Қазақстан-АҚШ қарым-қатынасының дамуы

Қазақстан мен АҚШ-тың мүдделерін қамтитын қазіргі кездегі халықаралық өмірдің басты аяларында екі ел қатынастары үшін екіжақты өзара әрекеттесу мен ынтымақтастықтың өте маңызды мәні бар. Қазақстан халқына Жолдауында Президент Н.Назарбаев АҚШ-пен қарым-қатынастардың дамуы ең маңызды басымдылықтардың біріне жататындығын атап өткен болатын. Екі мемлекет арасындағы қарым-қатынастар әскери-саяси ықпалдастық, қауіптерді бірігіп азайту аясындағы ынтымықтастық, жаппай қырып-жою қаруын таратпау, шекаралық қауіпсіздік, халықаралық лаңкестікпен күрес, жоғарғы технологиялар, энергоқорлар саласындағы ынтымақтастық, есірткі және СПИД-тің таралуына қарсы әрекеттер және т.б. сияқты өте маңызды аспектілерді қамтиды. Қазіргі таңда ешбір мемлекет жеке дара қауіпсіздік мәселелерін тиімді түрде шеше алмайтындығы сөзсіз. Осыған ретте Қазақстан АҚШ және басқа да мемлекеттердің аймақтық бейбітшілік және орнықтылыққа жетудегі маңызды серіктесі болып отыр.
Қазақстан және АҚШ қарым-қатынасын отандық зерттеушілердің пайымдауынша, екіжақты қатынастардың ерекшеліктерін айқындайтын бірнеше кезеңдерге бөлуге болады.
1990-жылдардың бірінші жартысында Қазақстан территориясында орналасқан кеңестік ядролық қарудың тағдыры, сондай-ақ ислам дінінің мемлекетте және тұтастай аймақта күшею мүмкіндігі басты айқындаушы факторлар болды.
Екінші кезең (1996-2001 жж.) аймақтағы АҚШ сыртқысаяси стратегиясының жаңа басымдықтарымен сипатталады. Каспийдің көмірсутек қорлары және мұнай құбырлары бағыттарының проблемасы екіжақты қатынастардағы ортақ факторға айналған болатын.
2001 жылдан басталатын үшінші кезең АҚШ-тың Орталық Азия аймағына жақын жерде басталған кеңауқымды лаңкестікке қарсы күресімен сипатталады. Халықаралық лаңкестікпен күрес, аймақта тұрақтану, ұлттық қауіпсіздіктің жаңа Стратегиясына сәйкес АҚШ энергетикалық стратегиясын қайта қарау - бұл мәселелер аймақтағы американ саясатының дәлелі ретінде көрініс табады.
1990-жылдары Вашингтон Орталық Азия аймағына қатысты саясатында «Тэлботт доктринасын» қолданды. Оның негізі мәні: аймақта АҚШ өзінің туын тікпейді және бұны ешкімге де жасауға мүмкіндік бермейді. Ұлттық стратегиялық зерттеу институтының маманы Юджин Румердің пікірінше, Орталық Азияға қатысты стратегиясында АҚШ үш мүмкін болатын рөлдерді ойнауы тиіс: шектелген серіктес, гегемон және қауіпсіздік саласындағы менеджер. АҚШ «қауіпсіздік саласындағы менеджер» рөлін таңдап, «гегемонға» айналуға тырыспай, Ресей, Қытай және Иранның мүдделерін ескере отырып, өз саясатын жүргізуі тиіс [1, с.6].
1. Rumer E. Flashman’s Revenge: Central Asia after September 11 // Strategic Forum. December -2002. -No 195, pp. 1-8
2. Султанов Б.К., Музапарова Л.М. Становление внешней политики Казахстана.-Алматы, 2005
3. Токаев К.К. Преодоление.- Алматы, 2003
4. www.inform.kz
5. www.kazpravda.kz
6. М.Ашимбаев. Сотрудничество с США и национальные интересы Казахстана. Материалы международной конференции/ Под ред. М.Ашимбаева.-Алматы, ИМЭП; 2006
7. www.kz-today.kz
8. Лаумулин М.Т. Центральная Азия в зарубежной политологии и мировой геополитике. Т ІІ:Внешняя политика и стратегия США на современном этапе и Центральная Азия. –Алматы: КИСИ при Президенте РК, 2006
        
        ҚАЗАҚСТАН-АҚШ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫНЫҢ  ДАМУЫ
Қазақстан мен АҚШ-тың мүдделерін қамтитын қазіргі кездегі халықаралық
өмірдің басты аяларында екі ел ... үшін ... ... ... ... өте ... мәні бар. Қазақстан халқына ... ... ... ... ... ең маңызды
басымдылықтардың біріне жататындығын атап өткен болатын. Екі мемлекет
арасындағы ... ... ... ... ... аясындағы ынтымықтастық, жаппай қырып-жою қаруын таратпау, шекаралық
қауіпсіздік, халықаралық лаңкестікпен ... ... ... ... ынтымақтастық, есірткі және СПИД-тің таралуына
қарсы әрекеттер және т.б. ... өте ... ... ... Қазіргі
таңда ешбір мемлекет жеке дара қауіпсіздік мәселелерін тиімді түрде шеше
алмайтындығы сөзсіз. ... ... ... АҚШ және ... да
мемлекеттердің аймақтық бейбітшілік және орнықтылыққа жетудегі ... ... ... және АҚШ қарым-қатынасын отандық зерттеушілердің пайымдауынша,
екіжақты қатынастардың ерекшеліктерін айқындайтын бірнеше кезеңдерге ... ... ... ... ... ... ... қарудың тағдыры, сондай-ақ ислам дінінің мемлекетте және
тұтастай аймақта күшею мүмкіндігі басты айқындаушы факторлар болды.
Екінші кезең ... жж.) ... АҚШ ... ... ... ... Каспийдің көмірсутек қорлары және мұнай
құбырлары бағыттарының проблемасы ... ... ... факторға
айналған болатын.
2001 жылдан басталатын үшінші кезең АҚШ-тың Орталық Азия ... ... ... ... ... қарсы күресімен сипатталады.
Халықаралық лаңкестікпен күрес, аймақта тұрақтану, ұлттық ... ... ... АҚШ ... ... ... ... - бұл
мәселелер аймақтағы американ саясатының дәлелі ретінде көрініс табады.
1990-жылдары Вашингтон ... Азия ... ... ... ... қолданды. Оның негізі мәні: аймақта АҚШ ... туын ... бұны ... де ... мүмкіндік бермейді. Ұлттық стратегиялық
зерттеу институтының маманы Юджин ... ... ... Азияға
қатысты стратегиясында АҚШ үш мүмкін болатын рөлдерді ойнауы ... ... ... және қауіпсіздік саласындағы менеджер. АҚШ
«қауіпсіздік саласындағы менеджер» рөлін таңдап, ... ... ... Қытай және Иранның мүдделерін ескере отырып, өз ... тиіс [1, ... ... ... ... және АҚШ-тың Ауғаныстандағы лаңкестікке
қарсы операциясынан кейін Қазақстан-АҚШ қарым-қатынастарындағы стратегиялық
серіктестік жаңа кезеңге аяқ ... 2001 ... ... ... Н.Назарбаевтың АҚШ-қа ресми сапары барысында «Қазақстан-американ
жаңа қатынастары туралы» Бірлескен ... қол ... ... ... мен ... ... қоғамдастығына енетін ХХІ
ғасырда бейбіт, өсіп-өркендеген және ... ... ... ... ... ... ұзақ ... стратегиялық серіктестікке өзара
адалдылық аталып өтілді [2, с.107].
Біздің еліміз халықаралық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... Бұл ... ең алдымен, біздің еліміздің
Ауғанстан мен Иракты тұрақтандыру мәселесіне ... ... атап ... жөн.
Қазақстан халықаралық сахнадағы және ... ... ... ... ... ... ішкісаяси жағдайға сырттай
ықпал етуге және елдегі саяси тұрақтылықты бұзуға бағытталған ... ... ... орын ... ... операциялар жүргізіп жатқан
халықаралық бітімгершілік күштер үшін еліміздің әуе кеңістігін және ... ... үшін ... ашу ... ... ... және
АҚШ әскери-саяси ынтымақтастығының арта түскендігін көрсетеді.
Екі мемлекет ... ... жаңа ... АҚШ жаңа
әкімшілігінің демократияландыру үрдістеріне ерекше назар аударуымен
сипатталады. ... ... ... ... ішкі ... ... сонымен бірге ислам радикализмінің таралуына қарсы кепілдік бола
алады. 2001 жылдың 11-қыркүйегіне дейін саяси жүйені демократияландыру мен
реформалау ... ... ... ... үрдісі американ
саясаткерлері тарапынан ... ... ... да, іс жүзінде
демократияландыру үрдісі тек ... ... ... ... ... ... ғана ... мәселеге айналды. Бұған тәуелсіз ... ... ... ... ... діни еркіндікті, білім беру
мен салауатты өмір ... ... және ... ... АҚШ-тың
мемлекеттік департаментінің бағдарламасы дәлел бола алады.
Стратегиялық мүдделерді басшылыққа алып ... ... ... ... ... ... қауіпсіздіктің маңызды элементі
екендігін ... ... және ... ... ... өзара
ықпалдастығы сапалық жаңа деңгейге көтерілгенін атап өтуге болады.
АҚШ Қазақстанды Орталық Азиядағы ... ... және ... ... де, ... зор әріптесі ретінде танып отыр. АҚШ Президенті Джордж
Буштың Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... ... ... ... мен өркендеуі аймақтың басқа елдері
үшін модель болып табылады” [3, с.608]. АҚШ-тың Мемлекеттік ... 2005 ... ... ... ... ... ... Азияда
көрші елдерге экономикалық ... ... ... ... ... ... ... көмектесе отырып, шешуші рөл атқаруға” барлық
қажетті ... бар ... атап ... ... ... ... жоғары экономикалық даму және қолайлы
инвестициялық ахуал сияқты ... ... ... ... ... ... ... енгізуге платформа ретінде қарастыруға
мүмкіндік туғызды.
Республикамыздың ... ... ... ... ... ... беріледі. Құрама Штаттардың экономикалық, ғылыми және
технологиялық потенциалы ... ... ... ... 50 ... ... ықпал етуі мүмкін. АҚШ-тың вице-президенті Р. ... ... ... кезінде «Қазақстанның экономикалық та, ... ... ... ... барлық бағытымен ынтымақтасуға дайынбыз» деп
айтқан болатын [4].
Қазақстан үшін АҚШ-пен өзара тиімді ынтымақтастықты ... ... ... ... бірі ... табылады. Атап айтқанда, АҚШ-пен
сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамыту республиканың ... да, ... ... ... факторлардың бірінен саналады. Мұны ... ... ... ... инвестициялардың жалпы ауқымындағы
АҚШ-тың үлесі 30 пайыз шамасын – 12 млрд. доллардан астамды құрайтыны ... бола ... пен ... саласындағы ынтымақтастықта Қазақстандағы
әскери реформаларды қолдау бойынша қорғаныс ресурстарын ... ... ... жөніндегі бағдарлама (FMF) мен Орталық Азиядағы
қауіпсіздік бастамасы (САSІ) шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... бастады. Қазақстан-Америка әскери
ынтымақтастығы бес ... ... ... ... ... және ... алған. Бұл жоспар аясында әскери мамандарды даярлау, лаңкестікке
қарсы күрес және т.б. ... кең ... ... ... ... бұл ... ... екі ел арасындағы стратегиялық
серіктестіктің ажырамас құраушысы ... ... ... ынтымақтастық өте маңызды болып табылады. Каспий
бассейні қорларының 75 пайызын және дүниежүзілік мұнай қорларының 2 пайызға
дейін мөлшерін ... 10-17 ... ... ... дәлелденген мұнай
қорларын иемденіп отырған ... АҚШ ... ... ... емес. Каспий энергетикалық жобаларының ауқымы кең, онда әлемнің
түрлі ... ең ірі ... ... ... ... ... бар. ... бөлек, іскерлік топтар арасында АҚШ ... ... ... ... ... ... зор рөл ... пікір айтылуда. Сондықтан АҚШ-пен энергетикалық ... ... ... ... ... ... болып табылады.
АҚШ дүниежүзілік энергетикалық қауіпсіздікті ... ету ... ... мән ... ... ... ала отырып, бүгінгі таңдағы
АҚШ-пен энергетикалық ... атап ... ... ... және ... ... сервистік қызмет
мәселелеріндегі ықпалдастықты дамыту жаңа кезеңдегі бастама деп санауға
болады. АҚШ біздің еліміз ... ... ... мен ... көп ... ... дамыту саясатын қолдайтындығын атап өту қажет.
Американдық компаниялардың ... ... ... жобасына
қатысуына АҚШ-тың белсенді қолдау білдіруі соның дәлелі ... ... ... ... мен ... тығыз байланыста болуы американдық
сыртқы саясатта мұнай мәселесінің, соның ішінде Қазақстанмен қатынастарының
басымдылығын белгілейді.
АҚШ-тың әлемдік экономикадағы ... ... ең ... ... ... елу жыл ... ғылым мен білім ... ... салу ... қол ... ... мәлім. Сарапшылардың
мәліметтері бойынша, АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік ... ... ... экономикалық өсімінің үштен бірі нақ осы ... ... ... ... ... Осы ... ... жағдайында
инновацияларды ендіру мен экономикалық өсудің арасындағы ... ... да ... ... ... ... ... байланысты 2006
жылдың басындағы АҚШ Президенті Дж.Буш “Америкалық бәсекеге қабілеттілік
саласындағы бастама” ... оның ... ... ... ... әлеуетін өсіру болып табылады [5, с.8]. Сондықтан біздің
еліміз үшін ... ... осы ... ... қол жеткізу тұрғысынан да үлкен мүмкіндіктер туғызады.
Қазіргі таңда Н.Назарбаевтың «Хьюстон бастамасы» ... ... даму ... ... – Америка бағдарламасының жалпы
бюджеті төрт жылдық кезеңге арналған 40 млн. АҚШ долларын құрайды және ... және ... ... ... ... кәсіпкерліктің және
бәсекеге қабілеттіліктің өсуі, инвестициялық ахуалды жақсарту және жаһандық
ықпалдасу сияқты құрауыштардан тұрады.
Аталған бағдарламаны ... ... мен ... ... ... бірлесіп қаржыландыратын болады [6].
2006 жылы Америка Құрама Штаттарының вице-президенті ... ... ... ... барысында энергетика саласы, қауіпсіздікті қамтамасыз
ету, сауда-экономикалық ынтымақтастық саласындағы екіжақты қарым-қатынастар
мәселелері, сондай-ақ ... ... ... жағдай, аймақтық
ықпалдастық, Каспий бассейні мен Еуразия кеңістігіндегі ... ... ... ... ... алмасылды. Келіссөздердің
қорытындысы бойынша, стратегиялық әріптестікті ... және ... ... ... ... қол қойылған болатын [7, с.
224-225].
Еліміздің Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2006 ж. АҚШ-қа ресми сапары ... ... ... өте ... ... ... және бұл ресми сапар
біздің еліміз бен АҚШ арасындағы қарым-қатынасты стратегиялық серіктестік
деңгейіне көтерді. АҚШ ... ... ... ... комитетінің
төрағасы әрі қарулы күштер комитетінің лаңкестік және дәстүрлі ... ... кіші ... ... Д. ... ... ынтымақтастығында үш нәрсе басымдықта тұруы ...... ... ... ... ... ... әрбір елге қауіп төндіріп тұрған қатерлерге қарсы ... ...... ... ... ... мен ... Қазақстан туралы кеңінен мағлұмат беретін ... ... ... ... ... халықаралық аренадағы
ұлттық мүдделердің жүзеге асуымен және әлемдік ... ... ... ұзақ ... ... ретінде қарастырады.
Қазақстан үкіметі АҚШ-тың іскерлік мүдделеріне қолайлы ... ... ... үшін тек ... ... ғана ... ... жүзеге асуына көмек алып отырғанын атап өткен жөн.
Қорыта айтқанда, жоғарыда атап өтілген факторлар ... және ... ... ... өркендеуі үшін өз үлесін қосатын болады.
Орталық Қазақстан аймағындағы және ... ... ... ... АҚШ үшін ... ... берілетін елдердің қатарынан саналады
деп ... ... ... ... мен ... ынтымақтастығының
тиімді болуы үшін әрі ... ... және ... ... әрекет
жоспарын жасау қажет деп есептейміз. Ал бұл міндет еліміздің дамуы үшін
қауіпсіздік пен бейбіт ... ... ... орындалатын болады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Rumer E. Flashman’s Revenge: Central Asia after ... 11 ... Forum. December -2002. -No 195, pp. ... ... Б.К., Музапарова Л.М. Становление внешней политики Казахстана.-
Алматы, ... ... К.К. ... Алматы, 2003
4. www.inform.kz
5. www.kazpravda.kz
6. М.Ашимбаев. Сотрудничество с США и национальные интересы Казахстана.
Материалы ... ... Под ред. ... ... ... ... М.Т. ... Азия в зарубежной политологии и мировой
геополитике. Т ... ... и ... США на ... ... ... Азия. –Алматы: КИСИ при Президенте РК, 2006

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Бала мазасыздығына ата-анамен бала қарым-қатынасының әсері»24 бет
Германия мен Қазақстанның қарым-қатынасының дамуы52 бет
Дәрігердің өз әріптестері мен денсаулық сақтау саласындағы мамандармен қарым – қатынасының негізгі этикалық принциптері3 бет
Жасөспірімдердің қоршаған ортамен қарым – қатынасының психологиялық, педагогикалық негіздері45 бет
Отбасындағы ата ана мен бала қарым -қатынасының психологиялық ерекшеліктері72 бет
Қазақ мемлекеттігі дипломатиялық қарым-қатынасының тарихы22 бет
"психологиялық кеңес беру"19 бет
Адамдар арасындағы қарым-қатынас27 бет
Баладағы қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырудың психологиялық негіздері25 бет
Балалар психологиясының дамуына қарым- қатынастың рөлі27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь