Тұтыну несиесі және оның дамуы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6.7

1. Тұтыну несиесі туралы түсінік және оның экономикадағы ролі

1.1 Тұтыну несиесінің түсінігі және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.17

1.2 Тұтыну несиесіндегі тәуекелді басқару және кепіл саясаты ... ... ... ... .17.27

2. Қазақстан Республикасының тұтыну несиесі нарығындағы жағдайын талдау

2.1 «Kaspi Bank» АҚ тәжірибесінде тұтыну несиесін талдау ... ... ... ... ... ..28.38

2.2 «Kaspi Bank» АҚ.ның тұтыну несиесінің шарттары мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39.50

2.3 «Kaspi Bank» АҚ.нда қарыз алушының несиелік қабілетін анықтау...50.56


3. Қазақстан Республикасындағы халықты несиелеуді дамытудың жолдары мен болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57.62

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63.64

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65.66
Банк жүйесі – нарықтық экономиканың негізгі бір ажырамас құрылымы болып табылады. Тауар-ақша айналымы мен банктердің даму тарихи бірге дамып отырған. Мемлекетте несие жүйесінің дамуында маңызды ролді екінші денгейлі банктер атқарады.
Банктік жүйе мен оны анықтаушы элементтер-коммерциялық банктер нарықтық экономиканың құрылымы болып табылады.
Екінші деңгейлі банк – нарықтық экономикада бұрыннан келе жатқан қаржылық операцияларды атқаратын несие ұйымы болған. Қазіргі кезде банк көптеген операция түрлерімен айналысады. Олар тек ақша айналымы мен несиелік қарым-қатынастан өзге де қаржылық шаруашылық, сақтандыру, бағалы қағаздарды сату-сатып алу операцияларын, кейде мүлікті басқару кезінде делдал ретінде де қатысады.
Қазіргі кезде нарықтық экономикада несие түрі дамыған елдердің біріміз. Коммерциялық банктер өздерінің клиенттерінің несиелік қабілеттігіне қарай әр түрлі несиелер береді. Солардың ішіндегі сізге қажет уақытта күттірмейтін мұқтаждықты төлеуге арналған несие, яғни тұтыну несиесі. Тұтыну несиесі – бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып алу үшін және тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін несие. Тұтыну несиесін – ұзақ мерзімді қолданыстағы, мысалы, жиһаз, компьютерлер және оргтехника, тоңазытқыштар, ыдыс жуатын машиналар, ас үй пештері, кондиционерлер, аудио-, видео-, теле-, және радиоаппаратуралар, басқ да күрделі тұрмыстық техникалар сияқты тауарларды сатып алуға; Медицина, білім, спорт және демалыс, туризм, автокөлік пен тұрғын үйді жөндеу, салтанаттар өткізу және т.б. қымбат тұратын қызметтерді төлеу үшін пайдаланады.
Тұтыну несиесі – бұл тұрғындарға тұтыну тауарларын сатып алу және тұрмыстық қызметтерді төлеу үшін коммерциялық (бөлшек сауда орындары арқылы төлемді кейінге қалдыра отырып, тауарды сату) және банктік (тұтыну мақсатына қарыздар) формада берілетін несие. Тұтыну несиесінің негізгі міндеті –тұрғындарға тауарларды сатуға қолдау көрсету. Бұл несие бөлшек саудамен тығыз байланысты: бір жағынан – тауар айналымының ұлғаюымен несиенің көлемі де өседі, өйткені тауарларға болған сұраныс несиеге де сұраныс тудырады; екінші жағынан – тұрғындарды несиелеудің өсуі төлем қабілетіне сұранысты күшейтеді. Бұл тәуелділік әсіресе қазіргі уақытта нарықтың тауарларымен толығу жағдайында көрінеді. Тауар қымбат болған сайын, несие де жиі қолданылады. Көбінесе автомобильдерді сату үлесіне тиеді. Дамыған елдерде тұтыну несиесінің маңызы өте жоғары. Ол тұрғындардың тауарларға сұранысын ынталандырады және оларды өндірісі мен өткізілуінің ұлғайуына жағдай жасайды. Тұтыну несиесін көбнесе табыс деңгейі орташа жұмысшылар мен қызыметкерлер пайдаланады. Бірақ ұзақ пайдаланыстағы тауарларды несиеге алу жеке тұлғаларға қолма-қол мәміле арқылы алғанға қарағанда едәуір қымбатқа түседі. Тұтыну несиесі тауарлы және ақшалай болып келеді. Автокөлік, қымбат тұратын тауарлар мен қызметтер – бұлардың бәрін көпшілікке коммерциялық банктердің тұтынушылық несиесінің арқасында қол жеткізу мүмкін болып отыр. Несие алу процесін оңай және жағымды қылуға коммерциялық несие желісі көмектеседі.
1. С.Б. Мақыш Банк ісі Алматы 2007, ИздатМаркет
2. Н.Н. Хамитов Банк ісі Алматы 2006, ЭКОНОМИКА
3. Қаржы, ақша айналысы және несие. Оқу құралы. Р.О Смағұлова., Қ.Ә. Мәдіханова., Ә.Қ. Тұсаева., Ж.Ш. Сатыбалдиева. Алматы, Экономика, 2008 жыл
4. Сейітқасымов Ғ.С., Омарбекова А.Ғ., Сейітқасымова А.Ғ. «Ақша, кредит, банктер» оқулық; «Экономика» баспасы; Алматы, 2006
5. С.Б.Мақыш, А.Ә.Ілияс «Банк ісі» оқу құралы; Қазақ университеті; Алматы, 2004
6. «Kaspi Bank» АҚ-ның ішкі несие саясаты.
7. www.nationalbank.kz
8. www.bankcaspian.kz внутренний сайт для сотрудников
9. Мақыш С.Б., Сұпығалиева Г.И, Керімбекова Н.Н. Ақша, несие, банктер пәнінен практикум. Оқу құралы. Алматы. Қазақ университеті 2004 жыл
10. Банки Казахстана № 6, Алматы, 2009
11. Бес батыл қадам. Астана, 2009 жыл
12. Сейітқасымов Ғ.С., Омарбекова А.Ғ., Сейітқасымова А.Ғ. «Ақша, кредит, банктер» оқулық; «Экономика» баспасы; Алматы, 2006
13. О.И.Лаврушин «Банковское дело» Москва, 1998
14. www.kaspibank.kz
15. Банки Казахстана № 12, Алматы, 2009
16. Политика управления кредитным риском АО «Kaspi Bank», от 13.05.2006 г.
17. Валенцева и др.: Под. ред. О.И. Лаврушина. – М.: Финансы и статистика, 2000 год
18. «Егемен Қазақстан» № 161, 4 мамыр 2009 жыл.
19. Основы банковской деятельности. Учебник// Под ред. К.Р.Тагирбекова. Москва: Кнорус 2005 год.
20. «Kaspi Bank» АҚ-ның есеп беру материалдары.
21. Калиева Г.Т. «Кредитная деятельность банков в Казахстане: Учебное пособие, Алматы, 2001
22. «Kaspi Bank» АҚ-ның Операциондық саясаты туралы ереже № 04/36, 28.10.05жыл.
23. Положение №8, от 19.02.08. «Условия и процедуры кредитования»
24. Г.Г. Коробовой., «Банковское дело», Москва 2005 жыл
25. «Kaspi Bank» АҚ-ның «Я-Каспиец» атты ішкі басылымы.
26. www.stat.kz.
27. Ұ.М.Искаков, Д.Т.Бохаев, Э.А.Рузиева «Қаржы нарығы және делдалдары» оқулық; «Экономика» баспасы; Алматы, 2008 жыл
28. www.aikin.kz. Астана, Ақпанның 12-сі. ҚазАқпарат.
29. Мой банк. Под редакцией С.и.Кумок., Москва, 2000 год
30. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың халыққа Жолдауы, «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» 2010 жыл.
31. Касабулатова Б. Кредитная политика коммерческого банка // Поиск. 2001 год № 4
32. А.Абишев , Банковское дело, Экономика, 2007 год
33. Давлетова М.Т. Современное состояние банковской системы и перспективы развития рынка банковских услуг в Казахстане // Финансы Казахстана, 2000 № 9-10
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Қаржы кафедрасы
Диплом жұмысы
Тұтыну несиесі және оның дамуы
Орындаушы ... ... ... ... ... Ахметов А.А.
аға оқытушы
Норма бақылаушы ... ... ... ... ... ... Арзаева М.Ж.
Қорғауға жіберілді ... ... 2010 ... ... ... ... УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Қаржы кафедрасы
Қаржы мамандығы
Диплом жұмысын орындауға ... ... 4 курс ... ... Канатовна студентіне
«Тұтыну несиесі және оның дамуы» жұмыс тақырыбы
« 23 » желтоқсанда № 4-2841 бұйрығымен бекітілді
Дайын ... ... ... « 26 » ... 2010 жыл
Жұмыстың бастапқы мәліметтері: ... ... «Kaspi Bank» ... негізінде несиелеуді талдау, несиелеу ерекшеліктерін талдауда
ішкі және нормативтік құжаттары, интернеттен алынған ... ... ... қажет сұрақтар тізімі ... ... ... ... несиесінің түсінігі және түрлері. Тұтыну несиесіндегі тәуекелді
басқару және кепіл саясаты.
б) Тұтыну ... «Kaspi Bank» АҚ ... ... ... ... ... несиелендіруді дамытудың жолдары
мен болашағы
Диплом жұмысын дайындау
ГРАФИГІ
|Реттік|Бөлімдер атауы, қарастырылатын |Ғылыми ... ... ... ... ... ... | |
|1 ... таңдау, оларды |12.01.10 ... |
| ... мен ... ... | ... |
| ... ... библиография | ... |
| ... | ... |
|2 ... ... ... |19.01.10 |Жоспар ... |
| ... және оны ... | ... |
| ... | ... |
|3 ... ... жазу және оны|26.01.10 |1 ... ... |
| ... ... | ... |
| | | ... қажет |
|4 |Практикалық материалдарды және ... ... ... |т.б. ... ... және | ... ... |
| ... | | |
|5 ... мен ... ... ... |
| |ғылыми жетекшімен келісу | ... ... |
|6 ... сәйкес диплом ... ... |
| ... ... өңдеу | ... |
| ... ... ... | ... |
| ... ... | ... |
|7 ... мен ... ... |Қол ... |
| ... | | |
|8 ... мен ... ескере|15.04.10 |Жұмыс қарауға |
| ... ... ... | ... |
| ... | | ... берілген күні ______29.12.2009 ж________________________
Кафедра ... ... ... ... ... ... ... ... А.А.
(қолы) аға ... ... ... ... _______________ Сабырова А.К.
(қолы)
Мазмұны
Кіріспе ………………………………………………………………………......6-7
1. Тұтыну несиесі туралы түсінік және оның ... ... ... ... ... және ... ... несиесіндегі тәуекелді басқару және ... ... ... ... ... ... ... талдау
2.1 «Kaspi Bank» АҚ ... ... ... «Kaspi Bank» ... ... несиесінің шарттары ... «Kaspi Bank» ... ... алушының несиелік қабілетін анықтау...50-56
3. Қазақстан Республикасындағы халықты несиелеуді ... ... ... ... ... ... ... бірі – экономиканы және
халықты несиелендіру. Бұл ... ... ... ... аясындағы
маңызды және банктің актив ... ... ... ... мен заңды тұлғалар үй немесе жеке бас ... ... үшін ... ... ... ... несие алу
арқылы қаржыландырады.
Дипломдық жұмысымның тақырыбы «Тұтыну несиесі және оның ... ... ... ... ... ... мен ... проблемаларын қарастырдым.
Тақырыптың өзектілігі халыққа көрсететін қызметтерінің ішіндегі
коммерциялық банктердің ... ... ... қарастыру.
Тәжірибе жүзінде жеке және заңды тұлғаларды ... ... ... ... ... ... басты мақсаты: ҚР-ның коммерциялық
банктердегі несиелік ... ... мен ... ... талдап мәселесін ашу. Осы мақсатын ашу үшін мына ... ... ... ... ... ... мәнін ашу;
- Тұтыну несиесінің процесін талдау;
- Тәжірибе жүзінде тұтыну несиесіне ... ... ... ... ... және оны ... ... жұмыс кіріспеден, үш тараудан, қорытындыдан және
пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... келеді. Мұнда Екінші
деңгейлі банктерде ... ... ... оның кезеңдері
мен қағидаларын қарастырдым.
Екінші ... ... ... ... ... нарығына, еліміздің алдыңғы қатарлы банктердің бірі ... ... ... ... беру ерекшеліктеріне талдау жүргіздім.
Үшінші тарауда, теория мен тәжірибенің жалғасы ... ... ... несиелерін беруде кездесетін проблемалар мен оларды
жетілдіру жолдарын ... ... ... ... ... несиесін берудегі
кемшіліктеріне және ... ... ... ...... экономиканың негізгі бір ажырамас құрылымы болып
табылады. Тауар-ақша айналымы мен ... даму ... ... ... ... несие жүйесінің дамуында маңызды ролді екінші денгейлі
банктер атқарады.
Банктік жүйе мен оны ... ... ... ... ... ... табылады.
Екінші деңгейлі банк – нарықтық экономикада ... келе ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде банк
көптеген операция түрлерімен айналысады. Олар тек ақша ... ... ... өзге де ... ... ... ... сату-сатып алу операцияларын, кейде мүлікті басқару кезінде
делдал ретінде де қатысады.
Қазіргі кезде ... ... ... түрі ... ... ... ... өздерінің клиенттерінің несиелік
қабілеттігіне қарай әр ... ... ... ... ... сізге қажет
уақытта күттірмейтін мұқтаждықты ... ... ... яғни ... ... ... – бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып ... және ... ... өтеуге берілетін несие. Тұтыну несиесін –
ұзақ мерзімді қолданыстағы, мысалы, жиһаз, ... және ... ыдыс ... ... ас үй пештері, кондиционерлер, аудио-
, видео-, теле-, және радиоаппаратуралар, басқ да ... ... ... ... ... алуға; Медицина, білім, спорт және
демалыс, туризм, автокөлік  пен тұрғын үйді жөндеу, салтанаттар өткізу және
т.б. ... ... ... ... үшін ... ... – бұл тұрғындарға тұтыну тауарларын сатып алу ... ... ... үшін ... ... сауда орындары арқылы
төлемді кейінге қалдыра отырып, тауарды сату) және банктік ... ... ... ... ... ... несиесінің негізгі
міндеті –тұрғындарға тауарларды сатуға қолдау көрсету. Бұл несие бөлшек
саудамен тығыз ... бір ...... айналымының ұлғаюымен
несиенің көлемі де өседі, ... ... ... сұраныс несиеге де
сұраныс тудырады; екінші жағынан – ... ... өсуі ... ... ... Бұл ... ... қазіргі уақытта
нарықтың тауарларымен толығу жағдайында көрінеді. ... ... ... несие де жиі қолданылады. Көбінесе автомобильдерді сату ... ... ... ... ... ... өте ... Ол тұрғындардың
тауарларға сұранысын ынталандырады және оларды өндірісі мен өткізілуінің
ұлғайуына ... ... ... ... ... ... ... орташа
жұмысшылар мен қызыметкерлер пайдаланады. Бірақ ұзақ ... ... алу жеке ... ... ... ... алғанға
қарағанда едәуір қымбатқа түседі. Тұтыну несиесі тауарлы және ақшалай болып
келеді. Автокөлік, қымбат тұратын тауарлар мен қызметтер ... ... ... банктердің тұтынушылық несиесінің арқасында қол
жеткізу ... ... ... ... алу  ... оңай және ... қылуға
коммерциялық несие желісі көмектеседі.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі тұтыну несиесінің халық үшін ... ... ... ... ... ... ... қызмет
түрлеріне сұранысын қарастыру мен оның даму жолдары.
Менің дипломдық ... ... ... тұтыну несиесінің
түсінігі, түрлері, оған қатысушы ... мен ... ... ... басқару қарастырылған.
Екінші тарауда тұтыну несиесіне байланысты қазіргі кезде дамыған қаржы
ұйымдарының бірі «Kaspi bank» АҚ ... ала ... ... ... ... ... ... қабілеттілігіне талдау жүргізу тәртібі
қарастырылған.
Үшінші тарауда халықты несиелендірудің дамыту ... яғни ... ... ... ... ... сұраныс пен оған ұсыныстың ара
қатынасы. Еліміздің екінші деңгейлі банктерінің ... ... ... мен мақсаты. Бұл дипломдық жұмыстың ... ... ... ... кездегі қажеттілігі мен оның тәуекелінің
алдын алудың тәжірибелік негізде зерттеу.
Дипломдық жұмысты жазу ... ... ... анықтау алға
қойылды. Олар:
• жеке тұлғаларға берілетін несиелер түрлерімен танысу және несие
жүйесін ... ... ... процессімен таныстыру, оның шарртары,
ерекшеліктері;
• несиелік келісім шартқа отыру барысында қарызгермен ... ... ... тұтыну несиесінің даму болашағы.
Бұл тақырыпты зерттеудің обьектісі ретінде қаржылық ... ... bank» АҚ ... ... қызметтер қарастырылған.
Берілген жұмыстың пәні ретінде жеке тұлғаларды несиелеу кезінде ... ... ... ... зерттеу болып табылады.
Дипломдық жұмысты жазу кезінде келесі ақпараттар базасы қолданылды. Олар:
заңды және нормативті ... ... ... ... әдебиеттер,
журналдар, статистикалық мәліметтер мен қатар Отандық авторлар ... ... ... ... ... ... Тұтыну несиесі туралы түсінік және оның экономикадағы ролі
1.1 Тұтыну несиесінің түсінігі және түрлері
Банктік несиенің рөлі оның экономикадағы мемлекеттегі және ... ... және ... әдістерімен ерекшеленеді. Әдістері
туралы айтатын болсақ, олар әдетте қаражаттың ... ... ... ... ... ... Бұл ... операциясының
қатысушыларының жауап кершілігі мен қызығушылығын арттырады, олардың қарыз
қаражат ... ... ... ... ... үшін ... ... қоса қаражаттың
қолданылатын қаражат мөлшері мен оларды пайдалану ... ... ... Берілген несиелік қатынастардың ерекшелігі
бюджеттік қаржыландырудың суммсының кемуінде материалдық ... ... ... жоқ болатын қайтарылмайтын ... ... ... ... ... ... және ... ресурстардың
үнемдеуінде несиенің маңызын арттырыды. Несиені пайдалану ... және ... ... ... ... үшін қолданылатын несие
өндіріс процесіне тауарды өткізу мен ... және ақша ... ... ... рөлі ... ... ... және ипотекалық несиелерде пайда болатын несиелік
қатынастардың алуан ... іске ... ... ... ... ... әсері несиелік қатынастардың қандай да бір түрі басты,
яғни ... ... ... ... ... операцияларын орындау үшін қаражатты тарту
өте маңызды. Бірақта ондай әрекет әр түрлі несиелік қатынастар үшін ... ... ... ... қолданғанда несие алушының басқа ... ... ... жоқ. Өткізіліп жатқан тауардың төлеу мерзімін ұзарту
үшін қарыз қаражатты ... ... ... ... ресурстары қолданылады.
Бұл несие алушының қаржы салымын компенсациялау үшін ... ... ... ... ... бұндай іс-әрекеті маңызды, себебі
тартылған қаражаттың бар болуы қаражат ... ... ... алу үшін ... ... Басқаша айтқанда, банктік ...... ... ... ... ... әкеліп соғады.
Негізінде материалдық ... ... бөлу ... және ... ... ... және тұрғын үй сияқты мүлікті
құруда ипотекалық ... ... ... ... ресурстарды қайта
бөлу мүмкін болады. Бұның бәрі несиенің материалдық ресурстарды қайта бөлу
кезінде өте маңызды ... ... ... бұл ... орынды
пайдалану дәрежесіне жететін несиелік ... ... ... ... ... рөлі ... өндіру мен өткізудің үздіксіздігінде көрініс
табады. Кәсіпорынның уақытша ақшалай түсім мен ... ... ... ... қажетті тауарлы – материалдардың құндылықтарды ... ... ... ... ... төлеу және осының
салдарынан тауарды өндіру мен өткізу процессінің ... ... ... қаражаттарын беру уақытша қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін
өндіру процесі, сонымен қатар оның үздіксіздігі мен ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз қайталанып
тұратын “құйылымы” мен “шегіну” игеріледі. ... ... ... ... ... ... өткізумен шартталған қаражатта уақытша
қажеттілігін ... ... роль ... Қарыз қаражаттарын
пайдалану мерзімдік қосалқылардың ... ... және ... мен
ұйымдардың шаруашылық мерзімдік салаларының мерзімдік шығындарды жүзеге
асыруына мүмкіндік ... Ең ... ... ... ... ... жұмыс істеуіне ғана қолайлы жағдайда жасалып қоймай,
ресурстарды экономикада пайдалану үшін де ... ... ... бұл
кәсіпорындар мен ұйымдар жұмысын (әрекетін) өзінің қаражатының ... ... іске ... ... және резервтердің азаюы, соның
ішінде ... ... де ... ... әр ... ... қаражаттың қайта бөлудің арқасында қарызгерге
берілетін ... ... ... ... ... Мерзімдік
қажеттіліктерді қанағаттандыру мүмкіндігі үшін ... ... ... ... керекті алғышарты болып қаражатта қажеттіліктің көлемі шығында
да мезгілдік факторлармен ... ... ... ... ... рөлі ... Бұл барлық қолма-қол ақша және қолма-қол ақшасыз
мемлекеттердің қаржы-несие жүйесінің қатысты. Қазақстанда ... ... ... ... ... мен олардың ... ... ... яғни банктер арқылы. Соңғысы орындалады, бір
жағынан, егер ... ... ... бар ... банк ... оларға қолма-қолақшаны шығару кәсіпорындар, ұйымдар мен жеке
азаматтар қолма-қол ... беру ... ... ... ... бар
болуы несиелік қатынастардың бар болуын ... ... ... ... ... ... ... болады.
Несиелік процесс несиеге деген өтінішті өңдеуден басталып, несиенің толық
қайтарылуымен аяқталады.
Несие ... ... ... ... өтуін қамтамасыз ете
отырып, несие берушілер мен қарыз алушылар ... ... ... ... көмегімен заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос
қаражаттары мен табыстары ... жүйе ... ... отырып,
уақытша және ақылы негізде пайдалануға берілетін ссудалық капиталға
айналады. [1].
Несиенің ... орны мен рөлі оның ... ... ... несие экономикалық ... ... ... ... ... бөлу;
- айналыс шығындарын үнемдеу;
- айналыстағы нақты ақшалардың орнын уақытша алмастыру;
- капиталдың шоғырлануын жеделдету;
- ғылыми-техникалық прогресті жеделдету.
Несиенің қайта бөлу қызметі кез ... ... ... ... ... жұмыс жасауына өз үлесін қосады. Несиенің бұл ... ... ... бір саласына капитал ағымы болады. Несиенің
бұл қызметінің қаржыны қайта бөлу қызметінен айырмашылығ қаржының бөлінуі
әкімшілік ... ... ал ... мен ... ... ... ... арқылы, яғни ол нарықтық механизмі негізінде жүзеге асырылады.
Несиенің айналыс шығындарын үнемдеу қызметінің іс ... ... ... ... туындайды.Шаруашылық субъектілеріндегі
ақшалай қаражаттардың түсуі мен жұмсалуы ... ... ... кей ... ... ... деген қажеттілікті
туындатады. Міне, сондықтан да ... ... ... алушылардың барлық
категориялары өздерінің меншікті қаражатқа деген жетіспеушіліктің орнын
толтыру үшін несиені пайдаланады. Бұл ... ... ... ... қана қоймай айналыс шығандарын үнемдеуге де мүмкіндік ... ... – бұл ... ... ... ... және басқа да
тұрмыстық жағдайларды жақсартуға бағытталған несие.
Тұтыну несиесі коммерциялық несие ... ... ... ... ... төлемін кейінге қалдырып, тауар сату) және банктік несие
нысанында яғни, тұтыну тауарларын сатып алуға ақша ... ... ... мынадай түрлері қолданылуда:
- автомобильдік несие;
- ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар ... ... ... ... ... үйді ... ... берілетін несие;
- кейінге қалдырылмайтын қажеттіліктерге (оқу, емделу, демалу және
т.с.с.) берілетін ... ... ... ... жаңа және ... автомобильдерді
банк несиесі көмегімен алуға болады.
Ұзақ мерзімге ... ... ... ... жиһаз,
- сантехника;
- аудио-видио және тұрмыстық техникалар;
- комьютер және ... ... да ... ... үйді жөндеу жұмыстарына: үйдің ішінде және сыртында құрылыс
және ... да ... ... ... жатады.
Несиеге байланысты несиелеу процесі мынадай кезеңдерді қамтиды:
1) Несиеге деген өтінішті қарау;
2) Несиелік қабілетін талдау;
3) Несиелік ... шарт ... ... ... Несиелік мәміленің орындалуына бақылау жасау. [2].
I кезең. Банкке келіп түскен несиеге деген өтінішті қарау. Кез келген
несиелік ... ... ... ... ... қарыз алушы мен
сұралатын несие туралы негізгі мәліметтер: мақсаты, мөлшері, түрі, мерзімі,
мүмкін болар қамтамасыз ету ... ... ... қоятын талаптарына
байланысты өтінішке қосымша, яғни несиелік операциялар сипатына байланысты
құжаттар беріледі.
Қажет жағдайларда банк қарыз алушыдан ... ... ... ... да ... мен ... ... ете алады. Сонымен қатар,
банкпен ... ... ... болатын қарыз алушылар үшін кейбір
құжаттар тізімі қысқаруы мүмкін. Қарыз алушы банкке ... ... ... ... банк ... оның ... алдын ала бағалау үшін
есеп карточкасын толтыруы мүмкін. Онда: фирманың жетекшісі мен ... ... ... ... ... ... заңды мекен-жайы;
ағымдық және валюталық шот ашқан банктің аты және реквизиттері; негізгі
құрылтайшылары; ол ... ... ... ... және ... ... ... берілген баланс құрылымы және басқа да көрсеткіштер.
Тапсырылған құжаттарды оқып ... ... банк ... ... ссудасын қайтару қабілетін бағалаудың шешім қабылдау үшін аса ... ... ... есеп ... ... ... ... алушының несиелік қабілетін талдау ... ... ... ...... ... алған ссудасы бойынша қарызды
уақытылы және толық көлемде қайтару қабілетін ... ... ... ... тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен болуы мүмкін,
сондықтан да, банк клиентке ... ... ... ... ... ... қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банктің өтімділігіне ықпал
етеді.
Қарыз алушының несиелік қабілетіне талдау ... ... ... ... ... Ссудаға қатысты қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере отырып, қарыз
алушының атынан шығатын тұлғаның құқықтық қуатын ... ... ... ... ... Қарыз алушынаң іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге ... ... ... ... ... ... ... ғана түсінбейді, сондай-ақ
келісім шартқа байланысты барлық ... ... ... алу қабілеті. Банк қарыз алушының ссуданы қайтаруға жеткілікті
қаражатты табу қабілетіне баға беруі қажет.
Қарыз алушының табыс алу қабілетін анықтау ... сату ... ... ... әсер ... факторлар есепке алынады. Бұл
факторларға: қарыз алушы кәсіпорынның орналасқан жері, оның тауарлары ... ... ... құны, қызметкерлерінің біліктілігі жатады.
Несиелеудегі ... ... бұл ... қоса ... ... сияқты факторлар ескертіледі.
III кезең. Несиелік және кепіл туралы ... шарт ... ... басты ерекшелігі бойынша банк қарыз алушының несиелік қабілетін
тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт жасасу үшін ... ... ... ... ... ... сұрақтарда банк пен қарыз
алушы келісім шарт негізінде ... ... ... беру кезеңі. Бұл кезең ағымдық шот ашу, ссуданы
беруді құжаттау тәртібін (қосымша құжаттар толтырылуы ... ... ... ... ... ұйымдастыру және техникалық ... ... ... әр ... берілу тәсілдері болады.
Біріншісі – несие клиенттің шотына толығымен аударылып, ... ... ... Екіншісі – несие алуға құқығы қосымша қаражаттарға
деген қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске ... ... ... бір ... ... ... ... бола отырып, ол оны алудан бас
тартады (мысалға, артық сыйақы ... ... ... ... ... барысында несиелеу ережелеріне сәйкес анықталады.
V кезең. Несиені қайтару және оған ... ... ... ... ... маңызды кезеңі. Ссудалар бойынша қарызды қайтару
тәсілі банк ... ... ... және ... ... ... ... байланысты.
Несиенің қайтарылуын арнайы құжат арқылы жасауға да, жасамауға да
болады. Несиенің қайтарылуын ... ... ... жазбаша
үкімі, банктің өзінің үкімі, соттың бұйрықтары жатады. Клиенттің өзінің
шотынан ақшалай қаражаттарды ... ... ... ... да және ауызша да
болады. Несиенің қайтарылуы қағазсыз, яғни байланыс каналдары арқылы ... ... ... ... шарттың орындалуына, қарыз алушының алған
несиені ... және ... ... ... ... Осы ... ... шаруашылық қызметіне, оның қаржылық жағдайына талдау жасап.
Қажет болған жағдайларда, ... ... және есеп ... ... ... есептік материалдарды тексереді. Осы жерде қарыз
алушыдан алған ... ... ... ... мен ... да ... басқа да көздер пайдаланылады. Әрбір банктің өзінің клиенттің
несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.
Несиелік ... ... ... өз ... ... алушыларға қатысты, банк: қарыз алушыға әрі қарай несиелеуді тоқтату
туралы ескерту жасауға; ... ... ... беруді
тоқтатуға құқы бар. Қарыз алушы несиелік келісімнің шарттарын жүйелі түрде
орындамаған жағдайда банк ... ... ... ... ... ... процесіне жасалатын бақылау банктің несиелік портфелін
мерзімді түрде тексеріп отырумен де ... ... ... портфелі оның табыс көзі және ... ... ... ... көзі болып табылады.
Әр банкте өзіндік несиелік саясаты болады. Несиелік саясат банктің
несиелік қызметін, ... ... іске ... ... мен ... несиелік процесті ұйымдастыру ... мен ... ... ... ... ... көмегімен жүзеге асырылады.
Несиелік саясат – банктің несиелік ... ... ... және
несиелеу процесіне қажетті құжаттар жүйесін жассаау шарттарын ... ... ... ... ... ... банк пен қарыз алушылар
тұрғысынан қарастыруға ... Бір ... ... ... ... – бұл
несиелік процесті ... ... ... ... мен
тактикасын сипаттайды.
Несиелік саясат банктің несиелік жұмысын, оның жалпы стратагияларына
сай ұйымдастыру негізін және ... ... ... ... ... жасау шарттарын білдіреді.
Жалпы, несиелік саясат мынадай сипатта ... ... ... ... яғни ... нұсқауларды қамтиды;
- несиелеудің мақсаттарын нақты және мағыналы анықтауға мүмкіндік
береді;
- нақты мақсаттарды іске ... ... ... ... оны іске ... ... ... стандарттар мен нұсқауларды
қамтитын құжаттардан тұрады.
Несиелік ... ... ... оның ... ... ... ... отырып жасалады. Несиелік саясат несиелік
қызметтің мынадай негізгі ... ... ... ... ... ... және несиелік портфельді басқаруға жауап беретін
банк қызметкерлері ... ... ... ... мен
критерийлерін;
- несиелеу облысындағы стратегиялық шешімдерді қабылдайтын тұлғалардың
басты іс-әрекеттерін;
- сыртқы аудит қызметтерінің жұмысын және банктегі ... ... ішкі ... ... ... банк ... әртараптандырудағы іс-әрекеттердің
тізбектелуін қамтамасыз ету үшін және несиелік қызметкерлердің лауазымды
міндеттерін анықтау үшін қажет. Несиелік ... іске ... ... ... ... несиелеудің біртұтас ережелерін тәжірибеге енгізу мүмкін
емес. ... да, ... ... ... ... ... пен оны іске
асырудың соған ... ... ... ... ... негізін
құрайды. Несиелік саясат банк қызметкерлерінің бүгінгі ... ... ... ... ... ... білуіне, сондай-ақ несие беру
мүмкіндігі туралы сұрақты шешуде банк үшін бірінші реттік маңызы бар ... мен ... ... ... қабілетіне қарап «өз клиентін»
таңдаудағы біліктілігіне негізделеді. Сондай-ақ несиелік ... ... ... ... ... енгізуді дұрыс санайтын ... ... ... кәсіпорындарға қысқа мерзімді несиелер
(айналым ... ... және ұзақ ... ... ( ... ... жаңғыртуға, техникалық жағынан қайта
қаруландыруға, ғылыми-техникалық инновацияларды енгізуге) берген ... ... ... ... банктегі бақылауды ұйымдастыру
болып табылады. Яғни, потенциалды қарыз алушыны несиелеу мүмкіндігі ... шешу ... ... ... ... ... бақылау жасау,
жекелеген несиелік қызметкерлердің құзіретін сақтауға ... ... ... ... ... және оның ... проблемалық
несиелерге қойылатын жалпы бақылау. Ішкі несие саясатын ... ... ... ... ... және бұл ... жалпы міндеттері мен стратегиялық мақсаттарымен ... ... ... талап етеді. Несиелеу мақсаттары анықталғаннан соң
соның негізінде банк ... ... ... операцияларды
атқаруына мүмкіндік беретін банктіің несиелік саясатын және оған қоса
несиелеу стандарты мен ... ... ... ... мен ... ... бастапқы кезеңі
аяқталуына байланысты, бұл ... ... ... тәжірибелі
қызметкерлерге сараптауға берілуі тиіс. Сараптаушылардың ... ... ... ... несиелік саясат бойынша комитет саясатты
және соған сәйкес нұсқаулықтарды бекітеді.
Несиелік саясат ... ... ... кейде несиелеу бойынша
жекелеген ережелерді де ... ... ... саясатта бір қарыз
алушыға келетін тәуекел лимиті анықталады. Сонымен қатар, несиелік саясатта
барлық несиелердің несиелік ... ... ... сай ... ... ... Несиелік саясатта несиелік комитет туралы ережеде
қамтылады. Несиелік комитет несие беру ... ... ... ... байланысты мәселелерді қамтиды.
Отандық банктер тәжірибесіндегі несиелік комитеттің ... ... ... ... ... ... ... және несиелік қызметкердің несие
беру туралы қорытындысын қарайды;
- несие беру немесе одан бас ... ... ... ... несиелік тәуекелдерге байланысты несиелеу формаларын анықтайды;
- несие сомасы мен мерзімін анықтап, пайыз мөлшерлемесін ... ... ... ... ету ... ... ... несиелеу шартын бекітеді;
- берілген несиелерге мониторинг жүргізу тәртібін бекітеді;
- банктің несиелік стратегиясын жасайды;
- несиелеу бойынша бөлімшелердің жұмысын ... ... ... ... ... қол ... және хаттамаларды
тіркеу кітабын жүргізеді.
Несиелік саясатта қарыз ... ... ... ... ... операцияларды немесе жобаларды қаржыландыру шін
тағайындалатын несиелер туралы да айтылуға тиіс.
Несиелік саясатпен банк ... ... ... ... ... ... мен нұсқаулықтарға үйрету, банкте несиелік ... ... ... ... табылады.
Несиелік саясат несиелік қызметтің басты бағыттарын анықтайды. Оларды
өз кезегінде несиелік саясаттың саясаттың қабылдаған бағыттарын іске ... ... ... болады. Несиелік саясатта мынадай ... ... ... қызметті ұйымдастыру;
- несиелік портфельді басқару;
- несиелеуге бақылау жасау;
- құзыретті бөлу ... ... ... ... ... ... ... бағыттары бойынша шектеулер;
- несиелермен жасалатын жылдық жұмыстардың принциптері;
- несиелер бойынша зиян шегу жағдайларына резерв ... ... ... саясатты іске асыру тәсілдері мен ... бір ... яғни ... сай келетін мынадай үш құжат түрінде көруге
болады:
- несиелеу мақсаты;
- несиелеу стандарты;
- несиелеу нұсқаулықтары.
Сондай-ақ аталған үш ... ... бір ... «Несиелік саясат
бойынша жетекшілік ету» біріктіреледі. Несиелеу саясатында несиелеуді
жүзеге ... ... ... ... ... ... мен несиелеу стандарты, несиелеудің жалпы бағыттары
мен бағдарламалары анықталады.
Несиелеу стандарты – бұл ... ... ... ... асыратын
барлық қызметкерлердің жетекшілікке алатын құжаты. Несиелеу стандартында
мынадай сұрақтар қарастыралады:
- қарыз алушының қаржылық ақпараттарын жинау және ... ... ... ... және ... қаматамасыз етілуіне
қойылатын талаптар;
- әкімшілік стандарттар және ... ... ... ... қарыз алушының несиелік қабілетін талдау тәртібі;
- құжаттардың толтырылуына қойылатын талаптар;
- несиелеудің айрықша түрлері бойынша ережелер ... ... ... ... ... ... ... стандарттау мақсатында
несиелеу стандарттарына әр ... ... ... ... ... ... несиелік келісім шарт, кепіл туралы шарт, кепілдеме ... ... т.б. ... нұсқаулық тәртіпті іске асырудың жалпы алгоритмі бекітетін
кезектіліктің қаламдарын суреттеуді білдіреді. ... ... ... ... ... бір ... жатады. Жалпы несиелік саясатта
қарыз алушы туралы қажетті ақпараттар жинау және ... ... ... несиелік талдау және аудит, несиелер бойынша мүмкін болар
зиян процесін қамтитын несиелік процесін ... ... ... ... көрсетіледі.
Несиелік саясат мынадай қызметтерді атқарады:
- банктегі несиелеу процесін ұйымдастыруға ... ... ... ... ... жүзеге асыратын бөлімдердің қызметкерлері үшін ... және ... ... ... ... ... ... үшін несиелік нұсқаудың талаптарының
орындалуына бақылау жасау туралы;
- несиелік ... және ... ... ... ... ... негіз болатын талаптарды анықтау.
Коммерциялық банктің несиелік саясатын іске ... ... ... ... ... ... көңіл бөлініп және қосымша
бақылау жасалуға тиіс. [4].
Несие құрылымы несие беруші мен қарыз алушыдан, ... ... ... ... несие беруші мен қарыз алушыларды несиелік
мәмілеге қатысушы тараптар немесе оларды несиелік қатынас ... ... ... Осы ... біреуі болмаса несиелік мәміле ... ... ... ... банк ... ... мен қаржылық
ұйымдар, сондай-ақ халықаралық қаржы ұйымдары да жатады. Кейбір жағдайларда
несиенің коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... де жатуы мүмкін. Ал, қарыз алушыларға қаражатқа деген
уақытша қажеттілігі бар кез келген ... және жеке ... ... ... – бұл ... пайдалану заты, яғни несиенің іске
асырылу аясы деп түсінуге болады.
Несиелеу объектісі ... ... ... және ... ... сол ... егер несие материалдық жағынан қамтамасыз
етілмеген жағдайда, банк шаруашылық ұйымның ... ... де ... ... ... ... объектісіне өндірістік шикізат
қорларын, негізгі және көмекші материалдарды, жанармай, ... ... ... ... ... және ... да ... маусымдық жинағы және өнеркәсіптегі дайын өнімдердің және
сауда ұйымдарындағы тауарлардың маусымды қорлары жатады. ... ... ең ... ... және өнімдерді сату процессімен тығыз
байланысты.
Несиелеу объектісіне экспортты және импортты тауарлар мен қызметтермен
жабдықтау, ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалардың сатып алынатын шикізаттары,
материалдары, құралдары және ... да ... ... ... ... ... мен ... арасындағы алшақтық жатады.
Ұзақ мерзімді несиелеу ... ... ... ... өндіріс объектілерінің құрлысы;
• өндіріс объектілерін қайта ... ... ... ... кеңейту;
• техникалар, құрал-жабдықтар және көлік құралдарын сатып ... жаңа ... ... ұйымдастыру;
• өндірістік емес маңызы бар объектілерді салу.
Несиенің пайда болуын өнімдерді өндіру саласынан ... ... ... ... ... Тауар айырбастау – бұл тауардың бір ... ... ... білдіреді, шынымен де осындай айырбас ... ... ... ... ... ... несиесіндегі тәуекелді басқару және кепіл саясаты
Кез келген банктің қызметінің табыстылығы ... ... ... яғни оның ... ... ... байланысты. Несиенің
уақтылы қайтарылмауы банктің зиян шегуіне итермелейді. Сондықтан да банктер
несиелік тәуекелді басқару шараларымен уақтылы айналысып отыруга тиіс.
Несиелік ... ... ... ... алған несиесі бойынша қарызын
немесе оған есептелінген ... өз ... ... ... ... зиян ... ... тәуекелді басқару жүйесінің негізгі элементтеріне жататындар:
• несиелік қызметті ұйымдастыру;
• лимиттер белгілеу;
• несиелік ұсынысты бағалау және ... ... ... ... несиелік тәуекелдегіне байланысты несиелерге рейтинг қою және
белгіленген лимиттермен ... ... ... мүмкін болар зияндарды есепке ала
отырып, сыйақы мөлшерлемесін анықтау;
• несиелік шешімдерді қабылдау барысында ... бөлу – ... ... ... ... ... ... проблемалық несиелерді қалпына келтіру.
Банктің несиелік портфелімен байланысты тәуекелдер:
Өтімділікті жоғалту тәуекелі – банктің несиелік ... ... ... өз ... ... және ... орындамау
мүмкіндігімен байланысты тәуекелдер;
Проценттік тәуекел – ... ... ... ... ... пайда болу тәуекелі. Ол мыналардан пайда болуы
мүмкін:
- банктің ... ... мен ... міндеттемелерін
қайтару мерзімдері мен төлемдерінің сәйкес келмеуі (тұрақты ... ... ... бойынша бір жағынан және міндеттемелері бойынша екінші
жағынан банкпен әр түрлі ставкаларды пайдалану (тұрақты немесе қалқымалы);
- басқа бірдей ... ... ... ... бар, ... ... алынатын және төленетін сыйақыларға түрлі есептеу және ... ... ... – банк ... ... ... ... курстарының өзгеруімен байланысты шығыстардың пайда болу
тәуекелі;
Бағалық тәуекел – қаржылық құралдардың ... әсер ... ... ... ... банктің несиелік портфелінің құнының
өзгеруі нәтижесінде шығыстардың пайда болу тәуекелі;
Операциялық тәуекел – банктің ішкі бақылауды ұйымдастыратын ... ... ... ... болу ... Бұл ... ішкі ... анықталған процедуралар мен қызметтерді,
және несиелік тәуекелді басқару шарттарын сақтамағаны кезінде болады. [4].
Банк өзінің ... ... ... тәуекелдерді шектеу үшін
келесі шараларды қолдануы мүмкін:
• несиелеудің жалпы лимиті;
• несиелік өнімдерге орналасуы мүмкін болатын, банкпен ... ... ... ... ... ... әр ... қатысты лимит;
• экономика салалары мен аймақтардың кескінінде банктің ... ... ... бір қарыз алушыға лимит;
• несиелеу мерзімдері бойынша лимит;
• валюта түрлері бойынша лимит;
• қамтамасыз ету түрлері бойынша лимит;
• несие алушылар ... ... банк ... ... лимит;
• банк-контрагенттермен операциялар үшін жеке лимиттер;
• банктің несиелік тәуекелдерін диверсификациялау болатын,
шектеулердің ... ... ... ... ... ... ... кепіл нысанының объективті нарықтық құның анықтау мүмкіншілігі;
• несиелік өнімді ұсыну туралы келісім-шарттың ... ... ... ... болуы, яғни кепіл нысаның сақтығын бақылау мүмкіндігі;
• кепіл нысанына үшінші тұлғалардың құқықтарының болмауы.
Қамтамасыз етудің барлық түрлерінің құндық бағалануы және ... ... ... ... және ... ішкі құжаттарына
сәйкес жүргізіледі. Несиелеу кезінде банктің ... ... ... ... ... банк ... ... мүмкін болмаса, банк
бағалау бойынша арнайы ұйымды тартуы мүмкін.
Кепіл ... ... оның ... құны ... ... ... ішінде банк кепіл нысанының жағдайын жиі тексеруді жүргізеді.
Несиелеу кезінде ерекше назарды несиелік досьені қалыптастыруға бөлу керек.
Несиелік досье ... ... ... ... ... және толық
құжаттық тіркеуін білдіреді. Несиелік қызметті жүргізу барысында банк
несиелік ... ... үшін ... ... және бұл шаралар өздеріне
мына іс әрекеттерді енгізеді:
• несиелік тәуекелдің мониторингі;
• несиелік өнімдердің жіктеу және несиелік қызметтен болатын шығыстарды
жабу үшін ... ... ... іс ... ... мониторингі: мақсаты және міндеттері.
Несиелік тәуекелдің мониторингісінің мақсаты – бастапқы кезден ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын қиыншылықтарын табу.
Несиелік тәуекелдің мониторингісінің басты міндеті – ... ... және жиі ... ... ... табылады. Банк ақпараттың түрлі
көздерін пайдаланады: қаржылық есеп беру, несие ... ... ... ... ... ақпараты. Несие алушының қаржылық
жағдайы туралы білу үшін және банктің ... ... ... бақылауын қамтамасыз ету бойынша қажетті шаралар өткізу
мақсатында, банктің қызметкерлері несие алушыға жиі ... ... ... ... Банк несиелік тәуекелдерді жіктейді,
несиелік өнімдерден болатын ... ... ... ... стратегиясын жасайды.
Банк несиелік портфелді жіктеудің екі түрін ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық
Банкісінің номативті актілеріне сәйкес қазақстандық стандарттар бойынша
жасалады.
• несиелік портфелдің ... ... ... ... ... ... ... ұйымның әдістемесіне сәйкес халықаралық
стандарттар арқылы жүргізіледі.
• Проблемалық несиелік өнімдер бойынша банктің стандартты реттейтін іс
әрекеттері:
... және ... шешу ... табу үшін ... басшылығымен
жұмыс жасау;
• консультанттарды тарту (техникалық, маркетингтік немесе қаржылық
сұрақтар бойынша);
• несиелік өнімді ... ... үшін ... шығару;
• қосымша кепілді алу;
• басқа қаржылық институттармен бірге қаржыландыруды ұйымдастыру;
• ұйым ... ... ... ... ... ... ... ұйым басқарушыларын тағайындау);
• ұйымды қайта құру (сотсыз);
• міндеттемелер орындалуын қамтамасыз ететін нысанды өткізу;
• ұйым активтерін сату;
• банкрот процедураларын ... ... ... ... ... ... құрылымының тиімділігін және
өтімділік талаптарының нормативтерін сақтау ... ... ... ... басқарудың мақсаты – тиімді несиелік портфелді ... ... ... ... бір ... және ... жоғарлауын
екінші жағынан қаматамасыз ету болып табылады.
Несиелік өнімнің бағасы екі құрамнан құралады:
• әр несиелік өнімге несиелік ... ... үшін ... ... несиелік өнімге қызмет көрсеткені үшін біріңғай ставкасынан,
клиенттің бизнес-жоспарын талдау, несиеленетін ... ... ... және т.б.
Белгілі бір несие алушыға несиелік өнімді ұсыну үшін ... ... ... ... ... оның ... байланысты тәуекелдің
деңгейімен анықталады. Сыйақы ставкасы Активтер және Пассивтер бойынша
комитет белгілеген минималды сыйақы ... ... ... керек.
Минималды сыйақы ставкадан төмен несиелеу туралы шешімді, Активтер және
Пассивтер бойынша ... ... ... ... ... Бұл шектеу
тәуекелі толық көлемде ақшамен қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... тартылған несиелік
ресурстардың қорлауы көзделген, мақсатты ... ... ... ... ... және ... бір сыртқы негізге байланысты
қалқымалы болуы мүмкін. Ставканың түрі және көлемі белгілі несиелік ... ... ... ... бір ... ... анықталған
қаржыландыру көзімен пайдалану кезінде, сыйақы ставкасы ... ... және ... ... құралады, сонымен қатар проценттік
маржа әр ... ... жеке ... ... ... ... ... мөлшер шегінде (лимит) беріледі.
Несиенің мөлшерін банк мекемесі қарыз алушымен бірлесе отырып, ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемі
мен өнімнің өтімділігін, ауыл шаруашылық өнімдерін, оның қайта өңделуін
және басқа да ... ... ... ... алушыға берілетін несиенің мөлшері әр түрлі ... ... ... Біріншіден, қарыз алушыға берілетін несие шамасы
қарыз алушының жасаған өтінішіне байланысты. Бірақ та бұл өтініштегі ... ... ... ... мүмкіндіктермен, сондай-ақ банктің нақты
есебімсн сәйкес келмеуі мүмкін.
Екіншіден, несиенің мөлшері экономикалық жағдайларға ... ... ... ... ... ... ... шамасына;
2. несиені қамтамасыз ететін нақты тауарлы- материалды ... және ... ... ... деңгейіне;
3. несиелік тәуекел дәрежесіне және банктің клиентке деген
сенім дәрежесіне;
4. банкте бар ... ... және ... ...... тәуекелді төмсндету мақсатында
жүргізілетін анықтамалар және тексерулер процесін ... ...... ... ... туындай қалған жағдайда,
қарыз алушының несиелік қабілетінің өзгерісін қадағалап отыруға байланысты
шаралар жүйесі болып табылады.
Несиедік портфельді басқару ... банк ... ... ... ... ... ... айқындауды және олардың ең жоғарғы жететін
деңгейін анықтауды талап ететін жоғарғы ... ... ... ... ... басқаруды іске асырудық ортақ алғы ... ... ... ... мен ... ... ушін ... ішкі
банктік лимитін белгілеу;
2. несиелік рейтингпен байланысты болатын, ... ... ... ... ... несиелік тәуекелді талдау
формасын жасау;
3. әр түрлі салалар бойынша ... ... ... ... ... бар ең ... ... анықтау;
5. жоғарғы тәуекел деңгейі бар салаларға қатысты несиелік
саясатты қатаңдату;
6. несиеге бага белгілеу саясатын дайындау.
Несиелеу ... ... ... ... ... ... тәуекелдерді төмендету және ұзақ мерзімді ... ... үшін ... ... ... несиелерге:
• несиелік келісімшартта көрсетілген уақытта қайтарылмаған, ... және ... ... ... несиелер;
• сақтандыру, кепілхат немесе ... ... ... ... ... ... ... -хатты және
кепілдеме берушілердің банк ... ... ... ... ... ... ... күннен 30 күн өткенге дейін қайтарылмаған несиелер
жатады.
Сондай-ақ проблемалық несиелерге қарсы шараларға мыналар жатады:
• қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... пайыз (сыйақы) төлеу тәртібін өзгерту.
Несие үшін төлейтін сыйақы (мүдделендіру) мөлшерлемесі – ... ... Оның ... ... ... ... ресурстарға төлем
мен сыйақы маржасының қосындысынан құралады.
Қазіргі несиелеудің басты ерекшелігі ... банк ... ... қабілетін тексеріп болғаннан кейін, несиелік келісім шарт жасасу
үшін несиелеу субъектісімен қатынасқа түседі. ... ... ... банк пен ... ... келісім шарт негізінде шешеді. Несиелік
келісім шарт екі ... ... ... және ... Онда ... көрсетіледі:
- несиелеу мақсаты және объектісі;
- несиенің мөлшері;
- несиені беру ... және ... ... ... ... ету ... ... үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
- несиенің қозғалысын және клиенттің қаржылық ... ... ... ... беретін құжаттарының тізімі;
- несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі.
Несиелік келісім ... ... ... ... ... ... қатынастарды ұйымдастыру тәжірибесінде кепіл туралы
келісім шарттың орны ерекше. Кепіл ... шарт ... ... ... ... затына: заттар, бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және
мүліктік құқықтар жатады. ... ... ... кепіл заттар
мынадай топтарға бөлінеді:
1. Клиенттің мүліктерінің кепілі:
- тауарлы-материалдық кепілі:
а) шикізаттар, материалдар, ... ... ... ... және ... ... кепілі;
б) валюталық құндылықтар (нақты валюталар), алтыннан жасалған бұйымдар
кепілі;
в) басқа да тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі;
- бағалы қағаздар (вексельдер) кепілі;
- сол ... ... ... ... ... ... ... Мүліктің құқықтар кепілі:
- жалгерлік құқық кепілі;
- авторлық құқық кепілі;
- жерге құқық ... ... ... ... ... ... ... келісім шарт жасасушы тараптар туралы мәліметтер;
- келісім шарт заты;
- кепіл берушінің құқықтары мен міндеттері;
- кепіл ұстаушының ... мен ... ... ету ... ... қойған мүлікті қайта рәсімдеу, басқа мүлік есебінен;
- кепілге қойған мүліктің бұзылуына байланысты тәуекел жағдайлары мен
кепіл затын ... ... ... ерекше шарттар;
- дауларды шешу;
- басқа шарттар.
- кепіл туралы келісім шарт жасасушылардың заңды мекен-жайы мен өзге де
мәліметтері.
Бұл ... ... шот ашу, ... ... ... ... ... толтырылуы мүмкін), ссуданы беру тәсілін анықтайтын
несиелеуді ұйымдастыру және ... ... ... Несиенің көлеміне
байланысты әр түрлі берілу тәсілдері болады. Біріншісі, ... ... ... ... ... болған жағдайларда жұмсалынады. Екіншісі,
несие алуға құқығы қосымша қаражаттарға ... ... ... ... іске асады. Үшінші, белгілі бір соманы алуға клиенттің
құқығы бола отырып, ол оны ... бас ... ... артық сыйақы
төлегісі келмейді). Несиенің мөлшері оны беру ... ... ... ... ... саясатына сәйкес мыналар реттеледі:
1) Банк филиалы кепілге қабылдауға құқығы бар мүлік пен мүліктік
құқықтарға қойылатын талаптар белгіленеді;
2) ... ... ... пен мүліктік құқықтардың құнын анықтау
және мониторинг жүргізу;
3) Кепіл заттарының құнын анықтау шарттары мен шектеулер;
4) Құнын ... үшін ... ... ... ... ... тәсілдері мен әдістері.
АҚ «Kaspi bank»-нде кепіл заты ретінде мынадай мүлікті қабылдайды:
1) өндірістік кәсіпорындар, оның құрылымдық бірліктері;
2) өндірістік ... ... ... объектілері;
3) тұрғын-азаматтық мақсаттағы объектілер;
4) жер учаскелері және жер пайдалану құқығы (уақытша ақылы ... ... ... ... (әуе ... ... және өзен ... автокөлік,
теміржолдың жылжымалы құрамы);
6) жабдық, ауылшаруашылық техникасы мен арнайы техника;
7) мүліктік құқықтар (жер пайдалану құқығы және ... ... ... ... ... қор ... ... заңды тұлғалардың облигациялары, акциялары,
ипотекалық куәлік және заңнамалық актілерде бағалы қағаздарға
жатқызылған өзге ... ... ... ... және ұзақ ... мерзімі бар азық-
түлік тобының тауарлары;
10) ірі ... ... ... ... құрылыстар,
уәкілетті органның шешімімен орташа құрылыс компанияларын ... ... банк ... бар ақша;
12) болашақта келісімшарттар бойынша түсетін ақша;
13) жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... ... мен асыл тастары бар зергерлік бұйымдар.
АҚ «Kaspi ... ... заты ... ... ... азаматтық айналымнан алынып қойылған мүлік;
2) айналым қабілеттілігі шектеулі заттар (мемлекеттің жері, ескерткіштер,
улы, есірткі және әсері күшті заттар, қару және ... одан ... ... ... – бірінші қажеттілік заттары, ұсталып
жүрген ... ... ... кем ... 10% ... ... ... өзгеше белгіленбесе, Банктің толық ... ... ... сондай-ақ Банктің сатып алған акцияларынан
басқа, сондай-ақ Директорлар ... ... ... шартты мақұлдамаған
жағдайда, Банкке кепілге ... және ... ... ... ... саны Банктің орналастырылған акцияларының 25%-дан
астамын құраса;
5) тиісті мемлекеттік органдармен ... ... ... берілмеген
аяқталмаған құрылыс;
6) қоғам үшін маңызды тарихи, көркем немесе өзге ... ... ... ... ... нарығы дамымаған кенттер мен ауылдарда орналасқан
жылжымайтын мүлік объектілері;
8) кең сұранысқа ие емес, ерекшелігі тар шеңберлі ... мен ... жеке ... емес ... мен ... ... ... өмiрi,
денсаулығы, қадiр-қасиетi, абырой, игi атақ, iскерлiк бедел, жеке
өмiрге қол сұқпаушылық, жеке ... мен ... ... есiм ... ... болу ... шығармаға қол сұқпаушылық құқығы және басқа
да материалдық емес құқықтар).
Кепіл заттарына мынадай міндетті талаптар қойылады:
1) Кепіл затының Қазақстан Республикасының аумағының шегінде ... ... ... ... ... тыс – ... мүмкіндік болған кезде уәкілетті органның шешімімен;
2) Банктің басқа ішкі нормативтік құжаттарында өзгеше көзделмесе,
нарықтық құнын анықтауды жүргізуге, ... ... ... ... ... ... ... (мүліктік құқықтар) тіркеуге
қажетті, Кепіл затына иелік ету/меншік ... ... ... ... болуы;
3) Кепіл заты бағалардың жеткілікті тұрақтылығымен ... және ... ... ... ... заттарына
нарық конъюнктурасымен қалыптасқан өтімділікке ие болуы тиіс;
4) Кепілге берілетін мүліктік және мүліктік емес құқықтар ... ... және ... бос болуы тиіс.
Уәкілетті орган үшінші тұлғалардың және ... ... ... ... ... ... қайта кепілге қою
туралы шешім қабылдауға құқылы;
5) Кепіл берушіде Кепіл затына қатысты салық және бюджетке ... да ... ... ... ... ... ... беруші Кепіл затының сақталын қамтамасыз етеді, қажет
болған жағдайда Банк қолданыстағы заңнамаға сәйкес ... ... ... және ... ... ... нысандағы
келісімінің болуы және Банкке кепілге ... ... ... сатуға құқық беру (кепілге берілетін мүліктің меншік иесі
немесе бірге меншіктенушісі кәмелетке ... адам ... ... ... ... ... ... болған
жағдайда, уәкілетті мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... табылған жағдайда заңды тұлғаның
уәкілетті органының соттан тыс сатуға келісімі.
Жылжымайтын ... ... ... ... ... ... меншік құқығында тиесілі немесе бірінші ақылы ұзақ
мерзімді жер пайдалану құқығындағы (бес жылдан астам мерзімге берілген және
қарыз мерзімінен кем ... үш ... ... жер ... кепілге
қабылданады, бұл ретте мерзімі жер пайдалануды мемлекеттік тіркеуден
өткізген ... ... ... ... аталған жер учаскелерін кепілге
берген кезде оларды кепілге тек қана осы жер ... ... мен ... ... беру ... шарт болып табылады.
2) Кепілге берілетін жер учаскесінде немесе оның ... ... ... үйді ... ... бір мезгілде кепілге
берместен, бөлінетін барлық жер учаскесін ... оның ... ... ... ... ... оның бөлігіне жер пайдалану құқығын кепілге
қабылдауға жол ... ... ... ... үйді ... бір мезгілде кепілге берместен, бөлінбейтін жер учаскесін немесе
бөлінетін жер ... жер ... ... кепілге беруге жол
берілмейді.
3)Ғимараттар мен құрылыстар ... ... ... ... ... ... ... күйінде қабылданады. Бір
мезгілде Кепіл және ... заты ... ... ... құрылыс
объектілері оған кірмейді.
Ал, егер аяқталмаған құрылыс объектісі болса, төмендегі барлық
шарттарды ... ... ... заты ... ... мүмкін:
1) аяқталмаған құрылыс объектісі орналасқан жер учаскесін кепілге
беру;
2) аяқталмаған ... ... ... ... мен ... ... кепілге беру;
3) аяқталмаған құрылыс объектісінің құрылысы бойынша жүргізілген
жұмыстар үшін ... ... ... затының жобалау-сметалық құжаттамасын беру;
5) Құрылыс аяқталғанда және жылжымайтын мүлікті пайдалануға берген
бойда осы объектінің Кепіл шартын ... ... шарт ... ... Банк пен ... алушы және/немесе Кепіл беруші арасында объектіні
салатын құрылыс компаниясына талап ету құқығының Кепіл шартын, сондай-ақ
Кепіл ... ... ... түсетін жылжымайтын мүліктің Кепіл
шартын жасасу.
Осыған сәйкес АҚ «Kaspi bank»-нде кепіл затын бағалау ... ... ... ... ... бағалаушылар Кепіл затын мына
жағдайларда бағалайды:
1) Жаңа Қарыз берген кезде;
2) Кепіл затын өткізген ... Құны 35 000 ... есеп ... көп ... мүлік объектілері
бойынша жылына 1 реттен жиі емес, мына ... ... ... үйді ... ... ... ... талаптарын қайта қараған кезде, сондай-ақ жылжымайтын
мүлікпен байланысты қарыз бойынша Банктің жоғалту ... жаңа ... ... ... берген кезде.
АҚ «Kaspi bank»-нде тәуелсіз бағалаушыларға қойылатын негізгі талаптар:
1) бағалау қызметін жүргізуге мүмкіндік ... ... ... ... қызметін жүргізуге берілген лицензиясының болуы;
3) жағымды іскерлік беделінің болуы;
4) ... ... әсер ... ... да бір ... ... ... беруші заңды тұлғаның акционері, құрылтайшысы,
қызметкері, меншік иесі, қатысушысы, кредиторы, дебиторы, демеушісі ... не ... жеке ... ... ... жеке ... ... туысы
немесе жегжаты болмауы тиіс;
6) егер бұл бағалауды жүргізу нәтижесіне кері әсер ... ... ... не ... ... ... ... араласуына,
соның ішінде бағалауды жүргізген кезде анықталуы тиіс ... ... жол ... ... ... ... бағалаушының заттық құқықтары немесе
міндеттемелік құқықтары болмауы не оларды алмауы тиіс;
8) ... ... үшін ... ... ... ... объектісінің анықталатын құнына пайыздық қатынасы болып қаралмайды
және жұмыстарды орындағанға ... ... ... ... белгіленеді.
[5].
2. Қазақстан Республикасының тұтыну несиесі нарығындағы жағдайын талдау
2.1 «Kaspi Bank» АҚ тәжірибесінде тұтыну ... ... ... ... қаржы дағдырысы өзінің жағымсыз ... ... ... ... мен ... ... ... және
қадағалау агенттігінің көрсеткіштеріне қарағанда екінші деңгейлі банктердің
несие беру процесі күрт ... Ал, ... ... ... алғашқы
рет тұтыну несиесі Қазақстанда жоғары табыс алатын қалталылар үшін қызмет
көрсетті, келе-келе бұл орташа еңбекақы алушы ... ... да ... ... 2007 ... өзінде тұтыну несиесі «Kaspi Bank» АҚ-ның
ақпаратына сай 35 ... ... «Kaspi Bank» ... ... ... ... – несиелендіру болып табылады. Банк базасы ресурстарды
өсіруге, экономиканың қайта жандануын, халықтың табысының ... ... бұл ... ... ... ... ... Қаржы нарығын мен қаржы ұйымдарын реттеу және ... ... ... Е.Л ... ... несиесінің
пайыздық қойылымының жоғарылауы банктегі тәуекелдерге байланысты. Олар:
несиенің қайтарылмауы, ... ... ... несиені жаппауы, қамтамасыз
етілмеген несиелердің ұсынылуы, ... ... ... ... ... ... ... себепкер болып отыр.
Халықтың табысының төмендігі мен тұрақсыздықтың орын алуы, аудандардың
әлеуметтік-экономикалық жағдайының дамымауы ... ... ... ... ... ... «Kaspi Bank» АҚ ... ұсыныстарын
арттыруда. Әр түрлі промо-акциялар мен презентациялар өткізуде. ... 400 ... ... адам өнімдерді сатып алуда. ... ... ... ... екі ... Bank» АҚ өз клиенттеріне банктік қызметтердің барлық ... ... банк ... ... ... өз ... ... тобынан, ел экономикасының барлық салалары мен сфераларындағы
меншіктің барлық формасындағы компаниялар, кәсіпорындар және ... ... мен ... әкімшілік құрылымдар арасынан көреді.
Банк барлық өз ... нық әрі ұзақ ... ... ... ынталы және олардың жоғары сапалы банктік қызметтер мен өнімдерге
деген қажеттіліктерін молынан ... ... ... жыл көптеген елдердің экономикасы мен банкі үшін ауыр жол болды.
Дегенмен, қиыншылықтарға қарамастан, біршама икемді және жол ... ... ... сәтті дамуда артықшылыққа қол жеткізді. Бөлшекті бизнеске ден
қойған kaspi bank осындай ойыншылардың бірі болды. Әрине, ешбір банк жүйесі
қаржылық дағдарыстың ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, банк қарқынды дамуға қол жеткізіп,
бөлшекті бизнес саласында өз орнын нығайтты. Және де kaspi bank ... ... ... ... ... ... марапаттау салтанатында «Жыл
Банкі» атағын иеленді. Әрине, бұл марапат Қазақстанның бүкіл қаржы ... ... ... ... дамуға, жаңаруға деген елбасының сөздерінің
мәнісі мүмкін осындай жаңалықтардан болуы мүмкін.
Тұтынушылық несиелеу ... ... ... кейбір шағын
және орташа банктер көрсетіп отыр. Осы банктер салынған капиталдың ... ... ... ... ... ... ... несиелейді. Тұтынушылық несиелеудің негізгі ... ... үшін ... қысқа мерзімді сомалары бойынша және шектеулі
несиелерге ... Осы ... ... пәтер жөндеуге, тұрмыстық техника,
жиһаз және басқалары сатып алуға байланысты.
Ірі банктердің бөлшек ... ... ... ... ... ... ... жобалары, сондай-ақ оң кредиттік тарихы бар
бұрынғы заемшылар ... ... ... ... ... нарығы
сондай-ақ несиелік ресурстарға сұраныстың шамалы өсуімен сипатталып отыр.
Тұтынушылық несиеге ... өсуі ... отыр – ... кезеңдегі 18%-дан
талдау жасалып отырған кезеңдегі 40%-ға дейін.(1-кесте)
Кесте-
1
Несиелік сұраныстың өзгеруі (тұтынушылық несиелеу)
| | | ... |2009 жыл |2010 жыл |
| | | | | | | ... |1 ... |2 ... |3 тоқсан |4 тоқсан |1 тоқсан |2 тоқсан |
| |-20 % |18% |15% |-10% |40% |--- ... | | | | | | |
| |23 % |18% |17.5 % |38 % |42 % |65 % ... | | | | | | ... ... www.nationalbank.kz «ЕДБ-дің несие нарығына зерттеу» |
1-кестеден көріп отырғандай Ұлттық ... ... ... ... зерттеу жүргізу барысында, несиеге деген сұраныс қазіргі уақытта
несие нарығында үлесінде 40%-ды құрайды. 2009 жылы ... ... ... ... 40%-ға ... ... Алдағы уақыттағы күту болжамына
қарасақ 42%-дан 65%-ға ... ... ... жылғы несиеге деген
сұраныстың өзгеру құрылымын 1-суреттен ... ... ... ... ... ... ... ... ... несие нарығына |
|зерттеу» ... ... ... сай, 2010 жылы ... ... ... ... Жақын арадағы 3 айда банктер сұраныстың 2009 ... ... ... ... ... ... Оны жоғарыда көрсетілген
диаграммадағы мәліметтер ... 2010 ... ... ... 48 %-ды көрсетіп отыр, ал күту 50%-ды көрсетіп ... ... ... пен күту ... ... ... аса байқалмайды.
2010 жылғы 1-тоқсанда несиелік саясатқа ... ... ... 80%-дан астамы оны өзгерістерсіз қалдыруды жөн ... Оны ... ... ... |2009 жыл |2010 жыл ... |1 |2 ... |3 |4 ... тоқсан|2 тоқсан |
| ... | ... | | | ... |-22 % |-23% |-14% |-10% |3,5% |--- ... |-25 % |-16% |-1 % |1 % |-4 % |6 % ... ... ... ... ... ... ... |
Кесте-2
Несие саясатының өзгеруі (тұтынушылық несиелеу)
2-кестеден көріп отырғанымыздай несие саясатының 2010 ... ... 6%-ға ... ... саясатына ауытқулар ... ... ... мен ... ... ... көрсетілді. Дұрыс
орындалған несие саясаты, оң нәтиже береді. ... ... ... ... ... ... көруімізге болады.
|2-сурет. Несие саясатының өзгеруі ... ... ... ... ... ... зерттеу» |
Бұл суретте 2010 жылға арналған ... ... ... ... ... ... Несиелік саясаттың орындалуы мен күту арасындағы
айырмашылық 5-10%-ды ... ... ... ... 2010 ... 2-
тоқсанында өзгеріссіз қалады – орташа алғанда банктердің 83% ... ... ... талаптарының, яғни несиелік лимиттерді, несиені
өтеу мерзімдерін, кепілдік талаптар және ... ... ... Bank» АҚ тұтыну несиесі бойынша соңғы жылдары ... ... ... алдыңғы қатарда. Әсіресе тұтыну несиесі дағдарыс кезеңінде
халыққа үлкен септігін тигізді. ... 2007 жылы – ... ...... тг., 2009 жылы – ... тг. ... ж.ж. берілген
несиелердің үлес салмағын төмендегі 3 және 4-суреттерден көруге болады:
2007-2009 ж.ж. «Kaspi Bank» АҚ ... ... ... ... ... ... Берілген несиелер көлемі ... ... Bank» ... ішкі ... ... көріп отырғандай «Kaspi Bank» АҚ тұтыну несиесі бойынша
2007 жылы – 266 903 147тг., 2008 жылы – ... тг., 2009 жылы ... ... ... ... несиесі экономикалық ауытқуларға
байланыссыз, даму үстінде. Жоғарыдағы мәліметтерден тұтыну ... ... ... ... берілгенін көруге болады, ал 2008 жылы бұл ... 2009 жылы одан да ... ... ... ... бұл ... дағдарыс өз әсерін тигізді. Дегенмен, «Kaspi Bank» АҚ несиелендіру
процесін тоқтатпай, әр түрлі несие ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін ұсынды. Олар 1 айдан 3 жылға дейінгі
мерзімде берілетін несиелер.
|4-сурет. Берілген ... ... ... ... «Kaspi Bank» АҚ-ның ішкі құжаттарынан. ... ... ... ... ... ... ... негізгі
үлесті 2007 жыл алып отыр. 2007 жылы – 63%, 2008 жылы – 23%, 2009 жылы ... ... ... ... ... ... ... Бұл бағдарлама тұтынушыға минималды уақытта өзіне қажетті ... ... алу және ... ... ... ... өзінің ұстанымы бар. Ол бөлшектеп несиелеуде №1 банк болу. Банктің
2007-2010 жж көрсетілген ... ... ... ... ... ... жж көрсетілген қызмет көлемі
|Көрсетілген |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... ... | | | |
| ... |% ... |% ... |% ... ... ... ... ... |
| |7 | | | | | ... ... |66725786|25 |8251970 |8,5 |8553564 |15 ... | | | | | | ... ... ... |0 |0 ... | | | | | | ... несиелері |14065795|52,7 |73005673|75.2 |48519192|85 |
| |8 | | | | | ... ... ... ... мәліметтер негізінде банктің 2007-2010 жж көрсетілген
қызмет көлемінталдауға ... 2007 жылы ... ... ... ... 2008 жылы 75,2%-ды құрады, ал, 2009 жылы 85%-ды құрады. 2007-2008 жж
ипотекалық несие берілді. Бірақ, 2009 жылы ... ... Ал, ... ... 2007 жылы 25%-ды құрады, 2009 жылы 15%-ға түсті.
|5-сурет. 2007-2009 жж ... ... ... ... ... www.kaspibank.kz ... ... ... қарасақ, тұтыну несиелері заңды
тұлғалар мен ипотекалық несиелерге қарағанда ... әрі ... ... ... ... көп бөлігі осы тұтыну несиесіне бағытталған.
Себебі, тұтыну ... ... ... ... ... Тұтыну несиелері 2007 жылы несиелік портфельдің 52,7%-ын құрады. Ал,
2008 жылы 75,2%-ын құрады. Ал, 2009 жылы 75%-ын құрады. ... ... бұл банк ... ... ... несиелерін жаапай берген.
Банктің ішкі несиелік саясатына сай, бір қарыз алушыға ... ... ... ең ... ... Банктің меншікті капиталы
мөлшерінің 25%-нан аспауы тиіс. Несие берудің ең төменгі мерзімі – 1 күн,
несие ... ең ... ... – 30 жыл. ... ... ең төменгі жылдық
сыйақы мөлшерлемесі – 0,1%-нан, ең жоғары ... ... ...... ... және шетел валютасында береді.[12].
«Kaspi Bank» АҚ-нда несиелік ... ... ... ... ... өнімдер бойынша кеңес беру
3)Өтініш берушінің қажетті құжаттарды тапсыруы
4)Несиелік өтінішті Шешім қабылдау орталығына жіберу
5)Қанағаттанарлық нәтиже ... ... ... ... ... қайтару
8)Займға мониторинг жүргізу
Осыған сай «Kaspi Bank» АҚ-нда ... ... ... Егер ... ... оң нәтиже берген кезде, клиенттің несиелік ... RFO ... ... осы жүйеде ары қарай мәліметтер сақталады.
[8].
Несие досьесін ... ... ... беру ... ... маманы қалыптастырып несие береді.
а) Салым үшін менеджеріне ұсынатын құжаттар тізімі:
• Банктік салым шарттың (түп нұсқасы);
• Қол ... ... (түп ... Жеке ... ... СТТН ... Анкета – қарыз алушыға өтініш (көшірмесі);
• Жеке куәлік (көшірмесі);
• Жұмыс берген ... ... ... ... (түп ... СТТН (көшірмесі);
• Қарызгер келісімі – жеке тұлға несие бюросына өзі туралы ... және ... ... есебін беру туралы келісім (түп
нұсқасы);
• Қарызгердің төлем қабілеттілігі туралы ... ... ... (түп ... ... ... шарт ... Тауарды төлеу үшін кепілзат шарт (көшірмесі);
Фронт-офис несие маманы бэк-офис қызметкерлеріне ... ... ... ... ... бойынша несие береді:
1. Банктік келісім шарт;
2. Кепілзат шарты;
3. Несие комитетінің шешімі;
4. ... ... ... келісімі – жеке тұлға несие бюросына өзі жайлы
ақпартаттарды ... және ... ... есебін беру туралы
келісімі.
2. Кейінге қалдырылмайтын қажеттіліктерге берілетін несие.
Несие маманы тіркеуші ұйымның белгісімен құжаттар алғаннан кейін досье
қалыптастырады, ол ... ... ... ... несиесін алуға өтініш –Анкетасы;
• Қарызгердің жеке куәлігі, құжаттар (көшірмесі);
• СТТН ... ... ... ... (түп ... ... ... басқармасының қорытындысы (электронды көшірмесі);
• Банктік несие комитетінің қорытындысы (көшірмесі);
... ... ... ... ... беру ... (көшірмесі);
• Қабылдау акты – құжаттардың түп нұсқасын Бэк-офис қызметкеріне беру;
• Қабылдау акты – ... ... ... бағалы құжаттар мен кірісті
шоттар жинағы (түп нұсқасы);
• Банктік қарызды беруге жиналған құжаттар ... (түп ... ... ... ... түп ... ... тиіс. Олар:
• Банктік қарыз келісім шарты;
• Кепілзат ... ... ... ... құжаты;
• Қарыз алушының өтініші – Анкета;
3. Автокөлік несиесі:
Фронт-офис несие маманы тіркеуші мекемесінің ... ... ... ... жинақтайды, ол келесі құжаттардан тұрады:
• Анкета – қарыз алушыға өтініш (түп нұсқасы);
• Жеке куәлік (көшірмесі);
• Жұмыс ... ... ... (түп ... СТТН ... Қарызгер келісімі – жеке тұлға ... ... өзі ... ... және ... несие есебін беру
туралы келісім (түп нұсқасы);
• Қарызгердің төлем қабілеттілігі туралы ... ... ... (түп нұсқасы);
• Банктік келісім шарт (көшірмесі);
• Тауарды төлеу үшін кепілзат шарт (көшірмесі);
• Заңгерлер қорытындысы (түп нұсқасы);
... ... ... ... ... (түп
нұсқасы);
• Кепілзатын бағалау қорытындысы (түп нұсқасы);
... ... ... (түп нұсқасы);
• Тәуекелді бақылау басқармасының қорытындысы ... ... ... комитетінің шешімі (түп нұсқасы);
• Банктік қарыз туралы келісім шарты (түп ... ... беру ... (түп ... ... ... ... Кепіл зат шартын мемлекеттік тіркеуді куәландыру құжаты;
• Қабылдау акты – ... түп ... ... ... ... акты – банктің бағалы қоймасында бағалы құжаттар мен
кірісті шоттар жинағы (түп нұсқасы);
... ... ... ... ... бұйрығының (түп
нұсқасы);
«Kaspi Bank» АҚ-ның тұтыну несиесін алуға қажетті құжаттар ... ... ... ... және оны ... ету түріне байланысты
қарыз алуға берілетін өтінішті қарастыруға ... ... ... Өтінішті қарастыруға қажетті құжаттарды даярлауға талап;
• Құжаттар пакетін даярлауға өтініш берушінің тәртіппен талап ... ... ... ... ... әдістемелік көмек
көрсету мақсатымен несиелік досьені даярлауға толық қамтамасыз ету, ұсынған
өтінішті сапалы және ... ... ... несиесін дайындауға берілген құжаттар қарыз алушының қызмет
бабына, кепіл ... ... ... ... ... ... құжаттар ішінен несие түріне сәйкес, өтініш берушінің қызмет
бабы, сонымен қатар қамтамасыз ету заты ... ... ... ... ... ... төленгеннен кейін талаппен жоғарыға
жіберіледі.
Өтініш беруші Банктің шарттарымен ... ... ... ... Банк
қажетті құжатар мен қамтамасыз ету түріне баға беріліп құжаттар даярланады.
Банк талабына сәйкес келмейтін құжаттар қарастырылмайды және ... ... ... ... қайтарылады.
Құжаттарды сараптау құқықтық және қаржылық сараптаудан тұрады, сонымен
қатар кепілзат бағалау бағалаушының міндетті түрде сол ... ... ... ... ... ... ... Сол күнгі бағалаушының шығарған
шығынын өтініш бергенін өз мойнына алып ... ... мен ... ... ... қарастыру нәтижесінде сараптамалық ... ... ... жиналады. Сараптамашының шығарған шешіміне байланысты,
келесі қорытындының бірі шығарылуы мүмкін:
Банк өз ... ... ... ... үшін ... ... ... етеді. Банктің арнайы мамандандырылған мамандары
әрбір ... жеке ... ... ол ... ... түсіндіріп, сол адамға
қолайлы жолмен несие алуына және ... ... ... ... ... және төлем қабілеттілігіне талдау жүргізу арқылы
банк шамалы несиелік тәуекелге жол ... ... ... алдын алу үшін банк анықталған типтік жаттығулар
жүргізеді. Солардың бірі ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландыру болып табылады. ... ... ... ... ... (down poyment) деп ... өнімдері халықтың көпшілігіне тиімді, қолайлы несие түрін ұсынады,
ол тұтыну несиесінің ... ... ... ... ... ... айқындалады: пайыздық ставка, несие мерзімі, мерзімінен
бұрын жабу ... ... ... көлемі, негізгі және қосымша
қамтамасыз ... ... ... және ... ... қарыз алушылардың мүмкіншіліктері мен сұраныстарын ескере
отырып ... ... ... ... ... оны практикада
қолданады.
Банк клиенттерін ақпараттармен таныстыру кезінде халықаралық стандарттар
бойынша ... ... ... ... ... ... ... барлық төлемдер туралы мәліметтерді банкке ұсынып отырады. Олар:
несиені қайтару ... ... ... да ... яғни ... ... бір тұлғаға көрсеткен қызметі үшін төлем, және т.б.
Сонымен қатар, ... ... бере ... ... ... жауапкершілік
жүктейді.
Неселеу пакетіне Қазақстанның барлық аудандарында қол жеткізуге болады,
және несие алу ... ... ... ... ... ... Bank» АҚ-ның тұтынушылық несиесінің өнімдер желісіне бүкіл ел
бойынша 2000 ... ... ... ... алуға және жақсы өмір сүруге,
соның ішінде жөндеу жұмыстарын жүргізуге, ... ақы ... және ... ... кіреді. Несие сомасы 2 000 000 теңгеге дейін ... ... ... ... ең танымал өнімі клиенттерге несиені тұрақты
пайдалануға мүмкіндік беретін несие картасы ... ... ... ... ... бірі – ай сайынғы төлемнің ең төменгі мөлшері. Ол ... 9 600 ... ... ... kaspi bank – ... сомасына байланысты
рәсімдеу мерзімі 15 минуттан бастап 1 күнге ... ... ... ... ... Қазақстандағы бірден-бір банк. Несиелер
қазақстандықтарға шамамен 150 ... ... ең ірі ... желісі
арқылы, сондай-ақ бүкіл ел бойынша 2000-нан астам дүкендер арқылы беріледі.
Экономикалық қиыншылықтарға қарамастан, демалуды, ... ... ... ... ... ... ... еліміздің қарапайым азаматтары тұрақты
табысының болуымен біздің банктің арқасында өз мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... несие сомасын арттыру арқылы
біршама төменгі пайызбен қосымша несие алу мүмкіндігіне ие болады. Банктің
басымдылығы – ... ұзақ ... ... орнату. [9].
Тұтыну пакетінің негізгі түрлері:
1. Жедел-несие
2. Мұқтажды несие
«Kaspi Bank» АҚ-ның несиелік портфелінің тәртіптемесі.
Кесте-
4
|Тұтыну несиесі ... ... ... ... ... ... беру ... |1 айдан 3 жылға дейін ... ... |Бір ... ... сыйақы мөлшерінің |
| ... ... ... ... беру ... ... ... |
| |1000 000 ... дейін ... ... ... |10 000 ... ... несие мөлшері |1 000 000 теңге ... ... ... ... ... ... ... ... сомасының 1,5% ... үшін ... | ... ... және | ... | ... ... ... ... ... ... | ... | ... ... үшін ... ... -5% ... ... | ... ... |Ай ... ... өтеу графигі бойынша |
|Кепілге алынған машинаның|Талап етілмейді ... ету ... | ... ... |Банк қарыз алушыға несие алу ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... қызмет |
| ... ... ... «Kaspi Bank» ... ішкі ... саясаты құжатынан |
Қарыз алушы ... ай ... ... ... ... өтейді, ол банктік
қарыз келісім шартымен бірге беріледі.
Қарыз алған жерден өзге Банктің әр ... ... ... ... қарыз алушы заңды тұлғаларға қызмет көрсететін маманға туындаған
сұрақтарымен баруы тиіс. Маман ... ... ... ... ... тексеруден өткізіп: айыппұл, пения, уақытында өтелмеген қарызды
және қарыз алушының келісім ... ... үшін ... ... ... ... тексеріп қарыз алушының төлеуі тиіс соманы айтып,
оған: негізгі қарызды, ... ... ... ... ... айып ... ... шартты орындамағаны үшін айыппұл болса соны төлеуін хабарлап
отыруы ... ... ... ... ... ... ... маманы:
• Банктік қарыз келісім шарты туралы құжаттар пакетін Бэк-офис маманы
бұйрығымен дайындалады;
• Бэк-офис маманы ... ... тыс ... ... ... алынады;
• Кепілзат толығымен өтелгені туралы хатты тіркеуші орган дайындайды.
[9].
2.2 «Kaspi Bank» ... ... ... ... мен ... Bank» ... ... екінші деңгейдегі банк болып табылады
және ол Қазақстан Республикасының банк жүйесінің ішінде акционерлік қоғам
ретінде ... ... «Kaspi Bank» ... ... ... ... және ... «Kaspi Bank» АҚ ішкі несиелік саясаты
туралы ережеде айтылған.
Банктің стратегиясы ... үшін ... ... ... ... ... кеңінен орналастыру мүмкіндігі мен банктің ... ... ... бағытталған.
Банк стратегиясының мақсаттары мыналар:
• несиелеуден жоғары табысты қамтамасыз ету;
• несиелік ... ... ... ... сай экономика салаларын басымырақ несиелеу;
• клиенттерді тарту шараларын ... ... ... даму ... сай ... ішкі ... саясаты несиелік
қызметін келесі міндеттерді шешу үшін бағыттайды:
• әмбебап банк ... мен ... ... ... сфераларын
кеңейту;
• корпоративті несиелеуді кеңейту;
• банктің тұрақты клиенттік ... ... ... ... диверсификация деңгейін жоғарлату;
• тұрақты халықаралық байланысты қалыптастыру үшін жағдайлар жасау.
Несиелеу үшін банк салым түрінде ... және жеке ... ... ... ішкі және халықаралық қаржы нарығынан займдарды
тартады. Банк коммерциялық және инвестициялық несиелеуді жүргізеді,
сонымен қатар мемлекеттік ... пен ... ... және ... институттарының несиелік ресурстарын мақсатты орналастыру ... ... ... Банк ... ... ... ұстанымдар
арқылы жүзеге асырады:
• төлемділік;
• мерзімділік;
• қайтарымдылық;
... ... ... ... ... құрылымдық
бөлімшелеріне бөлу;
• хард-коллекшн несиенің қайтарымдылығын бақылау бөлімшесінің болуы.
[10].
Даму стратегиясына сай банк ... 2009 ... ... мен ... Bank» АҚ 2009 жылы ... ... ... астам
сомаға 400 000-нан астам тұтынушылық несиелерін берді. Жылдық сатылым
жоспары артығымен орындалды. Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... және сатуға бейімделген құрылымның
тиімділігінің көрсеткіші. Клиенттердің kaspi bank өнімдерін тұтынуға деген
ынтасын ... және оны ... үшін ... біріккен күші мен қызмет
көрсету деңгейінің сапасының жоғары болуында және ... ... ... ... ... ... ... Bank» АҚ 2008-2009 жж халыққа жаппай тұтыну несиелерін
ұсынды. Берілген несиелер көлемін ... 5 ... ... ... жж халыққа берілген тұтыну несиелері, млн.тг.
|Мерзімі |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... ... |9 998 697 |11 255 835 |10 503 255 ... ... |8 698 856 |6 109 455 |6 100 942 ... |18 697 553 |17 365 290 |16 604 197 ... ... «Kaspi Bank» ... ішкі ... саясатының есеп беру |
|құжаттарынан ... ... ... халыққа берілген несиелер, оның
ішінде ұзақ мерзімді уақытқа 2007жылы ... ... ... ... ... 2009жылы 10503255 млн.теңгені құраған. Ал, қысқа
мерзімді ... ... 8698856 ... ... 6109455 млн.тг.,
2009жылы 6100942 млн.теңгені құраған.
|6-сурет. 2008-2010 жж берілген тұтыну несиелері. ... ... «Kaspi Bank» ... ішкі құжаттарынан. ... ... ... ... біз, 2007 жылы 18 697 553
млн.тг-ге тұтыну несиелері берілген. Ал, 2008 жылы ... ... 2008 жылы 2007 ... ... ... млн.тг-ге аз берілген.
Ал, 2009 жылы 16 604 197 млн.тг-ге тұтыну несиелері берілген. Елдегі
қаржылық ... ... ... «Kaspi Bank» АҚ ... несие
өнімдерін ұсынуын тоқтатпады.
«Kaspi Bank» АҚ-ның нарықтағы тұтыну несиесін ұсынуда нарықтағы
үлестің көп бөлігін алып отыр. ... ... 2009 ... ...... ... ... сегментінде нарықтағы 1-ші нөмірлі банк
болып қалу. Банктің жаппай ... ... ... ... 103,56 %-ды ... отыр. Ал, 2010 жылдың мақсаты – осы көрсеткішті
2 есеге арттыру. Егер осы қарқында ары ... ... ... елдегі
банктер арасында тұтынушылқ несиелерді ұсынуда ... 1-ші банк ... «Kaspi Bank» АҚ 2010 ... ... ... қазақстандықтарға жалпы
сомасы 2,8 миллиард теңгеден астам ... ... 23 мың ... ... жылы банк ай ... орташа есеппен 15 мың шамасында несие берген
болатын, ал биылғы жылдың ... kaspi bank ... ... ... ... ... жоспарлап отыр. Банктің тұтынушылық несиесінің өнімдер
желісіне бүкіл ел бойынша 2000 астам дүкендерде техника сатып алуға ... өмір ... ... ... ... жұмыстарын жүргізуге, оқуға ақы
төлеуге және демалуға ... ... ... ... ... 2 ... ... жетуі мүмкін. Сәуір айында сатылған ең танымал өнімі
клиенттерге несиені тұрақты пайдалануға ... ... ... ... ... ... – несие сомасына байланысты ресімдеу мерзімі 15
минуттан ... 1 ... ... ... қамтитын несиелерді ұсына алатын
Қазақстандағы бірден-бір банк. Несиелер қазақстандықтарға шамамен ... ... ең ірі ... желісі арқылы, сондай-ақ бүкіл ел бойынша 2
000 астам дүкендер арқылы беріледі.
Банк келесілерді ... ... ... ... термоядерлық қаруландыруды өндіру
мен шығару;
... ... ... ... зиян өндірістерді;
• қоғамдық қорларды, саяси ұйымдарды және дауыс беру ... ... ... жеке ... ... ... ... міндеттемелерді
орындауына міндеттейді. Олар пайыз түрінде ... ... ... ... ... ... табысына қатынасы (П/Т);
П/Т – қарыз алушының табыс жиынтығы 45% аспау тиіс. Бұл қарыз
алушының тұтыну ... алу ... ... ... анықтайтын
коэфицент. Бұл коэфицент 45%-дан асса, онда ... ... ... ... ... = ... алушының қарызды ай сайынғы төлемі /
(1)
қарыз алушының ай ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушыға сол кездегі табысына
қатынасы (М/Т).
М/Т – бұл қарыз аушының жиынтық ... 50 % ... ... ... ... алушының бюджетке төленетін үлесі және оның шығарған қарыз
шығыны мен өзге де міндетті шығындарды ... ... ай ... ... ... төлемдер жалпы соммасы/барлық ай сайынғы
табыстың жалпы соммасы *100 ... ... адам ұзақ ... ... ... ... ... кезек күттірмейтін мұқтаждарды  төлеу үшін, «Kaspi Bank» АҚ өзінің
ыңғайлы, әрі тез берілетін несиесін ұсынады. Аталған ... ... ... қысқа мерзімге кез келген тұтыну мақсатына (емделу, оқу,
туризм, ұзақ мерзімге ... ... ... алу, ... рәсімдер
өткізу, т.б.) несие беру қарастырылады.
Қарыз теңгемен, АҚШ долларымен беріледі. [12].
«Kaspi Bank» АҚ-нда жедел-несиелеу ... сай, ... ... шарты – қарызгердің соңғы 4 айдағы тұрақты табысының болуы. Осы
бағдарламамен ... ... ... пайдалану міндетті емес және бұл
тексерілмейді. Қарызгердің өз ... ... ... ... ... ... ... айрықша жылдам және ыңғайлы
етеді. Қызметтің жедел-несие деген атауының өзі айтып ... ... және ... ... ... ... арқасында 
қысқа мерзімде – 15 ... 1 ... ... ақша алу оның ... ... ... Жедел-несие тұрғын үй немесе автокөлік ... ... ірі ... ... ... ... сіз ұзақ
мерзімді қолданыстағы ... ... ... ... ... ала
аласыз, медициналық қызметтерге, балаңыздың оқуына төлей аласыз, туристік
жолдама сатып ала аласыз,  пәтерңізге жөндеу жұмыстарын жүргізе ... ... ... ... ...  2 000 000 теңгеге дейін
Несие мерзімі: 1 айдан 36 айға дейін
Несие үшін төлем: теңгеде – ... ... ... 26%-ға ... ...... алу үшін міндетті құжаттар пакеті:
• Жеке куәлік (көшірмесін түсіру  үшін);
• СТН (көшірмесін түсіру үшін);
• ӘЖК ... ... ... келгенде толтырылатын құжаттар:
• Қарызгердің толтырылған сауалдама-өтініші;
• Несие тарихы субъектісінің – жеке тұлғаның ол туралы ... ... ... ... ... ... Несие тарихы субъектісінің – жеке тұлғаның несие есебін (Банк
формасы бойынша) беруге келісімі;
... ... ... ... ... құжат көшірмесі
(карточка болмаған жағдайда).
Депозит кепілдігімен несие алу үшін:
1. «Kaspi Bank» АҚ-нда   теңгеде немесе басқа валютада депозит ашу;
2. ... ... ... ... банк менеджеріне
келу;
3. Несие шартына және Кепілзат шартына қол қою;
Талдау оң нәтиже берген жағдайда, Қарызгер тұрғындармен жұмыс жөніндегі
менеджерге төмендегі ... ... ... Жеке ... ;
2. СТТН;
3. ӘЖК;
4. Соңғы 4 айдың жалақысы және ... ... ... ... ... ... туралы несие бюросына ақпараттарды ұсынуға келісімі
(белгіленген үлгіде);
6. Қарызгердің несие есебін (белгіленген ... ... ... ... ... алу ... ... тұрмағаны туралы нотариалды
расталған өтініші( қажет болса);
8. Жұбайы/жолдасы бар ... ... ... Жұбайының/жолдасының жеке куәлігі;
• Неке туралы куәлігі;
9. Қамтамасыз ету бойынша  құқықтық ... ... ... ... ... яғни пәтер, саяжай, үй, автомобиль, жер
телімі және ... ... ... анықтама немесе үй кітапшасының көшірмесі.
Барлық құжаттардың түпнұсқасы немесе нотариалды расталған көшірмесі
ұсынылады.
«Kaspi Bank» АҚ-ның тұтыну ... мен ... ... ... ... тұтыну несиесін алуға қажетті құжаттар
тізімі мынадай:
1. Қарыз ... ... Жеке ... ... СТТН (көшірмесі);
4. ӘЖК;
5. Соңғы 6 айға бөлініп ... ... және ... ... жұмыстан берілетін анықтама;
6. Некеге тұрғандығын растайтын құжаттар (неке туралы
куәлік, жұбайыңыздың жеке куәлігі);
Қарыз алушының төлем қабілетін анықтау үшін ... ... ... алушы жеке тұлғаның төлем қабілетін бағалау көрсеткіштері
Кесте-6
|Көрсеткіштер атаулары ... ... ... ... мөлшері/несиенің мерзімі ... ... ... | ... ... ... ... *сыйақы мөлшерлемесі / 12 |
|бойынша төлемнің айлық |ай ... ... | ... ... (ТТ) |Жалпы табыс — салықтық және басқа да |
| ... ... ... ... ТТ ... ... 35 — 45%-дан төмен |
| ... ... ... ... және ... + СМАТ ... мөлшерлемесі | ... ... ... | ... | ... ... www.kaspibank.kz ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін анықтауға болады. [13].
Тұтыну несиелік өнімдерді ұсыну шарттары. Банк өзінің несиелік
қызметін экономиканың барлық ... және ... ... ... ... Банк ... клиенттік базасын кеңейтуге
тырысады. Банк ірі корпоративті клиенттерді тартуға ... ... ... ... ... қаржылық институттардың арасында жоғары
бәсекелестікті есепке алып, банк жеке шарттарда түрлі банктік қызметтерді
ұсынуға дайын.
Банктің кең ... ... ... ... ... ... және орта ... субъектілерімен жұмыс істеуінің
басымдылықтарын анықтайды. Шағын және орта бизнеспен жұмысты банк әр түрлі
несиелік ... ... ... ... ... стандартты
шарттарда ұсынылады.
Банк жеке тұлғаларды несиелеуде келесі басымдылықтарды анықтайды:
• жеке тұлғаларды ... ... үшін ... ... жеке ... ... несиелеу бағдарламасын іске асыру;
• жеке тұлғаларды несиелеудің басқа бағдарламаларын іске асыру.
• Банк қайта құрылған ұйымдарды несиелейді, ... ол ... және ... бүкіл мерзіміне келетін сыйақыны жабатын
өтімді ... ... ... ... ... ... ... ететін кепілге мүлік ұсынылғанда, ... ... ... ... болатын шығындарын жапқан уақытта
беріледі.
Тұтыну несие алушылар сыныптары бойынша негізгі талаптар:
1. Банктер:
Әлеуетті несие алушы – банктерге қатысты міндетті ... ... ... ... ... ... ... Банкісі бекіткен
нормативтерді соңғы үш ай ішінде орындауы. Бұдан ... ... ... ... ... ... және операциялық табыстылықтың деңгейін
сипаттайтын, банк өзінің ... ... ... ... ... жақсы несиелік тарихы;
• несие алушы–ұйымның ретроспективті жобада жақсы даму ... ... ... ... ... қарыздың болмауы;
• маңызды мерзімі өткен кредиторлық қарыздың болмауы немесе банкпен
несиелік өнім ұсыну туралы келісім-шарт ... ... ... ... ... алу ... ... келісімі;
• тұрақты қаржылық жағдайы, төлем қабілеттілігі репутациясы және несие
алушының таза емес мәмілерден немесе қаржылық айла-амалдары ... ... ... ... ... ... ... немесе қызметтері, тұрақты өткізуді
және ақщалай қаражаттардың келіп түсуін қамтамасыз ететін, нарықтағы
тұрақты сұранысқа ие болу керек.
3. ... ... ... ... ... банк ... бір тұлғамен келесі мақсаттарға мүмкіндік беретін
мәмілелерге шыға алмайды:
... ... ... ... ... ... ... банкпен ерекше қатынастармен байланысты тұлғадан белгілі бір мүлікті
сатып алуға;
... ... ... ... ... шығарылған бағалы
қағаздарын сатып алуға.
• Банк банкпен ерекше ... ... ... ... ... несиесін ұйымдастыру. Несиелік өнім банкпен осыған ... ... ... егер ... Республикасының заңдарымен
басқа жағдайлар көзделмесе. Банк әлеуетті несие алушыдан, Қазақстан
Республикасының ... және ... ішкі ... талаптарына
сәйкес келетін несиелік өнімдер бойынша құжаттаманы жүргізу үшін қажетті,
қосымша ақпарат алуға құқылы.
Несиелік өнімді бағалау ұстанымдары. Несиелік өнімді ... ... ... ... ... құралады:
• салалық аспект. Компанияның саладағы алатын орның және саланың ... ... ... ... ... ... ... ақшаларды алу қабілеттігін
анықтайды. Ол несиелік өнімді төлеудің негізгі көзі болып табылады
немесе ... ... ... ... өткізу жағдайына келу
мүмкіндігінің болуы. Бұл аспектінің үш ... ... ... ... ... ... ... және меншікті
қаражаттардың арасындағы арақатынас) болып ... ... ... ... сапасы компетенттікпен, ұйымды
басқаратын мененджерлер тобының ынтымақтастығымен және ... ... ... анықталады;
• несиелік өнімді қамтамасыз ету сапасының аспектісі. Банк ... ... ... ететін нысанның және әлеуетті
несие алушының міндеттемелері бойынша төлемдерді алу мүмкіндігінің
бақылау деңгейін анықтайды.
Жоғарыда аталып өткен ... ... банк ... ... ... ... саясатының ұстанымдарының несиелік өнім ұсыну туралы
келісім-шартты сақтауды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... валютаның құнсыздануынан болатын банктің шығыстарын азайту үшін,
несиелік тәуекелді хеджирлеу мақсатында, несиелік ... ... үшін ... ... ... ... ... механизмдерінің
мыналары қолданылады:
• келісім-шарт бойынша төлемдердің индексациялану ... ... ... ұлттық валютаның девальвациялану/
ревальвациялану қарқыны коэффициентінің есебімен жүргізіледі;
• төлемдердің ... ... ... инфляцияның
қарқанына, қалқамалы ... ... ... ... ... ... көрсеткішке және Қазақстан Республикасының
заңдарына қарсы келмейтін басқа да құралдарға негізделгендер.
Несиелік өнімді қамтамасыз ету бірнеше түрлерде ұсынылуы мүмкін, соның
ішінде:
... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын
мүлік, өндірістік жабдықтар, жоғары ... ... ... ... жоғары өтімді басқа да тауарлы-материалдық ... ... ... және ... ... ... ... бағалы қағаздар, акциялар және т.б.);
• жоғары несиелік рейтингісі бар банктің кепілдігі, немесе ... ... ... ... бар, банктердің кепілдіктері,
немесе банктің корпоративті клиенті болып табылатын, осы клиенттің
пайдаланылмаған лимитінің ... ... ... ... ... ... ... берушунің соңғы мерзімге қаржылық
есебін енгізу керек);
• Қазақстан Республикасының заңдарына қарсы келмейтін несиені ... ... да ... ... ... бір ... несиелік өнімді қамтамасыз етудің
бірнеше түрлері ... ... ... ... негізгі талаптар келесі:
• кепіл нысанының объективті нарықтық құның анықтау мүмкіншілігі;
... ... ... ... ... ... ... бақылау астында болуы, яғни кепіл нысаның сақтығын бақылау мүмкіндігі;
• кепіл нысанына үшінші тұлғалардың құқықтарының болмауы.
Қамтамасыз ... ... ... ... ... және ... Қазақстан Республикасының заңдарына және банктің ішкі құжаттарына
сәйкес жүргізіледі. Несиелеу кезінде банктің бағалауы басымырақ есептеледі.
Кепіл нысанын бағалау, банк қызметкерлерімен ... ... ... ... бойынша арнайы ұйымды тартуы мүмкін.
Кепіл нысанын бағалау оның нарықтық құны бойынша жүргізіледі. Несиелеу
мерзімінің ішінде банк кепіл нысанының ... жиі ... ... ... ... назарды несиелік досьені қалыптастыруға бөлу керек.
Несиелік досье банктің клиентпен өзара қатынасын хронологиялық және толық
құжаттық тіркеуін ... ... ... ... ... банк несиелік тәуекелді азайту үшін
шаралар қолданады, және бұл ... ... мына іс ... енгізеді:
1) несиелік тәуекелдің мониторингі;
2) несиелік өнімдерді жіктеу және несиелік қызметтен болатын шығыстарды
жабу үшін провизиялар құру;
1) Несиелік тәуекелдің мониторингі: мақсаты және ... ...... ... күннен бастап, оны толық
қайтарғанға дейін бақылауды және ... ... ... ... ... ... отыруды, несие сапасының төмендеуі немесе несиелік
келісім шарттың бұзылуы анықталған жағдайларда тиісті шаралар қолданылуды
қамтитын банктің ... ... ... ... ... ақпарат көзіне мыналар
жатады:
- банкте ... ... ... ... ... қарыз алушыдан алатын ақпараттар;
- өзге көздерден алынатын ақпараттар (жабдықтаушылардан, сатып
алушылардан, өзге ... ... ... ... және т.б.).
Ақпараттың толықтығына қарай несиелік мониторинг ... ... ... бөлінеді.
Ағымдық мониторинг – ай сайын ағымдық мониторинг есебінің түрінде
рәсімделетін, несиені қайтару кестесінің орындалысы шегінде ... ... ... түрде қарыз алушының шаруашылық және қаржылық жағдайы
туралы жалпы ... алу ... ... ... ... әр ай сайын несие толық қайтарылғанға ... ... ... мониторингтің мақсаты – банктің барлық берген несиелер
бойынша төлемсіздіктің алдын алу. Мониторинг ... ... ... ... және оның ... шот ... ... мониторингтің негізгі қадамдарына мыналар жатады:
- қарыз алушының шотындағы ақша қаражаттарының қозғалысына ... ... ... ... ... төлеу мерзімінен екі үш күн бұрын
телефон арқылы ескерту, телефон болмаған жағдайда жазбаша түрде);
- клиенттің орналасқан жеріне бару ... ... ... ... материалдары негізінде оның ... және ... ... және ... ... күнінде несиені қайтару кестесі бойынша қарыз
алушының негізгі қарыздың және ... ... ... Егер
қарыздың қайтаруын кешіктіру қарыз алушының уақытша қаржылай қиындықтарына
немесе ұмытшақтығына байланысты болса, онда ... қағу ... ... ... ... ... ... алушының болашақ іскерлігіне кері әсер
ететіндігін ескерткен дұрыс.
Егер қарыз алушының тексеріп бару ... ... ... мүмкін болар мәселелердің барлығын куәландыратын қауіпті
белгілер анықталса, онда ... ... ... ... ... ... ... ізделінеді:
- қарызды кешіктіру себептері;
- кешіктірілген қарызды қайтару мүмкіндігі;
- алдағы уақыттары қарызды қайтару кестесін орындау мүмкіндігі. [16].
Тереңдетілген мониторинг – ай сайын ... ... ... ... несиені қайтару кестесінің орындалуының бұзылуына
қарай, жоспардан тыс ... ... да бір ... ... ... ... ... шаруашылық және қаржылық жағдайы
туралы барынша толық ақпараттарды алу мақсатында жүргізілетін тексеру.
Тереңдетілген ... ... ... ... ... алушының несиелік рейтингіне;
- қарыз алушының саласының жағдайына.
Несиелік рейтинг – несиені қайтару ықтималдығы, міндеттемені орындау
тұрғысынан ... ... ... өтеу ... ... білдіреді.
[1].
Несиелік тәуекелдің мониторингісінің мақсаты – бастапқы кезден ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын қиыншылықтарын табу.
Несиелік тәуекелдің мониторингісінің басты міндеті – ... ... және жиі ... ... ... табылады. Банк ақпараттың түрлі
көздерін пайдаланады: қаржылық есеп беру, несие ... ... ... ... ... ... Несие алушының қаржылық
жағдайы туралы білу үшін және банктің несиелік қаражаттарын ... ... ... ету ... ... шаралар өткізу
мақсатында, банктің қызметкерлері несие алушыға жиі барып тұрады.
2) Несиелік өнімдерді жіктеу және ... ... ... ... үшін провизиялар құру.
«Kaspi Bank» АҚ-нда провизия құру. Ай ... ... ... ... Бас ... ... қажет. Ай сайын міндетті түрде
провизия құрылады. Провизия ай ... 5 ... күні ... ... сан ... көрсетілуі тиіс және де АҚ «Kaspi bank»-нің Банктік
тәуекелдерді басқару департаментіне тапсырылуы тиіс. Егер де ... онда АҚ «Kaspi ... ... тәуекелдерді басқару
департаментімен сәйкестендіре отырып, ай соңына бір күн ... ... ... ... ... ... – әр айдың 25 жұлдызы. Ал, нақты
құрылғаны – соңғы жұмыс күні. Провизия ... ... ... жауапты
болып Банктің директоры мен бас бухгалтер тағайындалады. Бірақ есептілік
нысанын маман жасап, тапсыруы тиіс. Провизия ... ... 6677 ... ... ... болашақтағы міндеттемелер шотында жүргізіледі.
«Kaspi bank» АҚ-нда провизия теңгемен – 1428101 ... ...... ... [12, 8.]. Төмендегі 7-кестеде белгіленген несие
түрлерінің категорияларына сай провизия мөлшері көрсетілген:
Кесте-
7
Провизия құру ... ... ... ... (%) ... ... | ... Күмәнді: | ... 1 ... |5 % |
|- өз ... және | ... ... | ... | ... 2 ... | |
|- ... ... % ... ... алмағанда| ... 3 ... | |
|- өз ... және |20 % ... төленіп | ... | ... 4 ... | |
|- ... ... % ... төлей алмағанда| ... 5 ... | |
| |50 % ... ... | |
| |100 % ... ... С.Б. ... Банк ісі ... ... ... ... анықтау барысында және
оған ай соңына қарай провизия мөлшері анықталып, борышкердің ... ... ... оның ... ... оған ... ... түрлері стандартты, күмәнді, шығынды болып
бөлінеді. Оның ішінде күмәнді несиенің өзі 5 ... ... Ол ... ... ... ... қанша күніне кешіктірілгеніне байланысты
болады. 1-30 күн – 5%, 30-60 күн – 10%, 60-90 күн – 20%, 90-120 күн – ... күн - 50% ... ... ... Ал, 150-180 күн ... 2 рет ... ұшыраған болса, онда шығынды несие ... «Kaspi Bank» ... ... ... ... қабілетін анықтау
Қазіргі несиелеу жүйесі қарыз алушының ... ... ... де ... Айта кету ... ... ... несиелік
қабілеті – бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау әдісі болып
табылады.
Несиелеу процесі белгіленген ... ... ... қалуға
себепкер болатын көптеген тәуекел факторлардың іс ... ... ... Сондықтан да, банк несиесінің берілуі алдын ала ықпал ететін
факторларды оқып-үйрену ... ... ... оқып ... ... алушының несиелік қабілеті – бұл қарыз алушынын өзінің қарыздық
міндеттемелері бойынша толық және уақтылы есеп айырысу қабілеті. [17].
Қарыз ... ... ... оның ... қабілетінен бір
айырмашылығы — онда өткен кезеңдегі немесе қандай да бір ... ... ... ... ... ... өтеу ... Өткен уақыттардағы қарыз алушының төлем қабілетсіздігінің
дәрежесі клиенттің несиелік қабілетін ... ... иек ... ең ... ... ... табылады. Егер де қарыз алушының мерзімі ... ... ал ... өтімді және меншікті капиталдың мөлшері жеткілікті
болса, онда ... ... ... ... бір рет ... ... қабілетсіздігі туралы қорытынды үшін негіз болып
табылмайды. Несиелік ... бар ... ... ... ұзақ ... ... ... несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға
беретін нақты несиесімен ... ... ... ... көрсетеді.
Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және несиелік
операцияларға байланысты мүмкін ... ... ... алу ... ресурстарды тиімді басқаруға және пайда табуға мүмкіндік ... және ... ... ... қарыз алушының несиелік
қабілетінің мынадай ... ... ... ... ... қаражатты қарызға алу қабілеті; ағымдағы қызметі барысында
қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу ... ... ... ... ... ... несиелік мәміле жасалатын жағдай,
бақылау (қарыз алушының ... ... ... банк ... мен
қадағалау ұйымдарына несиенің сипатының дәл келуі).
Қарыз алушының мінездемесі деп оның заңды тұлға ретіндегі ... ... ... ... қайтарудағы жауапкершілігі және несиенің
мақсатының банктің несиелік ... сай ... ... алушының заңды тұлға ретіндегі беделі оның сол аяда ұзақ ... ... ... көрсеткіштерінің орташа салалық керсеткіштерге
сай келуінен, оның ... ... оның ... сатап алушылары, несие берушілері) іскерлік әлеміндегі
беделінен тұрады. ... ... ... ... жарамдылығына
(білімі, жұмыс тәжірибесі), ... ... жеке ... ... ... оның басқаратын құрылымы мен банк арасындағы қарым-
қатынастар ... ... ... ... алу қабілеті қарыз алушының несиеге өтініш беруге,
несиелік келісімшартына қол ... ... ... ... ... яғни ... ... фирманың өкілдерінде белгілі ... ... ... алушының несиелік қабілетінің ең негізгі критерийлерінің бірі
–оның қарыз өтеу үшін ағымдағы қызметінің жүргізілу ... ... ... ... ... ... ... оның несиелік қабілетінің ... ... ... ... Оны ... ... екі ... маңызы зор:
1) оның жеткіліктілігі, яғни Орталық банктің тарапынан
жарғылық ... ... ... ең ... қойылатын талабы және қаржы левередж коэффициенті
негізінде талданады;
2) несиеленетін операцияларға ... ... ... яғни ол банк пен ... ... арасында тәуекелдің
бөлінуін куәландырады. Қаншалықты меншікті капитал ... ... ... ... алушының несиелік
тәуекеліне ... ... ... ... ... ... ... етілуі – қарыз алушының активтерінің құны және
несиелік келісімшартта көрсетілетін қарызды өтеуде екінші қосымша ... ... ... ... ... болуы. Мұндағы
қосымша көздер қарыз алушының басына қаржылық ... туу ... банк ... ... ... орындауына кепілдік береді.
Кепілдік сапасы, кепілхат ... ... мен ... тұрақты
болуы, қарыз алушының ақшалай қаражатының ... ... ... ... ... ... ... елдегі, аймақтағы,
салалардағы ағымдық ... ... ... жағдай, саяси факторлар
жатады. Бұл жағдай банктің сыртқы тәуекел дәрежесін анықтайды.
Соңғы критерий – ... бұл ... ... ескереді: қарыз
алушының қызмет етуі және несиелік шаралардың ... ... үшін ... ... ... бар ма? ... күтілетін өзгерістер (мысалы:
салық заңы) қарыз алушының қызметінің нәтижесіне қалай әсер ... ... ... ... алушы және несие ... ... ... ... ... ... ... банктің стандартына, сол
сияқты, несиелердің сапалылығын бақылап ... ... ... ... ... ... келеді?
Аталып өткен, банк клиентінің несиелік қабілетін ... ... ... ... ... ... анықтайды. Ондай тәсілдер
қатарына жататындар:
• іскерлік тәуекелді бағалау;
• менеджментті бағалау;
• қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... ақша ... ... қарыз алушы туралы акпарат жинақтау;
• орналасқан жеріне бару арқылы, қарыз ... ... ... ... ... ... алушының несиелік қабілетін
бағалаудағы басты факторға оның қаржылық ... ... Ол ... ... ... ... ... қызмет ете отырып, ... ... ... ... және ... құрылымдарымен, сондай-ақ
пайданы алу, бөлу және тиімді пайдаланумен сипатталады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау оның қаржылық жағдайына баға
беруді ... ... ... баға беруде клиенттің қаржылық
құжаттары қолданылады.
Қарыз алушының қаржылық ... оның ... ... ... Шаруашылық шарттарын сәйкес төлем ... ... ... қаутару;
3) Жұмыскерлер мен қызметкерлерге жалақы төлеу;
4) Бюджетке төлемдерді және салықтарды төлеу.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы ... ... ол ... міндеттемелері
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелік ... ... ... ... және ... жасалады. Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау үшін оның
тиімділігін, төлем қабілеттілігін, ... ... ... ... ... ... жүйесін ұсынатын көптеген
әдістемелер қолданылады.
Отандық ... ... ... ... ... ... ... мынадай қаржылық коэффициенттердің 4 ... ... ... ... ... тиімді басқаруды талдауға ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігін талдауға ... ... ... ... ... bank» АҚ-ның мысалында қарыз алушының несиелік қабілетін бағалауда
мынадай категория бойынша топтастырады. Оны ... ... ... ... |Қажетті құжаттар ... ... |
| |1) ... және ... да ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... осы ... ... |
|№1 |2) зейнетақы қорына аударылған |болса, оның ... |
| ... ... ... 6 ай |
| |3) ... тарихының оң болуы.|болуы керек. |
| |1) ... және ... да ... ... |
| ... ... жұмыстан |аударған аударым |
|№2 ... ... ... бір айда 1 |
| |2) ... қорына аударылған |АЕК-тен кем болмауы |
| ... ... |
| ... ... ... құжат |Қарыз алушы туралы |
| ... ... ... ... ... эксперті |
| | |мен ... ... ... ... | ... ... сөз |
| | ... анықталады. |
| | ... |
| | ... ... ... ... №8, от ... ... и процедуры кредитования» |
Осы кестеге сай қарыз алушылардың ... ... ... ... ... ... алушының несиелік қабілетін талдағанда-нда
мынадай талдау коэффициенттері қолданылады:
- LTV
- PTI
- О/Д
LTV – ұсынылып ... ... ... ... ... LTV ... 90 %-дан ... керек.
PTI – қарыз алушының табысының жеткіліктігі. PTI көрсеткіші 45 ... ... ... ... ... айлық сома/Қарыз алушының айлық табысы
Ал, егер қарыз алушының ... ... ... ... ... ... несие менеджері қарыз алушының
міндеттемені орындамағаны туралы хабарлама даярлап және оны заң ... ... ... ол ... ... ... алдына
қарауға қояды. Несиелік комитет ондай несиелер бойынша қарыз ... ... ... ... ... мыналар жатады:
- несиелік келісім шартта көрсетілген уақытта қайтарылмаған, ... және ... ... ... ... ... кепілхат немесе кепілдемен қамтамасыз етілген несиелер
бойынша сақтандыру компанияларының, кепілхатты және ... банк ... ... ... ... ... ... несиелік келісім шартта көрсетілген
күннен бастап 30күн өткенге дейін қайтарылмаған несиелер.
Сондай-ақ, проблемалық несиелерге қарсы шараларға мыналар ... ... ... ... ... ... несиені қайтару кестесін өзгерту;
- пайыз (сыйақы) төлеу ... ... ... ... проблемалық несиелерге несиелердің жіктелу
ережесіне сәйкес стандартты несиеден өзгелері, ... ... ... ... ... жатады. Кез келген коммерциялық банкте проблемелық
несиелер басқармасы немесе жұмыс жасау бөлімі ... ... ... әрі ... ... ... ... таңдауда
мынадай факторлар ескерілуі тиіс:
- қарыз алушының Банк алдындағы міндеттемені орындамау себебі;
- проблемалық несиенің пайда болу себептері: дефолтқа ... ... ... ... ... ... өзгерісі, бизнес жоспарындағы
жіберілген қателіктер, кәсіпорындағы менеджмент сапасының ... ... ... ... ... ... ... тарихының болуы;
- кепіл мүлкі есебінен несиелік қарызды қайтару мүмкіндігі;
- қаржылық сауықтандыруға байланысты шаралар жасалған жағдайда ... ... ... ... ... ... ... жоспарының банкке ұсынылуы;
- қарыз алушының ағымдағы қаржылық есебі, ақша қаражаттарының ... ... ... ... беруге дайын болуы;
- қарыз алушының қосымша қамтамасыз ету мүлкін банкке ұсынуы.
Проблемалық несиені ... ... ... жұмысы мыналарды
қамтиды:
- қарыз алушыны қаржылық жағынан сауықтыру;
- ссудалық ... ... ... өндіріп алу).[25].
Қарыз алушыны қаржылық жағынан сауықтыру несиелік келісім ... ... ... қайтаруға мүмкіндік беру, қарыз алушының қаржылық
және шаруашылық жағдайын жақсартуы үшін оған ... ... ... ... өзге ... ... көздейді.
Қарыз алушыны қаржылық жағынан сауықтыру шараларына мыналар жатады:
- несиенің төлем ... ... ... ... ... шарттың қызмет
ету мерзімін созу;
- қарызды қайта құрылымдау, яғни ... ... ... ... отырып, қосымша несиелік ресурсты бөлу жолын қарастыру;
- ... ... ... ... немесе үшінші бір тұлғаға (қарызды
қайтару) жаңадан несие беру ... ... ... ... ... өзге ... мерзімін ұзарту немесе қайта құрылымдау шарты ретінде
мыналар ұсынылады:
- қарыз ... ... ... ету ... ... ... қарыз алушының алашақ қарызын банкке алуға құқық беруі туралы келісім
жасау;
- өндірістік және ... ... ... ... ... бір ... сату;
- шығстарды азайту бағдарламасын жасау;
- кей жағдайларды қаржыны басқарушының қайта тағайындауды талап ету.
Несиені ... ... ... ... несиелермен жұмыс
жасау тәсілі ретінде мынадай жағдайда қолданылмайды:
- қарыз алушының қарызын өтеуді үшінші бір ... өз ... ... ... ... шартты рәсімдеу барысында қателіктер жіберілсе.
[26].
Несие бойынша ... ... сот ... бойынша немесе сот
шешімінсіз кепілге салынған ... ... ... ... өндіріп алуды
сипаттайды. Мысалы, «Kaspi bank» АҚ-нда несие бойынша қарызды өндіріп алу
бойынша «Хард коллекшн» ... ... ... Бұл ... 30 күннен астам
уақыттан қарызын өтемеген қарызгердің досьесі осы бөлімге өтеді. Ал, ... ... ... ... ... ... жарияланып, пайыз сыйақысы
тоқтатылады. [27].
3. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... шаруашылық өмірдің нағыз орталығы болып табылады. Бұған дейін
банк тек қана қаржылық процессте ... ... ... ... ... маңызды бөлігі болып табылады. Дәстүрлі көзқараста, банк 2 процесске
қатысады, ол ... ... ... және ... беру оны ... ... ... экономикамызға өз әсерін тигізе отырып,
көптеген шығынға да ұшыратты. Қазақстан үшін бұл – ірі ... ... де ... Біз ... ... бір шешімге келе отырып, алдағы уақытта
дұрыс жоспарлау мен бақылауға мән ... ... ... ... ... тәуелді болмау керек. Екіншіден, халық бұрын
ақшаны ... ғана ... ал ... ... ... мен табу ... ... Үшіншіден, мемлекет қаржылық секторды бақылау мен оны
қайта тұрақтандыру ... ... ... іске ... ... ... ... кетті, қандай жүйені қайта құру ... Оған ... ... ... қаржылық ұйымдар, дағдарысқа төтеп бере алмады,
кейбір банктер мемлекет тарапына өтті. [28].
Халықты несиелендіру 2008 жылдың басында ғана жүре ... Ал, 2009 ... ... ... ... ... ... Мысалы, «Kaspi bank» АҚ-
нда халықты жаппай ... ... ... Ол ... ... әрі ... өнімін ұсынды. Несие ... өсуі ... ... 2010 жылы ... ... өсу ... деп ... Және
де дағдарысқа қарамастан, халық өз ... ... ... ... жоқ. Бұның себебі, елдегі банк ... ... ... деңгейлі банктерді сақтап қалу мақсатында, мемлекет ... ... Банк ... әрі ... ... ... ... Осының
арқасында Қазақстан экономикасы дағдарыс құбылыстарымен табысты күресе алды
деуге болады, еліміз даму ... ... жоқ. ... жүйе ... ... беру нарықтарына енуге рұқсаттың шектеулі болуына
қарамастан, қазіргі кезге дейін ... ... ... ... алды ... ... өздерінің барлық ішкі және сыртқы міндеттемелерін ... Осы ... ... айтарлықтай қолдауды Үкімет пен Ұлттық Банк
көрсетті. Дегенмен, мұндай күйзеліс тез ... ... ... ... ... ... ... соқты. Отандық ... ... әрі ... және ... ... құнының құлауы
банктік активтердің сапасының ... ... ... ... секторының несие беру көлемінің қысқаруына және қазақстандық
кәсіпорындардың іскерлік ... ... әкеп ... ... даму қарқынын сақтап қалу үшін, отандық банк жүйесі тиімді
несиелендіруді ары қарай да ... үшін ... ... ... болды. Қазақстан әлемді шарпыған дағдарыспен күреске, ... ... ... ... кірісті. Оның алғашқы кезеңіндегі шараларды
жүзеге асыру үшін мемлекет тарапынан 5 ... ... ... бөлінсе,
енді осы жөнінде жүйелі жоспар жасалынуының нәтижесінде ... ... ... және ... ... ... ауқымы бұл
көрсеткіштен еселей артып түсті деуге ... ... ... ... ... ... алда келе жатқан ел. Аса маңызды міндет – еліміздің
қаржы секторының тұрлақлылығын қамтамасыз ету еді. Бұл үшін ... ... ... ... ... халық пен бизнес тарапынан
банк секторына деген ... ... ... ... өзінде екінші
деңгейдегі банктердегі халықтың салымдарын кепілдендіру деңгейін 5 миллион
теңгеге дейін ұлғайту туралы ... ... Бұл шара ... ... 99 ... 100 ... сақталуына кепілдік жасауға мүмкіндік
береді. Яғни, банкте 5 миллион теңгеге ... ... ... бар ... сақталатындығына толық сенімді бола алады – бұған мемлекет кепілдік
береді. [30].
Дағдарыстар өтеді, сондықтан біз оларды лайықты ... қана ... ... табыстары үшін, инвесторларды тарту үшін барлық ... ... Ал бұл ең ...... елдегі тұрақтылық,
көршілерімізбен және әріптестерімізбен жақсы ... ... 2007 ... ... ... ... қаржы жүйесінің өтімділігі дағдарысына,
сондай-ақ АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыстың жалғасуына ... ... үн ... ... ... Үкімет халықаралық ұйымдардың ұсынысын күтпей-ақ,
экономика салаларына қолдау көрсету жөніндегі кешенді ... ... оны ... ... ... кетті. Үкіметтің ... ... ... ... және экономиканың несиеге
тәуелді секторларындағы ... ... ... елдің
қаржы жүйесінің өтімділігі мен орнықтылығына ... ... ... ... ... ... ... жылы басталады деп күтілуде. Әлемдік экономикалық жүйенің құрамдас
бөлігі ретінде қазақстандық ... ... ... көп ... ... ... ... Әлемдік экономика жанданып,
Қазақстанның экспорттық өнімдеріне сыртқы сұраныс  артқан ... ... ... ... ... ... көтеруді
жеделдетуге елдегі дағдарысқа қарсы белсенді шаралар мен ... ... ... ... де жәрдемдеспек. «Дағдарыс арқылы жаңару мен
дамуға» атты елбасының жолдауында елімізде 2009 ... ... ... ... деген сұраныс өсуде. Бұл позитивті көрсеткіш. Өйткені,
елдегі ахуал тікелей тұтынушылық сұраныстан ... ... ... ... ... ... ... ұсынуы тиіс және де бұл нақты секторды
тұрақтандыруда өз ықпалын тигізеді. ... «Kaspi Bank» ... ... ... ... өте ... әрі тез. Мұндай тұтынушылық бағыттағы
несиелер, көптеген компанияларға экономиканың нақты секторы арқылы ... ... ... ... ... ... ... қажетті тұтыну тауарларын сатып алады. Мұның өзі еліміздегі
отандық өндірушілерге көмек, ... ... ... ... ... Ал, компаниялар өз кезегінде қосымша табыс ала ... ... ... қосымша жұмыс орындарын ашады. Елімізде ... ... ... ... ... 2010 ... ... айында 83,5 млн.теңгені
құрап отыр. Ал, халықтың салымдары бойынша 2 млн. 273 мың теңгені ... Егер 2009 ... ... ... ... ... 4 ... мың
теңгені құрады. Дегенмен, бірт-бірте халықты несиелендіру дамуда.[31].
2010 жылда екінші деңгейлі банктердің басты ...... ... бар, яғни ... та бар. ... ... ... “Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа
мүмкіндіктері” атты ... ... ... ... тұрақтылығы мен
орнықтылығын қамтамасыз етудегі жаңа міндеттер айқындалғандығы белгілі.
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дағдарыстан кейінгі ... ... атап ... ... ... ... ... қаржыландыру тәуекелін азайту бойынша шаралардың шеңберінде сыртқы
қарыз алудың ... ... ... ... Ал мұның өзі түптеп
келгенде банктердің сыртқы борыштың жиынтық ... ... ... қабылданғаннан аспайтын мөлшерге жеткізуді болжайды.
Маңызды факторлар тарапынан күтілетін шамалы ... ... ... Банк ... ... ... ету ... шаралар қабылдайды.
Банктердің өтімділігі деңгейінің және оған байланысты тәуекелдердің, оның
ішінде валюталық ... ... ... ... Банк
қорландыру базасын қалыптастыру кезінде банктерді ішкі көздерге бұдан ... ... ... ... Осы ... ... Банк 2010 ... депозиттерге кепілдік беру қоры” 11 ... ... ... жылы ... ... және ... ... қызметіне қатысты қол жеткізетін табыс Үкіметтің, Қаржылық қадағалау
агенттігінің және Ұлттық Банктің жолға қойылған іс-қимылдарына ... ... ... аса ... ... ... ететін негізгі бағыттар
барынша айқын белгіленді. Біріншіден, бұл – Ұлттық Банктің негізгі міндеті
болып ... ... ... ... және баға нарығы
өтімділігінің қажетті деңгейін ұстап тұру ... ... ... ... ... ... ... ету және оларды сапасыз
активтерден “тазарту” қажет. ... ... ... ... банктердің несиелік белсенділігін ынталандыратын шаралар
жиынтығын әзірлеу қажет. Әлемдік дағдарыс ... ... ... ... едәуір дәрежеде қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... айтқанда, қаржы
жүйесін реттеген кезде қаржы жүйесіне және тұтастай алғанда ... ... ... ... ... ... ... байланысты әлемнің
жетекші елдері қазіргі уақытта қаржы тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... бұл ... ... ... жауапты
негізгі ведомстволар орталық банктер болады. Осындай себептермен Ұлттық
Банктің ... рөлі ... Банк ... ... ... ... ... Дағдарыстан Қазақстан экономикасының басқа
нақты секторларына ... ... ... ... зардап шекті. 2009
жыл Қазақстанның қаржы секторы тұрақтандырылған жыл болды деп ... ... бар. ... ... ... ... ... арқасында
Қазақстанның банк секторы әлемдік қаржы дағдарысының қысымына ... ... Ал, егер ... қол ұшын ... онда ... ... миллиондаған қазақстандықтардың қалталарымен қоса жүйкелері де
жұқарып, әлеуметік көңіл-күй ширыға түсер еді. ... дер ... ... ... білді. Несиелік қоржын сапасы әрине төмендеді.
Қазақстан тұтыну нарығындағы ахуал ... ... ... ... ... ... ... 2007 жылдың екiншi
жарты жылдығында инфляцияның, әсiресе қыркүйек-қараша ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық
Банктiң Басқармасы 2007 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... ... және тиiсiнше, Ұлттық Банктiң екiншi
деңгейдегi банктерден тартатын ... ... ... 5,5% ... ... ... қабылдады. Мұндайда Ұлттық Банктiң қайта қаржыландыру
операциялары тек 7 күндiк мерзiмде жүргiзiлетiнiн естен шығармау ... ... олар ... ... ... ... бойынша
тек қысқа мерзiмдi қаржыландыруды көздейдi, бұл компаниялардың ұзақ
мерзiмдi жобаларына әсер ... ... ... екiншi деңгейлi банк өкiлдерi ... ... үшiн ... ... қорларындағы және Ұлттық қордағы
қаржыны пайдалану туралы ... ... ... Банк ... ... қордың немесе жинақтаушы зейнетақы қорларының қаражатын
пайдаланбай-ақ, сыртқы нарыққа енудiң ... ... ... ... өтей ... ... ... болашағы туралы айтсақ, банктердегі
несиелік портфельдің өсуі байқалады. Біріншіден, әлемдік қаржы дағдарысының
нәтижесінде қаржылық жүйе өз ... ... ... Екіншіден,
рейтингті қарастыру. Қазір елдегі банктеріміздің рейтингтік бағасы төмен
болуда. Бірақ, ... ... ... үшін ... ... әсер ... мысал, әлемдегі әйгілі көптеген компаниялар үнемі жоғары рейтингтік
бағаны иеленіп отырған. ... ... ... бере ... Рейтинг,
банктердің өзіне ғана қажет, сырттан қарыз ... ... ... ... ең маңыздысы банктік сектор несиелендіруді тоқтатпай оны ... ... ... ... Халықты несиелендіру шаралары 2009 жылдың
екінші жартысынан-ақ байқалды. Халық ... ... ... ... ... ірі сауда желілерінің мәліметтерінен байқаса да болады. ... ... ... әл-ауқат қорының мемлекеттік
бағдарламаларын сәтті жүзеге асырды. Қазақстан ... ... ... және Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау
агенттігінің Экономиканы және қаржы жүйесін ... ... 2009 ... жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл жоспары «Бес батыл қадам» жоспары
да алға ... ... ... ... ... екінші жартысында басталған әлемдік қаржы нарықтарындағы
тұрақсыздық Қазақстанның даму қарқынына әсер ... Бұл ... ... ... ... ... ... төмендетуде, ал, ізінше,
ішкі экономикаға ... беру ... ... ... Бұдан басқа,
әлемдік нарықтағы азық-түлік тауарлары бағасының шапшаң ... ... ... ... едәуір күшейтті. Қазақстан
Республикасының Үкіметі, Ұлттық ... мен ... ... мен ... ... және қадағалау агенттігі әлемдік қаржы және тауар нарықтарындағы
тұрақсыздықтың теріс салдарын жұмсартуға ... ... ... ... жедел қабылдады және іске асырды.
Өтімділіктің жаһандық тапшылығын тудырған ... ... ... ... ... ... ... шықты және нақты секторға едәуір теріс
әсер етті. Осының нәтижесінде әлемдік экономиканың өсу ... ... ... тауарлар мен қызмет көрсетулерге жаһандық сұраныстың баяулауы
байқалады.
Бұл отандық экономиканы тұрақтандыру және оңалту ... жаңа ... ... талап етеді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Ұлттық Банкінің және Қаржы нарығы мен
қаржы ұйымдарын ретте және қадағалау агенттігінің ... және ... ... ... ... жылдарға арналған бірлескен іс-
қимыл жоспары Қазақстан Республикасы ... ... ... ... және ... дағдарыстың Қазақстандағы ... ... ... салдарын жұмсартуға және болашақтағы сапалы
экономикалық өсу үшін ... ... ... ... бағытталған шаралар
кешенін айқындайды. Тұтыну бағаларының өсуін тұрақтандыру мүмкіндігі туды.
Ағымдағы жылғы 10 айда ... ... ... ... бұл ... кемінде 10%-ына сәйкес келеді. Қазақстандық банктер өздерінің
ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... несиелеуі өткен жылдың соңындағы деңгейде сақталды.
2009 жылдың ішінде банктердегі ... ... ... оның ... ... 2%-ға ұлғайды.
Ағымдағы жылдың басынан бастап Үкімет, Ұлттық Банк пен Қаржы нарығы ... ... ... және қадағалау агенттігі ішкі және сыртқы ... ... ... ... және қосымша бірқатар шараларды
қарастырды.
Банктерге деген ... ... қалу ... ... жеке ... ... кепілді қайтару сомаларын бұрын көзделген 700 мың
теңгеден 1 миллионға дейін, ал 2012 ... ... (3 жыл ... - 5 ... дейін ұлғайту көзделген. [31].
Отандық банк жүйесін қолдау қажеттілігі оның елдің экономикалық жүйесіндегі
маңызды рөлінің болуымен ... ... ... ... ... ... ... ажырамас бөлігіне айналған, оның жұмыс
істеуін қамтамасыз ететін және оның нарық жағдайында дамуын ынталандыратын
жетілдірілген қаржы ... ... ... ... ... отырып, мемлекет олардың ішкі экономика мен
нақты секторды кредиттеу көлемін сақтайтындықтарына, атап ... ... орта ... ... қаржыландыруларына және ипотекалық кредиттеу
бойынша қолайлы жағдайды ... ... ... [32].
Бүгінгі таңда бұл жедел несиелер емес, әлемдік ең үздік стандарттарға
сәйкес әзірленген тұтынушылық несиелері мен банк қызметі. ... ... ... мен зат ... алуға берілетін несие – халық арасында
ыңғайлы әрі көп талап етілетін өнімдер. Біз сондай-ақ ... ... ... ... ... сауда кәсіпорындарын қаржыландырамыз, олар
бізбен ... ... ... ... ... ... ... дамытып, кеңейту үшін қосымша мүмкіндіктер алады. 
Қорыта келе қалалық аудандардың ... ... ... ... жоғарылауы, нарықта банктік қызметтердің бәсекелестігінің өсуі
және ... ... ... секторда қайта жаңаруы, филиалдар
желілілернің кеңейуі, ... емес ... тек ... ... өзге
аудандарда сұраныстың өсуіне жағдай жасауда. [33].
Қорытынды
Қорыта келгенде, тұтыну несиесіне деген сұраныс қазіргі экономикамыздың
жағдайына аса сай ... ... ... заттарға қол жеткізу үшін ең
қолайлысы қарыз алу, яғни несие алу болып табылады. ... ... ... ... көрінісі жағынан отандық, яғни ірі объектінің айналымы
бойынша несиелеу әдісіне көбірек ұқсастығы да ... ... та ... ... бар. Тұтыну несиесін көбнесе табыс деңгейі ... мен ... ... ... ... ... міндеті
– тұрғындарға тауарларды сатуға қолдау көрсету. Бұл несие бөлшек саудамен
тығыз байланысты: бір жағынан – тауар ... ... ... ... ... ... тауарларға болған сұраныс несиеге де сұраныс тудырады.
Екінші жағынан – ... ... өсуі ... ... ... Бұл тәуелділік әсіресе қазіргі уақытта ... ... ... көрінеді. Бірақ ұзақ пайдаланыстағы тауарларды ... жеке ... ... ... ... ... қарағанда едәуір
қымбатқа түседі. Тұтыну несиесі тауарлы және ақшалай ... ... ... ... ... мен ... –  ... бәрін
көпшілікке коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... Несие алу  процесін оңай және жағымды қылуға
коммерциялық несие ... ... Ол үшін ... несие желісін ашу
жөнінде келісімге жасалады, жылжымайтын мүлікті немесе банк шотындағы
ақшаны ... ... ұсын ... ұзақ ... бойы ... қажет уақытта және несие құжаттарын ресімдеудің жеңілдетілген
схемасымен несие алу мүмкіндігіне ие боласыз. Несиенің жақсы жағы ... оның ... ... ... және ... ... төлей
аламыз. Уақытты үнемдей ... ... ... ... ... ... несие берудің мәні мынада, бізден  банк
алдында несиенің мақсатқа арналуын растау талап етілмейді және де ... ... ... ... бұл тексерілмейді. Қарызгердің өз
қаражатын қосуы талап етілмейді.
Қарызды өтеуге басқа қосалқы ... ... ... ... ... ... мүмкіндігіне, қарыз мерзіміне, сондай-ақ
қамтамасыз ету кепілдігінің ... ... ... ... ... ... ... талдай отырып, мынадай
қорытынды жасадым:
1. Елімізде ... ... ... ... кейін қайта
жандануда. Сұраныс бар, оған сай ... та аз ... Бұл ... өз әсерін тигізбек.
2. Тұтыну несиесі қазіргі кезде ... ... өз ... ... қол ... ... ... Сонымен
қатар, нақты сектор тұрақтандыруға жағдай жасайды.
3. Халықтың банктік секторға деген сенімі мол.
4. Бір күн ... ... ... ... халыққа өте ыңғайлы
және өз қажеттілігін қанағаттандыруына еркін қол жеткізуіне жағдай
жасайды.
Әрине, тұтыну несиесі адамдардың өз ... ... ... ... ... Бұл ... ... тұрақтандыру кезеңінде
экономикаға оң әсерін тигізеді. Сонымен ... ... ... ... ... жақсартуына да мүмкіншілік тудырады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. С.Б. Мақыш Банк ісі ... 2007, ... Н.Н. ... Банк ісі Алматы 2006, ЭКОНОМИКА
3. Қаржы, ақша айналысы және несие. Оқу құралы. Р.О ... ... Ә.Қ. ... Ж.Ш. ... ... ... 2008
жыл
4. Сейітқасымов Ғ.С., Омарбекова А.Ғ., Сейітқасымова А.Ғ. ... ... ... «Экономика» баспасы; Алматы, 2006
5. С.Б.Мақыш, А.Ә.Ілияс ... ісі» оқу ... ... ... 2004
6. «Kaspi Bank» АҚ-ның ішкі несие саясаты.
7. www.nationalbank.kz
8. www.bankcaspian.kz внутренний сайт для ... ... С.Б., ... Г.И, ... Н.Н. ... ... банктер
пәнінен практикум. Оқу құралы. Алматы. Қазақ университеті 2004 жыл
10. Банки Казахстана № 6, Алматы, 2009
11. Бес батыл қадам. ... 2009 ... ... Ғ.С., ... А.Ғ., ... А.Ғ. «Ақша,
кредит, банктер» оқулық; «Экономика» баспасы; ... ... ... ... ... ... 1998
14. www.kaspibank.kz
15. Банки Казахстана № 12, Алматы, 2009
16. Политика управления кредитным риском АО «Kaspi Bank», от 13.05.2006 ... ... и др.: Под. ред. О.И. ... – М.: ... ... 2000 год
18. «Егемен Қазақстан» № 161, 4 мамыр 2009 жыл.
19. Основы банковской деятельности. Учебник// Под ред. ... ... 2005 ... «Kaspi Bank» ... есеп беру ... Калиева Г.Т. «Кредитная деятельность банков в Казахстане: ... ... ... «Kaspi Bank» ... ... ... туралы ереже № 04/36,
28.10.05жыл.
23. Положение №8, от ... ... и ... ... Г.Г. ... ... ... Москва 2005 жыл
25. «Kaspi Bank» АҚ-ның «Я-Каспиец» атты ішкі басылымы.
26. www.stat.kz.
27. Ұ.М.Искаков, ... ... ... нарығы және делдалдары»
оқулық; «Экономика» ... ... 2008 ... ... Астана, Ақпанның 12-сі. ҚазАқпарат.
29. Мой банк. Под редакцией С.и.Кумок., Москва, 2000 ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың халыққа
Жолдауы, «Жаңа ... – жаңа ... ...... ... 2010 ... ... Б. Кредитная политика коммерческого банка // Поиск. ...... ... , ... ... ... 2007 ... Давлетова М.Т. Современное состояние банковской системы и ... ... ... ... в Казахстане // Финансы Казахстана,
2000 № 9-10

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұтыну несиесi туралы мәлімет67 бет
Тұтыну несиесі27 бет
Тұтыну несиесі жайлы36 бет
Тұтыну несиесі жайлы мәлімет79 бет
Тұтыну несиесі және оның Қазақстанда дамуы36 бет
Тұтыну несиесі және қасиеті32 бет
Тұтыну несиесі туралы61 бет
Тұтыну несиесі туралы ақпарат21 бет
Тұтыну несиесі, оны ұйымдастыру және даму перспективалары93 бет
Тұтыну несиесінің түрлерімен мазмұны15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь