Антропогендік әсерлер

Атмосфераға ықпал ететін антропогендік әсер (2 сағат)
1. Атмосфераның ластануы
2. Атмосфера ластаушыларының негізгі шығу көздері
3. Атмосфералық ластанудың экологиялық зардаптары
4. Жергілікті ластану
Гидросфераға ықпал ететін антропогендік әсер (2 сағат)
1. Адамның суды пайдалануы.
2. Жер үсті және ағынды суларының сипаттамасы.
3. Гидросфераның негізгі ластаушылары.
4. Ластанудың шығу көздері.
5. Гидросфера ластануының зардаптары.
Литосфераға ықпал ететін антропогендік әсер (2 сағат)
1. Топыраққа әсер
2. Топырақ ластануының шығу көздері
Атмосфераның ластануна оның құрамы мен қасиеттерінің өзгерісі жатады. Бұл өзгерістер адам мен жануардың денсаулығына, өсімдіктер мен экожүйелер жағдайына кері әсерін тигізеді.
Атмосфераның ластануы 2-ге бөлінеді: табиғи және антропогенді.
Атмосфераның табиғи ластануы табиғат құбылыстарына байланысты. Мұндай құбылыстарға вулкандық әрекет, тау жыныстарының үгілуі, желдік эрозия, өсімдіктер дің жаппай гүлденуі, орман және жазық далалардың өрттері және т.б.
Ауаның антропогенді ластануы-адамның әрекеті кезінде әртүрлі ластаушы заттардың қалдықтарымен ластану. Ол өзінің тигізетін зияны бойынша табиғи ластанудан басым болып келеді.
Таралу масштабы бойынша атмосфералық лстанудың мынадай түрлері бар: жергілікті, региондық, жаһандық.
Жергілікті ластану-ластаушы заттардың тек шағын территорияларда ғана көптеп кездесуі. Региондық ластану кезінде ластаушы заттар үлкен аймақтарға (бірақ барлық планетаға емес) әсер етеді. Атмосфераның жаһандық ластану тұтас ауа қабатының жағдайының өзгерісімен байланысты.
Атосферадағы зиянды заттардың қалдықтары агрегаттық күйі бойынша мынадай болып жіктеледі:
1) газтектес (күкірт қос тотығы, азот, көміртек оксидтері, көмірсутектер, т.б,)
2) сұйық (қышқылдар, сілтілер, тұз ерітінділері, т.б.)
3) қатты (канцентрогенді заттар, органикалық және бейорганикалық шаң, қаракүйе, шайырлы заттар, қорғасын және оның қосылыстары, т.б,)
Атмосфераның негізгі ластаушылары (поллютанттары)-күкірт диоксиді, азот тотықтары, көміртек оксиді және қатты бөлшектер. Олар ластаушылардың 98%-ін құрайды. Бұл ластаушыларға қоса, қала мен ауылдардың атмосферасында 70-ке жуық зиянды заттың түрлері кездеседі. Олар: формальдегид, фторсутек, аммиак, фенол, бензол, күкірт пен көміртек қосылыстары, қорғасынның қосылыстары. Алайда ластаушылардың концентрциясы (күкірт диоксиді және т.б.) республиканың көптеген қалаларында рұқсат етілген деңгейден жиі асады.
1991 жылы ауаның негізгі төрт ластаушысның атмосфераға шығарған жалпы әлемдік қалдығы 401 млн. тоннаны құрады, ал Ресейде 1991 жылы бұл көрсеткіш 26,2 млн. тонна болды. Жоғарыда аталған негізгі ластаушылардан басқа атмосфераға басқа да өте қауіпті уландырғыш заттар (қорғасын, сынап, кадмий және т.б.) бөлініп шығады. Соны мен қатар бұл заттарға ауыр металдар (шығу көздері: автокөліктер, балқытқыш зауыттар), көмірсутектер, олардың арасында ең қауіптілері-канцерогенді әсер ететін бензапирен, альдегидтер, формальдегид, күкіртсутек, улы ұшқыш ерітінділер (бензин, спирт, эфир) және т.б. жатады.
Атмосфералық ластанудың ең қауіптісі – радиоактивті ластану. Бұл ластану әлемге кең таралған ұзақ жасайтын радиоактивті изотоптар әсерінен болады. Бұл изотоптар ауада және жер астында өткізілетін ядролық снақтың өнімі болып табылады. Сондай ақ жердегі атмосфера қабатын АЭС-тің қауіпті эксплуатациясы кезінде ауаға бөлінетін радиоактивті заттардың қалдықтары да ластайды.
Олардың ішінде 1986 жылы сәуір – мамыр айларында болған Чернобыльдегі АЭС-тің қалдықтары ерекше орын алады. Хиросимада (Жапония) жарылған атом бомбасы ауаға жалпы массасы 74кг болатын радиоактивті зат бөлінді.
Ауаның ластануының тағы бір түрі – ластаушылардың, жергілікті антропогендік шығу көздерінен жылудың өте көп мөлшерде бөлінуі. Атмосфераның жылулық (термикалық) ластануының белгісі болып термикалық зоналар саналады, мысалы, қалалардағы «жылу аралы», суқоймалардың жылынуы, т.б.
Жалпы, егер 2000 жылы ресми мәлеметтерге сүйенсек, біздің елімізде, әсіресе Ресей қалаларында ауаның ластануы жоғары деңгейде болып тұр.
        
        Лекция
Атмосфераға ықпал ететін антропогендік әсер (2 сағат)
1. Атмосфераның ластануы
2. Атмосфера ластаушыларының негізгі шығу көздері
3. ... ... ... ... Жергілікті ластану
Атмосфераның ластануы
Атмосфераның ластануна оның құрамы мен қасиеттерінің өзгерісі жатады.
Бұл өзгерістер адам мен жануардың ... ... мен ... кері ... тигізеді.
Атмосфераның ластануы 2-ге бөлінеді: табиғи және антропогенді.
Атмосфераның табиғи ластануы ... ... ... ... ... әрекет, тау жыныстарының үгілуі, желдік эрозия,
өсімдіктер дің ... ... ... және ... ... ... ... антропогенді ластануы-адамның әрекеті кезінде әртүрлі ластаушы
заттардың қалдықтарымен ластану. Ол өзінің тигізетін зияны бойынша табиғи
ластанудан басым болып келеді.
Таралу масштабы ... ... ... ... ... бар:
жергілікті, региондық, жаһандық.
Жергілікті ластану-ластаушы заттардың тек шағын территорияларда ғана
көптеп кездесуі. Региондық ластану кезінде ластаушы ... ... ... ... планетаға емес) әсер етеді. Атмосфераның жаһандық
ластану тұтас ауа қабатының жағдайының өзгерісімен байланысты.
Атосферадағы ... ... ... агрегаттық күйі бойынша мынадай
болып жіктеледі:
1) газтектес (күкірт қос тотығы, азот, көміртек оксидтері, көмірсутектер,
т.б,)
2) сұйық ... ... тұз ... т.б.)
3) қатты (канцентрогенді заттар, органикалық және бейорганикалық шаң,
қаракүйе, шайырлы заттар, қорғасын және оның қосылыстары, т.б,)
Атмосфераның ... ... ... ... азот
тотықтары, көміртек оксиді және қатты бөлшектер. Олар ластаушылардың 98%-
ін құрайды. Бұл ластаушыларға қоса, қала мен ауылдардың атмосферасында 70-
ке жуық ... ... ... ... ... формальдегид, фторсутек,
аммиак, фенол, бензол, күкірт пен көміртек қосылыстары, қорғасынның
қосылыстары. Алайда ластаушылардың концентрциясы ... ... ... ... көптеген қалаларында рұқсат етілген деңгейден жиі
асады.
1991 жылы ауаның негізгі төрт ластаушысның атмосфераға шығарған жалпы
әлемдік ... 401 млн. ... ... ал ... 1991 жылы ... 26,2 млн. ... болды. Жоғарыда аталған негізгі ластаушылардан
басқа атмосфераға басқа да өте қауіпті уландырғыш заттар (қорғасын, сынап,
кадмий және т.б.) бөлініп шығады. Соны мен ... бұл ... ... ... көздері: автокөліктер, балқытқыш зауыттар), көмірсутектер,
олардың арасында ең қауіптілері-канцерогенді әсер ететін бензапирен,
альдегидтер, формальдегид, ... улы ... ... ... ... және т.б. ... ... ең қауіптісі – радиоактивті ластану. Бұл ластану
әлемге кең таралған ұзақ жасайтын радиоактивті изотоптар әсерінен болады.
Бұл изотоптар ауада және жер ... ... ... снақтың өнімі
болып табылады. Сондай ақ жердегі атмосфера ... ... ... ... ауаға бөлінетін радиоактивті заттардың қалдықтары
да ластайды.
Олардың ішінде 1986 жылы сәуір – мамыр айларында болған ... ... ... орын ... Хиросимада (Жапония) жарылған атом
бомбасы ауаға жалпы массасы 74кг болатын радиоактивті зат бөлінді.
Ауаның ластануының тағы бір түрі – ластаушылардың, жергілікті
антропогендік шығу ... ... өте көп ... ... ... (термикалық) ластануының белгісі болып термикалық
зоналар саналады, мысалы, қалалардағы «жылу аралы», суқоймалардың жылынуы,
т.б.
Жалпы, егер 2000 жылы ... ... ... ... ... ... қалаларында ауаның ластануы жоғары деңгейде болып тұр.
Атмосфера ластаушыларының негізгі шығу көздері.
Қазіргі таңда ... ... мына ... ... ... үлестерін» қосады: жылуэнергетика (жылу және атом
электрстанциялары, өндірістік және қалалық т.б.) қара және ... ... ... ... ... ... ... материалдар
өнеркәсібі.
Ауаны ластауда шаруашылығ салаларның рөлі Батыстың өндірістік жағынан
дамыған ... ... ... Мысалы, АҚШ-та, Ұлыбританияда және
Германияда зиянды заттардың қалдықтарыныің көп мөлшері автокөліктерден
(50-60%) шығады, ал жылу ... ... 16-20% ғана ... АЭС және пеш ... Қатты және сұйық жанармайды жағу
процесінде атмосфераға құрамында жанудың толық (көміртектің қос тотығы
және су буы) және толық емес (көміртек оксидтері, ... және ... ... т.б.) ... ... ... ... шығады.
Энергетикалық қалдықтардың көлемі өте үлкен. Мысалы, қазіргі ... ... ... кВт ... ЖЭС ... 20мың ... көмір шығындайды және
осы уақытта атмосфераға 680 тонна SO2 және SO 3 , 120-140 т ... (күл, шаң, ... 200т азот ... ... ... терде ауаның улы заттармен ластануының шығу көзі – радиоактивті
йод, газдар және аэрозолдар. ... ... ... ірі
шығу көзі – тұрғын үйлержі жылыту жүйесі (пештердің қондырғылары) азот
оксидтерін аз бөлсе де, толық емес жанудың өнімдерін көп ... ... ... ... улы ... өте жоғары концентрацияда пеш
қондырғылар маңында таралады.
Қара және түсті металлургия. 1 т ... ... ... ... т ... бөлшектер, 0,03 т күкірттің оксиді, 0,05 тоннаға дейін
көміртек ... ... ақ аз ... ... ... ... буы және т.б сол сияқты зиянды ластаушылар бөлінеді. Болат ... ... ... фенол, формальдегид, бензол, аммиак
және басқа улы заттардан тұратын булы газды қоспалар бөлінеді. Сондай ақ
агломеациондық фабрикалардан, домна пештерінен және ... ... ... ... мыс. ... ... мен алюминий өндірісі кезінде
құрамыда улы заттар бар газдар мен шаңдардың қалдықтарын ерекше айтуға
болады.
Химия өнеркәсібі. Бұл саланың ... ... өте ... ... ... өндіріс қалдықтарының 2% ке жуығы),өзінің улылы мен әртүрлілігі
және концентрлілігі мен адамға және басқа биортаға кері әсер етеді.
Әртүрлі химиялық өнеркәсіптерде ... ... ... ... ... газдар, хлорлы қосылыстар және т.б ластаушылар
ластайды.
Автокөлік қалдықтары. Дүние жүзінің ірі ... көп ... ... ... ауаны ластайтын бірнеше жүз миллион автокөлік бар.
Мәселен, Мәскеуде атмосфераға бөлінетін барлық қалдықтың 80% ... ... ... ... зиянды затардың кқптеген мөлшері
автокөліктің реттелмеген жанармай жүйесі кезінде пайда болады.
Ауаның интенсивті ластанушы минералды шикізатты ... және ... ... және газ ... зауыттарында, тау кен өндірісінен шығатын шаң мен
газдардың қалдық тарын шығарғанда, ... ... ... және ... жағу ... және т.б жағдайларда байқалады. Ауылдық жерлерде
ауаның ластануының ошағы болып мал құс ұстайтын фермалар,ет өндіретін
өнеркәсіп кешендерімен пестицидтердің шаңдануы табылады.
А Гор ... на чаще ... ... ... тағында») атты кітабында былай
дейді: «Жердің әрбір тұрғыны стратегиялық (трансшекаралық) ластанулардан
азап ... ... ... ... ... ... бір елдің
территориясынан басқа елдікіне көшірілген ластану. 1994 ж Ресейдің
европалық бөлігіне оның ... ... ... ... Германия, Польша және т.б елдерден 1204 мың тонна күкірт
қосылыстары бөлінді, ал ... ... ... бар ... 190 ... ... бөлінді, яғни 6,3 есе аз мөлшерде бөлінді.
Атмосфералық ластанудың экологиялық зардаптары.
Атмосфералық ластану адам денсаулығына және ... ... ... ... ... әсер етеді; организмнің тіршілік етуін қамтамасыз ететін
әртүрлі жүйелерге тура және қте шапшаң әсер етеді (ыс, т.б) және жай және
уақыт өте әсер ... зиян ... ... ... ... ... ... компоненттерін бұзады. Бұдан кейін бұл
компоненттерді реттегіш процестер алғашқы ... ... ... ... механизмі бұзылады.
Енді ауаның жергілікті латануы қоршаған табиғи ортаға қалай әсер ... ... ... (поллютанттардың) адам организміне физиологиялық
әсері нәтжесінде өте ауыр зардаптар пайда болады. Мысалы. Ылғалмен
әрекеттескен күкірт диоксиді күкірт ... ... ол адам мен ... кері әсер ... Әсіресе бұл байланыс балалардың өкпе
патологиясын зерттеу нәтижесінде және ірі қалалардың ауасының күкірт
диоксидінің концентрациясының деңгейінде ... ... ... ... ... ... деңгейінде SO2-
мен ластану нәтижесінде Нэшвила (АҚШ) ... 8,1% ... ... көрсеткіште -12%, ал 0,350мг/м3 көрсеткште -43,8% болады.
Әсіресе күірт диоксиді шаңмен араласып, тыныс алу мүшелеріне өткенде өте
қауіпті.
Құрамында кремний ... бар шаң ... өте ... ... келеді. Азоттың оксидтері тітіркендіреді, ал ауыр жағдайларда көздің,
өкпенің сілекейлі қабықтарын бұзады, сондай-ақ олар улы тұмандар ... ... бұл ... ластанға ауаның құрамында күкірт диоксиді
мен басқа да улы қосылыстармен ... ... өте улы ... Бұл
жағдайларда ластаушы заттардың өте аз концентра-циясында синергизм
эфектісі пайда болады, яғни барлық газ тәріздес қоспалардың улылығының
күшеюі.
Көміртек диоксидінің (көмірқышқыл газының) адам организміне ... ... Өте ... ... ... ... ... бас айналу, құсу,
ұйқышылдық, естен тану байқалады, өліммен аяқталуы да мүмкін. Алайда
ауадағы СО-ның төмен концентрациясы үшін ол жаппай уландыруды туғызбаса
да, анемиямен және ... ... ... ... ... ... ... қатты бөлшектердің арасында өлшемі 5 мкм-ден кіші
болмайтын бөлшектер өте қауіпті, олар лимфатиклық ... ... кері әсер ... және де ... қабықшаны ластайды.
Ұзақ уақытта байқалатын өте аз көлемдегі қалдықтардың да ... ... Бұл ... ... ... фосфор, кадмий, мышьяк,
кобальт және т.б жатады. Олар қанайналым жүйесін нашарлатады, онкологиялық
аурулар туғызады, ағзаның инфекцияға қарсы тұру қабілетін ... мен ... ... ... муагенді қасиеттері бар болғандықтан
адам ағзасында бұл шаң генетикалық өзгерістер туғызады.
Құрамында автокөліктердің пайдаланылған ... бар ... ... ... әсері өте қатты және оның жөтелден өлімге дейін әсер ететін
кең диапазоны бар. Оның тірі организмдерге әсер ... ауыр ... ... ... ... әсер (2 ... ... суды пайдалануы.
2. Жер үсті және ағынды суларының сипаттамасы.
3. Гидросфераның негізгі ластаушылары.
4. ... шығу ... ... ... ... су қабығы, мұхит, теңіз. өзен, көл, жерасты су,
шалшық су, ... ... суды ... қолдануы құрлықтағы су мөлшерінің қысқаруын
алып келеді:
• Су қоймаларының таяздануы
• Кіші өзендердің жоғалуы
• Құдықтардың құрғауы
• Грунт суларының деңгейінің ... ... ... ... ... балықтардың жойылуы
b) Тұз концентрациясыеың артуы
c) Өнеркәсіп қалдықтарының артуы.
Табиғи судың нашарлауы (деградациясы) ең алдымен ... ... ... ... Судың тұздануының себептері:
• Ормандардың жойылуы
• Жер жырту
• Мал жаю
• Өндіріс ағындарының қалдықтары
Жер үсті және ағынды сулар сипаттамасы
Жер үсті сулары-әрдайым немесе ... жер ... ... ... ... көл, ағын су, су қоймалар, тоған, батпақ, мұздық, өген ... үсті ... ҚР ... ... ... ... ... кейін ағынға жиналатын сулар, одан кейін олар
табиғатқа ... ... Су ... жағдайларына әсер ететін ағынды
су сипаттамасы.
1) Температура
2) Қоспалардың минералды құрамы
3) Құрамында оттектің болуы ... pH ... ... ... қоспалардың концентрациясы
Әсіресе суқоймалардың өздігінен тазалануыда оттекті режим өте маңызды рөл
атқарады. Су ... ... суды ... ... «Жер үсті сулрын
ағынды сулармен ластанудан қорғау ережелерінде» ... су ... ... ... құрал арқылы анықталады. Зерттеліп
отырған суды эталонмен салыстырады.
2) Түстілік-зерттеліп отырған судың бояуының қарқындылығын стандартты
шкаламен (CO ерітіндісі) салыстырады. Градуспен ... ... ... ... ... ... тұз бен заттардың
массасы.
4) Қышқылдық-рН бірліктерімен өлшенеді. Табиғи судың қышқылдық ... ... ... Мg ... ... анықталады. Оның 3 түрі бар: жалпы,
тұрақты, уақытша.
6) Еріген оттек-судың t0-сымен бараметрлік ... ... ... ... ... ... ... Қажеттілігі (ОБҚ-БПК)- ағынды судағы
микроорганизмдер жұтатын оттек мөлшері. Суды микробты тотықтырады ОБҚ-
ң критериі ретінде 5, 10 немесе 20 тәулік ішінде t0=200C та ... ... азаю ... ... ... (немесе тотықтыруға
қажет О2 мөлшері). Мысылы, толық ОБҚ, ОБҚ 20, ОБҚ 10, ОБҚ 5.
Ағынды сулар өздерінің түзілу ... ... ... түрлерге
жіктеледі:
1. Тұрмыстық ағынды су
2. Атмосфералық ағынды су
3. Өндірістік ағынды су
Атмосфералық ағынды су немесе жауын-шашыннан кейінгі жер үсті және
еріген сулар. ... ... ... ... ... ... нөсер
ағындары өте қауіпті. Олардың біркелкі еместігінен оларды ... ... ... ... ... су – душ ... моншалардан, кір жуу
бөлмелерінен, азық-түлік (асханалар, мейрамханалар) мекемелерінен,
санитарлық тораптардан ... еден жуу) ... ... ... ... ... ... 1га-нан). Олардың құрамында 58%- органикалық, 42%-
минералдық заттар, фосфаттар, хлоридтер, ПАК, жуу құралдары бар.
Өндірістік ағынды су -өндірістік процестерде бірге ... ... ... ... өндіру және өңдеу кезінде бөлінетін сұйық
қалдықтар. Оларды ластанған және норма бойынша таза деп бөлінеді. Судың
шығынын ... ... ... ... ... ... ... ағынды сулар негізгі ластану сипатына қарай былай бөлінеді:
1) Құрамында минералды қоспалар бар ағынды су шығаратын өнеркәсіп
салалары ... ... ... ... ... өнеркәсібі,
минералды қышқылдар өнеркәсібі, тыңайтқыштар өнеркәсібі, т.б)
2) Құрамында ораникаық ... ... су ... ... ... балық, консерв өнімдерін шығаратын сала, азық-түлік өнеркәсібі)
3) Құрамында органиклық минералды қоспалар бар ағынды су ... ... ... ... ... өңдеу, текстильді және т.б
өнеркәсіп салалары)
Өнеркәсіптер мен елдімекендердің беттік ағынды суы жауын шашын, еріген
және суару жуу суларынан пайда болады.
Судың көлемін ... ... ... ... ... мен ... ұзақтығының қарқындылығы
2) Қалалық территорияның жалпы көлемі және оның салыну сипаты
3) Жнгілікті жер бедері
Беттік ... ... ... ... ... ... мг/л органикалық заттар.
2) Мұнай өнімдері
3) Биогенді элементтер
4) Ауыр металдар
Гидросфераның негігі ластаушылары:
1) Биологиялық
2) Химиялық
3) Физикалық
Негізгі ластаушылар:
1) Пеетицидтер;
2) Диоксиндер;
3) Ауыр металдар.
Ластану ... ... ... ... ... және ... шаруашылық.
Лекция. Литосфераға ықпал ететін антропогендік әсер (2 сағат)
1. Топыраққа әсер
2. Топырақ ... шығу ... ... шикізатты, соның ішінде қалпына келмейтін
энергетикалық ресурстарды жеткізуші болып табылады.
Топырақ – қоршаған ортаның ... ... ... Ол ... ... ... ... минералды негізі, қазіргі таңда
антропогендік әсерге қарқынды ұшырап жатыр.
Топыраққа ықпал ететін антропогендік әсердің негізгі түрлері:
1) эрозия(жел эрозиясы, су ... ... ... ретті тұздану және батпақтану
4) шөлдену
5) өнеркәсіп орындары мен тұрғын үй құрылыстарына көптеп алынуы
Топырақ эрозиясы (лат. erosio -желіну) – жоғарғы, әсіресе ... ... және оның ... тау ... ... (жел
эрозиясы немесе дефляция) немесе су ағындарының (су эрозиясы) әсерінен
бұзылуы және ... ... ... жер ... жер деп ... ... (топырақтың жел эрозиясы)
Топырақтың жел эрозиясы өте ұсақ бөлшектерінің ... ... ... ... айтуға болады.
Дефляция мынадай түрлерге бөлінеді:
a) күнделікті (жергілікті) – жел топырақты аз ғана жылдамдық шаңдатқанда
байқалады.
b) шаңды ...... және ұзақ ... ... болады, кейбір кездері
құйынды жылдамдықпен болады. Желдің жылдамдығы 20-30 ... ... ... одан да ... болуы мүмкін. Ауа ағынында шаңның ауыр
массасы пайда болады.
Су эрозиясы – ... ... ... ... Оның ... ... беткейлік – топырақ бетінен құнарлы қабат пен астындағы тау
жыныстарының шайылуы.
b) сызықтық – топырақтың және тау ... ... бір ... ... ... ...... ортаға зиянды әсер етеді.
Топырақтың ластануы
Топырақтың негізгі ластаушылары:
1) пестицидтер (улы химиаттар)
2) минералды тыңайтқыштар
3) тұрмыс және ... ... ... ... ... – булы ... мұнай және оның өнімдері
6) микроағзалармен ластану
Пестицидтер – ауыл шаруашылығында өсімдіктер мен ... әр ... мен ... ... мақсатында қолданылатын улы химикаттар.
Әлемде жылына млн. тоннадан астам пестицидтер өндіріліледі. Көптеген
ғалымдар пестицидтердің адам денсаулығына әсерін адамға ... ... ... Сонымен қатар пестицидтер пайдалы
микроағзаларға, жануарларға, құстарға әсер етеді, мутация және жаңа қатерлі
түзілістер тудырады.
Минералды тыңайтқыштар: азотты (нитраттар), ... ... және т.б. ... адам ... ... ... ... қалдықтары мен қоқыстары
1) қоқыстар үйіндісі
2) күл үйінділері
3) қалдықсақтауыштар
4) ауыр металдармен ... ... ЖЭС ... газды – булы қалдықтары
Көмір мен мұнайдың толық емес жануы кезінде топырақ бензипифенмен
(күшті канцероген), ... ... (АЭС, уран және ... ... ... сақтауыштар, АЭС-тегі апаттар және
т.б.) ластанады.
Кейбір ауыр металдардың адам денсаулығына әсерінің зардаптары
|Элементтер ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... ... ... |
| ... ауруы); бүйрек және|беткейлік және жерасты |
| ... жолы ... |
| ... ... | |
| ... өзгерістер | ... ... рак ... ... ... |
| ... перифериялық |дәріленген астық |
| ... | ... ... ... ... ... топырақ, беткейлік|
| ... ... ... |және жерасты сулары |
| ... ... және ... | |
| ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ұлпасының |және жерасты сулары |
| ... ... | ... ... циррозы, бүйрек |Ластанған топырақ |
| ... ... | |
| ... | ... және оның өнімдері
Ластанудың себептері-мұнай құбырындағы апаттар, мұнай өндіру
технологиясының жүзеге ... ... ... және т.б.
Топырақтың микроағзалармен ластануы
Екінші ретті тұздану және батпақтану
Адам тұрмыстық процестер кезінде топырақтың табиғи ... ... ... ... ретті тұздану деп аталады және құрғақ аймақтардағы
қолдан суландырылатын жерлерді шамадан тыс суару кезінде ... ... ... 30%-ы ... Тұзданған топырақтың құрамында
ауыл шаруашылығына улы болатын мөлшерде тез еритін тұздар ... ... ... тау ... мүжілуі және жанартаулардың атқылауы,
т.б. нәтижесінде пайда ... ... сулы ... ... ... ... емес ... мәңгі тоң
аймақтарында. Топырақтың батпақтануы биоценозда деградациондық процестермен
қатар өтеді.
Шөлдену – ... және ... ... ... ... ... төмендеуі. Бұл – топырақ деградациясы пайда
болуының бір түрі. Барлық континенттерде, жалпы ... ... ... астам
жер шөлденуге ұшыраған. Шөлдену бірнеше факторлар әсерінен ... ... ... ... ... жағдайды бірден нашарлатады. Шөлденуге
ұшыраған ... ... ... қасиеттері нашарлайды,
өсімдіктер тіршілігін жояды, ... ... ... ... ... бұдан экожүйелердің қалпына келу қабілеті де нашарлайды.
Шөлдену
Пайда болуының негізгі факторлары мен ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғи сукцессиялар барысында және антропогендік әсерлердің нәтижесінде қауымдастықтың түр әралуандылығының өзгеруі4 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық сипаттамасы12 бет
Адамның табиғатпен байланысы9 бет
Алматы қаласының физикалық-географиялық орны13 бет
Ақтау қаласы аумағының топырағын экологиялық-мелиоративтік бағалау және көгалдандыру мәселелері112 бет
Оңтүстік Қазақстан өңірінің ірі қалаларының геоэкологиялық жағдайы46 бет
Экожүйелер экологиясы туралы4 бет
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы. Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары4 бет
Экологиялық мониторинг5 бет
Экологиялық мониторинге түсінік және оның міндеттері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь