Қаржы жоспарлары мен болжамдарының жүйесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І ҚАРЖЫ ЖОСПАРЛАРЫ МЕН БОЛЖАМДАРЫНЫҢ ЖҮЙЕСІ ... ... ... ... ... 4
1.1 Қаржылық жоспарлаудың (болжаудың) мазмұны, міндеттері,
қағидаттары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Қаржы жоспарлары мен болжамдарының жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

II ОРТАЛЫҚТАНДЫРЫЛМАҒАН ҚАРЖЫ ЖОСПАРЫ
ЖҮЙЕСІНДЕГІ КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН
ЖОСПАРЛАУ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.1 Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдаудың мазмұны және әдiстерi ... .14
2.2 Кәсіпорын қаржысын жоспарлау қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17

ІІІ Қазақстан Республикасының қаржылық жоспарлау жүйесіндегі орта мерзімді фискалдық саясат және оның 2008.2010 жылдарға арналған болжамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
Ұлттық экономиканың тиімді дамуы үшін енді ғана аяғынан нық тұрып келе жатқан Қазақстан үшін экономикалық және қоғамдық қатынастарда қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызы зор болып табылады. Осы қаржылық тұрақтылық негізінде экономикада қызмет етуші мемлекет пен шаруашылық қызмет етуші кәсіпорындар өздерінің қызметтерін толық қанды іске асырып, олардың қаржылық қатынастарының белсенділігі артады. Ал мұндай қаржы тұрақтылығының қамтамасыздығын үздіксіз қамту үшін ең біріншіден қаржы жоспарлары мен болжамдарының жүйесі дамып, ол алдағы кезеңдерге нақты бағыт-бағдарлар ұсынып отыруы керек.
Қаржылық жоспарлау мен болжау — бұл қаржы механизмінің қосалқы жүйесі, саналы басқарудың аса маңызды элементтерінің бірі және әлеуметтік-экономикалық жоспарлаудың құрамды бөлігі. Олар экономиканың үйлесімді және тепе-теңцік дамуына жетуге, біртұтас ұлттық шаруашынық кешенінің барлық буындарының қызметін үйлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқынын қамтамасыз етуге, халықты әлеуметтік қорғауды жүзеге асыруға бағытталған.
Осыған орай курстық жұмыс тақырыбын «Қаржы жоспарлары мен болжамдарының жүйесі» деп алдық. Бұл тақырыптың өзектілігі қоғамдағы қаржылық қатынастар негізінде қаржы жоспарлары мен болжамдарының экономикалық маңыздылығын және міндеттері мен қағидаттарын жан-жақты талдау болып табылады.
Жұмысты орындаудағы алдыға қойылған мақсат пен негізгі міндеттер келесідей:
• Қаржылық жоспарлаудың қажеттігі мен арналымының мәнін ашу;
• Қаржылық жоспарлау мен болжау жүйесінің жалпы қаржы жүйесіндегі рөлін талдау;
• Қаржылық жоспарлау мен болжаудың міндеті мен мақсаттарын, қағидаттарын және оның жүргізілу кезеңдерін сипаттау;
• Орталықтандырылған және орталықтандырылмаған қаржылар бойынша жоспарлардың ерекшелігі мен ұйымдасу барысына тоқталу;
• Кәсіпорындардың қаржылық жоспарлау мен болжамдарын талдау және олардың қаржыларын талдауға тоқталып өту;
• Еліміздегі мемлекеттік деңгейдегі қаржылық жоспарлаудың ең бастыларының бірі болып табылатын Қазақстан Республикасының орта мерзімді фискалдық саясатты жүзеге асыру жоспарының маңыздылығы мен 2008-2010 жылдарға арналған болжамына тоқталып өту болып табылады.
1. Құлпыбаев С. Қаржы. Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2000. – 154 бет.
2. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
3. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
4. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
5. Дробазина Л.А. Финансы. Учебник для вузов. – Москва: Приор, 2000. –527с.
6. Шуляк П.Н. Финансы предприятия. – Москва, - 2000 г.
7. Дробозина Л.А. Финансы. Учебник для вузов. – М.:ЮНИТИ, 2000.–527с.
8. Мейiрбеков А.Қ., Әлiмбетова Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
9. Любушкин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия. Учебное пособие для вузов. – Москва, 2000г.
10. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия. Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 1998. – 184 с.
11. Финансы Республики Казахстан. Статистический ежегодник. Алматы, 2006г.
12. Акционерлік қоғамдар туралы 2003 жылғы 13 мамырдағы N 415-ІІ
Қазақстан Республикасының Заңы .
13. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2004 ж. 24 сәуірдегі N 548-II)
14. Қазақстан Республикасы үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты.
15. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
............................................................................
..............................................3
І ҚАРЖЫ ЖОСПАРЛАРЫ МЕН БОЛЖАМДАРЫНЫҢ ЖҮЙЕСІ ....................4
1. Қаржылық ... ... ... міндеттері,
қағидаттары мен ... ... ... мен ... ... ОРТАЛЫҚТАНДЫРЫЛМАҒАН ҚАРЖЫ ЖОСПАРЫ
ЖҮЙЕСІНДЕГІ КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН
ЖОСПАРЛАУ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... және ... .....14
2.2 Кәсіпорын қаржысын жоспарлау қағидалары
.................................................17
ІІІ Қазақстан Республикасының қаржылық жоспарлау жүйесіндегі орта ... ... және оның ... ... ... болжамы
............................................................................
..................19
Қорытынды
............................................................................
....................................28
Қолданылған әдебиеттер тізімі
............................................................................
...29
КІРІСПЕ
Ұлттық экономиканың тиімді дамуы үшін енді ғана аяғынан нық тұрып келе
жатқан Қазақстан үшін ... және ... ... ... ... етудің маңызы зор болып табылады. Осы қаржылық
тұрақтылық негізінде ... ... ... ... пен ... ... ... өздерінің қызметтерін толық қанды іске асырып,
олардың қаржылық ... ... ... Ал ... ... ... үздіксіз қамту үшін ең ... ... мен ... ... ... ол алдағы кезеңдерге нақты бағыт-
бағдарлар ұсынып отыруы керек.
Қаржылық жоспарлау мен болжау — бұл ... ... ... ... басқарудың аса маңызды элементтерінің бірі және әлеуметтік-
экономикалық жоспарлаудың құрамды бөлігі. Олар экономиканың үйлесімді және
тепе-теңцік дамуына жетуге, ... ... ... ... барлық
буындарының қызметін үйлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқынын
қамтамасыз етуге, халықты әлеуметтік қорғауды жүзеге асыруға бағытталған.
Осыған орай ... ... ... «Қаржы жоспарлары мен
болжамдарының ... деп ... Бұл ... ... ... ... ... қаржы жоспарлары мен ... ... және ... мен қағидаттарын жан-жақты талдау
болып табылады.
Жұмысты орындаудағы алдыға ... ... пен ... ... Қаржылық жоспарлаудың қажеттігі мен арналымының мәнін ашу;
• Қаржылық жоспарлау мен болжау жүйесінің жалпы қаржы жүйесіндегі ... ... ... мен болжаудың міндеті мен мақсаттарын, қағидаттарын
және оның жүргізілу ... ... ... және ... қаржылар бойынша
жоспарлардың ерекшелігі мен ... ... ... ... қаржылық жоспарлау мен болжамдарын талдау және олардың
қаржыларын талдауға ... ... ... мемлекеттік деңгейдегі қаржылық жоспарлаудың ... бірі ... ... ... ... ... фискалдық саясатты жүзеге асыру жоспарының маңыздылығы мен
2008-2010 жылдарға ... ... ... өту болып табылады.
І ҚАРЖЫ ЖОСПАРЛАРЫ МЕН БОЛЖАМДАРЫНЫҢ ЖҮЙЕСІ
1.1 ... ... ... ... ... ... ... жүйе әрекет етуінде қаржылық жоспарлаудың өзіндік ерекшелігі
сол, бұл жоспарлау өндірістің материалдық-заттық элементтері ... ... ... ондіріске белсенді ықпал жасау турасында ақша
қозғалысының салыстырмалы дербестігімен шарттасылған ақша ... ... ... ... етуі және қоғамдық процестерге белсенді
ықпал етуі көбінесе ... ... ... ... ... ... ақша қорларын қалыптастырып, бөлуді ... ... ... ... ... ... тәртіпті (реттілікті)
анықтайтын өзара ... ... ... ... ... ақша түсімдерін жұмылдырудың прогрессивті нысандарын қоддануды
қажет етеді.
Қаржы көрсеткіштерін, белгіленетін қаржы ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
жоспарлау мен болжау процесінде қол ... Бұл өте ... ... ... пен ... жиі ... Іс жүзінде қаржылық
болжау жоспарлаудың алдында болуы және көптеген нұсқаларды бағалауды жүзеге
асыруы тиіс (тиісінше макро және ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық жоспарлаудың
көмегімен белгіленетін болжамдар нақтыланады, нақтылы жолдар, көрсеткіштер,
өзара үйлесілген міндеттер, ... іске ... ... ... ... ... көмектесетін әдістер анықталады.
Қаржылық жоспарлау — бұл белгілі бір кезеңге арналған ... және ... ... ... ... ... ... жоспарлауда қабылданатын экономикалық және әлеуметтік
шешімдердің (оларды қаржынандыру ... ... ... ... ... ... және ... түпкілікті нәтижелерді
оңтайландыру жөніндегі мемлекеттің, шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... қарастырған жөн, ... ... ... ... ... тек ... ... зандылықтарын танып білуге, қаржы ... ... ... ... ... ... шаралар мен ... ... ... ... ... ғана ... ... Бұл процесте жоспарлаудың, шешімдерді бағалаудың
прогрессивті әдістерін ... ... ... дамуымен, тиісті
аппараттың жоғары біліктілігшен қамтамасыз етілетін өте жаңа техниканың
негізінде жасалынатын есеп-қисаптардың көп ... ... ... ... ... ... ... кезеңдері мен басқарудың барлық
деңгейлерінде қаржылық ... оны ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін жоспарлаудың ерекше объекттілері, ... ... мен ... ... ... ... сияқты
жалпы белгілерді иемденді.
Экономикалық-әлеуметтік жоспарлау жүйесінде жоспарлау белсенді рол
атқарады, өйткені ол, бір ...... ... ... ... ...... өндіріс процесіне ықпал етудің маңызды тұтқасы.
Қаржылық жоспарлау экономиканы және оның буындарын басқарудың аса
маңызды функциясы болып ... Оны ... ... пен ... ... және олардың жоғарғы құрылымдары жүзеге асырады.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық ... ... ... жүргізудің белгіленетін түпкілікгі нәтижелеріне ықпал етуші
көптеген факторлардың екі ұштылығына байланысты көбінесе ... ...... ... зерттеудің негізінде болашақтағы қандай болса
да бір құбылыстың жай-күйі туралы ықтималдық ... ...... бір ... ... процестің дамуының нақтылы келешектері
туралы болжамды әзірлеу. Қаржыларға сәйкес болжаудағы құбылыстың дамуы —
бұл қаржы ... ... ... ...... процесі — ақша қорларының қозғалысы.
Қаржылық болжау — мемлекеттің мүмкін болатын қаржы жағдайын алдын-ала
көре білу, қаржы ... ... ... (дәлелдеу).
Болжамдар орташа мезгілді (5-10 жыл) және ұзақ мерзімді (10 жылдан ... ... ... ... ... ... ... стадияларынан бұрын
болады, қоғам дамуының белгілі бір ... ... ... ... жасайды. Қаржылық болжаудың мақсаты — болжанған кезендегі қаржы
ресурстарының шынайы мүмкін ... ... ... ... және ... ... болып табылады. Болжамдар қаржы жүйесінің
органдарына қаржы жүйесін (құрамын) дамыту мен ... ... ... ... іске ... ... мен әдістерін белгілеуге
мүмкіндік береді.
Қаржылық болжау әр ... ... ... қажет етеді:
• экономикалық процестерді анықтайтын факторларға қарай қаржы жоспарлары
көрсеткіштерінің динамикасын ... ... ... жасау;
• корреляциялық-регрессиялық талдау;
• тікелей сараптамалық бағалау әдісі.
Жоспар — іс-қимылдарды немесе шараларды жүзеге асырудың ... ... ... тапсырмалардың біртұтас мақсатына жетуге
бағытталынған өзара байланысты жуйе. Жоспарлау — жоспардың өзін ... ... ... және ... ... қамтитын процесс.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық жүйесінде сонымен бірге индикативтік, яғни
ұсынбалы (нұсқамалық) жоспарлау пайдаланынады; ол ақпараттық — ... ... және ... ... ... ... ... жанама түрде ықпал етеді. Индикативтік ... ... ... ... және ... ... мерзімді бағыттарын анықтауда маңызды орын алады, ... ... ... ... ... шегі анықталады.
Қазақетаңда индикативтік жоспарлау 1993 жыддан бері енгізілді. ... ... ... ... және ... Азия ... тәжірибелері негізге
алынып келеді. 1996 жылдан бері ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... қалыптасты.
Индикативтік жоспарлаудың қазіргі кезеңдегі басты ерекшелігі
зерттемелік ... Яғни ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамудың нысандары
көзделінеді әрі алда тұрған небір өзекті мәселелер нақты белгіленеді. ... ... ... жоспардың басты мақсаты экономикада
бәсекелестікті арттыру болып табылады.
Индикативті ... ... ... ... ... ... табылады, бұл жоспарлаудыц баеты мақсаты — болжанған дамуды
қамтамасыз ету үшін қаржы ресурстарының шамаланған ... және ... ... ... ... — мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық даму сая-
сатының негізгі бағыттарын, ... ... ... ... іске ... ... ... елдің өпеуметтік-экономикалық дамуының мақсат-ты
көрсеткіштерін (индикаторларын) жэне ... ... ... ... құжат.
Иңдикативтік жоспарлар орын алып отырған проблемаларды кешенді түрде
шешуге және етратегиялық мақсаттарға кезең-кезеңімен қол ... ... орта ... және ... ... ... мешіскеттік
әлеуметтік-экономикалык саясатты айқындайды.
Индикативгік қаржы жоспарларының мемлекеттік секторда ғана міндетті
сипаты, ал меншіктің басқа нысандарының секторлары үшін кепілдемелік ... ... ... ... — реттелетін бағаны, субсидияларды,
кредиттерді. ... ... мен ... жеделдетілген
амортизацияны және басқаларды пайдалану ... ... Аса ... ... жатады: валюта бағамы, инфляцияның болжанған
деңгейі, Ұлттық банктің қайта ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жоспарлау белсенді
рөл атқарады. Қаржы жоспарларын өзірлеу кезінде өндірістік тапсырмалардың
қауырттылығының дәрежесі тексеріледі, өнім ... мен оның ... ... ... ... неғүрлым толық пайдалану есебінен, шығындарды
төмендету және ... ... ... ... ... қаржы
ресурстарын көбейтудің мүмкіндіктері анықталады. Өндіріске қолда ... ... ... ... ... ... құрылыстың сметалық құнын төмендетуді, басқару аппаратын ұстау
шығындарын қысқартуды және т.т. ескере ... ... ... деген
қажеттілікті азайтудың жолдары қарастырылады. Сөйтіп, қаржылық жоспарлау,
бір жағынан, ... ... ... ... жағынан — қоғамдық өндірістің
процесіне ықпал жасаудың белсенді құралы болып табылады.
Қаржылық жоспарлаудың әдістемелігі аса ... мына ... және ... ... ... ... ... жасағанда екі негіздің (бастаудың) ... ... ... ... ... ... дамытумен етене ұштасуын білдіреді. Орталықтандырылған қаржылық
жоспарлау мемлекетке бірыңғай қаржы саясатын ... ... ... ... бөлуді және қайта бөлуді ... ... ... ... ... децентрализм өндірістік бірліктер мен
биліктің ... ... ... жоспарлар жасап, оларды
орындаудағы, ... ... және оның ... ... ... шығармашылық белсенділігін дамытуға жәрдемдеседі;
Биліктің жергілікті органдары ... ... ... ... ... субъектілер қызметінің ... ... ұзақ ... ... негізінде аймақтардың
қаржыларын басқарудың экономикалық әдістеріне көшу ... ... ие ... ... бір ... жалпымемлекеттік қаржыларды жүйелі түрде
нығайту, мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігінің, тұрақтылығын, ... ... ... ... ... ... оның рөлін арттыру қажет болып табылады;
Бірлік қағидаты қаржылық жоспарлаудың экономикалық және әлеуметтік
жоспарлаумен тығыз өзара ... мен ... ... ... Қаржы жоспарларының негізінде экономикалық және әлеуметтік даму
жоспарлары мен болжамдарының көрсеткіштері жатыр. Сонымен ... ... ... ... дамуының белгіленген ... ... ... және әлеуметтік жоспардың жеке
элементері мен бөлімдерінің ... ... ... Қаржылық
жоспарлаудың бірлігі сонымен бірге қаржы жоспарларының барлық түрлерінің
тығыз өзара байланысын ... ... ... ... ... оған ... субъектілердің жоспарлы
жобаламаларын қамтиды. Мемлекеттік деңгейде ... ... ... ... ... мен ... қаржы жоспарларының
көрсеткіштерін тірек етеді;
Жоспарлаудың үздіксіз қағидаты перспективалық (ағымдағы) және жылдық
(ағымдағы) қаржы жоспарларының тығыз ... ... ... бұған
перспективалық жоспарлаудың іс-қимылының мезгілін ұзартумен және жылдық
жоспарлауда ... ... ... қол ... ... бұл ... ... және перспективалық жоспарлаудың
арасында ... ... ... ... ... олардың
нақтылы даму перспективаларын анықтай отырып, дұрыс бағыттауға мүмкіндік
береді.
Қаржыны жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ең маңыздылары мыналар:
1. Экстраполияция немесе коэффиценттер әдісі. Оның мағынасы қаржы
көрсеткіштерін олардың динамикасын ... ... ... ... ... ... жетістіктері және оларды
өсудің немесе төмендеудің салыстырмалы тұрақты ... ... ... ... ... ... кемшіліктері бар:
1) мүмкін болатын ... ... ... ... 2) ... және ақша ресурстарын пайдалануға теріс әсер
етеді, өйткені ... ... ... ... қол ... ... ... Сараптық бағалау әдісі жоспарлау ... ... ... үшін аса білікті мамандардың – сарапшылардың
тәжірибесін пайдалануды қажет етеді.
3. Нормативтік әдіске сәйкес жоспарлы қаржы көрсеткіштері белгіленген
нормалар мен ... ... ... шығарылады.
4. Баланстық әдіс шығындардың оларды жабу көздерімен үйлесушілігін,
қаржы жоспарларының барлық ... ... ... ... ... ... өзара үйлесуін қарастырады. Қаржы
балансының талаптарын сақтау кәсіпорынның, саланың, бюджеттердің,
бүкіл ұлттық шаруашылықтың ... мен ... ... пайда болуынан сақтандыруға; ұлттық шаруашылықты
дамытудың қажетті қарқындары мен ... ... ... ... ескере отырып оларды жан-жақты негіздеуге
мүмкіндік береді.
5. Бағдарламалық-мақсатты әдіс нарық ... ... ...
жалпыұлттық, салалық, ғылыми-техникалық бағдарламалардың негізінде
қаржылық болжау әдістерінің бірі ... ... ...... ... пайдаланатын
қаржылық жоспарлаудың әдісі, бұл ... ... ... ... және оған ... ... ... мыналарды қажет етеді:
- басымдылықтарды белгілеу;
- қаражаттарды жұмсаудың тиімділігін арттыру;
- балама нұсқаны таңдауға сәйкес қаржыландыруды ... ... ... көп ... ең жақсы шешімдерді таңдау
экономикалық-математикалық әдістері, ұзақ ... ... ... үшін ... ... ... ... қажет
етеді.
Объективтік талаптарға жауап беретін қаржылық жоспарлауды ұйымдастыру
оның негізгі ... ... ... алуды қажет етеді. Отандық
экономикалық әдебиеттерде қаржылық жоспарлаудың қағидаттарын ... ... ... бар. ... ... басқарудың бұл стадиясының негізгі
ережелері ретінде дамудың ... ... ... үшін бірдей болады.
Нарықтық қатынастар жағдайында аумақтық мақсатты қағидаттар ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын анықтауға мүмкіндік береді; ресурстар
ауқымын шаруашылық ... ... ... етіп ... ... ... ... ресурстардың тапшылығы жағдайында аймақтың
қолайлы ... ... ... ету үшін ... ... ... ... бөлу мүмкін.
Қаржы жоспарларын жасау негізінен үш кезеңнен тұрады: бірінші кезеңде
есеп беріліп отырған мезгілдің қаржы көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... ... өзі қаражаттарды толық
жұмылдырудың себептерін ашуға, оларды пайдаланудың тиімділігі ... ... ... ... ... ... кезеңде әлеуметтік және ... даму ... ... көрсеткіштері негізінде кірістер мен шығыстардың негізгі
топтары бойынша жоспарланатыя жылға ар-налған кірістер мен ... ... ... ... ... ... тапсырмалар және кірістердің ... ... Егер ... шаралар мен жоспарлы
тапсырмалар ақша ресурстарымен ... ... ... ... ... ... көздері іздестіріледі, ... аса ... ... ... ал кейбір жағдайда шығындардың жеке
түрлерін тікелей қысқарту қарастырылады.
1.2 ... ... мен ... жүйесі
Қаржылық жоспарлаудың негізгі құжаты болып келетін қаржы жоспары
шаруашылық ... ... ... ... және ... ақшалай табыстары (кірістері) мен қорланымдарын құрудың және
пайдаланудың жоспары болып табылады. Қаржы жоспары ... ... ... етілуін көрсетеді.
Басқарудың барлық деңгейлерінде жасалынатын саны көп ... бір ... ... үшін ... ... ... ... орынды. Экономикалық әдебиеттерде олар негізгі екі ... ... ... және ... қаржы жоспарлары жалпымемлекеттік қаржы
ресурстарының қозғалысын негіздейді, ... ... ... ... ... бөлу ... белгілейді.
Нысаны бойынша олар әрқашан құрама жоспарлар ... ... ... оның ... ғана ... ... Сондай-ақ министрліктердің,
ведомстволардың қаржы жоспарларының да құрамалық сипаты болады, бірақ олар
қаржы ресурстарының қозғалысын тек ... ... ... ... ... олар орталықтандырылмаған жоспарларға жатады.
Орталықтаңдырылған қаржы жоспарлары ең ... ... ... ... және ... ... әдістерімен және
арналымымен ерекшеленеді.
Орталықтандырылған қаржы ... ... ... ...... ... ... жалпымемлекеттік
ресурстар;
қамтуы — мемлекеттің қаржы қызметінің ... ... оның ... процесінің қатысушыларымен өзара қаржы қатынастары да және сонымен
бірге пайда ... ... ... ара ... ... мақсаты — жалпымемлекепік қажеттіліктерді қанағаттандырудағы
мемлекеттің қаржылық мүмкіндіктерін анықтауға ... ... ... оның қаржы жоспарын негіздеу.
Орталықтандырылған қаржы жоспарларының саны, олардың нысандары,
мазмұны ... ... ... ... жүйесінің құрылысына, қаржы
жүйесінің жеке буындарына, сондай-ақ нақтылы кезенде ... ... ... ... бөлу ... ... ... болады.
Орталықтандырылған қаржы жоспарлары ... және ... ... ... ... рөл атқарады. Олар экономиканы
реттеудің жанама әдістерін ... ... ... ... ... жасайды, өйткені олардың салдарын (зардабын),
түпкілікті нәтижелерін алдын ала білуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... жоспарларды қамтиды. Мыналар ... ... ... құрама қаржы балансы, мемлекеттік бюджет, республикалық бюджет.
Құрама қаржы балансы деп орта мерзімді ... ... ... ... ... қаржылық бағдарламасын айтады. ... ... ... Ұлттық банктің белсенді қатысуымен Экономика
және бюджеттік жоспарлау министрлігі айналысады. ... ... ... ... ... ... ... Құрама қаржы балансында
мемлекеттік меншіктің барлық нысанының шаруашылық жүргізуші субъектілерінің
ақша қорларын қалыптастырудың ... мен ... және ... өндіріс пен
қоғамдық қажеттерге (әлеуметтік-мәдени ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Баланстың кіріс бөлігі мыналарды ... таза ... ... ... ... ... ... салық, акциздер, кеден
баждары), амортизациялық аударымдар, сыртқы сауда операцияларынан түсетін
түсімдер, салықтар мен ... ... ... ... ... ... несиелендірудің көздері.
Орталықтандырылмаған қаржы жоспарлары тек қаржы жүйесінің буындары
бойынша ... ... ... қаржы ресурстары қозғалысының деңгейі бойынша
да: жалпымемлекеттік ... жеке ... ... және
жергілікті) жоспарлары болып ажыратылады.
Салалық, ... ... ... ... материалдық
өндіріс салалары министрліктерінің (ведомстволарының) кірістері мен
шығыстарының ... ... емес ... министрліктерінің
(ведомстволарының) шығындарының құрама сметаларын, қоғамдық ұйымдардың және
т.т. қаржы жоспарларын қамтиды.
Аумақтың қаржы жоспарларына мыналар жатады: аймақтардың ... ... ... ... ... аумақтағы қоғамдық ұйымдардың және
т.т. жоспарлары.
Қаржы жоспарларының барлық түрлері өзара байланысты: мәселен, салалық
жоспарлар ведомствоға қарасты көсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... бөлігі болып келеді.
Мезгіліне қарай қаржылық жоспарлау жылдық, орташа мерзімді (үшжылдық,
бесжылдык) және перспективалык, болып бөлінеді. Қазіргі кезде жоспарлардың
жоғарыңца ... ... ... бір және ... ... жасалынады.
Шаруашылық байланыстар мен экономика тендестігінің ... ... ... органдарының іс-әрекет ету факторларының екі
ұштылығына байланысты бес ... және ... ... ... ... қатаң шектелінген. Арналымына байланысты бес жылға ... ... ... басқа құрама жоспарлары жасалуы тиіс, мемлекеттік
бюджеттің кірістері мен шығыстарының негізгі ... ... ... ... ... ... ... саны орталықтандырылған
қаржы жоспарларына қарағанда едәуір көп және нысаны мен мазмұны әр түрлі.
Бұл толып жатқан, ... ... ... ... ... ... ... әр алуан шаруашылық ... ... ... ... Орталықтандырылмаған қаржы жоспарларының
ортақтығы (бірлігі) олардың шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... ... негіздеу қабілеттігінде болып
келетіндігі, осыдан барын олардың айрықша ... — бұл ... мен ... оның қызметінің қаржылық нәтижелерін және қаржы
ресурстары қозғалысын ортақтастыратын тиісті қатынастарды ... ... ... топтастырудың негізіне
кірістердің, шығыстардың құрамы мен оларды есептеудің әдістемесіне, сондай-
ақ ... және ... ... ... ... ... өзара қатынастар-дың қатынасуына ықпал ... ... ... ... ... ең ... меишік нысандарын жатқызуға ... ... ... ... ... ... бірлескен шетеддік кәсіпорындардың, жеке меншікті фирмалардың,
қоғамдық ұйымдардың қаржы жоспарлары болып ажыратылады.
Бұл топтардың әрқайсысының ... ... ... жеке ... ... ... салалық ерекшеліктеріне, өндіріс
өзгешелігіне, көсіпорынның қызмет сферасына, типі мен көлеміне байланысты
нысаны мен ... ... ... ... Шаруашылық саласы,
қызмет түрі, басқару әдісі ... есеп ... ... ... ... кірістер мен шығыстардың құрамына,
құрылымына айтарлықтай әсер етеді. Соңдықтан ... ... ... ... ... нысаны, сондай-ақ кәсіпорындардың түрлері бойынша
да (бірлестіктер, концерндер, ірі, орта, ... ... және ... ... ... ... ... буындарының қаржы жоспарлары
болады және қаржы жоспарының нысаны, оның ... ... ... ... буынының өзгешелігін бейнелейді.
Бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің қаржы жоспарлары
смета деп аталады және негізінен ... ... ... ... ... көздері болған жағдайда шаруашылық ... ... ... мен ... негіздейтін кіріс-шыеыс сметалары
жасалынады. Ұжымшарлар, кооперативтік ... ... ... және
сақтық компаниялар қаржы жоспарларын, мемлекеттік биліктің органдары түрлі
деңгейлердегі бюджеттерді жасайды. ... ... ... жұмыс
істейтін кәсіпорындар мен ұйымдар қаржы жоспарларын бұрын кірістер ... ... ... ... Бұл ... ... ... үшін де, сондай-ақ бірлестіктер үшін де бірдей болды. Олардың
кіріс бөлігіне табыстар мен ... ... ... бөлігіне осы
түсімдер есебінен жасалатын шығындар анықталатын.
Нарыққа өту кезінде косіпорын қызметін тиімді басқарудың шешуші шарты
ретіндегі ... ішкі ... ... да мәні арта түсті. Қазіргі
кезде көптеген фирмалар, акционерлік қоғамдар және ... ... ... да ... ... стандарттарға көше бастады.
Әңгіме барлық ... ... ... ... етуде маңызды орын
алатын бизнес-жоспар жасау туралы болып отыр. Осы мақсатпен қаржы жоспары
және ... ... ... — бұл ... ... ... саймасай болатын құжат. Ол мемлекеттік ... және ... ... жоспарларына қарағанда жекеше
кәсіпорындар қатынастарының барлық жақтарын анағүрлым ... ... ... ... ... ... көрсетудің ерекшеліктерін, олардың
бәсекелестік қабілетін, өнім рыногін бағалауды ... ... ... ... бөлімдерді қамтиды.
Қаржы бизнес-жоспары бірқатар ... мен ...... ... ... мен ... ... ақшалай шығыстар мен
кірістердің балансын қамтиды. Кейбір кәсіпорындар активтер мен пассивтердің
балансын және графигін (залалсыздыққа ... ... ... ... сферасының шаруашылық жүргізу ... ... ... емес ... ... және коммерциялық
емес ұйымдарының жоспарлары, бюджет қаражаттары есебінен қаржыланатын
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ортада қаржылық жоспарлау анағүрлым жоғары сапалық
деңгейде жүзеге ... және ... ... ... заманғы техникалық
құралдарды және берік ақпараттық базаны пайдалана отырып, бұл ... ... ... жаңа ... және әдістермен молаяды.
II ОРТАЛЫҚТАНДЫРЫЛМАҒАН ҚАРЖЫ ЖОСПАРЫ ЖҮЙЕСІНДЕГІ КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ
ЖАҒДАЙЫН ЖОСПАРЛАУ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1 Кәсiпорынның ... ... ... ... және әдiстерi
Нарықтық қатынастардың даму жағдайында корпорациялардың ... ... ... зор. Бұл ... ... ... сондай-ақ олардың меншiк иелерi, жұмысшылар, ... және ... ... алдында өзiнiң өндiрiстiк-кәсiпкерлiк
қызметiнiң нәтижелерi үшiн толық жауапкершiлiкте ... ... ... ... ... мен ... ... оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қаражатын еркiн орын
алмастыра отырып қолданып, тиiмдi ... ... ... ... үздiксiз процесiн қамтамасыз ете алатын өзiнiң қаржы ресурстарының
жағдайын көрсетедi.
Кәсiпорынның қаржы ... ... ... ... және үйлесiмдi ұйымдастыра отырып басқару, өндiiрстiк, ... ... ... үшiн оның ... ... ... керек.
Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау жөнiндегi сұрақтарды
қарастырмас ... ... ... ... не соны ... ... жылдары шығарылған әдебиеттерде бұл ұғым әр түрлi түсiндiрiледi. Бұл
туралы профессор А.Д.Шеремет “Кәсiпорынның қаржы ... ... ... ... және оны ... ... сипатталады” деп
айтқан. Ал профессор Н.А.Русак бұл ұғымды былайша анықтайды: “Кәсiпорынның
қаржылық жағдайы қаржы ... ... ... және пайдаланумен
сипатталады. Кәсiпорынның қаржылық жағдайы кәсiпорынның қалыпты ... және ... да ... ... үшiн қажеттi қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етiлуiмен және оларды ... сай ... ... ... сондай-ақ басқа шаруашылық субъектiлерiмен қаржылық ... ... ... ... және ... ... Кәсiпорынның уақтылы төлеу мүмкiндiгi оның қаржылық жағдайының
жақсылығын ... ... ... ұғымдарды топтастыра келе коппорацияның қаржы
жағдайына келесiдей анықтама беруге болады: Кәсiпорынның қаржы жағдайы осы
кәсiпорынның ... бiр ... ... ... және оның ... қызметiн үздiксiз жүргiзуi мен өзiнiң қаржы мiндеттемелерiн
уақтылы өтеу үшiн қаржы ресурстарымен қамтамасыз етiлуiн ... ... ... тұрақтылығы ненi бiлдiредi? Ол ... ... ... ... жұмыс процесiнде үздiксiздiгiн
қамтамасыз ететiн қаржының жеткiлiктi болуы. Қаржылық тұрақтылық ... ... және ... ... ... ... болып
табылады.
Бұл ұғымды А.Д.Шеремет пен Р.С.Сейфуллин өте ықшам түрде ... ... ... ... ... бұл ... ... кепiлдендiретiн кәсiпорынның белгiлi бiр шоттар жағдайы” деп
атайды.
Жалпы атйқанда кәсiпорынның қаржылық ... – бұл ... ... деңгейiнде төлем қабiлеттiлiгi мен несиеге қабiлеттiлiгiн
сақтай отырып, табысты өсiсу негiзiнде ... ... мен ... арқылы
кәсiпорынның дамуын көрсететiн қаржы ресурстарының жағдайы болып табылады.
Кәсiпорынның қаржылық ... ... ... оған ... әсер ... ... В.М.Радионова және М.А.Федотова ... ... ... болу ... ... – iшкi және ... ... маңыздылығына байланысты – негiзгi және негiзгi емес;
• Құрылысы бойынша – қарапайым және күрделi;
• әрекет ету ... ...... және ... iшкi факторлар кәсiпорынның өзiнiң ... ... ... ал ... факторлар кәсiпорын еркiне бағынышты емес.
Кәсiпорынның қаржыылқ тұрақтылығына әсер ... ... iшкi ... ... болады:
• кәсiпорынның салалық топқа бөлiнуi;
• шығарылған өнiмнiң немесе көрсетiлге нқызметтiң құрылымы және ... ... ... бар ... ... ... жарғылық капиталдың мөлшерi;
• шығындардың көлемi, ... ... ... ... кәсiпорынды басқару тиiмдiлiгi, яғни қаржы ... ... ... шаруашылық жүргiзудiң экономикалық жағдайының
әсерi, қоғамда үстемдiк етушi техника мен технология, төлем қабiлетi ... және ... ... ... Қазақстан Республикасыынң салық
және ақша-несие саясаты, кәсiпорынның қаржылық қызметiн бақылау ... ... ... экономикалық байланыс және тағы басқалар жатады.
Кәсiпорынның ... ... ... ... оның өз
контрагенттерiмен ... ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынасы үлкен әсер етедi. Сондықтан да
серiктестермен реттелген iскерлiк қатынаста болу – ... ... ... ... ... ... табылады.
Осылайша, қаржылық жағдай кәсiпорынның бәсекеге қабiлеттiлiк және оның
iскерлiк қарым-қатынастағы потенциялын анықтайды, кәсiпорынынң өзiнiң ... ... ... және ... да қатынастар тұрғысындағы
экономикалық қызығушылықтары да бар ... ... ... бағасын
талдаудың ең жақсы тәсiлi, бұл – талдау; ол кәсiпорынның даму ... ... ... iске ... және ... ... ... баға беруге мүмкiндiк бередi.
Экономикада әрбiр кәсiпорын ұзақ мерзiмге дейiнгi уақытта қаржы
ресурстарын ... ... ... ... ... ... бередi: кәсiпорын
осы мерзiмге дейiнгi уақытта қаржы ресурстарын қаншалықты дұрыс басқарады.
Қаржы ресурстары ... ... ... сай ... және ... ... ... қажеттiлiктерге жауап бере алуы өте маңызды
болып ... ... ... тұрақтылықтың жетiспеушiлiгi кәсiпорынның
төлеу қабiлеттiлiгiнiң жоқтығына және оның дамуына қажеттi ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорындардың қаржылық
жағдайын талдаудың басты мақсаты ... ... ... ... ... баға беру және оның есеп беру мерзiмiндегi
өзгерiсi;
• активтер мен олардың қалыптасу ... ... ... ... рационалды және пайдаланудағы тиiмдiлiктi зерттеу;
• айналым капиталының көлемiн, оның өсуiн немесе кемуiн және ағымдағы
мiндеттемелермен ара-қатынасын ... ... және ... ережесiн сақтау;
• кәсiпорынның активтерi және оның мiндеттемелерiнiң құрылымын зерттеу;
• ағымдағы активтердiң ... ... оның ... ... ... ... ... баланстың өтiмдiлiгiн, кәсiпорынның қаржылық тұрақтылығының ... ... ... және ... ... кәсiпорын табыстылығын бағалау;
• кәсiпорының табысының салыстырмалы көрсеткiштерiн, сондай-ақ олардың
деңгейiнiң ... әсер ... ... есептеп шығару;
• кәсiпорынның iскерлiк белсендiлiгiн анықтау;
• кәсiпорынның қаржылық жағдайының ... ұзақ және ... ... яғни оның ... ... ... соның
негiзiнде кәсiпорынның қаржы саясатын iске асыру болып табылады.
Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау кәсiпорынынң шаруашылық қызметiн
талдаудың қорытындылаушы кезеңi ... ... Және де ол 3 ... ... өндiрiс және өткiзу; бұлардың ... ... және ... ... ... Кәсiпорынның қаржылық
қызметi – бұл оның осы ... ... ... және ... көлемi мен құрамына өзгерiс әкелетiн қызметi. Ол ... ... ... өз ... ... мен тиiмдi пайдаануына, есеп
және несие тәртiбiн сақтауға, меншiктi және ... ... ... ... ... ... кәсiпорынынң тиiмдi қызмет етуi
мақсатында қаржылық тұрақтылыққа қол жеткiзуге бағытталуы тиiс.
Кәсiпорынның ... ... ... ... ... ... арасында тығыз байланыс пен өзароа тәуелдiлiк ... ... ... ... көбiнесе оның өндiрiстiк сату
көрсеткiштерiмен анықталады.
Жоғары сапалы өнiмдi ... ... және ... ... ... ... оң әсерiн тигiзедi. Өндiрiс процесiнде ... ... және оны ... қиындықтары кәсiпорын шотына ақша
қаражаттарының келiп түсуiне кедергi жасайды, нәтижесiнде ... ... ... ... қаржысын жоспарлау қағидалары
Кәсіпорын қаржысы қаржы жүйесiнiң маңызды ... бiрi ... ... ЖIӨ ... бөлу және ... процестерiн қамтиды. Сондықтан
корпорация қаржысы материалдық өндiрiс кәсiпорындары қаржысының мазмұнымен
және оларды ... ... ... болып келедi. Жалпы
экономикалық негiзде кәсiпорынның және ... ... ... ... сол ... ... мен ... тiкелей
байланыста болады. Өйткенi қабылданған корпорацияның ... ... ... ... ... қарай корпорация өзiнiң қаржыларын ұзақ
және қысқа мерзiмде ұйымдастыруды жүзеге асырады. ... ... ... ... ... болады:
• Коммерциялық шаруашылық есеп (қаржылық қызмет саласындағы дербестiк,
өзiн-өзi өтеу, өзiн-өзi ... ... ... ... оның ... үшiн ... кәсiпорынның
қызметiне бақылау жасау);
• Жоспарлылық және жүйелiлiк;
• Меншiктiң барлық нысандарының теңдiгi;
• Қаржы резервтерiнiң болуы.
Коммерциялық есеп – ... ... ... ... алынатын қағидасы және басты әдiсi. Коммерциялық есеп
қағидасы кәсiпорынға оның ... үшiн, оның ... ... ... ... және ... ... тұрақты пайдалануға бөлiп
берiлетiнiн блдiредi. Бұл ... ... ... ... ... өлшеудi табыс алуды талап етедi.
Өзiн-өзi өтеушiлiк – шаруашылық жүргiзудiң негiзiн қалаушы қағидасы,
ол корпорацияның өз өнiмiн немесе ... ... ... ... ақша есебiнен оны өндiру мен және жеткiзiлiм жөнiндегi ... ... ... ... ... төменгi шегi –
залалсыздық, яғни ... мен ... ... түрдегi теңдiгi. Егер
корпорацияның өзiн-өзi өтеушiлiк қағидасы iске аспай, ол ұзақ ... ... онда ... банкрот деп жарияланады.
Өзiн-өзi қаржыландыру - ... ... ... ... ... ... болуының мiндеттi шарты. Бұл
қағида өнiм өндiру мен корпорацияның өндiрiстiк-техникалық базасын ұлғайту
жөнiндегi шығындардың толық өтелуiне ... ол ... ... ... және ... ... меншiктi көздерi есебiнен ... ... ... ... ... жетiспеушiлiгi кезiнде оған
деген қажеттiлiк банктiң қысқа мерзiмдi несиелерi мен коммерциялық ... және ұзақ ... ... ... қамтамасыз етiлуi мүмкiн. Ал
бұл несиелер өз ... ... ... ... ... өтеледi.
Өзiн-өзi қаржыландыру корпорациялардың толық қаржы дербестiлiгiмен
және жауапкершiлiгiмен тығыз байланысты. ... ... ... өз ... ... ... ... және қарыз
қаражаттарын iздестiрiп, айналымға ... ... ... Мемлекет
корпорациялардың қаржы ресурстарын қайта бөле ... ... ... ... қорлар алдындағы мiндеттi орындамағаны үшiн
заңнамада белгiленген қаржы санкцияларының ... ... ... пен ... – бiр ... ... ... арттырудыi ынталандырма құралдарын жасау мен оны iске ... екi жағы ... ... ... ... ... ... өндiрiстiң
мақсаттарына, мiндеттерiне, оларға жетудiң белгiленген әдiстерiне, жетудiң
дәйектiлiгi мен мезгiлдiгiне қарай оның параметрлерiн есептеу арқылы ... ... ... ... ... ... ... нұсқалары бойынша бағалау және кейiнгi шешiмдердi қабылдау үшiн
қызмет етедi.
Кәсіпорындардың меншiгiнiң барлық нысандарының теңдңгi ... ... ... мен ... түрлi нысандары
кепiлдiгiнде теңдiк формасында жүзеге асырылады. Меншiктенушi өз бiлгенiнше
өз мүлкiне ... ... ... және ... ... ... ... қарсы келмейтiе кез-келген әрекет жасайды.
Кәсіпорындардың қаржысын ұйымдастырудың қажеттiлiгi қағидасы ... ... ... ... ... ... ... әр түрлi әдiстермен өндiрiстiк және әлеуметтiк қорлардың
мөлшерiнде ... ... ... ... ... ... ... арқылы жасалуы мүмкiн. Қаржы резервтерiн уақытша болатын қаржы
қиыншылықтарын жоюға және шаруашылықтардың қызметiне қажет қалыпты ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл қаржы өз
кезегiнде корпорацияның барлық тәуекелдiктерiн қамтамасыз етудiң құралы
және сақтандыру қоры болып ... ... ... ... ... жүйесіндегі орта мерзімді
фискалдық саясат және оның 2008-2010 жылдарға арналған болжамы
Орта мерзімді фискалдық саясат әлеуметті-экономикалық дамудың негізгі
бағыттарын іске асырудың ... ... ... ... ... және ... ... бюджетті несиелеу;
• қаржы активтерін басқару;
• бюджетаралық қатынастар;
• мемлекеттік және мемлекеттік кепілдік берген қарыз алу мен ... ... көшу ... ... ... ... алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды, кешенді мақсатты бюджеттік
бағдарламаларды қаржыландыруға, ... ... ... ... тездетуге және халықтың ең аз қамтылған жігін әлеуметтік
қорғауға бағытталуы тиіс.
Шығыстар мен салықтар арқылы ... ... мен ... ... ынталандырудың, өндіріс тиімділігін арттырудың маңызды құралы ... ... ... фискалдық саясаты бүгінгі таңда жүргізілу
барысы ... үш ... ... ... жоспарлану негізінде іске асуда.
/13, 201 б/
Алдағы үш жылдық кезеңге арналған орта мерзiмдi ... ... ... ... ... болады:
1. Орта мерзiмдi фискалдық саясат алдағы үш жылдық кезеңге арналған
салық-бюджет ... ... ... ... ... және жергiлiктi бюджеттердiң болжамдық
көрсеткiштерiн;
• бюджеттiк ... ... ... ... iске ... бағалау нәтижелерiн;
• бюджет қаражатын жұмсаудың басым бағыттарын;
• республиканың ... ... ... ... ... iске ... тәсiлдерiн;
• бюджетаралық қатынастардың даму бағыттарын;
• мемлекеттiк және мемлекет кепiлдiк берген қарыз алу мен ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
/12, 187 б/
2. Орта мерзiмдi фискалдық саясат ... ... ... ... ... даму ... ... өткен қаржы жылы
бекiтiлген орта ... ... ... ... ... ... бағдарламалар, өткен қаржы жылы ... ... ... мен бағалау ескерiле отырып, оның негiзгi ... ... ... үш ... ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның
жобасын әзiрлеу бюджеттiк жоспарлау ... ... ... ... ... комиссия қабылдаған шешiмдердiң негiзiнде ... ... ... ... ... ... ... нұсқасын
жасап, оны Республикалық бюджеттiк комиссияның қарауына ... ... ... ... ... ... ... түпкiлiктi нұсқасын
қарау және айқындау жоспарланып отырған қаржы жылының алдындағы ... ... ... ... ... көшу ... республикалық бюджет шығыстарының
құрылымы айтарлықтай өзгерістерге ...... ... ... ... ... ... жұмсалатын бюджет
қаражаттары шұғыл қысқаруда. Жекешелендіру ... ... ... ... ... едәуір бөлігі акционерлік қоғамдарға
өзгерді, олар ... ... ... қаржы рыногында жұмылдырылған
меншікті қаражаттар мен ресурстар есебінен жүзеге асыруға тиіс.
Алайда нарықтық механизмдердің іс-әрекеті ... да жеке ... ... ... ... бағдарламаларды, экономиканын
мемлекеттік секторын бюджеттен қаржыландыру өзінің шешуші маңызын сақтап
отыр.
Экономиканы одан әрі ... ... ... жатқан реформаларды
тереңдету, мұнай операцияларына, қаржы лизингіне, қаржы құралдарына ... және оның ... ... жәек ... ... ... инвестициялық салық преференцияларын беру нысаны
кеңейтіледі. Негізгі құралдарды ... және ... ... жеделдету
үшін салық салу мақсатында елде амортизациялық саясат жетілдірілді.
Индустриялық-инновациялық даму ... іске ... ... ... ... және ... әкімшілендіруді одан әрі
жетілдіру есебінен ел ... ... ... ... ... орта мерзімді кезеңде салық ... ... ... ... /10, 23 ... шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін арнаулы ... ... ... ... және ... ең алдымен экономиканың
шикізат емес секторына инвестиция тарту үшін ... ... ... ... ... одан әрі жетілдіру;
• Салық салу және оның ... ... ... Қазақстандық экономиканың бәсеке қабілеттілігін ... 2008 ... ... ... ауыртпалықты заңды
тұлғалардың кірістерінен жеке тұлғалардың кірістеріне біртіндеп
ауыстыру мүмкіндігін ... ... ... деп ... бюджет кірістері салық заңнамасы, Әлеуметтік-экономикалық
дамудың орта ... ... ... маңызды макроэкономикалық
көрсеткіштері мен салық саясатының ел экономикасын одан әрі ... ... ... ... бағыттары негізінде айқындалады.
Келесі 1-ші кестеден мемлекеттік бюджет кірістерінің ... ... ... ЖІӨ-гі пайызбен көре аламыз. /14/
Кесте 1
Мемлекетік бюджет кірістерінің 2006-2008 жылдарға арналған
болжамы
|Атауы |2006 |2007 |2008 ... |22,3 |22,7 |23,2 ... ... |21,3 |21,5 |22 ... емес түсімдер |0,6 |0,5 |0,5 ... ... ... ... |0,4 |0,7 |0,7 ... | | | ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық даму
мақсаттары мен міндеттерін кешенді шешуге және ... ... ... ... ... болады. Тұтастай алғанда орта мерзімі
кезеңде жүргізіліп ... ... ... жалпы бағыты сақталады және
мыналарға:
• Денсаулық ... ... және ... ... ... ... ... реформаларды одан әрітереңдетуге;
• Идустриялық-инновациялық дамуды қолдауға;
• Аграрлық ... ... Жаңа ... үй саясатын іске асыруға;
• Шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға;
... ... ... ... отыр.
Орта мерзімді кезенде фискалдық саясаттың негізгі мақсаты ... ... ... ... шешу үшін ... ... қолдану, атап айтқанда, Қазақстанды әлеуметтік және экономикалық
жедел жаңғыртуға ... ел ... ... ... болып табылады. /2, 166 б/
Орта мерзімді кезеңде бұл ... қол ... үшін ... шешу ... ... ... және жоспарлауды жетілдіру;
• Мемлекеттік шығыстардың тиімділігі мен нәтижелігін арттыру;
• Жүргізіліп жатқан әлеуметтік ... ... ... ... Перспективалы бюджеттік жоспарлаудың рөлін жоғарлату;
• Көлеңкелі экономиканың үлесін азайту;
• ҚР Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану тетігін жетілдіру;
Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... фискалды саясаты Қазақстан Республикасының Президентінің 2007
жылғы 28 ақпандағы «Жаңа ... жаңа ... атты ... халқына
Жолдауын ескере отырып, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды
көрсеткіштерінің және үш ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар мен басқа стратегиялық және
бағдарламалық құжаттар негізінде әзірленген.
Орта мерзімді ... ... ... бюджетті қалыптастырудың
негізі және мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлерінде ... және ... ... және іске асырған кезде үйлестіруші құжат болып
табылады.
1. Қазақстан ... ... ... талдау
және болжау
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005-2007 жылдарға ... ... ... саясаты басты факторы елде жүргізіліп отырған
реформалардың тиімділігі, ... ... ... мен ... өсуі тиіс ... ... дамуын қамтамасыз етуге
бағытталды.
Үкіметпен ... ... емес ... дамуын ынталандыруға
және экономика мен бюджетке түсетін түсімдер өсуінің экономиканың ... ... ... ... ... ... отыр.
Орта мерзімді перспективада Үкіметтің күш-жігері ... ... ... және ел ... ... сапасын
арттыру үшін қолайлы институционалдық және экономикалық ... ... ... Бұл таяудағы он жылда Қазақстанның әлемдегі бәсекеге
барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіруі ... ... ... ... ... ... ... орташа жылдық нақты өсімі 2008-2010 жылдары жылына ... ... бұл 2008 жылы ... 2000 ... ... екі ... міндетті орындауды қалыптастыруға мүмкіндік береді.
2010 жылға 10 мың АҚШ долларынан ... ... ... ... ... ... ЖІӨ ... өсуі жалғасады, бұл 2005 жылғы деңгейден
үш еседен астам жоғары. ... ... ... ... ... табысының
одан әрі өсуі қамтамасыз етіледі.
Мұнайға әлемдік баға бір баррелі үшін 60 АҚШ ... ... ... бұл ... мұнай мен газ конденсатын өндіру көлемі ... 8,9% ... ... және 2010 жылы 84 млн. ... астамын құрайды.
2005-2006 жылдар ішінде инфляцияның орташа ... ... ... ... ... процестерге сыртқы қарыз бен экспорттық пайда
түріндегі шетелдік валютаның ағымы үлкен әсер ... Орта ... ... ... ... ... ... мен Ұлттық Банктің ақша-
несие саясатымен қоса жалғастырылатын болады.
Инфляцияның ... ... ... ... жылдары 6-8% межесінде
ұстап тұру жоспарланып отыр.
Тұтастай, 2008-2010 жылдары экономика өсуінің жоғарғы ... ету және ел ... ... ... ... ... қолайлы макроэкономикалық жағдай жасалатын болады.
2. Орта мерзімді фискалдық саясаттың мақсаттары мен міндеттері:
Орта мерзімді кезеңде фискалды ... ... ... ... ... ... ... институционалдық негізін
нығайту және жаңғырту жолымен жеделдетуге ... ... ... оның ... ... ... мемлекеттің қаржылай
мүмкіндіктерін кеңейту болып табылады. Қойылған мақсатқа қол ... ... ... шешуге ықпал ететін болады:
- Нәтижеге бағдарланған бюджеттеу әдісін енгізу мақсатында ... ... бұл ... ... ... мен
нәтижелілігін арттыруға, бюджеттің жоспарларымен стратегиялық,
орта мерзімді даму жоспарларын үйлестіру жүргізуге, ... және ... ... ... үшін ... оңтайландыру есебінен оларды босатуға мүмкіндік
береді;
- Халықаралық есеп беру стандарттарына көшуіне байланысты салықтық
және бухгалтерлік ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың,
иновациялардың өсуінің барынша жоғарғы көрсеткіштерін ынталандыру
есебінен ... ... ... ... ... Қадағаланбайтын экономиканың деңгейін оның барлық құрамдауыштары
бойынша жасырын және заңсыз ... ... және ... ... жағдайларды жою, «көлеңкелі» қызмет
түрлерін құқықтық тетіктермен жолын кесу арқылы төмендету;
- Макроэкономикалық тұрақтылықты ... ... ... борышының
көлемін қысқартуға және мемлекеттік борыштың ... ... ... ... /15/
3. Бюджет жүйесін жетілдіру
Орта мерзімді ... ... ... мұнай емес
түсімдердің есебінен біртіндеп көшу саясаты ... ... ... ... ... ... секторынан түсетін түсімдердің
көлеміне қарамастан оңтайлы деңгейде қолдауды білдіреді.
2007 жылы ... ... ... Республикасы Ұлттық қорының
қаражатын қалыптастырудың және пайдаланудың орта мерзімді перспективаға
арналған тұжырымдамасына енгізілген өзгерістер мен ... ... ... емес ... ара ... ... ажыратуға мүмкіндік береді.
Ұлттық қорға жіберілетін түсімдер өнімді бөлу туралы келісім-шарт
бойынша қызметін ... ... жер ... ... және ... ... және шикі ... мен газ
конденсатынан түсетін басқа да түсімдермен, оның ішінде бұрын ... ... ... ... ... келісім-шарттың талаптарын бұзудан
түсетін түсімдермен толықтырылды.
Мемлекеттік бюджеттің шығыстарының ... ... ... ... арттыру жөніндегі шараларын қабылдауды талап етеді. Мемлекеттік
бюджеттің шығыстары ұлғаюда, бұл 2000-2006 жылдар бойы жүргізіліп ... ... ... кодексі, бюджеттік бағдарламалардың паспорттары,
тиімділікті ... және т.б.) ... бір ... бюджет жүйесін ретке
келтірді, екінші жағынан мемлекеттік органдардың жауапкершілігін ... ... және ... ... ... ... икемділіктерін тудырды.
Қазіргі ережелер, нормалар мен нормативтер ... ... ... ... нақты нәтижелілігін төмендету есебінен формальды
түрде орындалуда.
Бюджет процесін егжей-тегжейлі регламенттеу қажеттілігі ... ... ... ... кең ... ... ... кезеңінде орынды болды, ел қаржысын ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік
міндеттемелер салдарынан сипатталған. Берілген ... ... ... және одан әрі ... ... ... ... қарай қалыптастырылған рәсімдер бюджетті қалыптастыру ... ... мен ... ... ... ... мен ... белгілі бір деңгейіне жетуге мүмкіндік берді.
Алайда, бюджет қаражатын нысаналы пайдалануды ... ... ... ... ресурстарға қажеттілікке сәйкес толық қамтамасыз етеді,
бұл бекітілген көрсеткіштер мен нақты кассалық ... ... ... ... ... білдіреді.
Сонымен қатар, бұл ұстаным бюджетті ... және оны ... ... ... ... ... мақсаттарына жету дәрежесін
толық көлемде қадағалауға мүмкіндік бермейді және қолда бар ... әрі ... ... ... бермейді.
Бұл ретте, әкімшілердің жекелей алғандағы көбіне мемлекеттік органның
ішкі ... ... ... ... және ... ... ... өз қызметінің нәтижесі үшін жауапкершілігіне қатысты ... ... ... ... ... ... ұстаным бюджет қаражатын пайдаланудың нәтижелілігінің орнына,
қаржы ағындарына бақылауды қалыптастыру мен сақтауға мүдделілігі ... ... ... айқындап берді.
Аталған жүйелі кемшіліктерді жоюға бюджеттік ресурстарды мемлекеттік
басқарудың ... ... және ... ... қоғамдық маңызы бар
нәтижелерге қол жеткізуде бюджет процесіне ... ... ... мен ... ... тұжырымдалатын жүргізіліп отырған
әкімшілік реформаның іс-шаралары бағытталған. Бюджет ... ... ... ... ... мен ... орындау тұрғысынан іс
жүзінде бірыңғай болады.
Берілген міндетке жету үшін ... ... ... ... үшін бюджеттен бөлінген қаржы ресурстарын бөлу мен пайдалануда
кеңірек тәуелсіздік беру жолымен, және екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... күшейту жолымен
жоспарланып отыр.
Бюджетті жоспарлау және атқару бюджет қаражатын ... мен ... ... толық ақпаратпен сүйемелденеді, оның
негізінде бюджет саясатын өзгерту туралы ... ... ал ... өз ... сапалы орындалуына жауапты болады.
Бюджетті жоспарлау мен атқару рәсімдерін жетілдіру шаралары мынадай
қағидаттарға негізделеді:
• стратегиялық, орта мерзімді мақсаттармен, ... ... ... және ... бәсекеге қабілеттігін орнықты
өсіру міндеттерімен үйлестіру;
• республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының және экономиканың
бәсекеге қабілеттігін орнықты өсірудің стратегиялық, орта ... ... ... ... ... нәтижелерге және
нысаналы индикаторларға қол жеткізу;
• корпоративтік басқару;
• мемлекеттік ... мен ... ... және ... ... объективтілігіне қол жеткізу;
• бюджетті әзірлеу және атқару жөніндегі рәсімдерді ықпалдастыру;
• мемлекеттік органның ішінде және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық жүйелерді оңтайлы қолдана отырып, бюджетті жоспарлау және
атқару кезеңінде еңбек өнімділігін арттыру.
Нәтижелерге бағдарланған бюджеттеу – бұл ... ... ... басымдықтары мен бюджет қаражатын пайдаланудың
күтілетін нәтижелерінің қоғамдық ... ... ... ... ... мен функциялары бойынша бөлуді ... ... ... ... және ... ... ... әдіс шығындар мен нәтижелерді, бюджет қаражатын ... ... ... ... жоспарланған нәтижелердің деңгейін және олардың
сапасын уақтылы бағалауға мүмкіндік береді.
Бюджет процесін реформалау қаржы менеджментінің қағидаттарын ... ... ... ... ... әкімшілендірілетін
бағдарламалардың тиімділігі жөнінде мемлекеттік органның ... ... ... мүмкіндік беретін нақты мүмкіндіктерге бейімдеу жөніндегі
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің өкілеттіктерін кеңейту.
2009 жылдан ... үш ... ... ... көшу ... ... жылдарға арналған республикалық бюджеттің жобасын
әзірлеу экономика дамуының бюджет кірістері мен ... орта ... бар ... және ... ... ... әдістеріне
негізделетін және қолданылатын болады.
Фискалды саясатта орта мерзімді перспективада бюджеттің теңгерімділігі
мұнай емес түсімдердің есебінен ... көшу ... ... ... ... ... ... мұнай секторынан түсетін түсімдердің
көлеміне қарамастан оңтайлы деңгейде қолдауды білдіреді.
4. ... ... ... ... ... жылдары елдің индустриялық-инновациялық
дамуын ынталандыруды жалғастыруға, бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... жасауға
бағытталады.
Шағын және орта бизнеске салық салудың қазақстандық жүйесі ... ... ... ғана емес, сондай-ақ едәуір оңайлатылған
есептілігімен ... ... жүйе ... ... ... 1 ... ... патент негізінде АСЖ-дағы салық
ставкасының ставкасы 3-тен 2%-ға ... ... ... ... ... жеке ... мен заңды тұлғаларға
арналған ... ... ... ... 3%-дан 5%-ға дейінгі және 3%-
дан 7%-ға дейінгі ставкаларымен тиісінше 3% деңгейінде ... ... Бұл шара ... ... қабілеті мен идеяларын іске асыруға
ұмтылатын халықтың бастамашыл бөлігіне қолдау көрсетеді.
2007 жылы қосылған құн салығының ... 14 ... ... Бұл шара кәсіпорындарға өндірісті ... ... ... оны ... және ... босатуға мүмкіндік берді.
2007 жылдан бастап әлемдегі ең төменгілердің бірі болған 10 ... жеке ... ... жайпақ шәкілі енгізілді.
Бұл ретте салық салынатын кірістен айлық есептік көрсеткіштің орнына
ең төменгі жалақы ... алып ... ... ... материалдық әл-
ауқатын арттыруға уәждемесін арттыруға бұл норманы енгізудің негізгі ... ... және ... ... ... үшін ... ... Қазақстанда 3 арнайы экономикалық аймақ құрылды, ... ... ... жер ... мүлікке салынатын салықтан,
қосылған құн салығынан және кеден баждарына босату ... ... ... ... ... ... ... бизнес
субъектілерінің қызметін жүзеге асырудың оң тәжірибесін ескере отырып,
патент негізінде АСЖ-дағы ... ... ... 3-тен 2%-ға ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер мен заңды
тұлғаларға арналған бөлетін прогрессивтік ... ... 5%-ға ... ... 3% ... ... ставка белгіленеді. /15/
Салық саясатының 2008-2010 жылдарға арналған негізгі бағыттары әділ,
әрі сыннан өткен ... ... ... ... ... және ... функцияларды толық орындауды қамтамасыз
етуші ретінде ... ... бар ... нығайту қажеттігін ескере
отырып, фискалдық саясаттың ... ... ... ... тұжырымдалады:
• ҚҚС ставкасын одан әрі төмендету;
... ... ... жеңілділіктердің тиімділігін
арттыруды және ынталандыратын әсерін ескере ... ... ... ... ... ... рөлді кәсіпкерліктен
біртіндеп халыққа ауыстыру шеңберінде жеке ... ... ... ... жою.
Қосылған құн бойынша шартты шығындар 2008 жылы 67,9 ... ... ... 13%-ға ... ... қарастырылған. 2009 жылдан бастап
арнайы салық режимдері реформаланады – ... ... ... аясы
тарылады, патенттер жойылады, оңайлатылған декларация бойынша жеке кәсіпкер
және жеке тұлғалар ғана ... ... ... болады. Ірі ауыл
шаруашылығы тауарларын өндірушілер арнайы салық ... ... ... ... кірістерінің 2008-2010 жылдарға арналған болжамы мұнай
және мұнай емес кірістердің ... ... ... ... ... бюджет заңнамасына енгізілген өзгерістерді ... ... ... ... ... қалыптастырудың және пайдаланудың орта
мерзімді перспективаға арналған тұжырымдамасының шарттарын негізге алып
айқындалды.
5. Шығыстар ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық саясаттың ұзақ ... және орта ... ... ... нәтижелерге байланысты және салықтық жоспарлау
сапасын жақсарту және ... ... ... ... бюджеттің
инвестициялық құрамдас бөліктерін күшейте ... ... ... ... ... ... ... болады.
Мемлекеттік бюджет шығыстарының құрылымында 2008-2010 жылдары ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін шығыстар – білім ... ... ... ... ... республиканың мәдени
деңгейін жақсарту, қоршаған ортаның сапасын ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, тұрғын үй
саясатын одан әрі дамыту;
• Экономиканы одан әрі әртараптандыруды ... ... ... ... және ... ... иновацияларды
дамыту;
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, қаржылық жоспарлаудың тікелей объектісі — табыстар
мен қорланымдарды ... және ... ... және ор-
талықтандырылмаған ақша қорларын қалыптастыру және пайдалану.
Каржылық жоспарлаудың мазмуны ақшалай табыстар мен ... бөлу және ... ... экономикалық процестермен оңтайландырудың
күні бұрын анықталған мүмкіңдік ретіңде ... және ... ... және ... ақша қорларын қалыптастыру
және пайдалану.
Қаржыны жоспарлаудытң міндеті — ... және ... ... ... ... ... ... сәйкестігі негізінде шаруашылық жүргізуші ... ... ... мен ... ... ... мақсаттары мыналар:
1) қаржы ресурстарын қалыптастырудың көздерін және олардың жалпы
мөлшерін анықтау;
2) ... және ... ... арасында,
ұлттық шаруашылық салалары мен әкімшілік-аймақтық бөлімшелер ... ... ... ... (пропорцияларын) белгілеу;
3) қаржы ресурстарын пайдаланудың нақтылы бағыттарын ... ... ... ... ... табылады.
Нарықтық экономикаға өту барысында қаржы қатынастарының әлемдік
стандарттарға сай ... және ... ... ... мен жұмсалуын
ұйымдастыру нарықтық экономиканың негізі болып табылады. Сондықтан қаржы
қатынастарында қаржы қорларын тиімді қалыптастырудың ... мен ... ... қаржылық жоспарлау мен болжамдау жүйесін дамытудың
маңыздылығы алдынғы орында тұрады.
Сонымен, ... ... келе ... ... ... жүйесі
ТМД елдері ішінде ең тиімді қалыптасқан және ... ... ... деп ... ... ... Себебі, еліміздің қаржы саласы соңғы жылдары
бұл елдер ішінде жетекші орында болып, ендігі жерде өзінің қызмететрі ... ... ... ... өту ... ... ... қатынастары дамып, қаржы-несиелік мекемелердің қызметтері мен
қаржылық жағдайының ... ... ... келе ... ... ... ... тиімді дамуын қамтамасыз етіп отырған
мемлекеттік қаржы жоспарларының бірі ... ... ... ... ... ... ... атап өткеніміздей 2008-2010
жылдарға ... орта ... ... ... ... негізгі мақсаты
ел экономикасының өсуін мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... ... шығыстардың
деңгейін ұлғайтпай оның тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Құлпыбаев С. Қаржы. Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2000. – 154 бет.
2. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. ... ...... 2003. – 448 ... Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы:
Институт ... ... 2001. – ... ... Н.Г. ... ... – Спб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
5. Дробазина Л.А. Финансы. Учебник для ...... ... ... ... П.Н. ... ... – Москва, - 2000 г.
7. Дробозина Л.А. Финансы. Учебник для вузов. – М.:ЮНИТИ, 2000.–527с.
8. Мейiрбеков А.Қ., ... Қ.Ә. ... ... Оқу ... ... ... 2003. – 252 бет.
9. Любушкин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия.
Учебное пособие для вузов. – Москва, ... ... К.Ш. ... финансового положения предприятия. Учебное
пособие. – Алматы: Экономика, 1998. – 184 с.
11. Финансы Республики Казахстан. Статистический ... ... ... Акционерлік қоғамдар туралы 2003 жылғы 13 мамырдағы N 415-ІІ
Қазақстан Республикасының Заңы .
13. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2004 ж. 24 ... N ... ... ... ... 2006-2008 жылдарға арналған орта
мерзімді фискалдық саясаты.
15. «Қазақстан ... ... ... ... ... ... фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің
қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1970—1985 жылдары Қазақстанда өнеркәсіптің жоспарларын орындаудың барысы және оның дағдарысқа ұшырауы16 бет
Маркетинг жоспарлары және оның түрлері8 бет
ШЖБМ-тегі сабақ жоспарларының үлгілері (Ақтөбе облысы Алға ауданынынң №1орта мектебінің аға мұғалімі Т.Баймурзинаның үш сыныпты (1-2-3) біріктіре жүргізген сабағының жоспары)18 бет
Этнопедагогика: лекция мәтіндері мен семинар сабақтарының жоспарлары110 бет
Қазақстан Республикасының қаржы жүйесінің дамуы23 бет
Қаржылық жоспарлау және болжамдар жүйесі32 бет
Бюджеттік болжау мен жоспарлау81 бет
Бюджеттік жоспарлау мен болжау75 бет
Жергілікті бюджетті жоспарлау және болжау мәселелері75 бет
Жоспарлау мен болжаудың түсінігі және маңызы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь