Жасөспірімдердің ерікті зейінінің өзгеру динамикасы

КІРІСПЕ 6
1 НЕГІЗГІ БӨЛІМІ 8
1.1 Әдебиетке шолу 8
1.1.1 Зейіннің анықтамасы 8
1.1.2 Зейіннің қызметтерімен физиологиялық негіздері 11
1.1.2.1 Зейіннің қызметтері 11
1.1.2.2 Зейіннің физиологиялық негіздері 11
1.1.3 Зейіннің негізгі қасиеттері 12
1.1.3.1 Зейіннің бөлінушілігі 12
1.1.3.2 Зейіннің тұрақтылығы мен жинақтылығы 13
1.1.3.3 Зейіннің аударылуы 14
1.1.3.4 Ақпаратты орналастыра алу мүмкіндігімен көлемі 14
1.1.3.5 Зейіннің көлемі 15
1.1.3.6 Алаң болушылық 15
1.1.4 Зейін түрлері 16
1.1.4.1 Ерікті зейін 16
1.1.4.2 Еріксіз зейін 16
1.1.4.3 Үйреншікті зейін 17
1.1.5 Балалардың зейінінің даму кезеңдері 17
1.2 Зерттеу объектілер мен әдістер 20
1.2.1 Зерттеу объектілер 20
1.2.2 Зерттеу әдістері 20
1.3 Зерттеу нәтижелері мен талқылану 24
1.3.1 Зерттеу нәтижелері 24
1.3.1.1 Зейін өнімділігі деңгейінің өзгеру динамикасы 24
1.3.1.2 Зейін тұрақтылығы деңгейінің өзгеру динамикасы 24
1.3.1.3 Зейін белсенділігінің өзгеру динамикасы 25
1.3.1.4 Зейін аудару деңгейінің өзгеру динамикасы 25
1.3.1.5 Зейін топтау деңгейінің өзгеру динамикасы 26
1.3.2 Талқылану 26
1.3.2.1 Зейін өнімділігі деңгейінің өзгеру динамикасы 26
1.3.2.2 Зейін тұрақтылығы деңгейінің өзгеру динамикасы 26
1.3.2.3 Зейін белсенділігінің өзгеру динамикасы 27
1.3.2.4 Зейін аудару деңгейінің өзгеру динамикасы 27
1.3.2.5 Зейін топтау деңгейінің өзгеру динамикасы 27
2 ҚОРЫТЫНДЫ 28
Пайдаланылған әдебиеттер 29
Психологиялық процестер таңдамалылығымен, бағыттылығымен анықталады. Гуссерельдің (1859 – 1938) айтуы бойынша кез – келген түсінік “интенционально” яғни “бір нәрсені түсіну” жалпы тілде бұл материалды және идеальды объект мына түрде беріледі: мен (бір нәрсе) туралы ойлаймын, мен (бір нәрсені) қалаймын және т.б. Психологияда таңдамалы бағытталған ерекше психикалық қасиет зейінмен байланысты.
Өзектілігігі. Бұл жұмыс оқушылардың сабақ үлгеріміне қатысты сұрақтарды қарастырады. Инновациялды технологиялардың жаңа ғасыры әртүрлі бағыттан келетін: мектептегі сабақ, достармен араласу, интернет, ақпаратпен жұмыс істеуге мәжбүр етеді. Өкінішке орай материалдар жанымызды жадыратардай толық емес. Сонымен бірге оқушының сабақ үлгерімінің төмен болуы себептерге гиперактивтілік, көңіл – күйдің ауысуы, есте сақтаудың бұзылуы, көрудің, естудің бұзылуы, интелектінің дамымауы, оқу мотивациясының жоқтығы және зейіннің жоқтығы немесе зейін даму деңгейі төмен.
Негізінде оқушыға көмектескіміз келеді, сондықтан жасөспірімдердің ерікті зейіннің өзгеру динамикасын зерттеп және алған мәліметтердің негізінде зейінді дамыту үшін жаттығуларды таңдау.
Зейінді оқытудың ең бірінші мәселелері Лейбниц пен Кант жұмысынан бастау алған философия түсінік апперцепциясынан айналасында жүріп қалды. Бұл берілген түсінік өткен тәжірибелерден белгілі болғандай қабылдауда тәуелді. Апперцепциядан әмбебап принциптерді көрген Вундт зейінді қабылдаған ақпаратты нақты түсіндіретін процесс деп есептеді. Т. Рибо зейінді идеомоторлы қозғалыстарды қабылдаумен байланыстырды. ХІХғ жүз жылдықтың психолог ғалымы зейінді адамның еркімен байланысты процесс деп есептеді және “зейін еркі” атты теорияны енгізді. Зейін динамиканы және түсінуді, түсінудің бір элементі ретінде анықтайды, бірақ түйсік процестеріне (қабылдау, ес, ойлау) қарағанда өзіндік арнайы мазмұны жоқ болып табылады.
Мақсаты: жасөспірімдердің ерікті зейінінің өзгеру динамикасын анықтау.
Жұмыс міндеттері:
1.Жасөспірімді оқушылардың ерікті зейіннің өнімділігі, тұрақтылығы, белсенділігі, аудару, топтау деңгейінің өзгеру динамикасын зерттеу.
2.Ұлдардың және қыздардың ерікті зейіннің апта көрсеткіштерін салыстырмалы сипаттамасын беру.
Ғылыми - әдістемелік зерттеу базасы: әл – Фараби атыңдағы Қазақ ұлттық университетінің биология факультетінің адам және жануарлар физиологиясы мен биофизика кафедрасы
Зерттеу объектісі. Жамбыл Жабаев атындағы ұлттық гимназиясының оқушылары. 12 – 13 жастағы жасөспірімдер (10 ұл және 10 қыз).
Зерттеу әдістері. Зейін өнімділігі деңгейін зерттеу әдісі, зейін тұрақтылығын зерттеу әдісі, зейін белсенділігін деңгейін зерттеу әдісі, зейін аудару деңгейінің өзгеру динамикасын зерттеу әдісі, зейін топтау деңгейін зерттеу әдісі.
Психологиялық процестер таңдамалылығымен, бағыттылығымен анықталады. Гуссерельдің (1859 – 1938) айтуы бойынша кез – келген түсінік “интенционально” яғни “бір нәрсені түсіну” жалпы тілде бұл материалды және идеальды объект мына түрде беріледі: мен (бір нәрсе) туралы ойлаймын, мен (бір нәрсені) қалаймын және т.б. Психологияда таңдамалы бағытталған ерекше психикалық қасиет зейінмен байланысты.
Өзектілігігі. Бұл жұмыс оқушылардың сабақ үлгеріміне қатысты сұрақтарды қарастырады. Инновациялды технологиялардың жаңа ғасыры әртүрлі бағыттан келетін: мектептегі сабақ, достармен араласу, интернет, ақпаратпен жұмыс істеуге мәжбүр етеді. Өкінішке орай материалдар жанымызды жадыратардай толық емес. Сонымен бірге оқушының сабақ үлгерімінің төмен болуы себептерге гиперактивтілік, көңіл – күйдің ауысуы, есте сақтаудың бұзылуы, көрудің, естудің бұзылуы, интелектінің дамымауы, оқу мотивациясының жоқтығы және зейіннің жоқтығы немесе зейін даму деңгейі төмен.
Негізінде оқушыға көмектескіміз келеді, сондықтан жасөспірімдердің ерікті зейіннің өзгеру динамикасын зерттеп және алған мәліметтердің негізінде зейінді дамыту үшін жаттығуларды таңдау.
Зейінді оқытудың ең бірінші мәселелері Лейбниц пен Кант жұмысынан бастау алған философия түсінік апперцепциясынан айналасында жүріп қалды. Бұл берілген түсінік өткен тәжірибелерден белгілі болғандай қабылдауда тәуелді. Апперцепциядан әмбебап принциптерді көрген Вундт зейінді қабылдаған ақпаратты нақты түсіндіретін процесс деп есептеді. Т. Рибо зейінді идеомоторлы қозғалыстарды қабылдаумен байланыстырды. ХІХғ жүз жылдықтың психолог ғалымы зейінді адамның еркімен байланысты процесс деп есептеді және “зейін еркі” атты теорияны енгізді. Зейін динамиканы және түсінуді, түсінудің бір элементі ретінде анықтайды, бірақ түйсік процестеріне (қабылдау, ес, ойлау) қарағанда өзіндік арнайы мазмұны жоқ болып табылады.
Мақсаты: жасөспірімдердің ерікті зейінінің өзгеру динамикасын анықтау.
Жұмыс міндеттері:
1.Жасөспірімді оқушылардың ерікті зейіннің өнімділігі, тұрақтылығы, белсенділігі, аудару, топтау деңгейінің өзгеру динамикасын зерттеу.
2.Ұлдардың және қыздардың ерікті зейіннің апта көрсеткіштерін салыстырмалы сипаттамасын беру.
Ғылыми - әдістемелік зерттеу базасы: әл – Фараби атыңдағы Қазақ ұлттық университетінің биология факультетінің адам және жануарлар физиологиясы мен биофизика кафедрасы
Зерттеу объектісі. Жамбыл Жабаев атындағы ұлттық гимназиясының оқушылары. 12 – 13 жастағы жасөспірімдер (10 ұл және 10 қыз).
Зерттеу әдістері. Зейін өнімділігі деңгейін зерттеу әдісі, зейін тұрақтылығын зерттеу әдісі, зейін белсенділігін деңгейін зерттеу әдісі, зейін аудару деңгейінің өзгеру динамикасын зерттеу әдісі, зейін топтау деңгейін зерттеу әдісі.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Биология факультеті
Адам мен жануарлар физиологиясы және ... ... ... ерікті зейінінің өзгеру динамикасы
Орындаған _______________________ Елшіманова А.Н.
4 курс ... ... ... Бақтыбаева Л.Қ.
Нормоконтролер _______________________ Гумарова Л.Ж.
Қорғауға ... ... ... ... ... ... |6 |
|1 ... ... |8 |
| 1.1 ... шолу |8 |
| 1.1.1 ... ... |8 |
| 1.1.2 ... ... ... ... |11 |
| 1.1.2.1 ... қызметтері |11 |
| 1.1.2.2 ... ... ... |11 |
| 1.1.3 ... ... қасиеттері |12 |
| 1.1.3.1 ... ... |12 |
| 1.1.3.2 ... ... мен ... |13 |
| 1.1.3.3 ... аударылуы |14 |
| 1.1.3.4 ... ... алу ... ... |14 |
| 1.1.3.5 ... ... |15 |
| 1.1.3.6 Алаң ... |15 |
| 1.1.4 ... ... |16 |
| 1.1.4.1 ... ... |16 |
| 1.1.4.2 ... ... |16 |
| 1.1.4.3 ... зейін |17 |
| 1.1.5 ... ... даму ... |17 |
| 1.2 ... ... мен ... |20 |
| 1.2.1 ... ... |20 |
| 1.2.2 ... ... |20 |
| 1.3 ... ... мен ... |24 |
| 1.3.1 ... ... |24 |
| 1.3.1.1 ... ... деңгейінің өзгеру динамикасы |24 |
| 1.3.1.2 ... ... ... ... ... |24 |
| 1.3.1.3 ... ... өзгеру динамикасы |25 |
| 1.3.1.4 ... ... ... ... ... |25 |
| 1.3.1.5 ... ... деңгейінің өзгеру динамикасы |26 |
| 1.3.2 ... |26 |
| 1.3.2.1 ... ... ... өзгеру динамикасы |26 |
| 1.3.2.2 ... ... ... ... ... |26 |
| 1.3.2.3 ... ... өзгеру динамикасы |27 |
| 1.3.2.4 ... ... ... ... динамикасы |27 |
| 1.3.2.5 ... ... ... ... ... |27 |
|2 ... |28 ... ... |29 |
| | ... ... ... ... ерікті, еріксіз зейін, зейінің
өнімділігі, ... ... ... бөлінушілігі, жинақтылығы,
аударылуы, көлемі, үйреншікті.
Дипломдық жұмыс 30 беттен, 1 кестеден, 5 ... 37 ... ... тұрады.
Зерттеу жұмыстың өзектілігігі: Негізінде жасөспірімдердің зейінді дамыту
үшін.
Жұмыстың мақсаты: ... ... ... ... ... ... ... ерікті зейіні ... ... ... ... ... ерікті зейіні тұрақтылығының ... ... ... ... ... зейіні белсенділігінің ... ... ... ... ерікті зейіні аударуынын апта параметірлерінің
динамикасын зерттеу.
5)Жасөспірімді оқушылардың ерікті зейіні топтауының апта параметірлерінің
динамикасын ... ... мен ... ... ... ... гимназиясының 12 – 13 ж. ... ұл және 10 қыз). ... ... ... деңгейін зерттеу әдісі,
зейін тұрақтылығын зерттеу әдісі, зейін ... ... ... ... ... ... ... зерттеу әдісі, зейін топтау
деңгейін зерттеу әдісі .
Жұмыстың қорытындылары:
1.Қыздардың зейін өнімділігі апта ... ... ... ... ... ... ... бірақ аптаның соңына қарай жылдам түсті.
2.Қыздар мен ұлдардың зейін тұрақтылығы өзгеру ... ... ... апта ... ... ... көрсеткіштері қыздармен
салыстырғанда жоғарлау және тұрақты болған. Қыздарда зейіннің белсенділігі
ұлдармен салыстырғанда төмен және тұрақты емес, бірақ апта ... ... ... да, ... да ... ... деңгейінің динамикасы бірдей болды.
Апта ортасына дейін жоғарылап, соңына қарай төмендеді. Апта ... ... ... зейін топтау деңгейі ұлдармен салыстырғанда жоғарлау. Бірақ
аптаның өзгеру динамикасы бір-біріне ... ... ... ... ... және оның апта соңында төмендеуімен ерекшеленді.
Практикалық маңыздылығы: Жасөспірімдернін ерікті зейінін дамыту үшін
мұғалімдерге қажетті және маңызды жаттығуларды және ... ... ... ... ... ... ... өнімділігі, зейін тұрақтылығы, зейін
белсенділігі, зейін топтау, зейіннің бөлінушілігі, зейіннің жинақтылығы,
зейіннің аударылуы, зейіннің көлемі, үйреншікті ... ... ... гипотеза, шоғырлану, бағытталу.
КІРІСПЕ
Психологиялық процестер таңдамалылығымен, бағыттылығымен анықталады.
Гуссерельдің (1859 – 1938) ... ... кез – ... ... яғни ... ... ... жалпы тілде бұл материалды және
идеальды объект мына ... ... мен (бір ... ... ойлаймын, мен
(бір нәрсені) қалаймын және т.б. Психологияда ... ... ... ... ... ... Бұл ... оқушылардың сабақ үлгеріміне қатысты сұрақтарды
қарастырады. Инновациялды технологиялардың жаңа ғасыры әртүрлі бағыттан
келетін: ... ... ... ... ... ... ... мәжбүр етеді. Өкінішке орай материалдар жанымызды жадыратардай
толық ... ... ... ... ... ... төмен болуы
себептерге гиперактивтілік, ...... ... есте ... бұзылуы,
көрудің, естудің бұзылуы, интелектінің дамымауы, оқу мотивациясының жоқтығы
және зейіннің жоқтығы немесе зейін даму деңгейі төмен.
Негізінде оқушыға көмектескіміз келеді, сондықтан ... ... ... ... ... және алған мәліметтердің негізінде
зейінді дамыту үшін жаттығуларды таңдау.
Зейінді оқытудың ең бірінші мәселелері Лейбниц пен Кант ... ... ... ... ... ... ... қалды. Бұл
берілген түсінік өткен тәжірибелерден белгілі болғандай қабылдауда тәуелді.
Апперцепциядан әмбебап принциптерді ... ... ... ... ... түсіндіретін процесс деп есептеді. Т. Рибо ... ... ... байланыстырды. ХІХғ жүз жылдықтың
психолог ғалымы зейінді адамның еркімен байланысты процесс деп ... ... ... атты ... ... Зейін динамиканы және түсінуді,
түсінудің бір элементі ретінде анықтайды, бірақ түйсік ... ес, ... ... өзіндік арнайы мазмұны жоқ болып табылады.
Мақсаты: жасөспірімдердің ерікті зейінінің ... ... ... міндеттері:
1.Жасөспірімді оқушылардың ерікті зейіннің өнімділігі, тұрақтылығы,
белсенділігі, аудару, топтау деңгейінің ... ... ... және қыздардың ерікті зейіннің апта көрсеткіштерін салыстырмалы
сипаттамасын беру.
Ғылыми - әдістемелік зерттеу базасы: әл – ... ... ... ... биология факультетінің адам және жануарлар физиологиясы мен
биофизика кафедрасы
Зерттеу объектісі. Жамбыл ... ... ... гимназиясының оқушылары.
12 – 13 жастағы жасөспірімдер (10 ұл және 10 қыз).
Зерттеу ... ... ... ... ... әдісі, зейін
тұрақтылығын зерттеу әдісі, зейін белсенділігін деңгейін зерттеу әдісі,
зейін ... ... ... ... ... ... ... топтау
деңгейін зерттеу әдісі.
Жұмыстың қорытындылары:
1.Қыздардың зейін өнімділігі апта басында ұлдармен салыстырғанда жоғарлау
және тұрақты ... ... ... ... соңына қарай жылдам түсті.
2.Қыздар мен ұлдардың зейін тұрақтылығы өзгеру динамикасы бірдей анықталды.
Апта басынан ортасына ... ... апта ... апта ... тең ... ... апта басында зейіннің белсенділігінің көрсеткіштері қыздармен
салыстырғанда жоғарлау және ... ... апта ... ... сәл ... Ал ... зейіннің белсенділігі ұлдармен салыстырғанда төмен және
тұрақты емес, бірақ апта сонына қарай сәл жоғарылады.
4.Қыздарда да, ұлдарда да ... ... ... динамикасы бірдей болды.
Апта ортасына дейін жоғарылап, соңына қарай төмендеді. Апта соңында ... ... ... ... ... ұлдармен салыстырғанда жоғары. Бірақ
аптаның өзгеру динамикасы бір-біріне ұқсас. Ұлдар зейін ... ... және оның апта ... ... ... маңыздылығы: Жасөспірімдердін ерікті зейіннің дамыту деңгейін
анықтап, оны дамыту және белсенділігін, үлгерімін көтеру үшін ... және ... ... және ... ... ... ... НЕГІЗГІ БӨЛІМІ
1.1 Әдебиетке шолу
1.1.1 Зейіннің анықтамасы.
Зейін — кез – келген қабылдау объектісінде ... ... ... ... ... және зейін таза түрде пайда болмайды, ол
әрқашан функциональды “бір нәрсеге ... ... ... ... ... ... ... психофизиологиялық
процесс жағдай ретінде қарастыруға болады. Психологияда зейін анықтамасының
бірі Н.Ф. Добрынин бойынша зейін адам психикалық әрекетінің бағыттылығы мен
жинақтылығы. Бағыттылықта ... ... ... ... ... ... әрекетке терең ену. Есту, сақтау секілді зейін
психикалық пайда болуға қатысады, ... егер ... ... ... ... зейінді процес (немесе қандай да ... ... ... ... ... ... және жағдай (мысалы,жинақталу жағдайы), тұлғаның негізі. Мысалы,
ұқыптылық ретінде ... ... ... ... “зейін ерекше мазмұнға ие емес, ол ... ... ... ... болады.” Ол — белгілі бір объектіге
бағытталған әрекет ретінде ... ... ... — бұл тану әрекетінің динамикалық сипаттамасы: ол психикалық
әрекеттің белгілі бір ... ... ... ... ... ... қызығушылығымен қажеттілігі дамуы мен бағыты орын алады.
Бұлар объектіге қарым – қатынасты өзгертеді. Бұл өзгерістер ... ... ... ... түсінуде көрінеді: ол анығырақ болады. Осындай
әдіспен зейін басқа үрдістерде пайда бола ... аса ... ... ... ... ... әрекет және әдіс қатынасы маманданған әдіспен пайда
болады. Зейіннің өзгерісі танымдық ... ... ... пен
нақтылықтың өзгерісі көрінеді[5].
Зейінде зат пен танымның арасында байланыс туылады.Таным белсенді
болған сайын объект анық ... ... ... ... болса, таным
интенсивті болады. Зейін — зат пен танымның байланысынан шығатын түсінік.
Зейін индивид пен объект ... ... ... ... болғандықтан
белгілі екі жақты мәселе туындайды. Зейін объектіге бағытталады, екінші
жағынан объект өзіне зейінге назар аудартады[1].
Дәстүрлі түрде зейін ең ... ... ... ... ... адам көргісі және естігісі келетін ақпаратты қабылдайды.
Осы арқылы ақпараттың ... ... ... ... ... ... түрлі факторға байланысты: 1) ... ... ... физикалық параметрлері интенсивтілік және ... 2) ... ... ішкі ... ... ... іс- әрекеттің мақсат бағдарлы және нәтижелі болуы үшін,
адам ең алдымен өзінің ой-санасын істеп жатқан іс-әрекеті мен сол ... ... ... ... ... салуға бекінген баланы көз
алдыңызға келтіріңізші! Сурет ... ... мен ... ... деп, жас суретшінің жұмысқа шомғаны сонша, тіпті ... оған ... ... ... мүлде аңғарар емес.Мұндайда бала
зейінін істеп жатқан әрекетіне ... ... ... ... ... ... керегімен шұғылданды
дейміз[2].
Келтірілген мысал адамның бір мезгілде әрқандай ... ... ... ... ... ... ... да оның
санасы белгілі мезеттің әрбір бөлігінде өзіне қажет болған ... ... ... да ... ... бағытталады[7].
Ой сананың бағытталуы деп ең ... ... ... ... обьектіні күні бұрын ниетті іріктеуін не ... ... ... ... ... бірге іс-әрекеттің біршама
уақыт аралығында өз сипатын сақтап тұра алу ... де ... үшін ... да бір ... ... ... қана қалу жеткіліксіз,сол
таңдаулы тұрақтатып,сақтап қалу қажет.Мысалы, педаглгикалық ... ... ану не ... зат не іске ... онша ... әңгіме төркіні-сол зейін бағытын қажетті уақыт аралығында
сақтап тұру[10].
Зейін сөзі сонымен бірге ... ... ... ... мен шому мағынасын да білдіреді.адам алдында тұрған міндет
неғұрлым қиын ... ... де ... күшті әрі өткір болып, ал ... ... ... салудың күші де кемірек келеді[15].
Өз кезегінде зейін шоғырлануы ой-сананы ... ... ... ... де ... күші ... ... бір істің
шешіміне бағышталған шақта, төңіректегі қалған заттардың бәрі біз үшін елес
күйінде байқалады.
Сонымен, қандай да бір ... ... ... , ол зат ... ... орын ... ... ... ... бәрі ... шектеріне ығыстырылады.осығын орай зейін аударылған заттың
санамыздағы бейнесі нақты айқындалып, ол ... ... мен ... ... мақсатына жеткенше , санамызда бекіген халде сақталады.осыдан, зейін
іс-әрекетті бақылау және реттеу қызметін де атқарады[9].
Зейін, әдетте, адамның бет, дене ... мен ... ... ... ... отырған оқушыны зейінсізінен айыруға
болады. Ал кей жағдайларда зейін қоршаған ... ... адам ... мен ... де бағытталады.Мұндай жағдайдағы зейін интеллектуалды
деп аталып, ол сезімдік ... ... ... өзгеше келеді.Ал ой-сана
дене қозғалыстарына бағытталатын болса, онда сөз арқауына қимылдық ... бәрі ... ... танымдық, өз мазмұнына ие болмай , өзге
танымдық процестердің қосалқы қызметтерін атқаратынын дәлелдейді.
Зейіннің мұндай қызықты да ... ... ... ... оның пайда болуы мен мәнін әрқилы пайымдауға негіз ... ... ... ... ... қалыптасқан келесі тұжырымдар тобын
алға тартады[21].
1. Зейін қимылдық икемделудің нәтижесі. Мұндай пікір келесі негізде
туындаған: зейіннің бір ... ... ... ... бұлшық ет
қозғалыстарынсыз мүмкін емес, ... ... ғана ... ... үшін ... ... ... Зейін сана аумағының шектеулі болуынан туындайды. Сана ... ... ... ... ие ... ... ... И.Герберт пен У.
Гамильтон күшті елестердің әлсіз елестерді ығыстыратынын немесе тежейтінін
алға тартады.
3. ... ... ... ... ... кең ... дамыған
бұл теория зейіннің алға қойылған ниетке тәуелділігіне ... ... ... ... ... сезімге не идеяға бөліну мен сол факторларға
зейінді қатынас – екеуі де бір ... »- деп ... ... ... ... ... яғни адам білген, таныған затына
ғана ден қояды.
5. Зейін рухтық сананың ерекше белсенділік қабілеті. Зейін құбылысының
ғажайыптығына таң ... кей ... оны ... ... ... әу бастан бар белсенді қабілетпен баламалайды.
6. Зейін жүйке тітіркендіргіштері күшеюінің нәтижесі. Бұл гипотезаға
орай ... ... ... ... ... тітіркену қабілетінің ұлғаюынан
пайда болады деп түсіндіріледі.
7. Жүйкелік тежелу теориясы зейіннің негізгі ... ... ... ... ... процесінде қаланған елестер соңғы
басқа ... мен ... ... ... ... сананың ерекше шоғырлануы туындайды[4].
Қазіргі заман психологтарының ... ... ... ... еңбектерінде келтірілген.Олар келесідегідей.
- зейін бағыттау-зерттеушілік іс-әрекеттің бір кезеңі, осыдан зейін ... ... бір ... ... ... ... мен ой мазмұнын
тұрақтатуға бағышталған психологиялық әрекет;
- өз қызметі бойынша ... осы ... ... ... адам әрекеті
бағыттау , орындау және бақылау бөліктерінен ... ... іс ... арқылы орындалады;
- белгілі өнім шығаруға бағытталған әрекеттен ерекше зейіннің, яғни
бағыттаудың , өз алдына ... ... ... бақылау әрекеті ретінде танылған ... ... ... ... ... жаңа ... ... пайда болу
ізімен туындайды;
Аталған теориялар нақты ... ... ... ... ... ... зейін белгілерін асыра көтеріп, қалғандарын
елемеуге тырысады. Ал, ... ... ... ... ... ... ... мен сапаларды өзара біріктіре талдау негізінде
түсінуі мүмкін. Осы тұрғыдан ... ... ... ... қабылданған[35].
Зейін - бұл кісінің сезімдік, ақыл-ес және қимылдық белсенділігін
көтеруге ... ... не ... нысанға сананың бағытталуы және
шоғырлануы[17].
1.1.2 Зейіннің қызметтерімен физиологиялық ... ... ... — Адам ... ... ... ақпаратты сұрыптау және
қажет емес ақпаратты жою.
2.Мақсатқа жетпейінше, танымдық әрекет аяқталмайынша берілген әрекетті
сақтау.
3.Әрекетке ... ... және ... мәліметтеріне сәйкес бағытталған зейін біріншіден ... және ... ... ... активтілігімен байланысты. Таңдамалы
активті зейін жоғарғы және ағзаның белсенді кезінде жүзеге асады. Осы ... ... мен ... іске ... ал ... және ... кезінде немесе өте жоғарғы белсенділік кезінде эмоциональды
қозу, қобалжу және ... ... ... ... зейіннің
физиологиялық негізгі пассивті белсенділікті активтендіретін және мидың
қыртысы ... ... ... ... ... ... Зейіннің физиологиялық негіздері.
Зейіннің физиологиялық негіздері И. П. Павлов ... ... ... ... ... байланысты түсінуге болады.
И. П. Павлов, егер ми қабығының бір алабында қозу ... ... ... ... ... ... ... процестері пайда
болатындығын айтқан. Мәселен, адам бар ойымен іске қызу берілсе, басқа
нәрселер ... ... ... алмайды. Осы кезде мидың бір алабында күшті
қозу процесі болып жатады да, ... ... ... ... физиологиялық негіздерін орыс физологы, ... А. ... (1875 – 1942) ... ... ... да жақсы түсінуге
болады.Сыртқы дүниенің көптеген тітіркендіргіштерінің ... ... ... әсер ... де, ... бір ... ... күштірек қоздырады,
осындай алапты доминанта деп атаған. Мидың осы күшті қозғыш ... ... ... қозу ... өзіне тартып алып отырады. Осыдан мидың
күшті қозған алабы онан бетер ... ... ... ... ... ... кейбір бөгде тітіркендіргіштердің бөгет жасамайтыны, қайта
олардың біздің ойымыздың күшеюіне жәрдемдесетіні байқалады. Сондықтан адам
бар зейінін қойып кітап ... ... ... ... тітіркендіргіштерден
(мысалы, сағат маятнигінің соғуы секілді) қашпауы ... Бұл ... ... ... ... ... отырған әрекетімізге мейлінше беріле түсуге
жәрдемдеседі.Өйткені, ... ... ... басыңқы қозу әлсіз
тітіркендіргіштерден болған ... ... ... ... ... есебінен
күшейіп отырады. А. А. Ухтомскийдің доминанта теориясының мәнін И. ... ... ... ... ... ... одан ... толықтыра
түседі[11].
И. П. Павловтың оптимальдық қозу алабы теориясы ерікті ... ... ... өте жақсы түсіндіреді. Қозу процесі
ешқашан да ми қабығына біркелкі тегіс тарамайды, өйткені онда әр ... ... ... жағымды “оптимальдық жағдай” ... ... ... бар осы алап — ми ... ... ... ... физиологиялық негізі. Бұл жөнінде И. П. Павлов былай дейді: “Бас
сүйегінің сыртынан біз ... миды ... ... ... онда ... ... қозу пайда болатын жері жарқылдап көрінсе, біз
ойлап отырған ... ... ми ... ... және ... өне ... ... тұрлаусыз жарқылдаған сәуле дағын көрер едік, бұлар ми
сыңарларының барлық жерлерін алып жатқан азды – ... қара ... ... ... ... болар еді.” Ұлы физиолог оптимальдық қозу
үнемі қозғалыста ... айта ... оның мида ... ... ... да ... отыруы деп түсіндірді. Мидағы тежелулердің бірінен
екінші сапқа ... ... ... ... ... ... осы
оптимальдық қозу алабының жұмысы болады. Оптимальдық қозуы бар алап ... ... ... ... ... тежелуді күшейтеді. Мұндай
жағдайда адам зейіні бір ... ... ... да, ол қалған
объектілерді байқамайтын болады. Оптимальды қозу ... ... ... ... ... ... отыратындығын, сөздік сигналдар ми
қабығындағы осындай алаптардың бір – ... ... ... ... ... ... ... талғамалы сипатта болатынын ... ... ... ... ... ... ... де (дененің, бастың,
көздің түрлі қозғалыстары, бет бұру, ұңілу, ... тігу т.б.) ... ... бір ... ... анық ... ... Өйткені, осы
айтылғанға біршама ұқсас сыртқы көріністерді ... жиі ... ... да ... ... ... оқушының кескініне қарап
бір дегеннен баланың сабаққа қаншалықты зейінді, не ... ... ... Бұл, ... ... аз жас ... жиі
кездеседі. Түрлі тәсілдер арқылы оқушы зейінінің ... ...... ... мұғалімнің ат салысатын негізгі педагогикалық
істерінің бірі. Іске шын мәнісінде зейін ... ... ғана ... етіп ... ... мұғалім үшін аксиомалық қағида болуы
қажет[12].
1.1.3 Зейіннің негізгі қасиеттері.
1.1.3.1 Зейіннің бөлінушілігі.
Адам ... бір ... ... ... ... ... ... бөлінушілігі дейді. Адам зейінін екі – үш ... ... бір ... түрлі объектіге бөлуге болатындығын арнаулы зерттеулер
көрсетіп отыр. Мәселен, оқушылар өздері есеп ... ... ... ... ... ... ... шығарған есебін бақылайды, оның сөзін тыңдайды
т.б. Студенттер бір мезгіл ... ... ... ... ... ... оқып ... конспект жазады. Еңбек процесінде ... ... ... де зор. ... ... өндірістің онан сайын
автоматталынуы адам зейінінің ... ... ... ... ... ... жүргізушілерге (машинист, шофер т.б.) бірнеше нәрсеге зейін
бөлушілік ... ... ... түсінікті. Олар бір кезеңде руль
механизмін басқарады, жолға назар аударады, тормоз береді және т.б... ... ... ... өте ... бөле ... қажет
етеді[19].Мұғалімдік қызметте де зейінді бірнеше объектіге бөле ... зор. ... бір ... ... ... ... сабақ оқыту
жоспарына сәйкес тексеріп ... ... ... ... мен ... тәртіп сақтауын, сабаққа қалай қатысып отырғанын байқайды.
Тәжірибесі аз, жас ... ... ... ... не жеке ... ... ... тұрған сөзін бақылай алмай қалады да зейінін бытыратып алады.
Осының салдарынан класта ... ... ... ... ... ... ... бөлу үшін ең кемінде біреуіне іскер болу және ... бір – ... ... ... ... ... бөлудің физиологиялық
негіздері жөнінде И. П. Павлов ... ... “... біз бір ... бір ... ... ... ... кеткен тағы басқа бір істі істей жүреміз,
яғни сыртқы тежелу механизмі ... ми ... ... ... істейміз, өйткені, біздің басты ісімізбен байланысты ми
сыңарларының пункті бұл кезде қатты қозуда болады” [22].
1.1.3.2 Зейіннің тұрақтылығы және ... ... бір ... немесе бір жұмысқа ұзағырақ тұрақтай
алса, оны ... ... ... ... ... ... не ... жұмыс үстіндегі зейінін осыған жатқызуға болады.
Зейінді бір жерге тұрақтатып, жинақтай алу арқасында адам ... ісін ... ... оның әр түрлі байланыстарын анықтайды.
Зейінді тұрақтата алушылық саналы әрекетке өзіңді жеке ... ... ... ... табылады[34].
Зейіннің осы қасиетінің оқу процесінде маңызы зор. Сабақ үстінде
баланың назарын көп нәрсеге аудармай, басты бір ... не ... ... ғана ... оған ... ... керек. Сонда ғана бала
есейген кезде үлкендердің көмегінсіз – ақ зейінін ... ... ... ... адам ... ... зейінін 40 минуттай бір объектіге тұрақтата
алады. Осындай 10 – 20 минуттық зейін қоюшылықтан ... ... ... бір ... ... сол ... одан ары ұйымдастырылуына ешбір
нұқсан келтірмейді. Қайта бұл секілді тынығу, жұмысты ... ... ... ... ... ... ... Адам соншалықты ерік – жігермен
зейін салып жұмыс істеген жағдайда да оқтын – ... ойы ... ... ... ауып ... Осылайша зейіннің бірде әлсіздене, бірде күшейіп тұруын
зейіннің толқуы ... ...... ... ... ... Мәселен,
бар ілтипатпен кітап оқыған адам да анда – ... ... ойға ... ... жан – ... қарайды. Зейіннің мұндай толқуы, әрине, адамның көңіл
аударған нәрсесіне ойының бөлінуіне, зейінін тұрақтатуына бөгет ... ... ... ... ... Бұған қатты тітіркендіргіштер,
күшті эмоциялық әсерлер, ... – ақ ... өз ... ... ... ... болады[23].
Зейінді ұзақ уақыт бойы іс - ... ... ... ... оның бөтен нәрсеге көңілі ауып кетпеуін ойластыру керек. Бұл ... ... ... ... Зейінді алаңдататын әр түрлі тітіркендіргіштерге
қарсы күресу — ... ... ... ... ... ... сылдыры, сырнай – керней т.б. адамның тынышын кетіреді. Зейінін
жақсы ұйымдастыра алатын адамдар осындай ... да ... тез ... ... ... ... алаңдататын нәрселер көп болғанмен,
олардың барлығы да кесел тигізе бермейді. Мәселен, ... ... ... зейінді аударатын тітіркендіргіш болғанмен, оларға шыдап
отыра ... ... Ал ... адамның айқай – шуы, реніш т.б. ... ... ... ... Әрине, бұларды жоюдың мүмкіндігі
болмаса, оған көңіл аудармай, сабырлылықпен ... ... ... ... бұған ерік – жігер қажет. Осындай ыңғайсыз жерлерде жұмыс істей
алушылық — адамның ... ... ... ... орыстың атақты
жазушысы А. П. Чехов жас ... көп ... ойын – ... той – ... ... ал ... мен Бородин өздерінің опералық ... ... – ақ жаза ... ... Қандай жағдайда да адам зейінге
кедергі келтіретін ... жеңе ... ... ... ... ... жерде
отырып жұмыс істеуді ұнататын адамдар да өзін ыңғайсыз жағдайларға
төселттіріп, кез – ... ... ... ... алатындай қабілетке ие болуы
тиіс[33].
1.1.3.3 Зейіннің аударылуы.
Зейіннің аударылуы деп бір объектіден екінші объектіге назарымызды
көшіруді айтады. Физиологиялық тұрғыдан ... ... ... ... тез ... білу қабілеті көбінесе нерв ... ... ... ... бір жұмыстың түрінен екінші бір
жұмысқа жеңіл көшеді, зейін қойып жаңа жұмысты тез меңгеріп ... ... ... ... ... ... ... зейіні, керісінше, басқа
объектіге қиындықпен ауысады. Зейінді тез аудара білу көлденеңнен кез –
келген әсерлерге ... ... ... аса ... Мәселен, машинистерде
зейінді тез аудара білу ... ... ... болса, олардың жұмыста
түрлі сәтсіздіктерге ұшырауы мүмкін. Мектеп жағдайында ... ... ... ... ... ... бір бөлімінен екінші бөліміне,
жұмыстың бір түрінен (үй тапсырмаларын сұрау) екінші түріне ... ... ... ... ... отыруға тура келеді. Зейінді аудара алу оқушының
ерік сапалары ... ... ... ... оқу ... ... және
оларды ұмытпайтындай етіп меңгерген жағдайда ғана мүмкін болады. Мұғалімнің
материалды жүйелі етіп, бір ... ... ... ... материалды дұрыс
қорытуы, оқылатын жаңа ... ... ... жаңа ... және ... ... ... тексеру т.б. зейіннің дұрыс
аударылуына себепші ... ... ... алу ... көлемі (бірнеше
объектіні бір уақытта)
Зейіннің көлемі бір уақытта қабылданған ақпарат мөлшерімен ... 0,1 ... ... және ... ... ... ... және қалыпты жағдайда ересек адамдарда 3 – 5 ... 6), ... ... 2 – 4 ке ... ... ... ... көлемі
Зейіннің көлемі деп бір уақыттың ішінде оның қамтитын объектілерінің
санын айтады. Зейін көлемін ... ... ... ... ... аспаппен тексеріледі. Адам бір мезгілде (секундтың 1/10
бөлігінде) орта ... әр ... 5 – 9 ... қамти алатынын, 12 – 14
әріптен тұратын мағынасы бар сөзді де осы мерзімде ... ... ... оқушыларының, әсіресе, бастауыш класс оқушыларының зейін
көлемі ересек адамдардың зейін ... ... ... ... ... ... есінде болуға тиіс, сондықтан да оқушыларға бір
мезгілде сан жөнінде де, сапа жөнінде де ... ... ... артық
мөлшерде материал беруге болмайды. Оқушылардың зейін көлемі бір – бірімен
байланыспаған ... ... ... ... ал ... бар ... ... олардың зейін көлемін өсіретіндігін
мұғалім еске алуы қажет[32].
Зейін көлемін арттыру үшін мұғалім балаларды комплекс заттарды ... ... бір ... ... ... машықтандырғаны дұрыс. Көрнекі
құралдардағы сөздер тым ұзақ ... ... ... ең ... ... ... үшін ... түрлі бояумен безендіру қажет. Соңғы айтылған
тәсілде бала зейінінің көлемін өсіруге жағдай ... ... ... ... ... ... мидағы оптималдық қозуы бар алапты
кеңейте түседі. Бұл бірнеше қозулардың бір қозу жүйесіне бірігуі ... ... ... ... ... алатын зейінде көлемі кең зейін дейді
де, объектілерді жөндеп қамти алмайтын зейінді көлемі тар зейін ... тар, ... де ... ... ... ... ... дұрыс шығара
алуында. Адамның мамандығы, айналысқан ісі оның ... әсер ... ... өне бойы ... механизімімен шұқшия жұмыс істеп отыратын
мастердің зейін көлемі айтарлықтай болмайды. Микроскоппен жұмыс істейтін
ғалымның зейіні де осы ... ... Алаң ... ... деп ... бір ... саналы түрде зейінді
ұйымдастыра алмаушылықты айтады. Әр ... ауып кете ... ... ... көбінесе осындай болады. Алаң болушылық сондай – ақ ... ... ... ... де жиі кездеседі. Мұндай жағдайда оның миында
біркелкі тұрақты қозу ... ... қозу мен ... ... бір ... ... ... жүріп отырмайды. Зейіннің осы қасиеті адам
психологиясынан тұрақты орын алса, оған ... ... ету ... ... дейінгі балаларда алаңдаушылық жиі ұшырайды. Өйткені,
олар әлі күрделі іс - әрекетпен айналыспағандықтан, зейіннің ... ... ... ... болушылыққа ұқсас көріністер адамның бір жұмысқа қатты беріліп істеген
кездерінде де байқалады. Адам қатты үңіліп жұмыс ... ... ... ... ... ... Осындай жағдайда ол айналасындағы өзгерістерді
байқамайды. Мұндай адамдардың зейінін уақытында бөле ...... ... өте тар және ... ... Зейін түрлері
Адамдардың зейіні ерікті, еріксіз және үйреншікті ... ... 1.1.4.1 ... ... ... ... ... саналы түрде белгілі ерік күшін жұмсау
арқылы орындалуынан көрінеді. Ерікті зейінде белгілі бір ... ... ... зер ... отыру көзделеді, ол жұмыстың басынан аяғына
дейін ерік – жігерді сарқа ... ... ... ... ... ... сипатталады;
1)Қандай болмасын бір әрекеттің талабына сай зейінді бағындыра алу үшін іс
- әрекетке тікелей кірісу қажет.
2)Үйреншікті жұмыс жағдайын ... ... ... ... ... ... істің мәнісін, маңызын түсіну үшін білімге шын ... ... ... ... да ... ... ... Мәселен, көңілді
алаң қылатын бөгде тітіркендіргіштердің (айқай – шу, ...... ... берілмей жұмыс істей беру. Бұл зейінді шынықтырудың, оны мықты
және шыдамды етіп тәрбиелеудің ең ... жолы ... ... ... ... үнемі ескертіп отыру керек. Бір сөзбен айтқанда,
ерікті зейін деп іс - әрекетті жоспарлы ... ... ... екі түрі де бір – ... ... ... ілесіп отырады. Ерікті
зейін еріксізге, ... ... ... ... жиі ... ... үнемі ерікті зейін жағдайында болуы мүмкін де емес. Оқушы алғашқыда
жай қызыққан нәрсесіне тікелей ... ... ал ... кейін сабақтың
мақсатына қарай тікелей қызық емес басқа материалдарға да ... ... ... ... ... көрінген сабақ кейін балаға түсінікті бола
бастайды. Бұл кезде оның еріксіз зейіні сыртқа теуіп, ... ... бола ... ... ... ... кез – келген объектілері кейде ырықсыз – ақ ... ... ... ... ... ... бара ... адамның
бояулы афишаға көзі түссе, оған мойнын бұрады не милиционердің ысқырығына
жалт ... т.б. Адам ... ... ... елеулі орын алады. Зейіннің
бұл түрі ... жас ... жиі ... Өйткені, балалық дәуірде
адамның күрделі іс - әрекетері (оқу, ... т.б.) ... ... ... да ... ... оның психикасы өте нәзік, ... ... ... ... ... бұдан бала есейген соң, оның еріксіз зейіні
маңызын ... ... ... ... ... Адам өмірінің барлық
кезеңдерінде еріксіз зейін тиісінше орын алып отырады. ...... ... ... ... іске ... тез ауады. Мәселен, қызықты
кітап оқуға ырықсыз зейін жеткілікті. Ал қызықсық ... оқу — ... ... етеді. Ерікті зейінде де қызығу орын алуы тиіс. Бірақ ерікті
зейін де жанама, ... ... ... ... Мұнда адам істен шығатын
нәтижеге қызығады, оны ... үшін күш ... ... іс ... ... ... ... физиологиялық тұрғыдан барлау
(ориентировочный)рефлекісінің жемісі ... ... ... бұл ... ... ... ... байланысында үлкен роль атқарады.
Еріксіз зейін кез – ... ... ... пайда бола бермейді.
Еріксіз зейіннің көрінуіне төмендегі жағдайлар себеп ... ... ... ... ... ... ... бояулы
заттар, қатты дауыс, мұрын жаратын иіс т.б.), заттар мен құбылыстардың
жаңалығы мен қозғалысы ... ... ... ... ... ... артуы не кемуі т.б.)
ә) адамның сыртқы дүниедегі объектілерге ... ... ... ... ... ... хош болуы) еріксіз зейіннің тууына жақсы
әсер етеді[27].
1.1.4.3 ... ... ... деп аталатын түрі де бар. Үйреншікті зейін ... ... ... ... ... күш ... – ақ орындалатын зейін.
Мәселен, бала оқуға төселсе, бұл оның ... ... ... оның ... үйреншікті бола бастайды. Қандай нәрсеге болса да үйреніп, жаттығып
алған соң, адамның іс - ... ... ... Үйреншікті зейіннің де
табиғаты осыған ұқсас. Өйткені, үйреншікті ... ... ... ... ... қандай түрі болмасын іс - әрекеттен нәтиже шығаруға
бағытталады. Егер адам жұмысқа ... ... ... еріксіз зейіні
көрінеді. Бірақ ұзақ жұмысты тікелей қызығып істей беру де оңай ... ... ... зейінге орын беріледі. Ылғи ерікті зейінмен жұмыс
істеу де адамды ... ... ... адам ... зейіннің осы екі
түрін қатынастыра отырып, үйреншікті зейінмен істеуді ... ... ... ... даму ... ... ... байланысты ерікті зейіннің саңылауы байқала
бастайды. Ерікті зейін ... ... ... ... ... орай ... ... (тазалық сақтау,ойыншықтарын,киім-
кешектерін жинастыру,үлкендердің айтқанын тыңдай білуге баулу т.б.).
Мектепке дейінгі жаста ... ... ... Бұл ...... бір ... ... Жас баланы ойыншықпен, сөзбен назар
аударту оңай. Әдетте, баланың объектіге қызығушылығы неғұрлым жоғары болса,
соғұрлым еріксіз ... ... ... ... ... дамуы
қызығушылықтың артуына байланысты. Балалар көп уақыт ойыншықты, суреттерді
қарайды, ... мен ... ... айналасындағылардың және өзінің
сөзін бақылай алады. Үйде және бала – ... ... ... ... ... жету ... үлкендердің тілін алуға ... ... бәрі ... ... ... алып келеді[14].
Мектепке дейінгі жастағылардың соңында зейін ... ... ... Бұл жаңа қызығушылықтарының пайда болуымен, балалардың
отбасы және бала – ... ... ... енуіне, әрекетердің жаңа
түрлеріне ие болумен байланысты. Мектепке дейінгі үлкен жас бала ... ... ... ... көп көңіл аудара бастайды. Баланың
қарым – ... ... ... ... өсуі ... ... деңгейге жетуіне мүмкіндік береді. Ерікті зейін, әсіресе, ережелері
балалардан зейіннің жинақтылығы мен құрамды бөлігін талап ... ... ... ... ... алдына мақсат қояды, қоршаған ортаның маңызды
жақтарын қабылдауға жолдама береді, бақылауды үйретеді. ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... зейінін басқара алады.
Ерікті зейіннің дамуына баланың әрекетінің басқа түрлеріне (оқу,
еңбек, сурет салу т.б.) ... ... ... ... ... оның тұрақтылығынсыз әрекетінің ешбір түрін үйрене, күткен
нәтижесіне жете алмайды.
Бірте – бірте ... ... ... ... ... өз
зейінін үлкендердің көмегінсіз басқаруды үйренеді. Бұл ... ... ... ... ... ... сыныптардағы балаларадың
зейіні эмоциялы қозумен байланыста оңай ойы бөлінеді және оларға қызықсыз
сана нәрсеге ... қиын ... ... ... деталдар
оларда кейде оңай байқалады. Нәтиижеге жету үшін ... ... ... ... ... зейін ерік күшін талап етеді. ... ... және не үшін ... ... ой ... не үшін ұқыпты болу маңызды ... ... ... сынып жасында жоғарғы қыртыс орталығының әсерін реттеу ... ... ... ... ... ... ... зейін көлемі
үлкейеді, тұрақтылығы жоғарлайды.
Әдетте, 9 – 10 жасқа қарай балалар бағдарламаны ұзақ сақтай алуға
және ... ... ... ... процесте ырықсыз зейінді пайдалана білу керек және
ырықтының дамуына әсер ету керек. Еріксіз ... ... үшін ... ... ... ... ... Мұнда,
қызығушылық оқудың тапсырмасымен немесе еңбек әрекетімен байланысты болу
керек. Зейіннің жақсы дамыған қасиеттері және оның ... ... ... ... ... анықтайды. Зейіннің әр ... ... ... ... әр оқу ... бойынша
үлгерімдігін арттыруға болады.
Зейін жаттығуының жетістігі индивидуалды – ... ... нерв ... ... ... ... зейінін оқу-тәрбие процесінің талаптарына
байланысты жүйелі түрде қалыптастырып дамытатын негізгі орын болса,мұғалім-
балалардың зейінін ... ... ... ... ... басқаға көңіл
бөлмей келген бала оқуға бірден беріліп кетпейді,сабақтың ... ... ... оның ... ... Олардың алғашқы кезде сабақтың
аяқталуын асыға күтіп отыратындары да осыдан. Балаларда ... ... ... ... де ... Мәселен, бірінші
класс оқушылары түрлі нәрселерді санағанда,көбінесе ... ... ... ... ... да, ең ... міндеті-есеп шығаруды
ұмытып кетеді. Бұл жастағы балалардың зейініндегі екінші бір ерекшелік-
зейін көлемінің өте ... ... осы ... ... ... ... Ол ... бала ұғымына түсінікті,тіл жағынан жеңіл етіп
берсе,көрнекі тиісінше пайдаланса, бала зейіні бір ... ... ... бөлінуі кемитін болады. Оқушы зейіні негізінен ... ... ... ... ... бала зейінін билеп алмайынша,
мұғалімнің сөзі оның көкейіне қонбайды, қиялын толғандырмайды. Бір ... ... ... ... ... жете де ... Зейін
тәрбиесінде әрбір мұғалімнің еске алатын кейбір шаралары мына төмендегілер:
1.Бірінші ... ... ... ... әдеттендіру, оларда
зейіннің жоғары ... ... ... ... ... Бұл жөнінде
К.Д.Ушинский былай деген: «Балаға оқуды қызықты ете ... ... ... ... ... қызықтыра қоймайтын тапсырмаларды да ... ... ету ... ... орындағанда бір жағын басым етіп
жібермей, екі жағын теңестіру ... ... ... тудырып отырумен
қатар, белсенді зейін балада шамалы болғанына қарамастан оны жаттықтырып
отыру керек»
2.Бүкіл класқа не жеке ... ... ... дәл, ... қысқа
болып келсін.
3.Бала қайда жүрсе (мектепте, үйде, далада) байқағыштыққа тәрбиеленуі тиіс.
4.Зейінді күшті және тұрақты ететін құбылыстың бірі-ерік. Сондықтан ... ерік ... ... ... ... класс оқушыларының нерв жүйесінің әлде де болса, ... еске ... ... ... ... қадағалау, орынсыз
жалықтырмау, ауыр, жеңілдігі әртүрлі пәндерді күнделікті сабақ кестесіне
талапқа сай орналастыру секілді мәселелер де зейін ... ... ... ... ... қалыптастыруға мұғалімнің жеке басының
үлгі-өнегесінің де маңызы зор. Егер мұғалімнің өз зейіні дұрыс ұйымдаспаған
болса, ... ол ... ... ... сабағына, біресе кластағы оқушыларға
алаңдап, нені бастап, нені есінен шығарса, ... ... ... ... ... ... балаларға сабақ үстінде зейінін дұрыстап аудара алмаса,
іске ынтасыз, ұқыпсыз кіріссе, берген сабағынан да жөнді ... ... ... ... ... ... ... қоймағандықтан
үлгермейді» дейтін болса, бұл алдымен оның ... ... ... ... өз ... ... болып табылады.
Ы.Алтынсарин:«Егер балалар бірдемені түсінбейтін болса, онда оқытушы оларды
кінәлауға тиіс емес, оларға түсіндіре алмай ... өзін ... ... өте ... ... ... мен ... Зерттеу объектілер – Жамбыл Жабаев атындағы ұлттық
гимназиясының оқушылары. 12 – 13 жастағы жасөспірімдер (10 ұл және 10 ... ... ... ... ... ... әдісі
Мақсаты: Сандық кестелер арқылы қосымша ... ... ... ... ... секундомерлер, нұсқағыш (укадка) , 1-ден 25 –дейінгі саны
бар 4 ... ... ... ... ... керек :
Кестелердің квадраты (5х5), ... 250х250 мм, ... 50х50 ... ... ... сызықтың жіңішкелігі 1 мм. кестелер түсі- ақ.
Сандар,сызықтар қара -түсті.
Кесте 1
Әдіс кестелер
|21 |12 |7 |1 |20 |
|6 |15 |17 |3 |18 ... |4 |8 |25 |13 ... |2 |22 |10 |5 |
|9 |14 |11 |23 |16 ... |25 |7 |21 |11 |
|6 |2 |10 |3 |23 ... |12 |16 |5 |18 |
|1 |15 |20 |9 |24 ... |13 |4 |14 |8 |
|9 |5 |11 |23 |20 ... |25 |17 |1 |6 |
|3 |21 |7 |19 |13 ... |12 |24 |16 |4 |
|8 |15 |2 |10 |22 |
|5 |14 |12 |23 |2 ... |25 |7 |24 |13 ... |3 |20 |4 |18 |
|8 |10 |19 |22 |1 ... |15 |9 |17 |6 ... ... ... индивидуальды қолдануға есептелген.Сондықтан
жұмысты орындау үшін оқушылар 3-топқа ( зерттелуші,экспериментатор, айналым
бойынша роль ... ... ... ... ... ... ... 70 ± 10 см қашықтықта орналасуы қажет. Кестелер саны
: 1,2,3,4 бойынша ретімен көрсетілді. Кестелерді тез ... ... ... ... ... ... аралығында ауыстырылуы керек.Кестені
көрсетпес бұрын бір зерттелушіге былай түсіндіру керек «Қазір сізге 1-ден
25 –ке ... ... 4 ... ... соң бірі ... ... ретсіз орналасқан. Сізге мүмкіндігінше лезде ондағы сандарды өсу
реті бойынша 1,2,3,4…..25 табуымыз керек». Сіз оларды нұсқағышпен ... осы ... анық және ... атауыңыз керек.
Секундомердің көмегімен әр кесте сайын сандарды санау уақыты жазылады
және де ... ... саны мен ... анықталуы тиіс.Сонымен
бірге сандарды ұзақ іздеудегі тоқтамдарға да мән беріледі.
Тәжірибе аяқталған соң ... ... ... ... қажет.Экспериментаторда I-ден зерттелушінің жұмыс стратегиясы
қызықтыруы тиіс: ол жүйесіз бе, немесе ... да бір ... ... ... ме, ол кестенің жұмыс ауданын квадраттар немесе бөліктердің
конфигурацясы (тік немесе ... ... ... ... ме, бұл ... жоғары. Келесі уақыттарды ұту үшін ол сандардың ... ... ма, кей ... ... ... кездесті ме,(қандай сан
болды,қай кестеде). Протоколист жазған зерттелушінің субъективті есебі дәл
және терең сандық көрсеткіштері бар интерпретацяға мүмкіндік ... ... ... қайта өңдеу. Көңіл аудару көлемнің көрсеткіші ретінде не
зерттелушінің 4 кестеден ... ... ... ... ... ... ... уақыты пайдаланылады. Индивидуальдық мәліметтерді алғанан
кейін зеріттелушілірдің барлығы үшін ... ... ... орташа
көрсеткіші есептеледі және 95 %-те ... ... ... ... орта ... ... ... тұрақтылығын зерттеу әдісі.
Мақсаты:жұмыс жағындағы көңіл аудару ... ... ... ... ... Х А В С Х Е В И Х Н А И С Н Х В Х В К С Н А И С Е Х В Х Е Н АИ С ... Н Х И В С Н А В С Н А Е К Е А Х В К Е С В С Н А И С С Н А В Х Н В ... Х И С Х И Х Е И С Н Е И Н А И Е Н К Х К И К Х Е К В К И С Х И В Х ... А К Х Н С К А И С В Е К В Х Н А И С Н Х Е К Х И С Н А К С Н А В С ... С Н А И К А Е Х К И С Н А И К Х Е Х Е И С Н А Х К Е К Х В И В И К ... Н А И С В Н К Х В А И С Н А Х Е К Е Х С Н А К С В Е Е А И С Н К И ... Х К Е К Н В И С Н К Х В Е Х С Н А И С К Е С И К Н А Е С Н К К А К ... И С Н А Е Х К В Е Н В Х К Е А И С Н К А И К Н В Е В Н К И В И С Н ... А Х В Е И В Н А Х И Е Н А И К В И Е А К Е И В А К С В Е И А К Е С ... К Е С Н К С В Х И Е С В Х К Н В В С К В Е В К Н И Е С А В И Е Х Е ... Е И В К А И С Н А С Н А И С Х А К В Н Н А К С Х А И Е Н В К Х Е В ... В Х К Х С Н Е И С Н А И С Н К В К Х В Е К Е В К Н А И С Н К Е В К ... В С Н А Х К А С Е С Н А И С Е С Х К В А И С Н А С А В К Х С Н Е И ... И К В Е Н А И Е Н Е К Х А В И Х Н В И Х К ЕХ Н В И С Н В С А Х А ... К Е Х В И В Н А Е И С Н В И А Е В А Е Н Х В Х В И С Н А И Е К Е Х ... Е И С Н Е С А Е И Х В К Е В Е И Н А Е А И С Н К В Е Х И К А И Н А ... А К А Е К Х Е В С К Х Е К Х Н А И С Н К В Е В Е С Н А И С Е К С Н ... С Н Е И С Н В И Е Х К В Х Е И Н С А К И С Х А И Е В К Е В К И А И ... К В Х С И С Н А И А И Е Н А К С Х К И В Х Н И К И С Н А И Н Е Х С ... Н А И К К В Е Х К В К Е С В К С Н Х И А С Н А К С Х К Х В Е А И К ... С Н А И Е Х К Е Х К Е И С Х Н В Х А К Е И С Н А И К Х В С Е С В Е ... Н А И СА К В С Н Х А Е С Х А И С Н А Е Н К И С Х К Е Х В Х Е Н А ... К Х Е К Н А И В К В К Х Е И С Н А И Х К А Х Е Н А И К Е И С Н А И ... Х В К В И Е Х А И Е Х Е К В С Н Е И Е С В Н Е В И С Н А Е Н А Х С ... С Н А И Е И Н Е В И Н А И В Е В Х С ИС В А И Е В Х Е И Х С К И Е ... ... ... ... ... зерттелушіге .Сіздерге әр
түрлі әріпті қатарлы парақтар таратылған.Сіздер қатар бойынша солдан оңға
қарай ... оқып ... ... ... ... ... ұқыпты және тез, қатесіз орындау керек.Егер бір бланк аяқталса,
екіншісімен жұмыс ... ... ... ... ... «к» ... одан соң «и» ... белгілейсіздер.Біраз
уақыттан соң мен «Баста» дегеннен кейін сіздер «Бастадық!» деген бұйрықтан
кейін секундомерді қосу ... 10- ... ... ... соң
«Баста» бұйрығы беріледі.Жұмыстан соң зерттелушіден ... ... ... неде болғанын,олар шаршады ма,ол тапсырманы әрі
қарай жалғастыра алар ма еді, олардың ойы ... ... ... ... бе,әлде керсінше ,қатені көп жіберді ме,көп немесе аз
қатарды қарап үлгерді ме) деген сияқты ... ... ... ... ... ... интерпретацясын беруге
көмектеседі.Нәтижелерді қайта өңдеуді тапсырманың дұрыс орындары жазылған
шаблонмен салыстыру жолымен ... ... ... ... ... әр ... үшін ... және
өндірушінің коэффициенті есептеледі.
= ; Е = ... ... ... ... ... зерттеу әдісі.
Зейіннің аударылуы мен екі әр бағыттағы құбылстар функциональды байланысқан
зейіннің қосылуы және аударылуы. ... – адам ... бір ... ... ... ғана жинақтау,екіншіден- зейін аудару ... ... ... ... үшін « Ландольта сақинасы» әдісі қолданылады.Бұл әдіс
- әр жастағы адамдар зейінін ... ... ... әдіс ... ... ... үшін ... тапсырма беріледі: 1-
минутта әр түрлі геометриялық пішіндерді,5-минут ішінде анық байқалатын
пішіндерді салу.Нәтижелерді өңдеуде экспериментатор ... ... және ... ... ... ... деңгейін зерттеу әдісі
Ұмытшақтық, жаңғалақтық ішкі осі жинақтаудың нәтижесі ... ... зиян ... ... орта ... ... қиыны өтірік ұмытшақтық. Бұл ұмытшақтықтың түріндегі адам
белгілі бір объект ... ... ... ... ... ... ерікті зейіні тұрақсыз, жиі аударылып
кетеді.Өтірік жаңғалақтық ... ... ішкі ... ... түсіндіріледі.Сөйлеу сигналдарының нәтижесінде туындайтын
қозу оңай, иррадирует,бірақ қиындықпен теңеседі.Мұның нәтижесінде жаңғалақ
адамның ми қыртысында оптимальды қозудың тұрақсыз ошағы ... ... ... ... ... 2-ші жаттығу:
3- саннан тұратын санды анықтап,оларды қосқанда 15 ... ... ... ... мен талқылану
1.3.1 Зерттеу нәтижелері
1.3.1.1 Зейін өнімділігі деңгейінің өзгеру динамикасы
Қыздар зейінінің өнімділігі 1-3 күн аралығында 0.81 ... ... Ал 3-ші ... 6 ... ... 0.66 – ға төмендейді. Ұлдардың
зейін ... ... 1- ... 0.6 –ге тең болады. 3 –ші ... 6 ... 0.72 –ге тең ... ... және ... өзгеру
динамикасы бірдей. Қыздарда бірақ, зейіннің өнімділігі аптаның соңына қарай
өте тез түсті .Ұлдардың зейін өнімділігін ... ... ... ... және жоғарылау.
Сурет 1. Зейін өнімділігі деңгейінің өзгеру динамикасы
1.3.1.2 ... ... ... ... динамикасы
Қыздарда зейін тұрақтылығы аптаның 1-ші күнінде – 1289.6, ... ... 6 – шы ... ... тең болады.Ал ұлдардың зейін
тұрақтылығы 1-3 ші күндерде 1276.8- ден - 1398.4 –ке дейін өзгереді, ал ... 1224.2 –ге ... ... ... апта ... кезде аз
болды,бірақ апта ортасында сәл жоғарлап, апта соңына қарай дәл сол бастапқы
параметрге ... ... ... да, ... да ... өтіп
жатыр. Параметрлері де, динамикасы да бір -біріне ұқсас.
Сурет 2. Зейін тұрақтылығы деңгейінің ... ... ... белсенділігінің өзгеру динамикасы
Қыздардың зейін белсенділіг 1-ші күнде-2.72 – ні көрсетті. 3-ші
күнінде - ... ... ... -2.82 ге өсіп ... ... 1-3 күн аралығында -3.39-дан-3.48 ге жоғарлады.6-шы ... ... ... ... ... ұлдардың зейін белсенділігі
қыздармен салыстырғанда жоғарылау ... және ... 4- ші күні ... болады.Апта біткен кезде жылдам азайып ... ... ... ... ... және ... ортасында сәл
азайып,аптаның соңында бастапқы көрсеткіштерден көбірек болады.Сонда
ұлдардың зейін белсенділігі 4- күннің ... ... ... ... ... ... ... зейін белсенділігі аз болғандықтан да аптаның
соңына дейін өте аз ... және 6-шы ... сәл ... 3. Зейін белсенділігінің өзгеру ... ... ... ... ... динамикасы
Қыздар зейінінің аударылуы 1-3 ші күн ... 5-5.8 ... 6-шы күні 4-ке ... зейінінің аударылуы 1-ші
күні 5-ке тең болды. 3-ші ... ... 6-ға ... 6-шы күні 3.4 ... 4. ... ... деңгейінің өзгеру ... ... ... ... да, ұлдарда да ... ... ... ... басталған кезде аз болды да, апта ортасына ... ... ... ... ... өзгеру динамикасы
Қыздар зейінінің топтауы 1-3ші күні аралығында -21.6-дан – 23.8-ге
өсті.Ал 6-шы күні 1.3-ке ... ... ... ... ... 1-3 ... ... 17.8-ге өсті 6-шы күні 9-ға төмендеді зейіннің топтау
деңгейінің өзгеру динамикасы ... ... да ... ... параметрлерден басталады.Аптаның ортасына қарай өте жылдам
түсіп кетті.
Сурет 5. ... ... ... ... динамикасы
Бірақ ұлдарда зейіннің топтау параметрлері қыздармен салыстырғанда 9-есе
төмен ... және ... ... ... ішінде жетпейді.
1.3.2 Талқылану
1.3.2.1 Зейін өнімділігі деңгейінің өзгеру динамикасы
Зейін өнімділігі апта бойы қыздарда да, ұлдарда да ... ... ... ... дейін өнімділік қыздарда жоғары болды, бірақ бұл
көрсеткіш апта аяғында тез төмендеді. Ұлдарда зейін өнімділігі апта ... ... ... апта ортасында жоғарылайды және апта соңына қарай
бірте-бірте төмендейді, бірақ бұл қыздар көрсеткішімен салыстырғанда жоғары
болады. Осылай, ... ... ... апта ... ... болуына
қарамастан, деңгейі тұрақты болып, апта ортасында жоғарылайды және ... ... ... ... ... ... деңгейінің өзгеру динамикасы
Тұрақтылық негізі белгілі бір ... бір ғана ... ... жатыр. Зейіннің бұл қасиеті шеткі немесе орталық факторлар арқылы
анықталуы мүмкін. ... ... ... зейін еріксіз
периодикалық ауытқумен дәлелденеді. ... ... ... ... кей ... ... етеді, не шындығында зейін
ауытқуының аз кезеңдері жалпы заңдылық болып ... деп ... ... дәлел бойынша, зейін тұрақтылығының мүмкін жағдайы көңіл аударылған
пәннің жаңа ... мен ... ашу. ... ... ... ... еткенде, оның байланыстарындағы ... ... ... ұзақ ... бойы ... болуы мүмкін. Пәннің мәтіні одан
әрі зерттеуге мүмкіндік бермеген жағдайда, ... ... тез ... ... ... ... белгілі бір пәнге сақтау үшін пәнді
қабылдауды жоғарылату керек. Егер, зейін тұрақсыз болса, оқумен ... ... ... еді. ... ... ... ... қатарына байланысты.
Оларға мәлімет қиындығының деңгейі онымен танысу, сондай-ақ жеке тұлғаның
өзіне сай ерекшеліктері жатады. Зейін тұрақтылығы бойынша ... мен ... ... ... өзгеру динамикасы бақыланды. Қыздар мен
ұлдардың зейін тұрақтылығы ... ... ... анықталды. Апта басынан
ортасына қарай жоғарылап, апта соңында апта ... ... ... ... белсенділігінің өзгеру ... ...... негізгі қасиеттерінің бірі. Ол жеке
индивидтің ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Белсенділік басқа ... ... ... апта ... ... ... жоғары
және апта ортасына дейін жоғары деңгейдегі зейін тұрақтылығы, соңына қарай
төменгі көрсеткіш болды. Бұл ... ... ... ... Ал қыздарда
апта басында белсенділіктің ... ... ... оның ... апта ... ... ... болды.
1.3.2.4 Зейін аудару деңгейінің өзгеру динамикасы
Зейіннің іске ... ... екі әр ... ... ... ... және бөліну. Біріншісі зейінді бір нәрсеге
аударып, ... ғана ... ... ... ... аудару қалай
орындалуымен сипатталады. Мәліметті түсіну зейіннің тез ... ... ... ... ... тез ... аудару қабілетіне байланысты.
Қыздарда да, ұлдарда да зейін аудару деңгейінің динамикасы бірдей болды.
Апта ... ... ... соңына қарай төмендеді. Апта соңында ұлдарда
төменірек болды.
1.3.2.5 Зейін топтау деңгейінің өзгеру динамикасы
Белгілі бір ... ... ... ... және ... ... ... бөлінуін үлкен ми сыңарлары қыртысындағы қозу, тежелу
нервтік прцестері индукциясының заңдылығы нәтижесі. Сыртқы сигнал ... ... ми ... ... қозу қыртыстың басқа аудандарында
тежелуді тудырады. Зейін бағытталған ... ... және сол ... үшін қалыпты жағдайлар осылай қамтамасыз етіледі. Ерекше байқалатын
айырмашылықтар осы тестте байқалды. Қыздарда зейін топтау ... ... ... аптаның ортасына дейін жоғарылаумен және ... ... ... ... ... ... ... төмен деңгейімен
және оның апта соңында төмендеуімен ерекшеленді.
2 ҚОРЫТЫНДЫЛАРЫ
1. Қыздардың зейін ... апта ... ... ... және ... ... шықты, бірақ аптаның соңына қарай жылдам түсті.
2. Қыздар мен ұлдардың зейін тұрақтылығы ... ... ... Апта ... ... қарай жоғарылап, апта соңында апта басының
көрсеткішімен тең болып шықты.
3. Ұлдарда апта ... ... ... ... ... ... және ... болған, апта соңына қарай сәл
түсіп кетті. Ал қыздарда ... ... ... салыстырғанда
төмен және тұрақты емес, бірақ апта сонына қарай сәл ... ... да, ... да ... ... деңгейінің динамикасы бірдей
болды. Апта ортасына дейін жоғарылап, ... ... ... Апта ... төменірек болды.
5. Қыздарда зейін топтау деңгейі ұлдармен салыстырғанда жоғары. Бірақ
аптаның өзгеру динамикасы бір-біріне ұқсас. Ұлдар зейін ... ... және оның апта ... ... ... ... Ю.Б. ... в общую психологию. Курс лекций.//
М.:Просвещение,1997.-95с.
2. Коломинский.Человек:психология.// М.:Просвещение,1986.-86с.
3.Макланов А.Г. ... ... ... 2002.-49с.
4.Немов Р.С. Психология, в 3 т.// М ... Р.С. ... ... Для ... Высших пед. Учеб. Заведений: в 3
кн.: кн.3: ... ... ... ... М.: ... ... ... А.В. Общая психология под ред.// М.: Просвещение, 1986.-63с.
7. А.А.Крылова., С.А. Маничева.
Практикум по ... ... и ... ... ... ... Гиппенрейтер Ю.Б., Романова В.Л. Психология внимания. Хрестоматия по
психологии // М., ... С.Л. ... ... ... М., 2001.-69с.
10.Страхов И.В., Внимание и структура ... Ю.И. ... ... Учебник для вузов. 2-е изд.,
перераб. и доп. // М., ... В. ... ... и ... . Экспериментальная психология//
Под ред. П.Фресса и Ж.Пиаже.// М.: ... ... Ф., ... А., Ховстедтер Л. Мозг, разум и поведение. //М.: ... Р.М. ... и ... ... //Л.: ... ... Л.П. ... в психологию активности.// М.: Политиздат, 1987.-
62с. 16.Дудел Дж., Рюэгг И., ... Р., Яниг В. ... ... Т. 1 //
Под ред. Р. Шмидта и Г. ... //М.: Мир, ... К.Е. ... ... М., ... Л.А. ... ... //М.: Наука,1983.-100с.
19.Лебедев А.Н. Психофизиологические закономерности восприятия и памяти.
//М.: Наука, ... А.Р. ... ... ... ... ... //Под ред. А.А. ... А.Р.Лурий.,В.Д. Небылицына. М.:
Педагогика, 1978.-88с.
21.Мачинская Р.М., ... Н.О., ... Е.И. ... ... и ... полушария мозга человека при направленном внимании//
Физиология человека.- 1992. -Т.-66с.
22.Механизмы памяти ... по ... Л.: ... ... П. ... ... М.: Мир, 1973.-65с.
24.Рубинштейн С. Л. Основы общей психологии. //СПб., 1998.-78с.
25.Симонов П.В. Эмоциональный мозг.//М.: Наука, 1981.-66с.
26.Суворов Н.Ф., Таиров О.П. Психофизиологические ... ... //Л.: ... 1985.-55с.
27.Тихомиров О.К. Психология мышления.//М.: МГУ, 1984.-48с.
28.Г.Гальперин П.Я., Кабыльницкая С.Л. Экспериментальное ... // М.: МГУ, 1974 - 44 ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектептің математика сабақтарында ұлттық және дидактикалық мазмұнды ойын есептерін қолдану арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту27 бет
Оқушылардың зейінінің тәрбиелеудің теориялық және психикалық негіздері16 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
2010-2012 жылдары аралығында атмосфералық жауын-шашынның химиялық құрамының өзгеруі46 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
Xix ғасырдағы сауда сипатының өзгеруі17 бет
«Жасөспірімдердің өзіне – өзі қол жұмсаудың алдын алу шаралары»4 бет
Автоматты реттеу жүйесінің динамикасын талдау6 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі12 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь