Озон қабаттары

Жердiң озон қабатының бұзылуы адам, жануарлар, өсiмдiктер мен микроорганизмдер тiршiлiгi үшiн ықтимал қатер болып табылады.
1973 жылдан бергi байқаулар Қазақстанның үстiндегi озон қабатының қалыңдығы 5-7%-кe азайғанын көрсеттi.
Монреаль хаттамасына сәйкес қабылданған, озон қабатын бұзатын заттарды пайдалануды реттеу жөнiндегi шаралар әлемде 1986 жылдың деңгейiмен салыстырғанда оның 10 eceгe азаюына ықпал еттi.
Бiздiң ел озон қабатын сақтау туралы халықаралық келiсiмдерге 1998 жылы қосылды. Қазiргi уақытта Қазақстанда озон бұзғыш заттарды (ОБЗ) пайдалануды қысқарту және оларды айналымнан алып қою, озон қабатын бұзбайтын заттарды қолданумен жаңа технологияларды енгiзу жөнiндегi жұмыстар жүргізілуде.
Озон қабатын бұзу қатерiн жоюдың негiзгi жолдары мыналар болып табылады: ОБЗ пайдаланудан жедел бас тартуды және оларды қауiпсiз жоюды қамтамасыз ету, ОБЗ-дың заңсыз айналымының алдын алу және қолға алынған күш-жiгердiң табыстылығына көз жеткiзу үшiн тропосферада оның жиналуының тұрақты мониторингін жүргізу.
Сондай-ақ 2004 жылдың барысында ОБЗ пайдаланатын кәсiпорындардың қызметiн лицензиялау жөнiндегi қажеттi нормативтiк құқықтық актiлердi қабылдау, ОБЗ пайдалану қызметiмен айналысатын мамандарды оқытуды және Қазақстанның үстiндегi озон қабатының жай-күйiн зерделеу жөнiнде iргелi ғылыми зерттеулер жүргiзудi бастау, сондай-ақ жаңа технологияларды енгiзу жолымен ОБЗ пайдалануды қысқарту және қолданыстан алу жөнiндегi жұмыстарды жалғастыру қажет болады.
Осы iс-шараларды жүргiзу нәтижесiнде ОБЗ шығарындысы қысқарып, ол Жердiң озон қабатын сақтауға септiгiн тигiзетiн болды.
        
        Озон қабаттары
      Жердiң озон қабатының бұзылуы адам, жануарлар, өсiмдiктер ... ... үшiн ... ... ... табылады.
      1973 жылдан бергi байқаулар Қазақстанның үстiндегi озон қабатының
қалыңдығы 5-7%-кe ... ... ... ... ... ... озон қабатын бұзатын
заттарды пайдалануды реттеу ... ... ... 1986 ... ... оның 10 eceгe ... ... еттi.
      Бiздiң ел озон қабатын сақтау туралы халықаралық келiсiмдерге 1998
жылы қосылды. ... ... ... озон ... ... ... ... және оларды айналымнан алып қою, озон ... ... ... жаңа ... ... ... ... Озон қабатын бұзу қатерiн жоюдың негiзгi жолдары ... ... ОБЗ ... ... бас ... және оларды қауiпсiз жоюды
қамтамасыз ету, ОБЗ-дың ... ... ... алу және ... алынған күш-
жiгердiң табыстылығына көз жеткiзу үшiн ... оның ... ... ... ... 2004 ... ... ОБЗ пайдаланатын кәсiпорындардың
қызметiн ... ... ... ... ... ... ОБЗ пайдалану қызметiмен айналысатын мамандарды оқытуды және
Қазақстанның үстiндегi озон қабатының ... ... ... ... ... ... бастау, сондай-ақ жаңа технологияларды енгiзу
жолымен ОБЗ пайдалануды қысқарту және қолданыстан алу жөнiндегi ... ... ... ... ... ... ОБЗ ... қысқарып, ол
Жердiң озон қабатын сақтауға септiгiн тигiзетiн болды.
Климаттың өзгеруi
      "Қызу әсерiнiң" салдарынан болатын ... ... ... ... ... ... ... және қоршаған ортаның жай-күйiне
барынша ықтимал қатер төндiредi.
      ... 1995 жылы ... ... ... БҰҰ Yлгiлiк
конвенциясын бекiттi, ал 1999 жылы осы Конвенцияға ... ... ... ... ... және ол ... енген жағдайда Қазақстан
қызған газдардың шығарындыларын қысқарту жөнiндегi сандық мiндеттемелердi
өзiне жүктей отырып, I қосымшаның ... ... ... Киoтo ... бекiтуiнiң мақсатқа сайлығын айқындау
үшiн 2004 жыл барысында қызған газдардың шығарындыларын қысқарту жөнiндегi
сандық мiндеттемелердiң Қазақстанның экономикасына ... ... ... ... қажет.
      Талассыз экологиялық тиiмдiлiгiнен басқа, Киото хаттамасын бекiту
бiздiң ел үшiн ... ... ... ... ... ... ... мүмкiндiгiмен инвестор рөлiндегi
бiрлескен жүзеге асыру жобаларына және "таза даму" ... ... ... ... үшiн жаңа ... ... энергетикалық рынокта елдiң экономикалық мүдделерiн қорғау үшiн
көмiртегi кредиттерiн шоғырландыру, ... ... ... сату жөнiндегi перспективаларды ашады.
Киото хаттамасын бекiткеннен кейiн нақты жобалар мен ... ... ... ... ... қызған газдардың шығарындыларын
азайту жөнiндегi 2015 жылға дейiнгi бағдарлама әзiрленетiн болады.
ОЗОН ... озон ... адам ... ... ... байланысты
екі аспектісі бар: жоғары қабаттағы бұзылу («озон ... және жер ... ... ... қабаты полюстерде 9—30 км, экваторда — 18—32 км биіктікте
орналасқан. Ондағы ... ... ... ... Егер қабаттағы
озонды таза күйде бөліп алса, оның қалындығы 3—5 мм ... ... ... ... ... ... бірлігімен (100 есе
үлкейтілген миллиметр—300—500 бірлік) есептеледі.
Атмосфераның жоғары ... озон ... ... ... ... ... ыдырауы нәтижесінде түзіледі. Бос оттегінің
оттегі молекуласына қосылуынан озон ... Бір ... ... ыдырап, оттегіне айналу процесі жүреді. Реакция ... ... ... ... және ... ... ... айналуы болып табылады.
Озон толқын ұзындығы 200—320 нм болатын сәулелерді сіңіреді. Олардың
бір ... ұзын ... ... Жер ... ... ... Ұзындығы
200—400 нм сәулелер ... ... ... ... жатады.
Соңғы жылдары атмосфераның жоғары қабатындағы озонның мөлшерінің кемуі
байқалуда. ... ... ... ... және ... ... бұл кему
3% құраған. Мәліметтер бойынша озонның 1%-ға кемуі терінің қатерлі ... ... ... арттыруы мүмкін.
Озонның ең көп мөлшері Антарктиданың үстінде ... ... ... 30
жылда озонның мөлшері 40—50% кеміген. Озонның концентрациясының кемуі
нәтижесінде түзілген кеңістікті ... ... деп ... ... ... 4% ... ... кедергі оның мөлшері АҚІІІ-тың көлемінен артық. ... ... ... тесіктердің» пайда болуы жиілеп барады. Оның ... мың ... ... ... болу ... әлі де ... ... Олар ... рет осы ... 80-жылдарында байқалған. Аз
уақыттық бақылау ... да бір ... ... ... мүмкіндік
бермейді.
Қазіргі кездегі озон қабатын бұзатын негізгі ... ... ... ... ... Бұл ... — көміртектер бөлме
температурасында қайнайды. Олар тоңазытқыш ... әр ... ... ретінде, т.б. қолданылады. Тасымалдаушы-газ
(пропилленттер) ретінде фреондарды кеңінен пайдалану олардың өте ... газ ... ... Осы ... ... ... (100 ... өмір сүреді) болуына байланысты фреондар озон ... жете ... ... ... одан хлор ... шығады. Хлордың әрбір атомы
катализатор ретінде озонның 100 мыңдаған атомын ... ... ... фреондардың мөлшерін кеміту және болашақта өндіруді
тоқтатуа багытталған іс-шаралар ... ... ... ... 50% ... және ... басқа
пропилленттермен алмастыру туралы міндеттеме ... ... ... ... ... ... атмосферада өте ұзақ уақыт
сақтала ... ... ... (АҚШ, ... ... ... ... немесе гидрофторкөміртекпен алмастырылуда. Бұлардың
өмір сүру мерзімі қысқа (2-25 жыл).
Сонымен қатар, озон ... ... ... ... да жолдары
қарастырылуда. Озон қабатына этан мен ... ... ... ... ... ... ... қатар озонның түзілуі мен жиналуына
электромагнитті сәулелер, лазер сәулелері, ... ... әсер ... ... диссоциаңиялануын арттырып, озонның түзілуі ... ... ... ... интенсивті түрде көктемде бұзыла бастайды. Себебі қыстағы
төмен температура мен бұлттылықтың артуы фреондардың ... ... ... ... Ал ... ... жоғарылауы хлордың
озонға ... ... маңы ... озон ... интенсивті түрде бұзылуын осы
аудандардағы озонның бұзылуына себепкер ... ... ... аз ... ... ... ғалымдар «озон тесіктерінің» пайда болуы адам ... емес ... ... жиі ... жүр. ... ... ұқсас
құбылыстардың ертеде де орын алғанын және олар тек ... ... ... ішінде күн белсенділігінің 11 жылдық циклімен, екені
туралы ... ... ... ауа ... ... ... ... дейін де болғанын дәлелдейді.
Озон қабатының бұзылуының тағы бір ... ... ... ... шығаратын негізгі фактор ретінде ормандардың жойылуы аталады. ... ... ... ... ... ... жоғары қарай
бағытталған жерлердің болуы туралы да ... ... ұшу ... ... ... бір ұшуы ... озонды
ыдыратқан), атмосферадағы ядролық жарылыс, атмосфераның жоғарғы қабаттарына
азот оксидтері мен кейбір көмірсулардың шығарылуына әкелетін ірі өрттердің
озон ... ... ... Сондай-ақ озон қабатының бұзылуын Галлей
кометасымен де байланыстырады ... ... ... оның өтіп ... озонның концентрациясы әдетте қалпына келеді.
Атмосфераның төменгі қабаттарында озон ... ... ... ... ... Ол ... ... кейбір канцерогенді
заттарды бұзуға қабілетті. Бірақ жоғары концентрацияда озон күшті у болып
табылады. Адамда ол ... ... ... ... ... ассимиляциялық аппаратын зақымдап, ... бар ... ... ... жер бетіне жақын қабатындағы
озонның концентрациясы өндірістік ... ... бері 2 ... және жыл ... 1,0-1,6% ... келеді. Бұл құбылыстың негізгі
себебі фотохимиялық смогтар болып табылады.
ОЗОН МӘСЕЛЕСІ
Атмосфераның озон мәселесінің адам қызметіне қатысты ... ... ... бар: ... ... ... («озон қабаты») және жер маңы
кеңістігіндегі ... ... ... ... 9—30 км, ... — 18—32 км ... Ондағы озонның концентрациясы 0,01—0,06 мг/м3. Егер қабаттағы
озонды таза күйде бөліп ... оның ... 3—5 мм ... Озонның
мөлшері сантиметрмен (0,3—0,5) немесе Допсон бірлігімен (100 ... ... ... ... ... қабатындағы озон оттегі молекулаларының (О2)
ультракүлгін сәулелер әсерінен ... ... ... Бос ... ... ... озон ... Бір уақытта ... ... ... айналу процесі жүреді. Реакция жүруінің
шарты ультра-күлгін саулелерінің болуы және ... ... ... ... болып табылады.
Озон толқын ұзындығы 200—320 нм болатын сәулелерді сіңіреді. Олардың
бір бөлігі, ұзын ... ... Жер ... ... ... ... нм ... биологиялық белсенді ультракүлгін сәулелер
категориясына ... ... ... ... ... ... мөлшерінің кемуі
байқалуда. Солтүстік жарты шардың орталық және жоғары ендіктерінде бұл кему
3% құраған. Мәліметтер бойынша озонның 1%-ға кемуі терінің ... ... ... ... ... мүмкін.
Озонның ең көп мөлшері Антарктиданың үстінде жойылған. Мұнда ... ... ... ... 40—50% ... ... ... кемуі
нәтижесінде түзілген кеңістікті «озон тесіктері» деп атайды. «Тесіктің»
көлемі жылына 4% артып ... ... ... оның ... ... ... ... қатар, «көшіп жүретін тесіктердің» ... ... ... Оның ... 10—100 мың ... ... ... болу себептері әлі де ... ... Олар ... рет осы ... ... байқалған. Аз
уақыттық бақылау қандай да бір нақты қорытынды жасауға мүмкіндік ... ... озон ... ... ... ... ... (хладондар) болып есептеледі. Бұл хлорфтор — көміртектер бөлме
температурасында қайнайды. Олар ... ... әр ... ... ... т.б. қолданылады. Тасымалдаушы-газ
(пропилленттер) ретінде ... ... ... ... өте ... газ болуына байланысты. Осы жоғары дәрежеде тұрақты (100 жылдан
астам өмір сүреді) болуына байланысты фреондар озон ... жете ... ... ... одан хлор ... ... Хлордың әрбір атомы
катализатор ретінде озонның 100 ... ... ... ... ... фреондардың мөлшерін кеміту және ... ... ... ... ... мемлекеттер фреондардың өндірісін 50% кеміту және оларды басқа
пропилленттермен алмастыру туралы міндеттеме қабылдады. ... ... ... ... ... атмосферада өте ұзақ уақыт
сақтала алады. Бірқатар елдерде (АҚШ, Ұлыбритания, Франция) ... ... ... ... ... ... сүру ... қысқа (2-25 жыл).
Сонымен қатар, озон қабатының тұрақтылығын арттырудың ... да ... Озон ... этан мен ... жіберу хлорды пассивті
хлорлы сутегіне айналдырады. Сонымен қатар ... ... мен ... сәулелер, лазер сәулелері, электр разрядтары әсер етеді.
Олар оттегінің ... ... ... ... ... ... ... қабаты интенсивті түрде көктемде бұзыла бастайды. ... ... ... мен ... ... фреондардың құрамындағы хлордың
бөлініп шығуына әкеледі. Ал көктемдегі температураның жоғарылауы ... ... ... маңы ... озон қабатының интенсивті түрде бұзылуын осы
аудандардағы озонның бұзылуына себепкер хлордың метанды топпен аз ... ... ... ғалымдар «озон тесіктерінің» пайда болуы адам қызметіне
байланысты емес деген ... жиі ... жүр. ... ... ... ... де орын ... және олар тек табиғи процестерге
байланысты, соның ішінде күн белсенділігінің 11 жылдық ... ... ... ... ... ауа ... зерттеу фреондардың өндірістік
дәуірге дейін де болғанын дәлелдейді.
Озон қабатының бұзылуының тағы бір ... ... ... ... ... ... фактор ретінде ормандардың жойылуы аталады. Сонымен
қатар, Антарктиданың үстінде озонның таралуына ... ... ... жерлердің болуы туралы да пікірлер айтылуда.
Космосқа ұшу аппараттарын шығару ... бір ұшуы ... ... ... ... ... ... жоғарғы қабаттарына
азот оксидтері мен кейбір көмірсулардың шығарылуына әкелетін ірі ... ... ... ... ... озон ... ... Галлей
кометасымен де байланыстырады ғалымдардың болжамы бойынша оның өтіп ... ... ... ... ... келеді.
Атмосфераның төменгі қабаттарында озон күшті ... ... ... ... Ол ... ... кейбір канцерогенді
заттарды бұзуға қабілетті. Бірақ жоғары концентрацияда озон ... у ... ... ол ... алуды қиындатады, көзді тітіркендіреді,
өсімдіктердің ... ... ... хлорофиллді
бұзады.
Қолда бар ... ... ... жер ... ... ... концентрациясы өндірістік дәуірдің басынан бері 2 ... және жыл ... 1,0-1,6% ... келеді. Бұл құбылыстың негізгі
себебі ... ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез."9 бет
Атмосфера туралы түсінік, онын құрамы және биосфера мен адам өміріндегі маңызы14 бет
Биосфера - ғаламдық экожүйе7 бет
Тізбектер реакциялары8 бет
Озон қабатының бұзылу салдары6 бет
Озон қабатының орналасуы және оның қызметі6 бет
Экология. Озон қабатының бұзылуы7 бет
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.4 бет
Антропогендік фактор4 бет
Атмосфералық ауаны қорғау шаралары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь