің
өзіне міндеттеме алуы болып табылады.
Айналыстағы ақша массасына ... ету ... ҚҰБ ... өзінің
қысқа мерзімді ноталарын шығарады. Қысқа мерзімді ноталарда орналастыру ҚҰБ-
мен қысқа мерзімді ... ... ... туралы келісімшарт жасаған
және нақты ұстаушылар ретінде клиенттердің шоттарын жүргізу ... ... ... ... ... және ... қызметті жүргізуге
арналған лицензиясы бар бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... ноталарын орналастыру әдістері 7
суретте берілген. [8,11-12б.]
10 сурет ... ... ... ... ... әдісі
Ескерту: [8,11-12б.] мәліметтер бойынша автор құрастырған.
Ақша-несие саясаты салық-бюджет және ... ... ... да байланыста болады. Егер де Ұлттық банк тұрақты айналым курсын ұстап
тұруды көздесе, онда ... ... iшкi ақша ... ... ... ... айнымалы курсты ұстау мақсатындағы ... ... ... және азаюы экономикадағы ақша жиынының өзгеруiне
әкеледi. ( Мысалы, валюта сатып алғанда экономикадағы ақша ... ... ... және ақша саясаттарын бiр-бiрiне ... ... ... ... Егер ... ... мемлекеттiк шығындарды
көбейту арқылы ынталандырса, онда мұндай iс-әрекеттердiң нәтижесi ақша
саясатымен байланысты ... ... ... банктің инфляцияны реттейтін ақша-несие саясатының маңызы,
қызмет ету механизмі және динамикасы
Неғұрлым экономикада ... ... ... ... ... ... ... және салуға ынтасы
төмендейдi.Сондықтан мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... Елiмiз инфляцияны жою және ақша айналысын
тұрақтандыруға арналған шаралар қолдану үстiнде. ... ... ... ... және ... ... ... жүзеге асып отыр.
Инфляцияны тiкелей реттеу табыстар саясаты шеңберiнде ... ... ... жалақы мен бағалардың өсу нысаналарын белгiлеу негiзiнде көрiнiс
тауып отыр. [10,2-4б.]
Инфляция бойынша ... дәл ... ... ... ... ... қолданылатын шаралардың инфляцияға ықпалын ... ... ... ... трансмиссиялық механизмінің үлгісі
11 суретте берілген. [7,249б.]
11 ...... ... ... [7, 249 б.]
Елiмiздегi iске асып отырған инфляцияны реттеудiң жанама ... және ... ... ... ... жатады. Ұлттық
банк инфлияцияны тежеу үшiн ақша массасына, берiлген несиелердiң көлемiне,
пайыз қойылымының ... ... ... ... ... ... ... қағаздармен операцияларға реттеу шараларын жанама түрде
жүргiзiп ... ... бұл ... ... талабы. [11,57б.]
Ақырғы кезде инфляцияны төмендетудегі негізгі мақсат ... ... ... өту, яғни ақша ... мен алтын-валюта
резервтері бойынша мақсатты көрсеткіштерден инфляция бойынша ... ... Осы ... ... ... ... ... төмендету мақсатындағы саясатына толық жауап береді және ... ... ... саясатына деген рыноктың қатысушыларының
үлкен сенімін қамтамасыз етеді.
Осы аталған инфляцияны таргеттеудегі ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының
толық және сенімді түрде дамуына, экономиканың нақты секторын банктердің
несиелеуін әрі ... ... үшін ... ... ... ... ... жетілдірілуіне мүмкіндік береді. [10, 60б.]
2009 жылғы 2-тоқсанда ... ... ... ... ... ... ... төмендеуімен қатар жүрді. Халық табысы
өсуінің төмен қарқыны сақталды. ... ... ... ... əлемдік бағасының өсуі қазақстандық ... ... ... ... ... Осыған қарамастан, 2009 жылғы 2-
тоқсанда Қазақстанда тұтыну нарығындағы жағдай ... ... ... жылғы сəуір-мамырда инфляция 1,9% деңгейде (2008 жылғы 2-тоқсанда –
3,1%) ... 2009 ... ... ... бойынша жылдық
инфляция 2008 жылғы ... ... ... ... ... ... инфляция аясы Ұлттық Банкке теңгенің ... ... жəне ... ... ... ... етуге бағытталған ақша-кредит саясатын жүргізуге ... Атап ... ... Банк кері РЕПО ... ... банк ... қайта қаржыландыру заемын беруді ... ... ... ... ... операциялары бойынша
ставкалар дəлізі бірте-бірте өзгерді. ... ... ... ... ... дейін төмендеді. 2009 жылғы 2-тоқсанда инфляция
қарқынының төмендеуі Ұлттық Банкке 2009 ... ... ... 11,0%-дан 8,0-8,5%-ға дейін қайта қарауға жəне ... ... Бұл ... іске асуы ... ... аясын күшейтуге
əкелуі мүмкін тəуекелдер сақталатындығын атап өткен жөн. Олардың ішінде
негізгі əріптес ... ... ... өсуін, жекелеген
тауарлар мен қызметтердің əлемдік жəне отандық нарықтағы күйзелісі, ... ... ... ... ... электрэнергия)
тарифтердің өсуі мүмкіндігін атап өтуге болады. 2009 жылғы ... ... ... 2009 ... 1-тоқсанда инфляцияның нақты
қалыптасқан деңгейі (1,9%) осы ... ... ... ... ... ... 2009 жылғы маусымда жылдық инфляция 7,5-7,7% болжам
кезінде 7,6% деңгейінде қалыптасты.2009 жылы ... ... ... ... ... 2009 жылы ақпанда жүргізілген теңгенің
құнсыздануынан кейін ... ... ... біршама нашарлады. Бұл
инфляциялық күтулердің қалыптасуымен, тауарлар мен ... ... ... ... ... қатар жүрді. Осы
жағдайда Ұлттық Банк жылдық инфляция болжамын 2009 жыл бойынша ... ... ... ... ... өсудің төмендеуі, халық табысы өсуінің төмен
қарқыны, тұтыну сұранысының шектеулігіне байланысты инфляция қарқыны жоғары
болған жоқ. 2009 ... ... ... ... дейінгі кезеңде
инфляция деңгейі 2009 жылғы ақпандағы ... ... жоқ, ... ... ... ... ... əсерді көрсетеді. Осы
жағдайда Ұлттық Банк 2009 жылғы маусымда ... ... ... ... ... ал 2009 ... тамызда жылдық инфляция болжамын 8,0-8,5%-ға
дейін төмендетті. [9]
12 сурет – 2009 ... ... ... және ... ... макроэкономикалық тұрақтылығы, қаржы секторының жедел әрі сапалы
дамуы, соңғы жылдардағы сыртқы экономикалық жағдайдың ... ... жаңа ... кезендік дамуына көшуіне себеп болды. Бұл ... ... ... нақты жүргізуге, осы арқылы ... ... мен ... дамытуды және ақша айналысын
тұрақтандыруды ... ... ... ... ... мақсатында ақша массасына қалай әсер
ететіндігін көрсеткім келеді. Оны соңғы ... ... мен ... ... ... ... ... 2- кестеде бейнеленген.
[12,13,14,15, 4б.]
2 Кесте – 2003-2009 (1 ... ... жж. ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 ... негізгі| | | | | | ... | | | | | | ... |
| | | | | | | ... ... ... |6,4 |6,6 |6,4 |6,7 |7,5 |8,9 |4,4 ... | | | | | | | ... жыл ... |8,4 |5,9 |6,5 |6,9 |7,6 |7,5 |15,3 ... ... | | | | | | | ... ... |9 |7,5 |7 |7,3 |8 |8,5 |9 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |6 |6 |6,5 |7 |6 |6 |8 ... | | | | | | | ... ... |175 |208,2 |317 |577,9 |663 |939 |1502,7 ... | | | | | | | ... %-бен |30,2 |19 |52,3 |82,3 |14,7 |41,6 |60 ... масса, |576 |765 |971 |1634,7 |2065,3 |2789 |4453,4 ... | | | | | | | ... %-бен |45,1 |32,8 |26,9 |68,4 |26,3 |35 |59,7 ... ... |131,2 |161,7 |238,5 |410,9 |411,8 |600,7 |770,7 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... тг. | | | | | | | ... %-бен |23,3 |23,2 |47,5 |72,3 |0,2 |45,9 |28,3 ... млрд. тг. |3250,6 |3776,3 |4612 |5542,5 |7591 |10214 | ... %-бен |25 |16,2 |22,1 |20,1 |37 |34,6 | ... |3,29 |3,67 |3,06 |2,83 |3,12 |2,97 |2,96 ... | | | | | | | ... [12,13,14,15, 4б.] мәліметтері бойынша автор құрастырған.
13, 14 суреттерде бұл көрсеткіштер график түрінде кескінделген:
Ескерту: ... 4б.] ... ... ... ... ... 4б.] мәліметтері бойынша автор құрастырған.
2007-2009 жылдарға арналған ақша-кредит саясатының негізгі ... ... ... ... ... ... ... ақша-кредит операцияларын пайдаланудың тиімділігін арттыру және
ақша нарығының жағдайына қабылданатын шаралардың ... одан әрі ... ... ... ... Ұлттық Банкі
ақша нарығындағы ахуалға және ... ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландыру ставкасын қоса
алғанда, реттеп отырады. Қаржы нарығындағы ... ... ... ... артық өтімділігін реттеудің негізгі құралдары екінші
деңгейдегі банктердің Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ноталарды шығару болып отыр. Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі  депозиттерді тарту көлемін ... ... ... ... ... ... мерзімді ноталарды шығару қысқа
мерзімді құралдар бойынша «қисық кірістілікті»  қалыптастыру және ... ... ... ... мақсатында жүзеге асырылады. Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-кредит ... ... ... ... ол ... саясаты құралдарының негізгі
макроэкономикалық көрсеткіштерге, атап айтқанда инфляцияға әсерін бағалауға
мүмкіндік береді.Артық өтімділік проблемасының өткірлігін төмендету үшін 
Қазақстан ... ... ... банктердің  нормативтерді сақтауға
тиіс міндеттемелерін кеңейту арқылы  ең ... ... ... ... одан әрі ... ... ... ниет етіп
отыр.Өтімділікті   шектеу бойынша ... ... ... ... экономикалық өсудің барынша ... ... ... ... ... ... шаралар Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкі мен Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... [16, ... ... үшін шектеулі ақша-кредит саясатын жүргізумен
қатар, әсіресе, жиынтық сұранысты дамытудың, ... ... ... бюджет саясатын қатаңдандыру, сондай-ақ отандық ... ... мен ... ... ... ... Инфляциялық үдерістерге қысымды азайту мақсатында бюджет ... ... ... оның ... ... ... өсуін
шектеу, мемлекеттің мұнайдан түскен кірістерді кепілдік берілген трансферт
түрінде пайдалануын ... ... ... ... ... ... тарту бағытында жүргізілуі қажет. Ел ... ... ... ... ... және елге ... ... тәуелділігін ескере отырып, инфляцияның 2007-2009 жылдарға арналған
болжамын әзірлеу кезінде экономика дамуының 3 ... ... ... ... ... жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» сценарийі
(мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ долларынан төмен,капиталдың әкелінуі
елге ... 2 ... ... ... ... капиталдан төмен);
- «капиталдың көп әкелінуі жағдайындағы мұнайға қалыпты баға» сценарийі
(мұнай бағасы бір баррель үшін 60 АҚШ ... ... ... ... 2 ... ... ... жылдық капиталдан жоғары);
- «мұнайға жоғары баға» сценарийі (мұнай бағасы бір баррель үшін 60 ... ... үш ... да ... ... негізгі көрсеткіштерінің
болашақтағы динамикасы Орта мерзімді жоспардың ... ... ... ... ... ... ІЖӨ орташа жылдық өсуі
9,6%-ды, негізгі капиталға инвестициялар - 18%-20%-ды, ... ... - ... бюджеттен жеке тұлғаларға берілетін трансферттер жылына - 8%-ды ... ... бар. ... ... ... республикалық бюджетке сәйкес
республикалық бюджеттің 2007 жылға арналған шығыстары 2006 ... ... ... ... ... деген болжам бар. [17, 25-26б.]
«Капиталдың қалыпты әкелінуі ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді үрдіс ретіндегі мұнай бағасының ... және ... ... ... қарыз алу құнының көтерілуі
мұнай өндіру жобаларын жаңадан сырттан ... және ... ... таза ... ... алуының төмендеуін қамтамасыз
ететін болады.
«Капиталдың көп ... ... ... ... ... ... алу ... төмен деңгейде сақталып қалуының және мұнай ... ... ... ... ... қарыз алуының одан
әрі кеңеюіне және ... ... ... ... ... ... көздейді.
«Мұнайға жоғары баға» сценарийі барысында тауарлар және көрсетілетін
қызметтер экспортының өсу ... ... 15% ... ... Тауарлар мен
халықаралық қызметтер балансы профицитінің жыл ... өсуі ... мен ... ... таза ... ... ... болады. Ағымдағы шот профициті 2007 жылы ІЖӨ-ге ... ... ал 2009 жылы ... ... 3% ... ... [17, ... бағасының жоғары деңгейі және шетелдік инвесторлар сенімінің
тұрақты түрде жоғары болуы мұнай-газ жобаларын қосымша қаржыландыруды ... ... мен ... ... ... алу ... ... Банктердің резидент еместер алдындағы
міндеттемелері 2007-2008 жылдары 10-15%-ға өседі, 2009 жылы өсім ... ... ... ... ... арналған ақша-кредит саясатының негізгі
мақсаты орташа жылдық инфляцияны мынадай деңгейде ұстап тұру болады:
 «капиталдың қалыпты ... ... ... қалыпты баға» сценарийін
іске асыру кезінде 2007 жылы 6,2%-7,2%, 2008 жылы – ... 2009 жылы ... ... көп ... ... ... ... баға» сценарийін іске
асыру кезінде 2007 жылы 7,3%-8,3%, 2008 жылы  – 6,9%-7,9%, 2009 жылы – 6,9%-
7,9% шегінде;
 «мұнайға жоғары баға» сценарийін іске ... ... 2007 жылы ... жылы  – 8,0%-9,0%, 2009 жылы  – 8,0%-9,0% шегінде.[17,29б.]
|Осы үш сценарий ... ... ... негізгі көрсеткіштерінің |
|2007-2009 жылдарға арналған ... ... ... көре ... |
|3 ... - Ақша-несие саясатының негізгі көрсеткіштерінің 2007-2009 ... ... ... ... ... әкелінуі жағдайындағы |
|мұнайға қалыпты ... ... [17, ... ... ... ... ... |
| ... ... ... алғанда), % ... ... ... |
| ... қаржыландырудың ресми ставкасы,% ... ... ... |
| ... ... жалпы халықаралық резервтері, млрд. АҚШ доллары ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... теңге ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... млрд. теңге ... ... ... |
| ... ... ... % ... ... ... |
| ... [17, 28-29б.] мәліметтері бойынша автор құрастырған. |
| ... [17, ... ... ... ... ... |
|4 ... - ... ... ... көрсеткіштерінің 2007-2009 |
|жылдарға арналған болжамы («капиталдың көп ... ... ... ... ... ... [17, 28-29б.] ... ... ... ... |
| ... ... ... алғанда), % ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... млрд. АҚШ доллары ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... теңге ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... депозиттері, млрд. теңге ... ... ... |
| ... ... ... ... млрд. теңге ... ... ... |
| ... ... ... % ... ... ... |
| ... [17, ... ... бойынша автор құрастырған. |
| ... ... ... ... ... құрастырған. |
|5 Кесте - ... ... ... ... ... |
|жылдарға арналған болжамы ( «мұнайға ... ... ... [17, ... ... ... ... |
| ... ... ... ... % ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... жалпы халықаралық резервтері, млрд. АҚШ доллары ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... %-бен ... ... ... |
| ... ... ... теңге ... ... ... |
| ... ... ... ... млрд. теңге ... ... ... |
| ... ... деңгейі, % ... ... ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... ... құрастырған. ... та ... ... ... ... инфляция деңгейі 15,3%-ке |
|жетті.Неге олай болып отыр? ҰБ өзінің 16 жылдық дербес ... ... ... ұстанған бағыты -өздеріңіз көргендей, ақша массасын бақылау болып |
|табылды, бірақ тәжірибе көрсеткендей,ақша массасын қатаң реттеу саясаты ... ... ... ... ... тек ақша ... |
|тежеуге мүмкіндік бермейтін процесс. Сонымен ... ҰБ ... ... ... ... назарсыз қалды.Атап айтқанда ерекше жағдайларда |
|несиелік операциялардың деңгейі мен көлемін тікелей шектеуге ... еді ... ... ... ... сатып алуға берілетін |
|несиені ... ... |
| ... 6 -2009 ... ... ... ... шолу [17,28-29б.]
|Жалпы халықаралық резервтер - ҚҰБ, млн.USD |17429,7 ... ... ... ... |1502,7 ... ... ... теңге |4453,4 ... |0,4 ... ... ... ... ... |770,7 ... қайта қаржыландыру ставкасы (%) |9,0 ... ... тар ... млрд.теңге |1498,7 ... ... ... ... ... ... [17,28-29б.] мәліметтері бойынша автор құрастырған.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, бүгінде ... ... ... ... ... жүргізілуде. Қазақстан Республикасының банк жүйесі
банк қызметтері бойынша әлемдік стандарттарға өтуді қолға алды. Еліміздің
зейнетақы және ... ... ТМД ... ішіндегі ең дамыған жүйелер болып
отыр. Біздің қаржы жүйеміздегі ... банк ... ... үлгі ... ... Қазақстан Ұлттық банкі ТМД елдерінің жалғыз орталық банкі
қызметін ... ... ... ... осы деңгейде сапалы түрде қысқа мерзім
аралығында ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... отыр. Оның негізі 2004 жылы 1 қаңтарынан ... ... ... ... басты мақсаты бағаның тұрақтылығын сақтау,
яғни ... ... ... ... ... бағамы, ақша агрегаттары)
бастапқы мақсат болып табылмайды.
Ұлттық банк негізгі мақсатын орындаудағы міндеттері мемлекеттік ақша-
несие саясатымен ұштасып, ... ... ... ... дамуын
қамтамасыз ету, валюталық ... және ... ... тұрақтылығын
қамтамасыз ету болып табылады.
Ұлттық банктің ақша-несие саясатындағы негізгі мақсаты ретінде
бағаның ... ... ету үшін ... ... ... ... жылдарға белгіленген шамалар негізінде қатаң түрде
жүргізуге бағытталып ... Осы ... ... ... ... және Ұлттық банк инфляциялық таргеттеу бойынша ... ... өту ... ... ... ... ... таңда ақша-несие саясатын жүзеге асыруда онымен бірге орын
алып отырған мәселелер тобын айта кету қажет, оларға ... ... ... жоғары ағылымы, қаржы рыногының өтімділігінің азаюы
жатады. Осыған байланысты инфляция тек қана ... банк ... ... ... ол кең ... еліміздің ішкі және сыртқы жағдайларына
тәуелді болып отыр. Макроэкономикалық көрсеткіштер мен инфляция ... ... ... ... банк ... ... трансмиссионды
механизм – комплексті шараларға әсер ету ... ... ... ... мәселелерді шешу үшін ақша-несие саясаты құралдарының бірі
пайыз саясатын қысқа мерзімдегі негізде өсіру қолға ... ... ... Ұлттық банк 2007 жылы ... ... ... ... Оларға: ақша-несие саясаттарын оптимизациялау, салымдардың
тартылу мерзімдерін белгілеу, қысқа ... ... ... ... ... резервтер талаптары, қайта қаржыландыру операциялары Осы ... ... ... төмендету мақсатында пайыздарды өсіруді
қолға алды. Қаржы рыногын қайта қаржыландыру пайыздары ... ... ... оны ... ... ақша-несие саясатының белгіленген
бағыттары бойынша қызмет етуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... банктің қатаң ақша-несие саясатын
қолдануға мәжбүр болуы ... ... ... ... ... 2007 жылы ... 9%-ға ... байланысты. Алайда инфляциялық
процестердің біртіндеп аяқталуына ... ... ... ... ... ... ... басқа да пайыздардың өсуін
қарастырады.
Қазақстан Республикасындағы қазіргі нарықтық қатынастардың ... ... ... жетіспеушілігі, өндірістің өңдеу салаларының
құлдырауы, шаруашылық байланыстарының ... ... және ... мөлшерде
өтелмеген төлемдер жиналуы жағдайында қолма-қол ақшасыз есеп ... ... ... арта ... ... уақыттарда еліміздің есеп айырысудың қолма-қолсыз
түрлерімен жүргізілетін операцияларға сұраныстың өсетіндігін және ... ... ... саласы мен Ұлттық банкі бірлесе отыра шетелдік
тәжірибелер негізінде отандық қолма-қолсыз есеп ... ... ... кезде Ұлттық банк ақша-несие саясатын өзі ... ... ... ... ҚР ... оны ... ғана кіріседі. ҰБ-тің логикасына
сүйенсек, әрбір ... ... өз ... ... өзі ... өзі
жүзеге асыруы тиіс. Мысалы, ҚР әскерінің бас штабы «соғыс және ... өзі ... ... ... ... –салық салу мәселесін өзі
шешу керек, т.с.с. Менің ойымша, ... ... ... ... ... ... заңды түрде ҚР Парламенті ... және ... ... ... ... болатын еді.ҰБ-тің
мақсаттары туралы сөз қозғағанда, ... ... ... және ... ... баға ... қосымша зерттеуді қажет етеді, себебі ақша-
несие саясаты валюта тұрақтылығына тек жанама әсер етеді. ... ... ... ... да, ... құзырына жатпайтын факторлар бар.(Мысалы,
ет бағасының өсуіне жауапкершілікті ҰБ-қа жүктей салу өте қиын). Сондықтан,
жоғарыда айтып ... ақша ... жету үшін ... да
мемлекеттік басқару органдары өзінің күш-жігерін салулары керек.
Осылайша, Орталық ... ... ... ... ... ... ... бұл курстық жұмыстың мақсаттары мен міндеттердің
ашылуы мен орындалуы толық жүзеге асты деген сенімдемін.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Мақыш С.Б., Ақша ... және ... ... ... ... 248 ... “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы ... күшi бар ... ... ... ... Б., Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары.- Алматы,
Экономика, 2000.-326 бет.
4. Ред. ... Ғ.С. ... ... ... ... ... бет.
5. Мамыров Н.К., Төлеужанова М.Ә., Макроэкономика.-Алматы, Экономика, 2003.-
430 бет.
6. Мұхамедиев Б.М., Дуламбаева Р.Т., ... Д.Ж., ... ... ... 2008.-248 бет.
7. Мақыш С.Б., Банк ісі . - Алматы, ИздатМаркет, 2007.- 471бет.
8. Мырзабеков Ш. Қазақстанның банк ... ТМД ... ... ... ... ... сұхбат // Дала мен қала. – 2006.-1
қазан.-13 бет.
9. ... шолу 2009ж. ... ... А.Г. О ... ... ... ... и других
направлениях деятельности Национального Банка // Банки Қазахстана,
№12, - 2004.- 2-4 ... ... А.К. ... таргетирование: SWOT-анализ // Банки
Қазахстана, №10. - 2005.-56-61 бет.
12. О ситуации на финансовом ... // ... ... №2.-2007.
13. О ситуации на финансовом рынке // Банки Кзахстанаа № 12.-2008.
14. Предварительные итоги 2008 года и о ... на ... ... ... ... ... О ... на финансовом рынке // Банки Казахстана №11,2009
16. Үдерістерді тежеу: ... ... ... ... ... ... ... // Қаржы. Қаражат.,№3.-2007
17.Основные направления денежно-кредитной политики НБ РК на 2007- ... // ... ... №4.-2009.
-----------------------
ҚҰБ-нің қысқа мерзімді ноталарын орналастыру әдістері
Акциондық әдіс, яғни алғашқы агенттердің ... ... ... ... ... ... ноталарды орналастыру, яғни ең
жоғарғы дисконттау ... ... ... ... хабарланған
шегінде сатып алушыларды қанағаттандыру бағасымен аяқтау.
Толық орналастыру әдісі (аукциондағы ... ... ... дисконттау
бағасында эмиссиялауға сәйкес қысқа мерзімді ноталардың ... ... ... ... ... бағасында ҚҰБ шығарған қысқа
мерзімді ... сату ... ... ... инфляция
Салықтар мен тарифтер, жылу, ауа райы, маусымдық
Ашық нарықтағы операция / пайыз мөлшерлемесі
Ағымдағы шот
Импорттық инфляция
Айырбас ... ... ... күтілімі
Инфляция
Мүліктің бағасы
Тұтыну инвестициялары
Әлеуетті және нақты көлем арасындағы айырма
Жалақы
Маржа
Мемлекеттік шығыстар
Салықтар
Реттелетін жалақы
Импорттың үлесі
Өндірістің әлеуетті
көлемі
Жұмыс күші
Технологиялық үрдіс

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық есепшот жүйесінің мазмұны7 бет
Инновациялық маркетингтік технологиялар арқылы қр-ның ұлттық брендін құру және оны жылжыту үшін түйе сүтінен жасалған «botakan» өнімдерін отандық ерекше өнім ретінде таныту45 бет
Қазақстан мен Біріккен Ұлттар Ұйымы. Қазақстан мен БҰҰ-ның Даму Бағдарламасы10 бет
ҚР-ның ұлттық банк мекемесіндегі корреспонденттік шот арқылы банкаралық есеп айырысу20 бет
ҚР-ның Ұлттық қоры және оның даму тенденциясы23 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь