Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. КОММЕРЦИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕ ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТІЛЕР ҚАРЖЫСЫНЫҢ ЖАЛПЫ МӘНІ, СЫНЫПТАМАСЫ
1.1 Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің сыныптамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

2. КОММЕРЦИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕ ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫ ЖҰМЫСЫН ТИІМДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫ ТАЛДАУ

2.1 «Интергаз Орталық Азия» АҚ.ның қаржылық . шаруашылық қызметінің нәтижелерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2. Коммерциялық негізде қызмет ететін кәсіпорынның қаржы жұмысының ұйымдастырылуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14

3. КӘСІПОРЫНДАҒЫ ҚАРЖЫ ЖҰМЫСЫН ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы – бірыңғай қаржы жүйесінің құрамдас бөлігі. Шаруашылық жүргізуші субъект түсінігі –барлық ұйымды-құқықтық меншікті сандарына және қыызметінің барлық түрлеріне қатысты, шаруашылық жүргізуші субъектілерді жалпылама айтқанда –экономикалық агенттер, экономикалық бірліктер. Олар өзіне міндеттемелер қабылдай алады, активтерді иемденіп басқарады және экономикалық қызметті жүзеге асырады. Шаруашылық жүргізуші субъектілер түсінігі соңғы кездері шаруашылық қызметке заңды тұлғаларды ғана емес, сонымен қатар қоғамдық тұлғаларды -жеке кәсіпкерлерді, шағын бизнестің дамуымен байланысты қолданады. Шаруашылық жүргізуші субъектілерге көбінесе кәсіпорындар мен ұйымдар жатқызылады. Шаруашылық субъектілер қаржысы кәсіпорынның, қоғамның, бірлестіктер мен ұйымдардың қаржысын кірістіреді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің экономикалық қызмет сферасындағы өндірістік қатынастардың айырықшалықты ерекшеліктері, таза қаржы қатынастарының басқа ақша қатынастармен өте тығыз байланысты, бірқатар ғалымдардың пікірі бойынша кәсіпорындар мен салалар қаржысы қаржы жүйесінің жалпымемлекеттік қаржылардан ортақ белгілерінен гөрі көбірек айырмашылығы бар буыны болып табылады дегенге жеткізеді. Олардың пікірінше, егер бұл буынға кәсіпорындардың ақша қатынастарының бүкіл жиынтығын қосса, онда дербес экономикалық категорияның – кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша шаруашылығының бар екендігі жөніндегі мәселені қоюға болады.
Коммерциялық, шаруашылық жүргізуші субъектілер табыс (пайда) алу максатында құрылады. Олар өзінің қызметін мынадай нысандарда жүзеге асыра алады: мемлекеттік және муниципалдық кәсіпорындар; шаруашылық қоғамдар мен серіктестіктер; өндірістік кооперативтер. Коммерциялық негіздерде материалдық өндіріс сферасы кәсіпорындарының басым бөлігі жәнс материалдық емес сфера ұйымдары мсн мекемелерінің едәуір бөлігі жұмыс істейді: коммерциялық банктер, сақтық үйымдары, қаржы секторының басқа мекмелсрі (жинақ ақша-деиозит мекемелсрі, инвестидиялық қорлар, қор биржалары, бағалы қағаздар рыногі мен ақша-кредит рыноктеріне қызмет көрсететін әр түрлі мекемелер), сауда-делдалдық кәсіпорындар, ерікті қоғамдық қорлар, трасттық компаниялар және басқалары.
Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды жасау арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру және бұл ресурстардың жұмсалуына бақылау жасау.
1. Н. Назарбаев «Қазақстан-2030» Процветание, безопасность и благсостояние всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана.
2. Қазақстан Республикасының Ата Заңы 1995 ж.
3. К. Ш. Дюсембаев «Анализ финисового состояния предприятия» Учебное пособие Алматы «Экономика» 2002 г.
4. К. Ш. Дүйсенбаев, Э. Т. Төлегенов, Ж.Г. Жұмағалиева «Кәсіпорынның қаржылық-экономикалық жағдаиын талдау». Оқу құралы, Алматы: Экономика. – 2007ж.
5. О.В. Ефимова «Как проанализировать финансовое положение предприятия». Практическое пособие. Москва 2004г.
6. П. Балабанов «Управление финансами предприятия»
7. Под редакцией профессора И.О. Волкова «Экономика предприятия» Москва Инф. 2007г.
8. Под редакцией профессора В.Я. Горфинкеля Учебник для ВУЗ-ов «Экономика предприятия» 2006г.
9. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
10. О.В. Ефимова «Финансовый анализ» Москва 2004г.
11. В.И. Бренстайн « Анализ финансовой отчетности» Москва 2006г.
12. В.М. Родионова, М.А. Федотова «Финансовая устойчивость предприятия в условиях инфляции», «Перспектива» Москва 2007.
13. А.И. Ковалев, В.П. Привалов «Анализ финансового состояния предприятия» Москва 2003г.
14. Н.А. Русак «Анализ финансового положения предприятия» Минск 2005г.
15. Журнал // Экономика и права Казахстана, 2008 г. № 7.
16. Мельников В.Д, Құлпыбаев С. Қаржы негіздері: Оқулық. – Алматы: 2009. – 448 бет.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
.......................................3
1. КОММЕРЦИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕ ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТІЛЕР
ҚАРЖЫСЫНЫҢ ЖАЛПЫ МӘНІ, СЫНЫПТАМАСЫ
1.1 Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің
сыныптамасы.................................................................
...............5
1.2 Коммерциялық негізде ... ... ... ... субъектілер
қаржысының мәні
............................................................................
..8
2. КОММЕРЦИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕ ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН Кәсіпорынның қаржы ЖҰМЫСЫН тиімді
ҰЙЫМДАСТЫРУДЫ талдау
2.1 «Интергаз Орталық Азия» ... ...... ... ... ... негізде қызмет ететін кәсіпорынның қаржы жұмысының
ұйымдастырылуын талдау
............................................................................
......14
3. КӘСІПОРЫНДАҒЫ ҚАРЖЫ ЖҰМЫСЫН ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
............................................................................
..............................22
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
..........................25
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
.................................................................27
КІРІСПЕ
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы – бірыңғай ... ... ... ... ... ... түсінігі –барлық ұйымды-
құқықтық меншікті сандарына және қыызметінің барлық ... ... ... ... ... айтқанда –экономикалық
агенттер, экономикалық ... Олар ... ... ... ... ... ... және экономикалық қызметті жүзеге асырады.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... шаруашылық қызметке
заңды тұлғаларды ғана ... ... ... ... ... -жеке
кәсіпкерлерді, шағын бизнестің дамуымен байланысты қолданады. Шаруашылық
жүргізуші ... ... ... мен ұйымдар жатқызылады.
Шаруашылық субъектілер қаржысы ... ... ... ... ... кірістіреді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің экономикалық қызмет сферасындағы
өндірістік қатынастардың айырықшалықты ... таза ... ... ақша ... өте ... байланысты, бірқатар
ғалымдардың пікірі бойынша кәсіпорындар мен салалар қаржысы қаржы жүйесінің
жалпымемлекеттік қаржылардан ортақ белгілерінен гөрі ... ... ... ... ... дегенге жеткізеді. Олардың пікірінше, егер бұл
буынға кәсіпорындардың ақша қатынастарының бүкіл ... ... ... ... ...... мен ... ақша
шаруашылығының бар екендігі жөніндегі мәселені қоюға болады.
Коммерциялық, шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... Олар өзінің қызметін мынадай нысандарда жүзеге ... ... және ... ... ... ... ... өндірістік кооперативтер. Коммерциялық негіздерде
материалдық өндіріс сферасы ... ... ... жәнс ... сфера ұйымдары мсн ... ... ... жұмыс істейді:
коммерциялық банктер, сақтық ... ... ... ... ... ... мекемелсрі, инвестидиялық қорлар, қор биржалары, бағалы
қағаздар рыногі мен ақша-кредит рыноктеріне қызмет ... әр ... ... ... ... қоғамдық қорлар, трасттық
компаниялар және басқалары.
Қаржының басты ...... мен ... ... ... ... пен ... жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген
қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру және бұл ресурстардың жұмсалуына
бақылау ... мен, ... ... ... «Коммерциялық негізде
жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы» деп алдым. Бұл
тақырыптың өзектiлiгi осы ... ... ... қалыптастыруда және осы
қаржыларды нақты өндiрiске қосуда корпорациялардың қаржысының орны ерекше
болып табылады. Корпорация қаржысын пайдалануды және ... ... ... ұйымдастыру арқылы жалпы экономикалық тиiмдi өндiрiс
процесiн қалыптастыруға болады.
Жалпы түрде ... ... деп өнiм ... ... ... ... және ақша қорларын жасаумен, бөлумен және пайдаланумен
байланысты экономикалық қатынастарды айтады.
Корпорацияның қаржы саясаты ... ... және ... ... ... iске ... ... Мысалы, рыноктағы
корпорация тауарының өтiмдiлiгiн көбейту немесе сұранысты өсiру ... ... ... ... мен ... арттыру,
баланстық төлем қабiлетiн және өнiмдiлiiгн сақтау, акционерлер жағдайын
жақсарту және ... ... ... ... табылады.
Мен осы тақырыпты орындау барысында келесi мiндеттердi ескерудi жөн
көрдiм:
• Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер
қаржысының экономикалық ... ... оның мәнi мен ... ... негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер
қаржысының жалпы қалыптасу негiзiн және оның құрылымы туралы ... ... ... ... ... ... ... субъектілер
қаржысының экономика дамуындағы негiзгi қызметтерiн атап өту;
• Корпорациялардың ... ... ... ... ... ... ... істейтін шаруашылық жүргізуші
субъектілердің ... ... ... мен олардың қаржысының тиiмдi
ұйымдастырылу қағидаларына тоқталып өту.
1. КОММЕРЦИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕ ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТІЛЕР
ҚАРЖЫСЫНЫҢ ЖАЛПЫ ... ... ... ... ... істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің
сыныптамасы
Коммерциялық негізде жұмыс ... ... ... ... ... ... ... құрамды бөлімі.
Коммерциялық негізде жұмыс ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер ұғымына келесі
түрдегідей анықтама беруге болады: ... ... ... ... ... мойнына міндеттер алатын, экономикалық қызметтерді жүзеге асыратын
экономикалық ... ... ... ... Осы ... атап ... компаниялар, серіктестер, фермерлік
шаруашылықтар, бірлестіктер және тағы басқалары жатқызылады. ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы ... ... ... ... ... негізгі тұстарын көрсетеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер – кәсіпорындар мен ұйымдар
(фирмалар, компаниялар, ... ... ... ... ұлттық компаниялар және басқалары), мекемелер әр түрлі
белгілері бойынша айырудың негіздемелері ... ... ... әсер етуі ... ең ... ... ... мен ұйымдарды қызмет сфераларының
біріне – ... ... ... емес сфераға жатқызу ... ... ... ... ... ... ... әрекетінің негізі болып табылатын материалдық өнімдер ... ... ... ... ... бір ... оның салалары ішінде
(өндірістік ... ... ... ... ... ... соның ішінде өндірістік емес сферада бағытталады. Өндірістік емес
сфера қызметінің нәтижелері қызметтердің нысанын қабылдайды, к,ызметтерді
жасаудың процссі, әдеттсгідей, ... ... ... ... ... ... сақтауға жатпайды.
Қоғамдық өндірістің екі сферасының аталған қағидалы айырмашылықтары бұл
сфералардың қаржысын ұйымдастыруға — каржыландыру, өнімдер мен ... ... ... ... ... ... ксзінде де,
сондай-ақ қызметтің қаржы нәтижелерін қалыптастыру — қорланымдарды,
табыстарды ... ... бөлу және ... ... де ... тигізеді.
Мысалы, материалдық сфера қорларынын қозғалысында ... ... ... ... ... ... өнім және өндірістік емес
сфераға сипатты емес бірқатар басқа ... ... ... орын ... ... мазмұны мен шаруашылық жүргізуші субъектілердің
қаржылық жұмысын үйымдастыруға олардың ... ... ... ... ... ... ... өндіріс сферасының кәсіпорындардың қаржысының өзгешелігі
едәуір дәрежеде кәсіпорынның іс-әрскет ... ... да ... ... ... ... ... сипатымен, түрлі салалардың
технологиясымен, өндірістік циклдың ... ... ... ... және ... факторларына тәуслділігімен,
шаруашылықты жүргізудің экономикалық ... ... ... өзгешелігі қаржы ... ... ақша ... ... ... ресурстары мен
кәсіпорыңдардың шығындары құрылымына, бюджетпен және басқа ... ... ... әсер ... ... ... ... құрылыс өндірісі үшін сипатты болып келеді. Мұндай факторлар
өндіріс шығындарының мөлшеріне әсерін тигізеді: мысалы, ұзақ кезеңді ... ... ... ... ... ... ... туғызады; қүрылыста маусымдылық қыс уақытында жүмыстардың
қымбаттауына әкеп соғады. ... ... ... сақтандыруға,
аудандық коэффициенттерді төлеуге байланысты шығындарға соқтырады. Ақырғы
қорытындысында шығындардың артуы қызметтің қаржылык, ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар өнімді өткізу кезінде
аз табыс алатын болады ... ... ... ұстанымдарын сақтап калу үшін
оны барынша көбейтудің ... ... ... тиіс.
Сыныптаманың келесі ірі ... ... ... ... ... сипаты — коммерциялық және коммерциялық
емес қызметі болып ... ... ... ... алу ... табылады. Коммерциялық
негізде материалдық өндіріс сферасы кәсіпорындарының басым бөлігі ... емес ... ... мен ... едәуір бөлігі жүмыс
істейді.
Өндірістік емес сфера ... ... ... ... қорғаныс, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру жәнс қамсыздандыру,
құқық тәртібін қорғау, айналадағы ортаны қорғау, ... ... мен ... ... және ... ... ... іргелі ғылым
коммерциялық емес секторда ... ... ... емес ... ... алуға емес, бүкіл қоғам үшін, соның ішінде ... ... ... етуге қажет функциялар мен іс-қимылдарды орындауға
бағытталған.
Коммерциялық және коммерциялық емес ... ... ... ... ... Кодексінде бекітіліп берілген, онда заңды ... ... ... ... деп меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел
басқару құқығындағы оқшау мүлкі бар және сол ... өз ... ... беретін ұйымды айтады. Өз атынан мүліктік және мүліктік ... ... ... ие ... оларды жүзеге асыра алады, сотта
талапкер және жауапкер бола алады.
Өз ... ... ... ... ... келтіруді көздейтін
(коммерциялық үйым) не мұндай мақсат ретінде пайда келтіре алмайтын және
алынған пайдасын ... ... ... емес ... ... ... бола алады.
Коммерциялық ұйым болып табылатын заңды ... ... ... ... ... ... нысандарында қүрылуы мүмкін.
Коммерциялық емес ұйым болып табылатын заңды тұлға мекеме, ... ... ... ... қор, діни бірлестік нысанында және
заң қүжаттарында көзделген өзге де нысанда ... ... емес үйым ... ... өзінің жарғылық
мақсаттарына сай келуіне қарай ғана айналыса алады.
Сыныптаудың бұл ... ... ... ... қызметті
қамтамасыз етудің түрлі қағидаттарына: коммерциялық есепке немесе ... ... ... ... ... ... жабатын
бюджеттік қаржыландыруға есептелген. Егер мекеме ... ... емес ... ... (үйлестіретін) болса, онда бүл
қызмет тиісті қаржылық зардаптарға ... ... ... ... үйымдастыру, салықтар мен басқа міндетті төлемдерді төлеу,
алынған табыстарды немесе пайданы бөлу.
Шаруашылық ... ... ... маңызды белгісі
меншіктің белгілі бір ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында меншіктің екі ... жеке ... және ... меншік. Жеке меншік азаматтардың
және (немесе) мемлвкеттік емес заңды ... мен ... ... ... жеке ... айырықша түрі ретінде қоғамдық
Ұйымдардың меншігі болады.
Мемлекеттік меншік республикалық және коммуналдық меншік ... ... ... ... ... ... ... нысандарының көптеген түрлерін (санын) туғызатын әр ... ... ... ... ... ... негізделген мемлекеттік кәсіпорындар,
соның ішінде:
республикалық — Қазақстан Республикасының экономикалық және әлеуметтік
дамуының жалпымемлекеттік міндеттерін шешу үшін;
коммуналдық меншіктегі ...... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру жөніндегі
міндеттерді шешу үшін, жергілікті бағанышта ... ... ... жеке меншігіне негізделген кәсіпорындар:
әр түрлі тұрпаттағы шаруашылық ... ... ... ... ... ... мен ... Қоғамдық бірлестіктердің меншігіне негізделген көсіпорындар.
4. Құрылтайшылардың, соның ішінде шетелдік занды ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар.
5. Азаматтардың меншігіне негізделген жеке меншікті кәсіпорындар.
6. Меншіктің жоғарыда келтірілген әр түрлі нысандарының
қатысуындағы аралас ... ... ... тендігі мен меншік субъектілерінің
құқығын теңдей ... ... ... ... ... ұйымдық-құқықтық нысаны Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексімен анықталған, ол ... ... ... ... ... ... енгізді.
Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандары мен олардың мөлшерін ажырата
білген жөн. Кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық нысандары меншік ... ... жеке (әр ... ... ... Мөлшері бойынша
кәсіпорындар шағын, орта және үлкен болуы мүмкін. Кез келген нысан шағын,
орта және үлкен ... ... ... ... ... әр түрлі
сфералары шағын көсіпорындарының өндірістік және ұйымдық міндеттерді жедел
шешуге мүмкіндік беретін тиімді ... ... ... ... ... ... анықталуы мүкін.
Шаруашылық жүргізудің ұйымдық-құқықтық нысаны жарғылық капиталды жасаудың
процесіндегі қаржы қатынастарының мазмұнын анықтайды.
1.2 ... ... ... ... ... ... ... мәні
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші
субъектілер қаржысы ... ... ... ... ... негізгі
жақтарын сипаттайды және оны экономикалық ... ... ... асыруға мүмкіндік береді. Олар ұлттық шаруашылықты әрі қарай ... ... ... ... мен ... ... мен қайта бөлу үшін
пайдаланады. Бұл даму процесі ұлттық шаруашылықты басқару жүйесінің маңызды
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің қаржысыз мүмкін емес. Өндірістік қатынастардың
бір ... ... олар ... да ... ... ... ... басқарудағы төмеңгі бөлімшелердің ... ... әсер ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілер
қаржысы өзіне кәсіпорын, фирма, ... ... ... да шаруашылық
ұйымдардың, шаруашылық аралық, сала аралық, ... ... ... ... ... ... ... ғылым,
білім, медицина, ақпараттық, маркетингтік және басқа да ... ... ... ... ... ... жаңа ... пайда болуына
әкеледі: жеке, кооперативті, акционерлік және аралас.
Ұлттық шаруашылықтағы әр салаларының қаржылары өзіндік ерекшеліктерге
ие болады. ... ... ... шаруашылық субъектілер қаржысының мәні
мен ... ... ... болып келеді, бұл ... ... ... ... ... себепті.
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер
қаржысы саласындағы көп жақты ... ... ... ... ... ... процестер негізінде қалыптасады:
• мемлекеттік бюджет есебінен қаржыландыру кезінде кеңейтілген ... ... және оның ... ... ... ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді несиелерді төлеу ... ... мен ... ... ... ... қайта бөлу кезінде шаруашылық субъектілер мен жоғарғы
деңгейлі ұйымдар;
• персоналды, ... ... ... шаруашылық субъектілер мен
сақтандыру ұйымдары;
• шаруашылық субъектілердің негізгі ... ... ... ету ... ... ... процестер.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы жалпы қаржылар сияқты ... ... ... ... ... ... қаржысының бөлгіштік функциясының
ерекшелігі қаражаттардың жеке-дара ауыспалы айналымының ... ... құны ... экономикалық нормативтер негізінде
бөлінетіндігінде болып отыр, мұның өзі қаржының ұдайы өндіріс процесінде
құнды бөлу және ... ... ... ... Ақшалай қорлар мен
қорланымдарды экономикалық тұрғыдан ... бөлу ... ... қосалқы функциясын да іске асырудың басты ... ... Бөлу - ... мен тұтыну арасындағы байланыстырушы буын. Бұл
процесс кәсіпорындардың өнім өткізуден түсім-ақша алуы және ... ... ... ... және таза ... ... арқылы болып жатады. Табыстың бір бөлігі қайта бөлу ретінде
орталықтандырылған қорларға – ... ... ... ... түседі, ал қалған ... ... ақы ... ... ... ... және дамыту жөніндегі шығындарды
қаржыландыруға шаруашылықтың қарамағында қалады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы сонымен ... ... ... ұдайы өндірістік функцияны[3] орындайды. Оның мазмұны
жәй және ұдайы өндіріс кезінде материалдық және ақша ... ... ... ... ... ... сәйкестікті
қамтамасыз етуде болып табылады. Бұл үшін кәсіпорындар өнім өндіру мен
оны өткізудің жоспарлары, болжамдары мен ниеттері негізінде, ... ... ... уақыттың белгілі бір мерзіміне
кірістер мен шығыстардың көлемін ... ... ... меншікті
қаржы ресурстары, басқа ұйымдар мен өз қызметкерлерінің ... ... банк ... ... ал ... жағдайда бюджеттен
бөлінетін қаражаттар есебінен жабылатынын анықтайды.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының бақылау ... ... ... рөль ... ... және ... ... болмайды. Қаржы басқа экономикалық тұтқалармен бірге
экономиканы басқару, өндірістің өсуін ынталандыру және еңбек, ... және ... ... ... ... ... ... ету процесінде маңызды рөл атқарады. Ақшамен бақылау ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге оның
басқа субъектілерімен, жоғары ұйымдармен және ... ... ... да ... асырылады. Шаруашылық жүргізуші
субъектілердің қаржысы сферасындағы сан ... ... ... қызметі процесінде басқа шруашылық жүргізуші субъектілермен
болатын мынадай топтарға ірілендірілген ақша қатынастарына ... әр ... ... және ... ... өнім ... алу, өткізуден тыс табыстар түсіру, материалдық шығындарды
төлеу, шарт міндеттерін ... ... ... ... және алу, бағалы
қағаздарды өткізу, ... ... ... мен ... ... олар ... дивидендтер мен пайыздар төлеу
және алу процесінде, коммерциялық несиелеу кезінде қалыптасады);
өзінің еңбек ұжымымен (бұл қатынастар еңбекке ақы ... ... ... ... бөлу және ... ... ... төлеуді, сонымен бірге қызметкерлердің қаражаттарын тартуды
(бағалы қағаздар ... ... ... ... қалыптастыру үшін
үлестік жарналарды) ортақтастырады;
өз ішіндегі бөлімдермен (олардың арасында ... ... ... – бюджетке салықтар төлеу, бюджеттен ... ... ... ... ... алған кезде, сондай-ақ олар
бойынша төлемдер алғанда, валюта ... мен ... ... ... бұл тобы банк ... ... ... кредиттер бойынша пайыздар төлеу, банктерге уақытша
пайдалануға ... бір ... бос ... ... банк өткізетін бағалы
қағаздармен жасалатын операциялар нысаны түрінде іске асады);
сақтық органдармен – мүлікті, қызметкерлерді, ... ... емес ... ... ... ұйымдармен – ішкісалалық қайта бөлу шегінде (пайданы,
табыстарды, капиталды ... бөлу ... ... ... ... және
басқалары);
құрылтайшылармен (бұл қатынастар құрылтайшылардың жарғылық капиталды
қалыптастыру үшін қаржы жарналарын төлеу кезінде, сондай-ақ кәсіпорынның
пайдасын ... және оның бір ... ... сәйкес құрылтайшыға
аударған кезде қалыптасады) және т.с.с.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... бір ... ... ... ... сипаттайтын белгілер, басқа жағынан,
қоғамдық өндірістің түрлі сферасындағы қаржылардың қызмет ... ... тән. ... ... бұл ... тән ... белгілерді атауға болады:
1) қаржы қатынастарының көпқырлылығы, ... ... ... ... сан алуандығы;
2) өндірістік құралдардың міндетті болуы және ... ... және ... ... байланысты
қатынастардың пайда болуы. Өндірістік капиталдар – ... ... ... олар өндірістің өзі сияқты
үздіксіз қозғалыста болады; ... ... құн ... ... ... ... ... қызметінің кез келген
мезетінде өндірістік құралдар материалдық-заттық және ақша
нысанында болуы мүмкін;
3) жоғары белсенділік, кәсіпорындардың ... ... ... әсер ету ... ... жүргізуші субъектілердің қаржысы бүкіл қаржы
жүйесінің айқындаушы болып табылады
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕ ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН ... ... ... ... ... ... Орталық Азия» АҚ-ның қаржылық – шаруашылық қызметінің
нәтижелерін талдау
«Интергаз Орталық Азия» АҚ (одан әрі ... ... ... ... құрылды. Компания 1997 жылы 1 шілдеде жабық
акционерлік қоғам ретінде ... ... 2008 ... 28 ... қоғам ретінде қайта тіркелді.[4]
Компанияның 100% акциясы Нидерланды заңына сәйкес ... ... БВ» ... компаниясының иелігінде, өз кезегінде оның 100%
акциясы Қазақстан Республикасының заңына сәйкес құрылған «КазТрансГаз» ... ... ... АҚ ... әрі ... АҚ-ның жалғыз акционері болып табылады. «КазМұнайГаз» жалғыз
акционері Қазақстан Республикасының қаржы Министрлігінің мемлекеттік мүлік
және жекешелендіру Комитеті (2009 ... ... ... ... ... ... Казақстандық холдингі «Самрұқ» АҚ) ... ... ... ... ... табылады.
Компанияның қызметінің негізгі бағыты табиғи газды тасымалдау, оны жүзеге
асыру және сақтау. Компания мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы магистральді газ жүргізу
жүйесін басқарады. 2000 жылдағы предшествующего оператордан Келісімге
сәйкес ... ... газ ... жүйесіне басқаруды алды. Келісімге
сәйкес Компания 2017 жылдың 14 маусымына дейін магистральді газ жүргізу
жүйесін ... және оны ... ... бұл ... 10 ... ... ... кейін олар Үкіметке берілуі тиіс.
Қаржылық есеп берудің шығарылуы 2010 жылдың 11 ақпанында экономика және
қаржы бойынша бас ... ... және ... ... ... ... жақсартумен қатар (соның ішінде, жалпы ішкі өнімнің
өсуі және ... ... ... ... нарықтық экономиканың
талаптарына жауап беретін экономикалық реформалар және құқықтық, салықтық
және әкімшілік жүйенің дамыту жалғасуда.
Қазақстанның ... ... ... ... ... сонымен қатар экономика, қаржы және ақша несие
саясаты сферасында үкіметпен ... ... ... ... 23 желтоқсанында Компания мен «КазСтройИнвест» АҚ жаңа сала
құруға келісім-шартқа қол қойды, ... ... ... ... 64709400 ... ... Келісім-шарт бойынша жұмыстарға, жұмыстық жобалау мен
құрылыстар жатады. Келісім- шарт ... ... 2010 ... 23
желтоқсанына дейін аяқталуы керек. 2009 жылдың 31 желтоқсанына ... осы ... 22825738 мың ... ... (2008 жылы ... ... 2009 ... қыркүйегінде Компания «КазСтройИнвест» АҚ-мен жаңа
келісім жасады, ол 10990600 мың ... ... САЦ-4 ... ... ... үшін ... 2009 ... 31 желтоқсанына жаңа контракт бойынша
контракттік міндеттемелер сомасы 10990600 теңгені ... ... 8 ... «КазТрансГаз» АҚ мен «MAN ... GmbH» САЦ газ ... ... компрессорлық станциясын
жобалауға, құруға және жабдықтарды жеткізуге бас келісім-шартқа қол қойды.
2007 жылдың 14 ... «MAN ... ... ... ... ... құқықтары мен міндеттерін «MAN TURBO AG» (Германия)
берді. 2008 ... 23 ... Бас ... ... ... ... мен
құқықтары «КазТрансГаз» АҚ-нан компанияға ... Бас ... ... 84080178 евроны құрайды. Бас келісім-шарт Жоба 1 және Жоба ... ... ... Жоба 1 бойынша жұмыс құны АҚШ доллары ... ... 48315178 ... Жоба 2 ... құны 35765000 ... ... 31 желтоқсанына Компания Бас контрактің жалпы сомасынан 57%
көлемінде алдын ала төлем жасалады. Бас ... ... ... 2009 жылдың 31 желтоқсанына 35953554 евроны құрайды.
1997 жылдың 17 шілдесінен бастап Компания ҚР Үкіметіне Батыс жүйесімен
тасымалданған ... ... ... 2% көлемінде роялти төлеуі тиіс,
бірақ келісімге сәйкес бұл төлем ҚР ... ... ... ... клиенттердің Батыс жүйесі бойынша олардың Компанияға роялти төлеу
керектігін ескертетін ... ... ... 2009 ... 31 ... ... ... жоқ. Қазіргі уақытта Компания өздерінің клиенттеріне
роялти төлемейді.
2009 жылдың ... ҚР ... ... ... ... өз ... бойынша тексеріс жүргізді, 2008 жылғы 31 желтоқсан жағдайы ... ... ... ... 2009 жылдың Келісімі бойынша
міндеттердің орындалуын ... 2010 ... ... 2009 ... ... Компания инвестициялық міндеттері бойынша талаптарды орндайды
деп санайды.
2008 жылдың желтоқсан ... ... ... Үкіметке 2009 жылдың 31 наурыз
айындағы келісімге сай таза ... 10% ... ҚР, ... ... мен Компания қосымша келісімге қол қойды, келісім ... 2009 ... 1 ... 2010 ... 31 ... ... ... Үкіметке 1085797 мың теңге көлемінде бекітілген сомманы төлейді.
• 2008 жылдың 1 қаңтарынан 2012 жылдың 31 желтоқсан арасындағы ... ... ... ... жылдық төлем әр кезеңнің басында келісіледі,
келісім болмаған ... ... ... 2082287 мың теңге төлейді.[5]
2007 жылдың қарашасында «КазТрансГаз» АҚ туынды компаниясы – ... БВ» ... ... ... «КазТрансГаз» АҚ мен
«Интергаз Орталық Азия» АҚ ... және ... ... 7 ... ... 250 ... АҚШ доллары соммасына облигациялар орналастырылды,
«ABN AMRO Bank NV» және «JP Morgan ... LTD» ... ... ... 31 ... ... АҚ мен ... басшылығы
халықаралық облигациялық төлеуінің мерзімін жеделдету тәуекелі жоқ деді.
2008 жылдың 31 ... ... «АБН АМРО Банк ... ДАҚ АҚ
пайдасына төленбеген кепілі болды, займдар ... ... ... АҚ, ... ... ... ... қарыз соммасы 50 миллион
АҚШ долларын құрады. 2009 жылы 31 желтоқсан жағдайы бойынша ... ... АҚ займ ... ... ... ... ... Компания төлемді жүзеге асыруына ешқандай тәуекелі жоқ деді.
2.2. Коммерциялық негізде қызмет ететін кәсіпорынның қаржы ... ... ... жағдайын талдау кезінде баланс активтерінің құрамы
мен құрылымының динамикасын талдау – кәсіпорынның ... ... ... ... ... абсолютті және салыстырмалы арту немесе кему
мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі ... ... ... талдау
барысында, осы активтердің нақты қолда бары зерттеледі. Активтердің жалпы
құрылымын және оның жеке топтарын ... ... ... таратылуын
талқылауға мүмкіндік береді.
Активтердің өсуі кәсіпорынның болашақтағы дамуын көрсететін ... осы ... ... оң ... ... ... мүлік құнының өсу себептерін талдағанда, жоғары деңгейі
баланстық есептің ... ... ... ... ауытқуына әкеліп соқтыратын ... ... ... қажет.
Отандық тәжірибеде инфляцияны есепке алу тек негізгі құралдардың баланстың
құнын құру барысында жүргізіледі. /9, 220 ... ... ... ... ... ... өнім
және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да олардың құнының
өсуі, инфляциялық фактор әсерінен болатыны күмәнсіз.
Баланс ... ... ... ... мен ... құрылымына
талдау жасау үшін келесі аналитикалық кестелер құрылады.
Кесте 1. «Интергаз Орталық Азия» АҚ-ның ... ... ... ... ... |01.01.2008ж. |Ауытқулар |
| |Мың ... |Мың ... |(+,-) |% |
| | ... |үле- |мың ... |
| | | | |сі | | ... мерзімді активтер |41473441 |56,8 |63188494 |64,3 |21715053 |152,3 |
|2. ... ... ... |43,2 ... |35,7 |3285313 |110,3 ... ... және |211491 |0,2 |3951540 |4,0 |3740049 ... инвестициялары | | | | | | ... ... ... |14,1 |6242322 |6,3 ... |60,4 ... |6937076 |9,4 |6026349 |6,1 |-910727 |86,8 ... | | | | | | ... ... ... |100 ... |100 ... |134,6 |
Кесте мәліметтерінен активтердің нақты құнын көрсететін ... ... ... ... 25000366 мың теңгеге
немесе 1,341 есе артқандығын көруге болады. Активтердің өсімі ұзақ мерзімді
активтердің ... үлес ... ... 64,3%-ға дейін
жоғарылауынан болған. Бұл кәсіпорынның әрі ... ... ... ... потенциалының жоғарылауын көрсететіндіктен оның жұмысының
оң нәтижесін сипаттайды.
Кесте 2. «Интергаз ... ... ... ... ... мен ... ... |01.01.2009ж. |Ауытқулар |
| |Мың ... |Мың ... |% |(+,-) |% |
| | ... |үле- |мың ... |
| | | | |сі | | ... ... ... ... |64,3 ... |71,3 ... |133,7 ... Ағымдағы активтер |34954383 |35,7 |33863540 |28,7 |1090843 |96,8 ... ... және |3951540 |4,0 ... |12,3 ... |370,7 |
|қаржы инвестициялары | | | | | | ... ... |6242322 |6,3 |6930149 |5,8 |687827 |111,0 ... |6026349 |6,1 |5247679 |4,4 |-778670 |87,0 ... | | | | | | ... ... ... |100 |118398774 |100 |20255897 |120,6 |
Кесте мәліметтерінен активтердің нақты құнын ... ... ... 01.01.2008жылға қарағанда 20255897 мың теңгеге
немесе 1,206 есе артқандығын көруге болады. Активтердің өсімі ұзақ ... ... үлес ... ... ... ... болған. Бұл кәсіпорынның әрі қарай дамуын көрсететіндіктен
және өндірістік потенциалының жоғарылауын көрсететіндіктен оның ... ... ... 3. ... ... ... АҚ-ның активтінің құрамы мен құрылымы,
2010ж.
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| |Мың ... |% |Мың ... |% |(+,-) |% |
| | ... |үле- |мың ... |
| | | | |сі | | ... ... ... |84535234 |71,3 |134099971 |77,2 |49564737 |158,6 |
|2. Ағымдағы активтер ... |28,7 ... |22,8 |5733060 |116,9 ... ... және ... |12,3 |4212277 |2,4 |-10436969|28,7 |
|қаржы инвестициялары | | | | | | ... ... |6930149 |5,8 |8048172 |4,6 |1118023 |116,1 ... |5247679 |4,4 |4785406 |2,7 |-462273 |91,1 ... | | | | | | ... ... ... |100 |173696571 |100 |55297797 |146,7 |
Кесте мәліметтерінен ... ... ... ... ... 01.01.2010жылы 01.01.2009жылға қарағанда 55297797 мың теңгеге
немесе 1,467 есе артқандығын көруге болады. ... ... ұзақ ... ... үлес ... ... ... дейін
жоғарылауынан болған. Бұл кәсіпорынның әрі қарай ... ... ... потенциалының жоғарылауын көрсететіндіктен оның жұмысының
оң ... ... 4. ... Орталық Азияз» АҚ-ның активтерінің құрамының
2007-2009 жылдардағы өзгерісі
|Көрсеткіштер |2007ж. |2008ж |2009ж. |2009 ж. |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | |2007ж |2008ж ... ... ... |63188494 |845352|1340999|212,2 |158,6 |
| | |34 |71 | | ... ... ... ... ... |116,9 |
| | |40 |0 | | ... қаражаты және қаржы |3951540 ... |28,7 ... | |46 | | | ... қарыздар |6242322 ... |116,1 |
| | |9 | | | ... ... |6026349 ... |91,1 |
| | |9 | | | ... ... ... ... |146,7 |
| | |774 |71 | | ... ... ... нақты құнын көрсететін баланс
валютасының есепті 2009 жылы ... 2008 ... ... 55297797 мың
теңгеге немесе 146,7%-ға артатындығын көруге болады. 2009 жылы 2007 жылмен
салыстырғанда 75553694 мың ... ... 176,9 %-ға ... көруге
болады. Кәсіпорын активтерінің 2007-2009 жыдар аралығында ... ... ... ... 158,6 және 212,2 ... ... ... болған. Сонымен қатар дебиторлық қарыз сомасы да 116,1 және
128,9 пайызға жоғарылаған. Кәсіпорынның ұзақ мерзімді ... ... ... ... жоғарылауын көрсетеді.
Сонымен кәсіпорынның балансында талданушы ... ... ... ... ... ... жоғарылап, ағымдағы активтер үлесінің ... ... ... ... ... төмендеуіне қарамастан
ағымдағы активтердің сомасының ... ... ... ... ... ағымдағы активтерінің өсіміне әсер етуші факторларды 5 кесте
мәліметтерінен анықтауға ... жылы ... ... ... АҚ- ның ... активтерінің 5733060
мың теңге сомасында жоғарылауына келесі факторлар әсер еткен:
- таза табыстың 18821294 мың теңгеге жоғарылауы;
- несие бойынша ... 514,4 мың ... ... несиелік қарыздардың 6738006 мың теңгеге жоғарылауы.
Кесте 5.«Интергаз Орталық ... ... ... ... өсіміне
әсер етуші факторлар
|Көрсеткіштер |2007ж. |2008ж |2009ж. |
| |Мың ... |Мың ... |мың |% |
| | ... | ... ... ... ... табыс |12273411 |373,6 |9859162 |903,8 ... |
| | | | | |4 | ... ... | | | | | ... ... ... |640,4 |7922056 |726,2 ... |
|міндеттемелердің ұлғаюы | | | | |5 | ... ... | | | | ... |
|өзгерісі | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... |184,8 |6738006|117,5 |
|7.Материалдық емес активтер|83605 |2,5 |-429789 |-39,4 |-94263 |1,6 ... ... ... |-277,8|-22079341|-2024,|-328564|-573,1|
| | | | |1 |15 | ... ұзақ ... ... |106,6 ... | | | | |59 | ... ... |42863 |1,3 |459301 |42,1 |361871 |6,3 ... өсім факторлары |33438374 |1017,8|21418287 |1963,5|5541349|966,6 |
| | | | | |6 | ... ... ... ... | | | |5 |36 | ... ... |3285313 |100 |1090843 |100 ... ... | | | | | | ... жылы ... ... Азия» АҚ-ның ағымдағы активтерінің 1090843
мың теңге сомасында жоғарылауына ... ... әсер ... ... 9859162 мың ... ... бойынша міндеттемелердің 7922056 мың теңгеге несиелік ... 2015378 мың ... ... оң ... ... жылы ... Орталық Азия» АҚ- ның ... ... мың ... сомада жоғарылаған. Ағымдағы активтердің ұлғаюы келесі
факторлар әсер ... ... 12273411 мың ... ... ... ... ... 21038495 мың теңгеге жоғарылауы оң
әсерін тигізген.
Кәсіпорын ... ... ... ... ... қызметінің
кеңейген немесе қысқарғаны жайлы ақпарат ... ... ... ... тәуекелдік және меншікті капиталдың өсуі ... ... ... ... ... мұндай қорытынды жасауға
болмайды, себебі бұл қаражаттардың үлесі басқа факторлардың ... үшін ... ... мөлшерлемелермен әсерінен болуы мүмкін. Егер несие
үшін пайыздық мөлшерлемелер дивидеттердің ... ... ... тартылған қаражатты өсірген дұрыс, ал егер керісінше болса, онда
меншікті ... ... ... ... авансталған капиталдың
құрылымы жоғарыда қарастырылған жағдайларға тәуелді болады.
Қаржылық есеп берудің ... ... ... ... үшін ... ... ... құрылады.
Кесте 6. «Интергаз Орталық Азия» АҚ – ның қаржы ресурстарының құралу
көздерінің динамикасы мен құрылымы, 2008 ж.
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| |Мың ... |Мың ... |(+,-) |% |
| | ... |үле- |мың ... |
| | | | |сі | | ... ... ... |62,4 ... |59,0 ... |126,8 |
|2.Ұзақ мерзімді |1727251 |2,4 |32170596 |32,8 ... ... | | | | | | ... ... ... |35,2 |8016740 |8,2 ... ... | | | | | | ... ... ... |100 |98142877 |100 |25000366 |134,1 |
2007 жылы «Интергаз Орталық ... ... ... ... ... ... капитал үлесі 62,4 %-дан 59,0 %-ға дейін ... ... ... ... ... ... ... пассивтегі
үлесінен артық. Қарыз капиталының жыл басындағы пасиивтегі ... 37,6 ... жыл ... 41%-ға ... ... ... капиталдың сомасы жыл
соңында 12273411 мың теңгеге жоғарылаған.
15 кесте мәліметтері ... 2008 жылы ... ... ... АҚ-ның
қаржы ресуртсарының құралу көздерінде меншікті капитал үлесі 59,0 %-дан
57,3%-ға дейін төмендеген. Бірақ, ... ... ... ... капиталының пассивтегі үлесінен артық және өсу қарқыны да ... ... жыл ... пасиивтегі үлесі 41 % болса, жыл соңында
42,7% құрайды. Меншікті капиталдың сомасы жыл соңында 9859162 мың ... 7. ... ... ... АҚ – ның ... ресурстарының құралу
көздерінің динамикасы мен құрылымы, 2009 ж.
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| |Мың ... |Мың ... |% |(+,-) |% |
| | ... ... ... ... ... ... |59,0 ... |57,3 |9859162 |117 ... ... |32170596 |32,8 ... |31,3 |4969718 |115,4 ... | | | | | | ... ... |8016740 |8,2 ... |11,4 |5427017 |167,6 ... | | | | | | ... ... ... |100 ... |100 ... |120,6 |
Кесте 8. «Интергаз Орталық Азия» АҚ – ның ... ... ... ... мен ... 2010 ... ... |01.01.2010ж. ... |
| |Мың ... |% |Мың ... |% |(+,-) |% |
| | ... |үле- |мың ... |
| | | | |сі | | ... ... |67814703 |57,3 |86520298 |49,9 ... |127,5 ... ... |37140314 |31,3 |72949713 |41,9 ... |196,4 ... | | | | | | ... ... ... |11,4 ... |8,2 |782803 |105,8 |
|міндеттемелер | | | | | | ... ... ... |100 ... |100 |55297797 |146,7 |
2009 жылы «Интергаз Орталық ... ... ... ресуртсарының құралу
көздерінде меншікті капитал үлесі 57,3 %-дан ... ... ... ... ... ... үлесі жыл басында қарыз капиталының
пассивтегі үлесінен 14,6 пайызға артық болса, жыл ... ... ... ... ... ... ... 0,2 пайызға төмен
болған. Қарыз капиталының жыл ... ... ... 42,7 % ... ... 50,1 %-ға дейін жоғарылаған. Меншікті капиталдың сомасы жыл соңында
18705595 мың ... ... ... ... ... ... таратылғанын және есепті жылы
неге көбірек көңіл бөлгенін, ... ... ... ... оның негізгі құралдарының жағдайын және ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін, ең алдымен
кәсіпорынның өндірістік потенциалының көлемін ... ... ол ... оқулықтарда түрлі көзқарастар кездеседі. Бірінші әдістеме бойынша
оның құнына негізгі құралдардың, ... ... ... ... және ... ... ... қосылады.
Ағымдық активтер көлемі талданып отырған 2009 жылы 5733060 мың теңгеге
өскен. ... ... ... ... қорлар көлемі есепті
жылы қалған жылдармен салыстырғанда сәл ... ал ... ... есепті жылы 2007 жылмен салыстырғанда 260737 мың теңгеге өскен.
Қаржылық тұрақтылық коэффиценттерінің динамикасы ... 9 ... 9. ... ... ... динамикасы
|Көрсеткіштер ... |2007 ж. |2008 ж. |2009ж. |
| ... | | | ... ... ... |мың ... |57955541 |67814703 |86520298 |
|2. ұзақ ... |мың ... ... ... ... ... | | | | ... ... ... |мың ... |8016740 ... |14226560 |
|міндеттемелер | | | | ... ... ... |мың ... ... |33863540 |39596600 |
|5. пассив |мың ... ... ... ... |
|6. қаржылық тәуелсіздік |бірліктер |0,590 |0,573 |0,499 ... | | | | ... ... ... |0,464 |0,301 |0,293 ... таза ... капиталы |мың теңге |26937643 |20419783 |25370040 |
|9. ... ... мен ... |0,693 |0,746 |1,008 ... капитал қатынасы | | | | ... | | | | ... ... тәуелділік |бірліктер |0,41 |0,427 |0,501 ... | | | | ... ... |бірліктер |1,442 |1,340 |0,992 ... | | | | ... ... ... |бірліктер |0,918 |0,886 |0,918 ... | | | | ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық
жағдайының қалыпты деңгейіне сәйкес келеді. Осыдан ... ... ... қаржылық тәуелсіздігі, шаруашылық қызметтің ... ... ... ... ... ... ... қызметінің тұрақтылығы оның жалпы қаржылық құрылымымен, сыртқы
кредиторлармен және инвесторлармен қатынас деңгейіне байланысты. Қызметтің
үрдісі барысында көптеген кәсіпорындар ... ... ... біршама
қарыз қаражаттарының сомасынан тартады. ... ... ... ... ... егер ... кредитор бір уақытта ... ... ... ... ... ... ... Ал
қарастырылып отырған кәсіпорында - «Интергаз Орталық Азия» ... ... ... ... ... ... өзін- өзі қаржыландыруы деп меншікті қаражат көздері
есебінен ... ... ... өзі ... ... ... ... меншікті қаражат көздерінің үлес салмағына тәуелді ... ... өзі ... ... ... формуламен анықталады:
K c = (П + А) / ( К+ З) ... K c - ... өзі ... ...... таза ... – амортизациялық аударымдар;
К- ұзақ және қысқа мерзімді несиелер;
З- несиелік қарыздар.
«Интергаз Орталық Азия» АҚ-ның өзін- өзі қаржыландыру деңгейі ... ... ... ... Орталық Азия» АҚ-ның өзін- өзі қаржыландыру деңгейі
|Көрсеткіштер |2008 ж. |2009 ж. ... |
| | | |(+,-) ... таза ... мың теңге |65415254 ... ... ... ... мың теңге |6108069 |2708015 |-3400054 |
|3.Ұзақ және қысқа мерзімді несиелер, мың ... ... ... ... | | | ... ... ... |8538144 ... ... ... ... |1,478 |1,047 |-0,431 ... | | | ... ... ... ... ... Орталық Азия» АҚ қаржылық
есептемесінен алынды.
Өзін-өзі қаржыландыру коэффиценті 2009 жылы 1,047 бірлік құраған. Бұл
көрсеткіш шаруашылық субъектінің өндірісті ... ... ... ... қарыздардан 1,047 есе артық екендігін көрсетеді. 2008 жылы
бұл көрсеткіш 1,478 есе артық ... ... ... ... ... тек қана ... ... ғана емес сонымен қатар қарыз капиталын да пайдалануы
мүмкін. Өзін- өзі қаржыландыру ... тек қана ... ... көздерін
ғана құруда емес, ... ... ... өндірістік қызметін икемді
ұйымдастыруда жатыр.
3 КӘСІПОРЫНДАҒЫ ҚАРЖЫ ЖҰМЫСЫН ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржысын басқару
механизмін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар келтірілген.
Сәттілікке талпыну жағдайында кәсіпорынға қаржылық ... ... ... тура ... ... ... өтімділік және
динамикалық дамуды ақша қаражаттарының жеткілікті деңгейімен және жоғары
төлем қабілеттілікпен үйлестіруге ... ... ... ... ... ... жиі ... болады. Кейде ағымдағы өтімділік коэффициентінің
төмен деңгейі қаржылық құлдырауды және ... ... ... қарқынды дамуын, айналымды арттыруды және ... ... ... ... – бұл ... ... қаражаттармен қамтамасыз ету
бойынша әрекеттердің басты жоспары. Ол ... ... ... ... ... және нарықтық шаруашылық жағдайында кәсіпорынның
қаржылық тұрақтылығын жоспарлау мен ... ету ... ... ... теориясы шаруашылық етудің нарықтық шарттарда объективті
заңнаманы зерттейді, жаңа ... өмір ... ... ... ... мен жүргізудің әдістері мен нысандарын құрады.
Кәсіпорынның ... ... ... қызметінің барлық
жақтарын қамти отырып, негізгі және айналым ... ... ... пайданы бөлу, қолма-қолсыз ... ... ... ... ... ... қамтиды. Қаржылық
стратегияның аталған құрамдас бөліктері қаржылық ... ... олар – ... және ... түсімі, қаражаттар шығыстары
және аударымдары, бюджеттік және бюджеттен тыс қорлармен қарым-қатынастар,
несиелік қарым-қатынастар 7 суретте көрсетілген.
Кәсіпорынның ... ... ... есепке ала отырып, сыртқы
және ішкі факторларды объективті қарастыра отырып, қаржылық стратегия өнім
нарығында ... ... ... ... ... ... етеді. Қаржылық стратегияда
аталған факторларды елемеушілік таныту кезінде кәсіпорын ... ... ... ... стратегия, оперативті қаржылық стратегия және
жеке стратегиялық тапсырмаларды ... ... ... жеке
стратегиялық мақсаттарға жету стратегиясын жасақтауы мүмкін. Кәсіпорынның
басты қаржылық ... ... ... ... қамтылатын
уақыт кезеңі) бойынша да, қойылған мақсаттардың масштабтылығы ... ... Ол ... оперативті қаржылық стратегиялардан тұрады, бірақ
олардың қарапайым сомасы болып табылмайды. Кәсіпорынның оперативті ... ... ... стратегияны қысқа мерзімге негіздейді және басты
стратегияда ... ... ... бір ... ... ... ... орындау стратегиясы немесе жеке стратегиялық
мақсаттарға жету стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... тек бір ғана стратегиялық міндетті немесе
стратегиялық мақсаттың тек бір ғана бөлігін орындауға бағытталған.
Сурет 3. ... ... ... тиімді қызметі үшін оперативті басқаруды ... ... ... ... Мұнда 2 негізгі бағыт бар:
1. Инвестициялар- тұрақты және өзгермелі шығындар- ағымдағы ... ... ... ... ... ... төлем қабілеттілік, баланс
өтімділігі, несие ... ... ... ... - өндіріс процесіндегі қаражаттардың қолдануы дәрежесін
және шығындарды қайтару ... және ... ... ... ... тиімділігінің негізгі құндық сапалық көрсеткіштерінің
бірі. Егер қаржылық өрістегі кәсіпорынның іскерлік белсенділігі ресурстар
аиналымының жылдамдығынан ... ... онда ... ... ... пайдалылық дарежесін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржы экономикалық жағдаиын талдауда келесі рентабелділік
көрсеткіштерінің ерекшеліктері маңызды ықпал етеді.
Тарихи аспект ... ... ... жұмысының
нәтижелігін есепті кезеңге көрсетеді. Атап ... ... ... ірі ... мен шығындарды керек ететін
өзгерістер болуы мүмкін – пайда.
Ол қозғалмалы, онда өтіп кеткен кезеңдегі ... ... ... ... баға ... ... кейбір формалары көрсеткіштің ортақ
бөлгіші болып немесе меншікті капитал (Ис) немесе аиналымнан тыс ... ... ... ... ... ... ... – бизнестегі тәуекелділік.
өндіріс жоғары пайда алумен жүргізілуі мүмкін, бірақ үлкен тәуекелділік
құнымен және ... ... ... ... ... ... біріктіруге болады:
1. Өнімнің табыстылығымен көрсеткіштері. Өнімді өткізуден түскен
түсім негізінде және ... ... ... ... ... ... табыстылығының көрсеткіштері. ... ... ... рентабельділік деңгейінің есебі
негізінде құрылады.
3. Қөлданылалатын капитал ... ... ... ... есептеледі.
Кәсіпорынның рентабельділігін сипаттайтын көрсеткіш есебі орта жылдық
шамаларды анықтауға негізделген. Бұл пайданың жыл ... ... ... есепті кеңге осіңкі қортындымен есептелетіндігімен ... ... ... ... капитал көлемі, өзгеріп кетуі мүмкін.
Өнімнің рентабелділігінің көрсеткіші өзіне келесі көрсеткіштерді
кірістіреді:
1. Өнімді өткізуден ... ... ... ... түсімге (ҚҚС-
сыз) қатынасын білдіретін ... ... ... пайданың өнімді өткізуден түскен түсімге (ҚҚС-сыз)
қатынасына тең жалпы рентабельділік.
3. Таза пайданың ... ... ... ... ... таза пайда бойынша сату рентабельділігі
ҚОРЫТЫНДЫ
«Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші ... ... ... курстық жұмысымды қорытындылай отырып, келесі
түрдегі тұжырымды жасадым.
Мемлекеттік реттеумен ... ... ... ... ... ... өту тек ... мемлекет
иелігінен алуды, кәсіпорындарды жекешелендіруді, бағаны ырықсыздандыруды
білдіріп қоймайды, сонымен бірге қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің бастапқы негізі болып табылады
және жиынтық қоғамдық өнімді, ұлттық табысты, ұлттық байлықты ... ... ... бойынша, табыстарды, ақша жинақтарын және қаржы ресурстарын
қалыптастыру, бөлу және пайдалану ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру-еңбек, материалдық және ақшалай
ресурстардың ең аз шығындарында шаруашылық қызметтің ең жақсы ... ... ... ... ... ... ... қызметін
ұйымдастыру негіздері білмін алу экономикалық білім басымдықтарының бірі.
Өнеркәсіптік ... ... ... ... кәсіпорындар
жиынтығы (өндіріс, фабрика, зауыттар,электростанциялар, шахталар,рудниктер,
шеберханалар) өндірістік еңбек құралдарының ... ... мен ... ... отын және орман шаруашылығы мен ... одан әрі ... ... ... ауыл ... өндірулер жатады. Өнеркәсіптік
өндірістің негізгі ролі өндірісті ғана емес ауыл ... және ... ... ... ... ... ... қызметі тиімділігінің бағалылығы басқарушылық
және кәсіпкерлік шешімдердің ... ... ... ... Кәсіпорын
қызметінің тиімділігіне талдау жасаудың ... ... бірі ... ... Онда ... ... мен қаржы жағдайын, оның
шаруашылық қызметіндегі нәтижелілігінің жыл ішіндегі ... ... және ... ... ... ... талдау жасау үшін
түрлі әдістер мен көрсеткіштер пайдаланылады. Ең алдымен ресурстарды тиімді
пайдалануды және ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның рыноктағы кәсіпкерлік белсенділігін
қамтитын ... ... ... ... мен ... көрсеткіштер жүйесі жатады.
Қаржы менеджментінің негізгі міндеті – қаржыны басқарудың кәсіпорынның
стратегиялық және ағымды ... қол ... ... ... ... болып табылады. Нақты бір кәсіпорынның қаржыны басқару
жүйесі көптеген факторларға байланысты болады: меншіктік ... ... ... салалық және технологиялық ерекшеліктеріне, капитал
көлеміне.
Бүгінгі таңда әлемдік ... ... ... ... ... қол ... бағытталған. Демек, стратегия
дегенімізді нарықтағы ұзақ мерзімді бәсекелстік артықшылықтарды ... ... ... ... өз ... жетуге бағытталған қорытынды
жоспар ретінде ... ... ... ... саны ... әрбір компанияда алуан түрлі болуы мүмкін. Олар бір-бірімен
тығыз байланысты, бірін-бірі толықтырып ... ... да ... ... ... ... толық кешені ... ... ... ... ... ... ... саралауға болады:
қаржылық дағдарысты немесе қолайсыз жағдайларды болдырмау;
өндіріс және ... ... ... ... ... ... орынға ие болу (қаржыгерлердің көзқарастары
бойынша бәсекелестік қабілет капиталдың рентабельділігімен, яғни ... ... ... ... ... ... ... арттыру.
Қазіргі жағдайларда кәсіпорынның басты мақсаты-жоғары пайда табу болып
табылады, ол капиталды тйімді ... сыз ... ... ... ... резервтерді іздеу басқарушының негізгі міндетін
құрайды.
Көрініп тұрғандай, ... ... ... және ... ... тиімділігі толықтай кәсіпорын ... ... Егер ... ісі ... ... ... ... алап басқару стилі
жаңа нарықтық жағдайларда өзгермесе кәсіпорынның ... ... ... ... кетеді.
Кәсіпорынның қаржылық-экономикалық жағдайы тұрақтануы үшін келесі
шараларды жүргізу артық етпейді:
– ең ... ... ... ... қатынасты өзгерту;
– басқарудың жаңа техникасымен әдістерін игеру;
– басқарудың құрылымын жетілдіру қажет;
– өзін-өзі жетілдіру;
– баға құру саясатын жоспарлау;
– өндіруге шығындарды азайту;
... ... ... ... ... айтылып кеткендей кәсіпорын шаруашылық жүргізудің негізгі
буындары болып табылады және мемлекеттің экономикалық артықшылығы негіздері
құрайды.
Кәсіпорын ... ... көп ... ... оның ... ... соғұрлым оның мемлекеттік әлеуметтік салымыда үлкейеді, соңында сондай
кәсіпорындарда жұмыс жасайтын адамдар да жақсы тұра ... ... Н. ... «Қазақстан-2030» Процветание, безопасность и
благсостояние всех казахстанцев. Послание ... ... ... ... ... Ата Заңы 1995 ж.
3. К. Ш. Дюсембаев «Анализ ... ... ... пособие Алматы «Экономика» 2002 г.
4. К. Ш. Дүйсенбаев, Э. Т. Төлегенов, Ж.Г. ... ... ... ... ... ... ... – 2007ж.
5. О.В. Ефимова «Как проанализировать финансовое положение
предприятия». Практическое пособие. Москва ... П. ... ... финансами предприятия»
7. Под редакцией профессора И.О. Волкова «Экономика предприятия»
Москва Инф. 2007г.
8. Под ... ... В.Я. ... ... для ВУЗ-ов
«Экономика предприятия» 2006г.
9. Iлиясов Қ.Қ., ... С. ... ... – Алматы: 2003. –
448 бет.
10. О.В. Ефимова ... ... ... ... В.И. ... « ... ... отчетности» Москва 2006г.
12. В.М. Родионова, М.А. Федотова «Финансовая ... в ... ... «Перспектива» Москва 2007.
13. А.И. Ковалев, В.П. Привалов ... ... ... Москва 2003г.
14. Н.А. Русак «Анализ финансового ... ... ... Журнал // Экономика и права Казахстана, 2008 г. № ... ... В.Д, ... С. Қаржы негіздері: Оқулық. – Алматы:
2009. – 448 бет.
-----------------------
[1] Мельников В.Д, ... С. ... ... ...... ... Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003.
[3] К. Ш. ... ... ... ... ... ... Алматы «Экономика» 2002 г.
[4] www.minfin.kz
[5] www.salyk.kz
[6] Мәліметтер ... ... ... АҚ-ның қаржылық есептемесінен
алынды.
[7] www.google.kz
-----------------------
Кәсіпорынның қаржылық стратегиясы
Кәсіпорынның қаржылық стратегиясының құрамдастары
Негізгі және ... ... ... бөлуді оптимизациялау
Қолма-қолсыз есеп-айырысу облысында саясат
Бағалы қағаздар облысында ... ... ... ... стратегиясының объектілері
Қаражаттардың табыстары мен түсімдері
Қаражаттардың шығыстары мен аударымдары
Бюджет пен бюджеттен тыс өзара қатынастар
Несиелік қатынастар

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық негізде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы6 бет
Коммерциялық негіздерде жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы27 бет
Қаржы. «Қаржы» мамандығы бойынша жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық109 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы24 бет
75 орындық толық циклмен жұмыс істейтін асхана19 бет
Адам ағзасына әсер ететін фаторлар19 бет
Дербес электронды есептеу техникасының архитектурасы туралы3 бет
Еңбек қорғау және еңбек қауіпсіздігі5 бет
Жер жұмыстары9 бет
КД-10А және КД-20А орталықтандырылған секциялы кондиционер13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь