ҚХР ұлттық стратегиясы мен әскери саясаты

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. ҚХР ҰЛТТЫҚ СТРАТЕГИЯСЫ МЕН ӘСКЕРИ САЯСАТЫ ... ... ... ... ... .6
1.1 ҚХР ұлттық саясатының даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2 Ішкі саяси тұрақтылықты қамтамасыз етудегі әскердің рөлі ... ... ... ... ...13
1.3 ҚХР.ның әскери саясаты және оның ұлттық стратегиядағы рөлі ... ... ... ..14
2. ҚЫТАЙДЫҢ ӘСКЕРИ ДОКТРИНАСЫ: “ХАЛЫҚ СОҒЫСЫ” СТРАТЕГИЯСЫНАН, “БЕЛСЕНДІ ҚОРҒАНЫС” СТРАТЕГИЯСЫНА КӨШУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.1 Қытайдың сыртқы әскери қауіпті бағалауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.2 Қауіп төндіретін сепаратизм, халықаралық терроризм және трансұлттық қылмыскерлік мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
2.3 Қытайдың әскери саладағы төңкерістік өзгерістерге көзқарасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
3. ҚАРУЛЫ КҮШТЕРДІҢ МОДЕРНИЗАЦИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
3.1 Әскери реформа . “төрт модернизация” жобасының негізін қалаушы бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
3.2 Қытай Халық Азаттанушы Әскерінің жаңа кезеңдегі құрылымы мен модернизациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
3.3 Мемлекеттегі әскердің саяси және әлеуметтік өміріндегі атқаратын рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50
Зерттеліп жатқан тақырыптың өзектілігі. Қытайдың экономикада және де көптеген қоғамдық өмірде теңдессіз жетістіктері, әскери потенциалының ұлғаюы және дүниежүзілік саясатындағы белсеңді рөлі, әлемдегі саяси элиталардың, ғылыми қоғамдардың, Қытаймен шекаралас жатқан мемлекеттердің және де дүниедегі алдыңғы орындағы мемлекеттердің ғана емес, сонымен қатар Қытайдың ішіндегі зерттеу ұжымдардың назарын арттыруда. Қытайдың бай тарихи мұрасы, мәдениеті мен дәстүрі, Қытай мемлекетін дүниедегі лайықты орынға қояды. Ал Қытайдың басты мақсаты ретінде қазіргі дүниеде орныққан АҚШ-тың саяси және экономикалық рөлін қайта қарауға, сондағы басты рөлді ҚХР атқаруы тиіс. ҚХР өзінің өсіп жатқан экономикалық күшіне сүйене отырып, ұлттық қорғанысты модернизациялау, болашағы бар бағдарламасын дамыту, сондай-ақ жоғарғы технологиялар мен ғылымның арқасында күшейтуі болып табылады. ХХІ ғасырдың жартысына қарай Қытай әскери күшінің құрылымына сәйкес, қарулы күшін механизациялауға және информацияландыруға бағытталған жоспары бойынша, әскердің қорғаныс пен шабуылдық деңгейін едәуір жоғарлатуы тиіс. ҚХАӘ (Қытайдың Халық Азаттанушы Әскері) модернизациясын тездету және ҚХР әскери-өнеркәсібінің комплексін күшейтуге бағытталған тенденциясы соңғы жылдары өсуде. Пекиннің бұл ұстанған тенденциясының себебі болып, қазіргі әскери-өнеркәсіптегі болған терең өзгерістерге байланысты, сонымен қатар ХХ ғасырдың аяғында, ХХІ ғасырдың бас кезеңінде әлемде болған қарулы ұрыстардың нәтижесінде, қазіргі заманның соғысында, әскери техникалық фактордың рөлі өсіп жатыр. Мемлекеттің зор қолдауымен инновацияға бағытталған ұлттық бағдарламаны индустриялауға бет бұрып, 2020 жылға орай, Қытай инновациялық мемлекеттердің қатарына кіріп, бұл негізде ортақ жүйеленген, әскери және азаматтық ғылыми техникалық ресурстарын интеграциялау идеясы іске асады. Бұл жайт Қытайдың әскери потенциалын модернизациялауға жағдай туғызады, сөйтіп ХХІ ғасырда Қытайдың әскери-техникалық сферасының артта қалуы едәур қысқарады. Мемлекеттің зор қолдауымен инновацияға бағытталған ұлттық бағдарламаны индустриялау, егер бұл бағдарлама сәттілікке ұшыраса, 2020 жылға орай, Қытай инновациялық мемлекеттердің қатарына кіріп, бұл негізде ортақ жүйеленген, әскери және азаматтық ғылыми техникалық ресурстарын интеграциялау идеясы іске асады. Бұл жайт Қытайдың әскери потенциалын модернизациялауға жағдай туғызады. Сөйтіп ХХІ ғасырда Қытайдың әскери-техникалық саласының артта қалуы едәуір қысқарады [1, б. 17].
Тақырыптың зерттелу дәрежесі. Әлемдік тарихнамада Қытайдың әскери саясаты мен қарулы күштердің даму бағыттары туралы зерттелу дәрежесі жоғары, алайда көпшілік зерттеулер оның өмір сүруінің жеке аспектілерімен шектеледі. Берілген зерттеуімізде қарастырылып отырған мәселенің толық суретін көрсету үшін қажетті мағлұматтар шеңберін мүмкіндігінше кең пайдалануға тырыстық.
Бұл түрлі мемлекеттердегі Қытай қарулы күштердің потенциалын көрсететін статистикалық мәліметтер. Бұл жыл сайынғы «Әскери баланс», әр түрлі кезеңдегі қытай қарулы күштердің және әскер құрылымын бақылауға мүмкіндік беретін The Military Balance және The International Institute For Strategic Studies, London атты американдық пен ағылшындық статистикалық анықтаманың мәліметтері.
1 Ли Эрбин. Выбор Китаем внешнейполитической стратегии на пороге ХХІ века. -М.: Изд-во «Восточная литература» РАН, 2006. -250 с.
2 Annual Report on Military Power of People’s Republic of China (Report to Cogress,
2000) /http://www.usinfo.state.gov/
3 Ху Аньган, Мэнь Хунхуа. Чжунго чжаньлюэ (Генеральная стратегия Китая)/ Перевод с китайского Л.И.Кондрашовой. -Ханьчжоу., 2003. -300 с.
4. Агафонов Г.Д. Правовые аспекты проблем морепользования в АТР и их влияние на морскую деятельность России. -М.: Высшая школа, 2004. – 250 с.
5 Национальная оборона Китая //http:www.defenselink.mil/
6 “Белая книгаКНР по вопросам национальной обороны” //http:/www.china.org.cn/
7. Китай: Контроль над вооружениями и разоружение. Документ Госсовета КНР //http://www.china.org.cn/
8 Ян Шанкунь. За строительство современых вооруженных сил с китайской спецификой. –Хунци., 1984. -79 с.
9 Ян Чжуньчжан. Исследования взглядов Дэн Сяопина по проблемам военного строительства на новом этапе. –Пекин.: Цзэфан цзюнь чубаншэ, 1989. – 155 с.
10 Галенович Ю.М. Наказы Цзянь Цзэминя (Принципы внешней и оборонной политики современного Китая). –М.: Восток, 2003. -301 с.
11 Питер Крауфт. Военная тенденция. -Берлин., 2002. -214 c.
12 С. Гриняев. Об основных направлениях трансформации вооруженных сил Китая //http:/www.fondiv.ru/
13 Клименко А.Ф. Эволюция военной политики и военной доктрины Китая. –М.: Изд-во «Военная мысль», 2004. – 431 с.
14 Бутурлинов В.Ф. Вооруженные силы Китая: История и современность. –М.: Восток, 1989. – 455с.
15 Кеннет У. Аллен. Внешняя военная политика Китая. –Вашингтон., 1999. – 91 с.
16 Сладковский М.И. Китай: основные проблемые истории, экономики, идеологии. –М.: Наука, 1979. -278 с.
17 Ивашов Л.Г. Китай: переспективы военно-технического развития //http:/www.china.org.cn/
18 Ганшин Г.А. Военная экономическая реформа в Китае: эволюция и реальные плоды. –М.: Изд-во «ЛЮКС», 2009. – 187 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ……………………………………………………………………………..3
1. ҚХР ҰЛТТЫҚ СТРАТЕГИЯСЫ МЕН ӘСКЕРИ САЯСАТЫ…………….…..6
1.1 ҚХР ұлттық саясатының даму жолдары……………………………………....6
1.2 Ішкі саяси ... ... ... ... ... ... әскери саясаты және оның ұлттық стратегиядағы рөлі……….....14
2. ҚЫТАЙДЫҢ ӘСКЕРИ ДОКТРИНАСЫ: ... ... ... ... ... ... Қытайдың сыртқы әскери қауіпті бағалауы………………………………....21
2.2 Қауіп төндіретін ... ... ... және ... мәселелер…………………………………………………………26
2.3 Қытайдың әскери ... ... ... ... ... ... Әскери реформа - “төрт модернизация” жобасының негізін ... ... ... Азаттанушы Әскерінің жаңа кезеңдегі құрылымы ... ... ... саяси және әлеуметтік өміріндегі атқаратын
рөлі………………………………………………………………………………….41
ҚОРЫТЫНДЫ……………………………………………………………………..48
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... Қытайдың экономикада және де
көптеген қоғамдық өмірде теңдессіз жетістіктері, ... ... және ... ... ... ... әлемдегі саяси
элиталардың, ғылыми қоғамдардың, Қытаймен шекаралас жатқан мемлекеттердің
және де дүниедегі ... ... ... ғана емес, сонымен қатар
Қытайдың ішіндегі зерттеу ұжымдардың ... ... ... ... ... ... мен ... Қытай мемлекетін дүниедегі лайықты
орынға қояды. Ал Қытайдың басты мақсаты ретінде қазіргі дүниеде орныққан
АҚШ-тың саяси және экономикалық ... ... ... сондағы басты рөлді
ҚХР атқаруы тиіс. ҚХР ... өсіп ... ... ... сүйене
отырып, ұлттық қорғанысты модернизациялау, болашағы бар бағдарламасын
дамыту, сондай-ақ жоғарғы технологиялар мен ... ... ... ... ХХІ ... ... ... Қытай әскери күшінің
құрылымына сәйкес, қарулы күшін механизациялауға және информацияландыруға
бағытталған жоспары бойынша, әскердің ... пен ... ... жоғарлатуы тиіс. ҚХАӘ (Қытайдың Халық Азаттанушы ... ... және ҚХР ... ... ... ... соңғы жылдары өсуде. Пекиннің бұл ... ... ... ... ... ... ... байланысты, сонымен қатар ХХ ғасырдың аяғында, ХХІ ғасырдың
бас кезеңінде ... ... ... ұрыстардың нәтижесінде, қазіргі
заманның соғысында, әскери ... ... рөлі өсіп ... зор ... ... ... ... бағдарламаны
индустриялауға бет бұрып, 2020 ... ... ... ... ... ... бұл негізде ортақ жүйеленген, әскери және
азаматтық ғылыми техникалық ресурстарын интеграциялау идеясы іске ... жайт ... ... потенциалын модернизациялауға жағдай туғызады,
сөйтіп ХХІ ғасырда Қытайдың әскери-техникалық сферасының артта қалуы едәур
қысқарады. ... зор ... ... ... ұлттық
бағдарламаны индустриялау, егер бұл бағдарлама сәттілікке ұшыраса, 2020
жылға орай, Қытай инновациялық мемлекеттердің қатарына кіріп, бұл ... ... ... және азаматтық ғылыми техникалық ресурстарын
интеграциялау идеясы іске асады. Бұл жайт ... ... ... ... ... Сөйтіп ХХІ ғасырда Қытайдың әскери-
техникалық ... ... ... ... ... [1, б. 17].
Тақырыптың зерттелу дәрежесі. Әлемдік тарихнамада ... ... мен ... ... даму бағыттары туралы зерттелу дәрежесі
жоғары, алайда ... ... оның өмір ... жеке аспектілерімен
шектеледі. Берілген зерттеуімізде ... ... ... ... ... үшін ... ... шеңберін мүмкіндігінше кең
пайдалануға тырыстық.
Бұл түрлі мемлекеттердегі Қытай қарулы күштердің потенциалын ... ... Бұл жыл ... ... ... әр ... ... қарулы күштердің және әскер құрылымын бақылауға ... The Military Balance және The ... ... For ... London атты ... пен ағылшындық статистикалық анықтаманың
мәліметтері.
ҚХР-дың басшылығының әскери салаға қатысты ... ... ... Ең ... ол – елдің ресми құжаттарының мәтіні – ... ... ... ... ... «Ақ ... және ... да заңды
актілер, әскери саладағы стратегиясын жасаумен айналысатын ... ... ... ... ... ... ҚХР үкімет мүшелерінің
сөйлеген сөздерінің және баяндамаларының мәтіні.
Шетелдік және ... ірі ... ... ... http://peacekeeper.ru, http://china.org.cn («Жінмин Жібао»
газеті орыс тілінде), www.rmnb.com.cn («Қытай» журналы). 1990-жылдардың
екінші жартысына жататын жаңалықтар мұрағаты ... ... ... ... ... Бұл ... ... күштері туралы ауқымды мәліметтер бар – тарихы, қазіргі жағдайы,
экономикалық және ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттарының өзгерісі»- атты
монографиясында, Қытай Халық Республикасының саяси ... ... ... ... ... ... айқын келтірілген.
Қытайдың қазіргі кезеңдегі әскери саласындағы өткізіліп жатқан реформалар
туралы ... У. ... ... бұл жұмыстың әрі қарай зерттеуіне ... ... жылы ... В.Ф ... ... ... күштері. Тарихы мен
қазіргі замандағы жағдайы» - еңбегінде, шетелдік ... ... ... ... ... ... ... баға береді.
Жоғарыда келтірілген еңбектер, Қытайдың әскери саласындағы саясаты ... ... ... ... ... ... басшыларының
қазіргі кезеңдегі ұлттық қорғанысты дамытуға арналған шараларын ... ... мен ... ... ... ... ... Қытай Халық Республикасының әскери ... мен ... ... ... ... сондай-ақ Қытай қарулы күштерінің
модернизациясын және құрылымын зерттеу болып табылады. Зерттеу барысында
біз ... ... ... ... ... ... ... қатар
әскердің және әскери-саяси биліктің мемлекеттегі атқаратын рөлі жайында
сұрақтарға ... ... ... ... ... ... ... қойылады:
1) Қытай Халық Республикасының әскери саясатының даму ... ... Ішкі ... ... ... ... әскердің рөлін
қарастыру.
3) Қытайдың сыртқы әскери қауіпті бағалау мәселелерін зерттеу.
4) Қытайдың ішкі саяси мен ... ... ... төндіретін
сепаратизм, халықаралық терроризм және трансұлттық қылмыскерлік
мәселелерді қарастыру.
5) ... ... ... төңкерістік өзгерістерге көзқарасын
қарастыру.
Зерттеу объектісі болып қазіргі кезеңдегі Қытай Халық Республикасының
әскери саясаты мен стратегиясы және оның ... ... ... пәні ... ... ... ресурстарға және
міндеттерге сай дамуы, әскери саладағы реформаларды мен бағдарламаларды
жүзеге асыруды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... және ... көрсетіледі. Пәнаралық тәсілді қолдануымыздың көрінісі болып
тарих, ... ... ... ... ... конституциялық құқық,
этникалық психология ғылымдарына көңіл бөлуіміз саналады.
Жүйелік тәсіл кез ... ... ... ... мен ... ... деп ... Бұл тәсіл
бізге қазіргі замандағы Қытай Халық Республикасының қарулы күштерінің
даму жүйесі ретінде ... ... ... ... ... ... саясаты қорғаныс бағытын ұсталады және саяси,
дипломатиялық, экономикалық пен ... ... кең ... шарасы
ретінде қарастырылады, сонымен қатар ... ... ... ... ... ортаның кепілі болып табылады.
Зерттеудің практикалық маңызы. Зерттеудің қорытындыларын Азия және
Африка елдерінің тарихы курсын, әскери стратегия саласындағы лекцияларда
пайдалануға ... ... ... жұмысы кіріспе, үш тарау (әр тарауда үш
тараушадан), қорытынды және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. ҚХР ... ... МЕН ... ... ҚХР ұлттық саясатының даму жолдары
ХХ – ғасырдың аяғында және ХХІ – ... бас ... ... ... ... ... ... бағытталған, негізгі мақсаты
ретінде Қытайдың ХХІ – ғасырдың ортасында (ҚХР құрылуына жүз ... ... ... ... ... Азия – ... мұхит аймағындағы
көшбасшы ретінде және өзіндік саяси ықпалымен басқа державалардан
экономикасымен және ... ... тең ... ... ... табылады.
Қытайдың экономикада және де көптеген қоғамдық ... ... ... потенциалының ұлғаюы және дүниежүзілік саясатындағы
белсеңді рөлі, ... ... ... ... ... ... ... және де дүниедегі алдыңғы орындағы мемлекеттердің
ғана емес, сонымен қатар Қытайдың ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... Қытайдың бай тарихи мұрасы,
мәдениеті мен дәстүрі, Қытай мемлекетін дүниедегі лайықты орынға қояды, ал
мақсаты ретінде қазіргі дүниеде орныққан АҚШ-ң ... және ... ... ... ... шығып, сондағы басты рөлді ҚХР атқаруы тиіс.
Сондай-ақ, ХХІ – ... ... 20 ... ... Қытай барлық
әлеуметтік және экономикалық тұрғыдан Жапонияны озып кетуі қажет, сонымен
қатар Азиядағы саяси күшті және экономикалық ... ... ... Бұл ... іске ... кейін, басты актуалдік мәселенің бірі
ретінде “ АТР-дің ... ... күш ... ... болып қарастырылады [1, б. 4].
Дэн Сяопиннің бағалауы бойынша, ХХ – ... ... ... ... ... ... Қытай тұңғыш рет жаңа заманда өзінің
күшін экономиканы модернизациялауға ғана емес, сонымен қатар оның ... ... ... күшейтуге бет бұрады. “Қырғи-қабақ” ... ... ... ... ... ... ... түрде
дамыған болатын, тек біраз ғана ұжымдастырылған әскери және ... даму ... орын ... осыған сәйкес әскери құрылыс
экономикаға тура тәуелді болуына ғана ... ... ... ... ... ... ... әкелді.
Жоғарыда айтылғандай, Қытайдағы ұлттық стратегияның ... ... ... Күшіне (КМК) байланысты, бұл мәселе бойынша
мемлекеттің бүкіл ресурстардың ... ... ... ... ... және дүниежүзілік ресурстары кіреді, бұл факторларға
сүйеніп, стратегияны орындау. Қытай ... ... ... төрт ... ... ... 1) материалды фактор, немесе
“қатты компонент” (экономика, ... және ... ... ресурстар,
ұлттық қорғаныс); 2) рухани фактор, немесе “жұмсақ компонент” (ішкі және
сыртқы саясат, ... және ... беру ... 3) ... ... ... ұйымы); 4) қоршаған орта факторы (көршілес
жатқан мемлекеттермен байланысы, экология) [1, б. 25-26].
Қытай ғалымдарының ... ... ... ... ... табу ... негізгі мәселелерді белгіледі, соның ішіндегі
негізгісі ретінде – ХХІ – ғасырда қандай ... ... ... ... ... КМК ... ... Қытайдың дүниедегі алатын орны,
және де “күшті мемлекет пен бай халық” ұлттық стратегиясының даму ... ... Ху ... 8 ... ... ... және 23 ... белгілейді, осыдан Комплекстік Мемлекеттің
Күшінің ... ... ... ... ... ҰІӨ ... Ішкі Өнім) немесе ЖІӨ (Жалпы Ішкі
Өнім)
2. Адам ... ... ... ... ... ... Халықтың ортақ санына сәйкес және жұмысқа қолайлы адам
санына (15-64 жас аралығында) сәйкес қарастырылады.
3. Табиғи ресурстар. Төрт ... ... ... ... ... өңдеу көлемі; 2) су ресурстары; 3)
энергетикалық ... ... ... ... ... ... 4)электро қуатының шығарылуы.
4. Қаржы ресурстар. Үш көрсеткішпен бағаланады: 1) ішкі инвестициялардың
көлемі; 2) тікелей сыртқы, шетелдік ... ... ... ... ... ... 3) қаржы нарықтардың кірісі.
5. Интеллектуалды (ғылыми-техникалық) ресурстар. Бес ... 1) ... ... санына, соның ішіндегі 4800
халықаралық ... ... 2) ... патенттердің саны;
3) компьютерді қолданылатын адам саны; 4) ... ... адам ... 5) ... ғылым сферасына әсері.
6. Административті ресурстар. Орталық ... ... ... ... ... Екі ... ... бағаланады: 1) әскери
шығындар, соның ішіндегі қорғаныс министірлігі мен басқа ... 2) ... ... ... ... )Бұл ... ... қорғаныс ресурстардың сапасын көрсетпейді)
8. Халықаралық жоспардың ресурстары. Төрт ... ... 1) ... және ... ... көлемі; 2) импорт
және импорттық өнімінің көлемі; 3) авторлық және ерекше құқықтарынан
келген табысы; 4) ... және ... ... ... [1, б. ... ... қорытындысы мен салыстырмалы анализі, жоғарыдағы
көрсеткіші бойынша, бес ... ... ... ... ... ... алып ... Ең бірінші держава ретінде АҚШ болып
табылады, КМК-нің көрсеткіші 22,79Ғ ... ... ...... ... ... 1980 жылда 4,74 пайыздан, 1998 жылда 7,78 ... ... Бұл өсу ... (3,04 пайыз) дүниеде ең ... ... ... ... ... оның ... 1998 ... Қытаймен
теңдес болды 7,74 пайыз. ... ... ... (4,37 пайыз). Ал
Ресейлік потенциал керсінше төмендеді, 1998 жылдан 2,81 ... ... ... бес ... ... ... қояды.
Бұл елдердің өзара потенциалының ... ... ... өзгерісін тигізеді. Америкалық бағалау ... ... ... тез ... ... басты конкурентіне айналдырады
және де американдықтардың Қытайға қарсы тоқтату саясатын қолдануға мәжбүр
етеді. Жапония ... ... ... ... стратегиялық қауіп
төндіру көзіне айналдырады, соған қарсы тұру үшін ол АҚШ-пен ... әрі ... ... ... ... ... ... Қытайдан
әрдайым қауіп төндіретінін айтады, сондықтан да оның әскери шығынын
әрдайым ... ... Ал ... қатынасты, Қытайдың КМК көрсеткішінің
өсуі, екіншісіне ұтым береді [2, б. 30].
ЖІӨ көрсеткіштеріне байланысты, Қытайдың ... ... ... салыстырғанда тез қарқынмен өседі. Дүниежүзілік банктің болжамы
бойынша, егер Қытай әрі ... ... пен ішкі ... ... онда ол 2020 ... орай ЖІӨ ... ... АҚШ-ты озып кетуі және
дүниедегі ең күшті мемлекетке ... ... ең ... ... ретінде – адам ресурсымен дүниеде ең бай
мемлекет болып саналады. Жұмысқа қабілеті бар адам ... 1982 жылы ... 2000 жылы 70,1 ... деін ... ... бұл ... ... санының өсу көрсеткішінен едәуір артық болып келеді. ... ... ... ... ... ... екшнші орында. Қытай
экономикасы әрі қарай дамуына қолайлы жағдайлардың көп болуына қарамастан,
сондай-ақ оған тежеу ретінде ... бар ... да ... ... ... ... болса тиісті түрде дамымауы.
1980 жылда Қыта йдың әлемдік ғылыми-техникалық ресурстарына қосқан үлесі
тек 0,79 пайызға тең. 90-шы ... бұл ... ... және ... ... ... 1,85 ... өсті. Ал АҚШ-тың
көрсеткіші бұл тұрғыда 34,93 пайызда болды.
2. Алдыңғы бес мемлекеттердің ішінде ... ... ... ... ... бұл ... әлі де ... 1980 жылдары Қытай
өкіметінің бұл салаға жұмсалған қаржының ... ... 1,84 ... ... ... 1/10 пайызға тең. Бюджеттің шектелуі –
қытйылық экономикалық ресурстардың “мәселелердің мәселесі” болып табылады.
3. Қытай әлемде армия ... ... ең ... ... бірақ ҚХР-
дің әскери шығындары ортақ әлемдік шығындардан едәуір аз, ЖІӨ те 3 пайызын
құрайды; сонымен қатар бұл құрылым ... ... 60-70 ... ... жеке ... ғана қамтиды, ал модернизациялауға жұмсалған қаржы
жеткілікті ... ... ... ... ... тиісті түрде қолданбауы, 1980
жылғы көрсеткіш бойынша 0,59 ... тең ... ал 1998 жылы – ... ғана ... ... ... ... 24,23 пайызды құрады. Қытайдың
20 жыл бойы экономикалық реформалардан бастап, оның әлемдік ... ... ғана ... ал ... ... ... ... және сондай-
ақ операциялардың үлесі 1 пайызды құрады. [3, б. 111]
Бұл көрсеткіштердің қорытындысы бойынша Қытайдың ... ... тең емес ... ... Тек бір ... ғана ... бар – адам ресурсы немесе еңбңек ресурсы. ... мен ... ... орны ... ал ... және ... жағдайы мүшкіл болып табылады. Бюджеттік ресурстардың
қамтамасыздығы жеткіліксіз, сондай-ақ ... ... ... ... ... қытайлық аналитикьердің көзқарасы бойынша
алдыңғы деңгейдегі ресурстардың ... ... ... дамуын
біртіндеп арттыру. Бұл мақсатты іске ... үшін ... ... қажет:
- адам ресурстарына қаржы құйылымдарын арттыру, дүниедегі ең ірі ... ... беру ... ... кең және бос ... ... күші ... бос мамандық
таңдауын негізін орнату.
- нарықтық механизімге ... ... ... ... ... ... ... сақтау, экстенсивтік интенсвтік эконмикаға ауысуын
тездету, және де ұтымды технологияларды дамыту.
- халықаралық ресустарды және әлемдік ... ... ... [3, ... ... КМК-нің “қатты” компонентін қолданып, ... ... ... ал халықаралық аренада сыртқысаяси,
дипломатиялық, экономикалық және әскери байланыстарын шетелдермен нығайту,
халықаралық организациялардағы орнын одан әрі ... [3, б. ... ... ... ... ... ... тоғысындағы Қытай,
әлі де болса дамушы мемлекет болып табылады. Келесі факторлар бойынша –
кең территория, ... ең көп адам ... ... қарумен
қаруландырған қарулы күштер, БҰҰ-дағы Қауіпсіз Кеңесіндегі статусы мен
өсіп жатқан экономикасы, бұл елдің ұлы ... ... ... ... ... ... стратегиясын осындай қалыпты деңгейдегі өсуін
сақтай отырып, басты мақсатына жете алады [4, б. 70-90].
ҚКП-ң (Қытай Коммунистік Партиясы) 17-ші ... ... ... негізі ретінде комплекстік күшінің арттыруы болып, Қытайды
қайта жаңаландыруы және инновациялық түрдегі ... ... ... ... ... ... ... “ҚХР-дің инновациялық саясаты
туралы” заң қабыланды, бұл процесстің нақты құқықтық пен қаржыландырумен
қамтамасыз етуде ... Бұл ... ... 2010 ... ... ... ... жүйесінің орталығы құрылуы қажет. Бұның
қорытындысы бойынша, 2020 ... орай ... ... ... ... әлемдік деңгейге шығуы қажет. Қытай өкіметінің ... 2050 ... ... ... экономикасы” орнығуы тиіс. Бұл
сферада ортақ басқару ... ... ... ... инновациялық жүйесінің
комитеті құрылды. Комитеттің басшысы ретінде, ҚХР-дің ғылым академиясының
президенті, Қытай коммунистік партиясының орталық ... ... ... ең ірі ... бірі Лу ... ... табылады.
Комитеттің негізгі бағытарының бірі болып:
- координация және ... ... жеке ... ... ... ... ... технологияларды және ғылыми зерттеулерді бағыттау стратегиясын құру.
- инновациялық капиталдың нарығын ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету [4, б. 60].
Бұл мақсатты алдыға қойып, ҚХР әрдайым инновациялық ... ... ... ... ... фирмалар өкіметпен қоса жаңа
технологияларды дамыта отырып, бұл технологияларды өнеркәсіпте қолдануын
талап етеді. Өзіндік ... ... ... ... ... қатар әрдайым өсіп отыратын инженерлер санын одан әрі арттырып
отырады.
Инвестициялардың жоғарғы технологиялық ... ... ... ... ... өніміне арртыруна байланысты болды. 2005
жылы Қытай нарық үлесіне бүкіл капиталдың 33 ... ... Азия ... ... ... ... салынды. Европалық
Одақт аналитиктердің ойынша, келесі жылдары Қытайдың ... ... ... ... ЖІӨ ... орай ... көп болады.
Сонымен қатар қазір Қытайда ишкі интелектуалды ресурстардың мобилизациясы
арттырып барады, бұл инновациялық бағытқа негізделген. Жыл ... ... ... 450 мыңнан астам инженерлерді шығарады. ҚХР-дің білім
беру министірлігінің болжамы бойынша, 2020 жылы 100 мың ... 13,5 ... ... мамандар болады. Тіпті қазірдің өзінде қытайлық білім беру
жүйесі батыстан кем түспейді және де ... ... ... бес есе ... ... ... еуропалық фирмалардың зауыттары Қытайда өз
филиалдарын ашуда.
Көптеген аналитиктердің бағалауы бойынша, жахандандыру ... ... ... ... процесі, өзара конкуренцияға
әкеліп соқтырды, бірінші ...... ... ... ... бұл ... күннен-күнге өсіп бара жатыр.
Әлемдік тәжірбиеге орай, Қытайдың басты ... ...... ... ... ... ... және биологиялық ресурстарын
кеңінен қолдану. Бұл бағыттың маңыздылығы ретінде, дүниедегі мұнайдың және
газдың 20 пайызы құрлықта екенін ... ... ... ... ... 44].
Қытайдың әлемдік держава статусына ... ... ... және ... кең ... және ірі ... жүргізуде. Қазіргі
уақытта космостық игеру, тиісті ғылыми-техникалық деңгейге ... ... ... ... жүйе ... ... ... өндірілуі, бұның бәрі ИСЗ ... ... ... ... ... космостық аппараттар; сонымен
қатар мемлекет территориясындағы мен ... ... ... ... орай ... мен ... ... орныққан, әлемдік
мұхиттағы функциясын орындауға бағытталған космостық ... және ... ... ... спутниктік жүйесі
эффективті түрде қолданылады. Қытай әлемде спутник жүйелерінің қайта жерге
оралу аппараттарының қолдануында алғашқы орындарында тұр, ... ... ... ... ... ХХІ ... ... өз
алдына келесі мақсаттарды қойды.
- экономиканың және мемлекеттің қорғаныс ... ... ... ... ... ... қою.
- комплекстік мемлекеттің күшін арртыру, ұлттық ... және де ... ... ... ... ... ... ғылыми потенциалына жәрдем беру, космостық
техниканың қолдануын кеңейту, космосты ... ... әрі ... ... ... ... ... жетістіктерді пайдалана
отырып Жер планетасын бақылау спутник жүйесін құру туралы мақсат қойылып
жатыр. Спутник жүйесі ... ... ... ... бақылап
отырады, сонымен қатар жер атмосферасын, теңіз акваторияларын, жер шарының
шалғай жатқан бөліктерін мен мұхиттың аймағын бақылайды. Автономды ... ... ... құрылғаннан кейін, кез келген объекті нақты
координатасын табу оңайға ... [5, б. ... ... ... радиобайланыс пен телевидение дамып жатыр.
Бұл сферада 40-тан астам жергілікті байланыс спутник станциялары ... ... ... ... ... ... астам ауылды аймақтық
теледидар жүйесі мен 40-тан ... ... ... ... ... бағытын анықтау үшін, америкалық координаталарды
анықтау жаханды жүйесі қолданылады – Global positioning system (GPS). Бұл
қондырғымен ... ... ... мен ... ... ... ... әсіресе бұндай қондырғылар Шанхай мен Пекинде көп қолданылады.
Мемлекетте дамыған жергілікті инфрқұрылым дамып жатыр, жүйеден келген
мағлұматтарды, болған құбылыстарды және ... ... ... мен ... ... ... ... кезде 400-ден астам
бөлімшілерден тұратын, және де ғылыми-техникалық персоналдың саны 10 мың
адамға ... Жер ... ... метеорологиялық зерттеулерді
жүргізіп, геологиялық ресурстарды барлауға, ауылшаруашылық ресурстарды
жоспарлау мен дамытуға, қоршаған ... ... ... ... ... ... пен қатар, шетелдік техника да қолданыс ... ... та ... қатар болашақта Қытай басшылары өзіндік техниканы
жұмсауға, өндірілетін құрал жабдықтарды мен ... ... ... әлем ... ... ... ... жылға орай Қытай өзінің ... ң ... ... ... провинциясындағы Шуанченцзы мен Цзюцюань, Сычуан
провинциясындағы Сичан мен ... ... ... орай ... ... ... қосылды, Хайнань аралында орналасқан орта ... ... ... ... ҚХР ... ... мен ... жабдықталған, ол Темаваику атолласында орналасқан, бұл
тынымұхиттық мемлекетке Кирибатиге кіреді. Бұл ... 1997 ... ... ... ... ... орналасқан, станция ... ... ... ... ... ... ... мен Сичан космодромдардың модернизациясы болды, бұл шара космостық
техниканы ұшыру және ... ... ... ... ... қатар жер серіктерін, ұшқыштық және ұшқыштық емес
космостық кемелерді ұшыру болып табылады [5, б. 100].
Бұл түрдегі ... ... ... ... ... ... коммерциялық космос саласында әлем деңгейдегі ... ... ... жол берді. Статисткалық мәліметтерге сүйене отырып, “Чанчжэн”
сериясындағы қытайлық ракеталардың сәтті ұшыру деңгейі 90%-дан ... бұл ... ... ... ... Қытайды әлемдік космосқа
коммерциялық жағынан ракеталарды ұшыру саласынан 9%-ды ... ... одан да ... ... ... ... ... жатыр, бұндай
космостық кемелер космосқа салмағы 14-15 тоннаға жететін ... ... ... Сол ... ... ... жаңа ... комплекс
құрылысы жүргізіліп жатыр, бұл ... ... ... 2012 ... 2007 жылы ... “Чанчжен” ракетасының 100-ші ... 2006 ... ... ... ... ... ... жүйесін
“Бейдоу” құруға бастады, ол 5 стационарлық және 30 стационарлық емес жер
серіктерін қамтиды, оның қолдану мерзімі 2010 ... ... ... ... саласындағы өсу мүмкіндігі оның 1999 ... ... ... ... ... ұшуынан басталды, соған
байланысты 3 ұшқышты ұшыру болды: 2003 жылдың 15-16 қазанында – ең бірінші
қытайлық космонавтың Ян Ливейдің қатысуымен болды. Ал 2012 ... орай ... ... ... ... ... жатыр, 2017 жылда Жерге
автоматикалық тұрғыда айдың грунтын әкелуін көздеп жатыр [5, б. 105].
Космосты әскери ... ... ... жаңа барлау жүйелерін құруда.
НАТО және ... ... ... және ... соғыс
операцияларының тәжербиесінің зерттеу ... ... ... ... ... ... құруға қажет екенін туралы айтты. Бұл
тұрғыдан іс-шаралар үш бағытта жүргізуде:
- ... ... ... ... ... ... және барлауға арналған жүйені дамыту;
- аз қуатты жергілікті лазерлік ... ... ... орналасқан қарсылас спутникалық жүйесінің сенсорлық
элементтерін құрту;
- кішіауқымды спутниктерді ... мен ... ... ... ... бар және ... жою ... немесе тұрмыстық техниканың жұмысын құрту;
Ксомосты әрі қарай игеру идеясының ... ... ... ... ... болып табылады, сондай-ақ бұл мақсатта космос туралы
білімді ... және ... ... ... үшін қауым арасында бұ
саланы кеңнен тарату.
Сонымен қатар, дипломатиялық майданда Қытай өзінің қатысуын белсенді
түрде дамытады. Бұл үшін ... ... ... ... потенциялын
қолданады, соның ішінде ШДҰ, АТЭС және ... ... ... жахандану мәселелерін шешуде, сонымен қоса ... ... ... [5, б. ... Ішкі саяси тұрақтылықты қамтамасыз етудің әскердің рөлі
ҚХР басшыларының мемлекет ішіндегі ... ... ... ... қажетті бағыттарының бірі болып табылады. Бұған ... пен ... ... дұрыс жолда дамуын, тұрақты етіп басқаруы
мен қоғам тыныштығы, соның ішіндегі әскердің қатысуы болып табылады.
Қытай көшбасшылары ... ... ... стратегиялық
маңызы бар фактор ретінде қарастырады. Олардың ойынша, егер ... ... ... ... ... әкеліп соқтыруы
мүмкін, сондай-ақ ішкі ... ... ... және ... ... ... төндіреді.
2001 жылдың басында Қытай басшылары үш басты қауіп төндіретін “дұшпан
күштерін” белгіледі – ... ... ... ... мен ... Соның ішіндегі этникалық және ... ... ... ... ... және ... ... қатар “Фалуньгунь”
діни сектасының әрекетін, Пекиннің ойынша бұл қозғалыстар сырттан келген
қаржы көмектерімен қамтамасызданады, ... да ... ... ... ... ... күш ... табылады [5, б. 118].
Қытай басшылығы сонымен қатар, ішкі тұрақтылыққа кері әсерін тигізетін
қалалық ... ... ... және ... ... жұмыссыз
тұрғындары, мигранттардың негізгі бөлігін құрайды, ортақ саны 130 млн.
адамға тең ... емес ... ... бұл ... саны 200 ... ... және де ... қызметінен босатылған жұмысшылар, өзінің
жағдайын мойындағысы келмеген саяси диссидентер.
Тайванның бұқара ... ... ҚХР ... ... ішкі ... Қытайда 60 астам әртүрлі партиялар мен
одақтастық ұйымдар, қазіргі билікте болып ... ... ... ... Солардың ішіндегі ерекше орынды алатын “Шығыс найзағай”
партиясы, олардың мақсаты ҚКП билігін жою және ... ... ... ... ... алғаш деректер 2002 жылы белгілі болды, содан ... ... және ... олардың мүшелері тұтқынға алынды. Бұл
партияның нақты саяси бағдарламасы және ... ... бар, ... да
Фалунгунге қарағанда билікке қауіп төндіретін ең бірінші күш сол ... [5, б. ... ... уақытында ішкі тұрақтылықты сақтау, соғыс кезеңіндегі
немесе дағдарыста негізгі, соғыс ... ... ... ... ... резерв әскерін және халық жасақтарынан
құрылған полктерді соғыс кезіндегі қоғам тұрақтылықты ... ... ... басшыларының ойынша сыртқы жаумен күресі мен ... ... ... ... арасындағы байланысын
байқауда.
Тарихи тұрғыдан қарайтын болсақ ... ... ... ... күш ... ... және ... сондай-ақ ішкі
саяси тұрақтылықты сақтайды. Дегенмен, ҚХР-дің 1982 жылы ... (29,93 ... ... ... ... ... ... ал оның басқаруы ҚХР Орталық Кеңесінің қолында, бұл ҚКП-і қарулы
күштерден ... ... ... ... ... ... ... өз
ықпалын тура жолында тигізуде.
Бұл ерекше, заңды түрде бекітілген. ҚХР-дің “Мемлекет қорғаныс туралы
заңы” 1997 ж. ... ... ... күштері ҚКП-нің басшылығында болып
табылады. ҚКП-нің әскерге қатынасын бақылауын күшей түсуде, бұл ... ... ... назарында болып отырады және ... ... ... ... ... соның ішіндегі
2007 жылдың қазанында 17-ші ... ... ... ... ... ... әскерге деген абсолютті басқаруы “біртіндеп келуі” бұның
мәні ретінде “партия мылтықпен билейді” дегенді білдіреді. Бұны орындауға,
негізінен жоғарғы басқару ...... ... ... ... ... болып табылады.
Келесі жайттарды ескере ... ... ҚХР ... ... ... ... ... сақтау және қоғамдық
тұрақтылықты қамтамасыз етуге халық қарулы полициясына жүктелген, ҚХР-дің
“Мемлекет қорғанысы туралы заңында” ішкі ... ... ... ғана ... ... ... ... қолдауын мен халық жасақтарын
жұмсау[6, б. 25].
1.3 ҚХР әскери ... және оның ... ... ... ... ... ... саясат түсінігі бойынша, ол
мемлекеттің ортақ саясатының ... ... ... қарастырылады, әскери
ұйымдастырудың құруға тікелей байланысты, қарулы күштерді дайындауға мен
қолдануға (немесе қолдануға кауіп төндіруге) белгілі бір ... ... ... ... ... ... бұл, бағалау мүмкіндігін, әскери күшті
қолдану шегін мен қажеттілігін, ... ... ... ... ... үлгісін құрастыруы болып табылады.
Әскери саясатының мақсаттары мен ... ... ішкі ... ... ... ... Оның біртіндеп немесе жылдамды
өзгерістері әскери саясатының мақсаттары мен мүмкіндіктерін қайта қарауға
алып келеді және де ... ... ... мен ... тікелей
байланысты. Әскери саясатының идеялық негізі ретінде ... ... ... бұл ... мен ... ... ... басқармасымен
құрастырылады. Әскери саясатының құрылымынан келесі мазмұны мен анықталуы
басқару ... ... ... ... мен практикалық іс-әрекеттер,
әскери потенциалының құрылуына мене саяси ... ... ... ... ... ... ... “қырғи-
қабақ сғысының аяқталуымен, және де геосаяси бәсекелстіктің орталық
салмағының әскери емес ... ...... ... ... ... факторының рөлін әлсіреткен жоқ. Керсінше,
бітпейтін қарулықақтығыстар, АҚШ пен ... да ... ... ... ... шешуі, сонымен ... ... ... ... көз бояушылығы ретінде ғана емес, сондай-ақ
ядролық қаруды таратпау туралы режимінің ... ... ... бар жаңа
мемлекеттердің пайда болуы – Үндістан, ҚХДР мен Пәкістан соның бәрі соғыс
факторының халықаралық жүйесінде өсуіне алып ... ... ... ... ... ... ... Батыс қауіп төндіретін күш
екенін айтылады. ҚХР-дің әскери күшінен ... озық және ... ... ... ... әбден мүмкін. Біріншіден бұны ... алы ... ... ... ... ... Қытаймен қандай
қатынаспен болғаны себеп болады, сол кездегі мәдениеті мен адам ... ... ... ... артта қалған Қытай, жартылай отар болуына
ұлттық деңгейінің төмендеуіне әкелді. Осыдан ... ... ... ... және ... даму стратегиясының жағдайының тұрақтылығы
ретінде қарастырылады [7, б. 12-15].
Қытайлық көзқарас бойынша, әскери қауіпсіздік ... ... орта ... ... ... ... саналады, бірақ та әлемдік
процестердің қарама-қайшылығы мен қиындығы екенін айтады. ... ... ... ... ... пен даму тұрғысында
өтіп жатқанымен, сонымен қатар әлі де болса, айқын емес және ... ... кең даму ... ... ... тез ... дамуы, халықаралық еңбек бөлісу саласында
түпкірлі өзгерістерге әкелді, сондай-ақ жахандану мен аймақтық деңгейлерде
экономикалық байланыстары, мемлекеттердің байланысын күшейтті [8, б. ... ... ... ... мен даму ... ... ... шешуде, күштердің координациялауы мен
байланыстардың тереңділігі арқылы ... ... ... ... дамыған
мемлекеттердің әлемдік аренадағы қарым-қатынасы үлкен ... алып ... ... және ... емес ... ... алға ... соның ішінде соңғы кездерде ланкестік актілерімен,
сепаратизм мен экстреммизмен қоса, энергетика ... ... ... ... ... салаларында
қауіпсіздік мәселелер өршей түсуде [8, б. 15-16].
“ҚХР ұлттық қорғаныс мәселелері бойынша Ақ кітап” тұрғысынан ... ... ... саясаты келесі тұрғылардан құралған:
1. Ұлттық қауіпсіздікті мен ... ... ... ету, ... ... қамтамасыздандыру. Бұл агрессияға төтеп беруді
кепілдейді, жер және ... ... әуе ... ... ... үшін ... ... тоқтату мен қарсы тұруға
бағытталған; Сепаратизм, ланкестік және экстремизмнің ... ... ... мен ... жою ... табылады.
2. ХХІ ғасырдың жаңа кезеңінде, ҚХАӘ-нің іс-әрекеті тарихи маңызы бар
миссиясын орындау, ҚКП-нің ... ... ... атқаратынына
байланысты. Мемлекет қауіпсіздігін қамтамасыз ету, және де әлемдік
бейбітшілікті сақтауға, ... ... ... ... ... басты миссиясы болып тұрақталады. ҚХАӘ - өзінің әртүрлі
қауіпсіздік мүмкіндіктерін дамытуда, соның ішіндегі ... ... ... ... іс-шаралары; қазіргі кезеңдегі соғыстың
қатаң жағдайында соғыс әрекеттерін жүргізу.
3. Ұлттық қорғаныс пен экономикалық бірлесе дамуы. Қарулы күштердің
модернизациясы әлеуметтік пен ... ... ... ... ретінде
қарастырылады.
4. Қытайдың жағдайында әскерижағының төңкерісі, әскердің қарулы ұрысқа
белсенді дайындығы болып табылады, ... ... ... ... ... ... мен ... түрін жаппай дамуы.
5. Соғыс ұйымдастырушылығын жақсарту, құрылымын мен әскери басшылығын
инновациясының енгізуімен арқылы дамыту.
6. Басқа мемлекеттермен әскери байланыстарын ... ... ... бес ... ... келеді, сондай-ақ әскери қарым-қатынас та
ішіне кіреді. Бұл одақтастық және соғысшыл және де ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік саласындағы
байланысында белсенді қатысады, соның ішіндегі кеңес механизімінің әлемдік
державаларымен стратегиялық ... ... ... ... дамыткда және әскери саласында сенімділік ... ... ... ... ... мүддесімен бейбіт құру
операцтияларында белсенді қатысады, ... ... ... ... ... ... іс-шаралар жүргізеді [9, б. 22].
Пекинде басты мәселе ретінде ... ... ... мән ... ... 1994 жылы ҚХР мен ... Федерациясының арасындағы құжат –
ядролық қаруда бірінші болып қолданбауы және ... ... ... ... ... ... 1998 жылы сондай келісім ҚХР мен АҚШ
арасында болды. Ал мамырдың 2000 ...... ... төрт ... ... ядролық қаруды дәлдемеу туралы құжатқа қол қойылды [10,
б. 2].
Қазіргі кезде Қытай қауіпсіздігінің жаңа түр концепциясын, халықаралық
концепциясын, ... ... ... және де ... ... ... тең ... негізі ретінде сенімділік
пен өзара байланыс болып табылады; мемлекеттердің ішкі ісіне араласпау
және үшінші мемлекеттерге зиян ... ... ... мен ... ... жайттарды оптималды түрде қарастыру; қарулы күштер
арасында достық байланыста ұстау.
Сондықтан да шекаралас ... ... ... ... бұл ... бейбіт қоршауында өмір сүруі мақсаты болып табылады
[11, б. 8].
ХХ ғасырдың аяғы мен ХХІ ... бас ... ... мен ... аса ... ... саласында келісімдерге қол қойылған
айқындалады, сенімділік шараларында біртекті жүйенің ... ... Бұл ... қолдануы екі елдің арасындағы ... ... ... бірінші болып ... ... ... ... ... ... қауіпті әскери іс-
әрекетін болдырмау, Ресей, Қазақстан, Қырғызстан, ... мен ... (бес ... ... өзара сенімділік шаралары туралы ... және де ... ... ... ... ... санын қысқарту
туралы келісімдердің маңызы зор болып табылады [12, б. ... ... ... өзара бір-біріне күшті қолданбауы мен ... ... ... біржақты әскери күштілікпен бас тарту, шекара
аймағындағы барлық қарулы күштердің басқа жақа шабуылын болдырмау. ... ... 100 ... шекара бойындағы әскери қарулы күштердің
санын мен әскери техниканын санының шектулі деңгейі орнатылған.
Қытай мен ... ... ...... ... орналасқан Ладакха аймағы және ... ... ... ... ... болуына қарамастан, стратегиялық
қарым-қатынас сериктестік байланыстарының және жанжақты ... даму ... ... ... ... 1996 жылы ... Үндістан арасындағы әскери саласындағы өзара сенімділік пен тиімділік
келісіміне қол ... ... ... ... екі жақ шекара бойындағы
даулас территориялардың шешілмеуінше, өзара ... ... ... өзінің іс-шарасында шекаралық аймақты бұзбауға, жерлі әскерді екі
жақта да санын қысқарту мен шектеулер қоюға, шекаралық әскерін мен ... аз ... ... ... ... ... өткізбеуін, қауіп төндіретін соғыс іс-шараларын өткізбеу;
әскери әуе ... ... ... өтіп ... ... ... және ... арасындағы байланысын мен қарым-қатынасын
дамытып күшейту болып табылады [12, б. ... ... ... ядролық қаруды таратпаудан бас тартуы
Пекиннің теріс реакциясына әкеліп ... ... та ХХІ ... ... жылы ВСНП басшысының Ли Пэнның Үндістанға ресми сапармен келуі, және
Үндістанның премьер-министірінің Ваджпаидің 2003 жылы Пекинге келуі, екі
жақты ... ... және ... ... ... ... ... қатар бұл жайттардан Қытй-Үндістан шекара
территориясының мәселелері бойынша шешу ... 2005 жылы ... 2008 жылы ... ... мен ... ... ХХІ ... шешіілді. Соңғы жылдары Қытай мен Үндістан арасындағы
стратегиялық серіктестік даму кезеңіне көшті. ... ... ... ... ... ... ішіндегі ланкестікке қарсы тәжірбиелер, сондай-
ақ ТӘК-тің теңіз коммуникацияларында қауіпсіздікті сақтау [12, б. 10].
Қақтығыстық потенциял ... мен ... ... тек ... ғана ... ... қатар жақтардың АҚШ-тың ... ... ... ... ... орналастыру туралы
көзқарастардың қарама-қайшы болуы.
Бұл жайттарды ескере ... 2008 жылы ... ... Қытай мен
Үндістан арасындағы ХХІ ғасырдағы перспективалары” келісімі бойынша, ... ... ... ... ... сақтай отырып, сенімділік
әрекеттерін ұлғая ... күш ... [12, б. ... ... бас кезеңінде Қытайдың оңтүстік көршімен ... ... ... түсті. Вьетнам әскерінің 1989 жылы Камбоджадан
шағаруы, және Пекин мен ... ... БҰҰ ... ... ... тұрақтандыру мәселелері, екі ... ... ... жаңа деңгейге көтеріп, көпжылдық тартыс пен даулас жайттардан
баст тартуы болды. 1991 жылы ортақ ... қол ... бұл ... ... ... ... ... толық нормализациялауға, «тартыс
кезеңінің аяқталуына» алып ... ... ... екі ел ... ... 2000 жылы қабылданған келісімге сәйкес 16 «алтын» иероглифтер
формуласымен негізделген: «Көршілестік және достық, ... ... ... келешекке қарай бет бұру». Қытайдың ... ... ... ... ... ... ... бет
бұрды, қысқамерзімді қақтығыстық эпизодтарға қарамастан, соның ішіндегі –
авиалық соққы бөлімдерін ... ... ... жылы ... сайлауының болғандықтан, « Қытай қауіпінен қорғау» себебі болды,
1999 жылы ... ... ... ҚХР ... соққы
шабуылы, 2001 жылы американдық барлау ұшағының ҚХР кеңістігіне кіруі, әрі
қарай оның ... ... ... АҚШ пен ... ... ... ... ең басты қадамы ретінде, 2008 жылы екі елдің
қорғаныс ... ... ... ... ... орнатуы, бұл
байланыс арқылы 2008 жылдың 10 сәуірінде екі ... ... ... ... ... – Лян ... мен ... Гейтс пен арасында [12, б.
20].
Сонымен қатар Қытайдың АҚШ-қа бағытталған стратегиялық ... ... ... екі бағытты Қытай мен АҚШ ұзақмерзімді
байланыстарының ... ... тиіс ... ... ... бірі ... бағытталған, соның ішіндегі оның әскери күшінің өсуін.
Екіншісі ... ... ... ... бағытталған саясаты, соның
ішінде АҚШ-қа ең маңыздысы ... ... ... ... ... ... сондағы АҚШ-тың аймақтағы шешуші рөлді
атқаруы болып табылады. ... ... АҚШ ... ... ... ... қосады. 2006 жылдың наурызында Дж. Буштың
тіркелген « ... ... ... ... ... ... отырып, оның байланыс саласындағы ынымақтастықтың потенциалын айта
отырып, «Қытай ... ... ... ескі ... ... ... ... дамумен бара алмайды, соның ішіндегі - өзінің әскери
потенциалын ... емес ... ... ... ... болып, ресурстармен бай мемлекеттерді қолдауы, өзінің ... және ... мән ... («дұрыс емес басқару», яғни
демократияның болмауы).
Әскери саласындағы байланыстары үш сәтпен сипатталады. Біріншіден, АҚШ-
тың Қытайды ... ... ... ... ... ... Екіншіден, АҚШ-тың Қытаймен өзіндік әскери саладағы шектеулікті
қоюы, өзінің ... ... ... мен ... жіберуіне
қысым салу. Үшіншіден, ҚХР-дің қарулы күштерінің әртүрлі ... ... ... ... көбірек информацияны жинау, сонымен
қатар әскери жоспарлау мен ҚХР қарулы күштерінің стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... тапты, Қытайға әкелетін технологияларды тек азаматтық қажеттілікте
ғана қолданып, әскери модернизацияны қатаң түрде қадағалау ... ... ... ... ... ... жаңа ... тек шектеулі
көлемімен ғанаимпорттау, сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... сондай-ақ Жапония бұл саясатты қолдануға жөн
деп санады.
АҚШ-тың Азия-Тынық мұхит аймағындағы орналасуын, ... екі ... ... ... ... ... кепілі ретінде мойындап, Пекин
сонымен қатар ... ... ... оның ... ... ... әкеліп, Қытайдың мемлекеттік ... ... ... тоқтату стратегиясын қолданып жатыр. БҰл стратегияның бір
бөлігі ретінде, Қытай АҚШ пен ... ... ... пайда болуын,
Вашингтонның Токионы соғыстан ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың Гуам аралында ауыр ... ... ... және су асты атомдық ... ... [12, б. ... Азия-Тынық мұхит аймақтағы елдермен ... ... ... ішіндегі әскери қауіпсіздік мәселелеріне үлкен ... ... ... ... ҚХР ... ... 1990-шы жылдардың екінші
жартысынан бастап, Пекин белсенді ... ... ... ... ... мәселелері туралы диалогты АСЕАН-мен, ШЫҰ-мен және Оңтүстік-
Қытай теңізіндегі іс-әрекеттер туралы Декларацияда ... рөл ... ... ... ... ... мен ҚХР ... басшыларының
бейбітшілік пен әлемді сақтау стратегиялық серіктестік туралы ортақ
деклаарациясы» қол қойды. ... 2004 ... ... ... ... жылдық жаспар қабылданды, бұл ... ... ... қауіпсіздікке байланысты ортақ іс-әректтер мен ортақ шаралар
қарастырылып, әскери ... ... ... ... ... ... 2004 ... қазанында, Қытай Оңтүстік-Азия аймағында
достық пен ынтымақ ... ... қол ... сол ... АСЕАН және
Қытай арасындағы даулас территорияларды шешуге бағытталған ... ... ... Пекин инициативасы бойынша қауіпсіздік саладағы
АСЕАН-ғы ... ... ... ... ... Қытай астанасында
2004 жылдың қарашасында бірінші сессиясы ... [12, б. ... ... ... ШЫҰ, ... және ТМД ... ... күресте,
түсінушілік пен ынтымақтастық туралы декларацияға қол ... ... 2006 ... ... ... ... ұсынысымен Қытайда екнші аймақтық
АСЕАН форумы өткізілді, Қытай және АСЕАН арасында өзара әскери қызметтегі
адамдарымен алмасуы туралы ... ... Сол ... ... ... Қытай теңіз шапқыншылық әрекеттеріне қарсы бірлесіп шаралар өткізу
туралы келісім қабылданды. Қорытындылай келе, Пекиннің сыртқы ... ... ... ... дамыту шаралары, «Қытай қауіп»
мәселесін жойып, АТМ аймағындағы көпжақты байланыстардың тұрақты ... ... [12, б. ... ... ... ... “ХАЛЫҚ СОҒЫСЫ” СТРАТЕГИЯСЫНАН, “БЕЛСЕНДІ
ҚОРҒАНЫС” СТРАТЕГИЯСЫНА КӨШУ
2.1 Қытайдың сыртқы әскери қауіпті бағалауы
Қазіргі замандағы Қытайдың информациондық ... ... ... оның БАҚ құжаттарындағы ҚХР әскери доктринасының толық ресми
материалдардың болмауы болып табылады. Бұл ... ... ... түрде
ғана және кейбір мәліметтерден ғана құралған, “Қытайдың әскери қорғаныс
туралы мәселелер Ақ ... ... 1999 ... бастап ҚХР-дің
мемлекеттік кеңесімен шығарылады. Сондай-ақ, ҚКП-нің жиналыстарында,
сонымен қатар ... ... ... ... ... [13, б. ... сыртқы қауіп төндіретін мемлекеттердің даму мен әскери
деңгейі бір қалыпты болмауын ... ... ... тең ... да, ... ... кез ... өзгерістерге дайын болуы
қажет, соның ішінде – Қытайға тиімді емес бағыттары да саналады.
ҚХР-дің ... ... отыз ... ... ... әскери
доктриналық көзқарастар бойынша, әлемдік қарулы күштердің қатынасы бір
бірімен тең емес дәрежеде болуы, сондықтан да ... ... ... ... , соның ішіндегі – Қытайға тиімсіз жағдайлары ... ... ... бері ... ... ... әскери
доктриналық көзқарасында көбінесе “халық соғысы” концепциясы үлкен рөлді
атқарды, Мао ... ... ... ... ... пен
азамат соғыстарындағы тәжірбиеден үлгі алып, “халық соғысы” концепциясы
үшінші дүниежүзілік соғыстың болу концепциясының тезисін құрады және ... ... мен ... ... ... халық - әскер” принципіне
сүйенді. өзінің құрылымы жағынан бұл концепция қорғаныс негізінде болып,
дұшпанның ... ... ... тек қорғану ретінде болды.
Шешуші рөлді бұл жерде адам ... ... және ... ... ... мен ... ... маңызы бағаланбаған. Сол
кездегі әскери ғылымға қайшы келетін жайттардың бірі, кең ... ... ... ... ... Егер де ... шабуыл жасаса ол
міндетті түрде жеңіліс табады, ... ұзақ ... ... соғыста,
партизандық бөлімдердің арқасында және ұлан ғайыр ... ... ... б. ... жылдан бастап, бұл доктрина мемлекеттік шекараны қорғауға
бағытталған, шабуылға ... беру иен ... ... ... ету, ... ... ... сақтау болып табылады.
Ең басты мән құрлықтағы соғыс ... ... және ... ... Жеке ... мен ... стратегиясы болған
жоқ. Керсінше ТӘК мен ӘӘК әрекеттері жерлі әскерге көмек беру ... ... ... ... ... Бұл ... ... халық полициясы мен халық жасақтары, сапасы жағынан
орташа ... ... және де ... ... ... ... басшылығымен қоса, тез аралық стратегияны қолданып,
соғысты ұзақ уақытқа созуымен, қарсыластың физикалық пен ... ... оның – ... ... ... ету. Бұл соғыстағы
маңызды рөлді тірі әскери күшке береді, ... ... ... бұл күш ... ... ... ... мен қаруланған
полиция, моралды комекке сүйеніп, массалардың материалды мен психолгиялық
көмегімен, қорғаныс пен ... ... кең ... ... ... ... ... мақсаты тыл мен қарсыластың ... маза ... ... ұзақ ... ... ... ... сындыру мен Қытай территориясынан шығару болды [13, б. 74-75].
Әлемдегі “қырғи-қабақ” соғысының аяқталуымен, әскери-стратегиялық
жағдай, Қытайда түпкірлі түрде ... ... неме ... ... керсінше экономикалық түрлі салалардан бәсекенің
пайда болуы, ... ... пен ... ... ... өзгертті, бұл
шара 1978 жылы өтке ОК-нің 3 пленумында 1978 жылы айқын көрсетеді. Бұған
дейін әлемде және ... ... ... ... ... ... ... келмейтіні анықталды.
“Хунци” журналының белгілеуінше, “Терең ғылыми анализдің ... ... ... ... ... және де әлемдегі нақты
жағдайын зерттей отырып, қытайлық ... ... пен ... жаңа ... пайда болғанын айтты”. Дэн Сяопин Әскери
кеңестің 1985 ... ... ... ... деп ...
Дүниежүзілік соғыстың қауіпі бар. Соғыс ... екі ... ... бітпегенше болып жатыр. Бірақ та халық бейбітшілікті таңдап
соғысқа қарсы болды. Бейбіт ... ... ... ... алып ... және ... ... азаюына әкеліп соқтырады. Келесі
мүмкіндікке сүйенсек, ұзақ мерзімді ... ... тек ... ... ... ғана байланысты болады. Біздің ... ... ... ... жылы бұл тезисты дамытып, Дэн ... жаңа ... ... ... бас ... ... біз ... әлемдік соғыстың
болатынына сенске, қазір бұл көзқарас өзгерді, ... ... ... қарасақ, бейбітшілікті сақтауға мүмкін, бірақ кейбір
жұмысты атқаруы қажет” Соғыс пен ... ... ... ... ... ... түпкірлі түрде өзгертуіне
алып келді. Бұрынғы ... ... алып ... ... ... құрылысты дамытуға күш салды. ҚХР-дің әскери саясаты бұл
кезеңдегі ... ... ... модернизация”
бағдарламасының құрамдас бөлігі ретінде және ... ... ... ... сай етіп жасау, соның ішіндегі әскери-
техникалық потенциялға – жоғарғыдәлделі ... ... ... ... және ... басқару жүйелері, соның ішіндегі
космостық элементтері кіреді.
Қытайдағы әскери саласындағы жаңаландыру идеологиясын Дэн Сяопиннің
атымен ... ол ... он ... және ... ... он жұмысын құрды, директивті органдардың негізгі тұжырымдарына
енгізілді.
Дэн Сяопиннің бағалауынша, ХХ-шы ХХІ-ші ... ... ... ... ... ... жаңа ... тарихында бірінші рет
өзінің мүмкіндіктерін экономиканың модернизациясына, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... әскери қорғаныс жүйесі автономдық түрде дамыған болатын, тек
біраз ғана ... ... және ... сферадағы даму
концепциясы орын алды, осыған ... ... ... ... ... болуына ғана емес, сондай-ақ әскери өнеркәсіп потенциалын
экономиканың ... ... ... [13, б. 87-88].
Бұл идеялар экономикалық пен қорғаныс құрылысының өзара байланысын
мен қатынасына жаңа көзқарастардың дамуына күш салды, сонымен ... ... ... тез ... әлемдік интеграциялық процесстердің
ғылым саласындағы және де ғылымның ... ... ... ... ... жаңаландыру реформаларын әскери саласында болуын,
Қытай әскерінің 60-70-ші жылдардағы артта қалуы мен ... ... ... ... ... экономикалық пен ғылыми
базаларының артта қалуы, әскери-доктриналық көзқарастардың ... ... ... ... ... ... ... қатысуының
әсерінен болды [13, б. 90].
Жаңа әскери доктринасының шағарылуы, бұл кезеңдегі тиімділігі туралы
дауларға әкеліп соқтырды, сондай-ақ Мао Цзэдунның әскери ... ... ... ... сөз болды. Бұл идеялар – бағалы әскери-теоретикалық
байлық, және қытайлық дәстүрлі даму жолын анықтайды. Сонымен қатар, ... ... ... сай етіп дамыту керектігін, “әлемдегі жағдайларды
мұқиятты түрде ескеріп, шетелдік мемлекеттерден ең жақсысын ... ... ... ... шетелдік әскердің даму тенденцияларын
зерттеу, өзінің тәжірбиесін шетелдікпе салыстыру”. Қорытынды ретінде
“қазіргі жағдайға сай ... ... ... ... ... пен
әлемдік тәжірбиеге сай етіп, қазіргі замандағы ... ... ... ... ... ... ... отырып, сондай-ақ
халықаралық қауіпсіздік саласындағы өзгерістерден, “қазіргі жағдайға ... ... ... ... ... ... ... доктрина ҚХР-дің ХХІ ғасырдағы әскери доктринасы болып саналады. Бұл
доктрина бойынша күшті модернизациялық әскерді құру, әскери күштердің ... ... ... ... ... Бұл доктринаға орай,
әскерикүшті Пекиннің айтуы бойынша. Бірінші болып ... ... ... ... ... соныменг қатар қорғаныс ішінде, шабуылға қолайлы
мен қорғанысқа сай қарулы күштермен қамтамасыздырылған. Қытайлық көзқарас
бойынша, ... ... ... ... үшін ... ... ... қажет.
Біріншіден, әскери саласындағы мен саяси саласы арасындағы ... ... ... ... ... бақылауы қажет, соның
ішінде экономикалық саясатпен және сыртқы саясатпен; сондағы ... ... ... ... ... атқарады. Қарулы
қақтығыста да, сыртқы саясатта да, ... ... және ... алуы
қажет; сонымен қатар басқа территорияларды жаулап алу. Әлемдік ... ұлы ... ... танылады, әлем тағдырына жауапты екенін
түсінеді.
Екіншіден, қорғаныс пен ... ... ... ... ол қорғаныс пен шабуылды және ... ... ... ... ... ... соғыста шаралар жүргізуі қажет және
жоғарғы технологияларын қолдану.
Үшіншіден, ... ... ... және таяу ... ... беру қатынасы. Бірінші болып қорғаныс негіздерін жоспарлы
түрде құру және жағымды сыртқы жағдайын қамтамасыз ету.; ... – тез ... ... ... ... ... ... ХХІ ғасырда Қытай “белсенді қорғанысты” ұстанып,
соғыстың болу жағдайында соққыға төтеп ... ... ... соғысты
аяқтау, соққыдан азат ету, соққыны болдырмау. Соғысты ғана болдырмау,
сонымен ... ... ... ... ... ... деңгейінде
бейбітшілік тұрақтылықты қамтамасыз ету.
Қытайдың ядролық стратегиясы, ... ... ... ... ... алып, “ядролық тоқтату” концепциясында көрсетілген,
тоқтату ядролық күштерді құруына негізделген, кез ... ... ... ... ... ... ... соққы беріп, оны ядролық соғыстан бас тартуына ... ... ... ... ойдан туындап жатыр, себебі қазіргі
кездегі спецификалық ... қару ... жою ... ... мақсаттарды оның санын көбйтпей-ақ шешуіне әкеледі. Бұндай
көзқарас дамыған мемлекеттермен ядролық қаруымен тең ... ... ... мен ... ... ... ... Сонымен
қатар Қытайдың ядролық күштері шабуылдық қасиеті бар, сондай-ақ әлемдік
ядролық ... ... ... ... [13, б. 101].
Өткен ғасырдың 90-шы жылдардың басында, ... ... ... әскери
әрекеттерінің анализін ескере отырып, “белсенді қорғаныс” ... ... ... ... арадағы дайындық” пен ... ... ... ... ... ... ... құруға негізделген, қазіргі заманға сай техникамен
жабдықталған, және локалдік пен шекара аймағындағы кез-келген ... ... ... ... ... ... аймағындағы жағдай дегенмен тұрақты болып келеді.
Қытай, Жапония мен Оңтүстік Кореяның АСЕАН ... ... ... негізделген, Қытай АСЕАН елдерімен он жыл бойы бос
сауда аймағы туралы қол ... және ... ... ... ... ... түрінде өиеді. Негізінен Оңтүстк-Қытай
теңізіндегі ... ... ... ... соған орай 2002 жылы АСЕАН-мен
бірге қабылдаған Оңтүстік-Қытай ... ... ... декларация.
Қытайдағы тұрақсыз факторларға келесілерді қосады, әлемдегі ... ... ... тең еме дәрежеде орналасуы, соған байланысты
дамушы мен дамыған мемлекеттердің арасы едәуір ерекшеленді, гегемонизмнің
жаңа ... ... ... ... ... жасау, мемлекеттер арасындағы
жер ресурстары үшін даулардың пайда болуы. Пекинде ең көп мән ... ... ... бұл ... ... Кеңесінің рөлін,
әлемдік қақтығыстарды мен локалдік соғыстарда рөлін ... ... [13, б. ... ... факторлар АТМ аймағынта да байқалады. Ең негізгісі
болып, Корей түбегіндегі бебіт ... ... ... ... ... ... мәселенің тұрақталмауы, осыдан шығып Тайванның жаңа
өкіметінің “Бір Қыта” концепциясына қатыстығының ... ... ... ... ... қазіргі заманғы қарудың мен әскери-техниканың алып
келуі, және Вашингтонның Тайвань қауіпсіздігінің күшейту актісін қолдануы.
АТМ-дағы қауіпсіздік ... ... екі ... ... Бір ... – тұрақты факторлардың күшеюі.
Аймақтағы мемлекеттердің экономикасы тез қарқынмен дамып ... ал ... ... өзара тиімді және табысты түрде дамып ... ... ... ... ... ... жетті, басқа
мемлекеттермен де бос сауда ... қол ... ... ... ... ... факторлар орын алуда.
2001 жылдан АҚШ қарқынды түрде әскери құрылымын қай-құруда, бұл мақсаты
ретінде жахандану орнығу жүйесінің ... ... ... жаңа ... болып табылады.
АҚШ-тың ойлауынша, Еуропаға қарағанда Азия-Тынық мұхитындағы
аймағында тұрақсыз факторлар орын ... ... ... – Корй ... ... және ... мәселесі, ең негізгісі болып – күшейіп
бара ... ... ... ... ... гегемониясына төтеп беруі
мүмкін. Мұндай потенциалды қауіп көздерінен, АҚШ-тың қарулы күштері бұл
аймақтағы әскери ... мен ... тез ... ... жасау әрекеттерін
орындауы қажет. Бұл арадағы Вашинготонның қолданылатын бағыты - ӘӘК ... ... ... ... мен ... Тынық мұхит аймағында
тағы бір авиациондық кеме эскадрасын орналастыру; әртүрлі күштердің
қатынасын ... ... ... ... ... ... дамуы, бұл екі елдің әскери күшінің
қатынасымен бірлесе ... ... ... ... Жапонияның
Конституциясының қайта-қарау мәселелері орын алуда, олардың бірлесе
жасалатын ... ... ... тыс ... ... Ирак пен ... ... жағдай тұрақсыз болып келеді.
Ядролық перспективаларды қайта қарау мәселері Иран мен ҚХДР мәселелері
белгісіз болады. ... ... мен ... өз ... ... ... пен діни қақтығыстардың болуы мемлекеттер
арасындағы сенімділікті жояды [13, б. ... ... ... мен экстремизм мәселелері үлкен
қауіп тудыруда.
2.2. Қауіп төндіретін сепаратизм, халықаралық терроризм және
трансұлттық қылмыскерлік мәселелері
Қытайдың ойынша, ... ... ... ... ... ҚХР ... тұрақтылығына ең үлкен қауіп төндіретін, Тайванның
тәуелсіздігіне үшін шығатын сепаратистік күштер болып табылады. Пекин бұл
мәселеге үлкен мән беруде, ... ... екі ... ... жүргізуі,
бір жағынан “Бір Қытай” концепциясын мойындаса, екіншіден Тайвнь қарулы
күштеріне әскери қару-жарақ ... ... ... бұғазы
аймағында жағдай тұрақты болып табылады. Сонымен ... ... ... ... ... әлсіретпей, керсінше аймақтағы күш ... ... ... [14, б. ... ... ... ... наразылықты тудыратын мәселе –
белсенділік танытатын және территориядан тыс ... ... ұйым ... ... ... бұл ... мақсаты болып,
Шыңжан Ұйғыр автономды ... және ... мен ... бір бөлігінде тәуелсіз ислам мемлекетін құруы болады.
Соңғы жылдары “Шығыс Түркістан” ұйымымен ірі ... ... ... ... бұл ұйым ... Талибанмен,
“Өзбекістанның исламдық қозғалысымен” байланыс орнатып, халықаралық
ланкестіктің бір ... ... ... “Бүкіл әлемдік ұйғыр
конгрессі” және “ ... ... ... Шығыс Түркістан аймағындағы
мәселелерді интеграциялауға қатысты, басқа да ... ... ... торы ... байланысқа шығуда.
2008 жылдың басында Тибет бостандығы үшін ... ... ... ... әсеріне тибеттік сепаратистердің әрекеті өршей
түсті, бұл әлеуметтік тұрақтылыққа ... ... бұл ... ... ... ... ланкестікке қарсы зерттеу институтының ... ... ... ... 20% ... ... соғыстардың және қарулы қақтығыстардың саны 2006 жылы 41-ге
тең болды, бұл “қырғи-қабақ” соғысынан ... ең ... ... ... ... 665 ... ... жасалынды, соның ішінде 4900адам қаза
тауып, 10500 адамнан аса ... ... 2007 ... ... 43 ланкестік
актілер жасалды, 378 адам қаза тауып, 799 ... ... 2006 ... ... ... көп ... 2006 жылы Ресейде, Иракта, Сауд
Арабиясында, Үндістанда, Пәкістанда және Нигерияда ланкестік шабуылдар
мұнай құбырларына мен ... ... ... ... жасалды [14, б.
260].
Соңғы жылдары халықаралық экономикаға мен ... АТР ... ... ... ... ... ... бұл теңіз жолдардағы шабуылдары
болып табылады, Сингапур және Малакк бұғаздары арқылы ... ... ... ... ... жыл ... бұл ... 50
мыңнан астам сауда кемелері жүріп жатыр.
Халықаралақ ... бюро ... ... ... ... 2002 жылы және 2003 ... ... кемелеріне қарулы шапқышлық
370-445 ке өсті. Сонымен қатар ең қауіпті аймақ ОША су ... 2003 жылы 156 рет ... ... ... 35% ... ... бірінші жартысында Сингапур және Малакк бұғаздарындағы
шбуылдар 2003 жылға ... екі есе ... ... ... ... Битан аралының аймағында бірнеше катерлер арқылы ... ... ... ... ... пен адам тонау әрекеттері
байқалады. Көптеген мемлекеттердің бұл ... ... ... бұл ӘӘК ... әлі эффективті емес болып табылады. ... ... бірі ... ... халықаралық стандарттардың болмауы
және кеме экипаждарының көбісі сол ... ... емес ... орай ... ... сол кемеге енуіне мүмкіндік береді.
Жапондақ мамандардың бағалауынша, теңіз шапқыншыларға ... ... ... көп ... ... ... олар ... емес,
саяси мақсаттарымен бағытталады, сонымен қатар кемелерді жаулап ... ... ... ... ... ... ... мүмкін
болуы ықтимал [14, б. 266].
Қытай сонымен қатар келесі жайттарды ескереді, көптеген Оңтүстік
Шығыс Азия ... ... ... ... ... ... ... ортақ қауіпсіздік орнату шараларына сүйеніп өз ... бұл ... ... ... бұл мемлекеттерге бірінщіден,
АҚШ, Жапония, Үндістан кіреді. АҚШ өзінің ... ... бұл ... ... рет ... ... ... әскери базаларын Андаман
арлдарында орналастыруды айтты.
Сонымен қатар Пекин теңіз ... ... ... дамыту үшін алға басуда, бұны антиланкесстікке қарсы шаралар
екенін қарастырады. ... ... ... ... мұхитында
өсуі, кең ауқымды бірлесуіне және әскери флоттардың бұл құбылысқа ... ... ... Бұл ... 11-ші ... ... ... Пусанда 2008 жылдың қазанында болған. Симпозиумде АТМ-нің 23
мемлекеттердің Теңіз ... ... ... ... ... ішінде –
Ресей, АҚШ, Қытай, Жапония ... ... ... ... ... ... кетті. Форумның мүшелері АТР мемлекеттеріне
практикалық тұрғыда бұл мәселелерді шешуге, және де ... ... ... ең қауіпті аймақтарда патрулін жүргізу [14, б. 270].
2.3 Әскери саласындағы төңкерістік өзгерістерге көзқарасы
ҚХР ... ... ... ... ... әскери
саласындағы болған технологиялық төңкерісі, ең алдымен ... ... ... ... ... болады, сонымен қатар әскери
саладағы мемлекеттердің ұлттық күштерінің өзара бәсекелестігі болып
табылады. Бұл ... ең ... ... ... ... [15, б.
6].
Біріншіден, орта жаңа және ... ... ... ... ... ... ... қазіргі әскери
саладағы өзгерістегре байланысты. Ғылымның мен технологиялардың тез
қарқынмен ... ... ... ... ... ... теникалық
жабдықтардың мүмкіндіктері, қарулы қақтығыстардың түріне әсерін тигізеді.
Сондай-ақ жаңа информациялық ... ... ... ... ... ... қарулардың тура дәлдеуіне әкеледі, ал
спутниктердің бақылау жүйесінің мүмкіндіктерін бірнеше рет арттырды.
Екіншіден, бұл төңкерістің қозғалыс күші ... ... ... ... ... ... ... табылады, бұл жайт
“қырғи-қабақ” соғысының аяқталуымен байланысты болды. АҚШ өзінің ... ең ... ... ... әскери саласындағы ең алдыңғы орнын
алуды мақсат етіп жатыр. Олардан ... ... ... мемлекеттер
тұрады, олар өздерінің қарулы күштерін белсенді түрде дамытуда.
Үшіншіден, әскери кәсіптегі өзгерістер ... ... ... бұл ... саны ... ... ... өсті. Толық емес статистикалық мәліметтерге ... ... ... ... 136 ... ... ... орта есеппен жылына
10,7 рет, ол “қырғи қабақ( соғысындағы көрсеткіштен екі есе көп [15, б. 11-
12].
Қытайдың әскери ... ... ... кездегі әскери
саласындағы өтіп жатқан төңкерістер, жаңа сапалы ... ... алып ... ол ... ... ... сипатталады,
өзімен бірге әскери техниканың және қару саласындағы түпкірлі өзгерістерді
алып келеді. Сонымен қатар келесі сәттер ерекшеленеді.
1. Қаруландыру және әскери ... ... ... ... ... ... ... жабдықталған әскер, қарсылас
туралы соғыс аймағында информацияларды жинауға үлкен мүмкіндік береді,
қазіргі ... сай және ... ... және ... ... Олардың әскери тиімділігі 50-60 пайызға өсті, ал операциондық
аймақ үш есе кеңнйеді. ... ... ... әр ... жоғарғы
дәлділік қару, информациондық жүйелермен және жасанды интеллектпен
жабдықталған, негізгі соққы күші ... ... ... ... ... ... мен ... жасанды интелектпен жабдықтайды,
пилотсыз техника мен және т.б. ... ... ... ... ... алып ... Басқару мен тез арадағы бақылау біртіндеп дәл ... ... ... ... бастап көптеген мемлекеттер компьютерлік
жүйелерді қарулы күштерде қолдануына құруда, ... ... ... ... тез арадағы соғыс аймағындағы бақылауды, ал соңғы
кездерде қарсыласты жоюда қолданады. Бұл ... ... ... ... ... автоматизациясы болып, барлық функционалды кезеңдерін
қамтиды – қарсыласты бақылаудан бастап, оны қырып жоға шейін.
3. Қарулы күштердің құрылымы ... ... ... жаңа жағдайларға
негізделген. Қарулы күштердің құрылысының негізгі тенденциясы болып, жеке
бөлімінің адам ... ... ... табылады, сонымен қатар жоғарғы
дәлделік ... мен ... ... қызмет көрсету бөлімдерін құру. ... ... ... ... қарулы күштерді құру, тез
арада ... ... ... ... және әскери мен әскери емес ... ... ... ... ... соғыс бұл күштердің сан алуан түрінің бірлесе
отырып ... ... ... ... ... ... психологиялық операциялармен кезекетесіп жүреді; соғыс мақсаттарына –
аз уақыт аралығында жету.
5. Болашақ соғыс көп бағытта жүргізіледі: жер, ... әуе, ... ... ортада, сонымен қатар стратегиялық, оперативті және
тактикалық деңгейде әрекеттерді орындау; фронт пен тыл ... ... ... ... қақтығыстарды жылдамдығы өседі, ал соғыстың уақыты
азаяды. ... ... ... ... ... космостық элементтерден болады [15, б. 14].
Сонымен қатар Қытай әскери аналитиктердің ойынша, ... ... ... технологияардың қолданудың да теріс жағын байқады.
Біріншіден, Ирактағы ... ... ... ... заманғы
информациялық жүйелер кейбір шектеулер бар. Оперативті ... ... ... ... ... бұзылды, ТӘК пен ӘӘК-тің
байланысы дұрыс болған жоқ, ... Ирак ... ... мәліметі
жеткізілген жоқ. Екншіден, пилотсыз ұшақтардың эффективтілігі, ауа райдың
өзгеру әсерінен төменделеді, ... ... ... ... Үшіншіден, танып білу функциялық ... ... ... ... алып ... ... ... аймақтағы
әртүрлі күштердің бірігіп шаралар өткізгенде. Төртіншіден, жаңа
мүмкіндіктердің ... ... ... ... қарсыласқа
психологиялық қысым жасайды.
Қорытындылай келе, әскери саладағы әрдайым болатын өзгертулер мен
тхнологиялардың дамуы, жаңа мәселелердің ... ... алып ... соғын
үлкен мән беруі қажет.
Жоғарыдағы келтірілген факторларды ескере отырып, мемлекеттің әскери-
саяси басшылығы ... ... ... туралы шараларын
өткізуде, флоттың информатизациясы мен компьютеризациясы арқылы, әскери
мүмкіндіктерді ... ... ... барлық түрінің өзара байланысын
арттыру. Соңғы мақсаты болып, ядролық қаруды тоқтату ... ... ... ... ... жоғарғы технологиялық қақтығыстарда,
және ланкестікке қарсы іс-шараларда сәтті әрекеттерін жүргізетін қарулы
күштерді құру болып ... ... ... ... ... комплексінің модернизация процессінің қиындығы болып келеді, және
оның техникалық ... ... ... Цзян ... ... ... ... кезде әскери құрылысты дамыта отырып біздің әскер қиын мәселеге
тап болды, ... ... ... ... ... сай ... әлі ... ең басты ... ... ... ... тез ара шешіп, оның жаңа деңгейге шығуы”.
Қытай әскери стратегиясының негізгі ерекшелігі болып, бұл ҚХАӘ-нің
шекаралық аймақтарда, кіші ... ... ... ... ... ... ... Бұл соғыстарға дайындығы, басқа ұзақмерзімге
созылатын соғыстардан мүлдем ерекше болып келеді.
Локалдік соғыстар, ... ... және ... ... мен ... аз ... ... әскери
қақтығыстарға кіреді. Бұндай қақтығыстарда ... ... ... ... ... ... қарсылықты жүргізуінен емес, керсінше
өзінің саяси мақсаттарына жету үшін ... ҚХР ... ... ... кіші ... соғыстардың мерзімі аз болуы
қажет. Сондай-ақ Қытайдың әскери аналитиктердің ойынша, бес түрлі локалдік
соғыстарды жіктейді:
1. ... ... ... ... ... территориясынан тыс
шақпауы.
2. Акваториялар мен аралдар үшін соғыс.
3. Қытай стратегиялық объектілеріне әуе шабуылы.
4. ... ... ... шабуылына қарсылық көрсету.
Қарсылас территориясына қайта шабу әрекеті, бұл іс-шара қарсыластың
агрессиясын жою мен өзінің дербестігін сақтауы үшін арналған.
Бұл жоғарыда келтірілген ... ... ... ... ... саяси мақсатына жету үшін қарулы күштердің қолдануы болып жатыр
[15, б. ... ... ... МОДЕРНИЗАЦИЯСЫ.
3.1 Әскери реформа - “төрт модернизация” жобасының негізін қалаушы
бағдарлама.
1949-1979 жылдары ҚХАӘ-нің құрылуы екі ... ... ... ... ... ... ... және “Халық соғысы”
концепциясының ел арасында таралуы, және де Мао ... ... ... Бұл ... болып жатқан әскери құрылыстың
саясаты, соғыстың болу мүмкіндігіне негізделген. Өзінің әскери-техникалық
жақтан артта ... ... ... ... ... қарулы күштердің
жоғарғы мобилдік дайындықпен, экономикасы мен адам санымен ... бұл жайт ... ... және ... ресурстарына кері әсерін
тигізіп, басқа да болып жатқан әлеуметтік бағдарламаларды мен тіпті қарулы
күштерінің өзін модернизациялауға тежеу берді [16, б. ... ... ... ... құру және ... тек ... Одағының
көмегімен ғана жүзеге асырылды. ҚКП-нің әскери күші азамат соғыстарында,
жартылай партизандық ... ғана ... ... бұл ... ... ... көп адам ... әскерге айналды. АҚШ-тың көмегімен
қамтамасыздандырылған Гоминдан әскерін ... күші ... ... ... кең ... қарасақ, Қытай халық төңкерісінің соңғы
кезеңінде Жапондық ... ... ... себеп болды, Жапонияның
капитуляцияға ұшырауына мәжбүр етті, ... ... ... ... ... ... ... потенциалы бар, және де ҚХАӘ-не қару
мен соғыс техникасын беріп, ... ... ... жеке ... ... ... ... жылдары әскери-доктриналық көзқарастарының консерватизімі
және қытайдың жоғарғы ... ... ... ... ... Қытай
әскерінің артта қалуына әекеліп соқтырды, сол себеппен әскери ... ... алып ... ... ... ... ... саясатындағы түпкірлі өзгерістерін қайта
қарау мәселесі болды, сондай-ақ қорғаныс комплексінің реформасы, Қытайдың
соғыс пен ... ... ... өзгеріске ұшыратты. Бұған дейін
болған кең ауқымды ... ... ... ... ... ... кезеңіндегі әскери құрылымын принципіне әкелді [16, б. ... ... ... қайта қарау барысында, бұл саясаттың нәтижессіз
екендігін мойындап, ҚХАӘ-ң адам санының қысқартуына әкеліп ... ... ... бір ... ... ... теңіз әскери базаларын, әуежайларды, байланыс желілерін және ... ... ... ал ... ... конверсияға ұшырату,
реформацияландыру және әскери мен азаматтық өндірістік күшіне айналдыру
болды.
Әскери реформаның ... ... ... бас ... ... ... ... құруы болды, кең ауқымды қайта құру процесі, соған
қоса жоғарғы әскери ... ... ... күштердің құрылымын
жаңаландыру, ҚХАӘ құрылысында техникалық пен әдейі арналған әскер түрін
орнату – ... ... ... ... және т.б, ... әуе ... мен флоттын әскерінің деңгейін көтеру болды.
Реформалар барысында Қытайдың дәстүрлі ... ... ... ... ... Бұрынғы жүйе бойынша (жергілікті әскер және тағы
басқа әскер түрлері) Жапон агрессиясына ... мен ... ... жаңа ... ... әкелді, Ұлттық Қарулы Полиция (ҰҚП)
және халық жасақтары нақты орындайтын жоспары алдына қойылды. ҚХАӘ ... ... ... ... ... ... жергілікті
әскер, әуе-әскери күштері мен теңіз әскери күштерден құрылған ҰҚП ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекет ішіндегі қауіпсіздікті (соның ішінднгі мемлекеттік
шекараны қорғау мен ... ... ... зор ... сақтауы жүктелген [16, б. 115].
Әскерді ругуляризациялауға іс-шаралар қолданды, соның ... ... ... ... ... төңкерісінен” кейін алынған басшылық
кадрлар жүйесін қайта құру жаңа заң ... мен ... ... ... ... нәтижесінде әскери құрылымының заң шығарушы
базасын құру және қарулы күштердің іс-әрекетін көрсететін жүйені ... ... ... ... – ҚХР-дің әскери қызметі ... ... ... офицерлік шегінде қызмет өту туралы құжаты (1990 жылы) және
т.б. ҚХР-дің әскери қызметі туралы заңы ... мен ... ... қарастырады, халық жасақтарының функциясы мен құрылымы, әскери
дайындықты студенттер мен резервтерлердің ... ... ... ... ... ... мен аралас принципі бар, сонымен қатар,
заңға байланысты ... ... ... ... орналастыруы туралы
мәселе, мемлекеттің қолдауымен іске асырылады. Бұл ұсыныс қарулы ... мен ... ... ... ... алады.
Сонымен қатар, әскердің мамандық сапасын арттыруға күш салынады.
“Мәдени төңкеріс” кезеңіндегі орнатылған ... ... ... лоялды тұрғыдан адамдарды алатын болса, онда жаңа ... бұл ... ... ... емес ... Жаңа ... ... тобының мүшесін тек әскери-оқыту орындарының түлектерінен
алынған ... ... ... ... ... ретінде, жоғарғы әскери
билігінің жүйесінің реорганизациясы болды. Бұған ... ... ҚХР ... құрылуымен бастап, бұл орган билеуші ... ... ... ... да, ... ... ... ҚКП-нің Орталық
комитетінің әскери кеңесінің басшылығымен болды. Реформа барысында ... ... (1982 ж. ... [16, б. 127].
Қарулы күштерді басқару туралы жоғарғы мемлекеттік орган құрылды,
Орталықтанған Әскери ... ... Бұл ... нәтижесі ретінде,
мемлекеттің қорғаныс құрылысындағы басқарушы рөлінің өсуі және ... ... ... ... ... Бұл шарамен қоса,
ҚХР-да ортақ, жоғары орталықтанған мемлекет пен партияның шегіндегі
басқарушы жүйе ... ... ... ОӘК пен ... ... сақтаған
ҚКП-нің Орталық Комитетінің әскери кеңесі. Бұл жүйесінің бірлігі ретінде
екі ... ... ... ... Бұған қоса, әскердің
бүкіл қоғамдық өмірдің бақылауының тәжірбиесіне орай, келесі қорытындыға
келеді, бұл тенденция қазіргі күнге ... ... келе ... ОӘК ... ... ... ретінде қалады. Қазір бұл құрылым практикалық іс-
шаралардың арқасында, Қытайда ... ... ... ... ... және ... бағытындағы мәселелерді
біріктіреді, стратегиялық дамуды ... ... мен ... ... ... ... өте зор ... келеді. Тек
коммуникациялық тордың сигменті ғана ерекшелініп қалады, мемлекет басқаруы
және ... ... ... ... ... сатыдағы объектілерді
біріктіреді. Мемлекеттің әскери-саяси ... ... ... ХХ ... қарулы қақтыфғыстардың басқару жүйесі ... ... жаңа ... сай ... ... ... бұл бөлімшелер төзімді әрі шабуылға аз ұшырайтыны болып ... ... ... ... өткізу қабілеттілікпен жабдықталған,
сондай-ақ мемлекеттің және әскердің қамтамасыз ... ... ... ... [16, б. 233].
ҚХАӘ адам саны 1985 жылы 1 млн. ... ... ... ... ... ал 2000 ... тағы 500 мың адамға, сөйтіп 2,5 млн. Адам саны
деңгейіне жетті. Бұл процесс ҚХАӘ тыл басқармасы да ... ... ... саны ... 7-ге ... ... орталық әскери органдардың
мамандар саны 20 пайызға азайды.
ҚХАӘ қатарынан құрылыс инжинерлік әскер шығарылды (180 мың адам) ... жол ... (10 ... 150 мың ... бұл ... ... жұмыс
күші азаматтық қажеттіліктерге көшірілді. Жергілікті (территориялды) әскер
және шекара әскері ... ... ... ... ... және
халық қарулы миллицияға жіберілді. Әскердің жаңа түрі ... - ... ... ... ... теңіз пехотасы және т.б. ... ... ... ... ... көп ... консервацияға ұшырады.
Қорғаныс құрылыс ғылымында және техникасында дәстүрлі әскери тәжірбиеден,
контрактық бюро конструкциясына көшірілді.
Бұл ... ... ... ... ... ... жаңа мамандырылған кадрларды оқытуға бағытталған қарулы күштердің
модернизациясына ... ... ... ... Оқу ... ... ... егер бұрын оның көп бөлігі саяси сабақтарға ... ... ... 70 ... ... ... ... және
30 пайызы саяси дайындыққа жұмсалады. Әскери техниканы қарау процесінің
қиындауы себебінен, әскерге шақырылатын ... ... ... бұл ... көп ... қала ... тұрады.
1990 жылдыфң соңында ҚХАӘ-нің оқу орындарында ... ... ... ... ... және ... ... үшін қолайлы жағдай туғызу, қазіргі қорғанысты модернизациялауға
байланысты қойылған мақсаттарға жауапты болуы. Негізгі тенденция ретінде
бұрыннан, келе жатқан әскери оқу ... ... ... құруы, соның
ішіндегі әскери инжинерлік және психологиялық профилді етіп құру.
Осыған орай, әскери реформаның басты этапында, ұйымдастыру шаралары
көбінесе орын ... ... ... ... мен ... және ... ... шараларына қолайлы жағдай туғызуға бағыттар қойылды.
Қазіргі кезде ҚХАӘ-нің кадрларын дайындау 67 әскери-оқу орындарында
және 112 азаматтық ... оқу ... өтіп ... ҚХАӘ ... ... 300 ... мамандықтан бойынша білім береді, соның ішіндегі екі-
жақты (әскери мен азаматтық) ... ... ... ... 4
курстық бакалавр деңгейі бойынша диплом беріледі, әскери және азаматтық
сферада қолданылады, бұл жайт ... ... ... ... ... ... ... кіруіне әкеледі [16, б. 253-254].
Жоғарыда айтылғандай, ҚХР-ғы ең басты мән заңшығарушы негізін ойлап
табуы маңызды болды. ... ... ... ... – мелекет
қорғанысы туралы 1997 жылы ... заңы еді; ... ... мен ... орнатылып, орталықта және жергілікті жерлерде
азаматтық пен әскери органдардың өзара ынтымақтастық әрекеттері оын ... ... орай ... ... қорғаныс ғылымының дамуы, техника мен
өнеркәсіптің дамуы, сондай-ақ қорғаныс ... ... ... ... беріп, өндірістік күшінің тиісті ауқымда ... ... ... және ... қатынасты жағдайларға,
өкімет тарапынан лготалар мен жеңілдіктер беруде. Жергілікті ... ... ... ... ... ... салынды. Әскери соғыс
өнімдерін шығаруы мен қарулы күштерді керекті өнімдермен қаматамасыз етуі,
міндетті болып табылады. Осыдан шығып, бұл Заң ... ... ... ... атқаруда.
Ғылыми-зерттеу институттары мен ұйымдардың арасында информациялық
байланысты орнатуда.
Индустрия мен жоғарғы технологияларды дамыту шараларын ... ... ... бар ... ... болды. Қытайдың жаханданудағы
сасатының бірі болып, ұлттық кадрларды ... ... ... ... бұл ... әскери-өнеркәсіп саласында жұмсауыа
кедергі келеді, себебі бұлардың көбісі шетелдік білім алған соң, өз еліне
қайтуға бас тартады. Сондай-ақ бұл контингетті ... ... ... ... көп материалды қиындықтарды туғызады.
ҚХАӘ+нің жааңа әскер түріне көшуі, ең біріншіден оның құрамындағы адам
санының қысқаруы болды, ... ... қару ... үлгісін
шығаруы болды, соның салдарынан 2000 жылы ҚХАӘ-нің саны ... ... ... ... ... саны 89 дан 59 ... қысқарып,
стратегиялық ядролық қаруларды тасымалдауыштардың саны 206 дан ... ... ... 5260 тан 3520-ге дейін.
ҚХАӘ-нің қысқартуына орай әскери инфрақұрылымның көп бөлігі азаматтық
мақсаттарға қолдануымен берілді, экономикалық құрылысқа ... ... ... ... ... ... әскер азаматтық қолданысқа үшін
100-ден астам әуежайларды, 29 гаваньды жалға беріп, 300-ден астам ... 90 ... ... ... астам складттарды және 3 мл.
Шаршы шақырым жерді берді. Әскердің келесі бағытта қолдануы, ол ... ... ... ... және бұл ... ... алу ... Соңғы 20 жылда мұндай іс-шараларда 100 мыңнан аса рет ... ... ... 10 ... жуық адам құтқарылды және 200 млн.
тонна жүк тасылынды. ... ... ... ... ... ... құруға мен салуға үлкен рөл атқарады. Сол уақыт ... ... 10 мың ... объектіліер салынды, соның ішіндегі
теміржол бағыттарын салуда, 260 көпірлерді, 4000 мың ... ... 50 ... 40 ... мен ... ... ... 500
энергетикалық проектілерді, 20000 км. Оптика-жіпті байланыстарды құрылды
[16, б. 300].
Қорғаныс комплексінің ғылыми-зерттеу ... ХХ ... ... ... 1000 ... бойынша экономикалық құрылысты енгізді, сондай-ақ
150 жуық ғылыми ... ... ... әскери саласыдан ғылыми
салаға 10 мыңға жуық ғылыми-техникалық жетістіктер енгізілді. Тағы ... ... ... сонымен қоса, 1 млн ... ... 900 ... ... ... ... ... комплексінің қайта конверсияға мен реформалауға
түскендіктен, мемлекет ұсыныстарының саны азайып, ... қару ... жол ... ... ең негізгі қорғаныс стратегиясындағы бағыт – бұл қорғаныс
потенциалының сапалық параметрлерін дамыту болды. Осыған орай ... ... ... ... . “… әскерді техника мен ғылым арқасында
дамыту, қорғаныс маңызындағы зерттеулерді күшейту, нарық экономикасына сай
қорғаныс ... ... ... ... ... мен ... сонымен қатар, “…техникалық мәселелерді шешу, әскери
ғылымының процессін ... ... ... ... ... ... құралдарды ойлап табу”.
Аталған шаралар келешке реформаларды жүзеге асыруға ынта беріп, ... ... ... ... ... реформаларды келесі үш
кезеңге бөледі: бірінші кезең (2000 жылға ... ... ... ... ... ... жж.) ... қарулы күштері
Азиядағы ең мықты болуы қажет, үшінші кезең (2020—2049 жж.) ... ... ... ... қарулы күштерді орнықтыру [16, б.
302].
Бірақ та 2006 жылдың аяғында ... ... ... және ... ... ... жаңа бағдарламаны қабылдады, ХХІ ғасырдың
ортасына дейін негізделген үш кезеңді алады: 2010 ... ... ... 2020 жылға дейін модернизацияға бағытталған шаралардың ортақ
прогрессіне ... 2050 ... ... ... мақсаттарда информациондық
қарулы күштерді құру, информациялық технологиялардың ... ... ... ... ... жүргізу.
Екі бағдарламаны салыстыра отырып, жаңаландыру негіздерінің құрылуы
кешкі мерзімге ауыстырылады: 2000 жылдан 2010 ... ... ... бұл ... ... қаруды мен техниканы өндіруі ... ... ... ... тап болуынан келеді [16, б.
308].
3.2 Қытай ... ... ... жаңа ... ... ... жылдағы “ҚХР-дің ұлттық қорғаныс мәселелері бойынша Ақ ... және ... ... ... мен ... ұлттық қауіпсіздікті
қамтамасыз ететін келесілер болып табылады [17, б. 3].
1. Сепаратизмді болдырмау және ... ... ... ... қарсы төтеп беру, мемлекет дербестігін ... ... ... ... ... мен ... Ұлттық қызығұшылықты дамыту қамтамасыздандыру, ... пен ... ... жағдай жасау, комплекстік ұлттық күшті
әрдайым күшейту.
3. Қытайдың спецификалық ерекшіліктері мен қоса және ... ... ... ... ... мен ... салаларды
дамыту. Әскерді информациялау жағдайында қорғаныс потенциалын үлкейту.
4. Саяси, экономикалық пен ... ... ... ... мен ... қамтамасыз ету, қылмыстық іс-әрекеттерді
болдырмау, қоғам тұрақтылығын қолдау.
5. Тәуелсіз әлемдік сыртқы саясатын жүргізу, қауіпсіздік саласындағы
жаңа концепциясынан ... ... ... ... тең ... тиімділікте бағытта ұстану [17, б. 6].
ХХІ ... ... ... ... ... және ... басқару
органдары жүйесімен қалыптасты. Қытайдың қарулы күштері ҚХАӘ-мен құрылған,
сонымен қатар халық полициясы мен халық жасақтары ішіне кіреді. ... ... ... ... қарулы күштердің негізгі қарулы ... ... ... ҚХАӘ ... ... бұл 2,3 млн. ... ... 600 мың резервтен құралған. Полицияның құрылғысына (1,5
млн.адам) ішкі қауірсіздік пен қоғам қоғам ... ... ... ... ... қоғам тұрақтылығын сақтайды, ол соғыс
уақытында – қорғаныс пеен әртүрлі ... ... ... ОӘК (Орталық Әскери Кеңес) ... ... ... және әскери округтарымен Генералды штаб арқылы, сондай-ақ ҚХАӘ
басты орталық арқылы басқаруын жасайды.
ҚХР-дің ОӘК ... ... ... мен ... ... ... ... және қарулы күштердің іс-шараларын
жүргізу негізінде алынған; әскери уставтарды құрастыру; дерективтерді
дайындау мен ... ... ... ... ... ... ... оқыту, әрекетін бақалау, марапаттау, қару жүйесін қөабылдау.
Сондай-ақ әскери техника мен ... ... мен ... ... ... ... ... дамуын мен ұйымдастыруын
бағыттайды, соғыс операцияларын ұйымдастырады және орнықтырады. Соның
қатарына, операцияны дайындауға жауапты бөлімшелер, ... ... ... мен ... ... басқару, сонымен қатар қарулы
күштердің құрылысы туралы мәселелерді шешетін, ... ... ... ... авияция, сыртқы істер және тағыда басқа ішіне кіреді.
Бұл органның негізгі функциялары мен ... ... ... мен ... ... ... ... бойынша дайындық жасау;
бағдарламаларды құрастыру, ережелерді, уставтар мен бақылаулар әскери іс-
әрекеті туралы; ... ... ... мен ... ету, ... мобилизация [17, б. 11].
ҚХАӘ-нің саяси басшылық ҚКП-нің ... ... ... ... ... Оның ...... партияның жұмысына жауапты,
жеке құрылым, ... ... ... ... ... ... мен азаматтық адамдарымен жұмыс өткізу және тағы
басқа. Басты ... ... ... ... ... және
принциптеріне орай қарулы күштердің іс-әрекетін ... ... ... және ... ... ... әскерде қамтамасыз
етеді.
ҚХАӘ-нің басты тыл басшылығы қарулы күштердің тыл ... ... Оның ...... қаржыландыруға
жауапты, материалды-техникалық қамтамасыздандыру, жанармай, медициналық
қызмет көрсету, әскери орын алмасу, түпкірлі құрылыс, ... ... тағы ... ... тыл ... тыл ... ... бақылау,
күштерді дислокациялау және қамтамасыздандыру, тыл ... және ... ... ... құрал жабдықтарды сатып
алу үшін бағдарламаларды, уставтарды құрастырды.
ҚХАӘ-нің басты қаруландыру ... ... ... және ... қамтамасыз етеді. Оның құрамына – басқару, қарумен және ... ... ... қамтамасыздалатын жауапты, қаруды құрастыруға
ұсыныс ... ... ... ... ... ету [17, б. 13].
ҚХАӘ-нің бірқатар прогресс пен модернизацияға ... ... ... ... ... әскери техниканы Ресейден және ТМД елдерінен
сатып алуымен болды, сондай-ақ мамандарды дайындау, штабтың ... мен тез ... ... қарамастан кейбір мәселелер алдын
алуда:
1. Әскери күшін қайта ... ... кең ... ... ... ... болмауы, әскери қатарында
көп ескірген техниканың болуында.
2. Ядролық шабуылды тоқтату стратегиясының шекті түрде қолдануы, сол
себептен ... ... ... ... ... ... беру жүйесінің
жеткілікті дамымауы.
3. Батыс елдерінен бірнеше рет ... ... ... ... мен бақылау жүйесінен, әуе-космостық барлаудан,
бақылаудан артта қалуы. Сондықтан ... ... ... ... ... ... уақытындағы әскери бөлімдердің, ... әуе, ... жер, ... ... салаларында бірлесіп әрекет
етуінің толық болмауы. Информациялық пен ... ... ... ... ғана қолдануы.
4. Қытай әскери ғылымының қазіргі ... сай ... мен ... ... ... ... артта қалуы. Сол
себептен Цзян Цзэминнің айтуынша: “біздің бұл саладағы ... ... да ... соғыс уақытында жоғарғы технологияларды қолдануға
мүмкіндіктің жоқтығы және жүйеленбегені” [17, б. 18].
ХХІ ... ... ... ... әскери қарулы күшін
модернизациясын мен дамуын ... ... ... ... ... жоспарлы түрде механизациядан жартылай механизацияға және
әскерді информатизациялауға көшуін, әртүрл әскер түрін өзара байланысы
үшін және эффективті ... ... ... күштерді қолдану – стратегиялық
тұрғыдан бастап, жылдам-тактикалық түрге ... ... ... пен мобилді түрде қарулы күштерді дамыту, стратегиялық
ядролық күштерді, әскери ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
2. ҚХАӘ-ін түпкірлі параметрлерді соңғы технологиялардың мен
техниканың соңғы жетістіктеріне орай ... ... ... жоғарғы
технологиялар болып табылады. Негізгі мән жоғарғы мамандарылған әскери
персоналды ... ... ... ... ... қолдану дәрежесін
өсірту.
3. ҚХАӘ-нің құрылымын мен ұйымдастырылуының ... ... ... ... ... сай жылдам басқару жүйесін арттыру.
4. Әскери қақтығысқа ... ... ... ... алдына
локалдік соғысында информациялды технологияларды қолдануымен, бірлескен
операцияларды барлық қарулы күштердің түрімен орындау мақсаттары қойылған.
Сонымен қатар “халық ... ... мен ... ... ... ... әскери қарым-қатынастардағы байланыстарын өткізу. БҰҰ-
ның мүддесімен ҚХАӘ бейбіт құру шараларында ... ... ... ... ... мен көпжақты әскери тәжірбиелерінде қатысуы, бұл
дәстүрлі емес аймақтарда қауіпсіздікті сақтау үшін.
Қарулы күштерді құрылу саласында ... ... азаю ... 2006 ... ... ҚХАӘ адам санының көлемі 200 мыңға
азайды, 2003 жылы қабылданған ... ... ... Бұл ... ... ... болды, сонымен қатар әскери теңіз бен стратегиялық
ракеталық әскердің саны едәуір жоғарлады. ... ... ҚХАӘ 2,3 млн. ... құрайды [17, б. 24].
Бүгін Қытай Халық Азаттық Әскері өзінің қатарында қазіргі заманға
сай бүкіл компоненттермен ... ... ... ... ... бірақ та басқару ... ... ... ... ... және ... қазіргі
әлемдік әскери державалардан едәуір артта қалып жатыр. Әскери кадрларды
дайындау, қаруландыру мен тез арадағы ... ... ... қазіргі уақыттағы соғыс міндеттеріне жеткілікті жауапты емес.
Стратегиялық ядролық күштер ... әуе мен ... ... және орта ... 113 ... ... ... негізін стратегиялық ракеталық әскер құрайды,
жергілікті баллистикалық ракеталардың бастау қондырғыларының саны – ... ... 46 МБР ... ... ... ... 20
ескірген “Хун -6” ұшақтары кіреді. Теңіз ... бір атом ... ... 12 ... “Цзюйлан-1” ракета қондырғыларымен
жабдықталған. Стратегиялық ядролық күштер ҚХР ... тура ... [17, б. ... пен ... жағынан Қытайдың ядролық қарулы күштері Ресей мен
АҚШ-тан артта қалуда.
Жерлі әскер (1,6 млн. ... 56 ... ... ... 15 пехоталық, 25 мотопехоталық, 3 механизацияланған, 9 ... ... 2 ... 12 ... әскер пехоталық дивизиялары.)
қайта қаруландыру мен информатизация процессінде, соның ішіндегі бақылау,
басқару, байланыс, әскери авияция, әуе ... ... ... ... ... дивизиялардың көп
бөлігі метопехоталық әскеріне айналдырған, соған ... ... саны ... 15-ке ... азайды. Сонымен қатар қаруландыру
паркі негізінен ескірген ... және ... ... тек бірнеше
дивизиялар мен бөлімдер ҚХАӘ-нің мобилизациялық күштеріне енгендіктен жаңа
технологиялық қарумен жабдықталған. Жерлі әскердің ең ... ... оның ӘӘ және ТӘ ... ... ... ... [17,
б. 35].
Әуе-әскери күштері (2643 әскери ұшақтары, ... ... – 222, ... – 1242, РКҚ ... ... ... барлау ұшақтары – 53) бұрынғы уақытта тек ... ... ... ... ... ал ... ... көмегі одан да аз болды.
Қазіргі кезде ҚХАӘ-нің басшылығы ... ... сай ... құрып оны
дамытуға тырысады, шабуыл потенциалы бар және бірлескен ... ... ... қосуға. ӘӘК истребителдермен үлкен радиусты сооққы
ұшақтармен жабдықталған, сонымен қатар ... әуе және ... ... ... ... сай ... пен әуеге қарсы қорғаныс
жүйесімен жабдықталған. Олар ұзақ авияциялық көмек шараларын ... ... ... кең ... ... ... ... бар.
ӘӘК модернизация барысында ұшақ паркіндеі ұшақтарды ексі ... ... ... жатыр, соның мысалы ретінде Цзян-7 мен Цзян-8,
және де жаңа техниканы қатарға қосу ... ... Су-27 мен ... ... транспорттық ұшақтар Ил-76, қанатты ракеталар “жер-әуе”.
Бүгін төртінші деңгейдегі ұшақ-истрибителдер тек 15% құрайды.
Қытайдың теңіз-әскери күштері (134 ... ... ... ... ... су асты ... – 58, ... минатасымалдаушылар УРО –
28, фрегаттар – 48; 800-ге орай ... ... ... ... ... ... ... “теңіз территориялды” қорғаныс
стратегиясына көшті, (Қытай анықтамаларында теңіз территорияларды 150-600
км-ге ижуық аймақ екенін, соның ішнде Сары теңіз, ... ... ... теңізі). ӘӘК-нің әскери потенциалының өсуі жаңа кемелердің
сатып алуына ... ... ... ... ... ... “Современный”, су асты қайықтар 636, 877ЭКМ) [17,
б. 37].
ТӘК стратегиялық маңызы бар Үнді мұхитындағы өз ... ... пен ... ... ... жолдарын қауіпсіз етуде, сондай-ақ
ОША аймағындағы жағдайды бақылау үшін, себебі егер де Тайвань арасында
соғыс жағдайы туса және оған ... ... мен ... аралдарының мен
Спратли архипеллагы мәселесі туса. Бұл арада Қытай ТӘК –нің кеңеюі ... өтіп ... және ... ... зонада орналастыру болып
табылады. Солардың бірі атомдық су асты қайқтарға және су үсті ... ірі ... ... ... ... ... ... салу.
Модернизация процессінде негізгі болып ҚХАӘ-нің мобилдік күші дамып
жатыр, олар жоғарғы бағыттаушылық пен ату күшімен жабдықталған, ... ... ... ... және де ... ... ... әрекетін жургізуде, полициялық құрылымдарға көмектесіп
ішкі тұрақтылықты ... ... ... мобилді күштері екі
компоненттерден тұрады – тез уақытта төтеп беру күштері мен тез ... ... ... ... ... 285 мың ... құралған, әуе
десанттың корпусына кіреді, алты ... ... ... ... Тез ... ... беру ... қытайлық басылым органдарына
орай, “Қытайдың кез келген нүктесінде 10 ... ... ... ... ... ... бойынша 1-4 тәулікке сәйкес келеді, сондай-ақ
теңіз жолдары да ... ... ... ... көмектес функцияларын атқарады. Олар
ауыр қаруланған күштерімен және кез келген аймаққа ... ... 2-7 ... ішінде жеткізіледі. Қазір олардың құрамында екі
составтан тұратын ... ... бар ... мен ... ... ... ... басшылығы социалистік идеологияны құруға мен
әскердегі моралді жоғарғы түрде ұстауы келесі формуламен негізделген:
- ... ... ... ... мақтауға алынады, ал Отанға
зұлымдық жасау - қылмыстық іс-әрекет болып ... ... ... ... – мақтау, надандық – кері құбылыс.
- еңбекке баулуды көтеру, жалқаулықты – жою.
- бірлік пен ынтымақ, өзіндік табысқа жүгірмеу.
- ... пен өз ... ... ... ... және ... ... тырысушылық пен еңбекқорлық [17, б. 42].
3.3 Әскердің мемлекеттегі саяси мен әлеуметтік өміріндегі атқаратын рөлі
Тарихи жайттарға орай 1949 жылы ... ... ... ... ... ... басына дейін әскери саясатының дамуы
мемлекеттің емес, ҚКП-нің стратегиясы болды. Сол ... ... ... ... ... күштері: ҚХР-ғы 1949-1979 жж. қоғамдық
саяси өміріндегі рөлі”, әскер, сол ... ... ... ... ... ... орын ... Өзінің агрессияға қарсы негізгі функцияларын
орындап, мемлекеттік дербестігін сақтап және ішкі қауіпсіздігін қамтамасыз
етіп, ол қытайлық ... ... ... өз ықпалын тигізді, экономикалық,
саяси мен идеологиялық процесстерге әсерін тигізді, және де сондай-ақ ҚХР
мен ҚКП ... ... ... ... ... ... [17,
б. 54].
Бұл процесстің басталуына билік органдарының ... ... ... ... кездерінде (1946-1949жж.) кең өрісін алд, соның
ішіндегі әскери бақылау органдары басты рөл ... - ... ... ... ірі ... ... ... бақылу комитеттерінің 50 мыңға жуық адам санымен.
Азамат соғысындағы әскери мақсаттары туралы Мао ... 2-ші ... ... ... ... ... ... байқауға болады.
“Әскер соғыс бөлімі ғана еме,сонымен қатар жұмысшы бөлім болып ... ... ... қалалардың бақылауын өз қолына алып, басқаруы тиіс.
Бұл қалаларда имериалистерге мен гоимндандықтарға ... ... ... ... ... білу ... ... қарсы әрекеттерді жасуды
ұйымдастыру қажет; олар ... ... ... ... ... ... ... жастарды мобилизациялауға, және қоғамдық
өмірдің кез-келген саласындағы жайттарды тура ... ... ... ... ... үстіне бұрын-соңды болмаған жауапкершілікті
салу болып табылады.”
Мемлекетті босату кезеңіндегі ... ... ӘАК, ... ... ... айналды, сонымен қатар Мемлекеттік
администартивті кеңес бұл ... ... ... ... бақылауға
алатын.
Әскердің және әскери бақылау жүйесінің алдыңғы саяси ... ... ... ... ... ... ... себептерге
сай болды, біріншіден, саяси мен әскери ... ... ... болуы, сондай-ақ Гоминдан әскерінің масштабты қарсылық
көрсетуінен, жергілікті жердегі ... ... ... ... ... ... шексіздігіне қарамастан, әскерибақылау органдары
мемлекеттегі жағдайды ... және ... ... ... ... өзінің тиімді рөлін атқарды. Қытайда әскери бақылау
органы шектеулі ... ... ... – 1954 ... ҚХР ... ... бұл жүйенің маңыздылығы жаңа билік органдарының
құрылуына, әскерилердің мемлекеттік ... ... ... отырып,
келешектегі барлы мемлекеттік құрылысына үлкен әсерін ... ... ... қоса ... ... қолданып,
ҚХАӘ саяси көзқараста тоталитарлық жүйенің административті бағыт беру
жүйесіне айналды. Ол ... ... ... ... тап ... ... шешу үшін – қысқа мерзімде адам ... және ... ... ... ... ... [17, б. 60].
Әскер және партия өзара байланыс ... ... ... ... ... ... ... жүйесі арқылы, әскерге үлкен ықпалын
тигізді. Келесі жақтан, әскери ... ҚКП ... ... ... ... ... – оның жоғарғы басшыларының қатарында.
ҚХР-дің көпфункционалды қарулы күштердің қолдану ... ... онда оның ... ... және өндірістік бөлім» ретінде
қолдануы, тек белгілі бір ... ... ғана ... ... ... ҚКП,
ҚХр және ҚХАӘ басшыларының тікелей ықпалынан болды. Әскер ... ... күші ... жоқ, ... та ҚКП ... ... болды, сондай-ақ саяси тартысқа бағытталған болатын. Әскердің
саяси билігінің өсуі, және де оның мемлекеттің әлеуметтік пен экономикалық
өмірінде ... орын ... ... өзара дау-тартыстардың барысында
болды. Егер де азаматтық институттардың басқару ... ... ... онда ... саяси өміріндегі рөлі күшейе түсетін.
Билік құрылысында жетекші рөлді бұл кезеңде – ҚКП-нің Әскери ... оның ... ... одан сайын күшейіп, «соғысқа дайындалу»
стратегиялық бағытынан және мемлекетті ... ... ... ... ішкі және ... ... мәселерді шешу рөлі, басқа да
ҚКП органдарынан ықпалы едәуір үлкен болды.
Әскердің экономикалық құрылысындағы мәні қарама-қайшы ... ... ... ол ... ... ... соғыстан кейінгі кезеңді алсақ, ол көп
мөлшерлі және көптүрлі ... ... ... ... өндіріс саласындағы
рөлін арттырып, оның тікелей қорғаныс функциясынан алшақ кетті.
Қорғаныс өндірісінің экономикалық саласындағы атқарушы рөлі ... ... ... ... ... өткен тәжірбиенің сындық анализі
ретінде қарастырылды. ОК-нің орталықтанған ... ... ... ... мен ... жағдайында өзінің тиімді жағын ... ... ... ... ... ... ... көп күшін
жұмсады, соның ішіндегі қару өндіріс ... ... бұл жүйе ... ... сай ... жоқ, жаңа ... өзгерістер мен
нарық негізіндегі қаржы институттарының түпкірлі өзгеріске ұшырауығ
сонымен ... ... ... жаңа ... жауап берген жоқ.
Кеңес Одағының тәжірбиесіне ... оның ... ... жету ... үлкен әлеуметтік шектеуліктер қойып, адам
тұрмысына кері ... ... ... ... ... да ... өзінің
шектеулі экономикалық ресурстарымен, азаматтық экономикаға құйылым
жасамай, керсінше ядролық потенциалды дамытуға бет ... ... ... ... ұзақ ... бойы артта қалған еді. ... ... жаңа ... ... жерде ғана қолданыс
тапты, ал басқа ... ... ... ... Бұл ... ... ... өнімнің қымбаттауына және шығарылатын
заттардың сапасыз болуына әкеліп соқтырды [17, б. ... ... ... ... ... ... жаңа этапына көшуіне алып ... Бұл ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Соның ішіндегі жаңа заманға сай технологияларды қолданып, ресурсь мөлшерін
ұтымды етіп пайдалану. Қорғаныс ... жаңа ... ... жаңа ... ... ... ... айналдыру.
Әскери өндіріс комплексінің жаңаландыру алған қадамында болып, ... ... ... ... сай етіп ... ... басты
негізінде қорғаныс кәсіпорындардың ... ... Бұл ... ... ... ... пен ... салаларының
интеграциясына әкеліп соқтырды, соғыс және бейбіт уақытында материалдық
пен адам ресурстарын пайдалы етіп ... ... ... ... сай ... Қытайдың қорғаныс өндірісіндегі
реформаларды ... ... ... ... негізгісі болып, ұсақ
өндіруші күші бар сала және үлкен мобилизациялық мүмкіндіктер ... ... ұсақ ... күші ... уақытында аз мөлшерде қару
шығарып, ал соғыс жағдайында ... ... ... ... ... өндіріс күші әскерді және қаруландыруды қамтамасыз етеді,
дамыған әскер техниканы ... ескі ... ... ... қоса
– нарықтағы қару-жарақтарды сату болып табылады. « ... ... мен ... ... технологиялық деңгей, аз көлемді
өндіріс» ... іске ... ... ... сәйкес технологиялық
жетістіктер мен дамулар, мобилизациялық мүмкіндіктерге сай болуы, ... ... пен ... ... ... ... ... қолдануды
көздейді.
Әскери қорғаныс комплексінің реформасы нарық экономикаға сай етіп
негізделген. ... ... ... ... ... ... әскери мен
азаматтық техниканың шығарылуы болып табылады. Әскери ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға сай негізделген. Бұл
жағдайларды маңызды рөлді, екі саланың горизонталді түрде ... ... пен ... ... ... кооперациясына, сонымен қатар шетелдік
инвестицияларды құю болып табылады [17, б. 75]. ... ... ... Үшінші, Төртінші, Бесінші, Алтыншы
машинақұру базаларының негізінде ортақ нарықтық негіз орнатылған, ... ... ... мен ... кәсіпорындар арасында
тікелей байланыс орнатылды.
Қорғаныс министрліктер бірінші болып сыртқы қару нарығына шығуына
тәуелсіз болды, қытайлық ... ... ... ... қару-жарақ
информациясын жинауға, кейбір ғылыми техникалық бөліктерін қорғаныс
саласында қолдануына мүмкіндік алды. Табыстың бір ... ... ... ... ... ... бұл іс-шаралар ғылыми-техникалық
жетістіктерге тап болды, қытайлық қорғаныс пен әскери салаларының ... ... ... қатар, ғылым мен өндірістің интеграциясы аз эффекті
берді, себебі орталықты кедергі құбылыстарды жоюға алып ... ... да, ... ... басталған жаңаландыру процессін ... ... ... ... комплексін корпоративті құрылымға
көшуіне алып келді. Сондай-ақ 1987 жылы ... ... ... ... ... және ... ... басқаруы, жаңа жүйесіне көшуі
айтылды. Соның ішіндегі экономикалық, әкімшілік пен ... ... етіп ... 1988 ... орай әскери қорғаныс комплексінің ғылыми-
зерттеу институттары, конкурстық сайлау ... ... ... ... ... бақылаушы мен басқару рөлі қайта қарауға
түсті. ... ... ... ... қорғаныс ғылым комитетін жеңілдіру болып
табылады, 1998 жылы жаңа комитеттің құруына алып келді.
Қытайдың алғашқы жылдары әскери-өндіріс комплексінің құрылуы, Кеңес
Одағының ... ... ... ... ауыр ... ... ... қару шығару зауыттарын салу еді. Қытайдың бұл жаңа мен
қиын мәселені шешу ... КСРО ... ... жағдайдағы кредит желісін
ұсынды, соның ішіндегі 250 ірі ... ... ... ... көбісі
болашақта Қытайдың модернизациясының басты көзі ... ... ... ... ... жаңа ... саласында – авиациондық,
автомобилдік, тракторлық, ... ... пен тағы ... ... ... берді, қазіргі заманда бұл жағдайларсыз, әскери
өндірістің дамуы мүмкін емес. Бұның бәрі ... ... ... ... ... ... ... әскери өндірістегі жаңа заманға
сай әскери техниканың шығаруына әкелді [17, б. 84-85].
Әскери өндіріс ... ... ... ... сүйенді,
орталықтанған қатаң модел үлгісі алынған болатын, бірақ бұл ... ... ... ... ... Сөйтіп ҚХР экономикалық
жүйесі екі бөлімге жіктелді - әскери және азаматтық. Әскери бөлім ... ... ... ... ... ... Бұл сектор мемлекеттің ең
алдынғы техникалық дәрежеде ... ... ... ... мен техника шығару зауыттардың басты аймағы еді. Ал
екінші азамат өнеркәсіптік өндіріс ... тек ... ... ... ресурстарымен қаматамасызданып, «өз күшіне сүйену» принципімен
дамыған болатын.
1960 жылдарда мұндай екі ... сала ... ... сол
себептен мемлекетте әскери потенциал тез ... ... ... ... үлкен және маңызды рөлін атқарды. 1960-1970-ші ... ... ... ... ядролық қарудың қолдануымен, ол
үшінші желідегі қорғаныс жүйесін ққруға ... яғни ... ... ... ... пен ... ... ядролық
базаларды құру болып табылады. Сондықтанда әскери қорғаныс ресурстарының
55 пайызын сол ... ... ... ал ... мен ... ... қорғаныс күштері (аймақтақ қарулы күштер мен теңіз аймағындағы
күштер) ... ... ... ... ... «үшінші желі» 13
провинцияны қамтыды, ол Гуанчжоудан бастап, Пекинге дейін ... ... ... ... ... ... ... аралығында «үшінші желі»
өндірісінде, 2500 астам ... ... 7,5 млн. адам ... ... ... бұл қорғаныс саласында 483 кәсіпорын мен 92 ғылыми-зертту
ұйымдары шоғырланған, 164 мың инженері мен 1,3 млн. ... ... ... құру ... басынан рационалды болып келді, себебі ірі
өндіргіш күштерінің стратегиялық маңызы бар ... ... ... ішкі ... ... дамытуға негізделген. Бірақ
та, бұл іс-шаралар «мәдени төңкеріс» салдарынан және КСРО-мен байланысының
нашарлауынан, жұиыс бағаты тез болды және ... ... ... ... ... ... ... мен ресурстардың мөлшері қажетсіз
болоды. Кәсіпорындардың негізгі бөлігі коммуникациялардың дамымаған
аймағында орналасқан еді [17, б. ... ... ... ... ... комплексі басынан-ақ
қиындыққа ұшырады, соның ішіндег әскерге арналған ... мен ... ... емес ... ... ... ... Логикалық түрден,
бұл процксс соғыс қауіпіне орай, әскери дамытуды жүргізуге тиіс еді. ... ... ... ... ... мәселе бойынша, нарық экономикасына сай дамыған Батыс
өндірістеріне ... бұл ... ... ... орын алды,
министрлердің ұсынысымен ғана жұмыс бағытын орындады. Әрбір салада өзіндік
атқарушы тобы болды, мұндай ... ... ... ... ... Ең ... ... ретінде бұл, Қытай ... ... мен ... технологиялардың артта қалуы болды, сондықтан
әскери техникалық потенциал көп жылға бойы консервацияға ұшыраған ... ... ... жаңа ... ... 1990-шы жылдары
болды, Қытай дамыған мемлекеттердің ... ... ... ... бет бұрды. Сауда өндіріс пен әскери ... ... ... арнай министрліктер құрылды. Бұрында орын алған
министрліктер ... 1998 жылы ... ... ... ... ... нарық экономикасына сай бағдарамалар жасалынды. Қазіргі
кезеңге орай – ... ... ... ... ұсынсымен
бағытталады, ортақ жоспарлау мен басқару және ... ... ... ... ... екі ... іске ... - әскерге қару
жарақ дайындау мен құру; - жоспарлы негізде азаматтық өнімді коммерциялық
тұрғыда шығару [18, б. ... ... ... Вэнь ... айтуынша, мемлекетте әскери
техниканың және технологиялардың дамуы бірінші болып келеді. Бірақ та
Қытайда инновациялық ... құру ... ... ... ... ... келеді. Ғылым мен техника министірі Сюй Гуаньхуаның айтуынша,
2020 жылға орай ... ... ... қатарына кіреді. Мұндай
оптимистік көзқарастар бірішіден, Қытайдың ғылыми-техникалық потенциалының
бірлестігіне ... ... ... ... негіз ұтымды болып
келеді. Сонымен қатар, ... да ... ... ... ... ... әлі де болса көп уақыт қажет етеді. Ресейдің
белгілі қытайтанушы Я.М. ... ... ... ... жолы ... ұзақ ... ... ететін бірнеше принциптердің бар болуы:
- Қытайдағы фундаменталді ... ... ... ... ... зерттеулермен айналыспай, конструкторлық бағыттарда
жұмыс атқарады.
- түпкірлі және ... ... ... ... ... басқа дамыған елдеріне қарағанда, бір ғалымға ұстанатын
қаржы бойынша екі есе кем ... ... ... ... Қытай әлемде 8-ші орында ғана тұр, оның
2020 жылға дейін дамуы ... ... ... және ... ... ұсынсы бойынша, мың инженерлік
маманға тек 5 қытайлық ... ғана ... да ... ... ... ... да әсерін тигізеді,
инновациялық экономиканы дамыту үшін, ... ... ... ... ... пассивті түрден, белсенді түрде білімді болуға
тырысу, ... ... және ... ... ... ... ғылым деңгейін мемлекеттік түрде көтеруін,
инновациялық индустрияға үлкен ... ... ... ... 2020 ... ... жаңа ... әскери технологияларын құру идеясы іске
асырылуы әбден мүмкін.
2006-2008 жылдары ... ... ... ... ... екі есе көп ... Бұрында болған азаматтық пен әскери
экономикалық саласының ... ... ... енді ... ... және ... ... модернизация тенденциясы қарқынды түрде
өсуде. Модернизация процессінде негізгі болып ҚХАӘ-нің мобилдік күші дамып
жатыр, олар жоғарғы бағыттаушылық пен ату күшімен жабдықталған, ... ... ... ... және де ... территориялық
периметірінде соғыс әрекетін жургізуде, полициялық құрылымдарға көмектесіп
ішкі тұрақтылықты сақтауға бағытталған. ҚХАӘ-нің мобилді күштері ... ... – тез ... ... беру ... мен тез уақытта
ұйымдастыру күштері.
ХХІ ғасырда Қытай дамыған қарулы ... және ... ... ... ... ... қарулы күштері ҚХАӘ-мен құрылған,
сонымен қатар халық полициясы мен халық жасақтары ішіне ... ... ... ... Қытай қарулы күштердің негізгі қарулы күшін
негізгі компоненті ретінде ҚХАӘ болып табылады, бұл 2,3 млн. ... ... 600 мың ... құралған. Полицияның құрылғысына (1,5
млн.адам) ішкі қауірсіздік пен қоғам қоғам тұрақтылығы жүктелген. Халық
жасақтары бейбітшілік уақытында ... ... ... ол ...... пеен ... қамтамасыз функцияларын жасайды [18, б.
139].
ҚОРЫТЫНДЫ
Зерттеу жұмысын қорыта келе, қазіргі замандағы Қытайдың әскери саясаты
қорғаныс бағытын ұсталады және ... ... ... ... ... кең ... шарасы ретінде қарастырылады, сонымен
қатар Қытайдың ... ... ... ... ... ... ... табылады. Ұлттық стратегияны дамытуға бағытталған,
ХХІ ғасырдың ортасына қарай Қытай ... ... ... өзінің
саяси ықпалымен, экономикалық және ... ... ... ... тең ... ... басты мақсаты ретінде болып
қарастырылады [1, б. 15].
ҚХР өзінің өсіп ... ... ... ... ... ... модернизациялау, болашағы бар бағдарламасын дамыту, сондай-ақ
жоғарғы ... мен ... ... ... ХХІ ... ... ... күшінің құрылымына ... ... ... және информацияландыруға, бағытталған жоспары бойынша,
әскердің қорғаныс пен ... ... ... ... ... ... мақсаты ретінде, ерекше, қазіргі заманға сай әскери күшті
құру, сонымен ... ... ... ядролық шабуылды тоқтатуға мәжбүр
болуына, бұл замандағы жоғарғы технологиялардың соғысындағы ... ... ... ... жүргізу. Ланкестік актілерге қарсы төтеп
беру.
ҚХАӘ (Қытайдың Халық-Азаттық Әскері) модернизациясын тездету, ... ... ... күшейтуге бағытталған тенденция соңғы
жылдары өсуде. Пекиннің бұл ... ... ... ... қазіргі
әскери-өнеркәсіптегі болған терең өзгерістерге байланысты, сонымен қатар
ХХ ғасырдың аяғында, ХХІ ... бас ... ... ... қарулы
ұрыстардың нәтижесінде, қазіргі ... ... ... ... рөлі өсіп ... ... модернизациясын, әлі де ... ... ... ... заманға сай технологиялардың Қытай
әскерінде жеткіліксіз болуы, әскери ... ... ... ... зор ... ... бағытталған
ұлттық бағдарламаны индустриялау, егер бұл бағдарлама ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің қатарына кіріп, бұл
негізде ортақ ... ... және ... ... ... ... идеясы іске асады. Бұл жайт ... ... ... ... ... сөйтіп ХХІ ғасырда Қытайдың
әскери-техникалық сферасының артта қалуы едәур қысқарады.
2020 жылы ... ... адам ... қарағанда ең жоғары деңгейде
болып қалады, сапасы мен ... ... ... ... ... ... ... Ал 2050 жылға орай, модернизацияның аяқталуы мен,
дамыған мемлекеттердің қарулы күштерінің арасында алдыңғы орында болады.
Бірақта Қытайдың ... ... ... ... ... тең
болуы, әскери-техникалық күш жағынан әлемдік көшбасшы ретінде ... ... ... [1, б. ... ... ... ... мен ҚКП-нің Орталық Комитетінің әскери
кеңесі бірдей мүшелерден тұрады, сонымен бірге екі органның басшысы болып
табылады; Бұл ... ... ... ... бір ... ... Дәл осы ... әскери құрылым арқылы мемлекетті басқару
ретінде де қарастырылады.
Болашақта ... ... ... ... ... ... ... әскер ҚКП басшылығымен бақыланып, сыртқы функцияларымен
қатар, биликтің ... және ішкі ... ... ... етіп ұстануын
қадағалайды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Ли Эрбин. Выбор ... ... ... на ... ХХІ ... ... ... литература» РАН, 2006. -250 с.
2 Annual Report on Military Power of ... Republic of China (Report ... ... Ху Аньган, Мэнь Хунхуа. Чжунго чжаньлюэ (Генеральная стратегия ... с ... ... ... 2003. -300 с.
4. Агафонов Г.Д. Правовые аспекты ... ... в АТР и ... на ... ... России. -М.: Высшая школа, 2004. – 250 с.
5 Национальная оборона Китая //http:www.defenselink.mil/
6 ... ... по ... национальной обороны”
//http:/www.china.org.cn/
7. Китай: Контроль над вооружениями и разоружение. ... ... ... Ян Шанкунь. За строительство современых вооруженных сил с ... ... 1984. -79 ... Ян ... ... взглядов Дэн Сяопина по проблемам военного
строительства на новом этапе. ... ... ... ... 1989. – ... ... Ю.М. ... Цзянь Цзэминя (Принципы внешней и оборонной
политики современного Китая). –М.: Восток, 2003. -301 ... ... ... ... ... ... 2002. -214 ... С. Гриняев. Об основных направлениях трансформации вооруженных сил
Китая //http:/www.fondiv.ru/
13 ... А.Ф. ... ... политики и военной доктрины Китая. –М.:
Изд-во «Военная мысль», 2004. – 431 ... ... В.Ф. ... силы ... ... и ... –М.:
Восток, 1989. – 455с.
15 Кеннет У. Аллен. Внешняя ... ... ... ... 1999. ... с.
16 Сладковский М.И. Китай: основные проблемые истории, экономики,
идеологии. –М.: ... 1979. -278 ... ... Л.Г. ... ... ... развития
//http:/www.china.org.cn/
18 Ганшин Г.А. Военная экономическая реформа в Китае: эволюция и реальные
плоды. –М.: Изд-во «ЛЮКС», 2009. – 187 с.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі кездегі халықаралық қатынастарының Орталық Азиядағы жаңа ролі46 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі және Қытайдың позициясы61 бет
Тайвань мәселесі туралы ақпарат49 бет
ХХ ғасырдың 40-90 жылдарындағы АҚШ-Қытай қарым – қатынастары57 бет
Қазақстан дипломатиясының Орталық Азиядағы дипломатиясы80 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
«DreamPro» компаниясының даму стратегиясы93 бет
«Қазақстан – 2050» стратегиясы10 бет
«Қазақстан-2030» даму стратегиясы7 бет
Абылай хан: мемлекеттік қайраткер, әскери қолбасшы және дипломат12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь